ZEHİRLENMELERYrd.Doç.Dr. Ramazan Coşkun
• Zehirlenme, bir kimyasal maddenin organizmaya zarar vermesi olarak tanımlanabilir. Her tür kimyasal madde zehirlenmeye n...
Zehir; • Vücut için kesin olarak zararlı maddeler   için kullanılan bir tanımdır. • Bir maddenin zararlılık derecesini   b...
Zehirlenmeleri çeşitli biçimlerdesınıflandırmak mümkündür.Oluş şekli bakımından;        Kapsadığı kitle• Çevresel (bitkise...
Zehirler organizmayabaşlıca şu yollardanulaşırlar:• Oral yol• Solunum yolu• İntravenöz yol• Deri ve mukozalar             ...
Tanı• Anamnez                • Toksikolojik inceleme• Çevrede araştırma         için örnek alma    yapmak               -K...
TANI    Zehirlenmelerde anamnez alınırken şu    noktaların üzerinde durulmalıdır;•   Toksik maddenin cinsi•   Alınan mikta...
TANI       Anamnez alınamıyorsa şu özellikler    zehirlenmeyi akla getirmelidir;•   Akut başlangıç•   Olgunun 1-5 yaşların...
Tanı• Anamnez                • Toksikolojik inceleme• Çevrede araştırma         için örnek alma    yapmak               -K...
ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM                                               KLİNİK  Zehirlenme ile getirilen hastada• Vital bulg...
ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM                                             KLİNİK                     SEMPATOMİMETİKMental durum ...
ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM                                           KLİNİK                     ORGANOFOSFATMental durum     ...
ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM                                     KLİNİK                     OPİAT / KLONİDİNMental durum       ...
ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM                                       KLİNİK                      SEDATİF-HİPNOTİK/               ...
ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM                                          KLİNİK                       SALİSİLATLARMental durum    ...
ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM                                            KLİNİK                      ANTİKOLİNERJİKMental durum ...
Antikolinerjik toksidromu için hatırlatıcı ip ucu    (akrostiş)•   Şapkacı gibi deli•   Yarasa gibi kör (pupiller iyi uyum...
Akut ZehirlenmelerdeYapılacak İşlemlerAkut zehirlenmeler;• doğru tanı,• hızlı girişim,• uygun tedavi ile mortalite ve morb...
Akut ZehirlenmelerdeYapılacak İşlemler• Tedavi planında amaç önce hastanın  sonra zehirin tedavisi olmalıdır.• İlk hedef z...
Akut ZehirlenmelerdeYapılacak İşlemler• Zehirle temasın sonlandırılması• Semptomatik tedavi• Atılımın Hızlandırılması• Ant...
Solunum yolu ile alınantoksinler• Kontamine ortamdan uzaklaştırılır.• Vücudu sıkan giysiler çıkartılır.• Suni solunum, ağı...
Deri yoluyla alınantoksinler:• Deri bol su veya su/sabun ile yıkanır.• Fenol gibi suda erimeyen madde: bol su  ile yıkanır...
Toksik maddenin vücuda girişini önlemeSindirim yolu ile alınan toksinler:                                         23
Toksik maddenin vücuttanuzaklaştırılması                             Kusturma Toksik maddenin alınmasını izleyen ilk 1 saa...
Kusturma yapılmaması gereken durumlar•   Bilinç bozukluğu•   Kuvvetli asit ve alkali alımı•   Nörolojik belirtilerin ortay...
Gastrik lavaj• Hasta trendelenburg pozisyonunda, Mental durumunda  değişiklik olan veya öğürme refleksi deprese olanlarda ...
Toksik maddenin vücuttanuzaklaştırılması                            Aktif kömür  Oldukça etkili, nonspesifik bir absorband...
Aktif kömürün multipl dozlarda verilmesi şu toksinlerin bertarafedilmesini sağlar:     • Teofilin               • Salisila...
Toksik maddenin vücuttanuzaklaştırılması                             Gastrotomi Alınan kapsül veya tabletlerin çok büyük m...
Semptomatik tedavi• Merkezi sinir sistemi: Hastada bilinç ve refleks kontrolü  yapılmalı, gerekirse antikonvülsan ve beyin...
Semptomatik tedavi• Kardiyovasküler sistem: İV yol açılmalı, CVP kateteri  konmalı ve hasta monitörize edilmelidir. Volüm ...
Atılımın Hızlandırılması • Zorlu diürez: Sıvı yükleyerek GFR artırmak ve diürezi 2-3   katına çıkarmak için yapılır. Böyle...
Antidot kullanımı• Eğer zehirin bilinen bir antidotu varsa kullanılmalıdır.                                            33
Spesifik tedavi                                   AntidotÇok az sayıdaki toksik maddenin antidotu vardır.Antidotların etki...
Spesifik tedaviToksik madde                               AntidotBeta blokerler       ………………………………      GlukagonAntikoagül...
Hastanın gözlenmesi• En az 48 saat gözlemde tutulmalıdır. Hastaya ve etkene göre değişebilir.                             ...
Sık Görülen Zehirlenmeler                            37
Organik Fosfor Zehirlenmeleri• Kolinesterazı  irreversibl olarak inhibe  ederler. Bulgular asetil kolin fazlalığı ile  ilg...
Klinik Bulgular•   Hipersekresyon•   Miyozis•   Bradikardi•   Fasikülasyon•   Bronkospazm•   Kas güçsüzlüğü•   İshal•   Ko...
Tanı•   Hikaye•   Klinik bulgular•   Kolinesteraz düzeyi veya aktivitesi•   Lökositoz•   Hiperglisemi                     ...
Takipte kullanılacak parametreler•   Klinik bulgular•   Kolinesteraz•   Lökosit düzeyi                                    41
Tedavi•   Oral yolla alımlarda gastrik lavaj veya kusturma•   Deri ile zehirlenmelerde derinin yıkanması•   Atropin (Başla...
Karbamatlı Insektisitler• Organik fosfora benzer bulgular verirler.  Kolinesterazı reversible olarak inhibe  ederler.• Ted...
Mantar Zehirlenmeleri• Amanita Muskarina: Bulguları organik  fosfor zehirlenmesine benzer. Genellikle  ölümcül değildir.• ...
Mantar Zehirlenmeleri • Amanita phalloides : Ülkemizde ensık ölüme   yol açan mantar cinsidir. Ölüme yol açan 2   tür toks...
Mantar Zehirlenmeleri• Gastrointestinal bulgular birkaç saat devam  eder. Beraberinde görme halüsinasyonları  olabilir. Bu...
Tedavi•   Hipoglisemi için dextroz verilir•   İlk 4 saatte gastrik lavaj, tuzlu laksatifler•   Sıvı replasmanı•   Hepatosi...
Karbonmonoksit Zehirlenmesi• Kokusuz ve renksiz bir gazdır.• Zehirlenme inhalasyon yolu ile olur.•  İyi yanmamış kömür, tü...
Karbonmonoksit Zehirlenmesi • Bulgu ve belirtiler gaza maruz kalma süresi,   ortamdaki CO ve Oksijen konsantrasyonu ile   ...
Karbonmonoksit Zehirlenmesi• Tedavide; hafif olgularda hastanın temiz  havaya çıkarılması yeterli olabilir.• Ağır olgulard...
TrankilizanlarToksik doz oldukça değişkendir. SSS depresyonu ve  hipotansiyon görülür.-Klinik ÖzelliklerSSS depresyonu olm...
Trankilizanlar-Tedavi• Hava yolu devamlılığının sağlanması• Koma, hipotansiyon tedavisi• Aritmi tedavisi• Distoni tedavisi...
Trisiklik ve TetrasiklikAntidepresanlarTrisiklikler: Imipramin, amitriptylin, doxepin,  dothiepin, clomipramin, desipramin...
Trisiklik ve TetrasiklikAntidepresanlar-Tedavi• Hava yolu devamlılığının sağlanması• Komplikasyonların tedavisi• Gastrik l...
ETİL ALKOL• Emilim ve metabolizması: Alkolün %20’ si mideden, geri kalan bölümü ise ince barsaklardan emilerek kana karışı...
ETİL ALKOL• Etil alkolün %90’ı karaciğerde, alkol  dehidrogenaz enzimi aracılığı ile, önce  asetaldehit ve asetik asit’e s...
Klinik:• Muayene, anamnez alınması ile başlar. Sinir ve  kas sisteminin bütünlüğünü gösteren  koordinasyon (denge, yürüyüş...
Tedavi:• Bilinç kaybı yoksa koyu kahve içine 5-20 damla amonyak konularak içirilir. Koma varsa; gastrik lavaj, hipoglisemi...
METİL ALKOL• Metil alkol odun talaşının distile edilmesi ile elde    edilir. Endüstride boya inceltici, antifriz, cam    t...
METİL ALKOL• Kan yoluyla karaciğere gelen metil alkol  önce, alkol dehidrogenaz enzim aracılığı ile  yavaş olarak formalde...
METİL ALKOL• Ayrıca akciğerlerde de elimine olur. Metil  alkolün, değişikliğe uğramadan zararsız ve  sadece sarhoş edici b...
METİL ALKOL• Başlangıçta sarhoşluk ve gastrointestinal  semptomlar ön plandadır. Daha sonra ciddi  metabolik asidoz gelişi...
Tedavi:- Gastrik lavaj- Alkali verilmesi- Metil alkolün yanmasını geciktirmek için etil  alkol verilebilir.- Gözlerin ışık...
KOROZİV MADDE ALIMI• Asit veya alkali maddelerdir. Temizlik ürünleri ve deterjanlarda bulunur. Genellikle çocuklarda ve ya...
KOROZİV MADDE ALIMI• Alımdan hemen sonra göğüs arkasında şiddetli bir ağrı ve yanma oluşur. Bu genellikle özofagus hasarın...
KOROZİV MADDE ALIMI• Alkali alımlarında hasar daha fazladır. Solunum  yollarında ödem gelişmesine bağlı nefes darlığı  ve ...
KOROZİV MADDE ALIMI• Birçok korozif kimyasal madde ciltten absorbe olarak sistemik toksisiteye de yol açar (periferik nöro...
KOROZİV MADDE ALIMI• Tanı: Anamnez önemlidir. Fizik muayenede agız, dil, farenks hiperemik ve ödemlidir. Erozyonlar görüle...
KOROZİV MADDE ALIMI• Tedavi: Kusturma ve gastrik lavaj özofagus  rüptürü ve aspirasyon riski nedeniyle  kontrendikedir. Ak...
KOROZİV MADDE ALIMI• Ağrı için dolantinden yararlanılabilir. Ajite ise  sedatifler verilebilir. Darlık oluşmasından  endiş...
Aniyonik/NoniyonikDeterjanlarToksisite- Aniyonik ve noniyonikler hafif irritandır (sabun,  şampuan, likit deterjanlar)- Fe...
Aniyonik/NoniyonikDeterjanlarKlinik Özellikler• Bulantı, kusma, diyare, distansiyon• Dehidratasyon, elektrolit anormallikl...
Katyonik Deterjanlar- Katyonikler zararlı olabilir (antiseptik, dezenfektan,  yumuşatıcılar)- Toksisite30mg/kg ile 400mg/k...
Katyonik DeterjanlarTedavi• Hava yolu devamlılığının sağlanması• Dilüsyon için süt veya su verilmesi• Aktif kömür ve laksa...
Parasetamol•   Toksisitesi metabolitlerine bağlıdır.•   Klinik belirti olmayabilir.•   Bazen bulantı, kusma ve karın ağrıs...
Aspirin• Başlangıçta; kulak çınlaması, sağırlık, terleme, bulantı,    kusma•   Ağır zehirlenmelerde; deliryum, konfüzyon, ...
Dünyada 9 milyondan fazla doğal ve sentetik madde ayırt edilmiş.Bu maddelerin 3000 kadarı, intoksikasyonların % 95’inden f...
Türkiye’deki İlaç ve Zehir Danışma               MerkezleriRefik Saydam Hıfzısıhha İlaç ve Zehir Danışma Merkezi    (0-800...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Zehirlenmeler (fazlası için www.tipfakultesi.org )

2,108

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
2,108
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
22
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • KOKU 1.Aseton.:Aseton,isopropil alkol,salisilatlar. 2.Alkol:Etanol,isopropil alkol 3.Acı badem:Siyanid 4.Sarımsak:Ağır metaller(arsenik,fosfor,talyum),organofosfatlar 5.Kekik yağı:Metil Salisilat 6.Armut:Kloralhidrat 7.Havuç:Su daldıran otu Nabız Bradikardi: ß blokörler, kalsiyum kanal blokörleri ( diltizem, verapamil), karbamatlar, klonidin, digoksin, organofosfatlar, fenilpropanolamin, bitkiler (vadide yetişen zambak, yüksük otu, zakkum ağacı) Taşikardi : Sempatomimetikler (amfetamin, kokain, öksürük ve soğuk algınlığı ilaçları), fensiklidin, sintiroid, teofilin, TAS lar, antikolinerjikler, antihistaminikler, etanol kesilmesi. Solunum bradipne: alkol ve etanol, barbituratlar (geç etki),klonidine, opiodlar,sedatif/hipnotikler takipne: amfetaminler, barbituratlar (erken), kafein, kokain, etilen glikol, metanol, salisilat. kan basıncı: kan basıncı: a:hipotannsiyon:Antihipertansifler,B blokörler ve kalsiyum kanal blokörleri,klonidin,siyanid,methemoglobinemi(nitratlar,nitritler),opioidler,fenotiazinler,trisiklik antideprasanlar(geç etki). b.Hipertansiyon:Amfetaminler/sempatomimetikler,diyet için kullanılan haplar,antikolinerjikler,klonidin(yüksek dozda kısa süreli etki),etanol kesilmesi,mariyana,fensiklidin. Ateş a.hipotermi:Antideprasanlar,barbutüratlar,klonidin,etanol,hipoglisemik ajanlar,opioidler,fenotiazinler sedatif hipnotikler. b.Hipertermi:Amfetaminler antikolinerjik ajanlar,antipsikotik ajanlar,kokain,mono amin oksidaz inhibitörleri,fenotiazinle,salisilatlar,teofilin,trisiklik antideprasanlar. 1.Ataksi : Alkol ,barbitüratlar,fenitoin,sedatif hipnotikler(benzodiazepinlerde dahil),karbon monoksid,ağır metaller,organik çözücüler. 2.Deliryum/psikoz:Antihistaminikler,uyuşturucu ilaçlar(fensiklidin,lisenjik asid dietilamid(LSD),peyotene mariyuana,kokain),metanol,ağır metaller(kurşun),fenotiazinler,steroidler,sempatomimetik ve antikolinerjikler,teofilin 3.Konvülziyonlar:Amfetaminler,antihistaminikler,borik asid,kafein,karbamazepin,kokain,etanolün kesilmesi,izoniazid,kurşun,lidokain,lindan,nikotin,organofosfatlar,fenotiazinler,bitkiler,(su baldıran otu)9,salisilatlar,striknin,teofilin,trisiklik antideprasanlar. 4.Paralizi:Botilinyum toksini,ağır metaller,organofosfatlar,bitkiler((baldıran otu). 5.Koma:Alkoller,antikoinerjikler,antikonvülsanlar,antihistaminikler,barbitüratlar,karbonmonoksid,klonidin,opioidler,organofosfatlar,uyku preparatları,fenotiazinler,salisilatlar,sedatifler/hipnotikler,sülfonürealar,trisiklik antideprasan,alfa hidroksibütirat. a.Miyozis(konstrikte pupil):Barbitüratlar,klonidin,etanol,muskarinik tip mantarlar,nikotin,opioidler,organofosfatlar,fensiklidin,fenotiazinler. b.Midriazis(dilate pupiller):Amfetaminler,antikolinerjikler,karbamazepin,kokain,difenhidramin,LSD,maruana Nistagmus:Barbitüratlar,karbamazepinler,etanol,glutetimid,fensiklidin(hem vertikal hem de horizontal),fenitoin,sedatif/hipnotikler 1Sarılık:Asetaminofen,karbon tetrahidroklorid,siklopeptid,mantarlar(fosfor,arsenik),naftalin.. 2.Siyanoz:(oksijene yanıtsız methemoglobinemi):anilin boyaları,benzokain,dapson,nitratlar,nitritler,nitrobenzen,fenasetin,fenazopridin,pridyuum. 3.Pembeden kırmızıya:Alkol,antikolinerjikler ve antihistaminiker,borik asid,karbon monoksid,siyanid. 4.Kuru:Antikolinerjikler,antihistaminikler. 5.İğne izleri:Uyuşturucu kullananlarda 6.Ürtiker:Herhangi bir ilaca karşı reaksiyon
  • Zehirlenmeler (fazlası için www.tipfakultesi.org )

    1. 1. ZEHİRLENMELERYrd.Doç.Dr. Ramazan Coşkun
    2. 2. • Zehirlenme, bir kimyasal maddenin organizmaya zarar vermesi olarak tanımlanabilir. Her tür kimyasal madde zehirlenmeye neden olabilir. 2
    3. 3. Zehir; • Vücut için kesin olarak zararlı maddeler için kullanılan bir tanımdır. • Bir maddenin zararlılık derecesini belirleyen faktörler; bileşiğin dozu, vücuda giriş yolu ve etki mekanizmasıdır. 3
    4. 4. Zehirlenmeleri çeşitli biçimlerdesınıflandırmak mümkündür.Oluş şekli bakımından; Kapsadığı kitle• Çevresel (bitkisel, bakımından; hayvansal)• Endüstriyel • Yaygın• Ev kazaları • Bireysel zehirlenmeler• Mesleksel• İntihar amaçlı• Cinayet Oluş süresi bakımından;• Savaş • Akut• Kaza ile olan zehirlenmeler • Kronik 4
    5. 5. Zehirler organizmayabaşlıca şu yollardanulaşırlar:• Oral yol• Solunum yolu• İntravenöz yol• Deri ve mukozalar 5
    6. 6. Tanı• Anamnez • Toksikolojik inceleme• Çevrede araştırma için örnek alma yapmak -Kan• Sistemlerle ilgili - İdrar bulguların -Mide içeriği araştırılması -Saç ve tırnak örnekleri• Laboratuvar -Otopside alınan doku incelemeleri örnekleri • Otopsi 6
    7. 7. TANI Zehirlenmelerde anamnez alınırken şu noktaların üzerinde durulmalıdır;• Toksik maddenin cinsi• Alınan miktar• Zehirlenme yolu• Alınış zamanı• Önceden mevcut hastalık varlığı• Zehirlenme belirtileri• Yapılmış olan sağaltımlar• Daha önce zehirlenme olup olmadığı• Zehirlenme nedeni• Birlikte zehirlenmiş olabilecek kişiler 7
    8. 8. TANI Anamnez alınamıyorsa şu özellikler zehirlenmeyi akla getirmelidir;• Akut başlangıç• Olgunun 1-5 yaşlarında olması• Pika varlığı veya eskiden geçirilmiş zehirlenme• Psikososyal yönden uygun çevre-aile içi geçimsizlik, yeni bir kardeş, okul başarısızlığı gibi• Birden fazla organ sisteminin tutulması• Bilinç değişikliği• Bilmece gibi klinik tablo 8
    9. 9. Tanı• Anamnez • Toksikolojik inceleme• Çevrede araştırma için örnek alma yapmak -Kan• Sistemlerle ilgili - İdrar bulguların -Mide içeriği araştırılması -Saç ve tırnak örnekleri• Laboratuvar -Otopside alınan doku incelemeleri örnekleri • Otopsi 9
    10. 10. ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM KLİNİK Zehirlenme ile getirilen hastada• Vital bulgular (solunum, nabız, kan basıncı, vücut ısısı)• Pupilla büyüklüğü ve reaktivitesi• Bilinç durumu• Cilt rengi, kusmuk ve nefesin kokusu 10
    11. 11. ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM KLİNİK SEMPATOMİMETİKMental durum Ajitasyon, delirium,psikoz, konvülsiyonKalp hızıKan basıncıVücut sıcaklığıSolunum TaşipnePupil boyutu (reaktif)Bağırsak sesleri +Deri Terli 11
    12. 12. ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM KLİNİK ORGANOFOSFATMental durum Somnolans, koma, delirium, fasikülasyonKalp hızı ( )Kan basıncı ( )Vücut sıcaklığıSolunumPupil boyutuBağırsak sesleriDeri Terli 12
    13. 13. ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM KLİNİK OPİAT / KLONİDİNMental durum Somnolans, komaKalp hızıKan basıncıVücut sıcaklığıSolunumPupil boyutuBağırsak sesleriDeri 13
    14. 14. ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM KLİNİK SEDATİF-HİPNOTİK/ BARBİTÜRATMental durum Somnolans, komaKalp hızıKan basıncıVücut sıcaklığıSolunumPupil boyutuBağırsak sesleriDeri Büllü 14
    15. 15. ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM KLİNİK SALİSİLATLARMental durum Somnolans, koma, konvülsiyonKalp hızı ( )Kan basıncıVücut sıcaklığıSolunumPupil boyutuBağırsak sesleriDeri 15
    16. 16. ZEHİRLENMELERE YAKLAŞIM KLİNİK ANTİKOLİNERJİKMental durum Somnolans, koma, delirium,psikoz, konvülsiyonKalp hızıKan basıncıVücut sıcaklığıSolunum Respiratuvar yetersizlikPupil boyutu ( yavaş )Bağırsak sesleriDeri Sıcak/kuru/kırmızı 16
    17. 17. Antikolinerjik toksidromu için hatırlatıcı ip ucu (akrostiş)• Şapkacı gibi deli• Yarasa gibi kör (pupiller iyi uyum sağlamaz)• Pancar gibi kırmızı• Kemik gibi kuru• Hades (mitolojide yeraltı, ateş tanrısı) gibi sıcak 17
    18. 18. Akut ZehirlenmelerdeYapılacak İşlemlerAkut zehirlenmeler;• doğru tanı,• hızlı girişim,• uygun tedavi ile mortalite ve morbiditesi azaltılabilen durumlardır. 18
    19. 19. Akut ZehirlenmelerdeYapılacak İşlemler• Tedavi planında amaç önce hastanın sonra zehirin tedavisi olmalıdır.• İlk hedef zehirin dokularda gerekli konsantrasyona ulaşmasını engellemek, zehirin vücuttan uzaklaştırılması ve semptomatik tedavidir. 19
    20. 20. Akut ZehirlenmelerdeYapılacak İşlemler• Zehirle temasın sonlandırılması• Semptomatik tedavi• Atılımın Hızlandırılması• Antidot kullanımı• Hastanın gözlenmesi 20
    21. 21. Solunum yolu ile alınantoksinler• Kontamine ortamdan uzaklaştırılır.• Vücudu sıkan giysiler çıkartılır.• Suni solunum, ağızdan ağıza solunum.• Pnömoni ve pulmoner ödem gelişmesi yönünden gözlenir. 21
    22. 22. Deri yoluyla alınantoksinler:• Deri bol su veya su/sabun ile yıkanır.• Fenol gibi suda erimeyen madde: bol su ile yıkanır.• Asit, alkali gibi koroziv madde temasında, kimyasal antidot kullanılmaz: ısı oluşur.• Göze temas etmişse 15 dk suya tutulur.• Toksin deri altına verilmişse veya zehirli hayvan sokmalarında proksimal turnike. 22
    23. 23. Toksik maddenin vücuda girişini önlemeSindirim yolu ile alınan toksinler: 23
    24. 24. Toksik maddenin vücuttanuzaklaştırılması Kusturma Toksik maddenin alınmasını izleyen ilk 1 saatte yapılırsa, % 60’a varan eliminasyon sağlar. Farinksin mekanik İpeka şurubu uyarılması 24
    25. 25. Kusturma yapılmaması gereken durumlar• Bilinç bozukluğu• Kuvvetli asit ve alkali alımı• Nörolojik belirtilerin ortaya çıkması• Hasta 6 aylıktan küçükse• Hidrokarbon zehirlenmesi• Gebeliğin son dönemleri• Ağır kalp ve solunum sistemi hastalıkları• Kontrol edilemeyen hipertansiyon 25
    26. 26. Gastrik lavaj• Hasta trendelenburg pozisyonunda, Mental durumunda değişiklik olan veya öğürme refleksi deprese olanlarda , gastrik lavaj yapılacaksa endotrakeal tüp takılması önemlidir.• Büyük çaplı sonda (çocuklarda 18-20 French,erişkinde 36-40 French)• İlk alınan örnek tetkik için saklanmalı• Yıkama materyali vücut ısısında; küçük çocuklarda serum fizyolojik daha büyüklerde su veya % 0.45 NaCl• Her seferde 15 ml/kg sıvı ile lavaj• Verilen geri alınmalı• Alınan madde hızlı emiliyor ise 2 saatten fazla zaman geçmemeli• Salisilat, trisiklik antidepresan, antikolinerjikler gibi emilim süresi uzun olan hastalarda 12-24 saat sonra bile mide lavajı yapılmalı 26
    27. 27. Toksik maddenin vücuttanuzaklaştırılması Aktif kömür Oldukça etkili, nonspesifik bir absorbandır. Ne kadar erken uygulanırsa, etkisi o kadar fazla olur. Midedeki gıda artıkları, etkisini azaltır. Bu yüzden kusturma veya gastrik lavaj sonrası uygulanmalıdır. Oldukça güvenli bir maddedir. Bulantı, kusma, diare ve konstipasyon yapabilir. 1 g/kg dozunda, 1/10 oranında sulandırılarak verilebilir. 27
    28. 28. Aktif kömürün multipl dozlarda verilmesi şu toksinlerin bertarafedilmesini sağlar: • Teofilin • Salisilatlar • Karbamezepin • Siklosporin • Fenitoin • Nortriptilin • Fenobarbital • Amitriptilin • Digoksin • Propoksifen 28
    29. 29. Toksik maddenin vücuttanuzaklaştırılması Gastrotomi Alınan kapsül veya tabletlerin çok büyük miktarlarda olduğu ve gastrik lavajın başarısız kaldığı durumlarda, cerrahi ile mide boşaltılabilir. Katartikler Sodyum sülfat, sodyum fosfat, sorbitol ve mannitol gibi maddeler kullanılır. Emilimi söz konusu olmayan maddelerin dışarı atılmasında kullanılabilir. Elektrolit bozukluğu olanlarda Kullanılmamalı Koroziv madde alımlarında 29
    30. 30. Semptomatik tedavi• Merkezi sinir sistemi: Hastada bilinç ve refleks kontrolü yapılmalı, gerekirse antikonvülsan ve beyin ödemi tedavisi verilmelidir• Solunum sistemi: Bazı zehirlenmeler hipoventilasyona yol açabilir. Mekanik ventilasyon desteği gerekebilir.• Hipotermi: Hastada hipotermi varsa müdahele edilmelidir. 30
    31. 31. Semptomatik tedavi• Kardiyovasküler sistem: İV yol açılmalı, CVP kateteri konmalı ve hasta monitörize edilmelidir. Volüm kaybı varsa yerine koymak, aritmi ile mücadele ve kalp yetmezliği ve şok yönünden dikkatli olmak gerekir• Sıvı-elektrolit, asit-baz dengesi, hipoglisemi, hiperglisemi gibi metabolik bozukluklar yönünden dikkatli olunmalıdır 31
    32. 32. Atılımın Hızlandırılması • Zorlu diürez: Sıvı yükleyerek GFR artırmak ve diürezi 2-3 katına çıkarmak için yapılır. Böylece alınan ilacın distal tübülde rezorpsiyon yerleri ile olan temas süresini kısaltmak amaçlanır - Aktif olarak böbrekten atılan ilaçlarda yararlıdır. - Metabolize olarak atılan ilaçlarda yararı yoktur. Diyaliz: Barbitürat, alkol, parasetamol zehirlenmelerinde faydalı olabilir • Hemoperfüzyon: Diyalizin etkili olduğu durumlar, digoxin ve kardiyovasküler ilaç zehirlenmeleri 32
    33. 33. Antidot kullanımı• Eğer zehirin bilinen bir antidotu varsa kullanılmalıdır. 33
    34. 34. Spesifik tedavi AntidotÇok az sayıdaki toksik maddenin antidotu vardır.Antidotların etki mekanizmaları : Toksik maddelerle reseptör düzeyinde etkileşim Toksik metabolit oluşumunun önlenmesi Detoksifiye edici enzim sistemlerinin uyarılması veya rejenere edilmesi Ağır metallerin bağlanması Toksinlere karşı spesifik antikor özellikleri 34
    35. 35. Spesifik tedaviToksik madde AntidotBeta blokerler ……………………………… GlukagonAntikoagülanlar ……………………………… K vitaminiParasetamol ……………………………… N-asetil sisteinBenzodiazepinler ….…………………………... FlumazenilFenobarbital ……………………………… Sodyum bikarbonatHeparin ……………………………… ProtaminMetil alkol ……………………………… Etil alkolOpioidler ……………………………… NaloksanOrganofosfatlar ……………………………… Atropin, PralidoksimSalisilatlar ……………………………… Sodyum bikarbonatTS antidepresanlar ……………………………… Sodyum bikarbonat 35
    36. 36. Hastanın gözlenmesi• En az 48 saat gözlemde tutulmalıdır. Hastaya ve etkene göre değişebilir. 36
    37. 37. Sık Görülen Zehirlenmeler 37
    38. 38. Organik Fosfor Zehirlenmeleri• Kolinesterazı irreversibl olarak inhibe ederler. Bulgular asetil kolin fazlalığı ile ilgilidir.• Ülkemizde en fazla görülen ve en önemli zehirlenme nedenlerindendir. 38
    39. 39. Klinik Bulgular• Hipersekresyon• Miyozis• Bradikardi• Fasikülasyon• Bronkospazm• Kas güçsüzlüğü• İshal• Koma 39
    40. 40. Tanı• Hikaye• Klinik bulgular• Kolinesteraz düzeyi veya aktivitesi• Lökositoz• Hiperglisemi 40
    41. 41. Takipte kullanılacak parametreler• Klinik bulgular• Kolinesteraz• Lökosit düzeyi 41
    42. 42. Tedavi• Oral yolla alımlarda gastrik lavaj veya kusturma• Deri ile zehirlenmelerde derinin yıkanması• Atropin (Başlangıç dozu 1-2 mg 5-10 dakikada bir tekrarlanabilir. 0.5-2 mg/saat infüzyon)• Oksim türevleri (PAM, Toxogonin)• Plazma verilmesi• Plazma değişimi• Mekanik ventilasyon• Semptomatik tedavi 42
    43. 43. Karbamatlı Insektisitler• Organik fosfora benzer bulgular verirler. Kolinesterazı reversible olarak inhibe ederler.• Tedavide organik fosforlardan farklı olarak oksim türevleri kullanılmaz. 43
    44. 44. Mantar Zehirlenmeleri• Amanita Muskarina: Bulguları organik fosfor zehirlenmesine benzer. Genellikle ölümcül değildir.• Tedavide; kusturma veya gastrik lavaj ve atropin kullanılır. 44
    45. 45. Mantar Zehirlenmeleri • Amanita phalloides : Ülkemizde ensık ölüme yol açan mantar cinsidir. Ölüme yol açan 2 tür toksini vardır. • Phallotoxin ve phalloidin. • Bu toksinler mantarın yenmesinden 6-15 saat sonra karın ağrısı, bulantı, kusma ve ishale yol açarlar. Bu dönemde genellikle karaciğer fonksiyonları normaldir. 45
    46. 46. Mantar Zehirlenmeleri• Gastrointestinal bulgular birkaç saat devam eder. Beraberinde görme halüsinasyonları olabilir. Bu dönemin ardından 72 saat içinde ağır bir karaciğer hasarı ve böbrek yetmezliği gelişir. Şok ve hipoglisemi sık görülen durumdur. Bu devrede ölüm sıktır ve nedeni fulminant karaciğer yetmezliği, şok ve hipoglisemidir. 46
    47. 47. Tedavi• Hipoglisemi için dextroz verilir• İlk 4 saatte gastrik lavaj, tuzlu laksatifler• Sıvı replasmanı• Hepatositleri korumak amacıyla: Sitokrom C, Thioctic asit ve Kristalize Penisilin• Anüri ile mücadele• Konvülsiyonlarla mücadele• İnfeksiyon varsa tedavi edilmelidir• Hemodiyaliz yararlı olabilir. 47
    48. 48. Karbonmonoksit Zehirlenmesi• Kokusuz ve renksiz bir gazdır.• Zehirlenme inhalasyon yolu ile olur.• İyi yanmamış kömür, tüp gaz, ve eksoz dumanında bulunur.• Şofben, katalitik, soba ve mangal zehirlenmeleri olarak karşımıza çıkmaktadır.• Gazın Hemoglobine afinitesi oksijenden 200-300 kat daha fazladır. 48
    49. 49. Karbonmonoksit Zehirlenmesi • Bulgu ve belirtiler gaza maruz kalma süresi, ortamdaki CO ve Oksijen konsantrasyonu ile ilişkilidir. • Hafif olgularda karboksi Hb miktarı %20 civarındadır. Hastada baş ağrısı, kulakta çınlama, bulantı, kusma ve tansiyon yükselmesi görülür. Deri kırmızı renktedir. • Ağır zehirlenmelerde karboksi Hb miktarı %60’ın üzerindedir. Çeşitli derecelerde bilinç bozukluğu ve koma görülebilir. Hastada metabolik asidoz vardır. EKG’de iskemi bulguları olabilir. Ölüm sıktır. 49
    50. 50. Karbonmonoksit Zehirlenmesi• Tedavide; hafif olgularda hastanın temiz havaya çıkarılması yeterli olabilir.• Ağır olgularda %100 oksijen, mekanik ventilasyon, antikonvülsan tedavi ve beyin ödemi tedavisi gerekebilir. 50
    51. 51. TrankilizanlarToksik doz oldukça değişkendir. SSS depresyonu ve hipotansiyon görülür.-Klinik ÖzelliklerSSS depresyonu olmasına rağmen koma ve solunum yetmezliği nadirdir. Hipotansiyon, hipotermi görülebilir. Tortikollis ve orolingual diskinezi gibi distonik reaksiyonlar görülebilir. Konvülsiyon gelişebilir. Taşikardi sık olmakla beraber aritmi nadirdir. Nöroleptik malign sendrom gelişebilir. Ölüm kardiyak etkilerden olur. 51
    52. 52. Trankilizanlar-Tedavi• Hava yolu devamlılığının sağlanması• Koma, hipotansiyon tedavisi• Aritmi tedavisi• Distoni tedavisi (benztropine 1 - 2 mg IV, veya diphenhydramine)• Nöroleptik malign sendrom tedavisi (Dantrolen)• Gastrik Lavaj• Aktif kömür• Zorlu diürez.-Laboratuvar : EKG, elektrolitler, kan şekeri, CPK 52
    53. 53. Trisiklik ve TetrasiklikAntidepresanlarTrisiklikler: Imipramin, amitriptylin, doxepin, dothiepin, clomipramin, desipramin, nortriptylin, protriptylin, amoxapinToksik doz değişkendir. Tedavi dozunun 10 katı ciddi toksisite gösterir. Fatal olabilir.-Klinik ÖzelliklerEn önemli etki hipotansiyon, aritmiler, koma, inme ve hipertermidir. Başlangıçta ajitasyon, huzursuzluk ve bilinç bulanıklığı görülebilir. 53
    54. 54. Trisiklik ve TetrasiklikAntidepresanlar-Tedavi• Hava yolu devamlılığının sağlanması• Komplikasyonların tedavisi• Gastrik lavaj• Aktif kömür• Varsa asidozun düzeltilmesi• Sistemik alkalinizasyon• Hemoperfüzyon-Antidot: Fizostigmin-Laboratuvar : EKG, arterial kan gazları, CPK 54
    55. 55. ETİL ALKOL• Emilim ve metabolizması: Alkolün %20’ si mideden, geri kalan bölümü ise ince barsaklardan emilerek kana karışır. Kan alkol seviyesi, cinsiyet, yapı, tolerans, alkolün miktar ve içim hızına, alkolün emilim ve karaciğerdeki yıkım hızına bağlı olarak farklılıklar gösterir. 55
    56. 56. ETİL ALKOL• Etil alkolün %90’ı karaciğerde, alkol dehidrogenaz enzimi aracılığı ile, önce asetaldehit ve asetik asit’e sonra da karbondioksit ve suya yıkılır.• %5-8 kadarı solunum ve idrar yolu ile değişime uğramadan atılır. 56
    57. 57. Klinik:• Muayene, anamnez alınması ile başlar. Sinir ve kas sisteminin bütünlüğünü gösteren koordinasyon (denge, yürüyüş, konuşma, yazı yazma) testleri ile ince ve kaba hareketlerdeki beceriler ve görme kabiliyetinde bozukluk gelişip gelişmediği değerlendirilir. Başlangıçta değerlendirme ve yorumlama gibi fonksiyonlar etkilenir• Hastada hipoglisemi ve hipotermi sıktır 57
    58. 58. Tedavi:• Bilinç kaybı yoksa koyu kahve içine 5-20 damla amonyak konularak içirilir. Koma varsa; gastrik lavaj, hipoglisemi için dextroz, hipotermi için hastanın ısıtılması, sedatifler uygulanır. Gerekirse diyaliz yapılabilir. 58
    59. 59. METİL ALKOL• Metil alkol odun talaşının distile edilmesi ile elde edilir. Endüstride boya inceltici, antifriz, cam temizleyici gibi maddelerin yapımında kullanılır.• Akut zehirlenmeler daha çok yanlışlıkla içki olarak kullanılması sonucu oluşurken, kronik zehirlenmeler, işyerlerinde buharının inhale edilmesi sonucu oluşur. 59
    60. 60. METİL ALKOL• Kan yoluyla karaciğere gelen metil alkol önce, alkol dehidrogenaz enzim aracılığı ile yavaş olarak formaldehite ve takiben aldehit dehidrogenaz enzimi ile formik aside dönüştürülür. Bu etil alkole oranla 5-10 kere daha yavaş oluşur. İdrarla formik asid şeklinde atılır. Atılım 3-4 gün devam eder.. 60
    61. 61. METİL ALKOL• Ayrıca akciğerlerde de elimine olur. Metil alkolün, değişikliğe uğramadan zararsız ve sadece sarhoş edici bir etkisi var iken, dönüştüğü formik asid yüksek toksisiteye sahiptir. 20 mg/dl. ’nin üstündeki dozlar toksik kabul edilir, 80-100 mg/dl. ’lik düzey ölümcül kabul edilir 61
    62. 62. METİL ALKOL• Başlangıçta sarhoşluk ve gastrointestinal semptomlar ön plandadır. Daha sonra ciddi metabolik asidoz gelişir ve plazma osmolaritesi yükselir. Semptomlar, baş ağrısı, letarji, vertigo, kusma, bulanık görme veya görmede tam kayıptır. Hiperpne, deliryum, konvulsiyon gelişebilir ve koma ve ölüm görülür. Ölümün ilk 24 saat içinde görülmesi sıkdır. 62
    63. 63. Tedavi:- Gastrik lavaj- Alkali verilmesi- Metil alkolün yanmasını geciktirmek için etil alkol verilebilir.- Gözlerin ışıktan korunması- Ajitasyon varsa sedatifler- Şok ve hipoglisemi ile mücadele- Diyaliz 63
    64. 64. KOROZİV MADDE ALIMI• Asit veya alkali maddelerdir. Temizlik ürünleri ve deterjanlarda bulunur. Genellikle çocuklarda ve yaşlılarda yanlışlıkla alım sonucu karşımıza çıkarlar. Bu maddeler oral yolla alındıklarında sindirim sisteminde yanıklara ve doku hasarına yol açarlar. 64
    65. 65. KOROZİV MADDE ALIMI• Alımdan hemen sonra göğüs arkasında şiddetli bir ağrı ve yanma oluşur. Bu genellikle özofagus hasarına bağlıdır. Maddenin temas ettiği bölgede ödem oluşur. Yanığın şiddetine bağlı olarak perforasyonda gelişebilir. Hastada yutma güçlüğü vardır. Tükrüğün yutulması dahi ağrılara yol açtığı için tükrük birikir. Yanığın durumuna bağlı olarak şok tablosu gelişebilir. 65
    66. 66. KOROZİV MADDE ALIMI• Alkali alımlarında hasar daha fazladır. Solunum yollarında ödem gelişmesine bağlı nefes darlığı ve stridor görülebilir. Asit alımlarında metabolik asidoz oluşabilir. Akut dönemi takiben infeksiyon, darlık, perforasyon, mediastenit gibi komplikasyonlar görülebilir. Darlık koagülasyon nekrozu üzerine nedbe dokusunun gelişmesine bağlıdır. Beslenme bozukluğu görülebilir. 66
    67. 67. KOROZİV MADDE ALIMI• Birçok korozif kimyasal madde ciltten absorbe olarak sistemik toksisiteye de yol açar (periferik nöropati, hipokalsemi, hiperkalemi, SSS depresyonu, karaciğer, böbrek hasarı ve Methemoglobinemi gibi) 67
    68. 68. KOROZİV MADDE ALIMI• Tanı: Anamnez önemlidir. Fizik muayenede agız, dil, farenks hiperemik ve ödemlidir. Erozyonlar görülebilir. Göğüs filmleri mediastenit varlığını gösterebilir. Endoskopi ve baryumlu grafiler tehlikeli olabilir. 68
    69. 69. KOROZİV MADDE ALIMI• Tedavi: Kusturma ve gastrik lavaj özofagus rüptürü ve aspirasyon riski nedeniyle kontrendikedir. Akut alımda kimyasal bileşiğin hastaya su veya süt içirilerek seyreltilmesi gerekir. Perforasyon şüphesi varsa denenmemelidir. Şokla mücadele için İV sıvı replasmanı yapılır. 69
    70. 70. KOROZİV MADDE ALIMI• Ağrı için dolantinden yararlanılabilir. Ajite ise sedatifler verilebilir. Darlık oluşmasından endişe ediliyorsa steroidler, infeksiyon riski varsa geniş spektrumlu antibiyotikler verilir. Hasta stabilize oluncaya kadar (2-3 hafta) parenteral beslenme uygulanır. Darlıkların tedavisi için buji uygulamasına 3. haftadan sonra başlanmalıdır. 70
    71. 71. Aniyonik/NoniyonikDeterjanlarToksisite- Aniyonik ve noniyonikler hafif irritandır (sabun, şampuan, likit deterjanlar)- Fetal doz bilinmiyor- Mortalite ve morbidite nadir 71
    72. 72. Aniyonik/NoniyonikDeterjanlarKlinik Özellikler• Bulantı, kusma, diyare, distansiyon• Dehidratasyon, elektrolit anormallikleriTedavi• Oral sıvı, bulantıya izin verilebilir• İV sıvı• Hipokalsemi olursa kalsiyum 72
    73. 73. Katyonik Deterjanlar- Katyonikler zararlı olabilir (antiseptik, dezenfektan, yumuşatıcılar)- Toksisite30mg/kg ile 400mg/kg arasındaki dozlarda ölüm olabilir.Klinik Özellikler• Koroziv hasar• Bulantı, kusma, diare, akciğer ödemi, hipotansiyon, metabolik asidoz, SSS depresyonu, konvülsiyonlar 73
    74. 74. Katyonik DeterjanlarTedavi• Hava yolu devamlılığının sağlanması• Dilüsyon için süt veya su verilmesi• Aktif kömür ve laksatif• Methemoglobinemi olursa metilen mavisi• İnme, hipotansiyon ve akciğer ödemi tedavisi 74
    75. 75. Parasetamol• Toksisitesi metabolitlerine bağlıdır.• Klinik belirti olmayabilir.• Bazen bulantı, kusma ve karın ağrısı olabilir• Bilinç kaybı az görülür• Esas toksisite karaciğer hasarıdır.• Hastalar karaciğer yetmezliği ile kaybedilir.• Tedavi: N-asetilsistein (140 mg/kg başlangıç; 70 mg/kg idame. Toplam 17 doz). 75
    76. 76. Aspirin• Başlangıçta; kulak çınlaması, sağırlık, terleme, bulantı, kusma• Ağır zehirlenmelerde; deliryum, konfüzyon, koma, konvülsiyon• Hastalarda; dehidratasyon, hiperventilasyon, hipoglisemi, ateş görülebilir.• Başlangıçta resp. alkaloz; sonra metabolik asidoz olur• Tedavi; Semptomatik tedavi+zorlu alkali diürez• Diyaliz 76
    77. 77. Dünyada 9 milyondan fazla doğal ve sentetik madde ayırt edilmiş.Bu maddelerin 3000 kadarı, intoksikasyonların % 95’inden fazlasınasebep olmakta. ZEHİR DANIŞMA MERKEZİ 114 77
    78. 78. Türkiye’deki İlaç ve Zehir Danışma MerkezleriRefik Saydam Hıfzısıhha İlaç ve Zehir Danışma Merkezi (0-800 314 79 00(4 hat), 0-312 433 70 01)Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi(0 312 311 89 40, 0 312 310 35 45 / 2133-2134)Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İlaç ve Zehir Danışma Merkezi(0-232-277 73 33)Uludağ Üniversitesi İlaç ve Zehir Danışma Merkezi (0-224-442 82 93) 78
    1. A particular slide catching your eye?

      Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

    ×