Marzena śWigoń. Zjawisko LęKu (Anxiety) W śRodowisku Akademickim

Zjawisko lęku (anxiety) w środowisku akademickim Marzena Świgoń Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Zarządzanie informacją w nauce Katowice 2008

Lęk ( anxiety ) - uwagi wstępne

w l. 1950-1970 ukazało się ok. 5 tys. publikacji naukowych związanych ze zjawiskiem lęku;

obecnie liczba wyników wyszukiwania ze słowem kluczowym anxiety w bazie EBSCO wynosi ponad 220 tys.;

istnieje wiele form lęku w środowisku akademickim, tj. odnoszących się do studiowanych przedmiotów oraz umiejętności niezbędnych na studiach ( academic-related anxiety, academic anxiety );

jt. przedmiot zainteresowania takich dziedzin wiedzy, jak: psychologia, psychiatria, edukacja i informacja naukowa.

Zarządzanie informacją w nauce Katowice 2008

Definicje i charakterystyka zjawiska lęku (general anxiety)

uczucie niejasnego, bezprzedmiotowego niepokoju, napięcia, skrępowania, zagrożenia;

występuje bez wyraźnych zewnętrznych przyczyn, jego źródła tkwią w procesach wewnętrznych;

dwie postaci: lęk jako cecha ( trait anxiety ) oraz lęk jako stan ( state anxiety ):

lęk-cecha jt. względnie stała skłonność człowieka do reagowania niepokojem na sytuacje postrzegane przez niego jako stresujące;

lęk-stan jt. tymczasowy nieprzyjemny emocjonalny stan jednostki, który może być odczuwany z różną intensywnością oraz może podlegać wahaniom w czasie.

Zarządzanie informacją w nauce Katowice 2008 Zarządzanie informacją w nauce Katowice 2008

3 typy symptomów lęku ( anxiety )

fizjologiczne – np. przyspieszenie bicia serca, skrócony oddech, wzrost ciśnienia krwi, napięcie mięśni, rozszerzenie źrenic, bladość skóry, tzw. „gęsia skóra”, suchość ust, pocenie się dłoni;

behawioralne – np. obgryzanie paznokci, płacz, załamywanie się głosu, jąkanie;

afektywne – np. zaniepokojenie, podenerwowanie, niestabilność emocjonalna.

Academic-related anxiety

library anxiety

computer anxiety

research anxiety

statistics anxiety

mathematics anxiety

writing anxiety

foreign language anxiety

general test anxiety

[Onwuegbuzie, Jiao, Bostick „Library anxiety” 2004, s. 29] Zarządzanie informacją w nauce Katowice 2008

Zarządzanie informacją w nauce Katowice 2008 0 11 Computerphobia 107 6 Technostress 1 0 Digital anxiety 2 0 Mobile computer anxiety 22 5 Internet anxiety 813 124 Computer anxiety 8 0 Communicative anxiety 49 6 Foreign language anxiety 49 9 Statistics anxiety 18 5 Research anxiety 81 4 Writing anxiety 85 13 Library anxiety 362 53 Speech anxiety 837 20 Mathematics anxiety 5 1 General test anxiety 2540 518 Test anxiety 3951 961 Social anxiety 70 11 Academic anxiety 864 185 General anxiety 220.177 26.094 Anxiety EBSCO Science Direct Termin wyszukiwawczy Liczba wyszukiwań

Lęk przed uczestniczeniem w życiu społecznym (social anxiety)

m.in.: nieśmiałość w kontaktach międzyludzkich, problemy w komunikowaniu się z innymi, opory przed wystąpieniami publicznymi i in.;

w świetle szwedzkich badań z 2007 r. dotyczy ok. 16% studentów;

najpowszechniejszą jego formą w środowisku akademickim jest lęk przed wystąpieniami publicznymi;

terminy pokrewne: speech anxiety , public speaking anxiety.

Lęk przed rozwiązywaniem testów (test anxiety)

jt. „zespół fenomenologicznych, fizjologicznych i behawioralnych reakcji towarzyszących obawie przed możliwymi negatywnymi konsekwencjami niepowodzenia na egzaminie lub w innej sytuacji stanowiącej podstawę oceny”;

zależny od m.in.: motywacji, złożoności zadania, konsekwencji wyniku testu w praktyce, od indywidualnych różnic, stopnia neurotyzmu i ekstrawertyzmu;

nie jest zależny od np. doświadczenia w ich rozwiązywaniu (liczby rozwiązanych testów).

Lęk przed komputerami (computer anxiety)

jt. „uczucie niepokoju i obawy doświadczane przez osoby podczas korzystania z komputera, a nawet w związku z samym zastanawianiem się nad skorzystaniem z niego”;

terminy pokrewne: computerphobia, computer apprehension , computer resistance , technophobia, technostress , IT anxiety;

3 komponenty: lęk afektywny (affective anxiety), lęk przed uszkodzeniem (damaging anxiety) i lęk przed opanowaniem obsługi (learning anxiety);

zależny od m.in.: braku umiejętności korzystania z komputera, braku konsekwencji w dążeniu do celu i poglądów związanych z rolą komputera w codziennym życiu.

Lęk przed Internetem (Internet anxiety)

jest specyficznym uczuciem doświadczanym podczas korzystania z jego aplikacji, np. poczty elektronicznej, kanałów komunikacyjnych oraz zasobów;

4 komponenty: lęk przed terminologią ( Internet terminology anxiety ), lęk przed wyszukiwaniem ( Internet search anxiety ), lęk przed marnowaniem czasu ( Internet time delay anxiety ) i lęk przed niepowodzeniem ( general fear of Internet failure );

wynika z braku zaufania do nowoczesnych technologii i niezadowalającego doświadczenia w korzystaniu z Internetu;

zjawisko pochodne - lęk przed komputerem przenośnym ( mobile computer anxiety ).

Lęk przed matematyką ( mathematics anxiety )

zdefiniowany w 1957 r. jako „obecność syndromu emocjonalnych reakcji na arytmetykę i matematykę”;

3 komponenty: lęk przed rozwiązywaniem testów matematycznych ( the mathematics test anxiety ), lęk przed uczeniem się matematyki ( the mathematics course anxiety ) i lęk przed zadaniami na liczbach ( the numerical task anxiety );

nie jest zależny od np. opinii o przydatności matematyki w życiu i w pracy;

kobiety wykazują wyższy poziom lęku przed ocenianiem (rozwiązywaniem testów), natomiast mężczyźni mają większe opory przed wykonywaniem działań na liczbach.

Lęk przed statystyką ( statistics anxiety )

jt. „specyficzne uczucie niepokoju doświadczane przez studentów podczas zbierania danych statystycznych, przetwarzania ich i interpretowania”;

6 komponentów: wartość statystyki ( worth of statistics ), lęk przed interpretacją danych ( interpretation anxiety ), lęk przed ocenianiem ( test and class anxiety ), własne nastawienie do statystyki związane z wcześniejszymi doświadczeniami z matematyką ( computational self-concept ), opory przed proszeniem o pomoc ( fear of asking for help ) i strach przed nauczycielami statystyki ( fear of statistics teachers ).

Lęk przed językiem obcym (foreign language anxiety)

jt. „odrębny kompleks własnych opinii, uczuć i postrzegania siebie w odniesieniu do nauki języka obcego”;

3 komponenty: lęk przed rozwiązywaniem testów ze znajomości języka obcego ( test anxiety ), strach przed negatywną oceną ( fear of negative evaluation ) i lęk przed komunikacją, tj. przed trudnościami w mówieniu i słuchaniu ( communication apprehension );

termin pokrewny - lęk przed pisaniem w języku obcym (second language writing anxiety).

Lęk przed biblioteką ( library anxiety )

zdefiniowany w 1986 r. jako zespół nieprzyjemnych odczuć, takich jak: bezradność, niepewność, zagubienie, których doświadcza się korzystając z biblioteki lub planując wizytę w niej;

5 komponentów: problemy związane z personelem biblioteki ( barriers with staff ), bariery afektywne ( affective barriers ), komfort w bibliotece ( comfort with the library) , wiedza o bibliotece ( knowledge of the library ), bariery mechaniczne ( mechanical barriers ).

Lęk związany z pisaniem prac końcowych (research anxiety)

np. licencjackich, magisterskich, doktorskich;

terminy pokrewne: research anxiety, research paper anxiety, writing anxiety, research proposal writing;

4 komponenty: lęk przed biblioteką [ library anxiety + resource anxiety, tj. lęk przed brakiem źródła], lęk przed statystyką ( statistics anxiety ), lęk przed pisaniem ( composition anxiety ) i lęk związany z procesem badawczym ( research process anxiety ).

Miejsce problematyki lęku akademickiego ( academic anxiety ) w modelu kulturowym informacji naukowej wg Ch. Zinsa