Jacek Nowiński, "W poszukiwaniu nowej jakości", Biblioteki

jacek nowiñski w poszukiwaniu nowej jakoœci koncepcja pracy biblioteki elbl¹skiej Praca nad programem działań biblioteki na począt- M.C. Escher „Reptiles” (Gady); All M.C. Escher works © 2003 Cordon Art - Holland. All rights reserved. Used by permission. ku XXI wieku stanowi wielkie wyzwanie. Z całą odpowiedzialnością należy stwierdzić, że funkcje bibliotek w ostatniej dekadzie przeszły przeobraże- nia, które porównać można tylko z wynalezieniem składu drukarskiego przez Gutenberga. Za sprawą komputera i internetu świat informacji już nigdy nie będzie taki, jak choćby 10 lat temu. Biblioteka przeznaczona dla społeczności Elbląga musi wo- bec tego pełnić wiele funkcji: naukową, informacyj- ną, samokształceniową, kulturotwórczą i rekreacyj- ną. Biblioteka publiczna XXI wieku nie może być organizacją pasywną i hermetyczną, podobnie jak książka i prasa drukowana nigdy już nie będą jedynym źródłem informacji. Biblioteka musi realizować dwa niezwykle istotne zadania, do tej pory tylko luź- no ze sobą powiązane – bycie centrum kultury i wę- złem informacyjnym. Jednocześnie musi być atrak- cyjna dla klienta we wnętrzach, mobilna i widoczna na zewnątrz. Mam pełną świadomość dwoistości natury biblioteki jako organizacji. Z jednej strony stoi wiele stuleci tradycji bibliotekarstwa, z drugiej zaś konieczność wypeł- niania misji usługowej względem społeczności, co zmusza do otwarcia się na zmiany i wymaga, by www.mcescher.com biblioteka służyła szeroko rozumianej komunikacji międzyludzkiej. W przedstawionej przeze mnie koncepcji te dwa elementy są traktowane nierozerwalnie, choć z pozoru wydają się być antagonistyczne. Pol- Biblioteki Wojewódzkiej w Elbl¹gu dzieli siê z nami zwyciêzca Jacek Nowiñski. O tym, jakie wra¿enie robi 22 propozycje spotkanie projekt

skie społeczeństwo coraz większą wagę przykłada oddziału, który specjalizowałby się w upowszechnia- dać się na konstruowanie zasobów biblioteki. Nie- do własnej edukacji. Elbląg nie stanowi tu wyjątku. niu wiedzy na temat szeroko pojętej problematyki zwykle ważna jest tu popularyzacja nauki z jednej Rolą biblioteki jest zatem, w sposób naturalny, nie europejskiej. Kontekst europejski to również strony i pasji hobbystycznych z drugiej. Dla tej gru- tylko posiadanie i udostępnianie książek i czaso- py wiekowej (14-20 lat) książka i czasopismo daw- pism, ale organizowanie znajomoœæ i praktyka jêzyków obcych. no już przestały być podstawowym nośnikiem informacji. Ośrodki czytelnictwa dla młodzieży, chcąc i animowanie samokszta³cenia Tu swoje miejsce muszą znaleźć gazety i czasopis- spełniać swoją rolę, muszą być wyposażone w wol- ma najbardziej reprezentatywne dla poszczególnych ny dostęp do komputerów i sieci komputerowych. oraz organizacja nauki pozaszkolnej. Tym niemniej, krajów Europy oraz wypożyczalnia książek w wersji Wykorzystując preferencje odbioru w tej grupie na- jak sądzę, szczególną uwagę zwrócić trzeba na dwa oryginalnej, zawierająca tak klasykę, jak i nowości leży proponować jako alternatywę dla muzyki obszary, w którym samokształcenie takie powin- wydawnicze. Oddział ten powinien ściśle współpra- – książkę mówioną. no się rozwijać. cować z Regionalnymi Centrami Informacji Europej- Po pierwsze, jako realizacja potrzeby chyba najbar- skiej, Euroregionem Bałtyk i z placówkami dyploma- Walkman i odtwarzacz plików MP3 dziej palącej, konieczne jest zorganizowanie biblio- tycznymi krajów europejskich, mających swoje teki przedsiębiorcy. Funkcjonować ona będzie jako siedziby w naszym kraju. stały się dla młodzieży normą. Nawyk słuchania oddział bądź filia biblioteki głównej. Księgozbiór po- Kolejny dział – biblioteka młodego człowieka – jest powinien być przez bibliotekę wykorzystywany, a nie winien zawierać książki i czasopisma z zakresu oparty na dwóch niezmiennych podstawach: wybie- zwalczany. Szczególnie dla tej grupy wiekowej organizacji i zarządzania, ekonomii, marketingu itd., raniu z oferty wydawców książek najbardziej wartoś- powinna być prowadzona promocja książki, ponie- które mogą pojawić się tam wraz z publikacjami ciowych pod względem artystycznym, literackim, waż to ona podejmuje swoje działania nie z wewnęt- z zakresu prawa i przepisów skarbowych. Tego typu wychowawczym i edytorskim oraz kompletowaniu rznego imperatywu, a dzięki atrakcyjnie przedsta- oddział musi posiadać pełen zakres poradników książek zgodnie z potrzebami i możliwościami wionym propozycjom. Niedostrzeganie tych zjawisk przedsiębiorcy, zarówno w formie teoretycznej, jak psychicznymi dziecka rosnącego, o zmieniającej się powoduje eliminację tej grupy wiekowej z grona i użytkowej. Rozumiem przez to, że możliwie szero- i kształtującej osobowości. Badania psychologów dobrowolnych użytkowników biblioteki. ki zakres informacji potrzebnych przedsiębiorcy bę- i pedagogów prowadzone w skali świata dowodzą, Dorośli we wszystkich przedziałach wiekowych dzie możliwy do wykorzystania zarówno w formie że jeśli człowiek nie nabierze nawyku czytania do posiadają już określone nawyki korzystania z biblio- programów pomagających opracować samodzielnie 14-15 roku życia, to nie będzie czytał już nigdy. Bez teki. Oprócz tych czytelników, którzy przychodzą do np. biznesplan lub plan marketingowy, bądź też względu na to, czy będzie to książka, gazeta, tekst biblioteki zmuszeni przez wymagania systemu w postaci dzienników ustaw lub fachowego orzecz- na stronie internetowej czy też najzwyklejsza instruk- edukacyjnego, istnieje grupa, dla której biblioteka nictwa. cja obsługi urządzenia. Jest to ten sam nawyk czyta- jest podstawowym, a często jedynym – poza tele- Liczę na to, że ta część działalności biblioteki elbląs- nia. Stąd wniosek, że rozwój czytelnictwa dzieci musi wizją – miejscem kontaktu z kulturą i nauką. Zachod- kiej pozwoli związać ją z grupą przedsiębiorców, być traktowany w misji biblioteki publicznej jako nioeuropejskie tendencje wskazują, że jest to stale a pomoc w zdobywaniu wiedzy praktycznej pozwoli najistotniejsza część jej działalności. Młody czytel- rosnący odsetek populacji, co zadaje kłam obiego- na zainteresowanie tych środowisk pozostałą ofertą nik musi być świadom różnych form komunikacji wym opiniom o zmniejszającej się roli książki i pra- biblioteki. Ponadto, poza współpracą z organizacja- społecznej i mieć możliwość wykorzystania każdej sy w życiu człowieka. Jedną z przyczyn, dla których mi pracodawców i Urzędem Pracy, widzę znaczne z nich. Łączenie teatru, filmu, książki oraz form wła- w naszym kraju dzieje się odwrotnie, jest zatrważa- możliwości prowadzenia komercyjnej działalności snej aktywności twórczej, plastyki, muzyki, tańca jąco niski poziom usług bibliotecznych, mała atrak- szkoleniowej oraz pozyskiwania środków pozabu- w jedną całość jest, jak sądzę, koniecznością, którą cyjność biblioteki jako miejsca przebywania, dżetowych z funduszy pomocowych dla małych narzuca współczesność. Tylko odchodząc od „albo”, a przede wszystkim znikome nakłady na zakupy i średnich przedsiębiorstw. Chciałbym również, żeby a przechodząc do „i” można w skuteczny, świado- nowości. Modernizacja sieci bibliotecznej na tere- w działalności tego oddziału było miejsce na „żywy my sposób kształtować pozytywne nawyki młodych nie miasta musi w bezpośredni sposób skutkować kontakt” z autorami książek i artykułów oraz spotka- ludzi. wzrostem nakładów na ich kupno. nia z liderami polskiego i światowego biznesu. Nie mniej ważną częścią działalności jest praca Biblioteka musi dostosować rytm pracy do potrzeb Drugą, bardzo istotną kwestią, jest oczywiście czytel- na rzecz czytelnictwa młodzieży. Biblioteki publicz- swoich klientów. Każdy musi mieć możliwość korzys- nia europejska. Nowy kształt Europy wymaga znajo- ne, chcąc być skutecznymi w tej sferze swego działa- tania z biblioteki w swoim czasie wolnym. Należy mości nie tylko współczesnych instytucji europej- nia, muszą uzupełniać zasoby bibliotek szkolnych także podjąć próbę dostosowania księgozbioru do skich czy problemów związanych z aspektami o pozycje inne, niż znajdujące się na listach lektur oczekiwań czytelników. Szczególnie duża ilość prawnymi funkcjonowania Unii. Konieczna jest obowiązkowych. Badanie i monitorowanie zaintere- sprzedawanych w księgarniach poradników powin- znajomość jej tradycji, kultury, historii, gospodarki, sowań młodych ludzi, fascynacje wyznaczane przez na stanowić sygnał, że popularność książki użytko- geografii itp. Uważam, iż niezbędne jest utworzenie mody oraz trendy w kulturze i nauce muszą przekła- wej powinna znaleźć odniesienie w zawartości biblio- tylko w ksi¹¿kach? Swoim planem dzia³ania, zaprezentowanym w konkursie na stanowisko dyrektora 23 propozycje spotkanie projekt

tek. Praktyczne zastosowanie wiedzy książkowej powinno skutkować wzrostem zainteresowania książkami w ogóle. Konieczne jest zatem organizowanie w bibliotekach spotkań i kursów z zakresu różnego rodzaju umiejętności praktycznych, jak np. M.C. Escher „Relativity” (Względność); All M.C. Escher works © 2003 Cordon Art - Holland. All rights reserved. Used by permission. www.mcescher .com gotowanie, origami, wêdkarstwo. Takie krótkoterminowe szkolenia i pokazy są w wie- lu krajach jedną ze skuteczniejszych form sprzeda- ży usług, z których dochód przeznaczany jest bezpo- średnio na powiększanie księgozbioru. Biblioteka w swych funkcjach z zakresu komunikacji społecz- nej musi być nie tylko miejscem spotkania człowie- ka z książką, ale także człowieka z człowiekiem. Od dostępności lub niedostępności biblioteki, od tego, co można otrzymać i jak szybko, wreszcie od życzliwości i uprzejmości pracowników w zasad- niczym stopniu zależą społeczne opinie o bibliotece. W tej perspektywie rodzą się: sympatia, obojęt- ność, agresja lub awersja środowiska. Na poglądy użytkowników mają wpływ także pory i czas otwarcia biblioteki, styl pracy z czytelnikiem, panująca w bibliotece atmosfera. Te aspekty są szczególnie ważne w pracy z osobami niepełnosprawnymi i osobami starszymi. Nawet najlepiej usytuowana biblioteka nie spe³ni swojej roli, jeśli osoba z dysfunkcją ruchu czy wzroku będzie musiała ponieść cały wysiłek dotarcia do niej. To biblioteka, a ściślej bibliotekarz, musi dotrzeć do czytelnika. Czytelnictwo osób niepełnosprawnych, a co za tym idzie ich socjalizacja musi odbywać się w najdogodniejszej dla nich formie. Bibliotekarze, zarówno prowadzący bibliotekę z książką mówioną, jak i pracujący z książką tradycyjną sami, z pomocą wolontariatu czy wreszcie w kontakcie z pielęgniar- kami środowiskowymi, muszą dotrzeć wszędzie tam, gdzie jest ona najpilniej oczekiwana. Rozpoznanie potrzeb w tym zakresie i wprowadzenie zasady „bi- XXI wiek, nowe technologie wymuszają na organi- materiałów audiowizualnych, zasobów elektronicz- rych trudno coś znaleźć, a kiedy się znajdzie blioteka do czytelnika” muszą być zaprogramowa- zatorach bibliotek stworzenie w ich wnętrzach nych biblioteki, a także elektronicznych zasobów – z wypisywaniem rewersów, z których i tak więk- ne już w najbliższych miesiącach, stanowiąc wkład przyjaznego środowiska informacyjnego, zarówno europejskich i światowych, bibliotek wirtualnych szość wróci niezrealizowana. Wprowadzenie biblioteki w obchody Europejskiego Roku Osób dla studiujących, jak i dla dydaktyków oraz badaczy i multimedialnych źródeł informacji. odpowiednich standardów elektronicznych, dających Niepełnosprawnych. To zadanie nie może być trakto- i twórców. Użytkownikom biblioteki należy stworzyć Nie ulega wątpliwości, iż obecnie każda biblioteka możliwości dokonywania zapisów informacji biblio- wane jako jednorazowa akcja, ale stać się musi odpowiednie warunki nie tylko do korzystania z za- powinna zautomatyzować swoje funkcje. Jest to tecznych, ich wymiany i wykorzystania przy przeszu- normalną praktyką. Co jest szczególnie ważne – ten sobów drukowanych, tj. książek, czasopism, zbio- przedsięwzięcie kosztowne, ale niezbędne dla kiwaniu pozwoli oferować użytkownikom biblioteki aspekt działalności biblioteki nie wymaga żadnych rów encyklopedyczno-słownikowych i innych źródeł, zapewnienia pełnej sprawności ich działania. Sieć usługi wcześniej nieudostępniane lub udostępnia- dodatkowych nakładów finansowych. ale w coraz szerszym zakresie umożliwić dostęp do bibliotek nie może kojarzyć się z katalogami, w któ- ne tylko częściowo. Przykładowo: książki mogą być sposób sprawiæ, ¿eby wspó³czeœni czytelnicy znaleŸli w bibliotece niezbêdne informacje? Czy musz¹ szukaæ ich 24 propozycje spotkanie projekt

rezerwowane na konkretny dzień i godzinę. W krót- je się wydatki wewnątrz instytucji, a zasilanie finan- Wspó³czesna dobra biblioteka powinna zapewniaæ szeroko kim czasie należy doprowadzić do tego, aby informacje o zbiorach sieci bibliotek, z uwzględnieniem sowe nie pochodzi z jednego źródła. Dotacja samorządu powiększona o środki ministerialne nie g³osy czytelników rozumian¹ komunikacjê spo³eczn¹ miejsca ich udostępniania, uzyskiwać z pomocą daje możliwości rozwoju biblioteki, a jedynie i rozwój cywilizacyjny. komputerowej bazy danych. Biblioteki bez kompu- Z wielką radością publikujemy pierwszy terowego wspomagania uległy już w chwili obecnej pozwala podtrzymaæ stan posiadania. list, który napłynął do redakcji. marginalizacji. Komputeryzacja stanowić będzie Czekamy na inne! w krótkim czasie kwestię „być albo nie być” Konieczne jest zatem, we współdziałaniu ze stowa- dla biblioteki. rzyszeniami, przygotowanie krótko- i długotermino- Dziękujemy bardzo za pamięć i przesłanie nam Pozyskiwanie zasobów książkowych, prasowych, wych projektów pozwalających na pokrycie części kwartalnika „Autoportret. Pismo o dobrej prze- audiowizualnych ze środków pozabudżetowych kosztów i realizację zamierzeń. Niezbędnym strzeni”. Dwa artykuły zainteresowały nas musi się łączyć z aktywną promocją. W krótkim cza- elementem w działalności biblioteki jest takie rozsze- sie będę chciał, aby biblioteka stała się – podobnie rzenie jej usług, aby sama mogła wypracować mini- szczególnie: „Dynamika muzeum” Marcina jak krakowski klub „Pod Jaszczurami” – klubem mum 10% swojego budżetu. Bardzo istotną częścią Szeląga oraz „Muzeum jako przestrzeń edu- tygodnika „Polityka” z całym spektrum działań z tym pozyskiwania środków na działalność jest współpra- kacyjna” Pauliny Szeląg. Niewątpliwie ich treść związanych. Współpraca z uznanymi ca ze środowiskami biznesowymi, od sponsoringu wpłynęła na zmianę koncepcji powstającej zaczynając, a na realizacji wspólnych przedsięwzięć redakcjami wydawnictw prasowych kończąc. u nas nowej galerii sztuki. Do tej pory miasto Na terenie Elbląga działa biblioteka publiczna, nie posiadało galerii – pomieszczenia, w któ- i książkowych nie tylko wzbogaci zbiory, ale stanie się pedagogiczna, biblioteki uczelniane, szkolne, zakła- rym mogłyby odbywać się spotkania ze sztuką. stymulatorem samokształceniowym dla elblążan. dowe. Taka sytuacja nie sprzyja rozsądnemu i racjo- Od stycznia tego roku w odzyskanym pomiesz- W bibliotece zrealizuję również cykl pod nazwą „In- nalnemu gromadzeniu zbiorów. Za konieczne uwa- telektualna historia Europy”, do realizacji którego będę żam stworzenie systemu informacji o zasobach tych czeniu Miejskiego Domu Kultury szykujemy ga- chciał zaangażować uczniów, studentów i nauczycieli bibliotek i racjonalnej, wspólnej polityki zakupów. lerię. Pierwotnie miała mieć charakter typowej z terenu naszego miasta. Biblioteka stanie się rów- Większość bibliotek finansuje swoją działalność ekspozycji, obecnie tworzymy galerię eduka- nież miejscem spotkań ludzi o bardzo wyrafinowanych w oparciu o budżet samorządu. W związku z faktem, cyjną. Dziękujemy za inspirację, dzięki której zainteresowaniach. Nie wyobrażam sobie, aby biblio- że ustawa o bibliotekach w zasadzie uniemożliwia teka mogła się obyć bez kiermaszów i targów książ- łączenie bibliotek, za celowe uważam stworzenie nasza nowa galeria będzie „aktywnym uczest- ki. Wspaniałe otoczenie, jakim jest elbląska Starów- Konsorcjum Bibliotek Elbląskich, przy zachowaniu nikiem życia kulturalnego”. ka, zaplecze lokalowe i kontakty z wydawcami to po- autonomii bibliotek wchodzących w jego skład. Za- mysł na stworzenie zupełnie nowej jakości. daniem Konsorcjum będzie realizacja wspólnego dla Z pozdrowieniami, W tym miejscu pragnę poruszyć aspekt dotyczący wszystkich celu, jakim jest szeroko rozumiana dyrektor Miejskiego Domu Kultury w Pultusku kadry merytorycznej i naukowej. Odpowiednie komunikacja społeczna i rozwój cywilizacyjny społe- mgr Izabela Sosnowicz-Ptak warunki pracy, stworzone przez dyrektora tej grupie czeństwa naszego miasta. Przedstawiona przeze i Jolanta Izdebska pracowników, muszą skutkować realizacją indywi- mnie koncepcja funkcjonowania Biblioteki Elbląskiej dualnych i zespołowych projektów naukowo-badaw- obejmuje zadania, które każda biblioteka publiczna czych oraz wpływać na wzrost prestiżu biblioteki. w XXI wieku spełniać powinna. Jestem przekona- Jest to zadanie długoterminowe, ale niezwykle istot- ny, że współczesna biblioteka nie może być tylko ne. Ponadto współpraca z ośrodkami naukowymi, wypożyczalnią książek, a przeobrazić się musi naukowo-dydaktycznymi oraz krajowymi i zagranicz- w centrum życia społecznego i kulturalnego nota od redakcji nymi bibliotekami naukowymi jest w dobie jednocze- społeczności lokalnej. Tak jest w państwach Unii nia się Europy powinnością cywilizacyjną. Dla praco- Europejskiej i tak musi być u nas. Im wcześniej W pierwszym numerze „autoportretu” zamieści- wników koniecznością jest poznawanie i wdrażanie tym lepiej. liśmy wywiad z Markiem Kozieniem i Magda- specjalistycznej wiedzy na temat metod tworzenia leną Kozień-Kowalską, którego pomysł narodził projektów i pozyskiwania środków finansowych oraz się w trakcie rozmowy z redaktor naczelną „Ar- rzeczowych, jak również „know how”. chitektury&Bizensu”, Ewą Zamorską-Przyłuską Moja dotychczasowa zasada działania, a nie zamie- i sekretarzem redakcji „A&B”, Dorotą Leśniak- rzam jej specjalnie zmieniać, zakłada, iż efekt Rychlak. Za inspirację dziękujemy. uzyskuje się wtedy i tylko wtedy, gdy racjonalizu- biblioteki to ciê¿ka praca, organizacja, zarz¹dzanie. Jak radziæ sobie z wyzwaniami nowoczesnoœci? W jaki 25 propozycje spotkanie projekt

http://badania-w-kulturze.mik.krakow.pl	52
http://autoportret.pl	19
http://www.badaniawkulturze.mik.krakow.pl	1
http://webcache.googleusercontent.com	1

Jacek Nowiński, "W poszukiwaniu nowej jakości", Biblioteki

by Małopolski Instytut Kultury on Sep 16, 2009

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

4 Embeds 73

Statistics

Jacek Nowiński, "W poszukiwaniu nowej jakości", Biblioteki — Document Transcript