Marek Kowicki, "Nikt nie jest samotną wyspą", Biblioteki

marek kowicki nikt nie jest samotn¹ wysp¹ uwagi o architekturze bibliotek publicznych w danii Biblioteki publiczne funkcjonujące w miastach i na w urzędzie, spędzają sporo czasu na oczekiwaniu, prowincji duńskiej wydać się mogą przybyszowi stają się chcąc nie chcąc klientami tak poręcznie z Polski zjawiskiem nieco egzotycznym. Po pierw- zlokalizowanej biblioteki. sze - dlatego, że istnieją. Nie zostały zlikwidowane, Bywa też, że biblioteka przejmuje rolę ośrodka co niestety przytrafiło się niejednej bibliotece w na- społeczno-kulturalnego, organizując wystawy artys- szym kraju. Po drugie - dlatego, że wiele z nich mie- tyczne, spektakle teatralne, koncerty muzyczne, ści się w obiektach zaprojektowanych z rozmachem dyskusje itd., czyli angażując się w działania wykra- i od początku z myślą o funkcji bibliotecznej, a nie czające poza podstawowy obszar jej aktywności. Tu w adaptowanych do tego celu przypadkowych warunkiem niezbędnym jest posiadanie odpowied- pomieszczeniach, co w Polsce jest rzeczą zwyczaj- niej sali umożliwiającej organizację tego rodzaju ną. A wreszcie dlatego, że architektura obiek- imprez. Wiele bibliotek posiada takie sale i nawet, tów położonych nawet gdzieś na prowincji zawsze jeśli nie zawsze są one duże, można je wykorzysty- posiada bardzo przyzwoity poziom projektowy i reali- wać dla potrzeb imprez kameralnych. Nierzadko jed- zacyjny, co u nas najczęściej nie idzie ze sobą w pa- nak biblioteka połączona jest w ramach jednego rze, jeśli w ogóle się pojawia. Poniższe (niestety zespołu architektonicznego z wielkimi salami impre- Budynki pe³ni¹ce jednoczeœnie dość wyrywkowe) uwagi o architekturze bibliotek zowymi o pojemnych widowniach, obszernych funkcjê biblioteki i ratusza: Aalborg, publicznych w Danii oparte są na spostrzeżeniach przestrzeniach estradowych z zapleczami, gardero- Birkerod, Holstebro, Tinglev. autora zebranych podczas podróży studyjnej do tego bami itp., umożliwiającymi realizację profesjonalnych kraju, wiosną 2002 r. widowisk i koncertów. Niezależnie od rozmiarów sal Jak się okazało, często stosowanym rozwiązaniem istniejących przy bibliotekach, zostały one architek- jest przypisywanie jednemu zespołowi architekto- tonicznie ukształtowane w taki sposób, aby zapew- nicznemu dwóch funkcji: biblioteki i ratusza. Tak jest nić ich wielofunkcyjne, a więc intensywne i przez to np. w Aalborg, Birkerod, Holstebro, Tinglev i w innych najbardziej ekonomiczne wykorzystanie. miejscowościach. Nie oznacza to, że w owym tande- Z pomieszczeń biblioteki w Hadsten oglądać można mie biblioteka zepchnięta zostaje w kąt ratusza. Zwy- przez wielkie, wewnętrzne przeszklone ściany to, co kle zajmuje ona własną, obszerną część budynku dzieje się na estradzie i widowni sali wielofunkcyj- umożliwiającą niezależne funkcjonowanie. Wydaje nej. Biblioteka nie jest tam ściśle odizolowaną od się, że takie połączenie posiada przesłanie symboliczne: reszty społeczno-kulturalnego ośrodka enklawą absolutnego spokoju. Użytkownicy biblioteki rozparci pozytywnemu wizerunkowi w³adzy wygodnie w klubowych fotelach spoglądają od czasu do czasu z ciekawością w stronę sali, gdzie od- sprzyja usytuowanie jej siedziby tuż przy „krynicy bywa się akurat próba lokalnego zespołu baletowe- mądrości”, zaś umieszczenie biblioteki w najbardziej go, międzyszkolny mecz „szczypiorniaka” lub trwają prestiżowej lokalizacji jest formą uznania jej szcze- przygotowania do wieczornego koncertu jazzowe- gólnej roli i znaczenia dla lokalnej społeczności. go. W bibliotece można rozmawiać i to wcale nie A przy okazji - zawsze można się nią pochwalić specjalnie ściszonym głosem, więc od czasu do cza- przed gośćmi z innych miast, bo piękna biblioteka su podnosi się gwar ożywionych komentarzy na te- dobrze świadczy o aspiracjach kulturalnych zarów- mat (jak można się domyślić) walorów tej lub innej no lokalnej społeczności, jak i jej władz. Istnieje oczy- baletnicy albo jakości zagrań drużyn handballowych. wiście także istotny wzgląd praktyczny. Interesanci, Wyraźnie widać, że projektantom zależało nie tyle których nigdy nie brakuje w ratuszu i którzy, jak to na stworzeniu warunków do studiowania ksiąg w ci- ciekawy film. Ten ar tyku³ podkreœla, ¿e biblioteki mog¹ staæ siê czêœci¹ codziennego ¿ycia miesz- 12

szy i samotności (choć i to nie jest wykluczone w bar- Przejrzystość biblioteki w Ledoje Smorum polega na zasoby do publiczności, zwłaszcza tej, która traci dziej oddalonych od szyby aneksach biblioteki), lecz tym, że jej wnętrze zobaczyć można już z oddali, kontakt z książką, kontentując się mniej wymaga- raczej na zaaranżowaniu sytuacji sprzyjających na- z głównego, osiedlowego ciągu pieszego, biegnące- jącymi przyjemnościami. wiązywaniu kontaktów towarzyskich. go w poprzek wielkich, zielonych błoń. I odwrotnie: Wedle opisanego już, sprawdzonego sposobu, Mówi się, że Skandynawowie są ludźmi zamknięty- błonia i inne charakterystyczne fragmenty miejscowe- projektanci umieścili w zespole architektonicznym mi, z trudem zawierającymi nowe znajomości. Jest go krajobrazu, „obecne” w bibliotece dzięki wielkim oprócz biblioteki także Radę Miasta, sale wystawo- to cecha, która utrudnia życie, zwłaszcza na wsi, przeszklonym ścianom, są żywym, zmieniającym się we, konferencyjne, kawiarenkę itp. Biblioteka nie jest gdzie mieszkańcy rozrzuconych na dużych obsza- wraz z porami roku znakiem, świadczącym o lokal- więc samotną wyspą i użytkownicy wszystkich czę- rach, samotnych zagród mają w dodatku niewiele nej przynależności. Poczucie swojskości i zadomo- ści funkcjonalnych obiektu mogą z niej korzystać bez okazji i miejsc, aby spotykać się ze sobą. I właśnie wienia budowane jest także przy pomocy innych specjalnej fatygi, przy okazji załatwiania innych biblioteka może być miejscem, które stwarza takie środków architektonicznych. Całe wnętrze biblioteki spraw. Ułatwieniem jest to, że wejścia do biblioteki możliwości. W bibliotece w Otterup wskazać moż- i związanej z nią sali imprezowej oglądać można oraz do pozostałych części funkcjonalnych prowa- na przynajmniej cztery różne typy aranżacji z galerii zawieszonej nad poziomem głównym. Z gó- dzą z trzech wspólnych dla całego zespołu, we- aneksów bibliotecznych dla dzieci, młodzieży i do- ry widać jak na dłoni każdy kąt części publicznej obiek- wnętrznych, przykrytych szklanym dachem uliczek rosłych, gdzie projektant wykazał dbałość nie tyle tu, wyszukać można rejon, gdzie chciałoby się „zain- przecinających budynek na wskroś. Rzecz szcze- o perfekcyjne warunki czytelnicze, co raczej stalować”, łatwo też zapamiętać topografię wnętrza gólnie istotna: przebieg uliczek zaprojektowany zo- o stworzenie okoliczności ułatwiających obcym lu- i trafić bez trudu do upatrzonego miejsca. Jednoprze- stał w taki sposób, że otwarły one wygodne połącze- dziom odzywanie się do siebie, zawarcie znajo- strzenne i dzięki temu przejrzysta przestrzeń najwy- nie starego Aalborg z portową częścią miasta oraz mości, spotykanie się, wspólne spędzanie czasu. raźniej ułatwia pozbycie się przez nowych i najmłod- z usytuowanym pod budynkiem przystankiem Interesujące są zabiegi architektoniczne, które mają szych użytkowników uczucia niepewności, zagubie- autobusowym. W rezultacie, do wnętrza obiektu sprawić, aby ludzie trafiali nia się w nieznanym jeszcze otoczeniu. Bardzo szyb- skierowany został strumień ludzi „ocierający” się ko „oswajają się” oni z regułami przestrzennymi m.in. o wejście do biblioteki. Część z nich, być mo- do biblioteki t³umniej ni¿ do pubu. i organizacyjnymi przejrzystej biblioteki. że najpierw przez przypadek, znajduje w końcu dro- Frekwencja w bibliotece zależy od wielu bardzo róż- gę do książek. Biblioteka staje sie nie tylko miej- Jednym z nich jest dbałość projektantów o zapew- nych czynników, ale między innymi od tego, czy Spójrzmy od strony „kuchni” architektonicznej na scem kontaktu z ksi¹¿k¹, ale tak¿e nienie przejrzystości architektonicznej obiektów, obiekt usytuowany jest w dogodnym miejscu - w ska- wybrane zabiegi warsztatowe, m. in. na te, dzięki z drugim cz³owiekiem. rozumianej dosłownie, jako możliwość zaglądnięcia li miejscowości i całego obszaru gminy. Niemniej którym udało się projektantom uzyskać efekt wtopie- z zewnątrz do środka biblioteki p rzez ogromne jednak problem dostępności biblioteki, rozpatrywa- nia biblioteki w przestrzeń miejską Aalborg. Ot, choć- przeszklenia, oraz przenośnie, jako możliwość ogar- ny z architektonicznego punktu widzenia, jest zagad- by taki szczegół jak ukształtowanie posadzek we- nięcia wzrokiem całego jej wnętrza. Opisana wyżej, nieniem bardziej złożonym niż tylko podjęcie decyzji wnątrz obiektu i wokół niego. W hali z książkami, przeszklona ściana biblioteki w Hadsten umożliwia- o jej lokalizacji. Niektóre biblioteki są zatem mister- a także w krytych uliczkach przecinających obiekt, jąca obserwowanie z bibliotecznego fotela sali nymi, architektonicznymi „pułapkami” na przechod- są one ułożone z takich samych kostek brukowych, imprezowej pozwala na obserwację także z drugiej niów, przechwytującymi ich dyskretnie i łagodnie jakie zost ały użyte do wybrukowania okolicznych strony. Z każdego miejsca sali widowiskowej moż- kierującymi swoje „ofiary” między książkowe regały. zaułków i placów starego Aalborg. Płaszczyzna na zobaczyć biblioteczne regały, ciepłe, miękkie Biblioteka w Aalborg zaprojektowana została tak, posadzki wewnętrznej i zewnętrznych nawierzchni światło lamp i ludzi siedzących w kręgach tego świa- że jej wnętrze stało się niejako naturalnym rozwi- tworzy całość, nigdzie nie przecinają jej progi czy tła, w wygodnych fotelach. Jest to zachęta do odwie- nięciem i przedłużeniem sieci staromiejskich uliczek. schody. Różnice poziomów niwelowane są przez dzenia biblioteki, oddziałująca na użytkowni- Architekci podjęli próbę zatarcia granicy pomiędzy łagodne nachylenie uliczek. Patrząc pod nogi, nie ków ośrodka o wiele lepiej, niż nawet najstaranniej przestrzenią społeczną, jaką tworzą ulice miasta zauważa się, że oto z otwartej przestrzeni wchodzi- wykaligrafowany na drzwiach napis „biblioteka”. i społeczną przestrzenią biblioteki. Ich wysiłek my pod przeszklone przykrycie wewnętrznych uli- Możliwość bezpośredniego zaglądnięcia do wnętrza projektowy zmierzał m.in. do tego, aby dostępność czek, a z uliczek do hali bibliotecznej. Cały czas biblioteki bywa informacją wizualną i reklamą bar- biblioteki była tak łatwa i oczywista dla każdego mamy wrażenie, że nadal poruszamy się dziej sugestywną niż plakat powieszony na tablicy przechodnia, jak w przestrzeni ulicznej Aalborg, a nie we wnętrz u ogłoszeń. Dlatego właśnie sala imprezowa bibliote- budynku. ki w Otterup wyposażona jest w wielkie, narożniko- wejœcie na rynek albo plac targowy Podnosząc wzrok na elewacje wewnętrznych pasa- we okno, jak sklepowa witryna otwierające się na ży, możemy zauważyć, że chociaż dzięki przykryciu główne skrzyżowanie miasteczka. Każdy przecho- w trakcie przechadzki ulicami Aalborg. Innymi sło- nie są one wystawione na działanie deszczu i śnie- dzień wie natychmiast, czy biblioteka jest otwarta wy, postanowili przy pomocy działań architektonicz- gu, to jednak projektanci wyposażyli je w ”detal” i czy może dzieje się w niej akurat coś ciekawego. nych „odinstytucjonalizować” bibliotekę i zbliżyć jej charakterystyczny dla elewacji zewnętrznych. Są znajomi i nieznajomi mog¹ spotkaæ siê i porozmawiaæ, poczytaæ najnowsz¹ prasê, a nawet obejrzeæ 13

tam m.in. solidne, klinkierowe okładziny i niemniej na podłodze pomiędzy regałami, no i rzecz jasna solidne, niby-kamienne obramienia okienne i drzwio- wypożyczyć do domu. we z białego betonu. Ukoronowaniem „ulicznej” Efekt tego zabiegu organizacyjno-architektoniczne- aranżacji jest prawdziwe drzewo, pod którym moż- go jest chyba niezły. Między półkami ujrzeć można na usiąść, rosnące pod szklanym dachem na nie tylko typową, biblioteczną klientelę: uczniów, kameralnym placyku, gdzie zbiegają się wszystkie studentów, ale także osoby, których nie bylibyśmy trzy wspomniane zaułki. skłonni posądzać o pasje czytelnicze. Zobaczyć tam Tworzy to scenerię i nastrój przypominające klimat można z książką w ręku wygolonych, groźnych mło- tych miasteczek, gdzie ulica, czyli corso bywa dzieńców w skórzanych przyodziewkach nabijanych główną przestrzenią społeczną, miejscem kontak- cekinami lub panów o ogorzałych obliczach, którzy tów towarzyskich, sceną, na której można się poka- (nie da się tego wykluczyć) w dni słoneczne wolą być zać i jednocześnie widownią, z której obserwuje się może z flaszką w garści spędzać czas na ławce innych... Wypełnione światłem, malownicze uliczki w parku... Większość użytkowników to najwyraźniej bibliotecznego obiektu bez wątpienia posiadają ce- zadomowieni w bibliotece bywalcy, sprawnie chy corso. Są atrakcją przyciągającą ludzi szcze- i śmiało buszujący między książkami, nagraniami gólnie wówczas, gdy nad Aalborg szaleje częsty muzycznymi, kasetami filmowymi, okupujący bez w tych stronach szkwał, niosący fale przenikliwie końca komputery z internetem. Poruszanie się zimnego deszczu. Każdy, kto tam się znajdzie, choć- wśród bibliotecznych zasobów najwyraźniej nie by przypadkowo, odkrywa, że hala biblioteczna pełni sprawia kłopotu nawet emigrantom słabo znającym rolę miejskiej agory. A zatem, włócząc się po sta- język duński. Jest ich tam zawsze spora grupka. rym Aalborg, przechodzień Biblioteka ułatwia im asymilację w obcym kraju, umożliwiając najtańszy - a przez to najbardziej do- trafia do biblioteki niby przypadkiem. stępny - kontakt z kulturą ich starej i nowej ojczyz- ny, a także z kulturą światową. W istocie, jak już wiemy, jest dyskretnie naprowa- Biblioteka w Aalborg usytuowana została nad jed- dzany przez architekta, dobrze znającego naturę nym z ważniejszych węzłów komunikacji autobuso- wałęsających się gapiów („lovers to stroll”), Jedn¹ z podstawowych cech wej. Przykładów bezpośredniego powiązania biblio- odwiecznie tworzących znaczną część publicz- duñskich bibliotek jest ich maksymalna teki z takim czy innym węzłem komunikacyjnym jest ności zaludniającej miejskie ulice. Co prawda, więcej. Niewątpliwie tego rodzaju lokalizacja jest przejrzystoœæ. Dziêki niej mo¿na w naszych czasach ich ulubionym celem space- korzystna z punktu widzenia dostępności biblioteki uczestniczyæ w wydarzeniach rów jest hipermarket ze stertami rozmaitych przed- dla publiczności. Tym niemniej dla dzieci miotów, na które można patrzeć do woli, a nawet rozgrywaj¹cych siê po drugiej i młodzieży z obszarów wiejskich najważniejszym wiele z nich można dotknąć. Ale w bibliotece z Aal- stronie szklanej œciany. środkiem komunikacji nie jest autobus, kolej czy borg podsuwa się im przed oczy książkę, po któ- własne auto, lecz po prostu rower. Prawdziwie do- rą sięga się z identyczną łatwością jak po towar stępna jest więc jedynie taka biblioteka, do której w hipermarkecie. Projektanci nie ustawili biurokra- prowadzą bezpieczne ścieżki rowerowe z okolicz- tyczno-formalistycznego toru przeszkód między nych miejscowości, a nawet z pojedynczych zagród. książką a jej potencjalnym czytelnikiem, tak Nie chodzi zresztą wyłącznie o dostęp dzieci wiejs- charakterystycznego dla wielu innych, nawet bar- kich do książki, lecz szerzej: do kultury, oświaty, dzo zacnych bibliotek. Do biblioteki w Aalborg sportu, życia społecznego. W Danii oglądać można wchodzi się tak łatwo jak do sklepu: bez numerka oczywiście w wielu gminach systemy bezpiecznych szatniowego, w wierzchnim okryciu. Nie jest ścieżek rowerowych, umożliwiających dzieciom do- to „świątynia książki” lecz przeciwnie, rodzaj „targo- jazd z odległości nawet kilkunastu kilometrów do wiska” sprawiającego wrażenie, jakby wypełnia- biblioteki, szkoły, ośrodka kultury, hali sportowej, pły- ły go stragany ulicznych bukinistów. Każdą książ- walni, boiska, na rozmaite zajęcia pozaszkolne... kę można wziąć z półki do ręki bez pytania Obrazek wypełnionego po brzegi parkingu rowero- kogokolwiek o pozwolenie, wertować ją tak długo, wego przed szkołą i biblioteką w Solrod nie jest jak się tylko chce, przeczytać w całości na miejs- w tym kraju widokiem wyjątkowym. Każdy, kto ma cu zasiadając w fotelu lub jeśli ktoś woli, wprost w oczach widok polskich dzieci brnących z naraże- ksi¹¿ek, ale pe³ni¹ niezwykle istotn¹ rolê spo³eczn¹. Tu, w zacisznych zak¹tkach urz¹dzonych przy ksiêgozbiorze, 14

niem życia do szkół po nieutwardzonych poboczach wyrafinowana skromnoœæ zatłoczonych szos musi zdawać sobie sprawę z tego, że ich dystans do edukacji, kultury, sportu, odpowiadałaby gustom naszych rodaków. Inna przy- a więc i zdrowia, jest bez porównania większy kład to biblioteka w Otterup, projektowana przez ten i trudniejszy do pokonania niż ten, który mają do sam zespół architektów, która jest skromna w spo- przebycia ich rówieśnicy z Danii. sób, powiedzmy, ostentacyjny. Obiekt wykonany Na zakończenie trzeba postawić pytanie, czy duń- z prefabrykowanych elementów z niewyszukanymi skie doświadczenia co do kształtowania architekto- w formie, „przemysłowymi” świetlikami dachowymi nicznego bibliotek publicznych mogą mieć zastoso- przypomina na pierwszy rzut oka fabrykę, ale wkrót- wanie w polskich realiach kulturowych, społecznych, ce dostrzega się coraz więcej dowodów dosko- gospodarczych? nałego kunsztu pro jektantów. Biblioteka posiada Wiele bibliotek, czy szerzej ośrodków społeczno- świetną skalę i nastrój wnętrz, doskonałe, górne kulturalnych w Danii i innych bogatych krajach światło sączące się łagodnie przez świetliki, zachodniej Europy pełni rolę symboli statusu elastyczność funkcjonalną, bardzo starannie prze- materialnego lokalnych społeczności. Obiekty myślany program użytkowy umożliwiający m. in. w Aalborg, Holstebro, Horsholm, Solrod, Tinglev działalność wystawienniczą, organizac ję koncertów, (by ograniczyć się do przykładów przywołanych na spotkań dyskusyjnych, teatralnych itp. Przez swą użytek niniejszych uwag) mają bogactwo „wypisa- purytańską skromność, szary, niepozorny na pierw- ne” na kosztownie wykończonych elewacjach szy rzut oka budynek biblioteki emanuje powa- i posadzkach, w postaci świetnego wyposażenia gą. Budzi zaufanie, że pieniądze gminy użyte zosta- w meble i urządzenia techniczne, a nade wszys- ły w sposób oszczędny, ale solidny. Również i ten tko w nieskrępowanym rozmachu powierzchnio- obiekt mógłby powstać w niejednej polskiej gminie, fot. marek kowicki wym. Biblioteki te mogą robić wrażenie pałaców, gdyby brać pod uwagę jedynie względy techniczno- ale, wbrew pozorom, powszechna dostępność ich inwestycyjne, a nie upodobania estetyczne Polaków, zasobów jest, także tam, priorytetem realizowanym którzy jednak bardziej cenią wystawność architek- z ogromną konsekwencją. Jeśli funkcjonują one toniczną niż powściągliwość. jako współczesna agora, miejsce społecznych Pomiędzy grupą obiektów, które uznać można za kontaktów mieszkańców, obszar wydarzeń kultu- symbole statusu, a tymi, które wyrażają ostentacyj- obraźnię przeciętnego polskiego inwestora, jest jed- ralnych, to dzieje się tak nie z powodu bogatego ną skromność, usytuować można takie budynki jak nak kubatura obiektu, zbliżona do kubatury sporej Chronione szklanym dachem „wystroju” architektonicznego obiektów, ale dzięki biblioteka w Ledoje Smorum. Pod względem kompo- sali sportowej. Rozmiary takie są jednak absolutnie drzewo, pod którym mo¿na usi¹œæ rozwiązaniom programowym, funkcjonalno-prze- zycyjnym budynek ten zaprojektowany jest z po- uzasadnione, o czym można się przekonać z ksi¹¿k¹, pozwala na uczestniczenie strzennym, technicznym i lokalizacyjnym, które wściągliwą elegancją. Pięknie wyważoną w propor- oglądając wnętrze biblioteki. Jednak dla nas, przy- w ¿yciu ulicy i jednoczesne mogą być realizowane także w wersjach znacznie cja ch, poziomą bryłę, lekko rozpiętą nad ziemią na wykłych do bibliotek ciasnych i niskich, znakomita przebywanie w przestrzeni biblioteki. mniej wystawnych. Pomijając kwestię demonstra- białych, solidnych filarach ogląda się na tle charak- przestrzeń biblioteki w Ledoje Smorum wyda się cji bogactwa, co nie musi nas interesować, mogą terystycznych dla krajobrazów Danii parawa- pewnie rozrzutnością. być dla nas pouczające i możliwe do wykorzysta- nów drzew tworzących pasy wiatrochronne. Niniejsze uwagi trzeba zakończyć niestety raczej nia wspomniane wyżej sposoby przybliżania biblio- Bryła biblioteki nawiązuje swymi wymiarami i artyku- smutnym stwierdzeniem. Kryzys biblioteczny, jaki teki do jak najszerszej publiczności, które spraw- lacją elewacji do rozmiarów i formy owych parawa- obserwujemy w Polsce nie wynika, jak sądzę, wy- dzają się w Danii. nów, uczestnicząc w ten sposób w subtelnej grze łącznie z przyczyn ekonomicznych. Można A w końcu, nie wszystkie biblioteki duńskie są po- z perspektywą krajobrazu, którego bliższe i dalsze przypuszczać, że spora część naszego społeczeń- pisem przepychu. Niemniej często są to świetne plany akcentowane są przez poziome pasma drzew stwa uznała po prostu, że książka jest przeżytkiem architektonicznie, ale bardzo skromne obiekty. i, wśród nich, przez parawanową formę biblioteki. w dobie telewizji, wideokaset oraz internetu. Nie Osiedlowa biblioteka w Risskov z pięknym, we- Wszakże ten piękny zamysł architektoniczny osią- istnieje wystarczająco silna presja społeczna, która wnętrznym, dostępnym dla publiczności ogród- gnięty został niezależnie od statusu materialnego mogłaby zmusić samorządy lokalne do szukania kiem, jest budynkiem którego standard materia- inwestora, dzięki wrażliwości i pomysłowości projek- środków na budowę nowych bibliotek lub chronie- łowo-techniczny zapewne nie wykracza poza tantów. Co ważne, bez zasadniczej szkody dla ja- nie starych przed likwidacją. Pełne użytkowni- możliwości finansowe i realizacyjne przeciętnej kości architektonicznej obiektu można by próbować ków biblioteki duńskie, holenderskie, niemieckie itd., gminy w Polsce. Można mieć jedynie wątpliwo- w Polsce rozwiązań w dużo skromniejszych warian- świadczą jednak o tym, że książka jeszcze nie umar- ści, czy jego tach. Tym, co prawdopodobnie przekraczałoby wy- ła i nadal jest tam ludziom potrzebna. W materiale Marka Kowickiego przeczytamy o duñskich bibliotekach. Nie s¹ one jedynie miejscem wypo¿yczania 15

Marek Kowicki, "Nikt nie jest samotną wyspą", Biblioteki

by Małopolski Instytut Kultury on Sep 16, 2009

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

2 Embeds 60

Statistics

Marek Kowicki, "Nikt nie jest samotną wyspą", Biblioteki — Document Transcript

http://autoportret.pl	59
http://webcache.googleusercontent.com	1