Agnieszka Barańska, "Ponowoczesne układanki". Przestrzenie dźwięku

Potrzeba tworzenia ciągle czegoś nowego, agnieszka barańska zaskakiwania i zaciekawiania innych to dziś me- chanizm napędowy rozwoju każdej dziedziny życia. Mamy więc „nowe i niepowtarzalne” smaki jogurtów, ponowoczesne mamy też artystkę, która sama z siebie czyni dzieło sztuki, poddając się niezliczonym przeróbkom. Tu mogłaby rozpocząć się dyskusja nad samym pojęciem „nowości”, nad jej istotą. Jogurt o smaku układanki kiełbasy? Przecież znamy smak kiełbasy. Te pozornie odległe przykłady tłumaczą w prosty sposób tendencje we współczesnej muzyce. Ponie- waż prawdopodobnie wszystko zostało wymyślone, nie pozostaje nic innego, jak łączyć to, co już mamy, tworząc ową upragnioną nowość. recycling, remiks, reprodukcja Współczesny kompozytor ma wielkie szczęście: nie jest zdany sam na siebie. Żyjąc w globalnej, in- ternetowej wiosce, może garściami czerpać pomy- sły innych, a w dobie postmodernizmu taki sposób tworzenia jest dozwolony i szanowany. Programy komputerowe i internet dały twórcom i odbiorcom nieograniczoną wolność. W wirtualnej rzeczywistości prawie wszystko można znaleźć, wszystkiego spró- bować, posłuchać, jak brzmi, zmienić i poprawić. Nie trzeba zbierać całej orkiestry, żeby usłyszeć efekt swojej pracy, nie trzeba nawet znać nut, żeby stworzyć „IX Symfonię” ery breakbeatu. Wbrew pozorom jednak bez człowieka i jego talentu się nie obejdzie. Współczesna muzyka elek- troniczna, nazywana także „nowymi brzmieniami”, to misterna konstrukcja budowana z bardzo wielu elementów. Można ich szukać na własną rękę lub pożyczać od innych. Nie bez powodu jeden z duetów zwie się Thievery Corporation, czyli Złodziejska Spół- ka, a australijska formacja The Avalanches z dumą obwieszcza światu, że do nagrania płyty „zużyła” ponad 900 sampli, czyli pożyczonych fragmentów muzycznych. I tak linia melodyczna gitary basowej, którą wcześniej słyszeliśmy u Madonny, teraz stanowi podstawę nowej, zupełnie innej układanki. Lata żmudnych ćwiczeń przy instrumencie zostały fot.: www.jazzanova.de zastąpione przez lata żmudnych poszukiwań „brzmienia-jakiego-jeszcze-nie-było”. Choć my wiemy, że było. Tyle, że nie zostało jeszcze powielone w milionach eg- zemplarzy, albo po prostu jest chwilowo zapomniane. 20

Doczekaliśmy czasów, kiedy każdy, przy odrobinie chęci, może stworzyć coś swojego. Do- staje gotowe pół- lub nawet całe produkty, do tego narzędzia i często błogosławieństwo od samego kompozytora danego utworu. Powstają w ten sposób płyty zawierające coś, co ktoś już nagrał, ale w nowych remiksach. W remiksie pozostawia się część wersji podstawowej, np. linię wokalną, rytm, coś charakterystycznego, pozostałe składniki się miesza i dokłada inne. Nowość? Niekoniecznie, przecież i „klasyczni” kompozytorzy korzystali bez oporów z obiegowych melodii znanych ich odbior- fot.: wojciech druszka com, włączając je we własne utwory. Tyle, że nie pracowali na komputerowej klawiaturze. Płytoteka: I tu kolejna tendencja, którą można określić mia- z mistrzynią harfy Zeeną Parkins, klubowi dj-e nem recyclingu. Poszukiwacze muzycznych skar- coraz częściej występują wspólnie, grając np. The Avalanches, „Since I Left You” – dla bów ruszają do komisów albo na pchle targi, by tam, na „sześć rąk”. jednych śmietnik, dla innych wyzwanie: proszę w stercie starych, czarnych krążków, wyszukać coś Jest także cała grupa zwolenników starych rozpoznać 900 szczegółów, które widzieliście już dla siebie. Dj Jason Swinscoe z Cinematic Orchestra dźwięków wydobywanych z analogowych instru- na innych obrazkach. parę lat temu opuścił Polskę z torbami pełnymi płyt mentów. Andrzej Smolik, niedawny laureat „Pasz- Björk, „Homogenic” – po prostu piękny ze starym polskim jazzem. Zapytany o szczegóły, portu Polityki”, posiada kilkanaście instrumentów album. pamiętał tylko nazwę Laboratorium, reszta była klawiszowych – Korgów, Rolandów i innych, z któ- Chemical Brothers, „Come With Us” za trudna. Potem powybierał fragmenty, porozsyłał rych wydobywa unikalne brzmienia. Kiedy muzycy – tu znajduje się utwór „The Test” oparty na mo- muzykom i zaprosił ich do improwizacji w oparciu zachwycili się nowymi, elektronicznymi zabawkami, tywie „Pielgrzyma” Czesława Niemena. o swoje polskie odkrycie. Efekty zaprezentował pozbywali się staromodnych skrzynek, więc można Cinematic Orchestra, „Motion” – polecam słuchaczom, którzy Polskę kojarzą z papieżem je było znaleźć np. w piwnicy z ziemniakami. Ceny ze względów patriotycznych. i Lechem Wałęsą (na marginesie: to zapewne się ponoć były porównywalne. Herbert, „Bodily Functions” – jazz lat 60. nie zmieni). Najsłynniejszym „polskim odkryciem” Muzyk XXI w. jest otwarty i nie ma uprzedzeń. i 70. po gruntownej renowacji. zachodnich dj-ów stała się kompozycja „The Test” Jeszcze kilkanaście lat temu istniały dobrze określo- Jazzanova, „In Between” – dowód na to, duetu Chemical Brothers, zbudowana na bazie ne muzyczne szuflady i choć niektórzy wychylali się że mieszając wszystko ze wszystkim można fragmentu „Pielgrzyma” Czesława Niemena. z nich i szukali nowych znajomości, to nigdy na aż taką stworzyć spójną całość. Przykład Cinematic Orchestra pokazuje waż- skalę. Obecnie także starsze pokolenie wykonawców Krzysztof Krawczyk, „Bo marzę i śnię” ną rzecz: po latach miłości do komputera z chaosu zapragnęło nieco się odmłodzić. I tak np. za brzmienie – efekt współpracy idola starszego pokolenia dźwięków ponownie wyłonił się człowiek. Czymże płyty „Bo marzę i śnię” Krzysztofa Krawczyka odpowie- z alternatywnymi twórcami. jest improwizacja jazzowa, jeśli nie wykorzystaniem dzialny był wspomniany już Andrzej Smolik. Dodatko- Paul Oakenfold, „Bunkka” – każdą pio- talentu i wyobraźni poszczególnych muzyków, któ- wo muzykę i teksty napisali m.in. Maciej Maleńczuk senkę śpiewa inny z zaproszonych do nagrania rzy łączą swoje siły, aby w określonych ramach i członkowie grupy T.Love i Myslovitz, czyli przedsta- wokalistów. stworzyć niebanalne połączenia i interakcje? Nie wiciele znacznie młodszego, rock’an’rollowego świata. Andrzej Smolik, „Smolik 2” – romantyczna bez powodu jeden z najpopularniejszych kierunków Także młodzi gniewni przestali odcinać się radykalnie wyprawa do krainy brzmień retro. nazywa się obecnie nu jazz. od muzycznej rzeczywistości. Grający ostrą gitarową „Verve remixed” – jazzowa wytwórnia Verve Choć komputer daje teoretycznie nieograni- muzykę Sweet Noise zaprosił do nagrań jazzową udostępnia swoje archiwa twórcom, którzy mogą fot.: www.jazzanova.de czone możliwości, dźwięk z jego elektronicznych wokalistkę Annę Marię Jopek, a później rapera Peję. dowolnie remiksować znane kompozycje. Efekt trzewi nigdy nie będzie tym, co człowiekowi Można oczywiście podejrzewać Sweet Noise o próbę dyskusyjny. w duszy gra. I dlatego pan Swinscoe zatrudnił podbicia nowych terytoriów w celu pomnożenia zysków, małą jazzową orkiestrę, dlatego Björk koncertuje ale na razie najwięcej zyskała na tym ich muzyka. 21

Agnieszka Barańska, "Ponowoczesne układanki". Przestrzenie dźwięku

by Małopolski Instytut Kultury on Oct 16, 2009

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 27

Statistics

Agnieszka Barańska, "Ponowoczesne układanki". Przestrzenie dźwięku — Document Transcript