• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Port Of Rotterdam - Pierewaaien In De Stadshavens
 

Port Of Rotterdam - Pierewaaien In De Stadshavens

on

  • 3,801 views

Fietsroute die ik in 2008 in opdracht van Port of Rotterdam uitgezet en geschreven heb.

Fietsroute die ik in 2008 in opdracht van Port of Rotterdam uitgezet en geschreven heb.

Statistics

Views

Total Views
3,801
Views on SlideShare
3,781
Embed Views
20

Actions

Likes
0
Downloads
28
Comments
0

1 Embed 20

http://www.slideshare.net 20

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Port Of Rotterdam - Pierewaaien In De Stadshavens Port Of Rotterdam - Pierewaaien In De Stadshavens Presentation Transcript

    • Beleef de haven! 2 P ier ewa a ien in d e Sta d Shaven S
    • wie het rotterdamSe havengevoel echt intenS wil ervaren, kan het beSt de fietS Pakken. er valt heel wat te beleven alS je de wijde blik van de autorijder laat voor wat het iS en met ogen oP SteeltjeS door de haven gaat fietSen. dat kan en dat mag. daarom heeft het havenbedrijf rotterdam n.v. beSloten een aantal routeS Samen te Stellen. de routeS helPen fietSerS onbekende Stukken van de haven te ontdek- ken. dit boekje iS de tweede uitgave uit de Serie. het werd gemaakt in Samenwerking met Projectbureau StadShavenS rotterdam.
    • Dit zegt de dikke Van Dale erover: Pierewaaien (onoverg.; pierewaaide, h. gepierewaaid) [1666 < Russ. Pirovat’ (feesten, fuiven)] (inform.) 1 aan de zwier gaan of zijn, syn. uitgaan; - een losbandig leven leiden 2 (gew.) doelloos ergens vertoeven: hij bleef daar wat pierewaaien met de ellebogen op de dis (Streuvels) 3 (gew.) iets laten pierewaaien, het laten waaien, laten varen. Pierewaaier (de (m.)) 1 losbol, zwierbol 2 dun en lang persoon. Pierewaaien in de StadShavenS P i e r e w a a i e n... Je hoeft het woord maar uit te sPreken, en Je kriJgt zin om aan de zwier te gaan. dat Past ook wel biJ de oude stadshavens. zeelui die ‘s avonds aan wal gaan om het zware leven oP zee van zich af te zetten. ‘in ieder stadJe een ander schatJe...’. een biertJe en een lied. matrozen van grote en kleine schePen Pierewaaiend oP de kades en in de kroegen van de stadshavens. moderne zeemannen hebben minder tiJd om aan wal door te brengen dan hun collega’s van vroeger, alles gaat immers sneller. maar Je ziet ze nog wel... zeelui ziJn trouwens niet de enigen die de havenkroegen aandoen. steeds vaker ont- dekken ook de rotterdammers zelf de gezelligheid en ongedwongenheid ervan. Uitwaaien oP de Pieren roemrijke verleden als buitenplaats is niet veel meer Als eerbetoon aan alle zeelui en schippers die onze te zien, maar de sfeer van toen komt langzaam maar Stadshavens maakten tot wat ze zijn, hebben we zeker terug. Daar zorgen de vele renovaties en deze fietsroute Pierewaaien genoemd. Maar ook nieuwbouw voor en dat mengt allemaal weer mooi omdat je tijdens de fietsroute vanzelf gaat piere(n) met het oude deel van het schiereiland waar vroeger waaien: uitwaaien op de pieren kan namelijk heel de dames achter de ramen zaten en waar je kon eten goed in het stadshavengebied. Een paar pieren bij de beste ‘chinees’ van Rotterdam. Ook Heijplaat is krijgen dan ook extra aandacht. De Wilhelminapier zo’n bijzondere plek. Niet echt een pier, maar omdat bijvoorbeeld. Waarschijnlijk is er geen andere het zo’n prachtig dorp is, middenin het havengebied, Rotterdamse pier waar zoveel afscheidstranen zijn verdient het extra aandacht. Zet daarom op die geplengd. Hij ligt er steeds mooier bij. Ultramoderne bijzondere plekken de fiets even op slot en verken architectuur schurkt gezellig tegen de oude pak- de boel met dit boekje in de hand: pierewaaiend huizen. Hier zie je hoe oud en nieuw elkaar omarmen. door de Stadshavens. Zo leuk is het Rotterdamse Ook op Katendrecht zie je dat fenomeen. Van het stadshavensgebied!
    • de StadShavenS van rotterdam nieUwe manieren Deze fietsroute loopt door een deel van het gebied Er liggen al heel wat plannen op tafel en hier en daar dat we Stadshavens Rotterdam noemen: een 1600 zijn ze ook al in uitvoering. Op Katendrecht bijvoor- hectare groot buitendijks stadshavengebied aan beeld, waar een compleet nieuwe woonwijk ontstaat. weerszijden van de Nieuwe Maas. Het bestaat uit En op de plek waar de Waalhaven aan de zuid- de Rijnhaven, de Maashaven de Waalhaven, de oostzijde is gedempt, komen kantoren van haven- Eemhaven, de Merwehaven en de Vierhavens. gerelateerde bedrijven. Je kunt het allemaal met Dit geweldige gebied staat aan het begin van grote eigen ogen zien, want de fietsroute voert je er vanzelf veranderingen. Die zullen ertoe leiden dat er aan- langs. trekkelijke plekken ontstaan waar niet alleen wordt gewerkt, maar waar het ook goed wonen en ontspan- ‘Nieuwe manieren’ is een begrip dat bij Stadshavens nen is. Inmiddels hebben de gemeente Rotterdam en Rotterdam centraal staat. Nieuwe manieren van het Havenbedrijf Rotterdam met elkaar afgesproken woningbouw bijvoorbeeld, op of langs het water, de komende twintig tot dertig jaar hard te werken waarbij het milieu centraal staat. En schone bedrijvig- aan het versterken van de oude stadshavens en heid. Al die ‘nieuwe manieren’ moeten eraan bij- aan het verbeteren van de woon- en werksituatie dragen dat de economische positie van Rotterdam in het gebied. Dat betekent onder meer dat er door op termijn sterker wordt (ook goed voor de werk- herstructurering en intensivering 7000 tot 10.000 gelegenheid) en dat de stad aantrekkelijker wordt woningen worden gebouwd maar ook dat er pakweg om er te wonen en te leven. 10.000 nieuwe arbeidsplaatsen bij komen. Pak de fiets en nieUwSgierig? beleef de haven! 2 havenroute Pierewaaien
    • Ruiken Wilhelminapier In de Rotterdamse haven kriebelt er altijd wel een luchtjeWilhelminapier vind je Landtong Rozenburg, Op de in je neus. Ook op de ‘grOOtstedelijke allure het groene podiumrOmantiek’. tussen 1873 en 1971 met een vleugje in de haven. Je ruikt er de zilte zeelucht en de ertsbergen van de Maasvlakte. De vertrOkken hier de landverhuizers met hun kOffers wind voert de Op Weg naar de Schotse hooglan- in en kinderen. mestgeur van een nieuW bestaan een met zich mee of de indringende ders nieuWe Wereld. daarna Werd dewalm vanreis lange ruwe olie. Maar wat je waarschijnlijk het meest bij- meestal per vliegtuig afgelegd, maar de schepen blijft van een zomerse fietstocht over de Landtong er bleven kOmen en gaan. tegenWOOrdig meren is de zoete geur van de ontelbare roze en wit bloei- enOrme, luxe cruiseschepen aan en de kade kreeg ende botanische heesterrozen. Alsof de wereld is en de passende naam hOlland amerikakade. vertrek aankOmst. verleden en van vroeger. gewassen met een zeepje heden. haven en cultuur. het hOOrt allemaal bij de Wilhelminapier. strak in Alvast een voorproefje? Wrijf eens met je vinger de lucht priemende WOlkenkrabbers, stuk vOOr stuk over het onderstaande vlakje en ervaar de geur van architectOnische hOOgstandjes, slagen er niet in de Oude pakhuizen in de daadwerkelijkstellen. dat is omgeving al voor je er schaduW te fiets! zO mOOi van de pier: rOtterdam in Optima fOrma. havenroute Pierewaaien 3
    • hoe je fietSt van willemSPlein tot Katendrecht De fietstocht start op het Willemsplein, waar de havenrondvaarten van de Spido vertrekken en waar in het najaar van 2008 Rotterdam Port Experience de deuren opent. Fiets vanaf hier over het plein in de richting van de voet van de Erasmusbrug. Sla rechtsaf de brug op, aan de overkant ga je direct rechtsaf de Wilhelminakade op. Je kunt fietsend de Wilhelminakade volgen, of het laatste deel over de kade lopen (dit is wandelgebied). Aangekomen bij de kop van de pier passeer je het Koninginnenhoofd en vervolgens het Landverhuizers-plein. Over de Otto Reuchlinweg fiets je de pier weer af. (Alternatief: je slaat bij het Landverhuizersplein rechtsaf richting de kade en je fietst verder langs het water over de Antoine Platekade.) Voorbij het nieuwe Luxor Theater ga je rechtsaf de Posthumalaan op die na de bocht overgaat in de Hillelaan. wat je ziet Voor je ligt de ruim 800 meter lange Erasmusbrug. Je tocht begint met een fikse klim, richting de Kop van Zuid. De Erasmusbrug, ontworpen door Ben van Berkel, werd in 1996 geopend. Door de 139 meter hoge geknikte asymmetrische pyloon kreeg de brug de bijnaam ‘de zwaan’. Aan de zuidkant bevindt zich het deel dat open kan: een 89 meter lange De Toren op ZuiD basculebrug, de grootste en zwaarste in West-Europa. Eenmaal bovenop de brug móet je haast wel stoppen om even van het uitzicht te genieten. Schuin voor je, aan de overkant, zie je de eerste pier van de tocht: de Wilhelminapier. Onderaan de brug staat rechts het KPN-gebouw, ofwel de Toren op Zuid. De Italiaanse architect Renzo Piano ontwierp de 100 meter hoge ‘Toren op Zuid’. Op de voorgevel zijn 896 groene lampen gemonteerd die individueel en interactief worden aangestuurd. Deze gevel helt zes graden voorover, parallel met de Erasmus- brug. LeiDsche Veem De cijfers tussen ( ) verwijzen naar de herkenningspunten 4 havenroute Pierewaaien op de kaart, achterin dit boekje.
    • Leidsche Veem is het eerste pakhuis links op de Wilhelminakade, gebouwd in 1898. Hier vandaan werden nog tot na de Tweede Wereldoorlog tabak, haring, graan en bloembollen verscheept. In 1996 werd het pakhuis verbouwd tot een appartementencomplex voor jongeren. Pakhuis Meesteren, even verderop, is nog niet gereno- veerd. De namen op de gevels verwijzen naar het handelsverleden met voormalig Nederlands-Indië. Aan je rechterhand zie je de Cruise Terminal Rotterdam ( 1 ) , de voormalige vertrekhal van de Holland Amerika Lijn (HAL). Hier begon voor miljoenen Europeanen de enkele reis naar de Verenigde Staten of Canada. In de enorme hallen worden nu evenementen en feesten georgani- seerd. In de Cruise Terminal vind je ook Café Rotterdam en het MSR, het Marine Simulation Centre. Hier oefenen (toekomstige) zeelieden uit de hele wereld met behulp van computersimulatie het binnenvaren in internationale havens. De Holland Amerikakade, langs het water achter de Cruise Terminal, is wandelgebied. Loop vanaf hier met de fiets aan de hand richting de kop van de Wilhel- minapier. Je hebt nu een prachtig uitzicht op de Nieuwe Maas. Aan de overkant zie je de historische panden van het Scheepvaartkwartier en in de verte de traag bewe- gende, soms haast dansende kranen in het havengebied. cruise TerminaL meT uiTgeschoVen “pier” Na de Tweede Wereldoorlog gingen steeds minder mensen per boot naar Amerika, bovendien kwam de KLM met de eerste lijnvluchten naar New York. De schepen van de HAL werden verkocht of ingezet als cruiseschip. Veel Rotterdammers kennen nog wel iemand die op een van die cruiseschepen heeft gevaren. In 1971 verhuisde de HAL naar New York, de cruise- vaart verdween uit Rotterdam. 36 jaar later, in 2007, opende de HAL (inmiddels Holland America Line inc.) zijn Europese hoofdkantoor in Rotterdam in kantoor- en woontoren Montevideo, vlakbij het oude directiekantoor van de HAL en tegenover het World Port Center. Oude tijden lijken soms te herleven, nu er weer regelmatig gigantische cruiseschepen afmeren aan de Wilhelminakade. havenroute Pierewaaien 5
    • Kies je ervoor over de Wilhelminakade te fietsen, dan zie je links Las Palmas. Een oersterk pakhuis uit 1953, ontworpen door Van den Broek en Bakema, de architecten van onder meer de Lijnbaan. In Las Palmas, dat werd gebouwd in opdracht van de HAL, werkten onder andere ijzerwerkers, koperslagers, meubelmakers, bankwerkers en stoffeerders aan de scheepsinrichtingen. Sinds 2007 is het een cultuurcentrum en biedt het onder meer onder- dak aan het Nederlands Fotomuseum. Bovenop het gebouw staat het bijzondere kantoor van projectontwik- kelaar OVG. Aan het eind van de pier staat het voormalig directiekantoor van de Holland Amerika Lijn. Ooit een landmark voor velen, met de twee groenkoperen torens WorLD porT cenTre, hoTeL neW York en monTeViDeo op de kop van de pier. Sinds 1994 is hier Hotel New York ( 2 ) gevestigd. Het uitzicht vanaf het terras is fenome- naal en wie een bijzonder souvenir zoekt, moet er echt even binnenlopen. Rechts op de pier staat het World Port Center, het onderkomen van onder meer het Haven- bedrijf Rotterdam N.V. dat werd ontworpen door architect Sir Norman Foster. Tussen Hotel New York en het World Port Center vind je het Lost Luggage Depot. Een kunst- werk van Jeff Wall uit 2001 dat symbool staat voor het afscheid dat emigranten namen van hun vorig leven. Vanaf de kop van de pier zie je rechts aan de overkant de Veerhaven waar regelmatig historische zeilschepen LosT Luggage DepoT liggen. Hier kom je langs op je terugtocht. Als je een stukje doorloopt naar links, langs het water, zie je de drijvende ‘Schipperswerf ’: het kantoor en de werkplaats van de zwart-gele watertaxi’s. Hier is ook de aanleg- steiger van de Nieuwe Maze, het representatievaartuig van het Havenbedrijf. Onlangs is de Nieuwe Maze verbouwd. Net als alle schepen van het Havenbedrijf en de maritieme dienstverleners in het Rijnmondgebied vaart het schip nu op zwavelvrije diesel. Langs Hotel New York fiets of wandel je verder over de Antoine Platekade met rechts zicht op de Rijnhaven. Links passeer je Montevideo ( 3) : de niet te missen ruim 150 meter hoge woon-/werktoren, ontworpen door het beroemde Delftse architectenbureau Mecanoo. 6 havenroute Pierewaaien
    • Montevideo werd vernoemd naar een van de oude pakhuizen. Op de begane grond vind je verschillende restaurants en het Bezoekerscentrum Wilhelminapier. In het Bezoekerscentrum Wilhelminapier wordt een spectacu- laire film vertoond over verleden, heden en toekomst van de pier. Er staan maquettes van de verschillede bouwprojecten en er is informatiemateriaal verkrijgbaar. Het is zeker de moeite waard er even binnen te lopen. Aan het begin van de pier kom je langs het nieuwe Luxor Theater (4). Het gebouw werd ontworpen door het Duitse architectenbureau Bolles+Wilson. Rond een deel nieuWe LuxorTheaTer van het gebouw is een oranje hellingbaan voor vracht- wagens gebouwd: noodzakelijk om de vele attributen voor de voorstellingen te kunnen aan- en afvoeren. Fiets om het theater heen, rechtsaf de Posthumalaan op. Direct aan de overkant zie je De Wilhelminahof. In dit in 1996 in gebruik genomen complex zetelen het Gerechts- gebouw en de Belastingdienst. De Wilhelminahof werd ontworpen door Architectenbureau Kraaijvanger. De verschillende gebouwen zijn met elkaar verbonden door de “Galleria”: een binnentuin in de open ruimte boven de ondergrondse metrobuis waarop niet gebouwd mag worden. Het zittingzalencomplex telt onder meer 18 zittingzalen, een cellencomplex en een garage voor gerechTsgebouWen arrestantenwagens. Iets verderop staat Hogeschool InHolland. Het vele glas verbeeldt de openheid en flexibiliteit van de onderwijs- filosofie. Het gebouw werd opgeleverd in 2000 en rond de zomer van 2008 wordt de ultramoderne uitbreiding in gebruik genomen. Hierin bevinden zich onder meer een uitgebreide mediatheek, een restaurant, flexibele onderwijsruimten en kantoren. De hogeschool strekt zich dan naar links uit over de metro en rust aan de overkant letterlijk op Cité, een complex studentenwoningen, startersruimten, horeca en sportfaciliteiten. Het ontwerp van de hogeschool is van Erick van Egeraat Associated hogeschooL inhoLLanD Architects. havenroute Pierewaaien 7
    • Ruiken Katendrecht In de Rotterdamse haven kriebelt er altijd wel een het Waait altijdluchtje in je neus.Op katendrecht. Op Rozenburg, Wel een beetje Ook op de Landtong veel plekken heeft de Wind podium in de haven. Je ruikt er de zilte het groene vrij spel en dan ruikt het er sOms net zO zeelucht havengebied vrOeger. de Maasvlakte. De als het en de ertsbergen van daar is trOuWens nOg best Wat de mestgeur vOOral Schotse hooglan- wind voert van te zien. van de aan het begin van ders‘pier’ zich mee of de betOnnen de met herinneren de indringende walm van kOlOssen aan ruwe olie. Maar wat jebananenbOten tijden Waarin de waarschijnlijk het meest bij- aanlegden en jOngetjes de zomerse fietstocht over de Landtong blijft van een haven indOken Om de trOssen die in het de zoete geur vante duiken. katen- en wit bloei- is Water vielen Op de ontelbare roze drecht heeft een bijzOnder verleden. OOit de Alsof de wereld is ende botanische heesterrozen. ‘tuin gewassen met een zeepje van vroeger. van rOtterdam’, vervOlgens een eerst berOemd en later berucht havenkWartier en ten slOtte een van de minst aantrekkelijke Wijken van Wrijf eens met je vinger Alvast een voorproefje? rOtterdam. maar dat is allemaal verleden tijd. katendrecht zit de geur van over het onderstaande vlakje en ervaar in de lift en is de omgeving alWeer je er mOOi ‘dOrp hard Op Weg voor een daadwerkelijk fiets! aan de rivier te WOrden’ Waar je buiten WOOnt Op lOOpafstand van de stad. maar Wel met de tOe- gevOegde Waarde van een rOemrijke geschiedenis. 8 havenroute Pierewaaien
    • hoe je fietSt van Katendrecht tot SlUiSjeSdijK Op de Hillelaan fiets je vóór de supermarkt rechtsaf, de Rijnhaven Z.z. op. Ga aan het eind linksaf de Silostraat in. Volg de straat langs de fabriek en ga rechtsaf, hou rechts aan en fiets de Veerlaan op. Aan het eind van de Veerlaan ligt het Buizenpark: een wandel-gebied, dus stap af en neem de fiets aan de hand. Vanaf de kade loop je langs het water richting de kop van de Kaap. Bij het 1e Katendrechtse Hoofd kun je weer opstappen, fiets langs het water naar de punt, hier ga je met de weg mee naar links. Voorbij de speeltuin ga je rechtsaf richting kade en dan links, terug naar het begin van de pier. Dat kan over de Walhallalaan of langs het water over de Maas- havenkade. Terug bij de Hillelaan sla je rechtsaf naar Maashaven O.z. Je bent nu onderweg naar de volgende pier. Met de metrobaan boven je hoofd kijk je uit over de Maashaven. Neem de allereerste weg rechts (dus voor de hoek) en je fietst onder de Maassilo door. Je bent nu op de Maashaven Z.z. Let op! Deze weg is vooral op werkdagen druk en gevaarlijk, je fietst hier op eigen risico. Als je de route met kinderen fietst, raden we je aan voorbij de Maassilo rechts de Brielselaan op te gaan en het fietspad te volgen. Fiets langs het water en ga aan het eind eerst met de kaTenDrechT VerWeLkomT heT ss roTTerDam bocht mee naar links en dan naar rechts. Je bent nu op de Brielselaan, die na de bocht overgaat in de Doklaan. Neem de bocht naar links, rechts ligt het Dokhavenpark, vlak daarna sla je rechtsaf de Sluisjesdijk op. wat je ziet Als je de Rijnhaven Z.z. op fietst, ben je ‘op Katen- drecht’, of, voor Rotterdammers, De Kaap. Er is hier nog weinig actie in de haven. Direct links staat het oude pakhuis Santos (5) uit 1903. Het werd gebouwd in opdracht van N.V. Blauwhoedenveem en gebruikt voor de opslag van koffie die vanuit de Braziliaanse haven- De ouDe “punT” Van kaTenDrechT stad Santos werd verscheept. havenroute Pierewaaien 9
    • Chinatown: Eeuwenlang was Katendrecht een pleisterplaats in de route tussen Amsterdam en Antwerpen en met Rotter- dam verbonden door een veer. In de 19e eeuw was het een welvarend dorp waar rijke Rotterdammers hun buitenplaatsen hadden. Maar nadat tussen 1894 en 1911 de Rijnhaven en de Maashaven - met de hand! - waren gegraven, bleef er van het dorp en de mooie omgeving weinig over. Het was de start van een roemrucht tijdperk dat duurde tot de jaren ‘80 van de vorige eeuw en waarin zeelui, havenarbeiders en prostituees de hoofdrollen speelden. Ook de vele Chinese havenarbeiders hadden een belangrijke rol in de ontwikkeling van de Kaap. Niet voor niets kreeg de Kaap de bijnaam Chinatown. Het eerste Chinese restaurant in Nederland stond aan de Delistraat. Ook de toekomst van Katendrecht krijgt Chinese invloeden, arTisT impression Van heT ecc maar die hebben niets te maken met het oude Chinatown: in 2009 start bij Santos de bouw van het European China Centre (ECC). Het is bedoeld voor Chinese ondernemers die handel willen drijven met Europa. In het hypermoderne centrum komen woon-werkunits, een hotel, horeca en culturele voorzieningen. In 2010 zorgt een nieuwe voetgangers- en fietsersbrug tussen Katendrecht en de Wilhelminapier dat de Kaap beter bereikbaar wordt. Zodra je op de Rijnhaven Z.z. bent, zie je aan het eind de enorme betonnen kolossen van Codrico ( 6) (graan- verwerking) aan de kade staan. Op het dak staat de ‘Codrico-kubus’. Deze glazen machinekamer is het resultaat van een lichtkunstproject. ‘s Avonds straalt de kubus een helder, groen licht uit. Eenmaal op de Veerlaan fiets je (aan je rechterhand) langs de overslag van C. Steinweg Handelsveem N.V. Op een enorm doek aan de gevel staan alle producten die hier sinds 1847 zijn overgeslagen afgebeeld. In de voormalige bedrijfskantine komt een theater, de verwachting is dat het rond 2010 de deuren opent. Aan de overkant ligt het Deliplein (7 ) dat onlangs met behulp van Europese subsidies werd opgeknapt. Zo goed als alle woningen werden daarbij gerenoveerd. Het Deliplein moet een gezellige plek worden, met allerlei verschillende kleinschalige winkels. Daar vind je ook de winkel van Tattoo Bob, al veertig jaar De coDrico-kubus: heT baken Van kaTenDrechT een begrip op Katendrecht. Duizenden zeelui van over 10 havenroute Pierewaaien
    • hele wereld hebben hier, ergens op hun lijf, de naam van hun liefje laten vereeuwigen. Fiets je verder langs de Veerlaan dan zie je rechts het veevoederbedrijf Provimi (PROteïnen, VItaminen en MIneralen) en daar schuin tegenover links Museum Katendrecht. Dit buurtmuseum op de hoek van de Rechthuislaan en de Katendrechtsel- aan verzorgt educatieve tentoonstellingen en voorlich- ting. Zowel kunstenaars als hobbyisten kunnen er hun werk tentoonstellen. Met je fiets aan de hand loop je vanaf Provimi door het parkje naar de kade. Hier ligt een steiger ( 8 ) die dateert van vóór 1925. Deze plek heeft een belangrijke De sTeiger meT ZichT op De punT Van De WiLheLminapier rol gespeeld in het leven van veel (oud-) Katendrechters. Hier meerde de ’heen-en-weer-boot’ naar de Veerhaven aan, en zeelui kwamen er aan om op de Kaap te pierewaaien. Tussen de steiger en de kade zie je een inham waar heel wat Kaapse jongens en meisjes met een touw om hun middel leerden zwemmen. Nog steeds staat er een bordje ‘Zwemmen op eigen risico’. Het is zeker de moeite waard even de steiger op te lopen en van het uitzicht te genieten. Even verder, links in het parkje, staan twee roestbruine beelden van de Rotter- damse kunstenaar Ben Zegers. De beelden zijn een ode aan vakbondsleider Edo Flimmen (1881-1942) die streed tegen racisme, fascisme en koloniale overheersing. De roeiers Verderop aan de kade staan twee typisch Rotterdamse beelden. Het eerste, de Roeiers van Yair Aschkenasy, is geïnspireerd op een oud havenberoep: de mannen die bij weer en wind de zware trossen van vracht- en passagiersschepen vastmaakten op de boeien. Vroeger met roeiboten, tegenwoordig met motorboten. Na de Roeiers kom je Ketelbinkie tegen. Het aandoenlijke beeldje van Huib Noorlander drukt helemaal uit waar de beroemde smartlap Ketelbinkie over gaat. Loop door tot de punt en hou links aan. Wat verderop zie je, midden op een grasveldje, een gebouwtje in de vorm van een boot. Het is een kindercentrum met een dag - de verblijf, een buitenschoolse opvang en een peuterspeel- de zaal. Direct achter de ‘boot’ zie je de speeltuin ( 9 ) van havenroute Pierewaaien 11
    • Speeltuinvereniging Katendrecht. De grote speeltuin werd aan het begin van de Tweede Wereldoorlog gebouwd als werkverschaffingsproject. Toen de speeltuin voor de nieuwbouw aan de kop van Katendrecht een stuk grond moest prijsgeven, werd niet alleen de grond gecompenseerd maar werd de speeltuin meteen ook volledig heringericht. Alleen de oude zweefmolen mocht blijven. Hij staat in volle glorie in het midden van de speeltuin: helemaal opgeknapt en net zo veilig als de nieuwe, moderne speeltoestellen. In september 2005 werd de speeltuin voor de tweede keer officieel geopend. Je gaat nu verder in de richting van de kade, naast de speeltuin. Helemaal rechts zie je de ligplaats van het “Toen Wij Van roTTerDam VerTrokken, meT De eDam een ouWe schuiT...” cruiseschip ss Rotterdam. Na een enorme verbouwing meert het schip naar verwachting in september 2008 hier af aan de Maashaven. De Rotterdam huisvest dan een hotel, een theater, restaurants, café’s, een museum, kantoorruimten en zalen voor evenementen. Aan de overkant van de Maashaven zie je de enorme Meneba- fabrieken. Fietsend langs de Maashavenkade in de richting van het begin van de pier, kom je langs de nieuwbouw. Hier wordt een compleet nieuwe woonwijk gebouwd. De huizen langs de kade doen denken aan de negentiende-eeuwse stijl van het oude Katendrecht. Direct achter de Maashavenkade ligt de Walhallalaan, waar op een aantal ‘vrije kavels’ panden worden ge- bouwd die eruit springen door hun moderne, eigentijdse en vaak eigenwijze architectuur. De laatste jaren zijn er op Katendrecht al diverse omvangrijke woningprojecten afgerond. Roemrijk verleden - roemrijke toekomst! Op 13 september 1958 werd het ss Rotterdam te water gelaten. Het was de vijfde ‘Rotterdam’ die de HAL sinds 1873 liet bouwen en het grootste passagiersschip dat ooit in Nederland én op de RDM-werf werd gebouwd. Een jaar later volgde de eerste reis naar New York. In 1971 vertrok “Het schip van morgen... reeds vandaag!” voor de laatste keer Rotterdam-New York. Tot 1997 maakte de Rotterdam als cruiseschip heel wat wereldreizen. In 1997 werd het schip verkocht aan een Ameri- 12 havenroute Pierewaaien
    • kaans bedrijf dat echter failliet ging. Als het niet op tijd was aangekocht door ss Rotterdam BV, zou het schip zeker zijn gesloopt. In 2004 werd het Havenbedrijf Rotterdam eigenaar van de Rotterdam, met de intentie het schip te verkopen. Dat er veel asbest in verwerkt was, maakte het schip echter onbetaal- baar. Uiteindelijk werd het schip gekocht door Woonbron en Eurobalance BV. Na de complete renovatie gaat het oude cruiseschip aan de kop van de Maashaven een nieuw leven tegemoet. Er komen 400 opleidingsplaatsen-met-huisvesting zodat studenten kunnen leren in de praktijk. De verwachting is dat het stoomschip Rotterdam minstens zo vaak gefotografeerd zal worden als de Erasmusbrug! Aan het eind van de pier zie je links het politiebureau met daarachter, aan de Brede Hilledijk nr. 99, het ss Rotterdam infocenter. Hier vind je alles wat je weten wilt over het beroemde stoomschip. Je verlaat Katendrecht en fietst de Maashaven O.z. op. Rechts heb je uitzicht op de Maashaven, een drukke wacht- en ligplaats voor de binnenvaart. Samen met Eneco heeft het Havenbedrijf aan de kade stroomkasten geplaatst voor de binnenvaartschepen. De schippers hoeven hierdoor hun zware motoren niet te laten draaien om stroom op te wekken. Ze gebruiken gewoon ‘Wal- stroom’, dat is beter voor de luchtkwaliteit én veroorzaakt WaLsTroom Voor De binnenschippers geen geluidsoverlast. De Maashaven is van oudsher dé plek van de graan- overslag. Om graan te kunnen opslaan, werd in 1910 de indrukwekkend grote Maassilo (1 0 ) gebouwd. Tegenwoordig vindt graanoverslag vooral plaats in de Botlek en de Europoort en de silo kreeg een heel andere functie. In een deel ervan worden evenementen georga- niseerd, een ander deel wordt ‘Creative Factory’: werkruimte voor startende ondernemers uit de creatieve sector. Onder de installaties van de Maassilo door fiets je nu de kade van de Maashaven Z.z. op. Let goed op, want het kan hier druk en gevaarlijk zijn. Hier fietsen, De “DijkWerkers” aan De maashaVen: heT eeuWige riTme Van De tussen beton en roestig ijzer, maakt de beleving van de WerkenDe mens haven beslist compleet! Langs het water volg je de weg havenroute Pierewaaien 13
    • die vanzelf weer met een slinger uitkomt op de Brielse- laan. Meneba ( 11) Meelfabrieken der Nederlandsche Bakkerijen dateren uit 1918 en zijn ontworpen door architect Brinkman. Net als de Van Nelle Fabriek behoort de meelfabriek tot het Nederlands industrieel erfgoed. In het bijzondere gebouw is de fabriek nog altijd actief. De Tarwewijk, aan de overkant van de Brielselaan, gebouwd tussen 1900 en 1930, werd genoemd naar de graanoverslag, waar veel van de bewoners werkten. Aan het einde van de Brielselaan passeer je de vuil- verbranding van de AVR ( 12) . Hier werd tussen 1912 en 1915 de eerste Nederlandse afvalverbrandingsoven gebouwd. De nieuwe rookgasreinigers met de specta- culaire ronde aluminium gevels dateren uit 1996. De maassiLo Architect Maarten Struijs werd hiervoor diverse malen bekroond. De drie meter hoge en driehonderd meter lange ‘rozenwand’ die het terrein ommuurt, is een ontwerp van kunstenaar Lydia Schouten. De warmte die vrijkomt bij de afvalverbranding, wordt gebruikt voor de stadsverwarming. Volg het fietspad over de Doklaan. Na de bocht naar rechts en vervolgens naar links zie je aan de rechterkant het Dokhavenpark. De dokhaven werd in 1882 gegraven. Jarenlang was dit de plek waar de schepen van de Holland Amerika Lijn voor onderhoud lagen. In 1977 werd besloten de dokhaven te dempen om er een De menebafabrieken rioolwaterzuiveringsinrichting te bouwen. Eind 1987 was de installatie klaar. Het is de enige ondergrondse waterzuiveringsinrichting in Nederland. Hier wordt van bijna een half miljoen inwoners van de Maasstad het afvalwater gezuiverd, dat is 5.500 m 3 per uur...! Verder fietsend zie je aan je rechterhand restaurant Bonn & Mees. Even verderop op de hoek tegenover je, zie je Restaurant Wereldhaven. Ga nu rechtsaf de Sluisjesdijk op. De “roZenWanD” 14 havenroute Pierewaaien
    • Sluisjesdijk net als katendrecht is de sluisjesdijk een schiereiland. het is een unieke plek, middenin de maas. als je de pier Opfietst, zie je een mengelmOes aan gebOuWen en Overal WOrdt geWerkt. sOmmige bedrijven zijn echte OuderWetse havenbedrijven, andere hebben tOtaal andere functies. dat maakt de pier heel leuk. best mOgelijk dat je ineens trek krijgt in gebrande pinda’s. drie keer raden hOe dat dan kOmt. maar als je je Ogen echt de kOst geeft, zie je dat sluisjes- dijk meer in pettO heeft. OOk hier zijn histOrische gebOuWen, zOals de Oude ret-lOOds, die nOg steeds in gebruik is. en de Werkplaatsen aan het gOrzen- pad zijn heel bijzOnder Om te zien. in de lOOp van de kOmende decennia zal OOk dit deel van de rOtter- damse stadshavens er tOtaal anders gaan uitzien en andere functies krijgen. aan het eind van de pier zie je daarvan al de vOOrbOden. daar is het grOen en ruim. je kunt er bij Wijze van spreken je kampeerstOeltje uitklappen en met een biertje aan de kade genieten van de vOOrbijvarende bulk- en cOntainerschepen, en van het uitzicht. Want dat is vanaf deze plek WeergalOOs! havenroute Pierewaaien 15
    • hoe je fietSt van SlUiSjeSdijK naar de woUdrichemStraat Rij de Sluisjesdijk helemaal uit, ga daar rechts de Willem Egmondstraat in (links ligt een parkeer- terrein) en aan het eind daarvan links naar de punt van de pier. Let op! Het verkeer op deze pier is druk en gevaarlijk. Er ligt alleen aan het begin een klein stukje fietspad. Je fietst hier op eigen risico. Als je hier op werkdagen met kinderen fietst, wees dan extra voorzichtig of sla de pier over en rij door naar de Waalhaven O. Fiets over het parkeerterrein een stukje terug naar de andere kant van de pier. Je kunt een klein stukje over de kade fietsen, maar na de bocht moet je over WerkpLaaTsen aan heT gorZenpaD de Waalhaven N.z. terug, naar het begin van de pier waar je rechtsaf de Waalhaven O.z. opfietst. Je volgt deze weg ongeveer een kilometer. wat je ziet De derde pier die je aandoet, herbergt een bonte verzameling bedrijven. Naast havengerelateerde bedrijvigheid is ongeveer de helft van de werkgelegen- heid juist heel stedelijk. Zo is er een bedrijf dat scheeps- motoren reviseert en onderhoudt, maar je vindt er ook een drukkerij, een autohandelaar, een rederij en een bedrijf dat lunchboxen samenstelt voor basisschool- kinderen. grooT en kLein meerT af aan De sLuisjesDijk Het Gorzenpad (een zijstraat aan de linkerkant van de Sluisjesdijk) is zeker de moeite waard om even te bekijken. In 1940 bouwde de Rotterdamse Industrie- stichting hier 20 werkplaatsen ( 13) voor bedrijven die door het bombardement dakloos waren geworden. Halverwege de Sluisjesdijk passeer je aan je linkerhand Eetcafé De Seinpost. In 1902 werd aan de Sluisjesdijk de ‘Benzine-Installatie Rotterdam’ geopend door de toenmalige Koninklijke Nederlandsche Petroleum Maatschappij. In de volksmond werd het al snel ‘de Benzine’. Het was de start van de raffinage- en 16 havenroute Pierewaaien
    • petrochemieactiviteiten, nu wereldbekend als Shell Pernis. Directeur ir. Sluyterman van Loo kwam toen nog gewoon te paard naar de zaak... Op de kop van de Sluisjesdijk kijk je links de Waalhaven in en tegenover je zie je de thuisbasis van de Koninklijke Roeiers Vereeniging Eendracht. Kleine, wendbare bootjes brengen de stoere roeiers in weer en wind, zowel overdag als ‘s nachts, in een mum van tijd naar hun opdracht: het vastmaken of losgooien van de trossen van een zeeschip. Een andere taak van de roeiers – gediplomeerde schippers – is het van en naar de wal brengen van passagiers, leveranciers en beman- ningsleden. Fiets je door de Willem Egmondstraat naar rechts (met aan je linkerhand een parkeerterrein) dan kom je uit op de kade van de Nieuwe Maas. Naast de voormalige radarpost staat hier een uitkijkpunt ( 1 4 ) van het Havenbedrijf. Het is een populaire visstek waarvan zelfs wordt beweerd dat er zeetong wordt gevangen! Op deze plek passeren per jaar zo’n 15.000 zeeschepen en ruim 100.000 binnenvaartschepen. Je fietst nu terug over de Willem Egmondstraat (of je loopt nog een stukje met de fiets aan de hand langs de kade). Aan het eind van de straat steek je over richting Waalhaven N.z. Als je vond dat je tot nu toe nauwelijks door havengebied fietste, dan verander je nu zeker van mening. Hier fiets je echt tussen de overslag van metaal, de pakketten aluminium, de recyclebedrijven en de platen en ‘broodjes’ staal. Als je terug bent bij het begin van de pier ga je rechtsaf, op weg naar de volgende pier. havenroute Pierewaaien 17
    • Ruiken Woudrichem- straat In de Rotterdamse haven kriebelt er altijd wel een luchtje in je neus. Ook op de Landtong Rozenburg, het groene podium in de haven. Je ruikt er de zilte de WOudrichemstraat staat OOk bekend alsvan de als zeelucht en de ertsbergen pier 3. Maasvlakte. De wind voert de mestgeur van de Schotse hooglan- je daar lOOpt Of fietst, krijg je Welhaast het gevOel dat je Op verbOden terrein bent. hetof er zO Ontzet- ders met zich mee is de indringende walm van tend anders dan inolie. Maar van je waarschijnlijk het meest bij- ruwe de rest wat de haven. geen autO’s, alleen aanlegsteigers en een fietstocht over de Landtong blijft van een zomerse asfaltWeg die net breed genOeg is zoete geur van de ontelbare roze en wit bloei- is de Om te Wandelen Of te fietsen. het havengevOel zOals het vrOeger geWeest Alsof de wereld is ende botanische heesterrozen. mOet zijn... Overal Om je heen, met een zeepje vanzie je de gewassen maar Op afstand, vroeger. haven Op vOlle tOeren draaien. kranen zWaaien heen en Weer, Alvast een met het verplaatsen van zijn druk voorproefje? Wrijf eens met je vinger cOntainers, grOte en kleine schepen varen af en de geur van over het onderstaande vlakje en ervaar aan. neem evende omgeving al voor je er daadwerkelijk fiets! pauze, haal diep adem en geniet. 18 havenroute Pierewaaien
    • hoe je fietSt van de woUdrichemStraat naar heijPlaat Nadat je op de Waalhaven O.z. rechts Dockworks bent gepasseerd, sla je rechtsaf de Woudrichem- straat in: een smalle pier waar je alleen lopend of met de fiets tot het eind kunt komen. Fiets terug en vervolg de weg (Waalhaven O.z.). Na ongeveer een kilometer ga je bij de stoplichten rechtsaf de Waalhaven Z.z. op. Je volgt het fietspad weer een flink eind tot bij de grote kruising, hier ga je rechtsaf de Waalhavenweg op. Volg de borden Heijplaat. Op de Waalhaven O.z. passeer je Dockworks ( 1 5) , een Lashbakken nieuw maritiem business park. Hier staan vier bedrijfs- verzamelgebouwen, waarvan de vorm en het materiaal- gebruik direct verwijzen naar de activiteiten in de haven. Je passeert ook het hoofdkantoor van Smit Internatio- nale, wereldbekend om de reddings- en sleepoperaties. De Woudrichemstraat (1 6 ) is niet veel meer dan een smalle landtong met een aantal zijsteigers. Het is er druk – maar alleen op het water: er meert van alles en nog wat aan en af. De pier heeft een smalle asfaltweg die alleen geschikt is voor fietsers en wandelaars. Aan het begin van de Woudrichemstraat drijven de zogenaamde LASH(Lighter Aboard Ship)-bakken: kleine gele duwbak- DockWorks Vanaf De WouDrichemsTraaT ken die vooral werden gebruikt voor het houttransport uit de Verenigde Staten naar Rotterdam. Op de punt van de pier ben je omringd door water en zeeschepen met soms zeer bijzondere transporten. Dit is echt een van de spectaculairste uitkijkpunten in de Rotterdamse haven. Eenmaal terug op de Waalhaven O.z. fiets je door tot de stoplichten. Daar ga je rechtsaf de Waalhaven Z.z. op. Aan het begin van de Waalhaven Z.z. kom je langs een landwinningproject voor Port City (17), een nieuwe vesti- gingslocatie voor havengerelateerde bedrijven. Hier worden vier hypermoderne kantoorcomplexen gebouwd met publieke ruimtes die stuk voor stuk een fascinerend De europoinTgebouWen aan De oVerkanT uitzicht bieden over de Waalhaven. Aan je linkerhand ligt het bedrijventerrein Waalhaven, op deze plek was havenroute Pierewaaien 19
    • vroeger het Vliegveld Waalhaven te vinden. Aan de rechterkant heb je een prachtig uitzicht over het Waal- havenbekken (18). Vliegveld Waalhaven werd in 1920 geopend. Het was het eerste vliegveld voor de burgerluchtvaart in Nederland en via het bekken van de Waalhaven konden watervliegtuigjes af- en aanvliegen. Op 18 juni 1932 maakte het luchtschip de “Graf Zeppelin” een tussenlanding op Vliegveld Waalhaven. 100.000 bezoekers stonden op het vliegveld te wachten. Het was een kort bezoek, nog voordat de vishandelaar zijn bestelling kreeft, sla en eieren kon afgeven en kapitein Lehmann kon worden gehuldigd, sloegen de motoren weer aan en vertrok de Zeppe- lin. De organisatoren waren teleurgesteld, maar het publiek arTisT impression Van porT ciTY was laaiend enthousiast. Kapitein Lehmann vloog namelijk zo laag over de tribunes dat ze de passagiers konden zien zitten. Op 10 mei 1940 werd hevig gevochten op en rond het vlieg- veld. Om te voorkomen dat het complex in handen van de Duitsers zou vallen, vernietigden de Nederlandse strijdkrach- ten het vliegveld en de nabij gelegen Koolhoven vliegtuigfa- brieken. Na de oorlog werd het vliegveld niet meer herbouwd. Het houten restaurant van Vliegveld Waalhaven wordt in 2009 exact nagebouwd bij Rotterdam Airport. Bij de grote kruising ga je de Waalhavenweg op en volg je de borden Heijplaat. Links zie je de Eemhaven, rechts de Waalhaven en waar je ook kijkt, overal zie je contai- VLiegVeLD WaaLhaVen ners. Hoog opgestapeld in alle kleuren staan ze op de kades. Enorme containerschepen uit verre – meest Aziatische – landen liggen er afgemeerd. Hier hangt de sfeer van lange reizen en exotische bestemmingen. Aan het eind van de Waalhavenweg staat links Con- tainer Origami ( 19) , een folly die is gemaakt van twee opengesneden containers. Follies zijn opzettelijk nutteloze bouwwerken. Van Follydock, een expositie met zestien follies, bleven er vier achter op Heijplaat: Container Origami en New Holland, die verderop rechts aan de Eemhavenweg (achter de bushalte) in een boom hangt en ‘s avonds een sprookjesachtig licht verspreidt. foLLY nieuW hoLLanD bij nachT 20 havenroute Pierewaaien
    • Heijplaat Op heijplaat hangt nOg steeds de sfeer van het ‘dOrp aan de rivier’, zOals de rdm-bestuurders het aan het begin van de vOrige eeuW bedOelden. bij- zOnder is het verschil tussen het pittOreske tuin- dOrp en de industriële sfeer van de haven met zijn lOOdsen en cOntainerOverslag. tuinstad heijplaat Werd in 1914 OntWOrpen dOOr architect h.a.j. baanders. in het dOrp Werden huizen gebOuWd vOOr de rdm-arbeiders plus een badhuis, een bibliO- theek, Winkels, schOlen en drie kerken. de vrijstaande huizen langs “het gOuden randje” van het dOrp Waren vOOr het kantOOrpersOneel. de straten kregen namen van bij de rdm gebOuWde schepen. na de tWeede WereldOOrlOg Werd het dOrp uitgebreid WaardOOr het Ongeveer tWee keer zO grOOt Werd. fietsend dOOr heijplaat kOm je bijzOndere architec- tuur tegen: heijplaat is en blijft een uniek dOrp! havenroute Pierewaaien 21
    • hoe je over heijPlaat fietSt Na dik anderhalve kilometer maakt de Waalhavenweg een bocht naar links en gaat vervolgens over in de Eemhavenweg. Je blijft de weg volgen. Als je aan de rechterkant het water van de Heysehaven ziet, ga je rechtsaf de Quarantaineweg op. Bij de bocht naar links stap je af om door het hek naar het strandje te lopen. Terug richting Heijplaat ga je op de Eemhaven- weg direct links de Heysekade op. Bij de grote kruising ga je links de Courzandseweg op. Je neemt de eerste straat rechts, de Turbiniastraat, en gaat bij het Rondoplein links. Deze straat, de Vestastraat, fiets je uit tot het eind, daarna ga je rechts de Heijplaatstraat op met links de voormalige RDM- heT QuaranTaineTerrein kantoren. Na ongeveer 500 meter kun je linksaf naar de kade. Hiervandaan fiets je om de gebouwen heen. wat je ziet Volg de Eemhavenweg ongeveer een kilometer en neem rechts de Quarantaineweg. Bij de scherpe bocht naar links zie je aan de overkant de gebouwen van het Quarantaineterrein ( 20) liggen. Direct achter het grasland (volg het paadje) ligt het enige natuurlijke rivierstrandje van Rotterdam. Neem er gerust een kijkje. Ga door het hek en loop of fiets naar het water. Aan het begin van de vorige eeuw waren havensteden verplicht heT sTranDje om een quarantaine-inrichting in te richten voor zeelui en landverhuizers met besmettelijke ziekten. Van oorsprong bestond het complex, dat in 1934 werd geopend, uit verschil- lende bakstenen gebouwen waaronder een reinigingsgebouw, een isoleerbarak en een zusterhuis. Het terrein en de gebouwen op het Quarantaineterrein zijn voorgedragen voor aanwijzing tot rijksmonument. Dit cultuurhistorisch erfgoed kan hierdoor behouden blijven voor de toekomst. Je fietst nu weer terug richting Heijplaat. De Heysehaven, achter de hoge haag aan je linkerkant, krijgt in de toe- komst een gecombineerde maritieme bestemming met ligplaatsen voor binnenvaartschepen en een boulevard. De heYsehaVen Je volgt de Heysekade en komt uit op de Courzandse- 22 havenroute Pierewaaien
    • weg met links de aanlegsteiger van de watertaxi en daarachter de hoge RDM-loods. Je bent in weer een compleet andere wereld: tuindorp Heijplaat. Alsof je terug in de tijd bent gefietst... Schuin voor je ligt het nostalgische café-restaurant Courzand (2 1 ). Begin 1900 werd het gebouwd voor de personeelsfeesten van de RDM. De sfeer van toen is er nog steeds voelbaar. Courzand staat goed bekend in Rotterdam en heeft al heel wat trofeeën binnengehaald, van de Slauerhoff- trofee voor Havenkroeg van het jaar in 1998 tot aan de Ketelbinkietrofee voor het beste kopje koffie in Rotterdam in 2007. café-resTauranT courZanD Het is zeker de moeite waard om nu even door de wijk te struinen en te genieten van de sfeervolle straten en architectuur van Heijplaat. Vooral het stuk tussen de Courzandseweg en de Rondolaan is erg mooi. Fiets ook even naar de Heijplaatstraat waar nog steeds de oude kantoren staan van de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (2 2 ), ofwel de RDM. In 1902 startte de Rotterdamse Droogdok Maatschappij haar scheepsbouwactiviteiten. Vanwege de snelle groei en het isolement van de werf verzorgde directeur De Gelder zelf de huisvesting van de arbeiders. Zo ontstond vanaf 1913 het pittoreske en groene tuindorp Heijplaat. Uniek in Rotterdam. Helemaal filantropisch was deze actie van De Gelder natuurlijk niet: de arbeiders waren snel oproepbaar, werden minder snel ziek door de gezonde woonomgeving en konden hun loon niet verbrassen, want alcohol werd in het ‘’RDM-dorp” niet geschonken. Het voormalige hoofdkantoor van de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij is ontworpen in statige, Neder- landse Art Deco-stijl en nu weer in gebruik als kantoor- gebouw. Links van het kantoor zie je de blauwe stalen poort waar in hoogtijdagen duizenden arbeiders door- heen gingen op weg naar de loodsen. Niet alleen de arbeiders die op Heijplaat woonden, werkten hier. Met bussen werden ook werkmannen uit andere delen van de stad gehaald en gebracht. havenroute Pierewaaien 23
    • Het oude hoofdkantoor krijgt een nieuwe bestemming: er komen kantoren, onderwijslokalen en vergader- en congres- ruimtes. Het Projectbureau Stadshavens Rotterdam is gehuis- vest in een gedeelte van de oude directiekantoren. Een deel van de werf wordt RDM-campus voor onderwijs en onder- zoeksinstellingen en hun partners uit het bedrijfsleven en de overheid. Hier werken onderwijs en bedrijfsleven samen om mensen op te leiden voor banen die raakvlakken hebben met de haven en met nieuwe technieken. Daarom staat RDM nu voor Research, Design & Manufacturing. In 2002 heeft het Albeda College de voormalige bedrijfsschool van de RDM overgenomen. Een deel van hun technisch onderwijs is al verhuisd naar het RDM-terrein. De Hogeschool Rotterdam en de Academie voor Bouwkunst volgen in september 2008. heT ouDe hoofDkanToor Van De rDm De kade achter de RDM-kantoren mag je niet missen. Je komt er door een paar honderd meter verder naar links te gaan richting de kade. Hier ervaar je de histo- rische havenglorie met vervallen pieren en loodsen en mooie oude kantoren. In de jaren zeventig stond dit alles op de sloopnominatie, maar de Heijplaters wisten het tij te keren. Aan de kade is ook het depot van het Havenmuseum. De vrijwilligers zijn oude havenrotten. Ze houden het depot op orde, zowel binnen als buiten, en kunnen meesterlijk vertellen over ‘vroeger tijden’. Als je er iemand treft, maak dan gebruik een Van De haVenerfgoeDbeheerDers van de gelegenheid en neus even rond tussen de prachtige oude spullen. De Heijplaatstraat gaat over in de Heijplaatweg. Fiets hem helemaal uit, want het uitzicht is geweldig. Halverwege links staat op nummer 7 het hoofdkantoor van de Roeiers Vereeniging Eendracht. Fiets nu terug en ga rechts het RDM-terrein op. Aan de overkant van de Nieuwe Maas zie je de Merwehaven en het Vierhavensgebied. Voorlopig is deze Fruitport, nog in gebruik voor de opslag en overslag van groente, fruit en sappen. Tussen 2020 en 2030 moet ‘het fruit’ zijn verhuisd om de ontwikkeling van nieuwe woongebieden mogelijk te maken. pier achTer De rDm 24 havenroute Pierewaaien
    • van Heijplaat naar Willemsplein je kunt nu Op tWee manieren terug naar het Wil- lemsplein: varend Of fietsend. vOOr allebei is Wat te zeggen. je hebt niet elke dag de kans Om met een supersnelle Waterbus - een catamaran - met fiets en al in tien minuten naar het centrum van rOtterdam te varen. de aanlegsteiger van de aqualiner vind je achter de vOOrmalige rdm-kantOren. de dienst- regeling start in juni 2008. terugfietsen is OOk niet te versmaden. je neemt deels dezelfde Weg terug, maar gaat niet Over de erasmusbrug. in plaats daarvan neem je de maas- tunnel vOOr fietsers en vOetgangers. OOk dit is een ervaring Om niet te vergeten. kies zelf maar... havenroute Pierewaaien 25
    • hoe je fietSt van heijPlaat naar het willemSPlein Fiets terug door de Vestastraat en rij helemaal door tot je rechts de Aurorastraat in kunt, je komt nu vanzelf op de Eemhavenweg. Volg de weg terug richting de Waalhavenweg, Waalhaven Z.z. en Waalhaven O.z. tot aan de Doklaan. Net voorbij het Dokhavenpark ga je linksaf het Charloisse Hoofd op, richting de Maastunnel. Je herkent de ingang voor fietsers en voetgangers direct: het is een bruin- oranje gebouw met een groen dak. Zet je fiets op de roltrap en let vooral op dat je het stuur schuin zet. Aan de andere kant van de Maas ga je, eenmaal boven, rechtsaf de Parkkade op die overgaat in de Westerkade. Aan het eind kom je bij de Veerhaven, obeLisken fiets er omheen en vervolg je weg over de Willems- kade richting het Willemsplein. wat je ziet De weg via de Maastunnel moet iedereen echt een keer gefietst hebben. Tot het Dokhavenpark rij je dezelfde route als op de heenweg. Voorbij het Dokhavenpark ga je linksaf naar het Charloisse Hoofd. Je kunt de pieren nog een keer bekijken, maar je kunt ze ook links laten liggen. Voorbij het Dokhavenpark vergeet je de route van de heenweg en ga je linksaf naar het Charloisse Hoofd. Het bruin-oranje gebouw met het groene dak is de ingang van de Maastunnel ( 23) voor fietsers en voetgangers. VrouW iii, meT Daar achTer heT VenTiLaTiegebouW Van De maasTunneL Hier staan bij het water een aantal beelden die zeker de moeite van het afstappen waard zijn. De zes granieten zuilen in het gras zijn de Obelisken van Jan van IJzen- doorn. Je kunt er van alles in zien: van geknakte riet- halmen tot havenkranen. Ook heel indrukwekkend is Vrouw III van Kees Buckens. Een zelfverzekerde vrouw, die met één voet naast de sokkel staat en over het water uitkijkt (zij het dat ze geen hoofd heeft). Over het beeld dat het meest opvalt, zijn de meningen verdeeld: is het een kunstwerk, of is het een kunstig gemaakt werkstuk? De Visser maakt het niet uit. Hij zit rustig op zijn betonnen sokkel aan de oever van het Charloisse Hoofd. Hij werd bedacht door kunstenaar Ger Bout en in de De Visser voormalige RDM-loods uitgevoerd door leerlingen en 26 havenroute Pierewaaien
    • studenten van beroepsopleidingen. In september 2007 werd De Visser, tijdens de Wereldhavendagen, op zijn plek gezet. De bouw van de Maastunnel was van nationale betekenis, een doorgang van de zuidelijke provincies naar de Randstad. Het Rijk wilde een brug maar Rotterdam wilde een tunnel. En een tunnel werd het! Architecten J.P. van Bruggen en A.J. van der Steur ontwierpen een tunnel, bestaande uit voorgefabriceerde betonnen delen die met een drijvende kraan op de bodem van de Maas werden afgezonken. De tunnel bestaat uit twee kokers met elk twee rijbanen voor motorvoertuigen. Hiernaast liggen twee buizen, boven voor fietsers, daaronder voor voetgangers. Op 14 februari 1942 ging de tunnel open, zonder ceremonie, TunneLingang charLoisse hoofD het was immers oorlog. Het verhaal gaat dat drie nieuwsgierige Charloise jongetjes een kijkje namen bij de roltrappen. Ze stapten op de roltrap en openden zonder het te weten de nieuwe oeververbinding. De Maastunnel is een gemeentemonument. Om in de tunnel te komen, moet je met je fiets de enorme roltrap af. Zet je schrap en draai je stuur een kwartslag. Als je het niet aandurft, neem je gewoon de lift. Beneden fiets je door de altijd koele tunnel onder de Maas door. Aan de overkant sta je alweer tegenover een enorme roltrap, maar omhoog is absoluut makkelijker. Eenmaal boven zie je Het Park (2 4 ) bij de Euromast. Terwijl je vanuit de tunnel rechtsaf gaat en over de aan De oVerkanT heT VenTiLaTiegebouW Van De maasTunneL Parkkade terugfietst richting Willemsplein herken je misschien een aantal plekken aan de overkant waar je eerder tijdens deze tocht bent geweest. Aan de Parkkade zit ook De Ballentent, een bekende havenkroeg. In 1997 kreeg De Ballentent als eerste de Slauerhoff trofee voor beste havenkroeg van het jaar. Vroeger heette De Ballentent Café Maaszicht. Het verhaal gaat dat de naam werd veranderd omdat de klanten het altijd hadden over ‘die ballentent’, maar misschien kwam het wel door de gehaktbal die je bij je biertje kunt bestellen. Al jaren staat de kroeg bekend om zijn lekkere ballen, het leverde zelfs een trofee op voor beste cafébal. De Ballentent hangt vol met foto’s, schilderijen en attributen van TunneLuiTgang bij heT park de Holland Amerika Lijn, een echte havenkroeg waar volgens de eigenaar nooit mot is omdat zijn klanten zich weten te gedragen. havenroute Pierewaaien 27
    • Als je het park bent gepasseerd, fiets je het Scheep- vaartkwartier in. Weer een compleet andere wereld, dit keer van rijkdom en monumentale gebouwen. Hier staat rechts, bij het water, het beeld Poseidon van Tom Waakop Reijers. Op een kleine rots waakt hij over de Maas. Iets verderop kom je langs de Veerhaven (2 5) die zijn naam dankt aan de veerdienst naar Katendrecht die al in de 15e eeuw in gebruik was. Tot in 1878 de Willemsbrug werd geopend, was de veerdienst tussen de Veerhaven en Katendrecht de enige verbinding tussen de noord- en zuidoever van de Nieuwe Maas. De veerdienst bleef in bedrijf tot 1968, toen de metro de noord- zuidverbinding overnam. Van 1900 tot circa 1980 werd de De VeerhaVen Veerhaven beheerd door de Koninklijke Roei- en Zeilvereni- ging De Maas en gebruikten de leden de haven om hun jachten aan te meren. Langs de kade staan karakteristieke huizen zoals de voormalig kantoren van de Steenkolen Handels Vereniging (SHV) en van Van Uden. Bijzonder is ook het in Jugendstil uitgevoerde sociëteitsgebouw (1908) van de vereniging. Vrijwel alle gebouwen rond en bij de Veerhaven zijn rijksmonument. Sinds 1990 liggen in de Veerhaven plezierschepen en historische zeilschepen. Jaarlijks start hier de Race of the Classics. Vlakbij de ingang van de Veerhaven staat een lessenaar van het Havenbedrijf met allerlei wetenswaardigheden over het uitzicht. Op de Veerkade staat het enorme Calandmonument. Het is gewijd aan Pieter Caland, de bedenker van de Nieuwe Waterweg. Zonder Caland zou de Rotterdamse haven er heel anders hebben uitgezien... Vanaf de Veerhaven fiets je over de Willems- kade naar het begin- en eindpunt van deze fietstocht: bij de aanlegsteiger van de Spido ( 26) en de waterbus die je ook had kunnen nemen. Je kunt ook nog onder de brug door fietsen. Vanaf het najaar van 2008 kan hier het Rotterdam Port Experience worden bezocht: een spectaculaire interactieve tentoon- stelling over alles wat met onze wereldhaven te maken heeft! 28 havenroute Pierewaaien
    • Over de route er is behOOrlijk Wat te zien in de rOtterdamse stads- havens. des te belangrijker dat alle fietsers er de Weg kunnen vinden. de kaarten Op de vOlgende bladzijden helpen daarbij. de fOtO’s cOrrespOnde- ren met de herkenningspunten uit de tekst. naast de Overzichtskaart zijn er detailkaarten van ka- tendrecht en heijplaat. met deze kaarten kun je van de rOute afWijken en de buurt verkennen. de laat- ste bladzijde staat vOl handige infOrmatie, bijvOOr- beeld Over Openbaar vervOer, fietsverhuur en par- keermOgelijkheden. fiets met plezier dOOr de rOtterdamse stadshavens! havenroute Pierewaaien 29
    • HAVENROUTE PIEREWAAIEN 31
    • 32 HAVENROUTE PIEREWAAIEN
    • HAVENROUTE PIEREWAAIEN 33
    • 34 HAVENROUTE PIEREWAAIEN
    • HAVENROUTE PIEREWAAIEN 35
    • Aanvullende informatie lengte De lengte van de route is ongeveer 32 km. vanaf hier rechtdoor tot aan de Erasmusbrug (circa 5 minuten). Wie met de Aqualiner vanaf het RDM-terrein terug- In het weekend kun je met je fiets in de metro. Instappen op vaart naar het centrum, fietst ongeveer 23 km. Het Rotterdam Centraal, uitstappen bij halte Leuvehaven. Als je een ‘rondje Maastunnel’ is ongeveer 11 km. fiets gaat huren, dan kun je vanaf Rotterdam Centraal met tramlijn 7, 8, 20, 23 en 25 naar de Erasmusbrug. De Waterbus de roUte volgt de volgende PUnten tussen Dordrecht en de Erasmusbrug stopt regelmatig onderweg. 1 Cruise Terminal Rotterdam Fietsen kunnen gratis mee. Bel voor informatie 0900 899 899 8. 2 Hotel New York De Aqualiner vaart met een regelmatige verbinding tussen 3 Montevideo Heijplaat en Rotterdam-centrum. De fietsen mogen mee. Informatie 4 Luxor Theater over vaartijden en tarieven: www.aqualiner.nl of T 036 547 05 05 5 Pakhuis Santos 6 Codrico ov fietSverhUUr Leden van OV fietsverhuur kunnen een fiets 7 Deliplein huren bij de Rijwielshop Rotterdam Centraal. Neem uitgang 8 Steiger centrum en ga rechts de Conradstraat in, de fiets verhuur zit op 9 Speeltuin nummer 18. In de Erasmusgarage onder de Erasmusbrug zit ook 10 Maassilo een OV fietsverhuur. 11 Meneba 12 AVR fietS oP de aUto Vanuit Dordrecht/Utrecht de A16 richting 13 20 werkplaatsen afslag Rotterdam Centrum. Na de afslag borden Centrum blijven 14 Uitkijkpunt volgen en langs de Maas doorrijden tot aan de Erasmusbrug. Bij 15 Dockworks dit kruispunt rechtdoor*. Bij de volgende stoplichten ga je linksaf 16 Woudrichemstraat de Scheepstimmermanslaan op en rechtdoor tot aan het water, 17 Port City daar ga je linksaf. Je komt vanzelf bij de Spido en de parkeer- 18 Waalhavenbekken garage. Vanuit Den Haag de A13 richting Rotterdam Centrum. 19 Container Origami Na de afslag rechtdoor rijden over de Stadhoudersweg en de 20 Quarantaineterrein Schiekade, bij de rotonde met een fontein (het Hofplein) recht- 21 Courzand door richting de Coolsingel. Blijf rechtdoor rijden tot aan de 22 Rotterdamsche Droogdok Maatschappij kruising vlak voor de Erasmusbrug. Hier ga je rechtsaf (dus niet 23 Maastunnel de brug op). Zie * hierboven. 24 Het Park 25 Veerhaven ParKeren Voor alle parkeerautomaten in Rotterdam is een 26 Spido chippas nodig. Je kunt de auto ook parkeren in de Erasmus- garage aan het Willemsplein, onder de Erasmusbrug. Uitrijden met het oPenbaar vervoer Pak de trein naar kan 24 uur per dag. Betalen kan contant, met pin en chippas. Rotterdam Centraal. Neem de uitgang centrum, steek het Stationsplein over, fiets linksaf richting Hofplein horeca Langs de route zijn verschillende horecagelegenheden, en ga bij de fontein rechts de Coolsingel op. Fiets een aantal hiervan staat aangegeven op de routekaart. 36 havenroute Pierewaaien
    • Uitgave Havenbedrijf Rotterdam N.V. Postbus 6622, 3002 AP Rotterdam inhoUd en SamenStelling Havenbedrijf Rotterdam N.V. Projectbureau Stadshavens Rotterdam tekStbijdRagen Martijn Waldram / Caye, Nieuwerkerk a/d IJssel Gemeentewerken Rotterdam PRodUctiebegeleiding en Redactie Overbosch Communicatie, Rotterdam ontweRP en oPmaak Smidswater, Breda / Den Haag fotogRafie Jacco Huijssen, Rotterdam De beelden langs de route zijn gefotografeerd met toestemming van het CBK (www.cbk.rotterdam.nl) vooR meeR infoRmatie I www.portofrotterdam.com E info@portofrotterdam.com T 010 252 10 10 I www.stadshavensrotterdam.nl E info@stadshavensrotterdam.nl T 010 283 38 00 mei 2008
    • StadShavenS RotteRdam Het gebied van Stadshavens Rotterdam (1600 hectare groot) ondergaat de komende decennia een complete metamorfose. Doel is versterking van de Mainport Rotterdam en het aantrekkelijker maken van Rotterdam als woon- en werkstad. Door de ontwikkeling van de Tweede Maasvlakte ontstaat er in de havens binnen de stad ruimte voor herordening en vernieuwing met internatio- nale allure. Sleutelwoorden voor het gebied zijn innovatie en duurzaamheid, met een accent op energie en watermanagement. Samen met marktpartijen realiseren de gemeente Rotterdam en Havenbedrijf Rotterdam N.V. de komende 20 tot 40 jaar een bijzondere combinatie van innova- tieve werk- en woongebieden in het stadshavensgebied. Een paar feiten en cijfers: 5000 nieuwe woningen op en nabij het water (in 2025), onderwijs voor tenminste 1000 studenten en 13.000 nieuwe arbeidsplaatsen. havenbedRijf RotteRdam n.v. De Rotterdamse haven is een logistiek knooppunt én een industriecomplex van wereldniveau. Zowel wat betreft grootte als kwaliteit. Doel van het Havenbedrijf Rotterdam (HbR) is versterking van de concurrentiepositie van de Rotterdamse haven. Kerntaken van het HbR zijn de ontwikke- ling, het beheer en de exploitatie van de haven en het zorgen voor de vlotte en veilige afhande- ling van de scheepvaart. feiten en cijfeRS van de RotteRdamSe haven: Havengebied: ca. 10.500 ha (waarvan 5000 ha bedrijfsterreinen, 3500 ha water en 2000 ha (spoor)wegen, leidingstroken en groen). Lengte van het havengebied is ca. 40 km. Directe werkgelegenheid ruim 70.000 arbeidsplaatsen. Goederenoverslag ruim 400 miljoen ton goederen per jaar. Scheepvaart ca. 37.000 zeeschepen en 135.000 binnenvaartschepen per jaar. Havenbedrijf 1200 werknemers, omzet ca. € 450 miljoen. www.portofrotterdam.com