Hannele Gronlund, "Doznawanie przestrzeni", Przestrzenie komunikatu

hannele grönlund doznawanie przestrzeni o możliwościach ekspozycji muzealnej Co składa się na ludzkie doświadczenie przestrzeni? To pytanie stało się punktem wyjścia do zorganizowania cyklu wystaw, po których chciała- bym Państwa oprowadzić. Pierwsze dwie – „Feels Like Space, Smells Like Brick” (2000 r.) i „Immaterial Space” (2003 r.) zorganizowałam i zaprezentowałam w Fińskim Muzeum Architektury, kolejna jest w przy- gotowaniu. Obu wystawom nadałam formę dużych instalacji. Spacerując i obserwując, zwiedzający mieli stopniowo nabrać zaufania do własnego wszystkie fot. w artykule: hannele grönlund doświadczenia. Stąd najważniejsza była dla mnie autentyczność struktur i przestrzeni: aby cegła była cegłą, przestrzeń istniała naprawdę, a nie wirtualnie czy jako zaprojektowana scenografia. Tematy spe- cjalnie wyjęłam z kontekstów, by zrobić miejsce dla nowych interpretacji. Wystawy przygotowałam z my- ślą o dzieciach i młodzieży, lecz także dorosłym miały one dać szansę zmierzenia się z tematami często 12

uważanymi za trudne – najlepiej z dzieckiem w roli przewodnika. Zwiedzający stanowili dynamiczne elementy wystaw: ich ruchy, cienie, głosy, ciała i zmysły służyły im w rozpracowaniu różnych właściwości przestrzeni. Teksty towarzyszące wystawie były bardzo krótkie i miały tylko w niewielkim stopniu charakter przewodników. Zwiedzających proszono przede wszystkim o koncentrację i wrażliwość. Cza- sami mieli zwolnić krok, czasem polecano im położyć się na podłodze, czasem trzeba było zamknąć oczy. Chciałam, aby doświadczenia wyniesione z wystaw zmobilizowały ludzi do spojrzenia na ich codzienne otoczenie z nowej perspektywy. Dotyk przestrzeni, zapach cegły... Środowisko fizyczne jest częścią naszego życia, jednak niewielu z nas ma świadomość, jaki wpływ mają właściwości przestrzeni na nasze doświad- czanie tego środowiska. Często też zapominamy, iż nasze otoczenie nie powstaje spontanicznie – że jego tworzenie wymaga sporządzenia planu i podjęcia decyzji. Pierwsza wystawa, „Feels Like Space, Smells Like Brick”, dotyczyła jakości materialnych przestrzeni oraz jej kształtowania za pomocą różnych ograniczeń, płaszczyzn czy kolumn. Ekspozycja zaczynała się już na klatce schodowej muzeum. Można było tam usiąść na 250-letnich, drewnianych balach, które niegdyś tworzyły ścianę kościoła, i zobaczyć na nich ślady czasu. Można było przeciągnąć palcem wzdłuż rowka, wyrzeźbionego przez kornika. Można było po- czuć ślady pozostawione przez rękę stolarza. Wysoka ceglana wieża zapraszała gości do swojego wnętrza, żeby sprawdzili, jak dźwięki odbijają się od jej ścian, oraz żeby przekonali się, że cegły też mają swój zapach. I żeby troszeczkę się przestraszyli. W pierwszej, otwartej części wystawy można było zobaczyć, jak wygięta w łuk ściana oddziela dwie różne przestrzenie i jak się one zmieniają w za- leżności od materiału pokrywającego powierzchnię ściany – metalu i drewna. Nie eksponowano jednego materiału kosztem drugiego: zwiedzający byli zachę- cani wyłącznie do obserwacji. – Która ze ścian robi na Tobie wrażenie zimnej, a która ciepłej? Z której strony ściany powstaje echo? Czy czujesz potrzebę dotknięcia ściany? Jak słyszysz pukanie? Czy czujesz jakiś zapach? 13

Przestrzeń wystawy była także podzielona poziomymi płaszczyznami, podwieszonymi pod sufitem, oraz gęsto ustawionymi, pionowymi ele- mentami – stalowymi kolumnami, z których można było wydobywać dźwięk za pomocą metalowego pręta. Wysoką i wąską przestrzeń stworzono przy pomocy płóciennych ścian. Koniecznie trzeba było także wczołgać się do środka odwróconej do góry nogami piramidy, na zewnątrz zielonej, w środku czerwonej. Otwarta przestrzeń współgrała z ciągiem małych pokoi-sześcianów. Każdy z nich miał dach, podłogę, ściany z innego materiału: cegły, kartonu, drewna, korka, plastiku, betonu. – Jaką barwę ma odgłos kroków? Jakie wspomnienia do Ciebie powra- cają? Co czujesz, dotykając materiałów? Czy masz ochotę przyłożyć policzek do ściany lub położyć się na podłodze? Jak światło kształtuje przestrzeń? Przestrzeń niematerialna Pełne doświadczenie przestrzeni rodzi się tylko wtedy, gdy elementy materialne łączą się z niema- terialnymi, niewidzialnymi. Pierwsza wystawa definiowała przestrzeń jako materiał, który został usunięty – przestrzeń była pustką, posiadającą swoje granice i formy. Druga wystawa, „Immaterial Space”, stanowiła wyprawę w głąb przestrzeni niematerialnej – stawiała pytanie, w jaki sposób na przestrzeń wpływają czas i pamięć, światło i cień, dźwięk i kontur, temperatura i ruch, barwa, podświadomość i nastrój. Klatka schodowa muzeum została ponownie wykorzystana jako miejsce wprowadzające w nastrój wystawy: ozdobne, metalowe balustrady były inten- sywnie podświetlone, a powstałe w ten sposób cienie swawolnie igrały z przestrzenią pozbawioną światła. Salę wystawową podzielono na część jasną i ciem- ną. Po jasnej stronie, w ruchu czerwonej, jedwabnej wstęgi można było obserwować wiatr; poruszenie wstęgą pozwalało choć na chwilę opanować część tej powietrznej przestrzeni oraz rysować w powietrzu. Piłki tenisowe, zawieszone na niemal niewidocznych linkach, poruszały się powoli, jakby elektryzująco. Ich cienie formowały na podłodze iluzoryczną, nieustannie zmieniającą się przestrzeń. Metalowa rama przypominała, że nawet ledwie widoczne kontury wystarczą, aby ją wyznaczyć. Zwiedzający mogli też przyłożyć ucho do wmontowanej w ścia- nę rury i usłyszeć bajkę: może także bajka tworzy 14

przestrzeń? Wystawa obejmowała wreszcie galerię sto- i siedemnastoletnimi dziećmi, zostawiła krótką obrazów – nawiązujących do śladów pamięciowych, wiadomość: „Naprawdę trafiony pomysł, wystawa wspomnień, snów, wyobrażeń nieba-sufitu i łona jako przemawia na różne sposoby nawet do amatorów pierwotnej ludzkiej przestrzeni, oraz do przestrzeni obserwowania świata. Pobudza do wglądu w siebie”. powstających w czasie gier. Wszystkie miejsca w czasie warsztatów i spektakli Po ciemnej stronie wystawy światło było zam- były zajęte. Produkty warsztatów zaprezentowano knięte m.in. w parującej wodzie. Latarki pozwalały na odrębnych wystawach w małym holu. Przygoto- znaleźć skarby, wywołując je z ciemności swoim wania do trzeciej wystawy – „Measure and Order” blaskiem. Zwiedzający mogli usiąść w pokoju wyło- – trwają. żonym plastikową pianką, posłuchać przerażających dźwięków i przybrać nową barwę w pokoju wypełnio- nym zielonym światłem. Na filmie wideo, odtwarza- nym w zwolnionym tempie, utrwalono dwie tańczące dziewczynki: ich ciała i ruchy tworzyły nowe kierunki, odległości, głębokości, bliższe i dalsze plany. Wokół wystaw Obu wystawom towarzyszyły pokazy spektakli teatralnych i warsztaty, które dawały możliwość zyskania nowych doświadczeń i popracowania własnymi rękoma. Z okazji wystaw przygotowano np. katalogi-pudełka. Pudełko z „Feels Like Space, Smells Like Brick” zawierało próbki materiałów do wąchania, dotykania oraz łączenia w różne kombinacje. Pudełko z drugiej wystawy było prze- wodnikiem po niematerialnej przestrzeni: w środku pudełka znajdowały się małe obiekty przeznaczone do wnikliwego studiowania. Muszelka reprezentowa- ła przestrzeń dźwięku oceanu; kryształ załamywał światło i czynił je widzialnym; piórko łatwo wzbijało się w powietrze. Na koniec zwiedzający był proszony o podświetlenie pustego pudełka za pomocą lampki stołowej i wyobrażenie sobie, że jest bardzo mały. Dzięki podziałkom i otworkom pudełko stawało się przestrzenią domu, promieniującego światłem przez okna i drzwi. Komentarze Dziennikarze najczęściej zwiedzali obie wystawy w towarzystwie dzieci, a w swoich artykułach odwoły- wali się do dziecięcych doświadczeń. Przeprowadza- li również wywiady z innymi zwiedzającymi. Sądząc po recenzjach, pomysł okazał się naprawdę dobry: dzieci były otwarte i entuzjastycznie odpowiadały na nowe sytuacje. Wydaje się, że również dorośli dali się zachęcić do analizy przestrzeni. Pewna mama, która zwiedzała wystawę ze swoimi piętna- 15

Hannele Gronlund, "Doznawanie przestrzeni", Przestrzenie komunikatu

by Małopolski Instytut Kultury on Sep 16, 2009

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

2 Embeds 50

Statistics

Hannele Gronlund, "Doznawanie przestrzeni", Przestrzenie komunikatu — Document Transcript

http://autoportret.pl	49
http://translate.googleusercontent.com	1