Łucja Piekarska - Duraj, "Droga na wrzosowiska", Ogrody

Nawet jeżeli sądzicie, że nic nie wiecie o hrab- stwie Yorkshire, to jesteście w błędzie. Na tutejszym jarmarku w nadmorskim Scarborough sprzedaje łucja piekarska-duraj się rzeczy niemożliwe, a śpiewają o nich Simon i Garfunkel. Z Whitby – miejsca, gdzie zechciał się pochować hrabia Dracula – wyruszyła misja kapita- droga na Cooka zakończona odkryciem Australii. Może nie wiedzieliście, że Yorkshire daje światu około 70% produkcji rabarbaru, na wrzosowiska ale pewnie słyszeliście o inicjatywie tutejszych go- spodyń domowych, które dla szczytnego celu dały się sfotografować nago w swoich kuchniach, gdzie przetwarzają zbiory z przydomowych upraw. Jedną z turystycznych atrakcji Yorkshire jest wi- o „tajemniczym ogrodzie” f. h. burnett zyta w Haworth, gdzie powstały „Wichrowe wzgórza”. Po niej łatwo zrozumieć, skąd u dobrze wychowa- nych i nieźle wykształconych córek pastora ta dość maniakalna wyobraźnia. Otóż dom sióstr Brontë, od frontu nie zapowiadający niczego szczególnego, okazuje się stać na cmentarzu. Kamiennym, zabyt- kowym, ocienionym starymi drzewami. Jeśli siostry nie miały akurat ochoty na spacer po cmentarzu, gdzie było im najbliżej, mogły iść na wrzosowisko. Wrzosowisko to fenomen Yorkshire. Przede wszystkim dlatego, że daje możliwość poczucia prawdziwej, samotnej wolności. Rośnie samo 32

i każdy, kto na nie przyjdzie, ma powód, żeby czuć się u siebie. Ogromna przestrzeń jest wypełniona wiatrem i niebem pokrytym ogromnymi chmurami. Nawet rośliny stają się tu niesamowite. Miejscowi kładą się czasem na ziemi, żeby poczuć jej zapach i napełnić się energią. Może są przez wrzosowisko trochę zdziwaczali, ale z drugiej strony cenią proste przyjemności. Mary, zamieszkałej w kolonialnej rezydencji bry- tyjskiej w Indiach, umierają wszyscy bliscy, co okazuje się pierwszym realnym, wyrazistym wydarzeniem w jej życiu. Dziewczynka zostaje cudem odnaleziona w przepastnym domu i wysłana do Anglii, do wielkiego i ponurego domu wuja-samotnika w Misselthwaite. Rezydencja jest otoczona ogro- dem; obcowanie z przyrodą zaczyna stopniowo przemieniać charakter Mary. Równocześnie bohaterka odkrywa, że w domu mieszka jej zdziwaczały kuzyn Collin, ukrywany przed otoczeniem; wszyscy myślą, że chłopiec jest garbaty i że wkrótce umrze. Pomoc kolegi Mary, Dicka, i jego rodziny – prostych ludzi o dobrym sercu – oraz dobroczynny kontakt z przyrodą sprawia, że chłopiec zostaje przywróco- ny do normalnego życia. Miejscem owej przemiany staje się odkryty przez dzieci i wspólnie uprawiany 33

wszystkie fot. w artykule: Aleksander Duraj tajemniczy ogród. Tu Collin uczy się chodzić, zaczy- tycznie bardzo klarowny: osobiste szczęście można na wierzyć, że będzie żył, tu wreszcie nawiązuje osiągnąć jedynie utrzymując kontakty z innymi ludź- kontakt ze swoim ojcem – co ostatecznie uzdrowi mi, rezygnując z egocentryzmu i kochając naturę. ich obydwu. W świecie rezydencji Misselthwaite realną wła- Sentymentalny rys powieści wzmacnia jej edu- dzę sprawuje samotny dziwak, który nie ma kontaktu kacyjny wymiar. Dick, z rzeczywistością. Jego przeciwieństwem jest ostoja normalności i nadzieja na przywrócenie porządku anioł na ziemi, świata: rodzina Zuzanny Sowerby, matki Dicka, która wbrew rozlicznym trudnościom prowadzi szczęśliwy, uosabia mądrość ludową. Jest idealnym nauczycie- choć bardzo biedny dom. Stąd posyłane są kosze lem ogrodnictwa, bo jak nikt inny rozumie przyrodę. naturalnej, wiejskiej żywności dla zdrowiejących Wychował się na dzikim wrzosowisku, rozmawia z nadmiernej pańskości Mary i Collina. Z kolei eg- ze zwierzętami, hoduje przydomowy ogródek dla zotyczne Indie, opisywane z kolonialną wyższością, swojej biednej matki, a przy tym, w przeciwieństwie pozostają miejscem obcym, w którym bohaterka do zepsutych dzieci arystokracji, jest głęboko religij- nigdy nie mogłaby szczęśliwie wydorośleć. Świat ny. Wątek indyjskich wspomnień Mary, które robią pierwszych wspomnień pozostaje dla niej niezrozu- na dzieciach ogromne wrażenie, ujawnia wartość miały, to przestrzeń obcości i nudy. Co innego ogród codzienności. Motyw przemiany dzieci jest dydak- w Misselthwaite: i tu bohaterkę ściągnęła nuda, ale 34

wkrótce zwyczajny przydomowy ogródek zmienia się Mary i Collin. Wracają oni do swoich korzeni się w przestrzeń prawdziwych odkryć, z których i choć czeka ich jeszcze wiele wysiłku, odkrywają najważniejszym jest nawiązanie przyjaźni z gilem. swoją prawdziwą naturę. Wspiera ich w tym Dick. Mrukowaty ogrodnik Ben Weatherstaff okazuje się Mądrze prognozuje, które rośliny da się odratować, sprzymierzeńcem w odkrywaniu tajemniczego ogro- wskazuje skuteczne sposoby ożywiania tego, du; Mary przygląda się z otwartą ze zdumienia buzią co obumiera i wydaje się nie do odratowania. Dick jego pracy. Swój własny kawałek ziemi zaczyna upra- należy do przestrzeni wrzosowiska, dopiero wrzoso- wiać dokładnie wtedy, kiedy jej osobowość i trudny wisko jest bowiem obszarem doskonałej i dojrzałej charakter stają się również gotowe do uprawy. wolności. Tylko on czuje się tu u siebie, W przydomowym ogrodzie trzeba dużo i ciężko pracować, ale efekty całodziennego wysiłku przyno- tylko on posiadł Tajemnicę. szą zdumiewające rezultaty, Mary zdrowieje w oczach. Ten ogród daje jej okazję do pierwszego poważnego Tajemniczy ogród, przestrzeń przemiany, jest spotkania z oszałamiającą wiosenną przyrodą. miejscem działania, aktywności – ważniejszej niż Jednocześnie pozostaje on przestrzenią reguł. Mary przestrzeń odkryć, jaką po pewnym czasie staje się nie jest jeszcze na tyle uformowaną osobą, żeby ponury wcześniej dom, symbol cywilizacji. Rezyden- zaistnieć na wrzosowisku – w przestrzeni totalnej cja to labirynt pokoi pełnych nieużywanych mebli, swobody. Na razie dobrze porusza się po kontrolowa- dzieł sztuki i rzemiosła, bibelotów, przedmiotów bez nej i zdyscyplinowanej przestrzeni ogrodu przy domu, znaczenia. Przypominają one jakiś dawny świat, zbyt przygotowując się do spotkania z dwiema tajemnicami: odległy, by go ożywić. Wyprawy w krainę skarbów zagadką ukrywanego przed światem ogrodu oraz nie- są dla dzieci rozrywką zastępczą, dobrą wtedy, kiedy zwykłością dojrzewania i przyjaźni, które Collin nazywa nie można pójść do ogrodu. Rzeczywistość, w której łucja piekarska-duraj – doktorantka w Katedrze Euro- „czarami”, a Dick ujmuje w słowa psalmu. można przeżyć prawdziwą przygodę, to utrzymy- peistyki UJ, gdzie zajmuje się współczesnymi ruchami Tajemniczy ogród, przedmurze wrzosowiska, wany w tajemnicy przed innymi ogród, przestrzeń kulturowymi i konstruowaniem dziedzictwa europejskiego; jest wyraźnie ograniczony kamiennym murem. By nie przemiany. Tędy, według Francis Burnett, wiodą drogi w poszukiwaniu resztek angielskiej rewolucji przemysło- umarł, potrzebuje troskliwej opieki ludzi – jest pełen prowadzące na wrzosowiska. wej i higienicznej prowincji spędziła rok w Yorkshire wraz starych korzeni, oplatających bluszczów, krzaków z mężem, Aleksandrem, który jest autorem zamieszczo- róż, które jeszcze rozkwitną, jeśli nad nimi popraco- nych zdjęć. wać. Na analogicznym etapie dojrzewania znajdują 35

Łucja Piekarska - Duraj, "Droga na wrzosowiska", Ogrody

by Małopolski Instytut Kultury on Sep 16, 2009

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

2 Embeds 20

Statistics

Łucja Piekarska - Duraj, "Droga na wrzosowiska", Ogrody — Document Transcript

http://autoportret.pl	19
http://translate.googleusercontent.com	1