Giza ugalketa 5 LH 6.A

Egileak: Iñaki M, Silvia, Oier, Leire

AURKIBIDEA:Sexu-ezaugarriak:•• Zer dira sexu-ezaugarriak?• Pubertaroa• Emakumeen ugaltze-aparatua Gizonen ugaltze-aparatuaSexu-zelulak eta ernalketa:•• Sexu-zelula emeak• Sexu-zelula arrak ErnalketaHardunaldia eta erditzea:•• Enbrioiaren garapena• Fetuaren garapena• Haurdunaldia• Erditzea Edoskitzea

SEXU EZAUGARRIAK Zer dira sexu-ezaugarriak?Gizonen eta emakumeen artekodesberdintasun fisikoak dira.Lehen mailakoak: Ugaltze organoak dira.Bigarren mailakoak: Kanpoko aldaketak dira.Gizonezkoak:Ahots baxua, gihar handiagoak, bizarra eta ile asko gorputzean.Emakumeak: Ahots altua, titiak, aldaka zabalak eta ile gutxiago.

Zer da pubertaroa ?Pubertaroan gizakion ugaltze aparatuak garatu egiten dira, sexu-hormonak sortzen dituzte.Nesken eta mutileen gorputzak ez dira berdinak: neskek hamaika urtetik aurrera hasten dira aldatzen eta mutilek hamahiru urtetik aurrera.Hala eta guztiz denok ez gara aldatzen adin berekin.

Emakumeen ugaltze-aparatuaEmakumeen ugaltze-aparatua hainbat organoz osatuta dago.Obulutegia : Obulu deritzen zelula emeak organo horretan sortzen dira. Sexu hormonak sortzen dira.Falopioaren tronpa :Umetokia eta obulutegia lotzen du.Umetokia : Haurra bertan garatzen da haurdunaldian.Bagina : Umetokia eta kanpoaldea lotzen dituen kanala da.Alua : Ugaltze aparatuaren kanpokozatia da, bi larruazal tolesturaz osatuta dago eta baginako zuloa babesten du.

Gizonen ugaltze-aparatuaGizonen ugaltze-aparatua hainbat organoz osatuta dago.Barrabilak : espermatozoide deritzen zelula arrak sortzen dira organo horretan.Sexu hormonak sortzen ditu.Hodi deferenteak : gernubideraino espermatozoideak eramaten ditu.Gernubidea : espermatozoideak kanporatzen ditu.Guruinak : semen-besikulak eta prostata dira.Likidoa da.Espermatozoideak elikatzen ditu.Eskrotoa : barrabilak babesten dituenehun-poltsa.Zakila : gernubidea amaitu egiten da.Gernubidean zehar kanporatzen diraespermatozoideak.

Sexu-zelulakSexu-zelula emea: Emakumeen sexu-zelulak obuluak dira, gametoeme ere esaten zaie. Obulua 28 eguneta behin gutxi gora beheraateratzen da obulutegitik odol oldoljario batekin, odoljario horrekmenstruazio edo hileko esaten zaio.Sexu-zelula arra: Gizonen sexu-zelulak espermatozoideak dira,gameto ar ere estaen zaie. Espermatozoideak etengabe ateratzen dirabarrabiletatik. Espermatozoidea hodi defereentatik eta gernubedean zeharibiltzen dira igerian. Semen besikulek eta prostata likido bat sortzen du,semen izenekoa.

ErnalketaEspermatozoide bat eta obulu bat elkartzean ernalketa gertatzen da, zigoto zelula sortzen da.Hasieran zigotoa 2 zeluletan banatzen da, gero 4 zeluletan, gero 8 eta horrela hurrenez hurren zelula osatutako bola txiki bat sortu arte. Bola horri enbrioi esaten zaio. Gero enbrioia umetokiko paretetan itsasten da.

Haurdunaldia eta erditzeaEnbrioiaren garapena:Enbrioiaren garapenean 3 zati daude likido amniotiko, plazenta eta zilbor hestea.Likido amniotiko: likido horrek likido anmiotiko du izena eta, enbrioia babesten du.Plazenta : Enbrioia plazetaren bidez jasotzen ditu mantenugaiak eta oxigenoa amarengandik.Plazetan umetokian organoa osatzen du.Zilbor hestea : Enbrioia zilborhesteaz lotuta dago plazetarekin.Zilbor hestean hainbat odol hodidaude mantenugaiak etaoxigenoa eramateko.

Fetuaren garapena Fetuaren garapena: Hirugarren hilabetean,enbrioiaren organo guztiak osatuta daude. Fetua hazi eta heldu egiten da etengabe. Bederatzi hilabete egon behar da, fetua guztiz osatuta dago. Jaiotzean 50 zentimetro luzera du gutxi gorabehera eta 3.300 gramoko pisua izaten du.

HaurdunaldiaHaurdunaldia: Ernalketa gertatzen denetik haurtxoa jaio arteko tarteari haurdunaldia esaten zaio.Amaren gorputza hainbat aldaketa izaten ditu,horrez gahinera sabelaren ama handitu egiten zaio pixkanaka.Haurdunaldian,emakumeak zaindu behar dio bere burua eta ez ditu alkohola etatabakoa kontsumitu behar,enbrioira iritsi eta kalte egitenbaitiezaiokete.

ErditzeaHaurra amaren baginatik kanpora ateratzeari deritzo.Erditu aurretik, ikido amniotikoa duen poltsa apurtu egiten da eta horri urak botatzea deritzo.Lehen fasea luzeena da, eta dilatazio fasea deitzen da, umetokia pixkanaka-pixkanaka irekitzen da.Hurrengoa egozte fasea haurtxoa baginatik kanpora ateratzea da. Haurra jaio ondoren zilbor- hestea mozten da.Haurrari orbain bat geratzenzaio: zilborra.Erditzearen amaieran plazentabotatzen da, fase horriplazenta kanporatzea estenzaio.

EdoskitzeaLehendabiziko hilabetean haurtxoak bakarrik esnea edango du. Aldi horri edoskitzaroa esaten zaio.Erditu ondoren haurtxoak amaren bularretik esnea edango du.Amaren esnea oso osasungarria da haurtxoa elikatzeko eta gaixotasunetatik babesteko.

AMAIERA

Giza ugalketa 5 LH 6.A

by mendigoiti on Nov 13, 2012

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

Statistics