Aleksandra Robakowska, Jarosław Trybuś, "Nowoczesność i cień", Przestrzenie komunikatu

aleksandra robakowska Miasto jest komunikatem – sumą danych spajająca ich z miejscem. Takie może mieć źródła umieszczonych w ramach jednego, choć niejed- ich rosnąca niechęć wobec otoczenia. To początek jarosław trybuś norodnego zbioru. Dane te to wszystkie materialne kryzysu miasta. W najnowszych czasach dochodzi nowoczesność składniki miejskiego życia, ich potencjał symboliczny, jeszcze niebłahy problem migracji. Coraz większa emocjonalny i historyczny. grupa ludzi odbywa coraz więcej coraz krótszych Współczesne metropolie są nieustannie ewo- podróży. Już nie tylko turystycznych eskapad, ale luującymi organizmami – ich tkanka rozrasta się, podejmowanych w konkretnych celach wyjazdów. i cień gęstnieje, wypracowuje nowe funkcje i znaczenia. Wraz z tym rozwojem zmienia się sposób postrze- Liczy się czas, dokładność i komfort. gania miasta, określania jego charakteru, określania swojego w nim miejsca. Każdy złożony byt zachowu- Trwamy w nieustannym ruchu, przemieszczamy się je jednak swoistą tożsamość, definiuje siebie przez między centrami, czasem krążymy po peryferiach. miejski system informacji w warszawie przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Kłopot w tym, że zespół owych zjawisk staje się wraz z rozwojem Nic nie jest obce, ale nie wszystko ma czas, by stać się znajomym. miejskich organizmów coraz trudniejszy do objęcia Z tych właśnie powodów współczesne polis jako spójna całość. Mieszkańcy tracą świadomość wypracowało system miejskiej informacji wizualnej, przynależności do wieloaspektowego zjawiska, jakim ułatwiającej orientację w przestrzeni i przedstawia- jest miasto. Wśród szybko zmieniającej się przestrze- jącej pobieżny schemat funkcjonowania miasta. ni tracą orientację i pamięć. Tak rozrywa się siatka Poszczególne systemy są wypadkową administra- 4

cyjnych podziałów, regulacji prawnych, miejscowych Twórcy Miejskiego Systemu Informacji – Towa- tradycji i zwyczajów. rzystwo Projektowe Grzegorz Niwiński, Jerzy Po- Warszawa długo pozostawała w tyle. Podczas rębski, Michał Stefanowski – ujęli w swym projekcie gdy wszystkie europejskie stolice i inne ważne wszystkie składniki informacji miejskiej: nazwy ulic, ośrodki miejskie na przestrzeni XX w. stawały się adresy, kierunkowskazy dla ruchu samochodowe- coraz jaśniejsze, spójniejsze, a przez to i bardziej go i pieszego, informację turystyczną i historyczną. przyjazne, Warszawa ulegała postępującej frag- Atrakcyjne, przejrzyście opracowane tablice w szyb- mentacji. W rezultacie, po roku '89, zza „żelaznej kim tempie rozpleniły się po całym mieście. Mimo kurtyny” wyłonił się obraz miasta poranionego, że wprowadzały nowe podziały na obszary mniej- rozbitego, zakompleksionego, a przede wszyst- sze niż dzielnice, a ich koncepcja graficzna była kim niezrozumiałego. Wylizywanie się z wciąż w oczach mieszkańców czymś zupełnie nowym, jątrzących ran trwa. szybko wtopiły się w pejzaż warszawskich ulic. Koniec lat 90. ubiegłego wieku przyniósł jednak Niewątpliwie pomógł im w tym fakt, że klucz do ich obiecujące rozwiązanie. W 1996 r., za sprawą ów- opracowania leżał w rękach samych warszawian. czesnego Zastępcy Prezydenta Miasta Stołecznego Przed przystąpieniem do projektowania Warszawy w gminie Warszawa-Centrum, Pawła Bu- jalskiego, zainicjowano powstanie Miejskiego Systemu przeprowadzono szczegółowe ankiety mają- Informacji (MSI) – signum temporis Warszawy prze- ce na celu odkrycie przyzwyczajeń, łomu XX i XXI w. Miał on stać się jedną z kluczowych miejskich inwestycji, obok budowy nowych mostów, dzięki którym mieszkańcy definiują otaczającą Portu Praskiego, metra itd., których zadaniem było ich przestrzeń. Badania te posłużyły tak przy uczynienie z Warszawy nowoczesnej europejskiej wytyczaniu nowych podziałów i wprowadzaniu metropolii na miarę XXI w. Zadziałało, a nam przypa- odpowiadającego im nazewnictwa, jak i przy dła w udziale niepowtarzalna szansa, by obserwować ustalaniu punktów odniesienia, mających dookre- proces rozkwitu miasta, jego dojrzewania, a przy tym ślić informację kierunkową. W toku prac okazało odnajdywania zagubionej tożsamości. Miasto przy- się, że ponowne zdefiniowanie granic podziałów gląda się sobie, a wraz z nim jego mieszkańcy. Prze- miejskich wymaga szczególnej ostrożności. Powo- kopuje przeszłość, by znaleźć się w teraźniejszości. jenne rozplanowanie miasta i dzisiejsze rozbudowy MSI wciąż aktywnie mu w tym pomaga. w wielu punktach nie pokrywają się z historycznym 5

nazewnictwem, silnie utrwalonym w świadomości z wymogów projektu było zapewnienie w najbliższym współczesnych, teraz jednak pustym, pozbawio- sąsiedztwie nośników MSI tzw. nym dawnego znaczenia. Przed MSI stanęło trudne i raczej niezwykłe wy- strefy ciszy zwanie stworzenia nowych miejskich jednostek, które nie tylko nie wprowadzałyby sztucznych podziałów, – przestrzeni wolnej od reklam i innych wizualnych ale wręcz przeciwnie – sprzyjałyby rozwojowi lokal- elementów miejskiej infrastruktury. Usiane dotąd nych społeczności i wytwarzaniu nowej, regionalnej rozmaitymi szyldami ściany budynków przejrzały, tożsamości. Dziś, z perspektywy ośmiu lat, można przynosząc ulgę zmęczonym oczom pieszych już stwierdzić bez żadnych wątpliwości: udało się, i kierowców. nowe nazewnictwo się przyjęło. Ulżyło też wszystkim tym, którzy dotąd przemie- Równie dobrze wtopiły się w miejski pejzaż nie- rzali kolejne ulice, bezskutecznie szukając nieznane- bieskie, brązowe i przezroczyste tablice. Choć same go adresu. Zaproponowany system, poza czytelnymi są neutralne, zdołały wprowadzić bardzo pozytyw- nazwami ulic, numerami domów czy oznaczeniami ne zmiany w swoim najbliższym otoczeniu. Jednym kierunku wzrastania numeracji, przyniósł również wszystkie fot. w artykule: jarosław trybuś 6

informacje o odległości dzielącej nas od znanych zyskuje nowy wymiar, metafizyczny kształt, odkrywa wszystkim, miejskich obiektów, takich jak Pałac w sobie obecność cienia świetnej przeszłości – histo- Kultury, Park Saski, Łazienki, Zachęta itd., oraz rii, która jest fundamentem przyszłości. o miejscu ich położenia. Tabliczki z nazwami ulic Aż dziw bierze, że tak skromne i dyskretne tabli- i numeracją budynków opatrzono dodatkowo u dołu ce zdołały unieść tak wiele. Prawdopodobnie swą siłę wąskim, czerwonym paskiem, zawierającym nazwę zawdzięczają nadanej im przez zespół specjalistów, strefy, w której aktualnie się znajdujemy. oszczędnej formie. Nie ma w niej tak kuszących sty- Głębiej w charakter miasta pozwalają wniknąć lizacji, nie ma groteskowych zawijasów, przezroczyste tablice, które streszczają historię dziel- nicy, budynku, pomnika, a czasem przedstawiają nie ma udawania. wybitne jednostki: polityków, historyków, literatów, artystów... Zorientowani w miejskiej topografii, krok Są nowe, nowoczesne – w nowym, nowoczesnym po kroku sami stajemy się częścią złożonej miejskiej mieście. Dostarczają chłodnej, rzetelnej, zwięzłej struktury. Tworzenie lokalnych wspólnot, ich rozwój informacji. Fakty mówią same za siebie, a ich głosu i trwałość muszą zasadzać się na świadomości nikt nie zechciał tu zakłócać – trudno natrafić na ta- i poczuciu więzi wynikającej nie tylko z zamieszki- blice zniszczone, zdewastowane, niechciane. To fe- wania danego obszaru (byłby to najniższy i najmniej nomen, wynikający zapewne nie tylko ze szczególnej trwały poziom), ale również ze znajomości historii dbałości służb miejskich, ale również z szacunku, i tradycji danego miejsca. Wszak miłość jest córką który tablice wzbudzają. Może nadszedł już czas, wiedzy – jak mawiał Leonardo da Vinci. Na te w którym ukształtowana jest lokalna tożsamość, krótkie i wyraziste notatki natykamy się nawet nie nakazująca dbać o to, co własne? będąc żądnymi wiedzy turystami: dostrzegamy je Dotąd zazdrościliśmy Londynowi niebieskich, stojąc przed sklepem czy czekając na autobus. Paryżowi niebiesko-zielonych, Florencji kamien- To ich umiejscowienie, a nie nachalność ich form, nych tablic. Teraz mamy swoje – nowoczesne, czyni je widocznymi już na pierwszy rzut oka. I tak czytelne, skuteczne. Sprawdzone, stały się wzorem powoli, chcąc nie chcąc, dowiadujemy się, czemu dla innych. nasza ulica zawdzięcza swą nazwę, jak wyglądała i dokąd wiodła, kim był patron ulicy sąsiedniej. A jest się o czym dowiadywać. Niewiele jest w Warszawie ulic, które nie zmieniły biegu, niewiele wygląda dziś tak samo, jak niegdyś. Miasto rozwija się w błyskawicznym tempie, jego tkanka ewoluuje, a brak świadomości minionego za- wsze grozi pogrążeniem się w urbanistycznym, a co gorsza i mentalnym chaosie. Dzięki minimalistycznie potraktowanym tablicom, dzień po dniu Warszawa 7

Aleksandra Robakowska, Jarosław Trybuś, "Nowoczesność i cień", Przestrzenie komunikatu

by Małopolski Instytut Kultury on Sep 16, 2009

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 26

Statistics

Aleksandra Robakowska, Jarosław Trybuś, "Nowoczesność i cień", Przestrzenie komunikatu — Document Transcript