20101126 saga um skulduga þjóð

442 views

Published on

nýtt ísland, rétt að læra af sögunni

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
442
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

20101126 saga um skulduga þjóð

  1. 1. Saga um skulduga þjóð Már Wolfgang Mixa Sagan sýnirað viðhorf fólkstil ýmissaþáttabreytistmiklumeiraenflestirgerasérgreinfyrir. George Freidmandregurskemmtilegaframí bóksinni The Next100 Years hversuframtíðarsýnfólksbreytist ört. Í upphafi síðustualdarvar því haldiðframað stríð væri óhugsandi,viðskiptahagsmunirhreinlega leyfðuþaðekki ogfriðsömEvrópumyndi stýraheiminum. Aðeinstuttuguárumsíðarvar Evrópa í rústumeftirhrikalegstríðsátökogBandaríkinnogJapan fóruað vera aðeinsmeiraenvaxandi þjóðir. Aðeinseittþótti veravíst;Stríð yrði aldrei afturleyftaðeigasérstað. Árið1940 var Evrópa ennaftur í viðjumstríðsátakaogÞýskalandyrði ráðandi afl í framhaldinu. Tuttuguárumsíðar réði Evrópalitlu, álfanvar klufinítvenntaf BandaríkjamönnumogSovétríkjum;kaltstríðvar hafið. Þaðkaldastríð réði ennríkjumárið 1980 og þótti eitthvaðeinsogniðurrif járntjaldsinsveraóhugsandi. Þaðvar þó staðreyndinumnæstualdamótogstríð þótti á nýjanleikveraóhugsandi. Hverjumdatt9/11 þá í hug? Ofangreindirþættireruumhugsunarefnivarðandi eftirfarandi sögu. Einusinni var ríki semhafði öðlastsjálfsstæði nokkrumáratugumáður. Þjóðin samanstóðaf 280 þúsundeinstaklingum sem byggði afkomusínafyrst og fremstaf fiskveiðum. Fariðvarhinsvegar í dýrar framkvæmdirsem kostuðusitt. Þegarað mikill samdrátturátti sérstaðá heimsvísudrógusttekjursaman, fjárlagahallinn fóryfir10%af þjóðartekjunumogskuldirþjóðarinnarboriðsamanviðtekjurþessvoru orðnar meiraentífaldar. Stjórnmálamennvorurúniröllutrausti ogþurfturáðherrarjafnvel vernd gegnfjöldanumsemvildigangaí skrokkþeirra. (Næstum því) nýja Ísland Þettavar Nýfundnalandárið1933. Samdrátturinnvar Kreppanmikla. Niðurstaðaþessarar fjármálakreppulandsinsvarað þjóðinsamþykktiaðfórnasjálfsstæðisínuogBretar fengusínufram viðað innlimahanaviðKanada. Nýfundnalandertekiðsérstaklegasemdæmi ínýútgefinnibók ReinhartogRogoff semnefnist ThisTime Is Different semfjallarummegindlegarstærðir ítengslum viðfjármálabólur. Skuldirþjóðarinnarvoruyfirteknaraf kanadískuríkisstjórninni til aðkomaí veg fyrirað dóminóáhrif færuyfirlandamærintil þeirrabanka(bankakrísaí einulandi geturauðveldlega breiðstyfirtil annarslandsþegarað skuldunautarfaraað svipasteftirlíkumeinkennumásvæðinu þar semkrísan á upptöksín). Nýfundnalandlenti tæknilegaaldrei ígjaldþroti,þaðeinfaldlegablasti við. Saganerauk þessfull af dæmumþar semað þjóðir,jafnvelheimsveldi,hafaekki staðiðískilumviðskuldbindingarsínar. Rússlandernýlegtdæmi enviðhorfiðáþeimtíma,fyrirrúmumáratug, var ekki aðráðast á landiðog taka til dæmislistaverk þjóðarinnaruppí skuldir(þaðerauðvitaðekki hægtgegnþjóðsemgetur variðsigmeð þeimhætti). Þaðeruhinsvegardæmi umslíkt í Suður Ameríkuá fyrri hlutasíðustu aldar,þegar að Bandaríkjamennyfirtókutollstöðvarþjóðatil aðinnheimtaskuldiroghernámujafnvel Dominískalýðveldiðárið1916. Höfundarbendaá að aðkomaAlþjóðagjaldeyrissjóðsins(AGS) hafi jafnvelkomiðívegfyrirslíkum aðgerðumsíðar. Þaðþýðirþó ekki aðþær aðgerðirhafi skilaðgóðumárangri,hannerraunar frekar slakurhjá skuldugumþjóðum. Reynslansýniraðskuldugarþjóðirnái sjaldanaðvinnasérúrþeim
  2. 2. vandamálummeðauknumvexti tekna,einhverjarafskriftirséunauðsynlegar. Höfundarveltaeinnig fyrirsér menningarlegsjónarmiðríkjaí þeimefnum;hafaþauburði til aðávinnasér á ný lánshæfnistraust? Lærdómur Þó svoað hruniðhafi valdiðgífurlegumbúsifjumáÍslandi þámátti litlumunaaðekki færi jafnvelenn verr. AðkomaAGS hafursett spurningarmerki umhvortaðstýringfjármálaþjóðarinnarsé í raun í hennarhöndum. Íslendingarverðaaðskilgreinasigsemþjóðsemlegguráhersluáaðhaldi í fjármálum. Alþingismenn, lögog reglugerðirdugaskammt. Þettaþarf að verahluti af almennri hugsunsamfélagsins. Þaðer ekki einungishluti af þvíað fá afturtraust erlendraaðila,heldurlykill aðþvíað viðhaldaaðragrunn þætti þjóðarinnar,til dæmisvelferðasamfélagi. Égtel að slíktþurfi að koma framí stjórnarskrá Íslands. Birtistá blog.eyjan.is/marmixa26.11.2010

×