Luba Zarembińska, "Co robić gdy odjedzie ostatni pociąg", Dworce

luba zarembiñska co robiæ, gdy odjedzie ostatni poci¹g oœrodek teatralny „stacja szamocin” Zaglądają na Naszą Stację ludzie, którzy nie miesz- Baœñ braci Grimm „Braciszek kają w Szamocinie już od wielu lat. Niektórzy wie- i siostrzyczka” z cyklu dzą, że działa tu teatr, inni są zaskoczeni obecnym ABC Teatru Lalek. stanem, bo ostatnim razem widzieli ruinę. Są też tacy, którzy pamiętają dobre czasy, gdy kurso- wały pociągi. Pojawił się wnuk któregoś z zawia- dowców. Przyjeżdżają Niemcy, którzy spędzili tu dzieciństwo. Pierwsza reakcja: jak tu zarosło! Opowiadają, wspominają, mówią o swoich podró- żach... Pytają, czy kupiliśmy tę stację, czy miasto nam pomaga, gratulują, jeżeli czytali o nas w gaze- tach. Ktoś zostawił 100 zł na dobry początek... Kiedyś, gdy wracałam nocą kilkusetmetrowym pla- cem dworcowym, widząc z daleka światełko lampy kolejowej, mówiłam do siebie: „Kocham cię, stacyj- ko, gdzie spełnia się tak wiele marzeń.” Zastana- wiałam się, czy to jakiś szczególny punkt we wszech- świecie, wyjątkowe miejsce na ziemi? Jest wiele piêkniejszych okolic, bardziej atrakcyjnych budynków, są bardziej orygi- nalne od naszej grupy teatralne i lepiej działające pod osłoną „macochy-budżetówki” instytucje kultu- ralne... Mój kolega, który marzył o zabytkowej kamie- nicy, by stworzyć tam własne miejsce do muzykowania, powiedział: „Ale ten twój dworzec jest brzyd- ki!” Być może... Ale dla nas jest to najpiękniejsza stacja, nad którą ma władzę tylko Pan Bóg fot. paweł cichy i urząd skarbowy. I nadal PKP. Mijałam Stację Szamocin obojętnie przez kilka lat. Wiedziałam, że pociągi już nie kursują na tej trasie 22 prezentacje spotkanie projekt

„Dworzec sam w sobie jest przestrzeni¹ Stacja Szmocin – budynek dworca, dramatyczn¹. który sta³ siê domem s¹siedzko- rodzinnego oœrodka teatralnego. Nieruchomy punkt, w którym przecina siê i dworzec kolejowy jest nieczynny. Nie przeczu- w którym każdy sukces był gorzki. Zamęczałam grupy teatralne oraz muzyczne. Całe rodziny należą wałam wówczas jeszcze, że to miejsce stanie się więc znajomych, by pokazywali mi jakieś opuszczo- tu do orkiestry, do teatru, mnóstwo œcie¿ek. moim teatrem i moim domem. Wabiło mnie swym ne miejsca, zwiedzaliśmy wsie, oglądaliśmy stare urokiem spokojne, małe miasteczko. Przyjeżdżałam domy na sprzedaż, przeszukiwaliśmy okolice. Sły- do chóru, do sekcji sportowych. A dworzec tu chętnie, szczególnie, że teatr, który założyłam, szałam, że takie niezależne ośrodki teatralne w Pol- zaczął odnosić znaczne sukcesy. Coraz częściej sce działają, bywałam w Węgajtach, głośno już by- Do wojny mieszkali tu Żydzi, Polacy, Niemcy. We- nieczynny?” zostawałam u przyjaciół na kilka dni i nieustannie ło o Sejnach i Gardzienicach. spół zasiadali w radzie miejskiej i decydowali o lo- myślałam, że powinnam przeprowadzić się do Zastałam w Szamocinie żyzny grunt - wielopokole- sach miasteczka. Ewangelików, katolików i wyznaw- Szamocina. Uwierała mnie praca w domu kultury, niową tradycję uczestniczenia mieszkańców w życiu ców religii mojżeszowej łączyła też symboliczna magdalena mijalska, czułam się w jałowej Pile niepotrzebna, dawno już miasta, wspólnego muzykowania, wreszcie liczne, Totenstrasse (obecnie Hallera), prowadząca do „teatr lalek” 2003/1 nie reżyserowałam w zawodowym teatrze lalek, czasem działające jeszcze przed wojną amatorskie trzech cmentarzy ostatnia droga, jednocząca wszys- fot. luba zarembińska 23 prezentacje spotkanie projekt

Edmund Œwierczyñski w widowisku Lidia WoŸniczka w „Tymoteuszu „Wit Stwosz” (koœció³ w Lipiej Górce). wœród ptaków” Jana Wilkowskiego. fot. paweł cichy tkich... Była jeszcze sala Concordia, w której przed kredyt znajomi dekarze, a tu spójrz – podłoga wojną odbywały się spektakle teatrów z Bydgosz- z kamiennych płytek, tylko wymyć. czy, Torunia i Gniezna, spotkania i zabawy. W niej spotykały się rodziny żydowskie, polskie, niemiec- A piec! Piec jest dobry, kie. Obecnie w sali znajduje się mieszkanie prywat- ne. Z Żydów nikt tu nie powrócił. Spędzeni przez napalić, ogrzać, wysuszyć i już tu możesz mieszkać”. Niemców na rynek opuścili to miejsce na zawsze. Cały dzień po powrocie mówiło się o dworcu. Gdy Nikt nie umie powiedzieć, dokąd dokładnie zostali wszyscy poszli spać, siedziałam w kuchni i w my- wywiezieni. Dla szamocińskich Niemców wojna ślach już sprzątałam tę ruinę. Podłoga jest dobra, zaczęła się w czterdziestym piątym, gdy zbliżał się trzeba ją tylko wyszorować. W poczekalni, Jurek ma front sowiecki. Opuszczali to miejsce pospiesz- rację, po wstawieniu zamka do drzwi, mogę już no- nie, zostawiając dobytek wielu pokoleń. Byli tacy, cować. Jurek zajrzał do kuchni i powiedział serdecz- którzy chcieli pozostać. Zostali zmuszeni do nie - „Nie martw się, Luba, ten dworzec jest już twój!” wyjazdu. Od razu dostałam od zawiadowcy pozwolenie na Gdy po raz pierwszy w magazynie dworcowym wejście na dworzec. Nie klucze, bo właściwie nie zorganizowaliśmy wystawę dokumentującą nekro- było tu drzwi. Ale zanim podpisałam umowę z PKP polie żydowskie, usłyszałam pytanie: „Po co pani minął chyba rok. Wykorzystując opieszałość PKP sprowadza to żydostwo”? A wiele lat później, przy w załatwianiu spraw formalnych, odwlekałam jak realizacji polsko-niemieckiego spektaklu o szamo- mogłam najdłużej bolesny moment płacenia czyn- cinianach pochodzenia polskiego i niemieckiego szu. Byłam wówczas bez pieniędzy. 700 zł pensji („km 14,7”) na mieście mówiło się, że robimy w tzw. PDK-u, dwoje dorastających dzieci na utrzy- spektakle o folksdojczach. Może dlatego, że braku- maniu, długi i niespłacone pożyczki. Moją siłą by- je sali Concordii? Nasza Stacja musi więc spełniać ła wizja mojego teatru i niecierpliwe marzenia, by już teraz rolę miejsca Zgody. tu wszystko działało, żyło... Jeszcze pamiętam wi- Zdarzyło się kiedyś, że nocując u znajomych (znowu zytę naczelnika jakiegoś działu PKP w Poznaniu. nie zdążyłam po próbie na ostatni autobus do Piły), Szef był bardzo przystojny i uroczy, żartobliwie za- nie mogłam zasnąć. Nie wiem, skąd się to wzięło - pytał, gdzie będzie scena, a ja próbowałam go uwo- nagła myśl, przebłysk. Dworzec! Zapytałam zaprzy- dzić, bo za chwilę miał się odbyć „przetarg”, czyli jaźnioną rodzinę, kto ze mną zobaczy opuszczoną rozmowa o stawce za metry kwadratowe. Pomiesz- stację. Pojechali chyba wszyscy. Chodziliśmy po brud- czeń z premedytacją nie sprzątałam, by robiły jak nej i wilgotnej ruinie z zapadającym się dachem ma- najgorsze wrażenie. I chyba rzeczywiście tak się gazynu, po zgniłych, dziurawych podłogach, po rozbi- stało, bo kolejarze z Poznania żałowali, że nie mogą tym szkle z okien, omijaliśmy sterty śmieci, gruzu, mi użyczyć tego budynku gratis i, aby formalnościom butelki po wódce, odchody ludzkie i zwierzęce. Jarek stało się zadość, zaproponowali stawkę minimal- mówił – to pamiętam – „Daj sobie spokój, szczury cię ną, plus VAT oczywiście. Szybko przeliczyłam kwo- tu zjedzą, to już nic nie warta buda, nic z tego nie tę przez 400 metrów kwadratowych ruiny i już wie- zrobisz, tu potrzebne będą miliony”. A Jurek, jego działam, że jestem niewypłacalna. Ale zgodziłam się teść, a mój przyjaciel-łata, najlepszy doradca w spra- i udawałam bardzo zadowoloną z „niskiego czyn- fot. paweł cichy wach pozornie tylko niemożliwych, komentował – „Zo- szu”. A nawet byłam wdzięczna panu Markowi i ży- bacz, te deski nie są wcale takie zgniłe, okna wsta- czyłam mu awansu. I to był mój duży błąd, bo życze- wisz na razie pojedyncze, dach naprawią ci na nie się spełniło i pan naczelnik został dyrektorem 24 prezentacje spotkanie projekt

Stacji Poznań, a „mój dział”, któremu miałam pła- czworo rodzeństwa, brat z siostrą, dziadek z wnu- cić, objął bardzo solidny i nieugięty urzędnik. Należ- kiem. Także prawie cała rodzina przyjaciół, którzy ności płaciłam z trudem. Na zmianę: co kwartał za pomagali mi na samym początku. Jest ze mną moja mieszkanie spółdzielcze w Pile i za czynsz Stacji córka i jej synowie. Jest w tym jakaś siła, prawda, Szamocin. Dostawałam upomnienia i groźby ciągłość. o eksmisję, zarówno z Piły, jak i z Poznania. Naczel- Zaczynaliśmy od ruiny i od stu złotych wpłaconych nikowi PKP, gdy zażądał zwrotu kluczy od Stacji, do banku, by móc założyć konto stowarzyszenia. odpowiedziałam dość bezczelnie, za radą Zawsze, gdy brakuje już sił i w kasie jest pustawo niezrównanego Jurka: „Jakie klucze? Przecież, kie- dzwoni telefon. W tym tygodniu otrzymaliśmy wiado- dy wynajmowałam Stację, nie było tam drzwi!”. Po- mość o przyznaniu grantu, który pozwoli nam dalej tem, wezwana na „dywanik”, płakałam, błagałam pracować prawie dwa lata. Na dalszy rozwój Stacji o przebaczenie i podpisałam specjalne oświadcze- Szamocin. Darowane przez nieznajomego „na do- nia o wywiązywaniu się z należności. I znowu wpłaty bry początek” 100 zł rzeczywiście przynosi szczę- wpływały dość nieregularnie. Była to czysta party- ście. PKP przyznało mi medal resortowy zantka i kombinacje alpejskie. A naszym żartobliwym hymnem stała się piosenka Maryli Rodowicz „Pa- za uratowanie „zbêdnego” maj¹tku nie Boże, nie zabieraj nam dworca...” fot. paweł cichy Od tego czasu minęło siedem lat i - mój dobry PKP. A dyrektor Intercity podarował mi żartobliwie Boże! - dlaczego w moich wspomnieniach ciągle symboliczną tablicę do pociągu Intercity „LUBA” re- tkwią takie, a nie inne szczegóły. Przecież wów- lacji Warszawa Wschodnia-Stacja Szamocin. czas odnosiliśmy największe sukcesy artystyczne, Tak wiele się działo i tyle sprzyjających okoliczności zjeździliśmy Polskę wzdłuż i wszerz, mieliśmy wy- i zdarzeń sprawiło, i sprawia nadal, że możemy tu stępy za granicą, przyjeżdżały do nas szacowne żyć zwyczajnym życiem i pracować w niecodzienny Kacper Wikariak w spektaklu „Pan komisje znanych fundacji, jurorzy konkursów, któ- sposób. Może jest to jednak szczególne miejsce? Huczek” z cyklu ABC Teatru Lalek. re wygrywaliśmy jedne po drugich. Latem gwarno Stacja Pamięci i Concordia. Dworzec Spełnienia i rojno było od teatralników, którzy licznie zjawia- i Nadziei... li się na naszych warsztatach. Premiera za premie- rą spektakli dla dzieci... Zrealizowaliśmy dwa duże, szalone projekty międzynarodowe. Żmudne „Ulica ¯ywych i Umar³ych” wed³ug programy dla wsi popeegerowskich. W mediach Ernsta Tollera. było nas pełno. Był taki czas, że żartowaliśmy, że tylko „z kranu nie ciekniemy...” Niczego się nie bałam. Ani długów, ani zapada- jącej się podłogi w sali „teatralnej”, ani szczurów, które pojawiły się w piwnicach, ani zimnych, trudnych do ogrzania pomieszczeń i nieustannego właściwie przez pierwsze lata braku pieniędzy na wszystko. Nie załamaliśmy się, gdy wichura zdmuchnęła nowo pokryty dach magazynu, nie dobił nas widok zala- nych dekoracji po ulewie, ani zjedzone przez myszy lalki z naszego ulubionego spektaklu. Najważniej- sze było i jest, że czuliśmy krąg przeznaczenia zatoczony nad naszą stacyjką. Lata mijają. Ala Derwich, która zaczynała w roli kilku- letniej Friedy, gra teraz w spektaklach młodą kobie- tę. W teatrze są też jej dwie siostry i brat. Jest też Edmund, który ma 78 lat i już od dziesięciu lat fot. arch. stacji szamocin w „Spowiedzi w drewnie” kreowany przez niego bo- hater umiera, a nasz aktor wstaje do oklasków. W moim teatrze graj¹ obok siebie matka i syn, 25 prezentacje spotkanie projekt

Luba Zarembińska, "Co robić gdy odjedzie ostatni pociąg", Dworce

by Małopolski Instytut Kultury on Sep 16, 2009

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 20

Statistics

Luba Zarembińska, "Co robić gdy odjedzie ostatni pociąg", Dworce — Document Transcript