Filipino Elementary Bec, PELC Filipino

(P a n g -e le m e n ta ry a n g Ka s a n a y a n s a P a g k a tu to ) F ILIP IN O

FILIPINO DESKRIPSYON Ang asignaturang ito ay lumilinang sa mga kasanayan sa pakikinig, pagsasalita, pagbasa, pagsulat at pag-iisip sa Filipino. Saklaw ng mga kasanayan sa pakikinig ang masusing pagkilatis at mabisang pang-unawa. Sa pagsasalita naman, nahahasa ang wastong pagbigkas, paggamit ng mga pahayag at istrukturang panggramatiko. Sa kasanayan sa pagbasa nalilinang ang husay sa pagpapalawak ng talasalitaan, pagkilala sa mga salita, pag-unawa at kasanayan sa pag-aaral at pananaliksik. At sa pagsulat napagaganda ang ayos ng sulat-kamay, naiaangat ang kasiglahan sa antas ng pagkatha at kasiya-siyang kaayusang pansulatin. Para sa mabisang pagtuturo, ang mga tiyak na kasanayan ay malilinang sa pamamagitan ng mga sitwasyon at iba’t ibang kagamitan tungo sa lubusang pagkatuto. Ang mga bata ay tuturuan ng angkop na kagamitang pangliteratura tulad ng jingles, tugma, tula, diyalogo at iba pa. Konsepto ng Sibika at Kultura ang nilalaman ng Filipino sa Una hanggang Ikatlong Baitang. Inaasahang ang mga batayang kasanayan sa pagbasa ay matututuhan nang lubusan sa tatlong unang baitang. NAKALAANG ORAS Pang-araw-araw na Oras Asignatura I II III IV V VI Filipino 80 80 80 60 60 60 Maaaring gamitin ng Filipino ang nilalaman ng SK/HKS. Ang pokus ay sa paglilinang ng mga kasanayan sa pakikipagtalastasan. Para sa Baitang I-III, ang pang-araw-araw na pagkakabahagi ng oras ay 80 minuto samantalang sa Baitang IV-VI ang nakabahagi ay 60 minuto. Katulad ng sa English, walang pagtataas ng bilang ng minuto sa Baitang IV-VI sa pagsasaalang- alang na ang batayang kasanayan sa pag-aaral ay natutuhan na sa unang tatlong baitang. 1

MGA INAASAHANG BUNGA MITHIIN: Nagagamit ang Filipino sa mabisang pakikipagtalastasan (pasalita at pasulat); nagpapamalas ng kahusayan sa pagsasaayos ng iba’t ibang impormasyon at mensaheng narinig at nabasa para sa kapakinabangang pansarili at pangkapwa at sa patuloy na pagkatuto upang makaangkop sa mabilis na pagbabagong nagaganap sa daigdig Pagkatapos ng Unang Baitang, ang mag-aaral ay inaasahang nakabibigkas ng mga alpabeto at mga simpleng salita. Nagagamit ang magagalang na pagbati at nakasusunod sa maikling panuto at direksiyon. Nakababasa ng bagong salita sa tulong ng bagay, larawan, hugis o anyo, naisusulat ang sariling pangalan at nakasusulat ng mga payak na pangungusap. Pagkatapos ng Ikalawang Baitang, ang mag-aaral ay nakapagsasabi ng pangunahing diwa ng kuwento o saknong ng tulang napakinggan; nakapaglalarawan ng mga tao, bagay, pook; nakababasa nang may wastong paglilipon ng mga salita at maayos na nakasusulat ng kabit-kabit na mga titik na gumagamit ng wastong bantas. Pagkatapos ng Ikatlong Baitang, ang mag-aaral ay nakapagsasalaysay ng buod ng pinakinggang balita/ulat; naibibigay ang sariling palagay tungkol sa isyung pinag-uusapan; nakababasa at naipaliliwanag ang kahulugan ng mga hiram na salita, mga babala at patalastas; nasasabi ang pagkakaiba ng opinyon at katotohanan at naisusulat ang mga idiniktang patalastas, anunsyo, poster, liham at iba pang teksto; nakababasa nang may pag-unawa. Pagkatapos ng Ikaapat na Baitang, ang mag-aaral ay nakapagpapahayag ng sariling ideya at kaisipan tungkol sa mga impormasyon/kuwentong narinig; nakapagbibigay rin ng reaksiyon at nakalalahok sa iba’t ibang talakayan, gumagamit ng matatalinghagang salita at mga ekspresyong tuwiran at di-tuwiran. Natutukoy ang mga pangyayaring nag-uugnay sa sanhi at bunga ng mga pangyayari at napagsusunud-sunod ang mga ideya at sitwasyon. Nakikilala ang iba’t ibang bahagi ng aklat/pahayagan at nakasusulat na ng maikling komposisyon. Pagkatapos ng Ikalimang Baitang, ang mag-aaral ay nakapagbubuod ng nabasa at napakinggan, nakabubuo ng pangungusap gamit ang mga sangkap ng iba’t ibang bahagi ng pananalita, nakagagamit ng diksyunaryo, “thesaurus” at iba pang sanggunian sa paghahanap ng impormasyon at nakasusulat na ng biro, anekdota, patalastas, poster at sulatin na may 15-20 pangungusap. Pagkatapos ng Ikaanim na Baitang, ang mag-aaral ay nakapag-aayos ng napakinggang teksto at naililipat ang impormasyon tungo sa iba pang anyo ng pagpapahayag. Nagagamit ang iba’t ibang pangungusap sa pagpapaliwanag, nakapagbibigay solusyon sa mga suliranin batay sa karanasan at mga natutuhang kaalaman sa ano mang sitwasyon at nakasusulat na ng iskrip, paglalarawan, “pictorial essay,” o talumpati sa tulong ng mga ideya/tala na binuo ng klase. 2

UNANG BAITANG PAKIKINIG PAGSASALITA PAGBASA PAGSULAT 1. Nagagaya ang napakingang Nagagamit ang magalang na pagbati Nakababasa nang may wastong Nakasusunod sa mga pamantayan huni/tunog ng mga hayop o sa umaga/pagbati sa galaw/hjagod ng mata mula sa sa pagsulat bagay tanghali/hapon/gabi kaliwa-pakanan, itaas/pababa e.g. pag-upo, paghawak ng lapis, Naipapahayag nang may posisyon ng katawan, atbp. pagmamalaki ang buong pangalan 2. Naiuugnay ang tunog/huni sa Nagagamit ang magalang na Nakababasa nang may katamtamang Nababakat ang sariling pangalan gumagawa nito pananalitang po/opo, hindi po sa lakas ng boses, wasto at maliwanag mula sa modelo pakikipag-usap sa matanda na bigkas ng mga salita 3. Nasasabi ang uri ng tunog/huni Nagagamit ang magalang na Nasasabi ang Naisasagawa ang maayos at na narinig pananalita sa paghingi ng pahintulot pagkakatulad/pagkakaiba ng mga wastong paraan ng pagsulat Hal. Malakas, mahina sa loob at labas ng paaralan bagay/larawan ayon sa hugis 4. Natutukoy at nabibigkas ang Nagagamit ang magalang na Napag-uuri-uri ang magkakatulad na Napagdudugtong-dugtong ang wastong tunog ng bawat titik ng pananalita sa pasasalamat sa bagay ayon sa kulay, hugis, laki putul-putol na guhit sa tulong ng alpabetong Filipino – b, m, p, a, tahanan at sa loob ng paaralan daliri, tsok, krayola at lapis d, t, k, c, g, e, n, h, s, j, I 5. Naiuugnay ang tunog sa titik – f, Nagagamit ang magalang na Natutukoy ang kulang/labis sa grupo Natutunton at nasisipi ang mga v, z, o, l, r, w, y, x, u, ng, g, ñ pananalita sa paghinigi ng ng mga bagay batayang guhit – tuwid, pahiga, paumanhin sa lahat ng pagkakataon pahalang 6. Natutukoy ang tunog at ang Natutukoy ang salitang ngalan ng Nasasabi ang pagkakaiba ng ma Natutunton at nasisipi ang mga kaugnay na titik nito sa alpabeto tao, bagay, hayop at pook bagay batayang guhiot nang pahilig, kurbang pakaliwa/pakanan 7. Naisusulat ang mga titik ng Napag-uuri-uri kung ang salita ay Napipili ang mga bagay na magkaka- Nakasusulat ng guhit na kurbang alpabeto ayon sa tunog na ngalan ng tao, hayop, bagay at pook ugnay. Natatanggap na ang mga paitaas narinig pansariling kagamitan ay para sa sariling gamit lamang 8. Natutukoy ang unang tunog ng Nagagamit ang panandang ang/ang Nasasabi ang Nakasusulat ng guhit na kurbang mga salitang napakinggan mga sa pagtukoy sa ngalan ng tao, pagkakatulad/pagkakaiba ng mga titik paibaba hayop, pook at bagay ayon sa anyo at hugis 9. Natutukoy ang huling tunog ng Nagagamit ang panandang si/sina Nababasa ang mga titik ng alpabeto. Nakasusulat ng mga stick figure mga salitang napakinggan sa pagtukoy sa ngalan ng tao Naiuugnay ang bawat tunog sa titik na kumakatawan ditto 3

10. Nasasabi kung ang huling tunog Nagagamit ang at bilang salitang Napagsusunod-sunod nang wasto Nakababakat ng mga hugos ng mga ng salita ay patinig na a, e, i, o, u pang-ugnay ng dalawang ngalan ng ang mga titik ayon sa alpabeto titik ng alpabeto tao, bagay, hayop o pook 11. Natutukoy kung ang unang tunog Nagagamit nang wasto sa Nakabubuo ng pantig/salita sa Naisusulat nang palimbag ang ng salita ay katinig sa tulong ng pangungusap ang ngalan ng tao, pagsasama-sama ng patinig/katinig malalaking titik ng alpabeto mga larawan/bagay bagay, hayop at pook - mga letrang may tuwid na guhit I, E, F, L, H, T 12. Nasasabi kung saan ang posiyon Nasasabi ang ngalan ng araw at Natutukoy ang mga titik na nasa Mga letrang may kumbinasyon ng sa salita ang tunog ng katinig na buwan unahan/gitna/hulihan ng pantig/salita tuwid at pahilis na guhit V, N, X, M, napakinggan (unahan, midyal, W, Y, Ñ pinal) 13. Nasasabi ang mga tunog na Nasasabi kung kailan ginagamit ang Nakabubuo ng mga salita sa kumbinasyon ng tuwid at pakurbang katinig/ patinig na pinagsama sa ako, ikaw, siya, kami, tayo, kayo at pagsasama-sama ng pantig guhit B, D, G, P, R napakinggang pantig o salita sila 14. Natutukoy ang mga salitang Nagagamit sa pangungusap ang Nakababasa ng bagong salita sa Nakasusulat nang palimbag ang magkakasintunog na ako, ikaw, siya, kami, kayo, sila tulong ng tunay na bagay, larawan, maliliit na titik ng alpabeto napakinggan hugis/ anyo ng salita - may pailalim na kurba U, W, I 15. Nabibigkas ang Nagagamit ang mga salitang ito, Nababasa ang magkakatulad na may paibabaw na kurba a, m, n, x magkakasintunog na salitang iyan at iyon sa pagtukoy ng mga salita sa pangkat napakinggan bagay o hayop 16. Natutukoy ang salitang naiiba Natutukoy ang mga salitang Nababasa ang naiibang salita sa Naisusulat nang pabilog, may silo ang tunog sa pangkat nagsasaad ng kilos sa tulong ng pangkat ang mga titik na Cc, Oo, Qq, Jj, Ss, larawan/sitwasyon f, m, n, e, v, at Uu 17. Natutukoy ang mga salitang Natutukoy sa pangungusap ang mga Nababasa sa unang tingin ang mga Naiuugnay ang maliit na titik sa magkakasintunog sa tulang salitang nagsasaad ng kilos pangalan (labels) ng mga malaking titik napakinggan bagay/larawan sa silid-aralan Nababasa ang mga salitang madalas na nakikita sa paligid 18. Naibibigay ang mga salitang Nagagamit sa pangungusap o Nakababasa ng mga Naisusulat ang titik na makikita sa magkatugma sa tulang usapan ang mga salitang kilos salita/parirala/pangungusap simula, gitna o hulihan ng salita napakinggan 19. Nakasusunod sa maikling Natutukoy ang mga salitang Nahahanap ang mga detalye na Naisusulat nang palimbag ang panutong narinig naglalarawan ng tao, hayop, bagay sumasagot sa mga tanong na sino, malalaki at maliliit na titik ng pook ano, saan alpabeto 4

20. Naksusunod sa hakbang ayon sa Nagagamit ang mga salitang kilos sa Nahahanap ang mga detalye na Naisusulat nang palimbag ang panutong narinig pagbabahagi ng masayang sumasagot sa mga tanong na kailan sariling pangalan karanasan o pangyayari sa tahanan at bakit 21. Naibibigay ang mga Nasasabi ang mga salitang Napagsusunud-sunod ang mga Naisusulat ang pantig o salitang impormasyon sa balitang naglalarawan ng hugis at kulay ng pangyayari sa kuwento sa tulong ng binasa napakinggan mga bagay larawan 22. Nasasagot ang mga tanong Nasasabi ang mga salitang Napagsusunud-sunod ang mga Nakasisipi nang maayos ng mga tungkol sa napakinggang naglalarawan ng dami at bilang ng pangyayari sa kuwento sa tulong mga salitang naglalarawan - tugma mga bagay o tao pamatnubay na tanong - tula - awit 23. Naibibigay ang paksa ng narinig Nagagamit sa pangungusap ang Nasasabi ang diwang nakapaloob sa Naisusulat nang maayos ang mga na mga salitang naglalarawan larawan/pangungusap salitang nagsasabi ng laki at kulay - tugma - tula - awit 24. Nasasagot ang mga tanong Nasasabi ang mga salitang Nakapagbibigay ng angkop na Naisusulat nang maayos ang mga tungkol sa alamat na tumutukoy sa pook/lugar pamagat ng larawan/kuwento salita at pariralang nagsasabi ng laki napakinggan at kulay 25. Nasasagot ang mga tanong Nagagamit sa pangungusap ang Nahihinuha ang maaaring angkop na Naisusulat nang maaayos ang mga tungkol sa kuwentong mga salitang naglalarawan ng lugar wakas sa larawan/kuwento atbp. salitang nagsasabi ng dami o bilang napakinggan o pook 26. Nasasabi ang katangian ng Natutukoy ang mga salitang Nakasusunod sa panutong Nagagamit ang malalaking titik sa tauhan mula sa kuwentong nagsasaad ng panahon nakalimbag simula ng pangalan ng tao at lugar; napakinggan ngalan ng guro, prinsipal, magulang 27. Nauulit ang usapan ng mga Nakikilala na ang mga ngalan ng Nasasabi ang mga katangian ng mga Nagagamit ang malaking titik sa tauhan sa kuwentong narinig araw at buwan ay nagsasabi ng tauhan simulang pangungusap o panuto panahon 28. Napaghahambing ang mga Nagagamit sa pangungusap ang Naibibigay ang katangian ng tauhan Nagagamit ang malaking titik sa tauhan mula sa kuwentong mga ngalan ng araw at buwan bilang ayon sa ginawa nito simulang pangalan ng mga araw narinig pang-abay 29. Natutukoy ang sanhi at bunga ng Natutukoy kung ang lipon ng salita Naiuugnay ang tauhan sa sinabi nito Nagagamit ang malaking titik sa mga pangyayaring narinig ay pangungusap o di-pangungusap sa kuwentong binasa simulang pangalan ng mga buwan 5

30. Nauulit ang mahahalagang Nakabubuo ng mga payak na Natutukoy sa binasa ang mga sagot Naisusulat nang maayos ang mga pangyayari mula sa kuwentong pangungusap sa mga tanong na literal parirala narinig a. pangalan, paaralan, baitang b. tirahan – barangay, bayan, lungsod, lalawigan 31. Naibibigay ang sariling pahayag Nasasabi kung ang pangungusap ay Naibibigay ang sariling palagay o Nakasusulat ng mga parirala at batay sa narinig na sitwasyon o nasa karaniwan o kabalikang ayos hula sa mga piling sitwasyon gn pangungusap na may pang-ugnay pangyayari kwentong binasa na at 32. Naibibigay ang sariling Nagagamit ang mga payak na Napag-uugnay ang sanhi at bunga Nakasusulat nang padikta ng mga karanasan kaugnay ng narinig na pangungusap sa pagsasalaysay sa mga pangyayaring pansarili salita, parirala at payak na kuwento pangungusap 33. Nakabubuo ng mga pangungusap Naibibigay ang paksa ng tula/kwento Nakasisipi ng mga linya ng tula o na patanong tugma at ng talatang may 2-3 pangungusap 34. Nakabubuo ng mga pangungusap Naibibigay ang mga kaisipan na Nagagamit ang malalaking titik at na pautos/pakiusap inihahatid ng binasa bantas na tuldok sa pagsulat ng mga pangungusap na pasalaysay - pautos/pakiusap 35. Nakabubuo ng mga pangungusap Naibibigay sa 3-5 pangungusap ang Nagagamit ang malalaking titik at na padamdam buod ng kuwento bantas na padamdam sa pagsulat ng mga pangungusap na padamdam 36. Nagagamit ang mga uri ng Naiuugnay ang binasa sa sariling Nakasusulat ng mga pangungusap pangungusap sa pagpapahayag karanasan na walang ay at may ay Nakasusulat ng maikling talata tungkol sa sarili, pamilya at tahanan nang maayos at may wastong palugit 6

IKALAWANG BAITANG Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 1 Natutukoy ang iba' ibang huni/ingay t Nagagamit ang magagalang na Nakababasa nang may wastong Naisasagawa ang maayos na pag- na ginagawa ng mga hayop pananalita sa pagbati galaw/hagod ng mata mula hawak ng lapis sa pagsulat Nasasabi ang dinaramdam o Hal. Magandang umaga/hapon kaliwa-pakanan, itaas, pababa Naisasagawa ang maayos na pag- mensaheng ibig ipaalam ng mga Kumusta po kayo? upo sa pagsulat at malinis na paraan hayop sa tao ng pagsulat 2 Natutukoy ang iba' ibang tunog ng t Nagagamit ang magagalang na Nakababasa nang may wastong Nakasisipi ng pangungusap na may mga sasakyan panalita sa pagpapakilala/ paglilipon ng salita wastong anyo at hugis ng titik Nasasabi ang kahulugan ng iba' t pagtanggap ng panauhin ibang pagpapatunog ng sasakyan Hal. Ako si _______. (pagpapatabi, pagtawag ng sasakay, Anong pangalan mo? atbp.) Tuloy po kayo. Umupo po kayo. 3 Nagagaya ang tunog ng mga Nagagamit ang magagalang na Nakababasa ng mga bagong salita Naisusulat nang pantay-pantay sa instrumentong napakinggan panalita sa paghingi ng pahintulot sa unang kita guhit ang mga titik ng salita/pangu- Naiuugnay ang tunog na Hal. Maaari po bang______. ngusap napakinggan sa instrumentong Makikiraan po. pinagmulan ng tunog 4 Nakikilala ang iba' ibang t Nagagamit ang magagalang na Nababasa ang mga nakalimbag na Naisusulat nang palimbag ang mga kumbinasyon ng mga pantig na pantawag sa tao ngalan ng tao, pook pangungusap nang may wastong nagbibigay ng tunog Hal. Mang, Aling, Dr.,G. Hal. bayani-Jose Rizal pagitan ang mga titik/salita Nasasabi nang may pagmamalaki parke-Rizal Park Nagagamit ang malalaking titik sa ang ilang impormasyon tungkol sa simula ng mga salitang pantawag sarili 5 Nakapagbibigay ng iba'ibang t Nagagamit nang wasto ang ngalan Nababasa ang mga salita, parirala o Nagkakaroon ng kasanayan sa halimbawang kumbinasyon ng mga ng tao, hayop, bagay, o pook na pangungusap na nababasa sa ba- pagsulat nang kabit-kabit pantig tangi sa lipunang kinabibilangan tayang aklat, pantulong na aklat, Nakagagawa ng pataas-pababang atbp. guhit (push and pull) 7

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 6 Natutukoy ang mga salitang binuo Natutukoy ang tanging ngalan ng Nababasa ang bagong salita sa tu- Nakagagawa ng pataas na ikot (in- ng pinagsamang pantig na narinig tao, bagay, hayop, pook long ng larawan o tunay na bagay direct oval at pababang ikot (direct Hal. ak-lat (pangngalang pantangi) oval) akda Nagagamit ang malaking titik sa aklat simula ng tanging ngalan ng tao, ba- akma gay, hayop, o pook 7 Natutukoy ang mga salitang Natutukoy ang karaniwang ngalan Nababasa ang bagong salita sa tu- Naisusulat nang kabit-kabit ang mga magkapareho ang tunog sa unahan tao, bagay, hayop, pook long ng hugis o anyong salita titik ng alpabeto na may pailalim na (pangngalang pambalana) kurba Hal. u, w, i 8 Natutukoy ang mga salitang magka- Nagagamit ang angkop na pananda Nababasa ang mga salitang may Naisusulat nang kabit-kabit ang mga pareho ang tunog sa hulihan para sa tangi/karaniwang ngalan ng kambal-katinig titik ng alpabeto na may paibabaw na tao, bagay, hayop, o pook Hal. kl-klase kurba gr-grupo Hal. a, m, n, x 9 Natutukoy ang mga salitang magka- Nagagamit ang mga pangngalang Nababasa ang mga salitang may Naisusulat ang mga tugma mula sa tula o tugmang pambabae, panlalaki, o walang diptonggo maliliit na titik ng alpabeto na may narinig kasarian ay, oy paikot na kurba ey, uy Hal. l, h, k aw, iw 10 Natutukoy ang naiibang salitang Naibibigay ang angkop na Natutukoy ang magkatulad na Naisusulat nang kabit-kabit ang mga narinig pangngalang tao, bagay, hayop, o pantig sa dalawa o higit pang salita maliliit na titik ng alpabeto na may pook ayon sa larawan o sitwasyon Hal. mangga, gamot, buntot panggatong Hal. j, g, f 11 Nakasusunod sa maikling panutong Natutukoy sa pangungusap ang Nakapagpapalit ng pantig upang Naisusulat nang kabit-kabit ang mga napakinggan mga salitang panghalili sa makabuo ng bagong salita maliliit na titik ng alpabeto na may pangngalan Hal. panga-bunga dalawang kurba Nasasagot ang mga tanong batay sa Hal. a, g, s binasa 12 Nasasagot ang mga tanong tungkol Nagagamit nang wasto ang mga Nakakakuha ng kilalang salita sa Naisusulat nang maayos ang sa detalye ng kuwentong narinig salitang panghalili sa pangalan ng loob ng isang mahabang salita malalaking titik ng alpabeto na may tao Nasasagot ang mga tanong tungkol kurba Hal. ako, ikaw, siya, kami, kayo, sila sa detalye ng binasa Hal. B, C, D, G, P, O 8

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 13 Nauulit ang dayalog o usapan sa Nagagamit nang wasto ang mga Napipili ang mga salitang Naisusulat nang maayos ang kuwentong napakinggan salitang panghalili sa pangalan ng bumubuo ng salitang-tambalan malalaking titik ng alpabeto bagay/hayop sa binasa Hal. M, N Hal. ito, iyan, iyon Hal. bungangkahoy bunga, kahoy Masasabi ang usapan ng tauhan sa kuwento 14 Nasasabi ang mga tauhan mula sa Nagagamit nang wasto ang mga Nakapagbibigay ng mga salitang Naisusulat nang maayos ang narinig na kuwento salitang panghalili sa pangalan ng pareho ang kahulugan malalaking titik ng alpabeto pook/lugar Hal. masaya-mali- Hal. T, J Hal. dito, diyan, doon gaya Natutukoy ang tauhan sa kuwento 15 Nasasabi ang mga katangian ng Nagagamit nang wasto sa Nakapagbibigay ng mga salitang Naisusulat nang maayos ang mga tauhan ayon sa narinig na pangungusap, at usapan, ang mga magkasalungat ang kahulugan malalaking titik ng alpabeto kuwento panghalip Hal. mahirap, madali Hal. G, H, E Naibibigay ang katangian ng mga tauhan 16 Nasasagot ang mga tanong mula sa Natutukoy ang mga salitang kilos na Napipili ang mga salitang magkaka- Naisusulat nang maayos ang pinakinggang kuwento ipinahihiwatig ng kilos o galaw ugnay malalaking titik ng alpabeto Laging nagtatanong ng Ano, Bakit, Nasasagot ang mga tanong na Hal. J, Y, Z Paano tungkol sa mga bagay-bagay Bakit, Paano 17 Naitatala ang mga detalye mula sa Natutukoy ang salitang kilos sa Nagagamit nang wasto ang mga sali- Naisusulat nang maayos ang iba pinakinggang kuwento pangungusap tang may ' ' na pang-ugnay t, y pang malalaking titik ng alpabeto Natutukoy sa binasa ang sagot Hal. L, T, E sa mga tanong na Ano,Sino, Saan, Kailan 18 Nauulit ang mga pangyayari mula sa Nakapagbibigay ng pangungusap na Napapangkat-pangkat ang mga Naisusulat nang maayos ang iba kuwentong napakinggan nagsasabi ng kilos na ipinakikita sa salitang magkakaugnay pang malalaking titik ng alpabeto larawan o ginagawa Napagsusunud-sunod ang mga Hal. U, V, W pangyayari sa tulong ng larawan 9

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 19 Naisasalaysay na muli ang Nagagamit sa pangungusap ang Napagsusunud-sunod ang mga Naisusulat nang maayos ang iba kuwentong napakinggan mga salitang kilos salita ayon sa alpabeto (unang titik) pang titik ng alpabeto Napagsusunud-sunod ang mga Hal. S, G pangyayari sa tulong ng mga pamatnubay na tanong 20 Nasasabi ang pangunahing diwang Naibibigay ang angkop na salitang Naibibigay ang mga salitang Nakasisipi nang maayos ng mga kuwentong napakinggan kilos para sa larawan o sa sitwasyon magkaka-ugnay salita, parirala na nakasulat nang Nasasabi ang pangunahing diwang kabit-kabit isinasaad ng kuwento 21 Nasasagot ang mga tanong mula sa Natutukoy ang mga salitang Nasasagot ang mga tanong mula sa Naisusulat nang kabit-kabit ang mga tulang napakinggan naglalarawan ng katangian ng tao, binasang tula salitang naglalarawan hayop, bagay, pook Nasasabi ang pangunahing diwa ng Nagagamit nang wasto sa Naibibigay ang pangunahing diwa Naisusulat nang kabit-kabit ang mga 22 inihahatid ng tulang napakinggan pangungusap ang mga salitang na inihahatid ng tula salitang naglalarawan naglalarawan ng kulay ng mga bagay 23 Nakasusunod sa panutong Nagagamit nang wasto sa Nakasusunod nang wasto sa Naisusulat nang kabit-kabit ang mga napakinggan pangungusap ang mga salitang panutong nakasulat maikling panuto naglalarawan ng hugis at laki ng mga bagay 24 Naibibigay ang angkop na pamagat Nagagamit nang wasto sa Nakapagbibigay ng angkop na Naisusulat nang wasto ang mga ng narinig na babasahin pangungusap ang mga salitang pamagat sa binasa pamagat naglalarawan ng bilang o dami ng mga bagay 25 Nasasabi ang paksang talata na Nagagamit sa pangungusap ang Natutukoy ang paksang Nagagamit ang malaking titik at narinig mga salitang naglalarawan ng pangungusap ng talata wastong bantas sa pagsulat ng katangian ng tao, hayop, bagay o talata nang kabit-kabit pook 10

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 26 Naibibigay ang sanhi o bunga ng Napaghahambing ang katangian ng Natutukoy ang sanhi o bunga ng mga Nagagamit nang wasto ang tuldok pangyayaring narinig tao, hayop, bagay o pook pangyayari sa hulihan ng mga salitang dinaglat Mapanuring nakapagmamasid ng Hal. Bb. G. Gng. mga bagay sa paligid 27 Nasasabi ang sanhi o bunga ng mga Nagagamit sa pangungusap ang Nakapagbibigay ng sanhi o bunga ng Naisusulat nang kabit-kabit ang mga pangyayari mga ngalan ng araw at buwan bilang mga pangyayari ngalan ng araw at buwan pang-abay 28 Naibibigay ang katangian ng mga Nagagamit ang mga pang-abay na Nakapaglalarawan ng tauhan batay Naisusulat nang kabit-kabit ang mga tauhan batay sa narinig na usapan naglalarawan ng lugar sa sa ginawa o kilos pang-abay na naglalarawan ng lugar pangungusap o usapan 29 Nasasabi ang lugar at panahon na Nagagamit ang mga pang-abay na Naibibigay at nailalarawan ang Naisusulat nang kabit-kabit ang mga binanggit sa kuwentong narinig naglalarawan ng panahon sa tagpuan ng kuwento pang-abay na naglalarawan ng pangungusap o usapan tauhan 30 Nakapagbibigay ng angkop na Nagagamit ang mga pariralang Nakapagbibigay ng angkop na Naisusulat nang kabit-kabit ang mga wakas sa narinig na kuwento pang-abay sa pangungusap wakas sa kuwento pariralang pang-abay o pangyayari Nagagamit ang mga katagang Naibibigay ang sariling hula o Naisusulat nang kabit-kabit ang mga Naibibigay ang hula o palagay sa pang-ugnay ng mga salita sa palagay sa mga pangyayari sa parirala at pangungusap na may narinig na pangyayari pangungusap kuwento pang-abay na at at ay -at -ay 31 Natutukoy ang bunga ng mga Nagagamit ang na at ng bilang pang- Nasasabi ang magiging bunga o Naisusulat nang kabit-kabit ang mga pangyayaring narinig angkop sa pangungusap kalalabasan ng mga pangyayari pangungusap na may pang-angkop na na at ng 32 Naisasalaysay na muli ang Nakikilala at nakapagbibigay ng Naisasaayos ang mga pangyayari Nagagamit ang malaking titik at kuwentong narinig halimbawa ng pangungusap na sa kuwento ayon sa wastong tuldok sa sa pagsulat ng pasalaysay pagkakasunud-sunod pangungusap na pasalaysay 33 Nasasabi ang damdamin ng tauhan Nakikilala at nakapagbibigay ng Nasasabi ang damdamin ng tauhan Nagagamit ang malaking titik at batay sa narinig na sitwasyon o halimbawa ng mga pangungusap sa kuwento bantas na pananong sa pagsulat ng 11

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat usapan na patanong pangungusap na patanong 34 Nasasabi ang mahahalagang Nakikilala at nakapagbibigay ng Naibibigay ang mahahalagang Naisusulat nang kabit-kabit ang mga impormasyon mula sa balitang mga pangungusap na pautos o detalye sa balita pangungusap na pautos o pakiusap narinig pakiusap 35 Natutukoy ang mahahalagang Nakikilala at nakapagbibigay ng Naitatala ang mahahalagang Nagagamit ang malaking titik at impormasyong narinig halimbawa ng mga pangungusap impormasyon na nabasa bantas na padamdam sa pagsulat na padamdam ng mga pangungusap na padamdam 36 Naibibigay sa limang pangungusap Nagagamit ang iba'ibang uri ng t Nailalahad sa limang pangungusap Naisusulat nang kabit-kabit ang mga ang buod ng kuwento na narinig pangungusap sa ang buod ng kuwento pangungusap na pasalaysay Naibibigay ang katangian ng tauhan Pagsasalaysay Nabibigyang kahulugan ang sinabi Naisusulat nang maayos at kabit- batay sa sinabi ng mga ito Nagagamit ang ibat-ibang uri ng ng tauhan sa kuwento kabit ang mga usapan pangungusap sa ibat-ibang sitwasyon at usapan Naipapahayag nang malaya ang sariling damdamin 37 Nasasabi ang kaisipan o ideya na Nakapagpapalit ng mga Naibibigay ang mga kaisipan na Naisusulat nang maayos at inihahatid ng bawat saknong ng pangungusap na pasalaysay inilahad sa bawat saknong ng tula kabit-kabit ang mga pangungusap na tulang narinig patungo sa patanong at vice versa patanong at pasalaysay 38 Nasasabi ang sariling palagay Nagagamit ang mga uri ng Nasasagot ang mga tanong batay sa Naisusulat nang kabit-kabit ang tungkol sa narinig na teksto pangungusap sa pagbabalita o pag- mapa o grap mga impormasyong nasa mapa o bibigay ng impormasyon grap 12

IKATLONG BAITANG PAKIKINIG PAGSASALITA PAGBASA PAGSULAT 1. Nabibigyang kahulugan ang mga Nagagamit ang wastong pananalita sa Naisasagawa ang wastong paraan ng Nagagamit ang malalaking titik sa huni/ingay na ginagawa ng mga paghingi ng paumanhin/pakikiusap pagbasang pabigkas/tahimik na angkop simula ng magagalang na katawagan, hayop na maamo o mabangis sa baitang gaya ng wastong hagod ng pantanging ngalan ng tao, atbp. mata, katamtamang lakas ng boses, wastong paglilipon ng salita, atbp. 2. Natutukoy ang ingay/ugong ng Nagagamit ang wastong paraan at Naisasaayos ang mga pantig upang Nagagamit ang malalaking titik sa mabibilis/mapanganib na sasakyan angkop na pananalita sa pagtatanong/ makabuo ng bagong salita ngalan ng araw, buwan, pagdiriwang, pagbibigay ng direksyon Nasasagot ang mga tanong na sino, pangalan ng Maykapal, atbp. saan, alin, kailan 3. Naiuugnay ang mga tunog na Nakapagsasalaysay ng kuwento nang Nakikilala at nababasa nang mabilis Naisusulat ang idiniktang ngalan ng napakinggan sa mga instrumentong may pagkakasunud-sunod at ang mga salitang iisa ang baybay araw at buwan na nasa pangungusap pangmusika gumagamit nang wasto at angkop na ngunit magkaiba ang diin salita Natutukoy ang mahahalagang detalye sa kuwento tulad ng katangian ng mga tauhan atbp. 4. Nabibigkas nang wasto ang mga Naisasakilos/nagagaya ang mga sinabi Nakapagbibigay ng mga salitang may Nagagamit ang kuwit, gitling sa salitang may i/e at o/u ng tauhan magkakatulad na pantig at nakabubuo pagsulat ng mga pangungusap ng bagong salita mula sa mga pantig Natutukoy ang katangian ng pangunahin at pangalawang tauhan batay sa kanilang salita at kilos 5. Nabibigkas nang wasto ang mga Nagagamit nang wasto sa Nababasa nang mabilis ang mga Nagagamit ang malaking titik sa salitang diptonggo na napakinggan pangungusap ang mga pangngalan salitang may diptonggo pagsulat ng mga pangngalang Napagsusunud-sunod ang mga pantangi, simula ng pangungusap, pangyayari sa tulong ng larawan at pamagat, sa pagsulat ng talata naisasalaysay na muli sa tulong ng pamatnubay na tanong 6. Nabibigkas nang wasto ang mga Nagagamit ang mga uri ng Napagsusunud-sunod ang mga salita Nakasusulat ng talatang nagsisimula sa salitang may kambal katinig o pangungusap ayon sa tungkuling ayon sa bagong alpabeto hanggang sa paksang pangungusap klaster pasalaysay, pautos, patanong, unang dalawang titik padamdam sa pagsasalaysay ng Natutukoy ang paksang pangungusap sariling karanasan sa talata 13

7. Nakasasagot sa mga tanong Natutukoy at napag-uuri-uri ang mga Natutukoy ang salitang ugat at mga Nakasusulat ng mga pangungusap na tungkol sa kuwento/tulang pangngalan ayon sa kailanan, kasarian panlaping bumubuo sa salita nakaugnay sa mga larawan o graphics napakinggan at katangian Natutukoy ang posisyon ng paksang pangungusap sa talata 8. Naisasakilos ang nagustuhang Nagagamit nang wasto sa Nakikilala ang mga salitang nakapaloob Nakasusulat ng talata tungkol sa bahagi ng napakinggang tula o pangungusap ang mga salitang sa mahabang salita sariling karanasan na ginagamit ang kuwento inihahalili sa pangalan ng tao Naibibigay/Nahihinuha ang angkop na iba'ibang uri ng panghalip t pamagat sa paksa/talata Nagagamit ang angkop na bantas sa mga pangungusap na nasa talata 9. Naisasalaysay ang magandang Nagagamit sa pangungusap ang mga Nakabubuo ng salita sa tulong ng Naisusulat ang buod ng binasang bahagi ng kuwentong napakinggan salitang nagpapahayag ng pag-aari - panlapi kuwento akin/ko, iyo/mo, kanya/niya Nabibigyang pamagat ang mga ideyang pinagpangkat-pangkat 10. Nasasagutan ang mga tanong mula Nagagamit ang wastong salita/pananda Natutukoy ang magkakatugmang salita Nakapagtatala ng mga salitang sa napakinggang teyp, pahayag, sa pagpapahayag ng pagmamay-ari sa tula magkasingkahulugan, magkasalungat atbp. ni/niya, Napipili ang mga detalyeng kay/kina, sumusuporta sa pangunahing diwa ng/ng mga 11. Nakabubuo ng tanong tungkol sa Nagagamit sa pangungusap ang mga Nakabubuo ng magkatugmang salita sa Napupunan ang balita, ulat, diyalogo ng napakinggang teksto salitang nagtuturo ng lugar - ito, iyan, tulong ng pahiwatig na larawan mga panghalip na nagtuturo ng lugar iyon, dito, diyan, doon Napagsusunud-sunod ang mga ideya sa kuwento/seleksyon 12. Nakikilala ang mga pahayag na Nagagamit ang mga panghalip na Nabibigyang hinuha ang mga Nakasusulat ng buod ng isang nagsasaad ng sanhi at bunga pananong - ano/sino, saan/nasaan; pangyayaring pinag-uugnay ng sanhi at pangyayaring pinag-ugnay ng sanhi at ilan, kailan, alin bunga bunga Nabibigyang paliwanag ang mga tanong na bakit at paano 13. Natutukoy sa napakinggang teksto Nagagamit sa pangungusap ang mga Nakababasa ng mga hiram na salita sa Naisusulat ang idiniktang buod ng salita ang mga pahayag na nagsasaad panghalip na isahan at pangmaramihan biglang-tingin ng iba'ibang damdamin - tuwa, t lungkot, galit 14

14. Natutukoy ang mga pahayag na Nagagamit sa pangungusap ang mga Naipaliliwanag ang mga Nakasusulat ng patalastas/poster na napakinggan kung nagsasaad ito pandiwang nagsasaad ng kilos na babala/patalastas na makikita sa daan ginagamit ang pandiwa tungkol sa mga ng nakaraan, kasalukuyan, naganap, nagaganap at magaganap pa at iba’t ibang lugar napapanahong isyu ng lipunan hinaharap Nabibigyang kahulugan ang mga pahayag na patula. 15. Naisasalaysay ang buod ng Nasusuri ang pagkakaiba ng mga Naksusunod sa mga panutong Nasasagutan ang mga datos sa napakinggang teksto sa sariling salitang nagbabago ng anyo ayon sa nakalimbag pagpupuno ng ID, atbp. pangungusap aspekto 16. Naibibigay ang paksang diwa ng Nakapagsasalaysay ng Nababasa nang mabilis ang mga Nakasusulat ng talata na ginagamitan mga bahagi ng awit/tula/kuwento nabasa/napakinggang kuwento na salitang hiram o hinango sa ibang wika ng iba’t ibang uri ng pangungusap at na napakinggan ginagamit ang iba’t ibang aspekto Natutukoy ang mga bahagi ng aklat angkop na bantas sa katapusan nito tulad ng talaan ng nilalaman, atbp. 17. Natutukoy ang damdamin ng Nagagamit nang wasto ang iba’t ibang Nakikilala ang kasingkahulugan ng Nakasusulat ng maikling kathambuhay tauhan sa nakinggang aspekto ng pandiwa sa pagsasalaysay salita sa pamamagitan ng gamit sa dayalogo/kuwento ng sariling karanasan, talambuhay, pangungusap atbp. Natutukoy ang uri ng sanggunian na mapagkukunan ng impormasyon 18. Naisasadula ang madamdaming Nagagamit sa pangungusap ang mga Nabibigyang hinuha ang mga salitang Natutukoy ang mga sangkap/bahagi ng bahagi ng napakinggang salitang nagsasabi kung saan, kailan, magkasingkahulugan liham pangkaibigan at naisusulat ang dayalogo/kuwento nangyari ang kilos Nakapagbibigay ng angkop na wakas mga halimbawa nito sa kuwento 19. Napagsusunud-sunod ang mga Nagagamit sa pangungusap ang mga Nakapagbibigay halimbawa ng mga Nakakasulat ng liham pangkaibigan na ideya, pangyayari sa napakinggang pang-uring nagsasaad ng kulay, bilang, salitang magkasalungat naglalarawan ng tao, pook, na nakita kuwento laki, hugis, dami, katangian ng hayop, Naibibigay ang kahulugan at tao, bagay pagkakaiba ng opinion sa katotohanan 20. Naisasalaysay ang napakinggang Napag-uuri-uri ang mga pang-uring Natutukoy ang magkakaugnay na salita Nakasusulat ng liham paanyaya o kuwento ayon sa pagkakasunud- naglalarawan ng tao, hayop, bagay, Nakabubuo ng palagay tungkol sa mga pagtanggap ng paanyaya sunod pook pangyayaring totoo/di kapani-paniwala 21. Naitatambal sa angkop na larawan Nagagamit ang mga pang-uri sa Naibibigay ang angkop na salita para Nakasusulat ng talatang naglalarawan ang napakinggang mga pahayag pangungusap/talata na naglalarawan sa inilalarawang pahayag sa 5 o higit pang pangungusap ng tao, hayop, bagay, pook 15

22. Natutukoy ang mga salitang Nakapaghahambing ng katangian ng Natutukoy ang kahulugan ng Nakasusulat ng mga salawikaing may ginagamit sa paglalarawan ng tao, tao, bagay/pook na ginagamit ang matatalinghagang salita sa teksto pang-abay bagay, gawa o pangyayari pang-uri sa iba’t ibang kaantasan Nailalapat sa tunay na buhay ang pangyayaring nabasa 23. Naitatala ang mga salita mula sa Natutukoy sa pangungusap ang mga Nakabubuo ng mga bagong salita mula Nakasusulat ng mga bugtong na may napakinggang teksto ayon sa: pariralang pang-abay sa panlapi at salitang-ugat pang-abay a) mga salita kaugnay ng Nahihinuha ang mga pangyayaring di- pandama tuwirang nasasaad sa kuwento b) mga salitang kaugnay sa damdamin 24. Natutukoy ang mga angkop na Nagagamit sa pagsasalaysay ang mga Nabibigyang wakas ang hindi tapos na Nakasusulat ng karanasan na salitang napakinggan na pariralang pang-abay pahayag/kuwento ginagamitan ng pang-abay nagpapahayag ng – a) pakikiramay b) pagbati c) pasasalamat 25. Natutukoy sa mga napakiggang Nagagamit ang mga pang-angkop na Nasusuri kung ang mga salita ay Naisusulat ang mga detalye sa pahayag/tula ang mga angkop na at, ay, na, ng at g sa pangungusap nagsasaad ng kilos o ngalan binasang pangyayari na ginagamit ang ekspresyong nagpapahayag ng Nagagamit ang mga bahagi ng aklat mga pang-angkop damdamin ayon sa pangangailangan at nasasabi ang impormasyong nasa bahagi nito 26. Naipapaliwanag ang mga Nakakagawa ng usapan tungkol sa Nasusuri ang mga salita ayon sa Naisusulat sa talata ang ipinahayag sa salawikaing napakinggan isang paksa na ginagamit ang iba’t panlapi, salitang-ugat tsart o grap tungkol sa mga ibang uri ng pangungusap Nasasagot ang mga tanong tungkol sa kaganapang nangyayari sa pamayanan impormasyong nasa grap, tsart at mapa 27. Naitatambal sa napakinggang mga Nakakasali sa isahan/pangkalahatang Nakapagpapahaba ng mga salita sa Nakasusulat ng liham na nagbabalita, munting pangyayari ang angkop na bigkasan tungkol sa isang paksang tulong ng panlapi humihingi ng paumanhin, atbp. salawikain pinag-aralan Nagagamit nang lubusan ang mga pinagkukunang impormasyon sa pamayanan: aklatan, museo, reading center, mga propesyonal, karaniwang tao 16

28. Naisasalaysay ang buod ng Nakalalahok sa mga gawaing Nakikilala ang mga pahayag na may Nakasusulat ng usapan na ginagamit napakinggang balita/ulat nakalilinang sa mapanuring pag-iisip patambis na kahulugan ang iba’t ibang uri ng pangungusap Nagagamit ang mga nabasang kanais- nais na solusyon/komento sa pahayagan o mga aklat at iniaayon dito ang sariling pamumuhay 29. Naibibigay ang mga sanhi/bunga Naisasakilos ang mga napakinggan, Nakikilala ang mga salitang iisa ang Naisusulat nang padikta ang ng isang pangyayaring nabasa, napanood na patalastas, baybay ngunit magkakaiba ng patalastas, anunsyo, poster, liham napakinggan dayalogo o usapan/madamdaming kahulugan paanyaya pangyayari Nakbubuo ng sariling palagay tungkol sa binasa 30. Nabibigyan ng pamagat ang Nagagamit ang mga pahayag sa Nakikilala ang kahulugan o salita sa Nagagamit ang mga angkop na bantas, napakinggang maikling pangyayari pagbibigay-katuwiran na maaaring tulong ng katuturan malaking titik sa pagsulat ng iba’t ibang sumasang-ayon o di-sumasang-ayon Naisasagawa ng isang puntong uri ng liham pangkaibigan. balangkas ang binasang kuwento 17

IKAAPAT NA BAITANG PAKIKINIG PAGSASALITA PAGBASA PAGSULAT 1. Naiuugnay sa sariling karanasan ang Nakapagsasalaysay ng sariling Nabibigyang-kahulugan ang salitang Nakasusulat ng mga mga tunog na napakinggan tulad ng karanasan kaugnay ng mga tunog na iisa ang baybay ngunit magkaiba ang pangungusap/talata tungkol sa sirena na babala ng sunog, babala napakinggan diin: pito-pito, buhay-buhay, pala-pala, karanasan kaugnay ng tunog na ng curfew, kampana ng simbahan at sala-sala napakinggan iba pa Nagagamit ang malalaking titik sa pantanging ngalan, magagalang na katawagan, pagdiriwang at simula ng pangungusap 2. Natutukoy sa mga salitang Nauuri ang mga pangungusap ayon sa Nabibigyang kahulugang literal ang Nagagamit ang iba’t ibang bantas sa napakinggan ang nagpapahiwatig at gamit: pasalaysay, patanong, pautos, mga tambalang salita: silid-aralan pangungusap: tuldok, tandang nagbababala padamdam at ayon sa kayarian: payak, Naibibigay ang kahulugan ng pananong, tandang padamdam tambalan at hugnayan matalinghagang salita: balatsibuyas, Nakasusulat ng maikling balita hampaslupa, hanapbuhay atbp. 3. Natutukoy sa mga balitang Nakabubuo ng tambalang Naibibigay nang malinaw ang Nakasusulat ng mga paglalarawan ng napakinggan ang mga salitang pangungusap mula sa dalawa o mahahalagang detalye mga tauhang nabasa sa kuwento nagpapahayag ng pag-sang-ayon at mahigit pang payak na mga ng mga katangian ng tauhan sa pagsalungat pangungusap kuwento/alamat/pabula 4. Natutukoy ang ideya sa tula/awit na Nasusuri sa teksto ang tambalang Natutukoy ang mahahalagang Nakasusulat ng mga halimbawa ng napakinggan pangungusap bilang mga pinagsamang pangyayari o aksyon na bumubuo sa tambalang pangungusap mula sa mga sugnay na parehong makapag- kuwento o balita sugnay na nakapag-iisa at sugnay na iisa di nakapag-iisa 5. Natutukoy ang paksa at ideya sa Nakikilala at nabibigkas ang mga Naisasalaysay na muli ang kuwento Naisusulat ang mga pangyayari sa balita o kuwentong napakinggan salitang may diptonggo at klaster sa ayon sa wastong pagkakasunud-sunod isang kuwento nang may maayos na tula pagkakasunud-sunod kaugnay ng mga Pilipinong maituturing na mga bayani 6. Naiaayos ang mga pangyayari sa Nakikilala ang mga ponemang Naibibigay ang kahulugan ng mga Nakasusulat ng paglalarawan ng isang kuwentong napakinggan suprasegmental: tono, diin at antala salitang kaugnay ng iba’t ibang tauhan mula sa isang kuwento Nakikilala at nakabubuo ng mga pares asignatura, Hal. karnibal minimal na salita: pala-pila/mesa-misa Nailalarawan ang kaugnayan ng isang tauhan sa ibang tauhan 18

7. Natutukoy ang mga pariralang Natutukoy ang panaguri at simuno sa Naibibigay ang kahulugan ng salita sa Nakasusulat ng paksang pangungusap panaguri sa mga pangungusap na pangungusap pamamagitan ng katuturan o mula sa mga ibinigay na ideya napakinggan depinisyon, gamit sa pangungusap Natutukoy ang paksang pangungusap at ang pangunahing ideya 8. Natutukoy ang mga bahaging Natutukoy ang simuno at ang gamit Natutukoy ang mga salita na Nakasusulat ng maikling buod ng parirala sa mga pangungusap na nito sa pangungusap nagbibigay pahiwatig sa kahulugan ng kuwentong nabasa napakinggan Natutukoy ang panaguri at ang gamit ibang salita sa pangungusap nito sa pangungusap Naaayos sa wastong pagkakasunud- sunod ang mga pangyayari sa kuwento 9. Natutukoy ang dalawang bahagi ng Natutukoy ang kinalalagyan ng Naibibigay ang kahulugan ng salita sa Nakasusulat ng isang talata kaugnay pangungusap na napakinggan panaguri at simuno sa karaniwan at di- pamamagitan ng kasingkahulugan, ng nasa pamagat: karaniwang ayos ng pangungusap kasalungat, katuturan ng gamit, Kalikasan: Pangalagaan; Saan Tayo pahiwatig ng mga salita (context clues) Patutungo; Pilipino, Ikarangal Mo Napipili ang detalyeng sumusuporta sa pangunahing ideya 10. Natutukoy ang iba'ibang bahagi ng t Nakapagpapahayag at nagagamit ang Naibibigay ang lohikal na Nakasusulat ng maikling komposisyon pariralang napakinggan sa isang pangungusap na nasa karaniwan at di- pagkakasunud-sunod ng mga ideya sa na may 10-15 pangungusap komposisyon karaniwang ayos balita/kuwento Nakatulog ang bata. (Karaniwan) Ang bata ay natutulog. (Di-karaniwan) 11. Natutukoy ang pangunahing ideya at Naisasalin ang karaniwang ayos ng Naibibigay ang pangunahing diwa ng Naisusulat nang wasto ang mga paksa sa balita/seleksyong narinig pangungusap sa di karaniwang ayos kuwento o seleksyong binasa pangunahing ideya sa seleksyong nito Natutukoy ang mga salitang binasa nagpapakita ng "time sequences" tulad ng simula, noon, sumunod, sa wakas 12. Natutukoy ang konteksto sa isang Napag-uuri-uri ang pangngalan Nagagamit ang dating kaalaman sa Nakasusulat ng mga pangunahing usapang napakinggan konkreto-tao, lapis, puno pagbibigay-kahulugan sa ibang salita detalyeng sumusuporta sa sino ang nag-uusap, papel na di-konkreto-kaligayahan, at parirala pangunahing paksa ginagampanan, saan at kailan nag- pag-ibig Natutukoy ang mga pamaksang usap, layunin at paksa ng usapan Nagagamit nang wasto sa talata, pangungusap sa seleksyong binasa usapan at balita ang pangngalan 13. Natutukoy ang ideyang sang-ayon at Nagagamit ang pangngalan bilang Natutukoy ang kahulugan ng salita Nakasusulat ng sariling reaksyon sa sumasalungat at ang damdaming paksa at/o panaguri ng pangungusap ayon sa konteksto sa pangungusap binasang kwento namamayani sa usapang Guro ang babae. Mayaman ang artista. Natutukoy ang detalyeng walang napakinggan Abogado ang kausap niya. kaugnayan sa pangunahing diwa Naglalaro si Nena. Naglalakbay ang diwa niya. 19

14. Nauulit nang wasto ang Nagagamit ang angkop na panghalip Nagagamit nang wasto ang Naisusulat ang interpretasyon o parirala/pangungusap na idinidikta sa pangngalang hinahalinhan diksyunaryo Nakasusulat ng balangkas impormasyong inilalahad sa dayagram ang nanay – siya sa anyong papaksa o pangungusap ng nanay – niya (topical or sentence outline) sa nanay – kanya ako – kami ikaw – kayo 15. Naisasagawa ang mga pahayag ng Nagagamit ang isahan, dalawahan at Napipili nang mahusay ang angkop na Naisusulat nang may wastong baybay pagmamalasakit sa kapwa maramihang anyo ng panghalip na kahulugan sa diksyunaryo ang mga salitang napakinggan panao sa magkakaugnay na Natutukoy ang mga pangyayari na pangungusap pinag-uugnay ng sanhi at bunga 16. Nakasasagot sa tanong na bakit Nagagamit sa pangungusap ang Natutukoy kung alin ang sanhi o bunga Nagagamit ang angkop na bantas sa tungkol sa seleksyong napakinggan isahan at maramihang anyong sa seleksyong binasa pagsusulat ng idiniktang talata panghalip na patanong sino - sino-sino ano - anu-ano paano - paa-paano kailan - kai-kailan 17. Nakagagawa ng dayagram ng Nagagamit sa pangungusap ang Naibibigay ang angkop na bunga sa Nagagamit nang wasto ang malaking ugnayang sanhi at bungang panghalip na paari inilahad na sanhi titik sa pagsulat ng idinidiktang talata nakalahad sa seleksyong napakinggan Hal. Sanhi Bunga nag-aral ng tumaas ang mabuti marka 18. Nakikilala at nagagamit ang mga Nakapagpapahayag ng sariling Naipapakita sa dayagram ang ugnayan Naisusulat ang mga pangyayaring may salita sa: karanasan na ginagamit ang panghalip ng sanhi at bunga sanhi at bunga sa binasang seleksyon pagtanggap at pagtanggi sa pakikipagkapuwa Nakabubuo ng mga angkop na tanong pagbibigay puna/obserbasyon kaugnay ng dayagram panghihikayat 20

19. Natutukoy ang mga sinabi ng tauhan Natutukoy ang mga pandiwa sa Nakikilala ang opinyon at katotohanan Nakasusulat ng interpretasyon sa sa kuwentong napakinggan seleksyong binasa sa mga sitwasyon/mga pahayag sa dayagram ng sanhi at bunga Nasusuri ang iba' t-ibang anyo ng seleksyong binasa pandiwa batay sa aspektong naganap na ang kilos – naglaba ginaganap ang kilos – naglalaba gaganapin pa ang kilos – maglalaba 20. Naiguguhit ang mga paglalarawang Natutukoy ang mga panlaping Naibibigay ang kahulugan ng opinion at Nakasusulat ng liham pangkaibigan na narinig ginagamit sa pagbuo ng pandiwa katotohanan nagbabalita panlaping mai-um-mag-pag, mag-, Napipili ang opinyon, katotohanan sa Nakagagamit ng angkop na bantas sa makapag-, -in, -an-han seleksyong binasa mga liham Nakapagsasalaysay ng karanasan na ginagamit nang wasto ang mga pandiwa sa ibat-ibang aspekto 21. Ikinararangal ang sarili at kapwa Nagagamit ang mga pang-uri sa Nakikilala ang mga sangkap na Nakasusulat ng liham na nagtatanong Pilipino sa mga pahayag na paglalarawan ng tao, bagay, lugar at nakapaloob sa pantasya Nakagagamit ng malalaking titik napakinggan tungkol sa mga pangyayari Nakikilala ang katangian ng mga Pilipinong natatangi (outstanding) Nakapagpapahayag ng damdamin ng tauhan sa alamat, pabula, kuwentong katuwaan at kalungkutan sa mga bayan pangyayari 22. Natutukoy ang mga pahayag na Nakapaglalarawan ng iba' t-ibang Natutukoy ang mga palarawang Nakasusulat ng liham ng nagpapakilala ng tauhan, pangyayari pandama, pantingin, panlasa, pananalita sa binasa pangungumusta at pagbati at layon sa isang usapan at panghipo, pandinig, pang-amoy Nakapagbibigay-hinuha tungkol sa napakinggang kuwento maaaring kalabasan ng mga pangyayari sa binasa 23. Nakasasagot sa mga tanong sa Nagagamit sa magkakaugnay na Nasusuri kung malinaw ang ideyang Nagagamit nang wasto ang pasok at isang interbyu pangungusap ang mga nasasaad sa binasa palugit sa pagsulat ng liham magkasingkahulugan at Nakapagbibigay ng angkop na wakas magkasalungat na mga salita sa isang kuwentong di-tapos 24. Natutukoy ang napakinggang- Nakapaghahambing ng katangiang Natutukoy sa binasa ang karanasang Naipapahayag ang naiisip at nadarama katwiran taglay ng tao, bagay, pook nang may katulad ng naranasan ng mambabasa sa pagsulat ng liham pangkaibigan pagpapasiya moderasyon paniniwala Nakapagpapahayag na gumagamit ng matatalinghagang salita sa paglalarawan ng isang Pilipinong nagmamalasakit sa kapuwa 21

25. Natutukoy ang mga kaisipang Nakapaghahambing ng tao, bagay, Nakikilala ang mga matatalinghagang Nakasusulat ng sagot sa isang liham napakinggan na walang kabuluhan o pook, pangyayari sa pasukdol na antas salita at idyoma pangkaibigan paningit lamang Naipagmamalaki ang magagandang Naihahambing ang detalyeng binasa katangian ng mga Pilipino sa dating alam ng mambabasa 26. Nakapagbibigay ng pagbabago sa Natutukoy ang mga pang-abay sa Nahihinuha ang namamayaning Nakasusulat ng pabuod at pasaklaw na pangwakas na bahagi ng kuwentong pangungusap damdamin sa kuwentong binasa lagom tungkol sa mga karanasan ng napakinggan Nakabubuo ng pabuod at pasaklaw na pagmamalasakit ng Pilipino sa kapuwa lagom 27. Natutukoy ang kahalagahan ng mga Nauuri ang pang-abay na pamanahon, Nakapagbibigay ng paglalahat sa Nakasusulat ng isang pagsasalaysay impormasyon, kaalamang narinig sa panlunan, pamaraan magkaka-ugnay na pangyayaring (narrative text) batay sa ginawang radyo, napanood sa TV, nabasa sa binasa sa kuwento panayam o interbyu dyaryo Nakikilala ang pagkakaiba ng piksiyon sa di piksiyon 28. Naibabahagi ang mga kaalamang Nagagamit ang mga pariralang pang- Nagagamit ang mga pamatnubay na Naisusulat ang iniisip na ginagamit ang napakinggan abay salita ng diksyunaryo mga pangatnig at pang-angkop Nakapagpapahayag ng iba’t ibang Nagagamit ang diskyunario sa damdamin paghahanap ng wastong bigkas, baybay at kahulugan ng salita 29. Nasasabi ang angkop na reaksyong Nagagamit ang mga pang-angkop na Nakikilala ang iba’t ibang bahagi ng Naitatala ang impormasyong nakukuha napakinggan sa editoryal na at ng aklat sa: Nakasasagot ng mga tanong tungkol talaan ng nilalaman sa mga impormasyong nasa iba’t ibang paunang salita bahagi ng aklat pahina ng karapatang sipi glosari index 30. Naisasadula ang madamdaming Nagagamit ang mga pang-angkop at Nakikilala ang iba’t ibang bahagi ng Nakasusulat ng isang reaksyon bahagi ng kuwentong napakinggan pangatnig sa pagpapahayag pahayagan: Nakabubuo ng sariling wakas sa • pamukhang pahina kuwento • editoryal • anunsyo klasipikado • tanging lathalain 31. Naisasakilos ang napakinggang Nakapaghahalintulad at nakapag-iiba Nakasasagot sa mga tanong tungkol Nakasusulat ng isang lagom sa ekspresyon/pahayag ng mga kaisipan o ideya sa impormasyong nasa iba’t ibang impormasyong nakuha sa iba’t ibang bahagi ng pahayagan bahagi ng aklat 22

32. Naibabalita ang mga pangunahing Nakagagamit ng mga ekspresyong: Nasusundan sa tamang pahina/kolum Nakasusulat ng talaarawan ng sariling balita tuwiran at di-tuwiran; berbal at di-berbal ang karugtong ng balita mula sa karanasan pamukhang pahina 33. Naisasagawa ang magalang na Nakapagbibigay ng tala na: nasa Nabibigyang-kahulugan at katuturan Nakasusulat ng usapan/dayalog pakikinig sa kapulungang parehong istilo (paraphrasing) naiibang ang impormasyong nasa pahinang tungkol sa isang paksa pampaaralan istilo pang-editoryal 34. Nakapagpapakita ng iba’t ibang Nakapagpapahayag ng balita o Nagagamit ang mga bahagi ng Nakasusulat ng reaksiyon sa kolum o reaksyon sa diskursong napakinggan sanaysay na ginagamitan ng pahayagan ayon sa pangangailangan pitak na binasa paraphrasing Nakapagpapaikli ng balita, editoryal, Nakabubuo ng isang reaksyon na may kolumn na binasa magkakaugnay na ideya 23

IKALIMANG BAITANG Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 1 Nagagamit sa pagpapahayag/ Nababasa nang mabilis ang mga Nagagamit nang wasto ang malaking Nakasasagot sa mga tanong tungkol pagsasalaysay ang mga uri ng salitang kaugnay ng iba’t-ibang titik sa sa detalye ng ulat/patalastas/ pangungusap ayon sa gamit asignatura - mahahalagang salita sa kuwentong napakinggan pamagat Naibibigay nang malinaw ang - mga katawagang nauukol sa mahahalagang detalyeng Maykapal ipinahihiwatig ng kuwento/balitang - simula ng taludtod ng tula binasa - tiyak na pangalan ng tao Lohikal na napagsusunud-sunod ang Nakapagpapahayag ng mga ideya Natutukoy ang salitang-ugat at Nagagamit ang angkop na bantas 2 mga ideya sa ulat/balitang nang may pagkakasunud-sunod at panlaping gamit sa salita para sa iba’t ibang uri ng napakinggan pagkakaugnay pangungusap Natutukoy ang mga pangyayaring bumubuo sa banghay ng kuwento 3 Nailalahad nang malinaw ang ulat sa Nagagamit sa pagsasalaysay ang Nakabubuo ng iba’t-ibang Nagagamit ang panipi at kuwit sa balitang napakinggan mga uri ng pangungusap ayon sa mahahabang salita sa tulong ng tuwirang sinabi ng tauhan kayarian tulad ng payak, tambalan at panlapi hugnayan Nakikilala ang batayan ng pagkakasunud-sunod ng mga pangyayaring ginagamit sa kuwento 4 Nakikinig at nakalalahok sa mga Nakapagpapalawak ng mga payak Nakikilala at naipaliliwanag ang Naisusulat sa wastong baybay ang kapulungang na pangungusap sa pagtalakay sa tinutukoy ng mga salitang hiram mga salitang hiram at nagagamit ang pampurok/pansimbahan pagbabagong nagaganap sa mga mga ito sa pagsulat ng talata namamahala sa pamahalaan Naisasalaysay ang kuwento ayon sa wastong pagkakasunud-sunod ng mga pangyayari 5 Naipaliliwanag sa sariling Nakikilala ang sugnay na nakapag- Natutukoy ang salitang-ugat at Naisusulat ang buod ng kuwento na pangungusap ang paksa ng iisa at di-nakapag-iisa sa hugnayang kahulugan ng tambalang salita gumagamit ng angkop na bantas tula/kuwento/ impormasyong narinig pangungusap para sa iba’t ibang uri ng Naibibigay sa sariling pangungusap pangungusap sa talata ang pangunahing diwa ng binasa 6 Nasasabi ang paksa ng Nagagamit ang mga angkop na Naibibigay ang kahulugan ng salita Nagagamit ang tuldok-kuwit sa tula/kuwento/impormasyong narinig pangatnig sa sugnay na di-nakapag- sa pamamagitan ng paghihiwalay ng mga sugnay sa iisa kasingkahulugan hugnayan at tambalang pangungusap 24 7

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat Natutukoy ang mga talatang tuwirang nagsasaad ng paksang pangungusap Naisasalaysay sa sariling Natutukoy ang mga payak na Naibibigay ang kahulugan ng salita Naisusulat ang iba’t-ibang uri ng 7 pangungusap ang buod ng pangungusap/sugnay na nakapag- sa pamamagitan ng kasalungat pangungusap ayon sa kayarian na kuwentong napakinggan iisa sa hugnayang pangungusap gumagamit ng angkop na bantas Nakikilala ang mga talatang ang paksa ay di-tuwirang nasasaad Naisasagawa nang wasto ang Nagagamit sa pagsasalaysay ang Naibibigay ang kahulugan ng salita Nakasusulat ng mga talatang 8 tagubiling napakinggan mga pangungusap sa pamamagitan ng katuturan nagsasalaysay, nagpapaliwanag at may pagkakasunud-sunod Natutukoy ang kinalalagyan ng Natutukoy nang may pagkakasunud- simuno/panaguri sa karaniwan at di- sunod ang mga pangunahing diwang karaniwang ayos ng pangungusap bumubuo sa isang kuwento/ seleksyon 9 Nauulit sa iba ang tagubiling Natutukoy ang gamit ng simuno, Naibibigay ang kahulugan ng salita Nakasusulat ng balita, usapan at napakinggan panaguri at layon sa pangungusap at sa pamamagitan ng gamit sa patalastas na gumagamit ng iba’t kung paano ito binubuo pangungusap ibang uri ng pangungusap sa karaniwan at di-karaniwang ayos Natutukoy ang mga bahagi ng Naibibigay ang iba’t ibang bahagi ng pananalita na maaaring gawing aklat at mga impormasyong panaguri/simuno nakapaloob sa bawat bahagi 10 Naiuulat ang mga tagubiling Nakabubuo ng mga pangungusap na Naibibigay ang kahulugan ng salita Nakasusulat ng usapan/dayalogo na napakinggan sa sariling may iba’t ibang uri sa pagpapahayag sa pamamagitan ng pahiwatig na ginagamitan ng mga pangungusap pangungusap sa sarili salita na walang paksa Nakakikilala/Nakabubuo ng mga Nabibigyang kahulugan ang mga pangungusap na walang paksa impormasyong nasa iba’t ibang bahagi ng pahayagan Nakasasagot sa mga tanong tungkol Napag-uuri-uri ang pangngalan ayon Nagagamit ang clining o Nakasusulat ng mga balita, 11 sa detalye ng sa tungkulin: pantangi, pambalana, pagkakaantas-antas ng intensidad dayalogo, talaarawan, anunsyo, ulat/patalastas/kuwentong lansakan ng kahulugan patalastas napakinggan Nakapagbibigay ng angkop na pamagat sa talata Natutukoy/nahihinuha ang mga pangunahing diwa na nakapaloob sa isang pangyayari 25

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 12 Nakabubuo ng banghay o balangkas Nagagamit ang pangngalan bilang Natutukoy ang mga salitang Nagagamit ang malaking titik at tungkol sa napakinggang teksto iba’t ibang bahagi sa pangungusap, magkatugma at nagagamit ang mga gitling sa pagsulat ng iba’t ibang uri sa mga balita, dayalog, anunsyo, ito sa pagbuo ng sariling tugma. ng pangngalan talata, liham Napipili ang mga mahahalagang detalye na sumusuporta sa bawat pangunahing diwa Nakabubuo ng balangkas na may dalawang bahagi 13 Napagsusunud-sunod ang mga Napag-uuri-uri ang pangngalan ayon Naibibigay ang kahulugan ng mga Nagagamit ang iba’t ibang uri ng ideya sa napakinggang teksto sa kayariang payak, maylapi, inuulit, salita batay sa ginamit na panlapi pangngalan sa pagsulat ng liham- kaugnay ng pagbabago sa paligid tambalan pangkaibigan Nasasabi ang mga pangyayaring may ugnayang sanhi at bunga sa seleksyong binasa 14 Naigagawa ng balangkas ang mga Nagagamit ang iba’t ibang uri ng Naibibigay ang kahulugan ng salita Nagagamit ang malaking titik na ideya sa napakinggang teksto panghalip sa pagsasalaysay ng sa pamamagitan ng paggamit nito sa angkop sa pagsulat ng iba’t ibang uri sariling karanasan – panao, pangungusap ng liham pangkaibigan, paanyaya, pananong, pamatlig,panaklaw, paghingi ng paumanhin, atbp. patulad Nasasabi ang mga opinyon at katotohanan na binanggit sa kuwento/seleksyong binasa 15 Naigagawa ng lagom/buod ang mga Nagagamit nang wasto ang mga Napagsusunud-sunod ang mga Nagagamit nang wasto ang mga detalye/ideyang napakinggan panghalip na panaklaw at patulad sa salita ayon sa alpabetong Filipino bantas; malaking titik; palugit, pasok pagsasalaysay at pagsulat ng batay sa una hanggang ikatlong titik sa pagsulat ng idiniktang talata, sariling karanasan/pag-uulat ng balita, liham karanasan ng ibang tao Nagagamit ang indeks at bibliograpi sa paghahanap ng impormasyon 16 Nabibigyang hinuha ang mga Natutukoy ang mga pandiwa sa Natutukoy ang mga salitang hiram at Naisusulat ang idiniktang talatang pangyayari sa balitang napakinggan balita, kuwentong nabasa nabibigyan ito ng katumbas sa mga maraming salitang hiram tungkol sa wikang bernakular kung meron pagbabagong politikal at sosyolohikal sa bansa Nagagamit ang angkop na aklat sa paghanap ng impormasyon 17 Nakukuha ang detalye at paksang Nasusuri ang mga panlaping gamit Nakukuha ang kahulugan ng salita Nagagamit nang wasto ang mga diwa ng liham/balitang napakinggan sa pagbubuo ng pandiwa ayon sa pagkakagamit sa sangkap sa pagsulat ng liham pangungusap pangangalakal 26

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat Nagagamit nang wasto ang mga patnubay na salita sa diksyunaryo Napagsusunud-sunod ang mga Nasusuri ang mga pagbabago sa Naibibigay ang kahulugan ng mga Naisusulat ang pagsusuri tungkol sa 18 ideya sa napakinggang teksto anyo ng pandiwa batay sa aspekto salitang iisa ang baybay ngunit pagkakaugnay ng sanhi at bunga na ng panlaping ginamit magkaiba ng kahulugan at bigkas napapaloob sa paglalahad tungkol Nasasabi ang mga pangyayaring sa pagbabago sa edukasyon may ugnayang sanhi at bunga sa kuwento/seleksyong nabasa 19 Nabibigyan-reaksiyon ang Nagagamit ang mga pandiwa sa iba’t Naibibigay ang kahulugan ng salita Nakasusulat ng sariling opinyong napakinggang editoryal, artikulo, at ibang aspekto sa pagsasalaysay at sa tulong ng kasingkahulugan narinig iba pa pagsulat ng balita, kuwento ng sariling karanasan, at iba pa Nasasabi ang mga katotohanan na - katulad ng may-akda binabanggit sa seleksyong nabasa - kaiba sa may-akda 20 Napipili ang katotohanan at opinyon Nagagamit ang mga pandiwa sa iba’t Naibibigay ang kahulugan ng salita Nakasusulat ng maikling lamang sa pinakinggang seleksyon ibang kaanyuan sa pagsasalaysay sa tulong ng kasalungat na komposisyon/sanaysay na may 15- ng sariling karanasan, atbp. kahulugan 20 pangungusap tungkol sa isang reaksyon sa binasa Naipaliliwanag ang pagkakaiba ng opinyon sa katotohanan 21 Natutukoy ang mga pang-uri sa Nagagamit ang angkop na pang-uri Nasusuri ang mga panlapi at Nakasusulat ng talatang napakinggang seleksyon at antas sa paglalarawan ng tao, bagay, salitang-ugat sa mga salita naglalarawan ng isang nito sa pinakinggang talata lugar, pangyayari karanasan/pangyayari Nakakukuha ng impormasyon sa Nagagamit ang iba’t ibang antas ng tulong ng grap o tsart Nakapaghahambing nang pasulat ng pang-uri sa paghahambing ng 2 tauhan o 2 pangyayari sa katangian ng tao, bagay, pook at Natutukoy ang kahulugan ng dalawang seleksyong magkaugnay pangyayari matalinghagang salita Natutukoy ang pagkakasunud-sunod ng mga pangyayaring bumubuo sa banghay ng kuwento 22 Nahuhulaan kung ano/sino ang Napapangkat/Nauuri ang mga pang- Nabibigyang kahulugan ang mga Nailalarawang pasulat ang tinutukoy sa inilalarawang talata uri sa iba’t ibang antas salitang magkakaugnay tunggalian sa banghay ng akdang binasa Naigagawa ng balangkas ang kuwento/seleksyon 27

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 23 Nasusuri kung palarawan o Nagagamit ang mga pang-uri sa Napapalawak ang talasalitaan sa Nailalarawan sa isang sanaysay ang pasalaysay ang pinakinggang talata paglalarawan ng pangyayari, tao, tulong ng katuturan naging saloobin/nadama sa pook sa binasa sa pasalita/pasulat napanood/nabasang isyung na paraan Nasusuri ang pagkakaiba ng piksyon panlipunan at di-piksyon 24 Naisusulat ang paksang diwa ng Nagagamit nang wasto ang mga uri Nakatutukoy ng maiikling salita mula Napalalawak ang pagkakasulat ng pinakinggang teksto ng pang-abay sa pagsasalaysay at sa mahahabang salita isang talata sa tulong ng pang-abay pagsulat Naigagawa ng balangkas ang seleksyong nabasa 25 Naitatala ang mga pang-abay na Naipakikita ang pagkakaiba ng gamit Nabibigyang kahulugan ang mga Nakasusulat ng mga biro, anekdota, ginamit sa kuwento/iba pang ng pang-uri at pang-abay sa parirala salitang kaugnay ng iba’t ibang patalastas, poster na ginagamitan ng pinakinggang teksto o pangungusap asignatura mga pang-abay Nakapagbibigay ng palagay sa maaaring kalalabasan ng kuwento kung may pagbabago sa banghay o tauhan 26 Natutukoy ang mga salitang Nakikilala ang mga sugnay na pang- Naipaliliwanag ang kahulugan ng Naisusulat ang angkop na sugnay binibigyang-turing ng mga pang- abay sa pangungusap at ang mga mga salitang hiram sa pang-abay sa mga di-tapos na talata abay na itinala sa pinakinggang salitang bumubuo dito bernakular/wikang banyaga teksto Nabibigyan ng wakas ang di-tapos na seleksyon 27 Naitatala ang pagkakasunud-sunod Nagagamit ang pang-abay sa Nabibigyang katuturan ang mga Naisusulat ang reaksyon sa isang ng mga pangyayari sa tekstong pagsasalaysay at pagsulat ng salitang matatalinghaga at natatanging pangyayari sa binasa pinakinggan natatanging pangyayari sa binasa nagagamit ito sa kaugnay ng mga pagbabagong pagsasalita/pagsulat nagaganap sa pamumuhay sa bansa Nabibigyan ng sariling palagay ang mga pangyayari 28 Nakapagbibigay-lagom o buod sa Nakakikilala/Nakabubuo ng mga Nakakikilala ng mga salita/pahayag Nakapagbubuod ng isang tekstong pinakinggan salita/pahayag sa tulong ng mga na may higit sa isang kahulugan kuwento/sanaysay at naisusulat ang pang-abay na may higit sa isang kaugnayan nito sa mga isyung kahulugan Nababalangkas ang mga panlipunan kaisipan/pangyayari sa seleksyong nabasa 28

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 29 Naibibigay nang malinaw ang ulat sa Natutukoy at nagagamit sa Nakakukuha ng impormasyon mula Nakabubuo ng wastong pormat at balitang narinig pangungusap ang mga pang-angkop sa mga library card, ID, resibo, atbp. kaayusan ng talasanggunian at pang-ukol 30 Naisasalaysay ang narinig na Nagagamit ang mga pangatnig sa Nakasasagot sa mga tanong tungkol Nakasusulat ng talata sa ibang kuwento o pangyayari ayon sa hugnayang pangungusap sa mga impormasyong nasa iba’t paraan ngunit kahalintulad ang ibig wastong pagkakasunud-sunod ibang bahagi ng pahayagan sabihin (paraphrasing/naiibang istilo) 31 Nakasusunod sa panutong Nakapagbubuod ng mga talatang Nakikilala kung ang mga Nakatutukoy ng mga kaalaman sa napakinggan naglalarawan (deskriptib), impormasyong nasa pahayagan ay mga bahagi ng pananaliksik (term nagpapaliwanag (eksplanatori), opinyon o katotohanan paper) at naisusulat ang mga ito nagsusunud-sunod (sekwensya) naglalahad (ekspositori) 32 Naitatala ang mga pahayag na Nakapagpapaliwanag ng mga Nabibigyang katuturan/hinuha ang Natutukoy ang mga patern ng positibo/negatibo sa napakinggang pahayag na may malalim na mga impormasyong nasa patalastas, pagbuo ng talata at nagagamit ito sa teksto kahulugan poster, resibo, mga pormularyo pagsulat (forms) atbp. 33 Naitatala ang mga napakinggang Nakikilala ang mga ideyang Naisasagawa nang pahapyaw at Nakasusulat ng isang talatang pamilyar/di-pamilyar na salita nagkakatulad/nagsasalungatan/ mabilisan ang pagbasa sanaysay tungkol sa pagpapahalaga magkakaugnay sa luntian at malinis na kapaligiran 34 Nakukuha ang mahahalagang Nakikilala ang mga pahayag/ Nasasagutan ang mga Nakasusulat ng isang kathambuhay detalye ng tekstong napakinggan talatang positibo, negatibo puzzle/palaisipan sa pagpapalawak at talambuhay na gumagamit ng ng talasalitaan mga patern ng pagsulat ng talata Naiuugnay ang “Dewey Classification System” sa “Card Number” `Naitatala ang mga paksang diwang Nakabubuo ng mga pahayag na Nakikilala at nabibigyang-kahulugan Nakasusulat ng pormal at di-pormal 35 tuwiran at di-tuwirang inilalahad naglalahad ng ang impormasyong nasa iba’t-ibang na katha/sanaysay tungkol sa mga grap, tsart, at mapa isyung panlipunan kaugnay sa • sariling katuwiran pagbabagong nagaganap sa • sariling pagpapasya pangangalakal ng bansa • sariling paniniwala 36 Nakapagbibigay-reaksyon sa Natatalakay ang malalim na Nakasasagot sa mga tanong tungkol Nakasusulat ng pananaw, tono, saloobin, at layon ng kahulugan ng binasang sa impormasyong napapaloob sa tugma/reaksyon/pahayag/ akdang napakinggan pahayag/biro/palaisipan, atb. grap, tsart, mapa biro/palaisipan, atbp. 29

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 37 Naihahambing ang mga dating Naisasalin ang impormasyon sa iba Nakabubuo ng mga tanong tungkol Nakasusulat ng maikling balita kaalaman tungkol sa isyu/paksang pang anyo (transcoding) sa impormasyong nasa mapa, atlas, tungkol sa pangyayaring nagaganap napakinggan tsart sa paligid 38 Napagsusunud-sunod ang mga Napaiikli/nabubuod ang mga Nagagamit ang diksyunaryo, Nakasusulat ng poster, tagubilin, ideya ng nabasang editoryal, nabasa/napakinggang teksto tesaurus at iba pang sanggunian sa patalastas, atbp. artikulo, atbp. pagkakatapos ng talakayan paghanap ng impormasyon 30

IKAANIM NA BAITANG Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 1 Naitatala ang mga detalye ng mga Nakapagbibigay at nakasusunod sa Nakagagamit ng iba’t-ibang istilo sa Nakasusulat nang malinaw ng mga panuto o direksyong napakinggan sa mga panuto na isinaalang-alang ang pagbasa upang matugunan ang palatastas o babala loob at labas ng klasrum gamit ng mga salita layunin ukol dito Nakasusulat ng kaisipan sa pormang e.g. naisasagawa ang narinig na - pahapyaw na natutukoy ang poster para sa kagalingan ng mga mga tagubilin impormasyon mag-aaral Natutukoy ang paksa/ideya sa tulong ng pamagat 2 Natutukoy ang mga saloobin at Naibabahagi nang pasalita ang Nakikilala ang mga salitang Napupunan nang wasto ang mga damdamin ng tagapagsalita na anumang impormasyong nais ilahad pormularyong pampaaralan na may- inihuhudyat ng nang may wastong bigkas, diin, wastong baybay intonasyon, bahagyang paghinto, - magkasingkahulugan/ - ID, atbp. - tono atbp. magkasalungat - kard na pang-aklatan - bilis - magkasintunog ngunit magkaiba - impormasyong personal - diin ang kahulugan - intonasyon 3 Nagagamit nang may ganap na Nasasabi ang layunin ng nagsasalita Nakapagbibigay ng palagay tungkol Nakasusulat ng sariling impresyon kahusayan ang mga batayang batay sa paraan ng pagsasalita nito sa maaaring kalabasan ng mga hinggil sa mga ikinikilos ng mga kasanayan sa pakikinig pangyayari sa kuwento batay sa mga tauhan sa akdang nabasa ikinikilos ng mga tauhan Nakapagbibigay halaga sa mga pananalitang narinig batay sa paraan ng pagsasalita Naisasagawa ang panandaliang Nasasabi nang tuwiran ang Nakikilala at natutukoy ang mga Nakasusulat ng maikling buod ng 4 pakikinig sa mga impormasyong pagsang-ayon o di-pagsang-ayon sa salita na naghuhudyat ng balitang narinig sa radyo naririnig sa radyo mga impormasyong narinig pagkakasunud-sunod ng mga pangyayari Natutukoy ang mga tiyak na detalye ng mga balita tungkol sa kalagayan ng panahon 31

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 5 Nakapagbibigay ng tamang reaksyon Nasasabi ang sariling palagay o Nakapagbibigay reaksyon sa Nakasusulat ng isang sa mga balita/impormasyong kuru-kuro sa isyung pinag-uusapan pangyayari, tauhan, istilo ng awtor paghahambing sa tulong ng isang napakinggan na ginamit sa akda grap o dayagram 6 Natutukoy ang pangunahing ideya o Nakapagtatanong at nakasasagot sa Nagagamit ang mga grapikong Naisasalin (transcode) nang pasulat kaisipan ng mga isyung napakinggan mga tanong na gumagamit ng pantulong sa pag-unawa ng teksto ang mga impormasyong wastong balangkas - talahanayan ipinahihiwatig ng mga grapikong Natutukoy ang pumapailalim na - grap pantulong sa teksto paksa ng pangunahing ideya o kaisipan. 7 Natutukoy at nabibigyang-puna ang Nagagamit sa pagpapahayag ng Nakikilala ang pangunahing puntos Nagagamit nang wasto ang mga mga nagsasalungatang kaisipan at damdamin ang iba’t ibang sa isang pahayag sa pamamagitan salitang pang-ugnay sa pagsulat ng impormasyon tungkol sa mga isyung uri ng pangungusap ayon sa gamit at ng kuwento napakinggan kayarian - paraan ng paglalahad pagtukoy sa paksang pangungusap pagbibigay-diin sa wakas 8 Natutukoy ang ugnayang sanhi o Nakikilala ang mga sugnay na Naibibigay ang sanhi at bunga ng Nakasusulat ng isang salaysay na bunga na tuwirang inilahad sa bumubuo sa tambalan at hugnayang mga pangyayari o nagaganap sa nagpapakita ng ugnayang sanhi at kaisipang narinig sa pamamagitan pangungusap akdang binasa bunga ng mga hudyat na pananalita 9 Natutukoy ang panig ng Nagagamit ang mga salitang pang- Naibibigay ang wastong paghihinuha Naisusulat nang maayos ang sariling tagapagsalita batay sa mga pahayag ugnay sa tambalan at hugnayang sa ideya/kaisipan sa tulong ng isang na narinig at nahuhulaan kung ano pangungusap balangkas ang susunod nitong pahayag -pangyayari - saloobin/pandamdamin 10 Nagagawang maiproseso ang Nagagamit sa makabuluhang Naibibigay ang mahahalagang Nagagamit ang mga kongkretong napakinggang teksto na pakikipagtalastasan ang mga impormasyong tuwiran at di-tuwirang pansuportang detalye upang isinasaalang-alang ang mga saglit na pangungusap sa karaniwan at di binanggit sa teksto maipaliwanag nang maayos ang paghinto, kamalian at pagwawasto karaniwang ayos paksang pangungusap 32

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat Nagagamit nang wasto ang mga Nasasagot ang mga tanong batay sa sugnay na di-makapag-iisa sa mga sariling karanasan makabuluhang pahayag 11 Nabibigyang-halaga ang pakikinig sa Nasusuri ang mga pangungusap Nailalarawan ang katangian ng Naisusulat nang maayos ang mga anekdota, kuwento, pabula at ayon sa mga bahaging bumubuo rito tauhan batay sa pananalita/pagkilos idiniktang teksto na kaugnay ng iba pa na isinasaad sa kuwento pangangalaga sa kalikasan at - nagagamit ang mga kapaligiran pangungusap na may iba’t ibang Naiuugnay ang sariling karanasan sa bahagi sa pagbibigay ng mga pangyayari sa kuwento paliwanag 12 Naibibigay ang magkakaugnay na Nagagamit nang wasto sa Nakapagbibigay ng paglalahat sa Nakasusulat ng paksang pangunahing diwa sa balita, ulat na pakikipagtalastasan ang mga magkakaugnay na pangyayari na pangungusap at mga pansuportang napakinggan pangngalan binabanggit sa kuwento detalye kaugnay ng mga pagbabagong nagaganap sa daigdig Naibibigay ang mahahalagang Nakapagpapahayag ng sariling ideya detalye na sumusuporta sa mga tungkol sa wastong pangangalaga sa pangunahing diwa sa balita/ulat na mga likas na yaman ng bansa napakinggan 13 Naisasagawa sa tamang paraan ang Nauuri ang pangngalan bilang Naibibigay nang malinaw ang Nakasusulat ng mga panuto mga hakbang na narinig sa mahahalagang detalyeng (instruction) kung paano isinasagawa pagsasagawa ng isang - pantangi ipinahihiwatig ng akdang binasa ang isang bagay sa tulong ng isang bagay/proyekto - pambalana dayagram o mga larawan - kongkreto - di-kongkreto e.g. ang paglilinis ng electric fan - lansakan Nakalalahok sa at Nagagamit ang mga pangngalang Napipili ang mga detalye na Nakasusulat ng katitikan ng isang 14 nakapagsasagawa ng mga angkop para sa isang kapulungan nagpapaliwanag o lumilinang sa mga kapulungang pangklase kapulungang pampaaralan/ pangunahing diwa pampurok/pansimbahan Nagagamit ang mga angkop na ekspresyong narinig kaugnay ng pagsali sa kapulungan 33

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat Natutukoy sa mga diskursong Natutukoy ang gamit ng pangngalan Napagsusunod-sunod ang mga Nakasusulat ng liham sa 15 napakinggan ang mga pahayag na: sa mga diskurso pangunahing diwa na bumubuo ng patnugot/liham na nagrereklamo at kuwento/seleksyon iba pa kaugnay sa mga naninira at - nagpapakilala ng ideya walang malasakit sa kalikasan - nagpapatibay ng ideya 16 Naisasalaysay/Naisasadula ayon sa Nagagamit nang wasto ang mga Naigagawa ng balangkas ang Nakasusulat ng isang salaysay sa wastong pagkakasunud-sunod ang panghalip akdang binasa sa anyong papaksa o tulong ng isang balangkas mahahalagang pangyayari ng pangungusap kuwentong napakinggan 17 Naibibigay ang paksa at Nagagamit ang mga panghalip na Nakikilala ang opinyon at Nakabubuo ng isang sulatin tungkol pangunahing kaisipan ng panao sa kaukulang palagyo, katotohanan bilang isang uri ng sa isang reaksyon sa binasa tula/kuwento/ impormasyong narinig palayon at paari ugnayan sa seleksyong binasa 18 Nasasagot ang mga tanong tungkol Nagagamit ang panghalip bilang Napipili ang opinyon at katotohanang Nakasusulat ng sariling opinyon na sa mga detalye ng paksang pangungusap at mga pahayag sa akdang binasa maaaring seleksyon/impormasyong pinaglalaanan sa mga pangungusap napakinggan - katulad ng may-akda - kaiba sa may-akda 19 Naibibigay at naihahambing ang Nagagamit ang mga panghalip na Nabibigyang kahulugan ang mga saloobin ng nagsasalita tungkol sa panaklaw at patulad opinyon at ang mga pahayag na paksa makatotohanan 20 Natutukoy ang mga makabuluhang Nagagamit sa pagsasalayasay ang Napag-uuri-uri ang mga salita ayon Nakasusulat ng isang maikling salita na ginagamit sa mga usapang mga pandiwa na nasa iba’t ibang sa: reaksyon tungkol sa napapanahong napakinggan aspekto - mga salitang kaugnay ng paksa tulad ng epekto ng pandama pagkawasak ng kalikasan - mga salitang kaugnay ng damdamin Nabibigyang kahulugan ang mga Nabibigyang halaga sa - mga salitang may 21 salitang narinig batay sa paraan ng pagsasalaysay ang pandaigdig na pagkakaugnayan pagsasalita (tono, diin, paghinto, pagbabagong may kinalaman sa intonasyon) teknolohiya 34

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 22 Nabibigyang-diin ang mahahalagang Natutukoy ang mga pandiwang Nabibigyang-kahulugan ang kilos, Nakasusulat ng isang maikling punto sa usapang narinig ginamit at ang aspekto nito gawi, pananalita ng mga tauhan sa reaksyon tungkol sa napapanahong akda paksa 23 Napaiikli ang diskursong Nagagamit ang iba’t ibang uri ng Nabibigyang-kahulugan ang salita Nakasusulat ng isang liham sa editor napakinggan sa pamamagitan ng panlapi sa pagbubuo ng mga ayon sa tungkol sa isang isyu o paksa tulad pagbabawas ng paulit-ulit o walang pandiwa sa iba’t ibang pokus • denotasyon ng: wastong pagtatapon ng basura; kaugnayang impormasyon • konotasyon wastong pangangalaga ng kapaligiran, mabuting naidudulot ng Nabubuod ang tekstong binasa sa teknolohiya. sariling pangungusap 24 Natutukoy ang simula ng usapan sa Nagagamit ang magkasingkahulugan Napagtutulad at napag-iiba ang mga Nailalahad ang isang ideya o pamamagitan ng tuwiran at di- o magkasalungat na pang-uri sa kaisipan o ideya kaisipan sa pamamagitan ng di- tuwirang pahayag pagsasalaysay berbal na pamamaraan tulad ng: • grap • tsart • mapa 25 Natutukoy ang daloy ng Nagagamit ang mga pang-uri sa iba’t Nakapangangatwiran sa paraang Nakasusulat ng isang talaarawang pagpapahayag sa diskursong ibang antas ng pagsasalaysay kapani-paniwala at kahika-hikayat naglalarawan ng ginawa/pangyayari napakinggan tulad ng kung paano sa buong araw sumasagot o dinaragdagan ang ideya 26 Natutukoy sa diskursong Nagagamit ang mga pang-uring may Nagagamit ang kaalaman sa mga Nakasusulat ng isang ulat tungkol sa napakinggan ang iba’t ibang ideya iba’t ibang kayarian sa paglalarawan nabasang akda bilang batayan ng isang pangyayaring nasaksihan Paglilipat nito sa bagong ideya at ng maaliwalas at magandang mga pahayag at kaisipan tungkol sa kaugnay sa epektibong pag-agapay pagwawakas sa isang ideya kapaligiran bagong aralin ng mamamayan sa kamalayang pandaigdig 27 Natutukoy ang pangunahing ideya sa Nasusuri ang kayarian ng pang-uri Natutukoy ang paksang diwa, aral at Nakasusulat ng isang iskrip para sa mga detalyeng nasa • payak mga pagpapahalagang taglay ng isang pagbabalitang panradyo balita/ulat/panayam na narinig. • maylapi akda • inuulit • tambalan 35

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 28 Nakagagawa ng pagtatala ng Nagagamit ang mga pang-uri sa iba’t Nagagamit ang dating kaalaman sa Nakabubuo ng isang poster na mahahalagang impormasyon sa ibang anyo ng pagpapahayag pagbibigay solusyon sa mga nagbabadya ng mga kaganapan sa ulat/mensaheng narinig suliranin batay sa iniharap na paaralan sitwasyon 29 Nakagagawa ng isang mabisang Napipili ang pinakaangkop na Nabibigyang katuwiran ang mga Nakabubuo ng isang talatanungan paglalagom sa paksang ekspresyon/pananalita sa kilos o gawi ng mga tauhan sa akda para sa isang panayam napakinggan pagpapahayag ng pansariling puna o saloobin 30 Natutukoy ang pagkakaiba sa Nagagamit ang mga sugnay na Naibibigay ang kahulugan ng mga Nakasusulat ng isang talumpati sa kahulugan ng mga pahayag sa pang-abay na pamanahon, panlunan salitang pareho ang baybay ngunit tulong ng mga ideya/tala na binuo ng tulong na iba’t ibang huwarang at pamaraan magkaiba ang kahulugan klase intonasyon 31 Natutukoy sa mga pahayag na Nagagamit ang mga pang-abay na Naibibigay ang hinuha sa mga Nakasusulat ng isang pinalawak na napakinggan ang nagpapayo, ingklitik gaya ng pa, raw/daw, yata, pangyayaring binabanggit sa kahulugan (definition) tungkol sa nagbababala, nanghihikayat, nga, din, rin, muna tekstong binasa isang ideya o konsepto nagbibigay ng magandang intensyon, atbp. Nabibigyang-katuwiran ang mga ginawa ng tauhan 32 Natutukoy ang mga angkop na punto Nagagamit ang sugnay na pang- Nailalapat ang kahalagahan ng Nakasusulat ng isang lagom tungkol sa isang teksto na may koordinasyon abay sa pagtalakay sa mga binasa sa sariling karanasan sa mabuti at masamang dulot ng ng magkakaugnay na impormasyon kamalayang pandaigdig teknolohiya. 33 Nasusuri ang antas ng kahalagahan Natutukoy ang sugnay na pang-abay Napagsusunud-sunod ang mga Nakasusulat ng isang malinis na ng impormasyong narinig pangyayari sa kuwento at biro, bugtong o palaisipan nasasaisantabi ang di-kailangang detalye Nakapagpasasagawa ng ibang Nagbibigyang-reaksyon ang 34 paraan ng pagtatala ng mga pananaw, tono, layunin at saloobin impormasyon sa kahalintulad na ng may akda kahulugan (paraphrase) 36

Pakikinig Pagsasalita Pagbasa Pagsulat 35 Nagagamit ang mga impormasyong Nagagamit ang iba’t ibang sugnay na Naipaliliwanag ang natatamong Nakasusulat ng paglalarawan narinig sa isang paglalahad pang-abay sa iba’t ibang gawain sa kaunlarang pangkaisipan at tungkol sa impormasyong pakikipagtalastasan kaunlarang pandamdamin sa akdang pandamdamin sa akda o kuwentong binasa binasa 36 Naisasalin ang impormasyong Nagagamit nang wasto ang mga Napapahalahagahan ang napakinggan tungo sa iba pang pang-angkop at pangatnig sa kaangkupan, katiyakan at anyo/medium e.g. pagguhit, grap, tambalan at hugnayang pagkamakatotohanan ng tsart, atb. pangungusap. impormasyong nakalahad sa teksto 37 Nahuhulo ang layunin o intensyong Nasasabi at naipaliliwanag ang gamit Naibabahagi ang sariling Nakabubuo ng isang sanaysay na ipinahahatid ng biro o papuri ng mga pangatnig paninindigan ayon sa kaangkupan, naglalarawan (pictorial essay) pagkamakatotohanan at pagiging tungkol sa isang paksa o isyu. kasiya-siya ng akda 38 Nasusuri ang antas ng kahalagahan Nagagamit nang mabisa ang mga Naihahambing ang kaisipang Nakasusulat ng isang iskrip, na ng impormasyong napakinggan pangatnig sa iba’t ibang anyo ng ipinahahayag sa teksto sa tulong ng pandulaan batay sa isang paksa o pakikipagtalastasan pamantayang pansarili, akdang natalakay sa klase. pamantayang galing sa guro, sa ibang tao, at sa ibang babasahin. 37

http://saicebrian.wordpress.com	11141
http://www.e-presentations.us	954
http://www.slideshare.net	175
http://translate.googleusercontent.com	59
http://www.health.medicbd.com	15
url_unknown	7
http://webcache.googleusercontent.com	4
http://wildfire.gigya.com	3
http://pinterest.com	2
http://us-w1.rockmelt.com	1

Filipino Elementary Bec, PELC Filipino

by methusael cebrian on Dec 24, 2009

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

10 Embeds 12,361

Statistics

Filipino Elementary Bec, PELC Filipino Presentation Transcript