Espainiako Erliebea III

PENINTSULAKO ERLIEBEKO UNITATE MORFOESTRUKTURAL HANDIAK BATXILERGOA 2. MAILA ESPAINIAKO GEOGRAFIA IES MUNGIA BHI – Irakaslea: Marije AGUILLO

Penintsulako Erliebeko Unitate morfoestrukturalak * * * * Bitarteko mendikateak
Zokalo
(Aintzin mendi Hespériarra)
Aintzinako Mazizoak
Tolestura mendikateak
M. Alpetarrak
Bitarteko mendikateak
4. Sakonuneak
Barruko sakonuneak
Arro aurrealpetarrak

Penintsularen azaleraren %70 200 – 1000 m bitarteko altitudean dago

A) Meseta
Aintzinako Zokalo Paleozoikoa
Kanpoaldeko mendikateak
Barnealdeko Duero eta Tajoko sakonuneak
B) Mesetako ertz menditsuak
Mendigune Galiziar-Leondarra
Kantabriar mendikateak
Iberiar sistema
Sierra Morena
C) Mesetaz kanpoko sakonuneak
Ebroren sakonunea
Guadalquivirren sakonunea
D) Mesetaz kanpoko
mendikateak
Pirinioen ardatz aldea
Euskal mendiak
Kataluniako mendikateak
Mendikate Betikoak
UNITATE MORFOESTRUKTURAL HANDIAK

MESETA Meseta: Goi Lautada, mendigune Hesperikoaren hondarra. bataz besteko 660 m altitudekoa Antzinako zokalo paleozoikoa penilautadek osatuta Goi meseta: 800-850 mko altitudekoa. Arro sedimentarioa material tertziarioz eta kuaternarioz osatuta Hego meseta: 500-700 metroko latitudekoa. Arro sedimentarioa material tertziarioz eta kuaternarioz osatuta

A) Meseta
Goi ordokia (600 – 800 metro bitartean)
Erliebez inguratua
Kantabriar mendikateak
Iberiar sistema
Sierra Morena
Sistema Zentralak bitan erdibanatuta
Ipar meseta
Hegoaldeko meseta
Duero ibaia Zokaloa zeharkatzen

Mesetaren unitate morfoestrukturalak - I
1. Aintzinako Zokalo Paleozoikoa
Material oso aintzinak (silizea, neis, kuartzitak eta arbelak gehien)
Tolestura hertziniarrak (Ipar-mendebaldetik Hego-ekialderantz)
Higadurak material tertziarioen estalkia suntsitu du ( mendi uharteak,...)
Zamora-Salamancako eta Extremadurako penilautadak geratu dira.
Salamanca eta Zamora

Mesetaren unitateak - II
2. Erdiko mendikateak
Material primarioak (granito, arbelak, neis)
Erliebe leunak
Sistema Zentrala
Guadarrama, Somosierra eta Gredos
Altitude nagus iak :
Moro Almanzor (2592 m) Peñalara ( 2430 m)
Gredos mendizerra

Toledoko Mendiak
Alpetar Orogeniak gaztetutako erliebea.
Sistema Zentralaren alderantziz, ez dira altxatutako eta hondoratutako blokeak baizik eta erliebe apalachense orogenia
ostean higadura trinkoak haizean utzi zuena.
Kuartzitako gandorrak dira
eta 1400 m inguru
altitudekoak dira.
Ez dute jaso glaziar
higadura.
Garai altuena:
Las Villuercas (1600 m)

Rio Tietar , atzean Almanzor garaia Montes de Toledo.

Sistema Zentralaren bilakaera morfologikoa Gaur egun

Sistema Zentrala – Gredos (Canchales – Harri solteak) Gredos-ko Zirku glaziarra

Sistema Zentralaren ebaketa Madrilen probintzian Guadarrama Mendizerra (material paleozoikoak) eta Madrilen lautada (material mesozoikoak eta kuaternarioak ibaien ibarretan)

Mesetaren unitateak - III
3. Barnealdeko Duero eta Tajoko sakonuneak
- Hirugarren Aroan eratuta
Geroago sedimentoz bete ziren
Bekaldean sedimento bigunak: harea, buztina, igeltsua, tuparria
Goian gogorrak: kare-harria
3.1 Ipar meseta – Dueroko sakonunea
700-800 metro garaierakoa
Mendebaldean: granitoz, arbelaz, kuartzitazko penilautadak
Ekialdean: jalkitze lautadak
Páramok, landazabalak eta aldapak (La Alcarria)

Leongo paramoak Paramo (Burgos) La Alcarria (Cuenca)

Mesetaren unitateak - IV
3.2 Hegoaldeko meseta: Tajo eta
Guadianako sakonunea
Iparraldekoa baino baxuagoa (600-700 metro)
Bitan erdibanatuta Toledoko Mendiek
Erliebe malkartsuagoa
Zabaldi garaiak edo eremuak (paramo) kare- harrizko lekuetan
Zabaldi baxu uhindunak edo landa zabal errekadunak buztin eta hareazko lekuetan.

Guadalajara-ko lurrak

Hita (Guadalajara) Trijueque-tik ikusita Eremu buztintsua eta uhinduna

Volcán de Cabeza Parda, entre Cañada y Ballesteros de Calatrava. En primer término se aprecian las canteras, actualmente inactivas. Eraikin beltza Campos deCalatrava (Ciudad Real) Sumendi-zelaiak

Ciudad Real-eko paisajeak

B) Mesetako ertz menditsuak
1. Mendigune Galiziar-Leondarra
Aintzinako zokalo Paleozoikoaren zati bat.
Orogenia alpetarrean zatitu eta gaztetu egin zen
Zeharkako haranen falta
Gune orografikoak:
Segundera , (2044 m) (Orense – Zamora) eskaloi tektonikoa
Teleno mendiserra (León – El Bierzo)
Cabeza de Manzaneda ( Sª San Mamed) (Lugo)
Ankares eta Caurel-eko mendiserrak (Lugo – León)
Mendate nagusia : Piedrafita de Cebrero
Piedrafita de Cebrero (Leon eta Lugoren artean)

ERTZ MENDITSUA Mazizo Galaiko Leondarra Kantabriar Mendikatea Iberiar sistema Sierra Morena

O´s ANCARES (Lugo) Leongo mendiak Peña Trevinca (Galiziako mendirik altuena (2172 m)

B) Mesetako ertz menditsuak – 2 2. Kantabriar mendikateak
Mendebaldean material paleozoikoak
Erlieve apalachiense arrastoak
Peña Ubiña (2.417 m)
Ekialdean kare-harrizkoa
Orogenia alpetarrak tolestu zituen
Erliebe jurasikoen arrastoak
Altuera nagusiak Picos de Europa
- Peña Labra (2007 m )
- Naranjo de Bulnes
Puerto de Pajares Naranjo de Bulnes 2.518 m

Sistema Jurasikoa (Llanes – Ekialdeko Asturias)

Iberiar Sistema

B) Mesetako ertz menditsuak – 3 3. Iberiar Sistema
Meseta Ebroko sakonunetik banatzen du
Ipar-mendebaldean material paleozoikoak
Bi zati bereiz daitezke :
1) IM-HE norabidea hartuta .
Demanda (2033 m) , Urbión (2.235 m), Cebollera (2.147 m)
Zeharkako sakonunea: Calatayud-Teruel Jalon ibaitik zeharkatuta (10-15 Km zabalera)
2) Terueletik bi adarretan banatuta :
Gaztelako adarra:
Moncayo mendigunea (2313 m),
Albarracin mendikatea (1921 m),
Cuencako mendizerra
b) Kanpoko adarra edo Aragoikoa :
Gúdar, Maestrazgo, Javalambre,
Kostako paraleloan faila sistema bat mailakatuta

Picos de Urbion
Errioxan, non Sistema Iberico-k material aintzinenak agerian utzi dituenean. Orogenia Alpetarrean Mazizo Hesperikoaren bloke bat altzatzean sortua. Erliebe Germaniarra.
Material paleozoikoak, leku batzutan sekundarioko materialaz estalita agertzen dira.
Glaziar modela-
tua ikus daiteke.
Altitude handie-
nak hemen
daude.

Picos de Urbion Demanda-ko mendizerra Errioxa, Burgos eta Soriaren artean. San Lorenzo (2.270 m) altitude handiena. Bere magalean Valdezcaray sky lekua aurkitzen da.

B) Mesetako ertz menditsuak - 4 4. Sierra Morena
Egitura germaniarra ( blokez osaturik )
Ez da mendikaterik berez, mesetaren labarra baizik 600 km luzerakoa.
Bere altuera nagusia ez da 1.400 mra heltzen.
Flexiozko faila erraldoi bezala hartuta.
Materialez paleozoikoz osaturik: arbelak, kuartzitak
Mendikate garrantzitsuak: Madrona, Pedroches, Aracena.

Sierra Morenaren paisajea: Despeñaperros

MESETAREN LABARRA / EL BORDE DE LA MESETA 

Hirugarren Aroan eratuak
Tertziario eta Kuaternarioko sedimentuz beteta
Ia horizontalak dira

Ebroren sakonunea
Pirinioa, Iberiar sistema eta Kataluniako mendikatearen artean dago.
Miozenotik itsasotik isolaturik geratu zen.
Tertziarioan eratua: Zokalo hondoratzeagatik
Itsas eta kontineteko metaketaz bete zen
Tuparriak, kare-harriak: erliebe horizontala
Buztinak, hare-harriak, konglomeratuak: karkabak (badlands)

LOS MALLOS DE RIGLO (Huesca) – Konglomeratuen erliebeak

KARKABAK EDO “BADLANDS”

Hasieran itsasoari irekita
Geroago, itsasertzeko aintzira bihurtu zen
Orogenia alpetarrean eratuta.
Itsas sedimentoz beteta
Gauadalquivirren sakonunea C) Mesetaz kanpoko sakonuneak

D) Mesetaz kanpoko mendikateak – 1 Pirinioak
425 km luzerakoa dituzte M-E
Ardatz aldea (axial)
Material paleozoikoz osaturik
Orogenia alpetarrean gaztetua
Alde garaiena Monte Perdido (3.353 m) eta Aneto (3.404 m) tontorrak
Sakonune ertaina
Material tertziarioz beteta
Aurrepirinioak
Kare-harrizkoak ez hain altuak
Ardatzetik bi aldeetan
Guara mendikatea

Pirinioko Unitate morfoestrukturalak

Zeharkako kataluniar mendikatea (ekialdeko Pirinioetan) haranak failen arabera lerrokatuta daude. Blokeak itsarorantz inklinatuta daude. Failen zehar sumendi agerpenak sortu dira.

Pirinioen bilakaera geologikoa Cenozoikoaren garaian (Tertziarioan) Gaur egun: Pirinio axiala (granitoa) ** barneko mendizerrak, barruko sakonunea, kanpoko mendizerrak eta Ebroko sakonunea: material tertzioak eta kuaternarioak **

PIRINIOAK Gailur malkartsuak Pirinio axialean, Anetotik (3.404 m) ikusita

Encantats Aigüestortes Parke Naturala (Lerida) Pica d'Estats Pirinioetako gailurrik altuenetako bat eta Kataluniako altuena (3143 m)

D) Mesetaz kanpoko mendikateak – 2 Euskal mendiak
Mendebaldeko Pirinioen jarraipena dira
Garaiera txikiak
Forma leunak eta uhindunak
Glaziarismoak ez du eduki eraginik
Erliebe karstikoa nagusia da (Gorbea, Aralar)
Altuera nagusiak: Aitzkorri (1554 m) Gorbea (1475 m)
(1475 m) Aketegi 1551 m. (Aitzkorri mendizerran)

D) Mesetaz kanpoko mendikateak – 2 3. Kataluniako mendikateak
Kostaldearekiko bi mendikate paraleloak
Kostaldekoa garaiera txikikoak
Barrukaldekoa altuera handiagoak (Montseny (1700 m), Montserrat)
Erdian Vallés-Penedes sakonunea, material tertziarioz eta kuaternarioz beteta.
Iparraldekoa Mendigune Hertziniarraren hondarrak dira.
Material paleozoikoz osatuta
Hegoaldekoa kare-harrizko material sekundarioz osatuta dago.
Zeharkako failek sare hidrografikoa antolatu dute
Monserrat

Kataluniar mendikateak

Campos de Calatrava (Gu) Caliza Caliza Olot

D) Mesetaz kanpoko mendikateak – 2 Mendikate Betikoak
Konplexutasun geologiko handia dute
Penintsulako tontorrik altuena: Mulhacen (3.470 m)
Mendikate Penibetikoak
Aintzinako mendigune betiko-riftar
Material paleozoikoz osatuta
Orogenia alpertarrean altxatu zen.( Sierra Nevada)
Mendikate Subbetikoa: Grazalema, Ubrique eta Cazorlako mendikateak
Sakonune Intrabetikoa
Fosaz zatituta: Antequera, Granada, Guadix eta Baza
La Alcazaba de Mulhacén

Sierra del Pinar en Sª Grazalema (Cádiz) Pinsapar Sierra de Segura (Jaen) Sierra de Cazorla (Jaén)

Tolestura zalduna edo lerradura mantua

Mendikate Betikoak: Egitura-ebaketa Mendikate Betikoen egitura nagusiki jnarraste-mantuek eratuta dago, Afrikako plakak bultzadagatik

Mendikate Betikoak

El Veleta Sierra Nevada

Loturak
Gatako lurmuturraren sumendiak
Bideoak, grafikoak

http://geografiamungia.wordpress.com	2685
http://juanancarballo.blogspot.com.es	124
http://juanancarballo.blogspot.ru	35

Espainiako Erliebea III

by MARIJE AGUILLO

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

3 Embeds 2,844

Statistics

Espainiako Erliebea III Presentation Transcript