Your SlideShare is downloading. ×
     Tr     rendrapport Compute n Internetgebruik 201         r         m er‐ en                  11                     E...
Universiteit Twente / Center for e‐Government Studies Postbus 217 7500 AE   Enschede T. +31 (0) 53 489 1021 F. +31 (0) 53 ...
Inhoudsopgave	  1       Inleiding ...........................................................................................
   7       Hoeveelheid gebruik ..............................................................................................
1	            	Inleiding	 Het programma Digivaardig & Digibewust wil bijdragen aan een optimaal gebruik van computers en h...
De  gehanteerde  onderzoeksmethode  wordt  in  hoofdstuk  2  beschreven.  Vervolgens  komen achtereenvolgens  motivatie,  ...
2	            Opzet	onderzoek	 De onderzoeksdoelgroep voor de trendrapportage bestaat uit de gehele Nederlandse bevolking ...
HBO, HTS of  WO.  Nieuw is dit jaar de  verdeling tussen vijf beroepsfuncties  die voor het  werkzame deel  van  de  respo...
3	        M          Motivatie                  e	 3.1	      I          Inleiding	 Met mot tivatie wordt  t de behoeft    ...
Uit Figuuur 3.1 blijkt d                       dat desintere esse de belan ngrijkste reden om het in  nternet nooit    t g...
Van de groep mensen die het internet nog nooit hebben gebruikt geeft 82% aan dat zij wel iemand kennen  die  hem  of  haar...
steeds b       bovengemidd deld. Ook bo ovengemidde    eld scoort he                                                      ...
In Figuur 3.6 zijn de motivaties  verdeeld ov er drie versc chillende lee                                                 ...
4,05                         Informatie                                                       4,11                        ...
3.4		 Internationale	gegevens	met	betrekking	tot	motivatie		 Cijfers met betrekking tot motivaties waarin Europese landen ...
toepassingen. Bij de verschillende leeftijdsgroepen geldt dat hoe jonger men is, hoe meer men het internet  wil  gebruiken...
4	      Fysieke	toegang	 4.1	    Inleiding	 Fysieke toegang is de tweede vereiste voor volledige toegang tot het internet....
het huishouden). Bij de senioren is dit 32%, een afname van 4% ten opzichte van 2009. Wanneer we naar inkomen kijken zien ...
Uit Tabe el 4.3 blijkt d                       dat de groep mensen diee zelf of in het huishouden geen toe  egang hebben t...
bezit van noodzakelijke randapparatuur, software en abonnementen is in dit onderzoek echter niet meegenomen.  Bij  de  toe...
5	       Vaardigheden		5.1	     Inleiding	 In  dit  hoofdstuk  komen  vijf  soorten  vaardigheden  aan  de  orde  die  men...
Communicatie vaardigheden zi                               ijn het kunne                                           en…    ...
De  eerst twee  nive         te          eaus  worden  in  Nederla de  digit                                              ...
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Trendrapport 2011
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Trendrapport 2011

2,800

Published on

Published in: Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
2,800
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
31
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Trendrapport 2011"

  1. 1.   Tr rendrapport Compute n Internetgebruik 201 r m er‐ en 11  Een N Nederla ands en n Europ pees perspectief   1   
  2. 2. Universiteit Twente / Center for e‐Government Studies Postbus 217 7500 AE   Enschede T. +31 (0) 53 489 1021 F. +31 (0) 53 489 42 59      TRENDRAPPORT COMPUTER‐ EN INTERNETGEBRUIK 2011 Een Nederlands en Europees perspectief           Datum      14 November 2011 Versie      1.0      In opdracht van   Digivaardig & Digibewust Publicatie titel    Trendrapport Computer‐ en Internetgebruik 2011. Een Nederlands en        Europees perspectief. Publicatiejaar    2011 Publicatietype    Onderzoeksrapport Auteurs:     Dr. Ing. Alexander J.A.M. van Deursen       Prof. Dr. Jan A.G.M. van Dijk   Correspondentie  Alexander van Deursen E‐mail      a.j.a.m.vandeursen@utwente.nl Web      http://www.alexandervandeursen.nl       APA Referentie   Van Deursen, A.J.A.M. & Van Dijk, J.A.G.M. (2011). Trendrapport Computer‐       en Internetgebruik 2011. Een Nederlands en Europees perspectief.        Enschede: Universiteit Twente.     2  
  3. 3. Inhoudsopgave   1   Inleiding .......................................................................................................................................... 5  2  Opzet onderzoek ............................................................................................................................. 7  3  Motivatie ......................................................................................................................................... 9  3.1  Inleiding ................................................................................................................................... 9  3.2   Motivaties van de niet‐internetgebruikers ............................................................................. 9  3.3   Motivatie om het internet te gebruiken onder internetgebruikers ...................................... 11  3.4   Internationale gegevens met betrekking tot motivatie ........................................................ 15  3.5   Conclusies ten aanzien van motivatie ................................................................................... 15  4  Fysieke toegang ............................................................................................................................. 17  4.1  Inleiding ................................................................................................................................. 17  4.2   Nationale toegangsgegevens ................................................................................................ 17  4.3   Internationale toegangsgegevens ......................................................................................... 19  4.4   Conclusies ten aanzien van fysieke toegang ......................................................................... 19  5  Vaardigheden ................................................................................................................................ 21  5.1  Inleiding ................................................................................................................................. 21  5.2   Nationale gegevens ............................................................................................................... 23  5.3   Internationale gegevens ........................................................................................................ 26  5.4  Conclusies ten aanzien van vaardigheden ............................................................................ 27  6  Soorten van gebruik ...................................................................................................................... 29  6.1  Inleiding ................................................................................................................................. 29  6.2   Nationale gegevens ............................................................................................................... 29  6.3   Overzicht van significante verschillen in soorten van gebruik .............................................. 49  6.4   Internationale gegevens over soorten van gebruik .............................................................. 52  6.5  Algemene conclusies ten aanzien van soorten van gebruik ................................................. 55    3  
  4. 4.    7  Hoeveelheid gebruik ..................................................................................................................... 56  7.1  Inleiding ................................................................................................................................. 56  7.2   Nationale gebruiksgegevens ................................................................................................. 56  7.3   Internationale gebruiksgegevens .......................................................................................... 58  7.4   Conclusies ten aanzien van hoeveelheid gebruik  ................................................................. 58  . 8  Effecten van gebruik ...................................................................................................................... 60  8.1  Inleiding ................................................................................................................................. 60  8.2   Effecten ................................................................................................................................. 60  8.3  Conclusies ten aanzien van effecten van gebruik ................................................................. 66  9   Verbanden tussen motivatie, vaardigheden en gebruik ............................................................... 67  9.1   Inleiding ................................................................................................................................. 67  9.2   Relaties tussen motivaties en vaardigheden ......................................................................... 67  9.3   Relaties tussen vaardigheden en soorten van internetgebruik ............................................ 69  10   Digibewustzijn ........................................................................................................................... 72  11   Conclusies en toegangsbarometer ............................................................................................ 76  11.1   Inleiding ............................................................................................................................. 76  11.2   Belangrijkste resultaten  .................................................................................................... 76  . 11.3   Toegangsbarometer .......................................................................................................... 79   4  
  5. 5. 1 Inleiding  Het programma Digivaardig & Digibewust wil bijdragen aan een optimaal gebruik van computers en het  internet  door  de  Nederlandse  bevolking.  Om  de  jaarlijkse  ontwikkeling  op  het  gebied  van internettoegang  te  kunnen  bijhouden  en  om  valide  uitspraken  over  trends  en  gewenste beleidsmaatregelen  te  doen  is  er  in  opdracht  van  het  programma  Digivaardig  &  Digibewust1 een instrument  ontwikkeld  om  vier  soorten  van  toegang  jaarlijks  te  meten.  Het  inzetten  van  een  eigen instrument geeft het programma volledige controle over de aspecten die in het rapport aan de orde komen.  Tevens  geven  de  resultaten  input  voor  accentverschuivingen  in  de  aanpak  van  het programma.  Vorig  jaar  is  het  meetinstrument  gebruikt  voor  een  eerste  meting.  Deze trendrapportage  betreft  de  resultaten  van  de  tweede  meting  (uitgevoerd  in  2011).  Naast  de Nationale gegevens worden in dit rapport ook Europese gegevens getoond.  De  vier  soorten  van  toegang  die  aan  bod  komen  in  dit  rapport  zijn  motivatie,  fysieke  toegang, vaardigheden  en  gebruik  (frequentie  en  soort  van  gebruik).  Het  gehele  proces  wordt  in  kaart gebracht  in  Figuur  1.1.  Om  weer  te  geven  hoe  het  met  deze  verschillende  soorten  van  toegang  is gesteld  zijn  er  cijfers  over  2011  en  2010  op  zowel  Europees  (gegevens  van  Eurostat)  als  nationaal (eigen instrument en gegevens van het CBS) niveau verzameld. Daarnaast komen de maatregelen die mensen nemen om zich te beschermen tegen de negatieve aspecten van het internet aan de orde. Omdat  hetzelfde  meetinstrument  als  vorig  jaar  is  gebruikt  is  een  directe  vergelijking  mogelijk. Veranderingen in cijfers en trends dienen als input voor het monitoren en zo nodig bijsturen van het programma Digivaardig & Digibewust.     GEBRUIK   VAARDIGHEDEN - Operationeel  - Formeel - Informatie   TOEGANG - Communicatie - Strategisch   MOTIVATIE  Figuur 1.1 Proces van toegang tot digitale media (aangepast van Van Dijk, 2005, p. 22)                                                             1 Aan de basis van het programma Digivaardig & Digibewust ligt de samenwerking tussen publieke, private enmaatschappelijke partijen. Het programma wordt uitgevoerd door ECP-EPN in opdracht van het Ministerie vanEconomische Zaken, Landbouw en Innovatie. 5  
  6. 6. De  gehanteerde  onderzoeksmethode  wordt  in  hoofdstuk  2  beschreven.  Vervolgens  komen achtereenvolgens  motivatie,  fysieke  toegang,  vaardigheden  en  soorten  van  gebruik  aan  bod  in respectievelijk  hoofdstuk  3,  4,  5  en  6.  Hoofdstuk  7  gaat  verder  in  op  de  hoeveelheid  gebruik  van computers  en  internet.  In  hoofdstuk  8  worden  de  effecten  van  het  gebruik  besproken  en  in hoofdstuk  9  worden  verbanden  gelegd  tussen  motivaties,  vaardigheden  en  soorten  van  gebruik. Hoofdstuk  10  gaat  over  digibewustzijn.  Hier  komen  de  maatregelen  aan  bod  die  worden  genomen om  vervelende  ervaringen  te  voorkomen.  Ten  slotte  wordt  in  hoofdstuk  11  een  toegangsmeter gepresenteerd waarin de stand van zaken in Nederland anno 2010/2011 is weergegeven.        6  
  7. 7. 2 Opzet onderzoek  De onderzoeksdoelgroep voor de trendrapportage bestaat uit de gehele Nederlandse bevolking van 16 jaar en ouder. Om de motivaties, vaardigheden, frequenties van gebruik, soorten gebruik evenals digibewustzijn in kaart te brengen is er gebruik gemaakt van een vragenlijst. Deze is vorig jaar door Universiteit Twente in samenspraak met het programma Digivaardig & Digibewust en het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie ontwikkeld. De vragenlijst is zodanig opgesteld dat drie  verschillende  segmenten  in  de  Nederlandse  samenleving  voor  hen  relevante  vragen  kregen voorgelegd: internetgebruikers, mensen die het internet nog nooit hebben gebruikt en mensen die gestopt zijn met het gebruik van het internet. Er is gestreefd naar een representatieve steekproef van de  Nederlandse  bevolking  van  16  jaar  en  ouder  (n  =  1200).  Om  ook  de  niet‐gebruikers  in  kaart  te brengen is er gebruik gemaakt van een combinatie van vraagmethoden: telefonische interviews op het  moment  van  bellen,  telefonische  interviews  op  een  later  afgesproken  tijdstip  en  een  online variant van de vragenlijst. Voor de verschillende methodieken is de volgende respons behaald:   Internetpanel: 42%    Telefonische benadering voor digibeten: 15%  Het Internetpanel leverde een steekproef op met 1.482 respondenten. Omdat het voor dit rapport van groot belang werd geacht om ook de niet‐gebruikers van het internet in kaart te brengen is erin de telefonische benadering net zo lang doorgebeld totdat er een totale groep van 150 mensen werd bereikt  die  geen  gebruik  maken  van  het  internet.  Het  resultaat  is  dat  bij  zowel  de  groep internetgebruikers  als  voor  de  niet‐internetgebruikers  voldoende  respondenten  aanwezig  zijn  om deze  groepen  nader  te  onderzoeken.  De  verhouding  tussen  beide  groepen  is  echter  niet representatief voor de gehele Nederlandse bevolking (er is immers doorgebeld om in totaal 150 niet‐gebruikers  te  bereiken).  Bij  de  thema’s  betreffende  fysieke  toegang  en  daadwerkelijk  gebruik  is  er daarom gebruik gemaakt van CBS‐gegevens. Het veldwerk is uitgevoerd in de periode van 28 augustus 2011 tot en met 20 september 2011. Voor de  telefonische  benadering  is  gewerkt  met  dagsteekproeven  van  vergelijkbare  omvang.  Vanaf ongeveer  een  week  na  de  uitzet  zijn  aan  de  online  benaderde  mensen  herinneringen  verzonden teneinde de respons te verbeteren. Om de representativiteit te waarborgen is gebruik gemaakt van de  Gouden  Standaard2 voor  de  Nederlandse  bevolking  en  van  CBS‐gegevens.  Op  basis  van  deze referentiegegevens zijn de groepen betreffende geslacht, leeftijd en opleiding in de juiste onderlinge verhouding gewogen zodat één representatief bestand ontstond.  In  dit  rapport  worden  net  als  vorig  jaar  naast  totale  scores  op  de  vier  soorten  van  toegang  ook verschillen  gerapporteerd  tussen  mannen  en  vrouwen,  drie  leeftijdscategorieën  en  drie opleidingsniveaus.  De  eerste  categorie,  laag  opgeleid,  bestaat  uit  respondenten  met  als  hoogst afgeronde opleiding het basisonderwijs, Mavo, VMBO, LBO, LTS, ULO of MULO. De tweede categorie, middelbaar opgeleid, bestaat uit respondenten met als hoogst afgeronde opleiding Havo, VWO, MBO en  MTS.  De  categorie  hoog  opgeleid  bestaat  uit  respondenten  met  als  hoogst  afgeronde  opleiding                                                             2 IJkingsinstrument voor nationale en regionale steekproeven 7  
  8. 8. HBO, HTS of  WO.  Nieuw is dit jaar de  verdeling tussen vijf beroepsfuncties  die voor het  werkzame deel  van  de  respondenten  is  gehanteerd.  Deze  verdeling  is  mede  ontleend  aan  de  Standaard Beroepen  Classificatie  van  het  CBS.  Onder  de  lagere  beroepen  vallen  bijvoorbeeld  vissers, metaalarbeiders, conciërges, bouwvakkers, verkopers of chauffeurs. Onder de middelbare beroepen bijvoorbeeld laboranten, verplegers, bakkers, secretaresses of boekhouders. Tot de hogere beroepen behoren  ten  slotte  bijvoorbeeld  projectleiders,  therapeuten,  schrijvers,  journalisten  of wetenschappelijke  beroepen  zoals  onderwijskundigen,  artsen,  economen  of  informatici.  De  groep managers  bestaat  uit  respondenten  met  een  management  functie.  De  groep  hogere  managers bestaat uit mensen met een zetel in bijvoorbeeld de directie.        8  
  9. 9. 3 M Motivatie e  3.1 I Inleiding  Met mot tivatie wordt t de behoeft te van mense en om computers en inte ernet te gebr ruiken bedoeeld. Zoals we zagen in Figuur  1.1 is motiva atie de eerst voor toegang te vereiste v g tot het int ternet. Bij he et meten van  mottivatie  is  er  onderscheid gemaakt  t d  tussen  mens die  van  het  interne gebruik  maken  en  sen  et  mmensen  die dit niet  doen. Bij de groep gebru uikers ligt de e nadruk op d de verschille ende beweeg gredenen om het internet te gebruiken. Bij j de groep niiet‐gebruikers wordt ond derzocht waa arom zij geenn gebruik van het i internet mak ken. Deze groep komt he et eerst aan b bod.  3.2 M Motivatie es van de n niet‐inter rnetgebru uikers Van  de  Nederlander die  geen  gebruik  mak van  het  internet  (w voor  9%  van  de  Ned rs  ken  wat  derlandse  ng geldt in 20bevolkin 010, zie Tabel 7.2), geeft ft 91% aan het internet o ook nog noo oit eerder ge ebruikt te hebben. De overige 9% heeft het t internet weel ooit gebru uikt, maar is ermee gesto opt. In deze p paragraaf gaan wee op zoek naaar de belangr rijkste motiv vaties om het t internet nie et te gebruik ken.  3.2.1 M Motivatie es van mensen die h het intern net nog no ooit hebb ben gebru uikt Ik ben er niet in geïnteresseerd 57% 47% Ik ben er te o oud voor 27% 26% Ik heb het ni iet nodig 18% 1 22% niet genoeg va Ik heb n aardigheden o of kennis 21% % 15% Het kost te eveel tijd 9% 9% Vanwege ge ezondheidspro oblemen 2% 5% 201 10 Het is s te duur 2% 201 11 4% Ik maak mij zorgen o over mijn veili igheid of… 1 1% 3% Is er n nog niet van g gekomen 7% 2% Ik k maak mij zor rgen over mijn n privacy 1 1% 2% Ik ho oor alleen maa gen over… 0 ar slechte ding 0% 11% rmatie op het internet… 0 Ik vind infor 0% 11%  Figuur 3.1 Motivaties om geen gebruik te maken van h internet (% van mensen da het internet n 1 m het v at nooit gebruikte)   9  
  10. 10. Uit Figuuur 3.1 blijkt d dat desintere esse de belan ngrijkste reden om het in nternet nooit t gebruikt te e hebben. Dit  geld voor  47% (uit  gegev dt  %  vens  van  he CBS  blijkt dat  dit  in  2010  voor 5%  van  de  gehele  et  t  r Nederlan ndse  bevolk king  gold).  Vorig  jaar  be V edroeg  dit  percentage  nog  57%.  D Daarnaast  vi indt  26% zichzelf  te  oud  om  h internet  te  gebruike Ten  opzic het  en.  chte  van  vorig  jaar  zijn  het  hebben  van  niet genoeg v vaardigheden als argume ent een plaaatsje gezakt. Het niet nod dig hebben v van het inter rnet staat hier nu  boven (22%), gevolgd do oor een teko ort aan vaar rdigheden (1 15%). Daarna aast geeft 9%% van de mensen  die internet t nooit gebru uikten aan d dat het tevee el tijd kost en 5% dat ze e er geen geb bruik van kunnen  maken  doo gezondhe or  eidsprobleme Minder  frequent  ge en.  enoemde  re edenen  zijn  te  hoge kosten  o issues  me privacy.  Bijna  nieman gaf  aan  het  internet  niet  te  geb of  et  B nd  h bruiken  vanw wege  het horen  vvan  alleen  m maar  slechte dingen  ov het  inte e  ver  ernet  of  omdat  informa atie  op  het  internet onbetrouwbaar is.   51% et in geïnteresseerd Ik ben er nie 38% 55% % 29% d voor Ik ben er te oud 13% 27% 21% Ik heb het niet nodig 19% 27% 14% Ik heb niet gen noeg vaardigh heden 19% 18% 1 Laag opgeleid Middelb aar opgeleid Hoog g opgeleidFiguur 3.2 Motivaties om geen gebruik te maken van het internet naar opleidings 2 m k n n sniveau (% van mensen dat het internet n hnooit gebruikte)In figuur r 3.2 zijn de v vier meest genoemde re edenen voor niet‐gebruikk verdeeld na aar opleiding gsniveau. Opvallennd is dat hogger opgeleideen het hoogs st scoren op zowel desintteresse als h het niet nodig g hebben van het  internet. Voorig jaar zage en we  nog d dat in de hoog opgeleide groep niem mand zichze te oud  elf achtte om gebruik va an het intern net te maken n. Dit jaar we erd dat door 27% genoem md.  Informatiegaring 80% % Vermaak V 20% Nieuwe co ontacten 10% Iets te leren 10% C Contact met v vrienden 10% Aankopen doen 10% het werk Voor h 10%     Figuur 3.3 Motivaties om gebruik te gaa maken van h internet (% van mensen da het internet n nooit heeft gebruikt 3 m an het v at nog gmaar dit w ooit wil gaan doen)  wel n    10  
  11. 11. Van de groep mensen die het internet nog nooit hebben gebruikt geeft 82% aan dat zij wel iemand kennen  die  hem  of  haar  eventueel  zou  kunnen  helpen  bij  het  gebruik  van  het  internet.  Het  aantal mensen binnen deze groep dat aangeeft het internet te gaan willen gebruiken is slechts 7%. Van deze relatief kleine groep zijn in Figuur 3.3 de redenen weergegeven waarvoor zij het internet dan zouden gebruiken. Veruit de meest genoemde reden is het vergaren van informatie. Vermaak staat met 20% op de tweede plaats.   3.2.2 Motivaties van mensen die het internet ooit hebben gebruikt maar gestopt zijn  Het percentage mensen dat het internet wel ooit heeft gebruikt, maar hiermee is gestopt is slechts 8,7%. De belangrijkste reden is net als vorig jaar het niet (meer) geïnteresseerd zijn in het internet (23%). Een kleine groep mensen geeft aan dat het teveel tijd kost (15%), het te duur is (8,7%), niet genoeg vaardigheden heeft (23%), thuis geen toegang meer heeft (8%) of het niet meer nodig heeft (8%).  Redenen  die  niet  genoemd  werden  zijn  zorgen  over  privacy,  de  onbetrouwbaarheid  van informatie op het internet of het hebben van slechte ervaringen met het internet. Van de mensen die gestopt  zijn  met  het  gebruik  van  het  internet  geeft  77%  aan  ooit  hulp  gevraagd  te  hebben  bij  het gebruik van het internet. Tevens geeft 54% van de mensen die gestopt zijn met internetten aan dit in de toekomst waarschijnlijk wel weer eens te gaan doen. Zij zullen dit vooral doen om informatie te vergaren en om contact met bekenden te onderhouden.  3.3 Motivatie om het internet te gebruiken onder internetgebruikers  Volgens het CBS (Statline) is 95% van de Nederlanders gemotiveerd om het Internet te gebruiken. Bij de  mensen  die  gebruik  maken  van  het  internet  is  achterhaald  met  welke  motivaties  zij  dit  doen. Hierbij  zijn  gevalideerde  instrumenten  gebruikt.  Net  als  vorig  jaar  zijn  de  volgende  motivaties meegenomen:  carrière  (het  internet  gebruiken  om  de  carrièremogelijkheden  te  vergroten), persoonlijke  ontwikkeling  (het  internet  gebruiken  voor  het  leren  van  nieuwe  dingen),  community (het  internet  gebruiken  om  nieuwe  mensen  te  leren  kennen  en  tot  een  groep  te  behoren), ontspanning  (het  internet  gebruiken  om  tijd  te  verdrijven),  transactie  (het  internet  gebruiken  om aankopen  te  doen),  vermaak  (het  internet  te  gebruiken  ter  plezier),  interactie  met  bekenden  (het internet  gebruiken  om  contacten  met  bekenden  te  onderhouden)  en  informatie  (het  internet gebruiken  om  informatie  te  vergaren).  Voor  al  deze  categorieën  motivaties  zijn  verschillende stellingen opgesteld waarbij aan de respondenten de mate van overeenstemming is gevraagd op een 5‐puntsschaal (“helemaal mee oneens” tot “helemaal mee eens”). Figuur 3.4 geeft de verschillende motivatiecategorieën en de gemiddelde scores weer.  Uit  Figuur  3.4  blijkt  dat  de  belangrijkste  motivatie  om  het  internet  te  gebruiken  het  vergaren  van informatie  is.  De  tweede  en  derde  plaats  zijn  ten  opzichte  van  2010  omgedraaid.  Nu  staan  op  de tweede  plaats  het  internetten  ter  vermaak  en  op  de  derde  plaats  het  onderhouden  van  contacten met  vrienden,  familie  of  andere  bekenden.  Het  doen  van  aankopen  scoort  net  als  vorig  jaar  nog  11  
  12. 12. steeds b bovengemidd deld. Ook bo ovengemidde eld scoort he et gebruik van het inter net ten behoeve van persoonlijke ontwikk keling. Opval llend is dat z zowel interneetten om te ontspannen,, voor het maken van nieuwe ccontacten of f ergens bij te horen en o om de carrièremogelijkhe eden te verg groten laag scoren.   Informa atie 4,27 4,11 Verma aak 3,,78 3,74 Interac ctie 3,85 3 3,63 Transac ctie 5 3,55 3,58 8 2010 Persoonli ijke ontwikkeling 4 3,54 2011 Ontspanning 2,81 2,79 nity Commun 2,56 2,64 2 Carrière 2,33 2,37 7 1 2 3 4 5  Figuur 3.4 Motivaties om het internet te gebruiken (van 1 - helemaal niet gemotiveer tot 5 - heel e gemotiveerd 4 m n n rd erg d)Om  een beter  inzic te  krijgen  hoe  deze  motivaties  verschillen  tussen  versc n  cht  chillende  se egmenten binnen  d Nederlan de  ndse  interneetgebruikers  zijn  in  Figuren  3.5,  3.6 3.7  en  3.8 de  motivaties  over  6,  8 geslacht, leeftijd, opleiding en be eroepsfunctiie verdeeld.  Informa atie 4,13 4,10 Vermaak 3,72 3,76 Interac ctie 3,71 3,55 Transac ctie 3,59 ,57 3, Persoonli ijke ontwikkel ling 3,55 3,53 Ontspann ning 2,81 3,77 Commun nity 2,63 2,66 Carrière 2,32 2 2,4 41 1 2 3 4 5 Vro ouw Man  Figuur 3.5 Motivaties ond Nederlands internetgebru 5 der se uikers, naar ges slachtDe  versc chillen  in  mo otivaties  tussen  mannen en  vrouwe zijn  klein.  Zie  Figuur  3 Vrouwe scoren  n  en  3.5.  en hoger  op  interactie  (contacten  met  vriend en  onderho ouden),  mannen  iets  hooger  op  carr rière  (het internet om de carriè èremogelijkh heden te ver rgroten).   12  
  13. 13. In Figuur 3.6 zijn de motivaties  verdeeld ov er drie versc chillende lee eftijdscatego orieën. Hierb bij valt op dat de jo ongste groepp (16‐35) bij a alle motivatiies behalve informatie heet hoogst scooort.   4,05 I Informatie 4,14 4,14 4,00 Vermaak 3,74 3 3,52 2 3,87 Interactie 9 3,49 3,5 58 3,68 Transactie T 3,67 3,40 Pe ersoonlijke 3,6 61 1 3,51 ontwikkeling 3,53 3,07 On ntspanning 2,76 2 7 2,57 2,92 Community 2,60 2,44 2,69 Carrière 2,46 1,99 1 2 3 4 5 16 6‐35 36‐55 5 55+Figuur 3.6 Motivaties ond Nederlands internetgebru 6 der se uikers, naar lee eftijdIn  Figuur  3.7  zijn  de motivaties verdeeld  o e  s  over  drie  opleidingsniveaaus.  Hierbij  valt  op  dat  de  lager opgeleidde groep inte ernetgebruik kers meer ge motiveerd is s om het inteernet te gebr ruiken voor vvermaak, interacti en  ontspa ie  anning.  Ook  scoort  deze groep  opv e  vallend  geno het  hoo oeg  ogst  op  de  motivatie  mpersoonlijke  ontwikkeling.  De  hoger  opgele h eide  groep  steekt  net  als  vorig  jaa r  boven  de  lager  en  s amiddelbaar  opgeleid groepen  uit  bij  de  motivaties  informatie  en  transactie Het  verga de  i e e.  aren  van informat tie is wel voo or alle drie de opleidings niveaus de b belangrijkste motivatie.  In  Figuur  3.8  zijn  de motivaties  verdeeld  ov de  vijf  be e  ver  eroepsfuncti We  zien hier  dat  de mensen  ies.  n  e werkzaam  in  de  lagere  beroeps sgroepen  me gemotive eer  eerd  zijn  om het  interne te  gebruiken  voor  m  et vermaak en  ontspa k  anning.  Managers  score het  hoog op  de  motivaties  in en  gst  m nformatie,  in nteractie, transactie  en  carrière.  Persoonlijk  ontwikke eling  is  voor  alle  groep positief,   met  de  mi pen  iddelbare beroepsg groepen als aanvoerder.   13  
  14. 14. 4,05 Informatie 4,11 2 4,22 3,76 Vermaak 3,77 3,66 3,70 Interactie 3,61 3,57 3,47 Transactie 3,64 3,67 3,55 P Persoonlijke o ontwikkeling 3,58 3,48 3 2,97 O Ontspanning 2,81 2,4 46 La ag 2,79 Community 2,64 Miidden 43 2,4 2,33 Ho oog Carrière 2,4 44 2,32 1 2 3 4 5Figuur 3.7 Motivaties ond Nederlands internetgebru 7 der se uikers, naar oplleiding 4,03 4,10 Informatie 4,20 4,21 4,07 3,86 3,84 Vermaak 3,83 3,81 3,4 45 3,,55 3,63 3 Interactie 3,5 51 3,60 3 3,44 3,59 3 3,71 Transactie 3,72 3,82 3,52 3,5 50 epen Lagere beroe 3,,56 Persoonlijke ontwikkeling 3,4 47 3,52 3,4 47 Middelbare b beroepen 3,02 2,81 Hogere beroe epen Ontspanning 2,64 2 2,64 2 2, ,59 Managers 2,74 2,72 Community 2,5 52 2,42 2 er Directie/Hoge 2,41 1 management t 2,29 2,5 53 Carrière 2,552 2,64 2 2,4 48 1 2 3 4 5Figuur 3.8 Motivaties ond Nederlands internetgebru 8 der se uikers, naar ber roepsfunctie 14  
  15. 15. 3.4 Internationale gegevens met betrekking tot motivatie  Cijfers met betrekking tot motivaties waarin Europese landen met elkaar worden vergeleken zijn niet beschikbaar. In het eerste trendrapport zijn wel redenen opgenomen om geen gebruik te maken van het  internet.  Deze  gegevens  waren  afkomstig  van  Eurostat.  Helaas  zijn  deze  gegevens  nooit  meer bijgewerkt. 3.5 Conclusies ten aanzien van motivatie  In  het  vorige  Trendrapport  werd  geconstateerd  dat  er  een  minderheid  van  ouderen  en  lager opgeleiden bestaan die niet voldoende gemotiveerd is om toegang tot het internet te verwerven en dit  te  gebruiken.  Dit  zien  we  in  2011  nog  steeds.  Bij  degenen  die  het  internet  nog  nooit  hebben gebruikt  (9%  volgens het  CBS in 2010) is desinteresse de belangrijkste reden. Wel zien we hier  ten opzichte  van  2010  een  behoorlijke  daling.  Andere  veel  genoemde  redenen  om  het  internet  niet  te gebruiken zijn het gevoel hebben er te oud voor te zijn, het bezitten van onvoldoende vaardigheden, het niet nodig hebben en het geen tijd hebben. Deze motieven komen relatief veel voor bij ouderen en lager opgeleiden.  In Nederland zijn relatief weinig drop‐outs voor internetgebruik: onder degene die het internet niet gebruiken was dit percentage in 2011 9% (tegenover 7% in 2010). Ruim de helft van de drop‐outs is van  plan  in  de  toekomst  naar  het  internet  terug  te  keren.  Net  als  vorig  jaar  is  het  belangrijkste onderzoeksresultaat bij de niet‐gebruikers dat slechts 7,3% aangeeft het internet in de toekomst nog te willen gaan gebruiken. Dit percentage is lager dan vorig jaar (15,3%). Het lijkt er dus op dat we nu echt de harde kern bereiken van mensen die echt niet willen of kunnen. Deze kern bestaat voor een deel  uit  functionele3 of  volledige  analfabeten  die  het  internet  niet  kunnen  gebruiken.  In  het  vorige trendrapport  is  aangegeven  dat  dit  voor  ongeveer  13%  van  de  volwassen  Nederlandse  bevolking geldt. Een deel van deze groep gebruikt het internet met behulp van iconen, foto’s en video en met behulp van gesproken websites of medemensen die wel kunnen lezen. Tevens bestaat een deel uit een  kern  van  mensen  die  echt  niet  willen  of  kunnen  (door  een  handicap  of  een  gebrek  aan vaardigheden). De gevonden algemene motivaties van degenen die het internet wel gebruiken wijzen erop dat het internet net als vorig jaar nog steeds primair een informatie en vermaak medium is. Opvallend is dat de scores op bijna alle motivatiecategorieën zijn afgenomen. Alleen bij internetten voor het doen van transacties, voor groeps community en voor carrièredoeleinden is een kleine toename zichtbaar. Bij de  soorten  van  internetgebruik  zullen  we  later  zien  dat  het  aantal  mensen  dat  online  winkelt  en marktplaatst verder is toegenomen. Op  één  uitzondering  na  zijn  er  geen  grote  verschillen  tussen  mannen  en  vrouwen  bij  de  algemene motivaties om internet te gebruiken. Vrouwen scoren alleen veel lager op ontspanning dan mannen. In  hoofdstuk  6  zullen  we  zien  dat  er  meer  verschillen  waarneembaar  zijn  bij  de  concrete                                                             3 Functioneel analfabetisme (of: laaggeletterdheid) houdt in dat mensen moeite hebben met lezen en/ofschrijven. Dit in tegenstelling tot analfabeten, die helemaal niet kunnen lezen en schrijven. 15  
  16. 16. toepassingen. Bij de verschillende leeftijdsgroepen geldt dat hoe jonger men is, hoe meer men het internet  wil  gebruiken  voor  vermaak  en  ontspanning.  Nederlanders  tussen  de  16  en  35  willen  het internet  ook  meer  gebruiken  ten  behoeve  van  hun  carrière  en  voor  het  leren  kennen  van  nieuwe mensen  en  tot  het  behoren  van  een  groep.  Betreffende  opleidingsniveau  zien  we  dat  de  hoger opgeleiden  hoger  scoren  op  de  motivatie  informatie.  Verderop  zullen  we  zien  dat  de  verschillen vooral liggen in het soort informatie dat men zoekt. Tevens willen hoger opgeleiden net als vorig jaar het  internet  meer  benutten  voor  hun  carrière  en  voor  het  doen  van  transacties.  Lager  opgeleiden willen het internet duidelijk meer gebruiken voor vermaak, ontspanning en voor het deelnemen aan communities. Betreffende de Nederlandse beroepsbevolking zien we dat de lagere beroepsbevolking het  internet  meer  dan  gemiddeld  gebruiken  voor  ontspanning  en  vermaak.  Wel  is  voor  hen  ook informatie de belangrijkste reden.  Volgens Figuur 1.1 is motivatie de eerste drijvende kracht in het gehele proces van toegang tot het internet.  In  dit  hoofdstuk  hebben  we  gezien  welke  motivaties  van  belang  zijn  voor  het  wel  of  niet verwerven van fysieke toegang tot het internet.    16  
  17. 17. 4 Fysieke toegang  4.1 Inleiding  Fysieke toegang is de tweede vereiste voor volledige toegang tot het internet. Het gaat hier over het bezitten  van  een  computer‐  en  internetaansluiting.  Het  kan  gaan  om  eigen  bezit,  meestal  thuis,  of om een aansluiting op het werk, op school of in een openbaar gebouw. Daarnaast kunnen we nog het  bredere  begrip  materiële  toegang  onderscheiden.  Dit  betekent  het  bezit  van  randapparatuur, software,  abonnementen  (anders  dan  toegang)  en  zaken  als  inkt  en  printerpapier  die  bij  sommige toepassingen noodzakelijk zijn. Deze additionele middelen worden in dit rapport buiten beschouwing gelaten.  In  hoofdstuk  7  wordt  verder  ingegaan  op  de  mate  van  gebruik  van  computers  en  het internet.  Het  hebben  van  fysieke  toegang  betekent  immers  niet  dat  mensen  ook  daadwerkelijk gebruik van computers en het internet maken.  4.2 Nationale toegangsgegevens  Het aantal huishoudens met toegang tot het internet is in 2010 verder gestegen tot 91%. Dit is nog steeds  iets  minder  dan  het  aantal  huishoudens  met  toegang  tot  een  PC  (94%).  In  totaal  heeft  94% van  de  Nederlanders  internettoegang.  Dit  komt  omdat  ook  elders  een  computer  of  internet  kan worden gebruikt. Voor 49% is dit het werk (opvallend is dat dit percentage ten opzicht van 2009 twee procentpunten is gedaald), voor 19% op een school, voor 22% bij iemand anders en voor 8% ergens anders. Zie Tabel 4.1.  Tabel 4.1 Toegang tot computers en internet en plaats van internetgebruik, % van alle personen   2006  2007  2008  2009  2010  Huishoudens met PC toegang  84  86  88  91  92  Personen met PC toegang  88  90  92  93  94  Huishoudens met internet toegang  80  83  86  90  91  Personen met internet toegang  85  88  91  93  94  Plaats internetgebruik            Thuis  95  97  97  98  98  Bij iemand anders thuis  13  18  20  22  22  Op het werk  44  47  47  51  49  Bij een onderwijsinstelling  15  18  18  19  19  Ergens anders  3  5  6  6  8 Bron: CBS Statline In Tabel 4.2 is de toegang tot computers verdeeld naar geslacht, leeftijd en opleiding. Hieruit blijkt dat  het  verschil  tussen  mannen  en  vrouwen  blijft  gehandhaafd.  Het  verschil  tussen  lager  en  hoger opgeleiden is nog steeds aanzienlijk; 88% en 99% respectievelijk. Betreffende leeftijd valt op dat van de senioren 30% nog geen toegang tot een computer heeft in het huishouden.  Tabel 4.3 richt zich verder op het internet. Hier is hetzelfde verschil waarneembaar tussen mannen en vrouwen. Van de lager opgeleide groep heeft 13% nog geen toegang tot het internet (zelf of via  17  
  18. 18. het huishouden). Bij de senioren is dit 32%, een afname van 4% ten opzichte van 2009. Wanneer we naar inkomen kijken zien we dat in de laagste en de op een na laagste groep inkomens nog genoeg ruimte is voor het verbeteren van de internettoegang. Hetzelfde geldt voor de niet‐werkzame groep mensen in Nederland. Hiervan heeft 17% nog geen internettoegang (wel 3% meer ten opzichte van 2009).  Tabel 4.2 Toegang tot een computer (zelf of in huishouden), % van alle personen   2006  2007  2008  2009  2010  Geslacht             Man   89  91  91  95  95  Vrouw  87  90  92  92  93  Opleiding            Laag  81  83  85  87  88  Midden   92  95  94  97  98  Hoog  96  97  98  99  99  Leeftijd            15‐25  98  99  99  98  99  25‐45  94  95  96  98  99  45‐65  86  89  91  93  94  65‐75  57  59  61  66  70 Bron: CBS Statline   Tabel 4.3 Toegang tot het internet (zelf of in huishouden), % van alle personen   2006  2007  2008  2009  2010  Geslacht             Man   86  89  90  94  95  Vrouw  84  87  91  92  93  Opleiding            Laag  76  79  84  86  87  Midden   88  92  93  96  97  Hoog  95  95  97  98  98  Leeftijd            15‐25  95  98  98  99  99  25‐45  91  93  96  98  99  45‐65  83  86  91  92  94  65‐75  50  54  57  64  68  Inkomen            e 1  20% groep (laagst)  76  78  82  85  87  2e 20% groep   81  83  88  89  90  3e 20% groep   86  87  93  93  96  e 4  20% groep  89  93  95  97  98  5e 20% groep (hoogst)  93  96  96  98  98  Werk            Werkzaam  91  94  95  97  98  Niet werkzaam  69  71  77  80  83  Werkzaam < 12 uur  97  95  97  97  98  Werkzaam > 12 uur  91  94  95  97  98 Bron: CBS Statline   18  
  19. 19. Uit Tabe el 4.3 blijkt d dat de groep mensen diee zelf of in het huishouden geen toe egang hebben tot het internet  gekenmerkt t wordt door een groot  aantal 65‐plussers, niet werkzame m mensen, mennsen met een lage er opleidingsniveau en m mensen uit dee laagste ink komensgroep pen. De groe ep mensen d die zelf of in  het  h huishouden  g geen  toegan heeft  tot  het  interne kan  echte niet  bepe rkt  worden  tot  deze  ng  et  er kenmerk ken. In geen van de groepen weergeg geven in Figuuur 4.3 is de toegang 100 0%.  Aan  de  i internetgebrruikers  is  gevraagd  welk apparaten zij  gebruike Dit  is  we ke  n  en.  eergegeven  in  Figuur 4.1. We  zien hier dat 73% gebru uik maakt va n een desktop computer en 71% va n een laptop p. Verder gebruikt 31%  een  smartphone.  Ook  spelco t  omputers  zijn populair  met  een  geb n  m bruikspercentage  van 23%. Tabblet Pc’s en e eReaders zijn n in opkomstt, maar zeker nog geen algemeen geb bruiksappara aat.  Desktop computer 73% Laptop 71% Smar rtphone 31% Spelcom mputer (Xbox, , Playstation, W Wii etc) 23% 2 Tablet Pc (iPad, Asus etc) 10% eReader e 5%  Figuur 4.1 Apparaten ge 1 ebruikt door inte ernetgebruikers 4.3 I Internatio onale toegangsgeg gevens  Uit Tabe el 4.4 op de v volgende pag gina blijkt da at het percenntage Europeese huishoud dens met toe egang tot het  internet  in  2010 verder  is  gestegen  naa 70%.  IJsla bezet  de eerste  plaa in  2010  met  92%  0  g ar  and  e  ats toegang, , daarna volggt Nederland d met 91% ( ers van Eurostat die iets  afwijken van de CBS  (volgens cijfecijfers). I In alle Europ pese landen is het percen ntage in het aafgelopen jaar gestegen.. In de Oost Europese landen g groeit de huisshoudelijke t toegang tot  het internet nog steeds het snelst.  4.4 C Conclusie es ten aan nzien van fysieke to oegang   ar werd gecoVorig jaa oncludeerd ddat Nederlan nd betreffend de fysieke to oegang tot co omputers enn internet haar  verrzadigingspu heeft  be unt  ereikt.  In  Eu uropees  verb band  zien  we  dat  allee IJsland  ee hoger  w en  en thuisbezzit van compputers en thuuisaansluiting g heeft (1%  verschil). In Zuid‐ en Ooost‐Europa is s dit punt nog niett bereikt wat t verklaart w waarom hier d de jaarlijkse stijging hoger is dan in N Nederland en andere Noord‐Europese land den.   Nederland nog geen sprake van voll edige dekkinEr is in N ng zoals die  nagenoeg w wel aanwezig g is bij de telefoon n en de televisie. Zowel b bij computer bezit als bij het thuis heb bben van int ternettoeganng blijven  pgeleiden  en  vooral  senioren  achter .  Wel  zijn  de verschillen ten  opzicht van  vorig jaar  iets lager  op e  n  te  g kleiner. Nu vinden w we betreffendde internetto oegang 11% verschil tuss sen hoger en n lager opgeleiden en 31% vers schil tussen  65 plussers en jongeren  (15‐25). Wa aarschijnlijk b t inkomen een kleine  blijft ook hetrol speleen: er is 11% % verschil tus ssen de 20%% hoogste en n de 20% laa agste inkome ens. Wannee er dit het geval  is,  zou  dit  voo naar  vor moeten  komen  bij  de  materiële toegang  in de  bredere zin.  Het  oral  ren  d e  n  e  19  
  20. 20. bezit van noodzakelijke randapparatuur, software en abonnementen is in dit onderzoek echter niet meegenomen.  Bij  de  toegang  tot  computers  en  internet  is  de  thuisaansluiting  de  laatste  jaren  steeds  belangrijker geworden. We zien dat het percentage internetgebruiks met laptop behoorlijk is, 71%. Aangezien het draadloos  internetnetwerk  zich  blijft  uitbreiden  hebben  mensen  met  een  draagbare  computer  op steeds  meer  plaatsen  de  beschikking  over  internet.  Additionele  aansluitpunten  en  draadloze faciliteiten in publieke ruimten en gebouwen, ook die van de overheid, worden steeds belangrijker.  Tabel 4.4 Percentage Europese huishoudens met toegang tot het internet   2006 2007 2008 2009  2010 EU 27   49 54 60 65  70 IJsland  83 84 88 90  92 Nederland  80 83 86 90  91 Luxemburg  70 75 80 87  90 Noorwegen  69 78 84 86  90 Zweden  77 79 84 86  88 Denemarken  79 78 82 83  86 Duitsland  67 71 75 79  82 Finland  65 69 72 78  81 Verenigd Koninkrijk  63 67 71 77  80 Oostenrijk  52 60 69 70  73 België  54 60 64 67  73 Ierland  50 57 63 67  72 Frankrijk  41 49 62 63  74 Slovenië  54 58 59 64  68 Malta  53 54 59 64  70 Estland  46 53 58 63  68 Slowakije  27 46 58 62  67 Litouwen  35 44 51 60  61 Polen  36 41 48 59  63 Letland  42 51 53 58  60 Hongarije  32 38 48 55  60 Spanje  39 45 51 54  59 Tsjechië  29 35 46 54  61 Italië  40 43 47 53  59 Cyprus  37 39 43 53  54 Kroatië  : : : 50  56 Portugal  35 40 46 48  54 Griekenland  23 25 31 38  46 Roemenië  14 22 30 38  42 Bulgarije  17 19 25 30  33 Turkije  : : : :  42 Zwitserland  : : : :  :Bron: Eurostat      20  
  21. 21. 5 Vaardigheden 5.1 Inleiding  In  dit  hoofdstuk  komen  vijf  soorten  vaardigheden  aan  de  orde  die  men  nodig  heeft  om  gebruik  te maken  van  het  internet:  operationele,  formele,  informatie,  communicatie  en  strategische vaardigheden. Nieuw in deze opsomming zijn de communicatievaardigheden. Deze zijn in het vorige trendrapport  niet  meegenomen.  Deze  vaardigheden  gaan  over  het  communiceren  in  een  online omgeving, communicatie die in vergelijking met de offline wereld minder rijk is onder andere door een  beperkte  rol  van  non‐verbale  communicatie.  Bij  communicatievaardigheden  gaat  het  over  het gehoord worden op internet en het uitwisselen van informatie met andere internetgebruikers. Voor de  volledigheid  is  hieronder  de  definitie  en  toepassing  van  alle  vaardigheden  op  het  internet weergegeven:  Operationele vaardigheden zijn het kunnen…   …bedienen van een internet browser:  o Het openen van websites door de URL in de adresbalk te typen,   o Het vooruit en terug kunnen surfen tussen internetpagina’s door gebruik te maken van  de browser knoppen,   o Het opslaan van bestanden op de harde schijf,   o Verschillende formaten kunnen openen en opslaan (bijvoorbeeld PDF);  o Het opslaan van websites in de Favorieten  o Het gebruiken van een hyperlink.    …bedienen van een zoekmachine op het internet:  o Het invullen van zoekwoorden in een zoekveld,   o Het uitvoeren van een zoekopdracht,   o Het openen van zoekresultaten in de lijst met zoekresultaten.    …gebruiken van online formulieren:  o Gebruik  maken  van  de  verschillende  typen  invoervelden  en  knoppen  (bijvoorbeeld  dropdown menu’s);  o Het versturen van een formulier.    Formele vaardigheden zijn het kunnen…   …navigeren op het internet:  o Hyperlinks  gebruiken  (in  een  menu,  tekstueel,  plaatjes  etc.)  in  verschillende  menu  en  website lay‐outs.   …behouden van een gevoel van oriëntatie tijdens het navigeren op het internet:   o Niet gedesoriënteerd raken binnen een website,  o Niet gedesoriënteerd raken tijdens het surfen tussen websites,   o Niet gedesoriënteerd raken tijdens het openen van en surfen tussen zoekresultaten.     Informatie vaardigheden zijn het kunnen…   …vinden en gebruiken van informatie, door:  o Het kiezen van een geschikt zoeksysteem (of plaats om informatie te zoeken),  o Het definiëren van zoekwoorden die zich op het informatieprobleem richten,  o Het selecteren van geschikte informatiebronnen,  o Het evalueren van informatiebronnen.    21  
  22. 22. Communicatie vaardigheden zi ijn het kunne en…   …communiceren met aanderen op he et internet, do oor:  o OOnline identit teiten aan te n nemen,  o CContacten te maken en te o onderhouden n,  o AAandacht te trekken,  o MMeningen uit te wisselen mmet anderen. Strat tegische vaard digheden zijn het…   …voordee el behalen me et behulp van  het internet, door:  o Het oriëntere en op een bep aald doel  o De juiste actiee ondernemenn om het doel te behalen o De juiste beslissingen nemeen om het doel te behalen o De voordelen van dit doel bbehalen.   Om  heldderheid  te  v verschaffen  in  de  discu ussies  en  ac ctiviteiten  ro ondom  digittale  vaardighheden  in Nederlan en  Euro nd  opa  heeft  Digivaardig  &  Digibew wust  een  piramide  ont twikkeld  wa aarin  de verschillende  termen  die  in  het kader  digita vaardigh ale  heden  –  vaak door  elkaa –  gebruikt worden  k  ar  t een  plek  hebben  ggekregen.  De piramid e  is  weerge eze  egeven  in  Figuur  5.1.  D piramide laat  de  De  e verbanden zien tuss sen de Europ pese termen n (vanuit de  actielijnen v van de verscchillende DG’ ’s van de Europese  Commissie)  en  Nederlandse  ben namingen.  Bovendien  brengt  de  pir ramide  duid delijk  het werkterrrein van Digiivaardig & Digibewust in n kaart. Het vvormt een hulpmiddel om m de termin nologie te duiden een het prograamma Digiva aardig & Digiibewust en h haar positie in het speelvveld toe te lic chten.    Figuur 5.1 Piramide v van digitale vaardighede en, ontwikkeld door Digiv vaardig & Dig gibewust.   22  
  23. 23. De  eerst twee  nive te  eaus  worden  in  Nederla de  digit and  tale  basisvaa ardigheden  g genoemd.  In Europa  n vallen deeze niveaus  onder de teerm digital lit teracy als onnderdeel van n de ICT use r skills. Het  derde en vierde  n niveau  van  digitale  vaaardigheden  hebben  een  overlap  met  mediav m vaardigheden (media  n literacy). Het programma Digivaardig & Digi bewust was  de afgelope en tweeënha alf jaar gerichht op het deel vann de piramide onder de s stippellijn. VVanaf 2012 zal ook de to op van de pir ramide onde erdeel uit maken  v het  pro van  ogramma.  Di top  word in  Nederland  geduid  met  e‐Skills Het  gaat  hier  om  ie  dt  s. vaardighheden  voor  p professionals  in  alle  ber roepsgroepen  die  op  hun  werk  moe eten  kunnen  omgaan met allerlei ICT‐syste emen (in Europa de e‐bu usiness skills s genoemd o of e‐Leadershhip skills). In n de punt van de ppiramide zittten de ICT‐professionals, , werkzaam  in de ICT‐ind dustrie of in n andere sectoren. Zij hebben  vaardighede en nodig (in EEuropa de IC CT practitionar skills genooemd) om n nieuwe hoogwaardige systemen  voor  organisaties  te  ontwikkelen  en  te  onderhouden.  Op basis  van  deze  indelin en  het  o p  ng European eSkills Forum heeft ECP‐EPN de ICT T‐vaardighed den‐piramide e opgesteld.    5.2 N Nationale e gegeven ns Vorig jaaar werd gecooncludeerd ddat het lasti g is om aan de resultate en van het s surveyonderzoek een absoluut niveau  van internetvaa t  n  ardigheden  t te  kennen.  Een  van de  conclusiies  was  dat  de  items  toe behoren nde bij de for rmele vaardiigheden waa arschijnlijk te e gemakkelijk worden ge eschat omdat men de bewuste handelinge vaak  ver e  en  rricht,  terwij de  items  bij  operatio jl  onele  vaard igheden  als moeilijk geschat  worden  om mdat  men  sommigen  van hen  niet  zo  vaak  of  no verricht In  vergelijking  met  n  ooit  t. prestatieetests gehouuden aan Universiteit Tw wente werden n de informa atie en strateegische vaard digheden zeker  te hoog  gesch waarsch e  hat,  hijnlijk  omda men  zijn/h at  haar  eigen  intelligente  g gedrag  bij  in nformatie zoeken  e keuzes  m en  maken  op  he internet  o et  overschat.  De  resultaten zijn  echter  wel  geschik om  de  n  r  kt relatieve e verdeling n naar geslachtt, leeftijd en  opleiding weer te geven n. In Figuur 55.1 is het gemmiddelde niveau  v mele,  inform atie,  communicatie  en  strategisch e  vaardighe van  operationele,  form eden  van internetggebruikers w weergegeven n anno 2010  en 2011.  Operation nele vaardighe eden 2,74 2,76 Form mele vaardighe eden 3,80 3,91 Informa atie vaardighe eden ,30 3, 2010 2 3,38 3 2011 2 Communica atie vaardighe eden 2, ,29 Strategisc che vaardighe eden 2,81 2,86 1 2 3 4 5  Figuur 5.2 Gemiddelde n 2 niveau van oper rationele, forme informatie en strategische vaardigheden van internetgeb ele, e bruikers (1laagste niv veau tot 5 hoog niveau) gste In Figuur r 5.2 is te zie en dat het niiveau van allle vaardigheden licht is t toegenomen n in 2011. De e formele vaardighheden  zijn  het  meest  to oegenomen.  Verder  is  te zien  dat  het  niveau  va de  comm e  an  municatie  23  

×