Edukasyon sa Pagpapahalaga UBD 1st to 4th quarter.

37,735 views
37,323 views

Published on

This may help you for your additional references. God Bless.

1 Comment
12 Likes
Statistics
Notes
  • Paano po ba sagutan yung Chart of Abilities , mejo magulo po yung instructions eh
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total views
37,735
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
392
Comments
1
Likes
12
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Edukasyon sa Pagpapahalaga UBD 1st to 4th quarter.

  1. 1. 1 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Kagawaran ng Edukasyon Kawanihan ng Edukasyong Sekondari Sangay ng Pagpapaunlad ng Kurikulum GABAY SA KURIKULUM NG EDUKASYONG SEKONDARI NG 2010 EDUKASYON SA PAGPAPAHALAGA UNANG TAON Abril 2010
  2. 2. 2 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Unang Markahan : Ako Bilang Nagdadalaga / Nagbibinata Aralin 1: Mga Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga / Pagbibinata Bilang ng araw/sesyon: 8 Antas 1 Pamantayang Pangnilalaman: Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unaw a sa mga inaasahang kakayahan at kilos na dapat malinang sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata, sa kanyang mga talento, kakayahan, kahinaan at hilig, at mga tungkulin tungo sa pagtupad ng mga tungkulin at pagtatakda ng mithiin upang mapanagutan ang kahihinatnan ng kanyang mga pasya at kilos. Mga Paksa: 1. Mga Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga / Pagbibinata 2. Mga Talento, Kakayahan at Kahinaan 3. Mga Hilig 4. Mga Tungkulin ng Kabataan Pamantayan sa Pagganap: Ang mag-aaral ay naisasagaw a ang mga sumusunod : 1. mga angkop na hakbang tungo sa paglinang ng apat na inaasahang kakayahan at kilos (developmental tasks) sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata, 2. mga hakbang tungo sa pagpapaunlad ng kanyang mga talento at paglampas sa mga kahinaan 3. mga hakbang tungo sa pagpapaunlad ng kanyang mga hilig at 4. mga hakbang tungo sa maayos na pagtupad ng kanyang mga tungkulin bilang nagdadalaga / nagbibinata Mga Kakailanganin sa Pag-unawa sa Unang Markahan: Ang pagkilala sa sarili ay gabay sa pagtupad ng mga tungkulin tungo sa pagpapaunlad ng sarili. Mga Kakailanganin sa Pag-unawa sa Aralin 1: Mga Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga / Pagbibinata - Ang paglinang ng mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos (developmental tasks) sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata ay nakatutulong sa: • pagkakaroon ng tiw ala sa sarili , • paghahanda sa susunod na yugto (stage) ng buhay (paghahanda sa paghahanapbuhay at paghahanda sa pag- aasaw a / pagpapamilya), at • pagiging mabuting tao. Mahahalagang Tanong sa Unang Markahan: Bakit mahalaga ang pagkilala sa sarili? Mahahalagang Tanong sa Aralin 1: Mg Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga / Pagbibinata -Bakit mahalaga ang paglinang ng mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos (developmental tasks) sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata?
  3. 3. 3 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Nauunaw aan ng mag-aaral ang: (Mga Kaalaman) Mga Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga / Pagbibinata a. Mga Layunin ng mga Mga Inaasahang Kakayahan at Kilos (Developmental Tasks) sa Baw at Yugto ng Pagtanda ng Tao b. Mga Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga / Pagbibinata at mga Panuntunan sa Paglinang ng mga ito c. Mga Hakbang Tungo sa Pagtamo ng Bago at Ganap na Pakikipag- ugnayan sa mga Kasing Edad d. Mga Hakbang tungo sa Paglinang ng Tiw ala sa sarili Ang mag-aaral ay nakapagsasagaw a ng mga sumusunod: (Mga Kasanayan) • Nakikilala ang mga inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata • Napangangatwiranan kung bakit kailangang linangin ang mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata • Natutukoy ang mga hakbang tungo sa paglinang ng mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata • Natutukoy ang mga pagbabago sa sa kanilang sarili mula sa gulang na 8 - 9 hanggang sa kasalukuyan sa aspetong: (a) Pakikipag-ugnayan (more mature relations) sa mga kasing edad, (b) Papel sa lipunan bilang babae o lalaki, (c) Asal sa pakikipagkapwa / sa lipunan, at (d) Kakayahang makagawa ng maingat na pagpapasya • Napangangatwiranan kung bakit mahalagang kilalanin ang mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata sa aspetong Pakikipag-ugnayan sa kasing edad, Papel sa Lipunan, Asal sa pakikipag-kapwa, Kakayahang makagawa ng maingat na pagpapasya • Napatutunayan kung nakatutulong ang paglinang ng mga inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata sa pagkakaroon ng tiwala sa sarili (self-confidence) at sa pagiging mabuting tao • Naipaliliwanag ang kaugnayan ng paglinang ng mga inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata sa paghahanda sa susunod na yugto ng buhay (sa paghahanda sa paghahanapbuhay at paghahanda sa pag- aasawa at pagpapamilya) • Naisasakatuparan ang mga sariling paraan sa paglinang ng mga inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata nakabubuo ng talaan ng mga positibong self-talk o affirmation tungo sa paglinang ng tiwala sa sarili
  4. 4. 4 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I • nakapagbibigay ng mga puna sa paraan ng ibang kabataan sa paglinang ng mga inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinat Antas 2 Inaasahang Pagganap: Pagsasagaw a ng mga angkop na hakbang tungo sa paglinang ng apat na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata Apat na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata: a. Pagtamo ng bago at ganap na pakikipag-ugnayan (more mature relations) sa mga kasing edad b. Pagtanggap ng papel sa lipunan na angkop sa babae at lalaki c. Pagnanais at pagtamo ng mapanagutang asal sa pakikipagkapw a / sa lipunan d. Pagkakaroon ng kakayahang makagaw a ng maingat na pagpapasya Mga Patunay sa Antas ng Pag-unawa: Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unaw a sa pamamagitan ng: Pagpapaliw anag Pagpapaliw anag ng kaugnayan ng paglinang ng mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pgbibinata sa paghahanda sa susunod na yugto ng buhay (sa paghahanda sa paghahanapbuhay at paghahanda sa pag-aasaw a at pagpapamilya) Kraytirya: Malinaw ang paliw anag sa bawat isa sa apat na inaasahang kakayahan at kilos, kaangkupan ng halimbaw ang binigay Interpretasyon Pagsusuri ng sarili sa pamamagitan ng Ako Noon- Ako Ngayon Profile sa aspetong Pakikipag-ugnayan sa mga kasing edad, Papel sa Lipunan, Asal sa pakikipagkapwa, at Kakayahang makagawa ng maingat na pagpapasya Kraytirya: Malinaw ang paglalaraw an ng sarili sa baw at aspeto, tatlo o higit pa ang paglalaraw an sa baw at aspeto, kaangkupan ng halimbaw ang binigay Paglalapat Pagsasagaw a ng mga angkop na hakbang tungo sa paglinang ng mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata Kraytirya: May tsek ang mga araw kung saan isinagaw a ang mga itinakdang Mga Patunay sa Antas ng Pagganap: Pagtataya ng pagsasagaw a ng mga angkop na hakbang tungo sa paglinang ng apat na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata, batay sa sumusunod na kraytirya: a. Nailahad nang malinaw ang mga paraan ng paglinang ng apat na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata b. May tatlong paraan ng paglinang sa baw at isa sa apat na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata c. Kaangkupan ng paraan ng paglinang ng mga inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata
  5. 5. 5 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I gaw ain at ekis kung hindi, may entry ang kolum ng Kabuuan at Porsyento ng Pagtupad, may kalakip na pagninilay Pagbuo ng Sariling Pananaw Pagbibigay ng mga puna sa paraan ng ibang tinedyer sa paglinang ng mga inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata sa apat na aspetong binanggit Kraytirya: Malinaw na nailahad ang mga paraan ng ibang kabataan sa paglinang ng mga inaasahang kakayahan at kilos na ito, nagbigay ng 2 paraan ng paglinang ng mga inaasahang kakayahan at kilos sa baw at aspeto, batay sa pananaliksik (research) o babasahin ang mga punang ibinigay, may ’w ord of encouragement’, pagmamalasakit o pagsasaalng-alang sa damdamin ng kapw a kabataan Pagdama at pag-unaw a sa damdamin ng iba Pagsulat ng liham sa isang kabataan na nakikiisa sa kanyang mga pagsisikap sa paglinang ng mga inaasahang kakayahan at kilos na ito Kraytirya: Malinaw ang paglalaraw an ng mga bagay na natuklasan sa kahalagahan paglinang ng mga inaasahang kakayahan at kilos, malinaw ang dahilan ng pasasalamat sa tinedyer na nakikiisa sa kanyang pagsisikap sa paglinang ng mga inaasahang kakayahan at kilos, naggaganyak na tuparin ang mga inaasahang kakayahan at kilos (developmental tasks) sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata Pagkilala sa Sarili Pagsulat ng pagninilay sa sariling paraan ng pagsasagaw a ng mga hakbang sa paglinang ng mga inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata Kraytirya: Malinaw ang paglalaraw an ng mga bagay na natuklasan sa sarili, natukoy ang tatlong taong hihingan ng tulong o kokunsultahin (mga taong may higit na kaalaman sa moral na pamumuhay), malinaw ang d. May tsek ang mga araw kung saan isinagaw a ang mga itinakdang gaw ain at ekis kung hindi e. May entry ang kolum ng “Kabuuan at Porsyento ng Pagtupad” f. May kalakip na pagninilay
  6. 6. 6 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I paliw anag sa implikasyon ng paglinang ng mga inaasahang kakayahan at kilos sa pag-unlad ng kanyang pagkatao bilang paghahanda sa susunod na yugto ng buhay Antas 3 Plano ng Patuturo-Pagkatuto Aralin 1: MGA INAASAHANG KAKAYAHAN AT KILOS SA PANAHON NG PAGDADALAGA / PAGBIBINATA A. PAGSISIYASAT AT PAGTUKLAS NG DATING KAALAMAN (EXPLORE) Pagsisiyasat 1. Ipagaw a ang “Pagkat Nagdadalaga/ Nagbibinata Ka Na” Infomercial. Pangkatin ang klase sa apat. Atasan ang baw at pangkat na gumaw a ng infomercial na may temang “Pagkat Nagdadalaga/ Nagbibinata Ka Na”. Ipakikita ng apat na infomercial ang mga inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata. Sa bahaging ito, kinukuha ng guro ang atensyon at interes ng mag-aaral tungo sa paghinuha ng mga malalaking ideya at mga pagganap na angkop sa paksang “Mga Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga / Pagbibinata”. Gamit ang “Pagkat Nagdadalaga/ Nagbibinata Ka Na” Infomercial, tutuklasin ng guro ang mga dating kaalaman ng mga mag-aaral tungkol sa paksang ito sa paraang interaktibo at nakagaganyak. Mapagtitibay ang kaalamang ito sa pagsasagaw a ng Ako Noon – Ako Ngayon Profile, tutukuyin ng baw at mag-aaral ang mga pagbabago sa kanilang sarili mula sa gulang na 8 - 9 hanggang sa kasalukuyan sa aspetong: (a) Pakikipag-ugnayan (more mature relations) sa mga kasing edad, (b) Papel sa lipunan bilang babae o lalaki, (c) Asal sa pakikipagkapw a / sa lipunan, at (d) Kakayahang makagaw a ng maingat na pagpapasya. Sa paraang ito, matataya ang kahandaan ng baw at mag-aaral sa pagharap sa panahon ng pagdadalaga/pagbibinata. Layunin ng mga tanong tungkol sa Ako Noon – Ako Ngayon Profile na gabayan ang mga mag-aaral tungo sa paghinuha ng mga Kakailanganin sa Pag-unaw a (EU) at mga Mahahalagang Tanong (EQ). Ang sagot ng mga mag-aaral sa bahaging ito ay pansamantala lamang – ibig sabihin, pauunlarin nila ang mga ito sa mga susunod na bahagi. Magkakaroon din sila ng ideya tungkol sa inaasahang produkto o pagganap na ipamamalas nila sa araling ito. Lilinangin ang Anim na Aspeto ng Pag-unaw a mula sa bahaging ito hanggang sa bahaging “Transfer”, sa Pagsasabuhay.
  7. 7. 7 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 2. Hayaang ipaliw anag ng baw at pangkat ang nilalaman ng kanilang infomercial. Purihin ang mga pangkat sa mga inilahad na infomercial. 3. Tanungin ang buong klase: a. Anu-ano ang mga inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata? b. Bakit mahalagang linangin ang mga ito? c. Paano lilinangin ang mga inaasahang kakayahan at kilos na ito? Pagtuklas ng Dating Kaalaman 4. Ipagawa ang Indibidwal na Gawain: Ako Noon-Ako Ngayon Profile gamit ang pormat sa ibaba. Ipatukoy ang mga pagbabago sa kanilang sarili mula sa gulang na 8 - 9 hanggang sa kasalukuyan sa aspetong: (a) Pakikipag-ugnayan (more mature relations) sa mga kasing edad, (b) Papel sa lipunan bilang babae o lalaki, (c) Asal sa pakikipagkapwa / sa lipunan, at (d) Kakayahang makagawa ng maingat na pagpapasya. Gabay nila ang mga halimbawa na nasa talahanayan. (FU: Interpretasyon) Ako Noon-Ako Ngayon Profile 5. Ipabahagi ang mga sagot at isulat ang mga itinala ng mga mag-aaral sa talahanayan gamit ang pormat sa Bilang 4 sa itaas. Ako Noon-Ako Ngayon Profile (ng Buong Klase) Ako Noon (Gulang na 8-9) Ako Ngayon Pakikipag-ugnayan sa kasing edad Papel sa Lipunan Asal sa Pakikipag-kapwa Kakayahang makagawa ng maingat na pagpapasya Ako Noon (Gulang na 8-9) Ako Ngayon Pakikipag-ugnayan sa kasing edad Hal.: Madalas makipag-away kapag hindi nasusunod ang gusto Natututo nang makisama sa mga kasing edad Papel sa lipunanbilang babae o lalaki Walang pakialam sa nangyayari sa paligid Namumulat sa mga tungkulin sa lipunan bilang babae o lalaki Asal sa pakikipag-kapwa Makasarili Natututong mamuhay na iniisip ang kapakanan hindi lamang ng sarili kundi maging ng ibang tao Kakayahang makagawa ng maingat na pagpapasya Ang aking ina ang nagpapasya palagi s Gusto ng mabawasan ang pagkakataon na binabantayan ng magulang ang mga kilos at pasya
  8. 8. 8 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 6. Itanong: (FU:Pagpapaliwanag) a. Bakit mahalagang kilalanin ang mga pagbabago sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata sa aspetong Pakikipag-ugnayan sa kasing edad, Papel sa Lipunan, Asal sa pakikipag-kapwa, Kakayahang makagawa ng maingat na pagpapasya? b. Nakatutulong ba ang pamamahala sa mga pagbabagong ito sa pagkakaroon ng tiwala sa sarili (self-confidence)? Patunayan. c. May kaugnayan ba ang mga pagbabagong ito sa paghahanda sa susunod na yugto ng buhay? Pangatwiranan. B. KARANASAN TUNGO SA PAG-UNAWA (FIRM-UP) 7. Ipagawa ang Cybernetics Activity. Pangkatin ang klase sa apat. 7.1 Papiliin sila ng lider at tagasulat (rapporteur). Ipa-raffle ang apat na nakatiklop na papel na nasa isang kahon. Ang bawat isang papel ay may nakasulat na isa sa mga sumusunod: a. Pagtamo ng bago at ganap na pakikipag-ugnayan (more mature relations) sa mga kasing edad b. Pagtanggap ng papel sa lipunan na angkop sa babae at lalaki c. Pagnanais at pagtamo ng mapanagutang asal sa pakikipagkapw a / sa lipunan d .Pagkakaroon ng kakayahang makagaw a ng maingat na pagpapasya 7.2 Sa loob ng 10 minuto, hayaang mag-brainstorm ang baw at pangkat tungkol sa baw at isang inaasahang kakayahan at kilos (developmental task) sa na nakatala itaas. Gamit ang pentel pen, isusulat nila sa manila paper ang sagot sa dalawang tanong: (A) Bakit kailangang linangin ang mga ito at (B) Mga Hakbang sa Paglinang ng mga ito. Ito ang bahagi kung saan susuriin ng bawat mag-aaral ang kanyang sarili tungkol sa mga malalaking ideya na lilinangin sa aralin. Gamit ang Cybernetics Activity, sasagutin ng mga mag-aaral ang sumusunod: (A) Bakit kailangang linangin ang apat na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata at (B) Mga Hakbang sa Paglinang ng mga ito.
  9. 9. 9 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 7.3 Ipapaskil o ipadikit sa dingding ang nasagutang manila papaer ng baw at pangkat. 7.4 Pagkatapos, patayuin ang baw at pangkat sa tapat ng manila paper na nakapaskil. Halimbaw a, ang pangkat na sumagot sa Titik a (Pagtamo ng bago at ganap na pakikipag-ugnayan (more mature relations) sa mga kasing edad) ay tatayo sa tapat ng manila paper tungkol sa Titik b (Pagtanggap ng papel sa lipunan na angkop sa babae at lalaki). Susuriin ng pangkat na ito kung ano pa ang pw ede nilang idagdag sa Titik b. Sa hudyat ng guro, iikot ang baw at pangkat hanggang masulatan nila ang lahat ng manila paper. 7.5 Purihin ang baw at pangkat sa resulta ng gaw ain. Pagkatapos, talakayin sa klase ang mga sumusunod na tanong: a. Anu-ano ang natuklasan ninyo sa yugto ng pagdadalaga / pagbibinata? b. Sa palagay ninyo, makatutulong ba ang paglinang ng apat na inaasahang kakayahan at kilos sa pagiging mabuting tao? Pangatw iranan. C. PAGPAPALALIM (DEEPEN 8. Babasahin: Ipabasa ang babasahin sa ibaba at ipatalakay ang mahahalagang konseptong o Kakailanganin sa Pag-unaw a (EU) na nakapaloob dito. Dito pagtitibayin ang mga dating kaalaman ng mga mag-aaral sa pamamagitan ng pagkonsulta sa mga kaalaman ng mga eksperto (expert systems of knowledge), gamit ang isang sanaysay o babasahin na binuo ng manunulat ng Gabay sa Pagtuturo. Layunun ng bahaging ito na balikan ng mga mag-aaral ang kanilang mga dating kaalaman sa paksa at baguhin o pinuhin ito batay sa mga impormasyong inilahad sa babasahin. Ang mga tanong sa ibaba ng babasahin ang naglalayong linangin sa mga mag-aaral ang kakayahang mahinuha ang mga Kakailangan sa Pang-unawa (EUs). Ilalahad ng mga mag-aaral ang mga ito gamit ang graphic organizer bilang gabay nila sa paghinuha ng mga mahahalagang konsepto. Ang mga nabanggit ay mga mungkahing paraan ng pagganap, pagninilay at pagsasabuhay. Maaari ring hayaan ang mag-aaral na magpasya kung paano nila gagawin ang pagganap, pagninilay at pagsasabuhay. Ang mahalaga ay malinaw ang mga kraytirya para rito.
  10. 10. 10 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I ANG MGA INAASAHANG KAKAYAHAN AT KILOS SA PANAHON NG PAGDADALAGA / PAGBIBINATA Pamilyar ba sa iyo ang mga ganitong salita? Marahil sinasabi mo sa sarili mo ngayon, “Parang narinig ko na yan”. Nalilito ka ba? Ganyan talaga ang buhay ng isang nagdadalaga/nagbibinata. Ang yugto ng pagdadalaga/ pagbibinata ay yugto ng kalituhan, hindi lamang para sa iyo kundi maging sa mga taong nasa sapat na gulang sa iyong paligid. Marahil maging sila hindi malaman kung paano ka na ituturing. Bata ka pa ba o matanda ka na? Alam kong nararamdaman mo na ang napakaraming pagbabago sa iyong sarili sa yugtong ito ng iyong buhay, sa iyong pangangatawan, sa iyong damdamin, at sa iyong pakikitungo sa iyong kapwa. At alam kong malinaw na sa iyo na kinakailangan mong harapin ang napakaraming pagbabagong ito. Mahalagang malagpasan mo ang anumang hamon na ibinibigay nito. Sabi nga nila, “Naku, dapat mature ka na”. Ang daming inaasahan sa iyo. Sa iyong pakiramdam lahat ng kanilang mga mata ay nag-aabang sa mga bagay na iyong gagawin, sa mga salitang iyong sasabihin at sa mga pagpapasyang iyong isasagawa. Kaya nga mas nararapat na handa ka, maging mas maingat ka at maging mas malawak sa iyong pag-iisip sa maraming bagay sa iyong paligid. Sabi nga nila, ganyan talaga ang buhay. Gaano man kalaki ang hamon sa iyo, kailangan mong harapin ang mga ito. Kailangan handa ka at taglay mo ang mga kaalaman na makatutulong sa iyo upang maging matatag ka sa iyong pagharap sa hamon ng pagdadalaga/pagbibinata. Dalaga ka na, hindi na dapat nakikipaglalaro sa mga kapitbahay! Dalaga ka na dapat hindi ka umaalis na hindi naaayos ang iyong silid. Ang bata mo pa para makialam sa mga desisyon dito sa bahay. Ang bata bata mo pa gusto mo na kaagad magpunta sa party…
  11. 11. 11 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Mahalagang maunawaan mo na ang bawat tao ay may inaasahang kakayahan at kilos (developmental tasks) sa bawat yugto ng buhay na dapat tugunan o gampanan. Kailangan ito upang malinang ang kanyang mga kakayahan at matamo ang kaayusan sa pamayanan. Mahalagang kilalanin ang mga inaasahang kakayahan at kilos na ito lalo na sa yugto ng maagang pagdadalaga / pagbibinata (early adolescence). May tatlong mahahalagang layunin ang inaasahang kakayahan at kilos (developmental tasks) sa bawat yugto ng pagtanda ng tao. - Una, nagsisilbing gabay ang mga ito kung ano ang inaasahan ng lipunan sa bawat yugto ng buhay. Mahalagang maunawaan ang mga ito upang matamo ang mga kasanayang angkop dito. Mahalagang isagawa ito sa ilalim ng patnubay ng magulang at mga guro. - Pangalawa, nagsisilbing pangganyak o motibasyon ang mga ito sa binatilyo/dalagita upang gawin niya ang mga inaasahan sa kanya ng lipunan. - Pangatlo, malilinang ang kakayahang iakma ang kanyang sarili sa mga bagong sitwasyon; kaya’t maiiwasan ang stress o nakahihiyang reaksyon dahil makapaghahanda siyang harapin ang mga ito. Halimbawa, ang mga batang nagmamasid sa paraan ng pakikitungo ng binatilyo/dalagita sa katapat na kasarian ay madaling maiakma ang kanilang mga sarili pagdating nila sa yugtong ito. Sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata, may walong inaasahang kakayahan at kilos na dapat malinang ayon kay Havighurst (Hurlock, 1982, p.11). Ang mga ito ay: 1. Pagtamo ng bago at ganap na pakikipag-ugnayan (more mature relations) sa mga kasing edad 2. Pagtanggap ng papel sa lipunan na angkop sa babae o lalaki 3. Pagtanggap sa mga pagbabago sa katawan at paglapat ng tamang pamamahala sa mga ito 4. Pagtamo at pagtanggap ng katanggap-tanggap na asal sa pakikipagkapwa 5. Pagkakaroon ng kakayahang mapag-isa sa mga magulang o may sapat na gulang (adults) 6. Paghahanda para sa paghahanapbuhay 7. Paghahanda para sa pag-aasawa at pagpapamilya 8. Pagkakaroon ng mga halaga (values) at gabay sa mabuting asal
  12. 12. 12 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Narito ang paglalarawan ng bawat isa: 1. Pagtamo ng bago at ganap na pakikipag-ugnayan (more mature relations) sa mga kasing edad. Bago dumating ang yugto ng pagdadalaga / pagbibinata, ang isang bata ay madalas na mas nakikipag-ugnayan sa kapwa batang kapareho ng kanyang kasarian. Halimbawa, kung babae ka, mas gusto mong kalaro ang kapwa mo babae. Para sa isang bata, mahalaga ang pagkakaroon ng kalaro dahil ito ang magtuturo sa kanya ng makipag-ugnayan. Ngunit habang lumalaki at nagkakaisip, nababago ang kanyang pagtingin sa kanyang kapwa. Nagiging mas malalim ang kanyang pagtingin sa pakikipag-ugnayan. Naghahanap na siya ng mga taong makakasama niya nang mas madalas sa araw-araw, makakasundo sa maraming bagay at ibang gawain. Ang tawag niya rito ay mga kaibigan. Sila ang mga taong tumutulong sa kanya upang matanggap at mapabilang siya sa isang pangkat na labas sa kanyang pamilya. Ngunit mahalagang maunawaan niya na may tungkulin siya sa paghubog ng isang malusog at ganap na pakikipag-ugnayan. Sa puntong ito, makatutulong sa iyo ang mga sumusunod na hakbang: a. Alamin mo kung ano talaga ang iyong nais. Kailangang malinaw sa iyo kung ano ang ninanais mo sa isang pakikipag-ugnayan. Halimbawa, gusto mo na magkaroon ng isang kaibigan na maaari mong ituring na parang sarili mong kapatid dahil ikaw ay nag-iisang anak. Makatutulong ito sa iyo upang makalikha ng mga hakbang kung paano mo gagawing ganap ang iyong pakikipag-ugnayan. b. Ipakita ang tunay na ikaw. Mula sa iyong pagkabata natuto ka na gumanap sa iba’t ibang gampanin sa iba’t ibang sitwasyon. Kasama dito ang pakikipag-ugnayan. Sa unang yugto ng iyong pagdadalaga/pagbibinata, ginagawa mo ang lahat upang matanggap ka ng ibang tao na iyong kasing edad. Lagi kang nakahandang makiayon sa kanila. Ngunit maaarimg makalimutan mo na ang totoong ikaw. Huwag kang mahiyang ipakita sa kanila ang tunay mong pagkatao. Ang pagtanggap sa lahat ng ito ng iyong mga kaibigan ay nangangahulugang pagtanggap sa tunay na ikaw nang walang halong pagkukunwari. c. Panatilihing bukas ang komunikasyon. Ang pagbabahagi ng iyong nararamdaman, ninanais, mga plano, mga takot, kasiyahan at iba pa ay mahalaga tungo sa isang ganap na pakikipag-ugnayan. Mas makabuluhan ang pakikipag-ugnayan kung walang anumang itinatago sa bawat isa. (Halimbawa, kahit pa alam mo na makasasakit sa iyong kaibigan na ipaalam sa kanya ang iyong negatibong obserbasyon sa kanyang ugali, tama lamang na sabihin mo ito sa kanya upang magkaroon siya ng pagkakataong baguhin ito. d. Pagtanggap sa isang tao at sa kanyang tunay na pagkatao. Ang pakikipag-ugnayan ay walang kundisyon. Mahalagang tanggapin ang isang tao bilang tunay na siya. Hindi makatutulong kung ganap mong babaguhin ang tao ayon sa iyong nais. Halimbawa, hindi mo maaaring pilitin ang iyong
  13. 13. 13 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I kaibigan na maging kapareho ng iyong pag-iisip, kilos at paniniwala sa lahat ng pagkakataon. Hindi mo rin magugustuhan na nagpipilit ang isang tao na maging isang taong hindi naman totoong siya. Hindi tatagal ang isang pagkakaibigang puno ng pagpapanggap. At lalo’t higit hindi magiging kuntento ang iyong kaibigan na malaman na hindi mo kayang tanggapin ang totoo niyang pagkatao.) e. Panatilihin ang tiwala sa isa’t isa. Kung walang tiwala sa isa’t isa, mahina ang pundasyon ng ugnayan. Kung mananatili ang pagtitwala sa isa’t isa, kayang lagpasan ang anumang mga pagsubok sa pakikipag-ugnayan. Kaya lang, iwasan maging masyadong pamilyar sa isa’t isa. May kasabihan sa Ingles na “Familiarity breeds contempt.” f. Maglaro at maglibang. Walang pinakamasarap kundi ang maging bata. Kung minsan sa labis na pagiging seryoso natin sa buhay, nakakalimutan na natin ang halaga ng paminsan-minsang paglalaro at paglilibang na magkasama. Sa paraang ito, nawawala natin ang maraming pag-aalala, takot, pagdududa at insekyuridad (insecurities). g. Mahalin mo ang iyong sarili. Kung hindi mo matututuhang mahalin ang iyong sarili, hindi mo matutuhan ang magpahalaga sa ibang tao. Mahihirapan ka na tanggapin ang kahinaan ng ibang tao kung hindi mo kayang tanggapin ang sarili mong mga kahinaan. Kung hindi ka masaya sa maraming bagay tungkol sa iyong sarili, walang anumang gagawin ang ibang tao na makapagpapasaya sa iyo. Kung kaya mahalagang simulan mo ito sa tunay na pagtanggap sa kung ano ang tunay mong pagkatao at sa pagpapasalamat sa lahat ng biyaya ng Diyos sa iyo. 2. Pagtanggap ng papel sa lipunan na angkop sa babae o lalaki. Ang mga nagdadalaga/nagbibinata ay bumubuo ng kanilang sariling kahulugan ng pagiging lalaki o babae. Ngunit hindi pa rin naiaalis na ibatay ito sa nakagisnang kultura. Halimbawa, ang lalaki ay malakas, matapang at ang babae naman ay mahina, palaasa. Ang kanilang pagkakaibang bayolohikal ang nagtutulak upang magkaroon ng ganitong pananaw. Ngunit hindi nararapat na lagyan ng hangganan ang kakayahan ng bawat isa batay lamang sa kanyang katangiang bayolohikal. Sa tulong at paggabay ng mga nakatatanda, kailangang mabigyan ng pagkakataon ang bawat isa na hubugin ang kanilang mga papel sa lipunan bilang lalaki at babae. Halimbawa, kailangan na turuan ang mga lalaki na ipakita ang kanilang tunay na damdamin. Umiyak sila kung kinakailangan sa panahon ng labis na kalungkutan. Kailangang salungatin ang paniniwalang ang umiiyak na lalaki ay labis na mahina. 3. Patanggap sa mga pagbabago sa katawan at paglalapat ng tamang pamamahala sa mga ito. Sa yugto ng pagdadalaga/pagbibinata, mabilis ang mga pagbabago sa katawan kung ikukumpara sa ibang yugto ng buhay, maliban sa unang dalawang taon ng sanggol. Sa isang binatilyo/dalagita, ang pagkakaiba niya sa iba sa bilis ng paglaki ng mga bahaging ito ay maaaring maging dahilan ng kawalan ng kapanatagan (insecurity).
  14. 14. 14 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Maaaring magkaroon ng epekto ang mg pagbabago sa katawan sa emosyon at pakikitungo sa kapwa. Likas at panlahat ang mga ito, kaya di dapat mag-alala ang dalagita/ binatilyo. Mahalagang sumangguni sa mga may sapat na gulang (adult) - magulang o taong pinagkakatiwalaan. Kailangan ang masustansyang pagkain sa yugtong ito, sapat na ehersisyo at malusog na pamumuhay (tulad ng pagtulog sa loob ng walong oras at pag-inom ng walo hanggang sampung baso ng tubig araw-araw, at pana-panahong pamamahinga (periodic rest). Kailangan din ang paraan ng pagrerelaks at malalim na paghinga upang maalis ang mga tensyon sa katawan. Makatutulong din ang mga gawaing gagamit ng galaw ng katawan tulad ng paglilingkod sa pamayanan at mga karanasan sa pagkatuto na hands-on. 4. Pagnanais at pagtatamo ng mapanagutang asal sa pakikipagkapwa/ lipunan. (Desiring and achieving socially responsible behaviour). Habang lumalaki ka at nagkakaisip, nakikita mo ang unti-unting paglawak ng iyong mundo. Mula sa iyong tahanan, lumalawak ito habangnadaragdagan ang iyong edad. Ang pagiging mapanagutan sa pakikipagkapwa ay lagpas sa simpleng paggalang sa kapwa, ito ay pag-unawa at pagbibigay halaga na hindi nabubuhay ang tao para lamang sa kanyang sarili. Kailangan natin ang ibang tao upang tunay na makita ang ganda at halaga ng buhay. Para sa isang nagdadalaga/nagbibinata, mahalaga ito upang tunay na makilala ang kanyang pagkatao, upang matukoy kung saan siya nababagay (fit) sa lipunan at upang mabuo ang kanyang tiwala na makibahagi sa anumang gawain o trabaho 5. Pagkakaroon ng kakayahang makagawa ng maingat na pagpapasya. Ang isang bata ay labis na palaasa sa kanyang mga magulang. Hindi siya makapagpapasya kung hindi nasa ilalim ng kanilang paggabay. Makararamdam lamang siya ng seguridad kung alam niyang nariyan sila upang suportahan at tulungan siya. Sa yugto ng pagdadalaga/pagbibinata, kinakailangang matutong linangin ang kakayahan sa maingat na pagpapasya. Mahalagang sumangguni sa mga nakatatanda o awtoridad na higit na may alam sa mabuting pamumuhay (tulad ng magulang o kapatid) sa mga pasyang gagawin; ngunit sanayin na ang sarili na piliin ang opsyon na patungo sa kabutihan – yaong makabubuti sa sarili, sa kapwa at pamayanan. Mahuhubog ang iyong kakayahan sa pagpapasya sa tulong ng mga susunod na aralin sa Edukasyon sa Pagpapahalaga. 6. Paghahanda para sa paghahanapbuhay. Sa ating lipunan, iminumulat ang mata ng mga nagdadalaga/nagbibinata na sa yugtong ito kailangan nilang matutunan ang mga kakayahan na kinakailangan upang ihanda ang kanilang sarili na makakuha ng magandang hanap-buhay sa hinaharap. Makatutulong sa iyo ng: a. Tukuyin ang iyong kalakasan at kahinaan
  15. 15. 15 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I b. Makipagkaibigan at lumahok sa iba’t ibang gawain sa paaralan (extra curricular activities) c. Magkaroon ng plano sa kursong gustong kunin sa hinaharap d. Sumangguni sa mga kakilalang mayroong hanap buhay upang magtanong ukol sa kanilang hanap-buhay e. Hubugin ang tiwala sa sarili at ang kakayahan sa pagpapasya f. Hingin ang paggabay ng mga magulang sa pagpili ng tamang kurso para sa iyo Ang iba pang mga kakayahan na makatutulong sa iyo ay mas malawak na tatalakayin sa mga susunod na aralin. 7. Paghahanda para sa pag-aasawa at pagpapamilya. Kasama sa mga kakayahan at kilos na dapat malinang sa isang nagdadalaga/nagbibinata ay ang mapaghandaan ang pag-aasawa at pagpapamilya. Ngunit mahalagang maunawaan na ganap lamang na matatamo ang kakayahang ito sa huling yugto ng pagdadalaga/pagbibinata at sa maagang yugto ng pagtanda (adulthood). 8. Pagkakaroon ng mga halaga (values) at gabay sa mabuting asal. Sa yugto ng pagdadaaga/pagbibinata, kailangan na mahubog ang iyong sistema ng halaga at paniniwala. Bibigyang-tuon sa mga susunod na aralin ang pagtalakay sa paksang ito. Ang pagtataglay ng mga kakayahan o kilos na ito ay mahalaga upang mapaunlad ang sariling pagkatao. Kritikal ang panahon ng pagdadalaga/pagbibinata. Ito ay maaaring bumuo o sumira ng iyong kinabukasan. Kailangang maging matalino sa mga gagawing pagpapasya at kailangang maging bukas sa pagtanggap ng tulong o payo mula mga taong nagpapakita ng malasakit at nabubuhay sa magandang halimbawa. Ang pinakamahalaga, kailangang buong-buo ang iyong tiwala sa iyong sarili at sa iyong mga kakayahan. Mahalaga ito upang mapagtagumpayan mo ang anumang hamon na iyong kahaharapin sa yugto ng pagdadalaga/pagbibinata. Ang pagkakaroon ng tiwala sa sarili ay nangangahulugan ng pagkakaroon ng positibong pagtingin sa iyong mga kakayahan. Hindi ka nalilimitahan ng mga negatibong pag-iisip na madalas ay hindi naman makatotohanan. Sa pamamagitan ng positibong pag-iisip, mapatataas mo ang iyong tiwala sa sarili at magkakaroon ka ng positibong pananaw at damdamin tungkol sa iyong sarili. Makatutulong sa iyo ang mga sumusunod: a. Hayaang mangibabaw ang iyong mga kalakasan. Mag-isip ng positibo sa lahat ng iyong mga ginagawa at purihin ang sarili dahil sa iyong pagsisikap. Hindi ito nangangahulugan na hindi mo na bibigyan ng tuon ang iyong kahinaan, ngunit hindi nararapat na malimitahan ng iyong mga kahinaan ang iyong kalakasan b. Huwag matakot na harapin ang mga bagong hamon. Ang mga bagong hamon ay pagkakataon upang mapataas mo ang tiwala mo sa iyong sarili. Hindi mo
  16. 16. 16 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I nararapat isipin ang takot ng pagkatalo o ang tagumpay ng pagwawagi. Isipin mo na lamang na sa tuwing may gagawin kang bago; (1) nabibigyan ka ng pagkakataon na magsikap upang matamo ang tagumpay, (2) napatataas mo ang tiwala mo sa iyong sarili, at (3) mas nakikilala at natatanggap mo ang iyong sarili. c. Palaging maging positibo sa iyong mga pag-iisip. Palaging pigilin ang sarili sa pag-iisip ng negatibo; sa halip, palitan ito ng pag-iisip na may mabuting maibubunga. Palaging ipaalala sa sarili na hindi mo man kayang gawin ang lahat ng bagay nang perpekto, makatutulong naman ang mga ito upang unit- unting umunlad ang iyong pananaw sa bawat araw. d. Isipin mo ang iyong mga kakayahan para sa iyong sarili: huwag masyadong umasa sa opinyon ng ibang tao. Huwag mong iasa sa opinyon ng ibang tao ang pagtataya sa iyong mga kabiguan at tagumpay. Mas makatutulong kung mapaunlad mo ang iyong kakayahansa pagsusuri at pagtataya ng iyong sarili. Isa itong malaking hakbang sa pagpapataas ng tiwala mo sa iyong sarili. Mahirap ang pinagdadaanan mo, pero tandaan mo na hindi ka nag-iisa. Lahat ng nagdadalaga/nagbibinata ay may katulad na pinagdaraanan. Maiiba lamang ito depende sa kung paano mo isinabuhay ang mga kakayahan at kilos na kinakailangan para mas mapaunlad mo ang iyong sarili at ang iyong pagkatao. Ngayon, nakahanda ka na ba sa iyong paglalakbay? PAGHINUHA NG KAKAILANGAN SA PAG-UNAWA (EU) 9. Itanong: Ano ang naunawaan mong mahalagang konsepto sa babasahin? Isulat ito gamit ang graphic organizer sa ibaba. Ang EU na dapat mahinuha: Ang paglinang ng mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos (developmental tasks) sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata ay nakatutulong sa: • pagkakaroon ng tiw ala sa sarili, at • paghahanda sa susunod na yugto (stage) ng buhay (paghahanda sa paghahanapbuhay at paghahanda sa pag- aasaw a / pagpapamilya), at Ang paglinang ng mga ________________________ __________________________________________sa panahon ng pagdadalaga/pagbibinata ay nakatutulong sa _________________________________________________
  17. 17. 17 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I • pagiging mabuting tao. C. PAGGANAP, PAGNINILAY AT PAGSASABUHAY (TRANSFER) 10. Ipagawa sa mga mag-aaral ang Tsart ng Aking Paraan ng Paglinang ng mga Angkop na Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga / Pagbibinata. Panuto: 10.1 Lagyan ng tsek ang bawat araw kung nagawa ang itinakdang gawain at ekis kung hindi. Maaaring sundin ang mga nakasulat na sa Tsart o maaaring gumawa ng sariling listahan ng mga gawain. 10.2 Gawin ito sa loob ng dalawang linggo. 10.3 Pagkatapos ng dalawang linggo, bilangin ang lahat ng tsek at isulat ito sa kolum ng “Kabuuan”. Kunin ang porsyento ng pagtupad. Gamiting gabay ang nasa unang bilang sa talahanayan sa ibaba. 10.4 Gumawa ng pagninilay at ilarawan ang pagbabagong naganap mula sa pagsasagawa ng mga itinakdang gawain sa loob ng dalawang linggo. Isulat ang maaaring gawin upang mapaunlad ang mga gawaing may mababang porsyento. Dito na ihahanda ng bawat mag-aaral ang inaasahang pagganap sa pamamagitan ng pagbuo ng isang produkto o pagpapamalas ng isang kasanayan (skill). Sa araling ito, isasagawa ng mag-aaral ang mga inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbubibinata, gamit ang Tsart ng Aking Paraan ng Paglinang sa mga Angkop na Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga / Pagbibinata. Bubuo rin siya ng isang pagninilay na may takdang pormat. Sa bandang huli ng Pagsasabuhay, pipili siya ng isang aspeto ng pagbabago kung saan mababa ang tiwala niya sa kanyang sarili. Pagkatapos, tutukuyin niya ang mga angkop na self-talk upang mapaglabanan niya ang mga kahinaang ito. Gagawa rin ang bawat isa ng paraan ng pagsasabuhay para sa kapwa nagdadalaga / nagbibinata. Ang mga nabanggit ay mga mungkahing paraan ng pagganap, pagninilay at pagsasabuhay. Maaari ring hayaan ang mag-aaral na magpasya kung paano nila gagawin ang pagganap, pagninilay at pagsasabuhay. Ang mahalaga ay malinaw ang mga kraytirya para rito.
  18. 18. 18 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Tsart ng Aking Paraan ng Paglinang sa mga Inaasahang Kakayahan at Kilos sa Panahon ng Pagdadalaga / Pagbibinata Mga Paraan ng Paglinang Lunes Martes Miyerkules Huwebes Biyernes Sabado Linggo Lunes Martes Miyerkules Huwebes Biyernes Sabado Linggo Kabuuan Averageng Pagtupad Pagtamo ng bago at ganap na pakikipag-ugnayan (more mature relations) sa mga kasing edad 1. Hal.:Tutularan lamang ang mabuting ginagawa ng mga kasing edad 10/14 71% 2. 3. 4. 5. Pagtanggap ng papel sa lipunan na angkop sa babae at lalaki 1. Aalamin ang iba’t ibang mga tungkulin o gampanin sa lipunan 2. 3. 4. 5. Pagnanais at pagtamo ng mapanagutang asal sa pakikipagkapwa / lipunan 1. Laging isinasaalang-alang ang damdamin at kapakanan ng kapwa sa kilos at pananalita 2. 3. 4. 5. Pagkakaroon ng kakayahang makagawa ng maingat na pasya 1. Pinag-iisipang mabuti ang kalalabasan ng mga pamimilian sa
  19. 19. 19 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I pasya at kumokonsulta muna sa magulang bago magsagawa ng pasya o kilos 2. 3. 4. 5. PAGNINILAY 11. Ipasulat sa mga mag-aaral ang isang pagninilay tungkol sa ginawang Tsart ng Aking Paraan ng Paglinang sa mga Inaasahang Kakayahan at Kilos Pamamahala sa mga Pagbabago sa Panahon ng Kabataan. (FU: Pagkilala sa Sarili) Pansinin: Mga dapat makita sa pagninilay: a. Paglalarawan ng mga bagay na natuklasan mo sa iyong sarili. Halimbawa, kung tinukoy mo ang pagtanggi sa di mabuting gawain ng iyong kaibigan o barkada, paano ito makatutulong sa iyo sa paghahanda sa susunod na yugto ng buhay (ang early adulthood)? b. Pagtukoy sa mga taong maaaring hingan ng tulong, gabay o suporta (mga taong may higit na kaalaman sa moral na pamumuhay) c. Implikasyon ng pamamahala sa pag-unlad ng iyong pagkatao bilang paghahanda sa susunod na yugto (stage) ng buhay. PAGSASABUHAY 12. Tukuyin ang isang aspeto kung saan itinuturing mong mababa ang tingin mo sa iyong sarili (halimbawa.: hindi sapat ang iyong lakas ng loob na lumapit sa mga kamag-aral upang makipag-kaibigan). Mag-isip ka ng positibong self-talk o mga bagay na sasabihin mo sa iyong sarili upang malampasan o unti- unting mawala ito.Tunghayan ang halimbawa ng isang tinedyer sa ibaba na mababa ang tingin sa sarili at ang kanyang positibong self-talk: Halimbawa: Mula sa probinsiya, lumipat si Nica sa bagong paaralan sa lunsod. Mataas ang mga marka niya noong elementarya at aktibo siya sa mga club. Ngunit pakiramdam niya’y hindi siya tanggap ng kanyang mga kaklase. Hindi kasi siya masyadong mahusay magsalita ng Tagalog at madalas na pinagtatawanan ng mga kamag-aral. Mga Positibong Self-talk: “Kaya ko ‘yan! Kaya kong harapin ang hamon ng hindi pagtanggap ng iba (rejection).” “Hindi ko sila papansinin.” “Mahal ko ang aking sarili.”
  20. 20. 20 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Ikaw naman: • Anu-ano ang mga bagay na sa palagay mo ay dahilan ng mababang tingin mo sa iyong sarili? • Anu-anong positibong self-talk ang sasabihin mo sa iyong sarili? • Isulat ang mga ito sa iyong journal. Pagkatapos, isulat ang mga positibong self-talk o affirmation mo sa mga makulay na papel o post-it notes at ipaskil ang mga ito sa salamin o dingding na madali mong makita. Maaari ring gawin itong screen saver ng iyong computer. 13. Kapanayamin ang tatlo hanggang limang mag-aaral tungkol sa paraan ng paglinang ng mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga / pagbibninata. Bigyang-puna ang mga paraan ng kanilang paraan ng paglinang ng mga ito batay sa nilalaman ng sanaysay o babasahing tinalakay sa araling ito (sa Pagpapalalim o DEEPEN). (FU: Pagbuo ng Sariling Pananaw) 14. Sumulat ng liham sa kabataang nakapanayam mo na nakikiisa sa iyong mga pagsisikap na linangin ang mga angkop na inaasahang kakayahan at kilos sa panahon ng pagdadalaga/pagbibinata. (FU: Pagdama at Pag-unawa sa Damdamin ng Iba) Mga Kakailanganing Kagamitan (websites, software, mga aklat, worksheet) • Bingo Card, 4X5.5 inches Cartolina • Self-Talk Cards (Index Cards) • Ako Noon-Ako Ngayon Profile Worksheet Mga Sanggunian: • Hurlock, E. (1982). Developmental Psychology: A Life-Span Approach. New York: McGraw-Hill Book Company. • Rodriguez, Marilyn. 7 Steps to creating healthy relationship . http://www.charmingarticles.com/children/article4261.htm. Sinipi noong Mayo 9, 2010 • What Are the Developmental Tasks Facing Adolescents? http://www. education.com/reference/article/Ref_Adolescence/. Sinipi noong Mayo 8, 2010 • Helping Teenagers Prepare for the World of Work. http://alis.alberta.ca/ep/eps/tips/tips.html?EK=142 sinipi noong Mayo 10, 2010 • Self-Confidence and Self-Worth; Needing the Approval Of Others http://www.take-your-power.com/1.htm sinipi noong Mayo 10, 2010
  21. 21. 21 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Unang Markahan : Ako Bilang Isang Kabataan Aralin 2: Mga Talento, Kakayahan at Kahinaan Bilang ng araw/sesyon: 15 Antas 1 Pamantayang Pangnilalaman: Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unaw a sa mga pagbabago sa sarili sa panahon ng kabataan, sa kanyang mga talento, kakayahan, kahinaan at hilig, at mga tungkulin tungo sa pagtupad ng mga tungkulin at pagtatakda ng mithiin upang mapanagutan ang kahihinatnan ng kanyang mga pasya at kilos. Mga Paksa: 1. Mga Pagbabago sa Panahon ng Kabataan 2. Mga Talento, Kakayahan at Kahinaan 3. Pagpapaunlad ng mga Hilig 4. Mga Tungkulin ng Isang Kabataan Pamantayan sa Pagganap: Ang mag-aaral ay naisasagaw a ang mga akmang kilos sa Plano ng Pagpapaunlad ng Sarili na tumutugon sa kanyang mga talento, kakayahan, kahinaan at mga hilig. Mga Kakailanganin sa Pag-unawa: Sa Unang Markahan: Ang pagkilala sa sarili ay gabay sa pagtupad ng mga tungkulin tungo sa pagpapaunlad ng sarili. Sa Aralin 3: Mga Talento, Kakayahan at Kahinaan Ang pagtuklas at pagpapaunlad ng mga angking talento at kakayahan ay mahalaga sapagkat ang mga ito ay mga kaloob na kung pauunlarin ay makahuhubog ng sarili tungo sa pagkakaroon ng kumpiyansa sa sarili, paglampas sa mga kahinaan, pagtupad ng mga tungkulin, at paglilingkod sa pamayanan. Mahahalagang Tanong: Sa Unang Markahan: Bakit mahalaga ang pagkilala sa sarili? Sa Paksa 3: Pagpapaunlad ng mga Talento, Kakayahan at Paglampas sa mga Kahinaan Bakit mahalaga ang pagtuklas at pagpapaunlad ng mga angking talento at kakayahan? Nauunaw aan ng mag-aaral ang: (Mga Kaalaman) Mga Talento, Kakayahan at Kahinaan • Talento at Kakayahan • Iba’t Ibang Talino ayon kay How ard Gardner • Ang Pagkilala sa Sariling Talento, Kakayahan, at Kahinaan • Tiw ala sa Sarili • Ang Paglampas sa Sariling Kahinaan • Plano ng Pagpapaunlad ng Sarili Ang mag-aaral ay: (Mga Kasanayan) • naipaliliw anag ang kaibahan ng talento sa kakayahan • natutukoy ang kanyang mga katangian, talento, kakayahan gamit ang Multiple Intelligences Survey Form ni Walter Mckenzie • naipaliliw anag ang kahalagahan ng kaalaman sa talento at kakayahan • nailalaraw an ang iba’t ibang uri ng talino ayon kay How ard Gardner • nahihinuha kung bakit dapat: (a) paunlarin ang mga sariling
  22. 22. 22 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I • Ang Kahalagahan ng Pagpapaunlad ng mga Talento at Kakayahan talento at kakayahan at (2) malampasan ang mga kahinaan • nailalaraw an ang kalikasan ng tiw ala sa sarili • natutukoy ang mga aspeto ng sarili kung saan kulang siya ng tiw ala sa sarili at nakikilala ang mga paraan kung paano lalampasan ang mga ito • nakagagaw a ng Plano ng Pagpapaunlad ng mga Talento at Kakayahan • nakabubuo ng paglalaraw an ng mga konseptong nahinuha sa binasang sanaysay tungkol sa talento at kakayahan • naisasakatuparan ang Plano ng Pagpapaunlad ng mga Talento at Kakayahan Antas 2 Inaasahang Pagganap: Pagsasagaw a ng mga kilos tungo sa pagpapaunlad ng mga kakayahan at talento at paglampas sa mga kahinaan Mga Patunay sa Antas ng Pag-unawa: Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unaw a sa pamamagitan ng: Pagpapaliw anag: a. Pagpapaliw anag ng kahalagahan ng kaalaman / pagtuklas sa sariling talento at kakayahan Kraytirya: Malinaw ang paliw anag sa kaugnayan ng kaalaman sa angking talento at kakayahan at sa pagpapaunlad sa sarili, kaangkupan ng halimbaw a bilang patunay sa paliw anag, b. Nailalaraw an ang iba’t ibang uri ng talino ayon kay How ard Gardner Kraytirya Malinaw ang paglalaraw an, angkop ang mga uri ng trabahong ibinigay na halimbaw a sa bawat talino c.Nahihinuha kung bakit dapat: a) paunlarin ang mga sariling talento at kakayahan at (2) malampasan ang mga kahinaan Kraytirya Malinaw ang mga katw irang ibinigay, angkop ang positibo at negatibong halimbaw ang ibinigay bilang suporta sa mga katw iran Mga Patunay sa Antas ng Pagganap: Pagtataya ng pagsasagaw a ng mga kilos tungo sa pagpapaunlad ng mga kakayahan at talento at paglampas sa mga kahinaan batay sa sumusunod na kraytirya: a. Ang mga hilig na piniling paunlarin ay batay sa pagsusuri ng bar graph na resulta ng Multiple Intelligences Survey. b. Nailahad nang malinaw ang mga paraan ng pagpapaunlad ng mga natukoy na talento at kakayahan c. May limang paraan ng pagpapaunlad sa baw at talento at kakayahan
  23. 23. 23 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Interpretasyon Pagsusuri ng ginaw ang bar graph ng resulta ng Multiple Intelligences Survey Form na nagpapakita ng sariling talento, kakayahan at kahinaan Kraytirya: Accurate ang bar graph (batay sa kabuuang bilang na nakuha sa baw at kategorya ng talino ayon kay Gardner), malinaw ang pagkakadrow ing ng bar graph, natukoy ang kanyang talento, kakayahan at kahinaan sa bar graph, naipahayag ang pagsang-ayon o pagtutol sa resulta ng bar graph Paglalapat Pagsasagaw a ng mga kilos na inilista sa Tsart ng Pagpapaunlad ng mga Talento at Kakayahan Kraytirya: Angkop ang baw at entry sa bawat kolum na sumusunod: Mga Layunin, Panahong Ilalaan, Mga Pamamaraan ng Pagpapaunlad, Mga Taong Hihingan ng Tulong o Suporta at Mga Kakailanganing Kagamitan, may kalakip na pagninilay Pagbuo ng Sariling Pananaw Pagpapahayag ng pagsang-ayon o pagtutol sa resulta ng pag- aaral ni Prof. Ericsson Kraytirya: Malinaw na naipahayag ang posisyon (kung sang-ayon o tutol) sa baw at resulta ng pag-aaral ni Prof. Ericsson, may halimbaw ang ibinigay bilang suporta Pagdama at pag-unaw a sa damdamin ng iba Pagbibigay ng panghihikayat sa isang tinedyer upang paunlarin niya ang kanyang mga talento at kakayahan Kraytirya: Malinaw ang paglalaraw an ng mga talento at kakayahan ng tinedyer na na-interview , malinaw ang dahilan ng pagtukoy ng isang hilig na kanyang susuportahan, angkop ang mga paraan ng pagsuporta na pinili gamit ang isang card, liham o email d. Kaangkupan ng paraan ng pagpapaunlad sa baw at talento at kakayahan e. Makatotohanan ang mga paraan sa pagpapaunlad sa baw at talento at kakayahan f. may kalakip na pagninilay
  24. 24. 24 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Pagkilala sa Sarili Pagtukoy sa mga aspeto na kulang siya ng tiw ala sa sarili at nakikilala ang mga paraan kung paano malalampasan ang mga ito Kraytirya: Batay sa Chart of Abilities ang ginaw ang pagtukoy ng aspetong kulang siya ng tiw ala sa sarili, malinaw ang mga paraan kung paano malalampasan ang mga ito, may kalakip na maikling pagninilay Antas 3 Plano ng Pagtuturo-Pagkatuto Aralin 2: MGA TALENTO, KAKAYAHAN, AT KAHINAAN A. PAGSISIYASAT AT PAGTUKLAS NG DATING KAALAMAN (EXPLORE) Sa bahaging Pagsisiyasat, tutuklasin ng guro ang dating kaalaman ng mga mag-aaral tungkol sa talento at kakayahan. Sisiyasatin sa pamamagitan ng pagtatanong kung ano ang pakahulugan ng mga mag-aaral sa talento at kung paano ito naiiba sa kakayahan. Ipalalabas sa talakayan na lahat ng mga tao ay may kani-kanyang angking talento at kakayahan. Ipamamalas ng mga mag-aaral ang kanilang talento sa isang gaw ain. Patutunayan sa prosesong ito na ang lahat ng tao ay may kani-kanyang angking talento. Sa pamamagitan ng talakayang may gabay na pagtatanong ay palilitaw in din ang halaga ng tiw ala sa sarili sa paghuhubog ng mga talento at kakayahan. Kailangang makabuo ang mga mag-aaral ng pansamantalang EU: Ang mga talento at kakayahan ay ang mga kaloob ng Diyos na kailangang paunlarin at gamitin tungo sa pagkakaroon ng tiw ala sa sarili, paglampas sa mga kahinaan, at paglilingkod sa pamayanan. Pagkatapos ng bahaging ito, malalaman ng guro kung gaano na kalalim ang pag-unaw a ng mga mag-aaral sa konsepto ng talento at kakayahan. Mula doon ay makapagpapasya siya kung aling bahagi ng Plano ng Pagtuturo-Pagkatuto ang nangangailangan ng higit na tuon o karagdagang pagpapalalim.
  25. 25. 25 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Pagsisiyasat 1. Sabihin: “Nauuso sa ngayon ang mga programa sa telebisyon na may format na kung saan ipinakikita ng mga kalahok ang iba’t iba nilang talento. Magbigay ng ilang mga halimbaw a ng mga programang ito. (American Idol, Talentadong Pinoy, Pinoy Idol, Show time, Are You the Next Big Star? Starstruck, etc.) 2. Tanungin ang klase: (FU: Pagpapaliwanag) a. Kung ikaw ay bibigyan ng pagkakataon, sasali ka ba sa ganitong mga programa? Bakit? b. Sa iyong palagay, lahat ba ng tao ay may talento? Ipaliw anag. c. Anu-ano ang pagkakaiba ng talento sa kakayahan? Ipaliw anag. Pagtuklas ng Dating Kaalaman 3. Pangkatin ang mga mag-aaral sa apat. Bigyan ang baw at pangkat ng Activity Card isang basyong bote at limang task card . (Sasabihin ng guro na ang colored chips ay may katumbas na premyo sa pagtatapos ng Gaw ain.) Magtalaga ng tagamasid sa baw at pangkat. Activity Card: Activity Card: Takdang Panahon: 15 minuto Panuto: 1. Umupo nang nakabilog ang baw at kasapi ng pangkat. 2. Bigyan ang bw at kasapi ng colored chips. 3. Paikutin ang basyo ng bote. 4. Sinumang matapatan nito ay bubunot ng isang task card at gagaw in ang nakasulat dito. 5. Kung hindi niya ito magagaw a, maaring may ibang kasapi na gagaw a nito para sa kanya ngunit kapalit ng kanyang colored chips. Halimbaw a ng mga nakasulat sa Task Card: Sasayaw ng isang modernong sayaw Tutula Aaw it ng isang “ballad” o modernong aw it Aarte o magpapalabas ng isang drama o komedya Magra-rap At iba pa
  26. 26. 26 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 4. Tanungin ang klase :(Paalala sa Guro: Palabasin at iproseso sa talakayan ang tiw ala sa sarili.) a. Naging madali ba ang mga gaw aing hinihingi sa Task Card? Ipaliw anag. b. Mayroon bang humingi ng tulong sa kanilang mga kapangkat kapalit ng kanilang colored chip? Bakit? Naging madali ba ito? Ipaliw anag. c. Ano ang naramdaman ng mga nakakuha ng maraming colored chips? Ng mga naw alan nito? d. Ano ang taw ag sa mga ipinamalas ng baw at isa – talento o kakayahan? Pangatw iranan. e. Maaari bang hubugin o paunlarin ang talento? Pangatw iranan. B. MGA KARANASAN TUNGO SA PAG-UNAWA (FIRM-UP) Pagtuklas sa Sariling mga Kakayahan at Talento 5. Bigyan ang mga mag-aaral ng Multiple Intelligences Survey Form (McKenzie, 1999). Ang bahaging ito ay magbibigay ng pagkakataon sa mga mag-aaral na higit na makilala ang kanilang mga sarili. Sa pamamagitan ng Multiple Intelligences Survey Form ni McKenzie ay matutuklasan nila ang kanilang mga talento at kakayahan. Kung hindi man ay mapagtitibay nito ang batid na nila kung ano ang alam nila sa kanilang sarili. Sa bahaging pagsusuri, sisiyasatin nila ang kanilang saloobin at damdamin tungkol sa mga natuklasan nilang mga talento at kakayahan. Tutukuyin nila kung ang mga ito ay makatutulong upang maging matagumpay sa ninanais na kursong akademiko o teknikal-bokasyonal. Dapat nilang mahinuha na ang mga kakayahang ito ay dapat na pagyamanin. Makikilala rin nila ang kanilang mga kahinaan kaugnay ng pagsisikap nilang matamo ang kanilang mga pangarap sa buhay. Dapat nilang matukoy na ang mga kahinaang ito ay dapat nilang malampasan (overcome). Sa huli ay dapat na pahalagahan nila ang pagpapalalim sa pagkilala sa sarili tungo sa ikauunlad ng kanilang pagkatao.
  27. 27. 27 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Multiple Intelligences Survey Form (Copyright 1999 Walter McKenzie) Panuto: Basahin at unaw aing mabuti ang baw at pangungusap. Isulat ang bilang na naglalaraw an sa iyong sarili sa sagutang papel. Maging tapat sa iyong sagot sa baw at bilang. Huw ag kang mahihiya kung Hindi (0) o Bihira (1) ang sagot mo sa ilang bilang. Unang Bahagi. Sagutan ang mga sumusunod na aytem ayon sa kaangkupan nito sa iyo. Isulat ang bilang ng kaukulang pagpipilian. 4- Palagi, 3- Madalas, 2- Paminsan-minsan, 1- Bihira, 0-Hindi 1. Pinananatili kong malinis at maayos ang aking mga gamit. 2. Nasisiyahan akong magbasa ng iba’t ibang babasahin. 3. Nakabubuo ako ng ideya sa pamamagitan ng isip. 4. Madali akong makasunod sa patterns. 5. Nasisiyahan akong gumaw a ng mga bagay sa pamamagitan ng aking mga kamay. 6. Natututo ako nang lubos kapag nakikipag-ugnayan ako sa iba. 7. May kamalayan ako sa aking mga paniniw alang moral. 8. Nasisiyahan akong pagsama-samahin ang mga bagay batay sa kanilang pagkakatulad. 9. Malaki ang naitutulong sa akin kung ang mga panuto ay isa-isang ipinaliliw anag. 10. Malaki ang naitutulong sa aking memorya at pang-unaw a kung inililista ang mahahalagang bagay. 11. Nasisiyahan akong mag-ayos ng silid. nakikinig ng radyo. 53. Ang pagpapahayag sa pamamagitan ng sayaw ay magandang publiko 54. Ako ay team player. 55. Mahalagang malaman ko kung bakit kailangan kong gaw in ang isang bagay bago ko ito gaw in. 56. May pamamaraan ng pagre-recycle sa aming bahay. 57. Nakatutulong sa akin ang pagpaplano upang magtagumpay sa isang gaw ain. 58. Nasisiyahan akong maglaro ng mga salita tulad ng sa puns, anagrams at spoonerisms. 59. Ang mga music video ay nakapupukaw ng isip. 60. Nasisiyahan akong pakinggan ang iba’t ibang uri ng musika. 61. Nais kong magtrabaho na gamit ang iba’t ibang kasangkapan. 62. Hindi ko nais magtrabaho nang nag-iisa. 63. Kapag naniniw ala ako sa isang bagay, ibinibigay ko nang buong- buo ang aking isip at lakas. 64. Nasisiyahan akong mag-aral ng Biology, Botany at Zoology. 65. Kasiya-siya para sa akin ang magtrabaho gamit ang computer.
  28. 28. 28 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 12. Nabibigyang-pansin ko ang tunog at ingay. 13. Mahirap para sa akin ang umupo nang pirmi sa loob ng mahabang oras. 14. Mas masaya kapag higit na marami. 15. Higit na natututo ako kapag malapit sa aking damdamin ang isang asignatura. 16. Mahalaga sa akin ang mga isyung ekolohikal/pangkapaligiran. 17. Madali para sa akin ang lumutas ng mga suliranin. 18. Nakikipag-ugnayan ako sa aking mga kaibigan sa pamamagitan ng sulat at e-mail. 19. Nasisiyahan akong gumamit ng iba’t ibang uri ng pamamaraang pansining. 20. Madali para sa akin ang sumunod sa tiyempo 21. Gusto ko ang mga larong panlabas (outdoor games). 22. Higit na marami akong natututuhan sa pangkatang pag-aaral. 23. Ang pagiging patas (fair) ay mahalaga para sa akin. 44. Natatandaan ko ang mga bagay kapag nilalagyan ko ito ng ritmo. 45. Ang sining at paggaw a ng crafts ay nakalilibang sa pagpapalipas ng oras. 46. Nakasisiya ang mga talk show sa radyo at telebisyon. 47. Ang paggaw a nang nag-iisa ay produktibo rin tulad ng pangkatang gaw ain. 48. Mahalaga sa buhay ko ang mga hayop. 49. Hindi ako makapagsisimulang gumaw a ng takdang-aralin hangga’t hindi nasasagot ang aking mga tanong. 66. Interesado akong matutuhan ang mga dayuhang salita. 67. Naaalala ko ang mga bagay kung ilalaraw an ko ito sa aking isip. 68. Ang mga musical ay higit na nakagaganyak kaysa mga drama. 69. Aktibo ang aking pamamaraan ng pamumuhay. 70. Masaya ang paglahok sa mga gaw ang extra-curricular. 71. Nais kong makilahok sa mga gaw aing tumutulong sa kapw a. 72. Mahabang oras ang ginugugol ko sa labas ng bahay. 73. Kailangang may kabuluhan ang isang bagay o gaw ain upang makatamo ako ng kasiyahan dito. 74. Nais kong makilahok sa mga debate at pagsasalita sa harap ng publiko. 75. Mahusay akong bumasa ng mga mapa at plano. 76. Madali para sa akin na makaalaala ng titik o liriko ng aw itin. 77. Higit akong natututo kung ako mismo ang gagaw a. 78. Binibigyang-pansin ko ang mga isyung panlipunan. 79. Handa akong magprotesta o pumirma ng petisyon upang iw asto ang isang kamalian. 80. Nasisiyahan akong magtrabaho sa halamanan. 81. Mahalaga na alam ko ang bahaging ginagampanan ko sa kabuuan ng mga bagay-bagay 82. Nasisiyahan akong talakayin ang mga makabuluhang katanungan tungkol sa buhay 83. Mahalaga sa akin ang relihiyon 84. Nasisiyahan akong magmasid ng mga likhang sining 85. Mahalaga sa akin ang pagninilay at pagpapahinga
  29. 29. 29 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 50. Nasisiyahan akong gumaw a ng sulat. 51. Nagdudulot sa akin nang labis na kasiyahan ang mga three- dimensional puzzle. 48. Mahalaga sa buhay ko ang mga hayop. 49. Hindi ako makapagsisimulang gumaw a ng takdang-aralin hangga’t hindi nasasagot ang aking mga tanong. 50. Nasisiyahan akong gumaw a ng sulat. 51. Nagdudulot sa akin nang labis na kasiyahan ang mga three- dimensional puzzle. 52. Mahirap mag-concentrate habang nanonood ng telebisyon o 86. Nais ko ang maglakbay sa mga lugar na nakapagbibigay inspirasyon 87. Nasisiyahan akong magbasa ng mga isinulat ng mga kilalang pilosopo 88. Mas madali para sa akin ang matuto kung nakikita ko kung paano ito inilalapat sa tunay na buhay 89. Nakamamanghang isipin na mayroong iba pang nilikhang may talino sa sansinukob 90. Mahalaga sa akin na madama na ako ay kaugnay ng mga tao, idea, at mga paniniw ala Multiple Intelligences Survey Form (Copyright 1999 Walter McKenzie) Sagutang Papel Pangalan: ______________________________________________ Kasarian: ______________________ Edad: ________________ Bilang Palagi (4) Madalas (3) Paminsan -minsan (2) Bihira (1) Hindi (0) Bilang Palagi (4) Madalas (3) Paminsan -minsan (2) Bihira (1) Hindi (0) 1 46 2 47 3 48 4 49 5 50
  30. 30. 30 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 6 51 7 52 8 53 9 54 10 55 11 56 12 57 13 58 14 59 15 60 16 61 17 62 18 63 19 64 20 65 21 66 22 67 23 68 24 69 25 70 26 71 27 72 28 73 29 74
  31. 31. 31 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 30 75 31 76 32 77 33 78 34 79 35 80 36 81 37 82 38 83 39 84 40 85 41 86 42 87 43 88 44 89 45 90 Ikalawang bahagi. Ngayon, ilipat mo ang iyong mga sagot sa angkop na kahon sa ibaba. 1 9 17 25 33 41 49 57 65 73 Logical- Mathematical 2 10 18 26 34 42 50 58 66 74 Linguistic
  32. 32. 32 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 3 11 19 27 35 43 51 59 67 75 Spatial 4 12 20 28 36 44 52 60 68 76 Musical 5 13 21 29 37 45 53 61 69 77 Bodily Kinesthetic 6 14 22 30 38 46 54 62 70 78 Intrapersonal 7 15 23 31 39 47 55 63 71 79 Interpersonal 8 16 24 32 40 48 56 64 72 80 Naturalist 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 Existentialist Pagkatapos nito ay sumahin ang kabuuang bilang ng iyong sagot sa baw at hanay at isulat sa espasyo sa dulo. Halimbaw a. L-M 2 + 3+ 2+ 3+ 3+ 2 + 3+ 2+ 4+ 2 = 26
  33. 33. 33 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Ikatlong Bahagi. Ilapat mo ngayon ang kabuuang bilang na nakuha mo sa baw at kategorya sa bar graph sa ibaba. 50 40 30 20 10 0 L-M Ling Spa Mus B-K Inter Intra Nat Exist Iskor ______ ______ _____ ______ ______ ______ ______ _____ _____ 6. Tanungin ang mga mag-aaral: a. Ano ang iyong natuklasan tungkol sa iyong sarili? b. Naayon ba sa iyong inaasahan ang iyong mga natuklasang kakayahan? Ipaliw anag. c. Nasiyahan ka ba sa iyong natuklasan? Ipaliw anag. d. Angkop ba sa kursong akademiko o teknikal-bokasyonal na nais mong pasukin ang iyong angking kakayahan? e. Bakit mahalaga ang kaalaman sa taglay mong mga talento at kakayahan? f. Paano mo pauunlarin ang mga talento at kakayahang ito?
  34. 34. 34 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I B. PAGPAPALALIM (DEEPEN) 7. Ipabasa ang sanaysay sa ibaba. PAGTUKLAS AT PAGPAPAUNLAD SA MGA ANGKING TALENTO AT KAKAYAHAN AT PAGLAMPAS SA MGA KAHINAAN “Talentado ka ba?” Lahat yata ngayon ng estasyon sa telebisyon ay may programang ang tema ay pagtuklas ng talento. Mapapansin ito sa mga programang may pag-aw it, pag-sasayaw, pag-arte, o mga kakaiba, kakatw a at kamanghamanghang kasanayan o kakayahan. Pero ano nga ba ang talento? Sa Webster Dictionary, ang talento ay ginagamit na kasingkahulugan ng regalo at kakayahan. Ito ay isang likas na kakayahan na kailangang tuklasin at paunlarin. Tulad ng isang regalo, dapat itong ibahagi sa iba. Magkasingkahulugan ba ba ang talento at kakayahan? Ayon kina Thorndike at Barnhart, mga sikolohista, sa kanilang “Beginning Dictionary”, ang talent ay isang pambihira at likas na kakayahan. Sa kabilang banda, ang kakayahan ay kalakasan (“pow er” o mas akma, “intellectual pow er”) upang makagaw a ng isang pambihirang bagay tulad ng kakayahan sa musika o kakayahan sa sining. Madalas sinasabi ng mga sikolohista na ang talento ay may kinalaman sa genetics o mga pambihirang katangiang minana sa magulang. Ang kakayahan naman ay likas o tinataglay ng tao dahil na rin sa kanyang intellect o kakayahang mag-isip. Sa gayon ang kahusayan sa isang larangan ay ayon sa kanyang kakayahan (intellectual ability). Si Bryan Sa bahaging ito, bibigyan ang mga mag-aaral ng higit na malalim at malaw ak na pagpapaliw anag tungkol sa kahulugan at kahalagahan ng talento at kakayahan. Mahalaga na mapalalim ng guro ang pag-unaw a ng mga mag-aaral sa mga sumusunod na kaalaman: kahulugan at kahalagahan ng talento at kakayahan, kahalagahan ng pagtuklas ng angking mga talento, kakayahan at kahinaan, ang pagkakaroon ng tiw ala sa sarili at paglampas sa mga kahinaan at ang kahalagahan ng pagtuklas at pagpapaunlad ng mga talento at kakayahan. Ipamamalas ng mag-aaral ang pag-unaw a sa mga konseptong ito gamit ang isang graphic organizer. Ang bahaging ito ay maaaring gaw ing pangkatang gaw ain upang magkaroon ng pagkakataon ang lahat na makapagbahagi.
  35. 35. 35 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Green, isang atleta, ay isa sa mga naniniw ala sa teyoryang ito. Gayon pa man ayon sa kanya ang pagtutuon ng atensyon ng marami sa talento sa halip na sa kakayahan ay isang nakasisirang distraksyon tungo sa pagtatagumpay. Ayon sa kanya mas mahalagang bigyan ng tuon ang kakayahang magsanay araw -araw at magkaroon ng komitment sa pagpapahusay sa taglay na talento. Ang mga bagay na ito ay higit na kaugnay ng kakayahang intelektuw al kaysa talento. Ang kakayahang intellectual ay nasusukat sa pamamagitan ng mga “standardized tests”. Ayon sa kanya mahirap sukatin ang talento, madalas nasasabi lamang nating may talento ang isang tao batay sa nasaksihan natin o naitalang tagumpay nito. Mahalaga sa isang atleta ang pagpapaunlad ng kakayahan kung kayat mahalaga na malaman nya ang kanyang pagmumulan (baseline) sa kanyang gagaw ing pagsasanay, upang maabot ang kanyang nais na marating (target). Sa kanyang aklat na 7 Habits of Highly Effective Teens, napakaganda ng ibinahagi ni Sean Covey tungkol sa pagtuklas ng talento. Ayon sa kanya, baw at tao ay may talento at kakayahan. Kadalasan nga lamang ang nabibigyan natin ng pansin ay yaong mga makaagaw atensyon tulad ng mala anghel na pag-aw it o ang makapigil hiningang pag-ikot sa ere ng isang siklista. Maraming mga kakayahan na bagamat di napapansin ay mahalaga tulad ng kakayahang pataw anin ang iba, kakayahang makinig, gumuhit, magsulat ng tula, maging mapagbigay, mapagpataw ad o maging kaibig-ibig sa iba. Walang takdang panahon ang pag-usbong ang talento. Ang baw at tao ay may kanya-kanyang panahon ng pagsibol, lalo na ang mga tinedyer. Ang iba ay ang tinataw ag sa Ingles na “late bloomer”. Kaya hindi dapat ikasira ng loob ang sa tingin natin ay napakaordinaryo nating mga kakayahan. Tandaan mo espesyal ka dahil ikaw ay likha ng Diyos. Kailangan nating tuklasin ang ating mga kakayahan at talento. Matapos lumilok ni Michaelangelo ng isang napakagandang obra ay tinanong siya kung paano niya ito ginaw a. Tumugon siya na ang obra ay nasa bato mula pa sa simula, kinailangan lamang niyang ukitin ang mga labis na bahagi nito. Tulad din ng isang obra, ang ating mga kakayahan at talento ay taglay na natin buhat ng tayo’y isilang. Tayo ang gagaw a ng paraan upang ito ay matuklasan. Lahat ng sitw asyon at okasyon ay oportunidad sa pagtuklas. Maaring ito ang iyong proyekto sa Science, aw disyon sa koponan ng basketball, term paper sa Filipino, paligsahan sa pagtula, pagsasanay sa scouting. Kung sa bawat gawain o pagkakataon na ibibigay sa atin ay magbubuhos tayo ng ating atensyon, panahon, lakas at talino, matutuklasan natin ang ating mga kakayahan at ang hangganan nito. Isang napakahalagang teorya ang binuo ni Dr. How ard Gardner noong 1983, ang teorya ng Multiple Intelligences. Ayon sa teoryang ito, ang mas angkop na tanong ay – “Ano ang iyong talino?” at hindi, “Gaano ka katalino?” Ayon kay Gardner, bagama’t lahat ng tao ay may angking likas na
  36. 36. 36 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I kakayahan, iba’t iba ang talino o talento. Ang mga ito ay ang mga sumusunod: Visual/Spatial. Ang taong may talinong ito ay mabilis natututo sa pamamagitan ng paningin at pag-aayos ng mga ideya. Nakagagaw a siya ng mahusay na paglalaraw an ng mga ideya at kaailangan din niyang makita ang paglalaraw an nito upang maunaw aan ito. Siya’y may kakayahan na makita sa kanyang isip ang mga bagay upang makalikha ng isang produkto o makalutas ng suliranin. May kaugnayan din ang talinong ito sa kakayahan sa matematika. Ang mga larangan na angkop sa talinong ito ay sining, arkitektura, at inhinyeria. Verbal/Linguistic. Ito ang talino sa binibigkas o isinusulat na salita. Kadalasan ang mga taong may taglay na talinong ito ay mahusay sa pagbasa, pagsulat, pagkukw ento, at pagmememorya ng mga salita at mga petsa. Mas madali siyang matuto kung nagbabasa, nagsusulat, nakikinig sa pagtuturo o nakikipagdebate. Mahusay siya sa pagpapaliw anag, pagtuturo, pagtatalumpati o pagganyak sa pamamagitan ng pananalita. Madali para sa kanya ang matuto ng ibang w ika. Ang mga larangan na nababagay sa talinong ito ay pagsulat, abugasya, journalism, polítika, pagtula at pagtuturo. Mathematical/Logical. Ang taong may talinong ito ay mabilis natututo sa pamamagitan ng pangangatwiran at paglutas ng suliranin o “problem solving”. Ito ay talinong kaugnay ng lohika, paghahalaw at bilang. Gaya ng inaasahan, ang talinong ito ay may kinalaman sa kahusayan sa matematika, chess, computer programming, at iba pang kaugnay na gaw ain. Gayunpaman mas malapit ang kaugnayan nito sa kakayahan sa siyentipikong pag-iisip at pagsisiyasat, pagkilala ng abstract patterns, at kakayahang magsagaw a ng mga komplikadong pagtutuos. Ang mga larangan na kaugnay nito ay ang pagiging scientist, mathematician, inhinyero, duktor at ekonomista. Bodily/Kinesthetic. Ang taong may ganitong talino ay natututo sa pamamagitan ng mga konkretong karanasan o interaksyon sa kapaligiran. Mas natuto siya sa pamamagitan ng pagamit ng kanyang kataw an, tulad halimbaw a sa pagsasayaw o paglalaro. Sa kabuuan mahusay siya sa pagbubuo at paggaw a ng mga bagay gaya ng pagkakarpintero. Mataas ang tinataw ag na muscle memory ng taong may ganitong talino. Ang mga larangang karaniw ang kanyang tinatahak ay ang pagsasayaw , sports, pagiging musikero, pag-aartista, pagiging duktor – lalo na sa pag-oopera, konstruksyon, pagpupulis, at pagsusundalo. Musical/Rhythmic. Ang taong nagtataglay ng talinong ito ay natututo sa pamamagitan ng pag-uulit, ritmo, o musika. Hindi lamang ito pagkatuto sa
  37. 37. 37 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I pamamagitan ng pandinig kundi pag-uulit ng isang karanasan. Natural na nagtatagumpay sa larangan ng musika ang taong may ganitong talino. Intrapersonal. Ang taong may talinong ito ay natututo sa pamamagitan ng damdamin, halaga, at pananaw. Ito ay talino na kaugnay ng kakayahan na magnilay at masalamin ang kalooban. Karaniw ang ang taong may ganitong talino ay malihim at mapag-isa o introvert. Mabilis niyang nauunaw aan at natutugunan ang kanyang nararamdaman at motibasyon. Malalim ang pagkilala niya sa kanyang angking mga kakayahan at kahinaan. Ang mga larangang kaugnay nito ay pilosopiya, sikolohiya, teolohiya, marine biology, abogasya, at pagsulat. Interpersonal. Ito ang talino sa interaksyon o pakikipag-ugnayan sa ibang tao. Ito ang kakayahan na makipagtulungan at makiisa sa isang pangkat. Ang taong may mataas na interpersonal intelligence ay kadalasang bukas sa kanyang pakikipagkapw a o extrovert. Siya ay sensitibo at mabilis na nakatutugon sa pagbabago ng damdamin, motibasyon, at disposisyon ng kapw a. Mahusay siya sa pakikipag-ugnayan at may kakayahang mailagay ang sarili sa sitw asyon ng iba o may empathy sa kapw a. Siya ay epektibo bilang pinuno o tagasunod man. Kadalasan siya’y nagiging tagumpay sa larangan ng kalakalan, politika, pamamahala, pagtuturo o edukasyon at social work. Naturalist. Ito ang talino sa pag-uuri, pagpapangkat at pagbabahagdan. Madali niyang makilala ang mumunti mang kaibahan sa kahulugan (definition). Hindi lamang ito angkop sa pag-aaral ng kalikasan kundi ng lahat ng larangan. Existential. Ito ay talino sa pagkilala sa pagkakaugnay ng lahat sa sansinukob. “Bakit ako naririto?” “Ano ang papel na ginagampanan ko sa mundo?” “Saan ang lugar ko sa aking pamilya, sa paaralan, sa lipunan?” Ang talinong ito ay naghahanap ng paglalapat at makatotohanang pag- unaw a ng mga bagong kaalaman sa mundong ating ginagalaw an.
  38. 38. 38 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Kailangang paunlarin ang ating mga talento at kakayahan. Likas ang talento at kakayahan ngunit kailangan itong sanayin. Si Profesor Ericsson at kanyang grupo ay nagsagawa ng mahabang pag-aaral ng mga sikat at matagumpay na personalidad sa iba’t ibang larangan; sa sining, siyensya, matematika, palakasan o sports, negosyo at iba pa. Sinuri ng kanyang pangkat ang buntong resma ng statistika, iba’t ibang datos at talambuhay. Sinuri din nila ang buntong resma ng resulta ng ilang taong pageeksperimento sa mga eksperto at matagumpay na tao. Dalaw ang mahalagang bagay ang natuklasan nila. Una, kadalasan di sapat ang likas na kakayahan upang maging bihasa at matagumpay sa anumang larangan. Ang kanilang pagtatagumpay at kahusayan ay bunga ng masusi at matamang pagsasanay. Wika nga sa Ingles “Practice makes perfect”. Ikalaw a, bukod sa kakayahan o talento, mahalaga rin na tayo ay may interes o hilig sa ating larangang pinasok. Dapat na tayo ay masaya sa ating ginagaw a upang magkaroon tayo ng inspirasyon at motibasyon na lampas an o higitan pa ang ating natural na kakayahan. Ito ay upang maging angat tayo sa iba tunog sa paglilingkod sa kapw a at pakikipbahagi sa pamayanan.
  39. 39. 39 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Kailangang malampasan ang ating mga kahinaan. Narinig mo na ba ang Law of Seeds? Tingnan natin ang isang puno ng bayabas. Sa isang puno ay maaaring mayroong dalaw ampu o mahigit pang bunga. Baw at bunga ay maaaring mayroong sampu o higit pang buto. Maaaring itanong mo “Bakit kailangan ng napakaraming bunga at buto para lamang magkaroon ng ilan pang puno?” Ang kalikasan ay may mahalagang itinuturo tungkol dito. Marami sa mga butong ito sa isang puno ng bayabas ay hindi nagiging puno. Kung gayon, kung nais mong makamit ang isang bagay, hindi sapat ang minsanang pagsubok lamang. Ibig sabihin, kung hindi nagtagumpay sa isang larangan ay dapat na sumubok muli ng iba. Nakalulungkot isipin na marami sa atin ang sa unang pagsubok pa lamang ay sumusuko na. Dahil ito sa kaw alan ng tiw ala sa sarili. Ano nga ba ang tiw ala sa sarili o self-confidence? Ang tiw ala sa sarili ay ang paniniw ala sa sariling kakayahan. Ito ay tiw ala sa sariling kakayahan na matatapos ang isang gaw ain na may kahusayan. Dahil sa kaw alan ng kumpiyansa sa sarili ay maraming pagkakataon o oportunidad ang pinalalampas ng marami. Dahil din dito natutuon ang ating pansin sa ating mga kahinaan at hindi sa ating mga kakayahan at talento. Ilan sa mga bagay na dapat nating malaman tungkol sa tiw ala sa sarili ay ang mga sumusunod: Ang tiw ala sa sarili ay hindi namamana, ito ay natututuhan. Hindi ito pangkalahatan, bagkus ay may iba’t ibang antas tayo ng tiw ala sa ating saril sa iba’t ibang sitw asyon at gaw ain. Halimbaw a, maaaring mataas ang ating tiw ala sa sarili sa pagtutuos (mathematical computation) ngunit mahina ang loob sa pagsasalita sa publiko. Nagbabago ito sa paglipas ng panahon. Maaari itong tumaas o bumababa depende sa ating mga karanasan sa buhay. Hindi ito nakasalalay sa mga bagay sa labas ng ating sarili gaya halimbaw a ng pagiging mayaman o pagkakaroon ng mga taong nagmamahal sa atin. Magkakaroon tayo ng tiw ala sa ating sarili kung hindi tayo umaasa sa opinyon o paghuhusga sa atin ng ibang tao. Naw awala ito kung w ala tayong matibay na kaalaman tungkol sa ating angking mga kakayahan at talino. Kung hindi natin kilala ang ating sarili, aasa na lamang tayo sa sinasabi ng iba at sila ang magdidikta sa atin ng ating mga limitasyon at kakayahan. Kung nasisiyahan sila sa ating ikinikilos, papupurihan nila tayo; kung hindi naman ay maaring bansagan tayong mahina o w alang alam. Kung hindi natin kilala ang ating sarili, w ala tayong magagaw a kundi tanggapin na lamang ang kanilang mga bansag o label sa atin. Bilang tao, nasa kalikasan natin ang paghahangad na umunlad at malampasan ang ating mga kahinaan. Ayon kay Covey (7 Habits of Highly Effective Teens, 1998) ang pag-unlad ng mga kakayahan ay nagsisimula rin sa ating sarili. Ayon sa kanya ang tunay na trahedya ay ang trahedya ng
  40. 40. 40 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I isang taong hindi kumilos upang paunlarin ang kanyang sarili. Mapalad ang maraming kabataan ngayon at marami ang mga babasahin na nagbibigay gabay kung paano ito gagaw in. Isa dito ang aklat ni Covey. Isang mabisang paraan upang masimulan ang daan sa pagpapaunlad ng sarili ay ang paggaw a ng plano o mga hakbang sa pagkakamit nito. Sabi nga ni Covey “begin with the end in mind.” Isang halimbaw a ay ang paggaw a ng Plano sa Pagpapaunlad ng Sarili o Personal Development Plan. Ang Plano sa Pagpapaunlad ng Sarili ay tulad ng isang mapa na gabay sa paglalakbay tungo sa pag-unlad ng sarili. Ito ay pagtatakda rin ng tunguhin (goal) tungo sa pagpapaunlad ng sarili. Dapat na taglay nito ang mga bahagi ng ating sarili na dapat nating paunlarin o kahinaang kailangang malampasan, kasanayang kailangang matutuhan at mga kakayahang kailangang sanayin. Simple lamang ang paggaw a ng Plano sa Pagpapaunlad ng Sarili. Una, dapat nating tukuyin kung nasaan na tayo ngayon: Ano ang ating mga kalakasan at kahinaan. Ikalaw a, tukuyin kung saan natin nais o kailangang tumungo. Anong aspeto ang kailangang paunlarin, alin ang dapat unahin. At sa huli, kailangang lapatan ito ng mga pamamaraan kung paano isasagaw a ang pagbabago. Maaring ang pinakamahirap na bahagi nito ay ang pagtukoy at pagtanggap sa ating mga kahinaan. Kung magagaw a natin ito, mas magiging madali na ang iba pang bahagi. Kung I – Google natin ang salitang talento o talent karaniw ang mababasa natin sa mga resulta na ito ay isang regalo. Isa sa mga resulta ng search engine na ito ay ang Parable of Talents. Sinasabi sa maikling anekdotang ito na dapat nating gamitin ang ating talento. “Sapagkat sa sinumang meron, bibigyan pa siya at magkakaroon nang sagana; ngunit ang wala, maging ang sa kanya ay aagawin sa kanya”. Ito ay isang linya sa Parable of the Talents na binitiw an ng amo sa kanyang katulong na binigyan niya ng talento ngunit ibinaon ito at w alang ginaw a upang ito ay magamit. Katulad mo ba ang katulong na ito na di ginagamit ang biyayang talento na pinagkaloob ng Diyos? 8. Talakayin: a. May talento ba ang baw at tao? Pangatw iranan. b. Magkasinghulugan ba ang talento at kakayahan? Patunayan. c. Sang-ayon ka ba sa sinabi ni Gardner na ang mas angkop na tanong ay “Ano ang iyong talino?” at hindi “Gaano ka katalino?” Pangatw iranan. d. Sang-ayon ka ba sa dalaw ang bagay na natuklasan nina Prof. Ericsson tungkol sa talento at kakayahan? Patunayan. (FU: Pagbuo ng sariling Pananaw) e. Bakit mahalaga ang kaalaman o pagtuklas sa sariling mga talento at kakayahan? (FU: Pagpapaliwanag) f. Ipaliw anag ang mga dahilan kung bakit dapat paunlarin an gating mga talento at kakayahan at malampasan ang mga kahinaan.
  41. 41. 41 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I FU: (Pagpapaliwanag) g. Bakit mahalaga ang paglinang ng tiw ala sa sarili? h. Ipaliw anag ang mga elemento ng Plano ng Pagpapaunlad sa Sarili. i. Anong mahalagang aral tungkol sa talento ang ipinahahayag ng “Parable of the Talents”? Ipaliw anag. PAGHINUHA NG KAKAILANGANIN SA PAG-UNAWA (EU) 9. Ipagaw a sa mga mag-aaral. Iw anang blanko ang mga kahon na may bilang 1-6. Punan ang ”graphic organizer” na ito ng mga nahalaw na konsepto mula sa binasang sanaysay.
  42. 42. 42 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 10. Tanungin ang mga mag-aaral: a. Bakit mahalaga ang pagkilala sa ating sarili? b. Ano ang halaga ng pagtuklas ng ating mga talento, kakayahan at kahinaan? c. Paano natin mapauunlad ang ating sarili? Kahulugan ng Talento at Kakayahan: Pagtuklas ng Angking mga Talento, Kakayahan at Kahinaan Multiple Intelligences Pagkakaroon ng Tiw ala sa Sarili at Paglampas sa mga Kahinaan Personal Development Plan Kahalagahan ng Pagtuklas at Pagpapaunlad ng mga Talento at Kakayahan: Pagkilala sa SariliPagkilala sa SariliPagkilala sa SariliPagkilala sa Sarili Ang pagtuklas at pagpapaunlad ng mga angking talento at kakayahan ay mahalaga sapagkat ang mga ito ay mga kaloob na kung pauunlarin ay makahuhubog ng sarili tungo sa pagkakaroon ng tiwala sa sarili, paglampas sa mga kahinaan at paglilingkod sa pamayanan. 6
  43. 43. 43 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I C. PAGGANAP, PAGNINILAY AT PAGSASABUHAY (TRANSFER) PAGGANAP (Pagkilala sa Sarili) 8. Pasagutan ang A Look at Abilities (Abiva, 1993) naglalaman ng talento at kakayahan na makatutulong sa nais maging trabaho o makamit na 9. 10. 11. 12. 13. mithiin sa buhay. Tsart ng mga Kakayahan (Chart of Abilities) Name:____________________________________________ Sex: _______________________Date: ___________________ Age:____________________Year Level: _______________________ Panimula: Punan ang unang hanay ng mga asignaturang pinag-aaralan mo ngayon Lagyan ng ang mga kakayahan na sa iyong palagay ay nakatutulong sa pag-aaral ng mahusay Tsat Isang mahalagang paglalapat sa kaalaman tungkol sa sariling mga kakayahan at talento ay ang matalinong pagpapasya tungkol sa kursong akademiko o teknikal bokasyonal na kukunin biglang paghahanda sa isang karera (cereer) o negosyo. Ito ang kailangang maisagaw a ng mga mag-aaral sa bahaging ito. Nararapat na magabayan ng guro ang mga mag-aaral sa aspetong pagpapasya. Sa tulong ng Tsart ng mga Kakayahan (Chart of Abilities) ni Abiva, makapipili ang mga-aaral ng kurso na angkop sa kanyang mga kakayahan. Bilang pagpapatunay ng lalim ng pagkatuto ay nararapat ding isaalang-alang ang pandamdaming aspeto sa pamamagitan ng pagninilay. Ito ay sa pamamagitan ng pagupit ng clippings tungkol sa isang matagumpay na tao. Dapat na makilala ng mag-aaral na ang talento at kakayahan ay nararapat na gamitin sa moral at etikal na pamumuhay. Sa makatw id, hindi sapat ang pagtatagumpay sa anumang larangan, kailangang gamitin ang mga talento at kakayahan upang pagl;ingkuran ang kapw a at pamayanan. Kung gayon, magiging kasiya-siyang handog ang mga ito sa Diyos na nagkaloob ng mga ito. Sa paglalapat, pagagaw ain ang mga mag-aaral ng kanilang sariling Plano ng Pagpapaunlad ng Talento at Kakayahan bilang panimulang hakbang tungo sa pagpapaunlad ng pagkatao. Ang mga nabanggit ay mga mungkahing paraan ng pagganap, pagninilay at pagsasabuhay. Maaari ring hayaan ang mag-aaral na magpasya kung paano nila gagaw in ang pagganap, pagninilay at pagsasabuhay. Ang mahalaga ay malinaw ang mga kraytirya para rito.
  44. 44. 44 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I ang mga kakayahan na sa iyong palagay ay iyong tinataglay ang asignaturang may pinakamataas na marka sa ikalaw ang hanay Bilangin lamang ang mga na may katapat na at . KakayahanAsignatura Mataas na Marka 1. Pagsasalita upang mapakinggan ng iba 2. Pagsulat upang maunaw aan ng iba 3. Mahusay sa bilang o pagtutuos 4. Nakaiisip ng solusyon sa mahihirap na suliranin 5.Nakapaglala- raw an sa isipan 6. Nagagamit ng maayos ang kataw an 7. Mahusay na nakikipag- ugnayan sa kapw a 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Ability Tally Iranggo ang pagkakaayos ng Abilidad: 1. _____________________ 2. _____________________ 3. _____________________ 4. _____________________ 5. _____________________ 6. _____________________ 7. _____________________
  45. 45. 45 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 12. Tanungin ang mga mag-aaral: a. Ano ang natuklasan mo sa iyong sarili batay sa resulta ng Tsart ng mga Kakayahan? b. May maitutulong ba ito sa trabaho o karera na gustong mong makamit? Ipaliw anag. 13. Pagupitin ang mga mag-aaral ng mga clippings sa mga diyaryo at magasin tungkol sa isang kilalang personalidad. Maaari rin ang personalidad sa komunidad na hinahangan dahil sa kahusayan sa isang larangan. Ang taong ito ay dapat na may moral na pamumuhay. Lagyan ng 1 -2 pahinang report ang mga clippings. Banggitin ang talento at kakayahan ng personalidad, paano niya natuklasan ang mga ito, paano niya nililinang ang mga ito at paano niya ginagamit ang mga ito sa hanapbuhay, pagsuporta sa pamilya o paglilingkod sa pamayanan. Maaari ring banggitin kung anu-ano ang ginagaw a niya upang malampasan ang kanyang mga kahinaan. (FU: Interpretasyon) 14. Kapanayamin ang isang kabataan sa kapitbahay, pamayanan o simbahan tungkol sa kanyang mga talento at kakayahan. Maaaring ipagaw a ang Multiple Intlligences Survey Form. Tulungan siyang suriin ang resulta ng kanyang bar graph. Pagkatapos, sumulat ng isang liham panghihikayat o pagbibigay ng tulong o suporta upang linangin niya ang kanyang mga natuklasang talento at kakayahan at malampasan ang mga kahinaan na lumabas sa bar graph. (FU: Pagdama at Pag-unawa sa damdamin ng Iba) PAGNINILAY 15. Pasulatin ang mga mgag-aaral ng isang pagninilay sa journal. PAGSASABUHAY (FU: Paglalapat) 8. Pagaw ain ang mga mag-aaral ng Tsart ng Pagpapaunlad ng Talento at Kakayahan gamit ang kanilang mga natuklasan sa kanilang sarili Punan ang tsart ng iyong plano ng pagpapaunlad ng talento at kakayahan. Ibatay sa naging resulta ng Multiple Intelligence Survey at ng Chart of Abilities.
  46. 46. 46 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I TSART NG PAGPAPAUNLAD NG TALENTO AT KAKAYAHAN Mga Kakayahan at Talento na Kailangang Paunlarin (Multiple Intelligences) Mga Layunin Panahong Ilalaan Mga Pamamaraan Mga Taong Tutulong Mga Kakailanganing Kagamitan (Resources) Halimbaw a: Logical/Mathematical Mapataas ang marka sa asignaturang Matematika (Maaring 2 o higit pa ang itatalang layunin Dalaw ang Buwan (February 1- March 30) 1. Magpapaturo sa kaklase ng mahusay sa math (tutorial) 2. Gagaw in ang takdang-aralin 3. Magbabasa at mag-aaral ng leksyon sa matematika bago pa man ito talakayin sa klase 4. Sasali sa Math Club 1. Jose San Juan (Kaibigan at Pangulo ng Math Club) 2. Nanay 3. Kaibigan 4. Mga kasapi ng Math Club at Gurong tagapayo dito Textbook at mga aklat na hiram sa library
  47. 47. 47 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Mga Kakailanganing Kagamitan • Multiple Intelligences Survey Form (McKenzie, 1999) • Chart of Abilities (Abiva, 1993) • Graphic Organizer • Sipi ng Sanaysay: Pagtuklas at Pagpapalago sa Mga Angking Talento at Kakayahan at Paglampas sa Mga Kahinaan • Activity Card • Task Card • Basyong Bote Mga Sanggunian: Abiva, Thelma G, Learning Resource for Career Development, Abiva Publishing House, Inc. Q. C. 1993, Pages 18-20 Covey, Sean, The 7 Habits of Highly Effective Teens, Fireside: Simon and Schuster Inc. N.Y. 1998, Pages 73-104 McKenzie, Walter, The One and Only Surfaquarium. Retrieved last Jan. 26, 2010 from http://surfaquarium.com/MI/inventory.htm Project EASE, Edukasyon sa Pagpapahalaga III, Modyul Blg.19 pahina 3/18 1.3. Retrieved last Jan. 26, 2010 from (http://www.bse.portal) Tony DiRomualdo. Are Top Performers Born or Made? Retrieved last April 20, 2010 from http://w istechnology.com/article.php?id=2958
  48. 48. 48 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I Unang Markahan : Ako Bilang Isang Kabataan Aralin 3: Pagpapaunlad ng mga Hilig Bilang ng araw/sesyon: 12 Antas 1 Pamantayang Pangnilalaman: Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unaw a sa mga pagbabago sa sarili sa panahon ng pagdadalaga / pagbibinata, sa kanyang mga talento, kakayahan, kahinaan at hilig, at mga tungkulin tungo sa pagtupad ng mga tungkulin at pagtatakda ng mithiin upang mapanagutan ang kahihinatnan ng kanyang mga pasya at kilos. Mga Paksa: 1. Mga Pagbabago sa Panahon ng Pagdadalaga / Pagbibinata 2. Mga Talento, Kakayahan at Kahinaan 3. Pagpapaunlad ng mga Hilig 4. Mga Tungkulin ng Nagdadalaga / Nagbibinata Pamantayan sa Pagganap: Ang mag-aaral ay naisasagaw a ang mga akmang kilos sa Plano ng Pagpapaunlad ng Sarili na tumutugon sa kanyang mga talento, kakayahan, kahinaan at mga hilig. Mga Kakailanganin sa Pag-unawa: Sa Unang Markahan: Ang pagkilala sa sarili ay gabay sa pagtupad ng mga tungkulin tungo sa pagpapaunlad ng sarili. Sa Paksa 3: Pagpapaunlad ng mga Hilig Ang pagpapaunlad ng mga hilig ay makatutulong sa pagtupad ng mga tungkulin, paghahanda tungo sa pagpili ng propesyon (kursong akademiko o teknikal-bokasyonal, pagtulong sa kapw a at paglilingkod sa pamayanan. Mahahalagang Tanong: Sa Unang Markahan: Bakit mahalaga ang pagkilala sa sarili? Sa Paksa 3: Pagpapaunlad ng mga Hilig Bait mahalaga ang pagpapaunlad ng mga sariling hilig? Nauunaw aan ng mag-aaral ang: (Mga Kaalaman) Pagpapaunlad ng mga Hilig a. Ano ang Hilig? b. Bakit Mahalaga ang mga Hilig? c. Ang Dalaw ang Aspekto ng Hilig d. Ang Sampung Larangan ng mga Hilig e. Ang Apat na Tuon ng mga Hilig f. Pagsusuri ng mga sariling Hilig Ang mag-aaral ay: (Mga Kasanayan) • nakahihinuha ang kahalagahan ng pagtuklas ng sariling mga hilig • nakasusuri ng mga sariling hilig ayon sa larangan at tuon ng mga ito • nakabubuo ng mga kakailanganin sa pag-unaw a (EU) tungkol sa kalikasan ng mga hilig • napangangatw iranan kung bakit dapat paunlarin ang sariling mga hilig
  49. 49. 49 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I g. Pagpapaunlad ng mga Hilig • naipaliliw anag ang kahalagahan ng mga hilig sa pagpili ng mga gaw ain o trabaho at pagpapaunlad ng pagkatao • nakabubuo ng Tsart ng Pagpapaunlad ng Aking mga Hilig • nakabibigay ng tulong sa isang tinedyer tungkol sa pagpapaunlad ng kanyang mga hilig Antas 2 Inaasahang Pagganap: Ang mag-aaral ay naisasagaw a ang mga akmang kilos tungo sa pagpapaunlad ng mga hilig. Mga Patunay sa Antas ng Pag-unawa: Naipamamalas ng mag-aaral ang pag-unaw a sa pamamagitan ng: Pagpapaliw anag: Pagpapaliw anag ng kahalagahan ng mga hilig sa pagpili ng mga gaw ain o trabaho at pagpapaunlad ng pagkatao Kraytirya: Malinaw ang paliw anag, kaangkupan ng halimbaw a bilang patunay sa paliw anag, Interpretasyon Pagsusuri ng mga sariling hilig ayon sa larangan at mga tuon ng mga ito Kraytirya: Malinaw ang mga entry sa baw at kolum ng “Mga Larangan ng mga Hilig” at “Mga Tuon ng mga Hilig”, tugma ang mga uri ng hilig ayon sa tinukoy na sariling hilig, angkop ang piniling tuon ng sariling hilig, may kalakip na pagninilay ang pagsusuring ginaw a Paglalapat Pagsasagaw a ng mga kilos na inilista sa Tsart ng Pagpapaunlad ng Aking mga Hilig Kraytirya: Angkop ang baw at entry sa bawat kolum na sumusunod: Paano ko pauunlarin ito, Mga taong ihihngan ng utlong/suporta o kukunsultahin, panahong Mga Patunay sa Antas ng Pagganap: Pagtataya ng naisasagaw a ang mga akmang kilos tungo sa pagpapaunlad ng mga hilig batay sa sumusunod na kraytirya: c. Ang mga hilig na piniling paunlarin ay batay sa pagsusuri sa mga larangan at tuon ng mga hilig. d. Nailahad nang malinaw ang mga paraan ng pagpapaunlad ng mga natukoy na hilig e. May limang paraan ng pagpapaunlad sa baw at hilig c. Kaangkupan ng paraan ng pagpapaunlad sa baw at hilig d.Makatotohanan ang mga paraan sa pagpapaunlad e. may kalakip na pagninilay
  50. 50. 50 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I ilalaan, mga papuri na inaasahan kong matanggap, mga maaaring balakid, paano malalampasan ang mga ito: may kalakip na pagninilay Pagbuo ng Sariling Pananaw Pagpapahayag ng pagsang-ayon o pagtutol sa mga uri ng mga hilig ng mga tinedyer ngayon Kraytirya: Malinaw na natukoy ang mga hilig ng mga tinedyer ngayon, malinaw ang mga katw iran kung bakit siya sang-ayon o tutol, batay sa pananaliksik (research) o babasahin ang mga katw irang ibinigay Pagdama at pag-unaw a sa damdamin ng iba Pagbibigay ng tulong sa isang tinedyer upang paunlarin niya ang kanyang mga hilig Kraytirya: Malinaw ang paglalaraw an ng mga hilig ng tinedyer na na-interview , malinaw ang dahilan ng pagtukoy ng isang hilig na kanyang susuportahan, angkop ang mga paraan ng pagsuporta na pinili Pagkilala sa Sarili Pagsulat ng pagninilay sa mga bagong natuklasan sa sarili at mga pagkatuto tungkol sa mga hilig Kraytirya: Malinaw ang paglalaraw an ng mga bagay na natuklasan sa sarili, natukoy ang tatlong taong hihingan ng tulong o kokunsultahin (mga taong may higit na kaalaman sa moral na pamumuhay), malinaw na natukoy kung saan gagamitin ang mga taglay na hilig Antas 3 Plano ng Pagtuturo-Pagkatuto ARALIN 3: PAGPAPAUNLAD NG MGA HILIG
  51. 51. 51 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I A. PAGSISIYASAT AT PAGTUKLAS NG DATING KAALAMAN (EXPLORE) Pagsisiyasat 1. Batiin ang mga mag-aaral. Ipabasa ang case study sa ibaba. 2. Tanungin ang buong klase: a. Ano ang taglay ni Leslie? b. Patunayan. Mula pagkabata, nakasanayan na ni Lesli na panoorin ang kanyang ina sa pag-bake ng oatmeal cookies. Natuto siyang magbake at ito ang kanyang gustong gaw in sa kanyang libreng oras. Sinubukan niyang magtimpla gamit ang kakaibang sangkap. Nakatangap siya ng maraming papuri dahi sa kakaibang sarap ng kanyang timpla. Dahil dito, nagkaroon siya ng tiw ala sa sarili. Nagbe-bake siya ng mga ito kapag may okasyon at binibigay niya sa mga kaibigan bilang regalo. Hanggang nagbigay siya ng mga ito sa isang ‘home for the aged’ dahil nabalitaan niyang w alang dessert ang mga ito. Sa edad na 15, nagtayo siya ng bakeshop sat long ng kanyang mga magulang dahil sa kakaibang timpla ng kanyang mga oatmeal cookies. (Sanggunian: www.guideposts.com) Dito ipinakikilala sa mga mag-aaral ang paksa (Hilig) gamit ang isang case study. Aalamin ng guro ang mga dating kaalaman ng mag- aaral tungkol sa paksa sa pamamagitan ng paglilista ng sampung gaw ain na natutuw a silang gaw in. Layunin ng mga tanong ukol sa listahang ito na gabayan ang mga mag-aaral tungo sa paghinuha ng mga Kakailanganin sa pag-unaw a (EU) at mga Mahahalagang Tanong (EQ). Ang sagot ng mga mag-aaral sa bahaging ito ay pansamantala lamang – ibig sabihin, pauunlatin nila ang mga ito sa mga susunod na bahagi. Lilinangin ang Anim na Aspekto ng Pag-unaw a mula sa bahaging ito hanggang sa bahagi ng “Transfer” na Pagsasabuhay.
  52. 52. 52 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I c. Anong kabutihan ang naidulot sa kanya ng taglay niyang ito? Ipaliw anag. (FU: Pagpapaliwanag) Mga Sagot: a. Hilig. b. Mga Patunay: Karanasan sa pagbe-bake mula pagkabata; Gusto niyang gaw in ito sa kanyang libreng oras; Pinuri siya dahil dito; Nagtayo siya ng business gamit ang hilig na ito. c. Nagkaroon siya ng tiw ala sa sarili, nakatulong siya sa kapw a dahil dito, at nakapagnegosyo siya gamit ito. Pagtuklas ng Dating Kaalaman 3. Ipagaw a ang Tuklasin Mo: Panuto: Isulat sa iyong journal o malinis na papel ang sagot sa tanong: Anu-ano ang ginagaw a mo sa iyong libreng oras? Isulat ang sampung gaw ain na pinagkakaabalahan mo. Maaaring ginagaw a mo ang mga ito sa bahay, paaralan o kapitbahayan. 4. Iparanggo ang listahan na ginaw a – mula sa pinakagusto (Rank 1) hanggang sa pinakahuling gusto (Rank 10). 5. Ipasuri ang sinulat nilang listahan ng mga hilig. 6. Tanungin sila: a. Anu-ano ang natuklasan mo sa iyong ginaw ang listahan? pagraranggo? b. Bakit mahalaga ang pagtuklas ng sariling mga hilig? Ang pagpapaunlad ng mga ito? B. MGA KARANASAN TUNGO SA PAG-UNAWA (FIRM UP) Narito ang mga gaw aing batay sa karanasan ng mga mag-aaral na naglalayong imbestigahan o suriin ang mga mahahalagang ideya (big ideas) o Kakailanganin sa Pag-unaw a (EU) at EQ na inilahad sa unang bahagi (Explore). Layunin din ng bahaging ito na gabayan ang mga mag-aaral tungo sa kanilang pagganap o pagbuo ng inaasahang produkto o pagpapamalas ng mga kasanayan (skills). Ang mga tanong pagkatapos ng mga gaw ain ay naglalayong pagtibayin sa isip ng mga mag-aaral ang kahalagahan ng pagtuklas at pagpapaunlad ng sariling mga hilig.
  53. 53. 53 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 7. Ipaliw anag ang Imbentaryo ng mga Hilig at ang Mga Tuon ng mga Hilig (Focuses of Interests) na nasa ibaba. MGA LARANGAN NG HILIG Legend Larangan ng Hilig (Interest Areas) Depinisyon Mga Halimbawa OUT OUTDOOR Nasisiyahan sa mga gaw aing pang-outdoor Pagsali sa mga laro o outdoor sports Pagsakay ng bisikleta Pag-aalaga ng hayop o halaman MECH MECHA NICAL Nasisiyahan sa paggamit ng mga tools Paggaw a ng mga bagay (hal.: silya) gamit ang martilyo at lagare Pag-aayos ng mga sirang bagay Masaya at gustong tumulong sa pag repair ng sasakyan COMP COMPUTATIONAL Nasisiyahan na gumaw a gamit ang bilang o numero Pagmonitor ng perang natipid at naipon sa bangko Pag- solve ng mathematical equations SCIE SCIENTIFIC Nasisiyahan sa pagtuklas ng bagong kaalaman, pagdisenyo at ag-mbento ng mga bagay at produkto Pag-aaral ng mga bituin, bato, klima, halaman at hayop Pag-imbento ng mga bagay Pamamahala ng isang opisia o pangkat
  54. 54. 54 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I PERS PERSUASIVE Nasisiyahan sa pakikipag-ugnayan sa ibang tao o pakikipagkaibaigan Pag-oorganisa ng isang party o komite Pamumuno sa isang pangkat o klase ART ARTISTIC Nasisiyahan sa pagdidisenyo ng mga bagay Pagdrow ing ng mga laraw an o pag-doodle Paggaw a ng mga bagay na pangsining (painting, aw it) Paggaw a ng handicraft LIT LITERARY Nasisiyahan sa pagbabasa at pagsusulat Pagbabasa ng mga nobela o fiction Pagsusulat ng mga kuw ento, tula Pagbubuo ng crossword puzzle MUS MUSICAL Nasisiyahan sa pakikinig o paglikha ng aw it o pagtugtug ng musical instrument Pakikinig sa o paglikha ng aw it Pagtutugtog ng piano o iba pang musical instrument Pag-aw it Pagsasayaw SOSE SOCIAL SERVICES Nasisiyahang tumulong sa ibang tao Pagtulong sa kamag-aral sa paggaw a ng takdang-aralin Pagbisita sa kaibigang may sakit Nakikinig sa mga problema ng ibang tao o kaibigan
  55. 55. 55 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I CLER CLERICAL Nasisiyahan sa paggaw a ng paper w orks Paglilista ng perang tinanggap at ginastos Paglilista ng mga bagay na gagaw in Paggaw a nang maayos ng report na isusumite sa klase Sanggunian: Abiva, T. (1993). Learning Resource for Career Development. Abiva Publishing House, Inc. MGA TUON NG MGA HILIG Mga Gawain Tuon sa TAO (May kinalaman sa TAO) Tuon sa BAGAY (Gamit ang tools at machines) Tuon sa IDEYA (Pag-iisip at pag- oorganisa ng mga ideya) Tuon sa DATA (May kinalaman sa facts, records, files, numero, detalye) Hal.: Paglalaro ng badminton (Outdoor Interest) Pagtuturo sa kaibigan ng paglalaro ng badminton Paggamit ng rocket at shuttle cock Pag-iisip ng technigue o paraan para pumasok ang shuttle cock Pagsusuri kung paano makashoot sa ring Pagpipinta ng laraw an (Artistic Interest) Pagtuturo sa kamag-aral kung paano magpinta Paggaw a ng frame para sa laraw an Pagsubok ng bagong kulay para mapaganda ang laraw an Pagcheck kung tama ang mga paraan sa pagpipinta Sanggunian: Abiva, T. (1993). Learning Resource for Career Development. Abiva Publishing House, Inc.
  56. 56. 56 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 8. Ipauri ang kanilang mga hilig gamit ang Imbentaryo ng mga Hilig-Tuon (Interest-Focus Inventory). (FU: Interpretasyon). Panuto: Gamit ang talahanayan sa ibaba, gaw in ang mga sumusunod: a. Isulat sa unang kolum ang mga gaw aing niranggo mo sa unang gaw ain. b. Lagyan ng tsek ( ) ang angkop na larangan (interest area) sa ikalaw ang kolum. c. Lagyan ng tsek ( ) ang angkop na tuon sa huling kolum. Tandaan na baw at gawain na sinulat mo ay maaaring indiksyon ng higit sa isang Larangan ng Hilig at maaari ring indikasyon ng higit sa isang Tuon. 10 GAWAING IRARANGGO MGA LARANGAN NG MGA HILIG (Interest Areas) TUON (Focus OUT MECH COMP SCIE PERS ART LIT MUS SOSE CLER TAO DATA BAGAY IDEYA
  57. 57. 57 2010 Kurikulum ng Edukasyong Sekondari Edukasyon sa Pagpapahalaga I 9. Tanungin ang klase: (FU: Pagpapaliwanag) a. Anu-ano ang mga natuklasan mo sa iyong mga hilig? b. May pagkakatulad ba ang larangan ng iyong mga hilig sa mga uri ng talinong natuklasan mo sa resulta ng Multiple Intelligences Survey? Ipaliw anag. c. Sa kabuuan, anu-ano ang mga tuon ng iyong mga hilig? May kaugnayan kaya ang mga ito sa pagtupad mo ng iyong mga tungkulin? Sa pagpili mo ng kursong akademiko o teknikal-bokasyonal? sa pagtulong sa kapw a at pakikibahagi sa pamayanan? Ipaliw anag C. PAGPAPALALIM (DEEPEN) 8. 9. Ipabasa ang angkop na babasahin o ipatalakay ang mahahalagang konseptong o kakailanganing pag-unaw a (EU) na nakapaloob dito. 10. Ipabasa ang babasahin at talakayin ang mahahalagang konseptong o Kakailanganin sa Pag-unaw a (EUs) na nakapaloob dito. MGA HILIG May kakaiba ka bang saya o sigla kapag nagsusulat ka ng iyong mga pananaw , opinyon o pagninilay? Ipinagmamalaki mo ba ang iyong mga naisulat? Sa iyong libreng oras, pipiliin mo bang magbasa at maghanap sa internet o mga aklat ng mga magagandang ideya na gagamitin mo sa isang sanaysay o tula? Kung oo ang sagot mo sa mga tanong na ito, ibig sabihin, hilig mo ang pagsusulat. Dito nakapaloob ang mga kaalamang mula sa pananaliksik (research) o expert systems of know ledge. Ang unang dalaw ang bahagi (Explore at Firm Up) ay nakabatay sa mga kaalamang pansamantalang hinuha lamang ng mga mag-aaral; samantalang sa bahaging ito, ang kaalamang tnatalakay ay batay sa mga dalubhasang sumulat ng mga paksang nakaankla sa dalaw ag batayang disiplina ng Edukasyon sa Pagpapahalaga: Etika at Career Guidance. May mga tanong sa ibaba ng babasahin na gabay ng mga mag-aaral tungo sa kanilang paghinuha ng mga Kakailanganin sa Pag-unaw a (EU) tungkol sa paksang “Hilig”. Kailangang ilahad ng mga mag-aaral ang mga ito gamit ang graphic organizer.

×