Grænn apríl - aukablað Morgunblaðsins 8.04.2011

GRÆNNAPRÍL 08 | 04 | 11

2 | MORGUNBLAÐIÐBreytum heiminum á einum degiHvaða máli skiptir valhvers og eins? Hvaðaáhrif getur lítil eyjanyrst í Atlantshafi haftá umhverfið? VerkefniðGrænn apríl minnirokkur á að það er ekkisama hvernig viðgöngum um jörðina ogauðlindirnar.E nginn getur verið hlutlaus í því ábyrgðarmikla hlutverki að bera ábyrgð á eigin umhverfisáhrifum. Öll finnum við fyrir því efnáttúran gefur sig undan ágangiokkar. Grænn apríl minnir líka á, að ekkiþarf mikið til að koma miklumbreytingum til leiðar. Oftast nærþarf bara að staldra við stund-arkorn, kynna sér mál og vanda val.Umhverfisvæni kaffibollinn er jafn-góður og jafnvel ódýrari en hinnvalkosturinn. Náttúrukær hreinsi-efnin fyrir heimilið virka jafnvel ogfara betur með heilsuna. Meira aðsegja tískuvaran sem við kaupumokkur getur verið væn og græn ensamt vakið athygli og aðdáun þarsem við göngum um bæinn.Hagkvæmasta leiðinAð ástunda grænni lífsstíl þarf ekki Morgunblaðið/Ernirað kosta meira eða minnka lífsgæði Nauthólsvík Ylströndin er umhverfisvæn. Þangað finnst öllum ljúft að sækja, t.d. fötluðum börnum í Reykjadal sem á ströndina koma þegar sól skín og lífið er gott.okkar. Þvert á móti getur grænaleiðin verið sú hagkvæmasta, fært er að vekja landsmenn til betri vit- ur aukist til muna á síðustu árum. hennar á sama hátt og við gerum í er til að meta allt það sem náttúranokkur bætta heilsu og líðan. undar um að gæta að umhverfi okk- Síðast en ekki síst er það mark- dag. gefur okkur, staldra við og velta Að baki þessu framtaki standa at- ar og náttúru. Um leið er Grænum mið verkefnisins að hvetja til um- vöngum yfir eigin vali? Hvaða betri apríl ætlað að beina sjónum fólks að ræðu um þau skref sem við þurfum Náttúran lifnar við tími er til að taka nýja stefnu, vit-hafnakonurnar Guðrún G. Berg-mann, Valgerður Matthíasdótir, þeim fyrirtækjum sem selja græna að taka til að tryggja að komandi Sumarið er að bresta á, grasið fer andi að ef við leggjumst öll á eittSólveig Eiríksdóttir og Maríanna vöru og þjónustu, en framboðið á kynslóðir taki við jörðinni í góðu að grænka, dagurinn lengist og getum við breytt heiminum á einumFriðjónsdóttir, en markmið þeirra umhverfis- og mannvænni vöru hef- ásigkomulagi og geti notið ávaxta náttúran lifnar við. Hvaða betri tími degi?08.04.2011 GRÆNN APRÍL 08 | 04 | 11 Útgefandi Árvakur Umsjón Sigurður Bogi Sævarsson sbs@mbl.is Blaðamenn Ásgeir Ingvarsson asgeiri@mbl.is Karl Eskil Pálsson karlesp@simnet.is Elín Albertsdóttir elal@simnet.is Guðrún S. Guðlaugsdóttir gudrunsg@gmail.com Auglýsingar Katrín Theodórsdóttir kata@mbl.is Forsíðumyndina tók RAX í Hrafntinnuskeri. Prentun Landsprent ehf. 16 12 salka.is Umhverfisvænar Vor í lofti, segja grænu töskur og veski selj- konurnar; Guðrún, Njótum náttúrunnar ast vel hjá Kolors. Maríanna og Vala Matt. við bæjarvegginn 3. upplag væntanlegt Gönguferð með Reyni Ingibjartssyni, höfundi bókarinnar, frá Straumsvík kl. 13.30 sunnudaginn 17. apríl 15 14 6 Þórður og Karólína Meðalfjölskyldan Göngum ekki á gæði, Allir velkomnir rækta lífrænt. Eru framleiðir mikið af sorpi segir Þuríður Kristjáns- hugsjónabændur. en getur sparað þar. dóttir í Norræna húsinu.

F Y R I R H R E I N N A L E I RTA U VILTU VINNA GJAFAKÖRFU?UMHVERFISSJÓÐURINNHeilsa ehf óskar eftir umsóknum um Umhverfisstyrk Ecoverog Heilsu. Styrkurinn mun í ár vera að upphæð 300.000 kr. LUKKULEIKURINNValið verður verkefni sem mun miða að bættri umhverfisvitund,t.d. þróun námsefnis, rannsókna á vatnasvæðum eða Taktu þátt í lukkuleiknum í apríl:strandlengju til að sporna við óæskilegri umgengni s.s.frárennsli eða öðrum mengandi þáttum, hreinsun ákveðins • Keyptu eina eða fleiri Ecover vöru í apríllandsvæðis, endurvinnslu úrgangs, gerð námsefnis í • Heftaðu kassakvittunina við lukkumiðannumhverfisvernd eða eitthvað annað verkefni sem klárlegamun nýtast til verndar íslenskri náttúru. • Settu miðann í kassann sem á að vera staðsettur í versluninniUmsóknarfrestur er til 17. apríl næstkomandi, umsóknar-eyðublöð og nánari upplýsingar er hægt að nálgast á 4. maí drögum við úr innsendum miðum 10 stórarwww.heilsa.is gjafakörfur með vörum og 20 minni gjafakörfur.Styrkurinn verður afhentur í fyrsta sinn 30. apríl 2011, engert er ráð fyrir að veitt verði úr sjóðnum árlega í kringumdag umhverfisins (25. apríl).

4 | MORGUNBLAÐIÐBorgin hagræðir og sýnir gott fordæmiVerkefnið Græn spor ístarfsemi Reykjavík-urborgar á að getaminnkað umhverfis-áhrif og sparað fé.Hver vinnustaður get-ur tekið þátt á eiginforsendum. Verkefnið Eldhús Víða má stokka upp í umhverf-er í fjórum skrefum ismálum svo sem í eldhúshaldinu.sem spanna frá ein-földum aðgerðum tilframkvæmda.Í apríl mun Reykjavíkurborg hleypa af stokkunum nýju og áhugaverðu umhverfisverk- efni. „Um er að ræða kerfi sem fengið hefur nafnið Grænskref í starfsemi Reykjavík-urborgar. Umhverfis- og sam-göngusvið annaðist undirbúningkerfisins, en um er að ræða að-ferðafræði sem þróuð var við Har- Morgunblaðið/Árni Sæberg Markmið Stefnan er víðtæk og tekurvard-háskóla. Fólk frá öllum svið- Hvatning „Einn af kostum þessa verkefnis er að það er hannað til að hvetja til breytinga neðanfrá. Ekki er um að ræða að m.a. til fundahalds borgarinnar.um borgarinnar hefur síðan komið boð komi að ofan heldur ákveður hver vinnustaður hversu langt á að ganga,“ segir Eygerður Margrétardóttir.að útfærslu og aðlögun í samræmivið aðstæður og þarfir,“ segir Ey- sorphirða, vinnuskóli, skrif- Eygerður segir erfitt að reikna Hægt að taka misstór skrefgerður Margrétardóttir, fram- stofuhald og önnur þjónusta við eða áætla fyrirfram hver heild-kvæmdastýra Staðardagskrár 21. borgarbúa. Í hverju skrefi er því fengist við arávinningurinn verður í krónum. Nokkur atriði einkenna Grænu atriði eins og rafmagnsnotkun, „En af þeim verkefnum sem áð-Kerfi sem lagar sig að aðstæðum skrefin og er stærsta einkennið að húshitun, útgáfumál eða ferðalög ur hefur verið ráðist í má sjá aðUndirbúningi að verkefninu var verkefnið er skipulagt í fjórum starfsmanna á vinnutíma. Hver verulegar fjárhæðir geta sparasthrundið af stað sl. haust, fyrir orð áföngum sem hver og einn vinnu- vinnustaður borgarinnar fær með hjá borginni með réttum og um-borgarstjóra. „Í hnotskurn má staður á vegum borgarinnar getur átakinu vissa forskrift til að vinna hverfisvænum ákvörðunum. Semsegja að þetta kerfi miði að því að lagað sig að á eigin hraða og for- með en ræður, eins og fyrr segir, dæmi höfum við unnið að því aðgera allt starf borgarinnar sendum. hversu langt er farið. auka notkun á metani á vinnu-grænna og vænna, en um leið að „Fyrsti áfangi, eða sá sem við „Einn af kostum þessa verkefnis tækjum borgarinnar og ganga t.d.stuðla að hagræðingu og sýna gott köllum skref 1, byggist á frekar er að það er þannig hannað að allir sorpbílarnir fyrir metani ífordæmi í verki. Lagt var af stað einföldum aðgerðum sem krefjast hvetja til breytinga neðan frá. dag. Áætlað er að vegna þessameð það að leiðarljósi að setja upp lítils tilkostnaðar eða umstangs. Ekki er um það að ræða að boð sparist um 126.000 lítrar af dísil-einfalt og aðgengilegt kerfi, með Skref 2 innifelur aðgerðir sem komi að ofan heldur ákveður hver olíu á ári, eða sem svarar til rösk- Skref Hvert spor getur verið skref ískýrum leikreglum og mark- geta kallað á meiri fyrirhöfn, og vinnustaður fyrir sig hversu langt lega 14 milljóna króna. Annað átt til umhverfisvænna lífernis.miðum, en um leið þess eðlis að svo er skref 3 með enn umfangs- á að ganga, og fær viðurkenningu dæmi er breyting sem gerð var ágæti hentað jafnfjölbreyttu starfi meiri verkefni til að bæta um- fyrir hvert skref sem tekst að götulýsingu árið 2009 svo að ögnog á sér stað á vegum borg-arinnar,“ útskýrir Eygerður ogbendir á hve fjölþætt starfsemi hverfismál. Þegar komið er að skrefi 4 er um að ræða flóknari aðgerðir sem krafist geta meiri ljúka,“ segir Eygerður. Hægt að græða meira myrkur þarf áður en kvikn- ar á götuljósunum. Útkoman varð að ljósin eru kveikt 300 klst. Þarf ekki aðborgarinnar sé – svo sem íþrótta-og tómstundastarf, leik- og grunn- útgjalda og átaks. Þvert á þessi skref liggja svo skilgreindir und- Eins og sagt var í byrjun greinarinnar er markmiðið með Grænu skemur á ári hverju og sparnaður- inn sem af því hlýst er í kringum vera dýrt aðskólakennsla, viðburðir og hátíðir,viðhald gatna og opinna svæða, irþættir, s.s. endurvinnsla, sam- göngur, innkaup og orkumál.“ skrefunum ekki aðeins umhverfisvernd, heldur líka hagræðing. 13,5 milljónir.“ ai@mbl.is hugsa um umhverfið Stjórnendum hættir til að líta á umhverfisvæn vinnubrögð sem umstang og útgjaldalið. Mínútan sem það tekur starfsmanninn að slökkva á tölvunni kostar kannski 50 kr. í launum en sparar bara 30 kr. í rafmagn, eða hvað? „Hægt er að breyta miklu með lítilli fyr- irhöfn og nýjum vinnubrögðum. Vissulega getur tekið stund að ræsa tölvuna að morgni vinnu- dags, en hve lengi er fólk að sækja sér fyrsta kaffibolla dagsins eða koma sér fyrir?“ segir Ey- gerður. „Gott dæmi er nýlegt útboð borgarinnar á ræstiþjónustu þar sem vistvænum starfsháttum var gefið aukið vægi. Fyrirtæki, sem hlotið hefur Svansmerkið, varð fyrir valinu. Þá er notast við um- hverfisvænni efni og öðrum að- ferðum beitt til fá jafngóða eða betri ræstingu. Það hefur sýnt sig í útboðum á vegum borgarinnar að slíkt getur einnig minnkað kostnað töluvert. Það kom t.d. í ljós þegar ræsting í leikskólum var boðin út nýverið en þá varð Morgunblaðið/Árni Sæberg kostnaður vegna umhverf- Kaupmáttur Með innkaupum sínum getur Reykjavíkurborg hugsanlega stuðlað isvænnar ræstingar nokkuð lægri að auknu framboði og þróun á umhverfisvænum lausnum. en raunkostnaður fyrir útboð. Þá á vitaskuld eftir að taka Borgin getur verið hvati með í reikninginn að umhverf- isvænar ræstivörur færa ekki sterk og mögulega skaðleg efni inn í vinnuumhverfi starfsmanna. Eygerður segir það geta haft veruleg já- skapað þær forsendur sem þarf til að Eins hefur verið sýnt fram á að kvæð áhrif á framboð á markaði ef framleiðendur og seljendur þrói og bjóði umhverfisvæn hreinsiefni geta Reykjavíkurborg velji vörur og þjónustu upp á vistvænar vörur. Þessi þróun getur minnkað viðhald enda innihalda sem hlotið hafa umhverfisvottun. „Borg- svo aftur auðveldað aðgengi almennings þau ekki kemískar blöndur.“ in er stórtæk í innkaupum og getur að vistvænni vöru og þjónustu.“

6 | MORGUNBLAÐIÐNeysla hefuráhrif áumhverfiðSýning í Norræna húsinu varpar ljósi áþær auðlindir sem þarf til að framleiðamatinn sem við setjum á diskinn. Breyttarvenjur geta haft mikil áhrif til batnaðar.N eytandinn er í aðal- áhrif á umhverfið og að bein teng- hlutverki þegar kemur ing getur verið á milli þess hvort að verndun umhverf- við veljum t.d. að borða ávexti í isins. Þetta er umfjöll- dag eða fisk og hvort gengið er á unarefni áhugaverðrar auðlindir náttúrunnar,“ segir Þur-sýningar sem stendur nú yfir í íður. „Neytandanum er sýnt hvaðNorræna húsinu. Þuríður Helga liggur að baki matnum á disknum:Kristjánsdóttir er umsjónarmaður hvernig skordýr bera frjó á millisýningarinnar Manna – annars- plantna, sem síðan verða að fóðrikonar sýning um mat: fyrir nautpening; hversu mikil „Sýninguna fáum við frá Resili- vatn, landrými og orku þarf til aðence Centre í Svíþjóð sem er sam- rækta salathaus eða tómat ogstarfsverkefni sænskra listamanna koma alla leið í innkaupapokann.og vistfræðinga. Viðfangsefnið er Sem dæmi um þær leiðir semhvernig matarvenjur okkar hafa farnar eru til að koma skilaboð- unum áleiðis er stafli af 400 vatns- flöskum. Þetta er það magn vatns sem þarf til að framleiða eina flösku af bjór, enda þarf að vökva PÆGILEGT vandlega akrana til að rækta gott bygg og humla. Hinn almenni neytandi hefur yfirleitt enga hug- & mynd um hversu miklu er kostað til við framleiðslu drykkjarins í glasinu.“ UMHV ERFIS- Umhverfistossar? Þuríður segir boðskap sýning- VÆNT arinnar eiga mikið erindi við Ís- lendinga. „Mælingar sýna að Ís- lendingar er eru meðal þeirra þjóða sem hafa hvað stærst „um- hverfisfótspor“ á hvern ein- stakling. Að meðaltali hefur hver Morgunblaðið/Sigurgeir S Íslendingur rösklega fjórfalt meiri Valkostir Þuríður Helga Kristjándóttir segir það rýri ekki lífsgæði fólks að hlífa auðlindum jarðar. „En það má breyta umhverfisáhrif en dæmigerður miklu með því að vera meðvitaður um þau áhrif sem við höfum með vali okkar í matvöruversluninni.“ Bandaríkjamaður og halda þó flestir að fólk þar vestra sé mestu fara skynsamlega með auðlindir vænan bjór, velja lífrænt ræktaðar en hjá hinum Norðurlandaþjóð- umhverfisskussarnir.“ náttúrunnar. vörur, og innlendar vörur sem unum. Bæði krefst hvert kíló af Hluti af stóru umhverfisfótspori „En það má breyta miklu með ekki hafa verið fluttar um langan kjöti sem framleitt er mikils Íslendingsins skýrist af háum al- því að vera meðvitaður um þau veg.“ magns ræktarlands og einnig má mennum lífsgæðum. Þuríður segir áhrif sem við höfum með vali okk- Að breyta neyslunni með þess- ætla að aukin neysla magurs fisks tilgang sýningarinnar ekki að ar í matvöruversluninni,“ segir um hætti getur líka gert heilsunni á kostnað feits kjöts myndi hafa mæla gegn neyslu og að ekki þurfi hún. „Það kann að hafa mun minni gott. „Á Íslandi er t.d. kjötneysla jákvæð áhrif á heilsufar.“ að tileinka sér meinlætalíf til að umhverfisáhrif að velja t.d. vist- tvöfalt meiri og fiskneysla minni ai@mbl.is Baggubag eru sterkir, litríkir, umhverfisvænir pokar sem rúma jafn mikið og venjulegur plastpoki. kr. 1299.- Morgunblaðið/Helgi Bjarnason Framleiðsla Ekki stendur öllum á sama um hvernig staðið er að ræktun alidýra. Framleiðslan sé siðræn Fallegir fjölnota Sýningunni í Norræna húsinu lýkur í leiða vistvæn egg og lífrænt ræktað postulínsbollar með lok apríl og verður af því tilefni efnt til svínakjöt og hafa dýrin það hreinlega ráðstefnu um aðbúnað dýra í íslensk- nokkuð fínt á þeim bæjum. En í verk- Reuters sílikonloki og haldi. um landbúnaði. Þuríður segir þar ým- smiðjubúskap með alifugla og grís er Skortur Afleiðingar neyslu á einum stað geta komið fram þar sem síst væntir. islegt vel gert, en ástæðu til að hafa aðbúnaður oft skelfilegur.“ kr. 1950.- Val okkar getur bitnað á öðrum áhyggjur af þróuninni á sumum svið- Þuríður segir alla – bæði bændur, um. dýr og neytendur– eiga að geta notið „Aðbúnaður í mjólkurframleiðslu og góðs af bættum framleiðsluaðferðum. sauðfjárrækt er almennt ágætur, en „Ég þykist vita að neytendur væru Neysluvenjur Íslendings nyrst í Atlants- vatnsfrekar í ræktun en ræktaðar í framleiðsla á kjúklingum, eggjum og flestir fúsir að borga meira fyrir kjöt- hafi geta haft víðtæk áhrif. Áhrifin eru löndum þar sem almenningur býr við svínakjöti er oft ekki með þeim hætti vöru vitandi að dýrið hefði verið alið og ekki aðeins á náttúruna heldur einnig á vatnsskort. Með því að velja slíka vöru sem neytendur myndu vilja sjá. Finna því slátrað á siðrænan hátt, rétt eins lífsgæði fólks hinum megin á hnett- er því verið að leggja enn þyngri byrðar má örfáar undantekningar þar sem og neytendur hafa tekið vel við sér í inum, að sögn Þuríðar. „Til dæmis má en fólk grunar á þá sem síst mega við frumkvöðlar hafa tekið sig til og fram- kaupum á lífrænni vöru,“ segir hún. finna í hillum verslana afurðir sem eru því.“

OLÍS er þátttakandi í umhverfisverkefninu GRÆNN APRÍLPIPARTBWA - SÍA - 110757 Með sölu á fjölnota kaffimálum stuðlar Olís að umhverfisvernd. Kaffimál Olís kostar aðeins 2.290 kr. og því fylgir kaffiáfylling út árið. Minnkum ruslið og hugsum grænt. Með umhverfisstefnu sinni vill Olís stuðla að því að hver kynslóð skili landinu og auðlind- um þess í betra horfi til þeirrar næstu. Grænn apríl er verkefni sem hópur áhugafólks um umhverfismál hrinti í framkvæmd. Markmiðið er að fá ríkisstjórnina, sveitarfélög, fyrirtæki, félagasamtök og einstaklinga til að kynna vöru, þekkingu og þjónustu sem er græn og umhverfisvæn og styður við sjálfbæra framtíð á Íslandi. Með sameinuðu átaki er ætlunin að gera umhverfisumræðuna skemmtilega, líflega og sjálfsagða fyrir alla Íslendinga. Nánari upplýsingar á graennapril.is.

8 | MORGUNBLAÐIÐViðskiptavinirnir kunna aðmeta að fyrirtækið tekur afstöðuKaffitár fékk í fyrravorviðurkenningu Svans-merkisins, fyrst ís-lenskra kaffiveitinga-húsa. Viðskiptavinirnireru fljótir að aðlagastumhverfisvænnivinnubrögðum.A ðalheiður Héðinsdóttir, forstjóri Kaffitárs, segir að í örfáum tilfellum hafi viðleitni fyrirtækisins til að vera umhverfisvænnavaldið viðskiptavinum pirringi.„Það hefur helst verið vegna þessað við tókum upp þá reglu að ekkier lengur hægt að fá drykkinn ípappírsmáli ef hans verður neyttinni á kaffihúsinu. Sumir hafanefnilega vanist því að setjast nið-ur um stund en halda svo af staðmeð drykkinn sinn og við það fólksegjum við að sjálfsagt sé að færainnihald bollans í pappamál á leið-inni út.“ Þessi ákvörðun var tekin til aðdraga úr notkun einnota umbúðaog þannig minnka umhvefisáhrifkaffisölunnar. „Þetta eina skrefkallaði á endurskipulagningu þvímeð færri pappamálum jókst upp-vaskið töluvert. Mest var breyt-ingin í kaffihúsinu í Leifsstöð þarsem áður höfðu nánast allir drykk- Morgunblaðið/Árni Sæbergir verið afgreiddir í pappamáli. Úr Sorpflokkun Aðalheiður Héðinsdóttir bendir á að umhverfisstefnan komi vel út fyrir rekstur. „Sparast hafa um 40% af sorphirðugjöldum og munar vel um það.“ varð að við þurftum á endanum að Minnistöflur bæta við aukastarfsmanni,“ segir Aðalheiður. „Þetta er aukið umstang í fyrstu, en smám saman sé Bætir skammtímaminnið. Nýtist fólki sem er ég að þetta kemst upp í vana og undir álagi og fæst við flókin verkefni. Hentar vel munar á endanum lítið um að fyrir eldri borgara, lesblinda og nemendur í gæta þess að safna bollunum, prófum. Dregur úr streitu, eykur ró og bætir skap. stafla þeim rétt fyrir þvottinn og ganga svo frá á sinn stað.“ www.birkiaska.is Fyrst með Svansmerkið Þessi nýja stefna með pappamálin ÍKUR var hluti af þeim skilyrðum sem Kaffitár þurfti að uppfylla til að hljóta Svansmerkið síðasta vor, LITR OPI fyrst íslenskra kaffihúsa. Að- alheiður segir að þeir fáu sem hafi látið breytingarnar pirra sig hafi fljótt jafnað sig og að viðskiptavin- irnir hafi varla fundið fyrir öðrum FFIS breytingum sem Svansvottunin kallaði eftir. KA „Viðskiptavinir eru mjög með- vitaðir um mikilvægi þess að hafa Morgunblaðið/Skapti Hallgrímsson ekki slæm áhrif á umhverfið. Kaffi Ætíð hressir sopinn og það er ekki amalegt að fá afslátt. Þetta er þenkjandi fólk sem kann að meta að fyrirtæki taki afstöðu dag!! er málið í KEEP CUP - Umhverﬁ svæ nt og fjöln ota ferðam annaðu ál og er meira en til í að leggja sitt af mörkum og laga sig að breyt- ingunum.“ Viðskiptavinirnir spara líka tina og h 191 144 Meðal annarra skrefa sem stigin þér með li Kaffihús - Leiktu útlit voru er að sykurinn er ekki lengur Umhverfisvænni rekstur hjá Kaffitári er ekki aðeins hagfelldur náttúrunni. þitt eigið + hafður frammi í litlu bréfi, heldur Hvatning til enn minni notkunar á einnota umbúðum er að kaffihúsin bjóða í gamaldags „sykurbyssum“ og gestum afslátt ef þeir koma með eigin drykkjarmál. þannig hægt að minnka umbúða- „Þetta hefur til dæmis gefist vel í kaffihúsinu okkar á Höfðatorgi þar sem 3O kr.afslámáli ttur af notkun. Munnþurrkur eru heldur margir borgarstarfsmenn eru í húsinu. Þeir leggja þá leið sína til okkar með ota ekki hafðar uppi við heldur þurfa sína bolla og könnur og fá 30 króna afslátt af hverjum einasta bolla. Við kafﬁ í fjöln viðskiptavinirnir að biðja um þær. spörum umbúðir og uppvask, og neytandinn fær enn betra verð á kaffisop- „Þetta eru litlir hlutir sem safnast anum.“ fljótt upp. Það getur t.d. verið mjög auðvelt að kippa fimm serví- ettum með einni kökusneið af ein- skærum vana, en þurfa kannski þessu ekki aðeins að minnka plast- Aðalheiðar fer þessi nákvæma ekki nema eina servíettu eða jafn- notkun heldur einnig að spara.“ flokkun ekki aðeins vel með um- vel enga.“ hvefið heldur kemur sér líka vel Rusl í sjö flokkum fyrir reksturinn. „Okkur reiknast Önnur breyting er að samlokurnar Aðalheiður segir að frá því fyrsta til að hafa sparað um 40% af sorp- sem útbúnar eru daglega í eldhúsi kaffihús Kaffitárs var opnað fyrir hirðugjöldum og fyrir fyrirtæki af Kaffitárs í Njarðvík eru ekki leng- sautján árum hafi fyrirtækið alltaf okkar stærð eru þetta engar smá- ur innpakkaðar í einnota plast- reynt að ástunda umhverfisvæn tölur. Það munar verulega um poka. „Þeirri breytingu fylgdi vinnubrögð. Á fyrstu árunum hafi gjöldin fyrir hvert kíló af blönd- óneitanlega viss stofnkostnaður, t.d. verið lögð mikil áhersla á uðu sorpi annars vegar og líf- því við þurftum að fjárfesta í sér- flokkun úrgangs. Til að hljóta rænum úrgangi hins vegar. Svo stökum fjölnota plastílátum sem Svansmerkið þurfti að innleiða eru engin gjöld fyrir pappa, plast www.kaffitar.is síðan þarf að safna og þrífa ræki- lega á milli nota. Til lengri tíma nýtt flokkunarkerfi svo núna er rusl frá öllum kaffihúsum Kaffi- og ál ef búið er að flokka ruslið rétt.“ litið er samt ljóst að við erum með társ flokkað í sjö flokka. Að sögn ai@mbl.is

MORGUNBLAÐIÐ | 9Snæfellingarnir eru í fararbroddiStærsta rannsókn-armiðstöð heimsins íferðamálum vottarSnæfellsnesið. Íbúarnirfylgjast vel með og gerakröfur í umhverfismál-um og sveitarfélagiðkaupir aðeins vottað.S næfellsnes er fyrsta land- svæðið í Evrópu sem fær umhverfisvottun Green- Check-samtakanna og það fjórða í heiminum. Krist-inn Jónasson bæjarstjóri í Snæ-fellsbæ segir undirbúningsferlið hafikrafist mikillar vinnu, enda sveit-arfélögunum settar strangar kröfur til að fá slíka al- þjóðlega vottun. „Ég held að á engan sé hallað þótt ég segi að hjónin Guðrún og Guðlaugur heit- inn Bergmann hafi ýtt okkur af stað í þessum efnum,“ segir Krist-Kristinn inn „Við urðum tilJónasson dæmis fyrstasveitarfélag landsins til að starfa Ólafsvík Nú gera íbúarnir kröfur til sveitarfélaga á Nesinu um að þau standi sig vel í umhverfismálum, að sögn bæjarstjórans í Snæfellsbæ.markvisst samkvæmt umhverf-isstefnunni Staðardagskrá 21. Guð- ýmsar kröfur í umhverfismálum. dæmis pappír og þvottaefni. Íbúarnir flest heimilin á svæðinu.“ ur náist í átt að sjálfbærni. Auk þesslaugur var stórhuga maður og lét sér Tvær hafnir á svæðinu hafa fengið eru vel með á nótunum og fylgjast „Þessi viðurkenndu áströlsku sam- styður vottunin við bakið á mik-það ekki nægja, heldur hvatti okkur Bláfánann, sem er alþjóðlegt um- með því að stefnunni sé fylgt eftir. tök meta árangurinn reglulega og ilvægum atvinnugreinum, fram-til að falast eftir alþjóðlegri umhverf- hverfismerki sem hefur þann tilgang Breytingin á hugarfari íbúanna er þannig fáum við hlutlausar upplýs- leiðslugreinum og ferðaþjónustu,“isvottun. Því takmarki var náð í júní að stuðla að verndun umhverfis sannarlega mikil og jákvæð og hefur ingar um frammistöðu okkar. Það er segir Kristinn Jónasson bæjarstjóri í2008. Við erum ákaflega stolt af því hafna.“ skilað sér með ýmsum hætti inn á því líklegra að raunverulegur árang- Snæfellsbæ. karlesp@simnetað vera fyrsta landsvæðið í Evrópu Sveitarfélögin ásamt Þjóðgarð-til að fá slíka umhverfisvottun.“ inum Snæfellsjökli hafa sett sér sam- eiginlega stefnu um sjálfbæra þróunÍbúarnir gera kröfur með sérstaka áherslu á umhverf-EarthCheck-vottunarsamtökin eru í isvæna ferðaþjónustu á svæðinu. Íeigu ferðamálasamtakanna í Ástr- stefnunni er meðal annars kveðið áalíu, ríkisins og háskóla. Um er að um að láta vinnuafl, vörur og þjón-ræða stærstu rannsóknamiðstöð ustu af svæðinu njóta forgangs.ferðamála í heiminum og er mark- „Við setjum okkur það markmið aðmiðið að stuðla að sjálfbærni í ferða- bæta okkur á hverju ári. Í grunnskól-þjónustunni. anum hjá okkur var í vetur tekin upp „Þegar við vorum að stíga fyrstu kennsla í átthagafræðum. Nemend-skrefin í þessari vinnu var gert hálf- urnir læra meðal annars um um-gert grín að okkur, vísur á þorrablót- hverfi sitt og uppruna. Þetta erum og svo framvegis. Í dag er staðan spennandi verkefni. Sorpmálin hafaallt önnur. Nú gera íbúarnir kröfur tekið miklum breytingum í öllumtil sveitarfélaga hérna á Snæfellsnesi sveitarfélögunum, núna er sorpiðum að þau standi sig vel í umhverf- flokkað og það endurunnið eins og „Þú finnur góðan staðismálum. Grænfáninn blaktir við hún hægt er. Vörur sem sveitarfélöginí grunnskólum á svæðinu, en til að fá kaupa þurfa að vera sérstaklega til þess að sofa á þínuað flagga honum þarf að uppfylla vottaðar sem umhverfisvænar, til græna eyra hjá okkur!“Erlendir nemarvoru frumkvöðlarLitríkar flokkunarstöðvar eru í Háskóla Íslands, enþar falla til um 300 tonn af sorpi á ári.Undanfarna mánuði hefur verið unniðötullega að því að koma á heildstæðri blöð og tímarit og svörtu pokarnir eru ætlaðir undir almennt sorp. Allir pokar Grænn kostur áflokkun sorps í Háskóla Íslands. Í þessuskyni hafa verið settar upp flokk-unarstöðvar, sem eru samtals um eitthundrað í öllum byggingum skólans. Sig- sem notaðir eru á flokkunarstöðvunum eru umhverfisvænir og brotna því niður í náttúrunni. „Hér var talsvert flokkað fyrir, en sorp ferðalögum um Íslandríður Björnsdóttir rekstrarstjóri fast- sem til fellur í öllum byggingum háskól-eigna Háskóla Íslands segir kerfið ein- ans er líklega hátt í 300 tonn á ári. Nem- Farfuglaheimilin eru góður kostur fyrir meðvitaða ferðalangafalt. endurnir eru um tíu þúsund og starfs- „Þetta er írskt kerfi frá Ecodepo en menn eru nærri tvö þúsund, svo það sem vilja að dvölin hafi sem minnst umhverfisáhrif.flutt hingað til landsins í samvinnu við segir sig sjálft að magnið er verulegt.Gámaþjónustuna. Pokarnir eru losaðir Áður en byrjað var að flokka fyrir alvöru Fa rfugla Þegar leggja á land undir fót getur þú valið á milli 36 farfuglaheimila.eftir þörfum í viðeigandi gáma og Gáma- var svokallað almennt sorp samtals 212 he t Græn Þar af eru 2 svansvottuð heimili og 10 Græn farfuglaheimili. imiliþjónustan sér svo um að koma sorpinu tonn á ári, mismunandi eftir deildum re Á heimilunum er unnið frábært starf til að draga úr áhrifum á el G e n H o sttil endurvinnslu. Þetta er stílhreint kerfi eins og gefur að skilja. Það voru erlendirog litríkt og fer vel í allskonar umhverfi nemendur og kennarar á Verkfræði- og umhverfið – og ávallt tekið vel á móti þér.skólans.“ náttúruvísindasviði sem þrýstu á um úr- bætur í sorpmálum skólans og öfluðuFjórir litir Allar nánari upplýsingar finnur þú á vef okkar hostel.is átakinu stuðnings alls staðar innan skól-Flokkunarstöðvarnar frá Ecodepo er ans. Fyrstu flokkunarstöðvarnar voruhægt að fá í mörgum litum en Háskóli Ís- settar þar upp, en nú er sem sagt búiðlands notar fjóra. Í rauðu pokana fara að setja upp þessar litríku stöðvar í öll-flöskur og dósir sem eru með skilagjaldi. um deildum,“ segir Sigríður BjörnsdóttirÍ þá grænu fara tómar umbúðir, bæði rekstrarstjóri fasteigna Háskóla Íslands. Farfuglar T Borgartúni 6 T 105 Reykjavík T Sími 575 6700 T info@hostel.is T www.hostel.isfernur og plast. Bláu pokarnir eru undir karlesp@mbl.is

10 | MORGUNBLAÐIÐStarfsemi í sátt við náttúrunaUmhverfismálin eru íbrennidepli hjá Farfugl-um. Öll farfuglaheimilin,36 talsins, þurfa að upp-fylla skilyrði á sviði um-hverfismála til að verainnan keðjunnar. Endur-vinnsla, almennings-samgöngur, endurnýt-ing og fræðsla.V ið stefnum að því að fjölga grænum farfuglaheimilum og umhverfisvænum val- Gisting Farfuglaheimilið að Berunesi í kostum í ferðaþjónustu á Berufirði austur á landi. Íslandi. Núna bíðum viðspennt eftir nýju gæða- og umhverf- fylla strangar kröfur sem taka á ölluisstjórnunarkerfi Ferðamálastofu í starfinu, s.s. orkunotkun og hvaðasem verður öllum sem starfa í grein- efni eru notuð til hreingerninga og íinni mikilvægt,“ segir Ásta Kristín Morgunblaðið/Árni Sæberg matvöru. Í umhverfisstjórn-Þorsteinsdóttir, verkefnisstjóri Far- Umhverfisvitund „Fjölga þarf grænum farfuglaheimilum og umhverfisvænum valkostum í ferðaþjónustu á Íslandi,“ segir unarkerfinu eru árlega sett framfugla í umhverfis- og gæðamálum. Ásta Kristín Þorsteinsdóttir, verkefnisstjóri Farfugla í umhverfis- og gæðamálum. skýr og mælanleg markmið í um- Farfuglaheimilin á Íslandi eru alls hverfismálum og þau síðan gerð upp36 talsins og byggist starfsemi hverjum degi. Þetta er afskaplega þannig í nútímasamfélagi að þar er fyrir umhverfið en hægt er að gera í skýrslu til Umhverfisstofnunar.þeirra allra á þeirri stefnu í um- skemmtilegt umhverfi að vinna í og ekkert undanskilið, ekki einu sinni sitt besta til að þjónusta fólk þannig Utan Reykjavíkur uppfylla tíuhverfismálum sem Farfuglar hafa frábært að geta haft áhrif til betri hvernig klósettpappírinn er eða með að ferðalagið hafi sem minnst um- farfuglaheimili allar kröfur sem þarfmótað – bæði hér heima og erlendis. vegar,“ segir Ásta Kristín. „Ábyrgð hvernig penna þú skrifar á póst- hverfisáhrif,“ segir Ásta. svo þau geti kallað sig Grænt far- Farfugla og samtaka okkar liggur kort.“ „Gestirnir kjósa þann valkost og fuglaheimili.Betri og grænni sérstaklega í því að vera góð fyr- Farfuglar líta svo á að þeim beri að „Svanurinn getur verið þungur í Gestirnir eru meðvitaðir vöfum fyrir smærri farfuglaheimili„Starfsemi okkar hefur fengið marg- irmynd og vekja ferðamenn til um- gera gestum eins auðvelt fyrir ogvíslega viðurkenningu fyrir að vera í hugsunar um hvernig draga megi úr Öll farfuglaheimilin þurfa að upp- hægt er. Svo er það okkar ljúfa enda mikil vinna í kringum ut-góðri sátt við náttúruna. Slíkt er áhrifum ferðalaga og daglegs lífs á fylla lágmarksskilyrði á sviði um- skylda að upplýsa þá gesti sem ekki anumhald og mælingar. Þessi tíugott klapp á bakið og veitir okkur umhverfið. Til að geta það þurfa hverfismála til að vera innan keðj- eru eins meðvitaðir, svo auk þess að heimili eru ólík heimili og hafa hverthvatningu til að verða enn betri og heimilin að standa sig vel í öllum unnar. Þar er meðal annars tekið til fá góða aðstöðu og þjónustu reynum sín séreinkenni en eiga það sameig-grænni. Mestu skiptir samt að finna þáttum sem snúa að umhverfinu, þátta eins og endurvinnslu og end- við að blása þeim anda í brjóst og inlegt að vilja leggja sitt af mörkumvelvilja og ánægju gestanna okkar á bæði stórum og smáum. Og lífið er urnýtingar, umhverfissjónarmiða vera gott fordæmi.“ við umhverfisvernd, og til að hjálpa við innkaup, hvetja skal til notkunar gestum sínum að njóta umhverfisins Skemmtilegar leiðir og náttúrunnar. Grænu farfugla- á almenningssamgöngum og fræða gestina um nærumhverfið. Farfuglaheimilin í Reykjavík eru heimilin hafa í fjölbreytileika sínum Fix Töframassinn „Gestir farfuglaheimilanna eru al- tvö; annað í Laugardalnum og hitt í fundið skemmtilegar leiðir til að mennt afar meðvitaðir um umhverf- miðborginni. Bæði eru þau Svans- vinna með umhverfi sínu og að- ismál, enda að stórum hluta fólk frá vottuð og eru einu gististaðirnir á stæðum, auk þess að uppfylla þau Norður-Evrópu sem er vant því að höfuðborgarsvæðinu sem hafa feng- viðmið sem farið er fram á við þá Hreinsar, fægir og verndar samtímis gera vel í umhverfismálum. Þegar ið slíka viðurkenningu. Til að geta sem bera það merki,“ segir Ásta þarf að fljúga til landsins er ferða- flaggað Svaninum, sem er umhverf- Kristín Þorsteinsdóttir að síðustu. lagið í eðli sínu kannski ekki gott ismerki Norðurlanda, þarf að upp- sbs@mbl.is - Fitu- og kýsilleysandi - Húðvænt Svanur er bót í samkeppni - Náttúrulegt - Mjög drjúgt Svampur fylgir með Prentmet hefur unnið að því að fá Svans- vottun. Afstaða fólks til Hentar vel til þrifa á blöndunartækjum, vöskum, ryðfríu stáli, áli, kopar, messing, gleri, plasti, lökkuðum flötum, kristal, keramiki, postulíni o.fl. umhverfismála er að breytast. Umsóknarferli Húsasmiðjan - Byko - Fjarðarkaup - Tengi - Melabúðin - Verkfæralagerinn - Eyjatölvur Miðstöðin Vestmannaeyjum - Pottar og prik Akureyri - Rafsjá Sauðárkróki - Áfangar Keflavík fræðandi og gefandi. Skipavík Stykkishólmi - Nesbakki Neskaupsstað - Vélaleiga Húsavíkur - Verslanir Rönning S Litabúðin Ólafsvík - Tengi - Byggt og búið - SR byggingavörur Siglufirði - Núpur Ísafirði vanurinn, Norræna um- Óskaþrif Hólmavík - Heildsöludreifing: Ræstivörur ehf. hverfismerkið, hefur skap- að sér sess sem mikilvæg- asta umhverfismerkið á Norðurlöndunum. Starfs- fólk Prentmets í Reykjavík hefur unnið að því að fyrirtækið fái Svans- vottun og er sú vinna á lokastigi. Flottar og öðruvísi Hermann Sverrisson innkaupastjóri segir að uppfylla þurfi ýmis skilyrði til að fyrirtækið fái að slíka vottun. Morgunblaðið/Árni Sæberg Prentarinn „Kröfurnar taka til allrar starfsemi fyrirtækisins, frá framleiðslu til úrgangs,“ segir Hermann Sverrisson, innkaupastjóri Prentmets. „Við þurftum að gera grein fyrir öllum efnum sem notuð eru við fram- irtækið hljóti þessa vottun. Afstaða Þegar þátttakendum könnunarinnar leiðsluna til að standast þær kröfur almennings til umhverfismála hefur var sýnt merki Svansins sögðust sem gerðar eru til fyrirtækja sem tekið miklum breytingum til hins 73% þekkja merkið. Umhverf- óska eftir heimild til að nota Svans- betra á síðustu árum. Við finnum það isstofnun er rekstraraðili Svansins á merkið,“ segir Hermann. „Þetta á til líka á viðskiptavinum að auknar Íslandi. dæmis við um allan pappír, prent- kröfur eru gerðar í þessum efnum. Þetta á sérstaklega við um mat- Upplýsandi og skemmtilegt farva, lökk, fólíur og hreinsiefni. Inn- kaupaferlinu hjá okkur hefur verið vælaiðnaðinn og ferðaþjónustuna. Umsóknarferlið hefur verið verið Umhverfisvænar tískutöskur breytt og allur úrgangur er nú flokk- Ég er sannfærður um að samkeppn- fræðandi og gefandi, segir Hermann. aður og sem mest fer í endurvinnslu. isstaða Prentmets styrkist eftir að „Þetta hefur verið um margt upplýs- Handunnar úr sælgætisbréfum, dagblöðum, gosdósaflipum o.fl. Í raun má segja að kröfurnar taki til við fáum þessa vottun, ávinningurinn andi og vinnan hefur verið skemmti- allrar starfsemi fyrirtækisins, frá er því töluverður.“ leg. Maður finnur það alveg að af- Fyrir hverja selda tösku er plantað tré framleiðslu til úrgangs.“ Svanurinn er opinbert umhverf- staða fólks til umhverfismála er að ismerki Norrænu ráðherranefnd- taka breytingum, sem er auðvitað Starfsmenn áhugasamir arinnar og merkið er langþekktasta hið besta mál. Sjálfur er ég ekki frá Framleiddar eftir Fair Trade stefnunni Hermann segir að starfsfólk Prent- umhverfismerkið hér á landi, sam- því hugsunarhátturinn hafi breyst til mets hafi verið áhugasamt um að kvæmt nýlegri könnun Capacent batnaðar í þessum efnum eftir að við Endursöluaðilar vinna í sameiningu að því að fyr- Gallup. Þegar þátttakendur voru fórum að vinna markvisst að því að fá irtækið fái Svansvottunina. beðnir um nefna eitthvert umhverf- Svansvottun. Ég hvet því fyrirtæki HRÍM „Já, þegar þetta var fyrst kynnt ismerki sem þeir könnuðust við þá og stofnanir til að huga að þessum EMAMI hönnunarhús PÓLEY voru viðtökurnar jákvæðar, en hér nefndu 45% aðspurðra Svaninn en málum,“ segir Hermann Sverrisson Laugavegi Akureyri Vestmannaeyjum www.kolors.is starfa um eitt hundrað manns og all- innan við 6% nefndu þau umhverf- innkaupastjóri Prentmets. ir hafa verið áhugasamir um að fyr- ismerki sem næst komu í röðinni. karlesp@simnet.is

MORGUNBLAÐIÐ | 11Starfsfólkiðer með ánótunumOlís hefur unnið skipulega að umhverfis-og uppgræðslumálum í tvo áratugi.Reynt er að taka mið af umhverfisvernd,s.s. meðferð á vörum, förgun efna, end- Morgunblaðið/Sigurður Bogi Morgunblaðið/Sigurgeir S Árborg Vel þykir staðið að skipulagi og umhverfismálum við stöð Olís á Selfossi. Olís Styðjum málefni og umhverfismálin rauð-urnýtingu umbúða, vöruþróun og fleira. Fyrirtækið fékk viðurkenningu fyrir stöðina þar sem og í Mosfellsbæ og Garðabæ. ur þráður í starfinu, segir Sigurður K. PálssonS igurður K. Pálsson, for- stöðumaður markaðssviðs Olís, segir að fyrirtækið styrki árlega fjárhags- lega fjölmörg verkefni á Græn skrefsviði umhverfismála, auk heldursem umhverfismálin séu í raunrauður þráður í öllu starfi. „Viðleggjum ríka áherslu á stuðningvið samfélagsmál af ýmsum toga,enda er stefna Olís að stuðla að Græða heiminnþví að hver kynslóð skili landinuog auðlindum þess í betra horfi tilþeirrar næstu. Listinn yfir þauverkefni sem við höfum styrktfjárhagslega er langur og þegarhann er skoðaður kemur berlega íljós að umhverfis- og uppgræðslu-mál eru áberandi.“Allt sem til fellurOlís tekur þátt í verkefninu Grænnapríl og segir Sigurður að vonandiaukist umræða starfsfólks fyr-irtækisins um umhverfismál ennfrekar „Þetta gefur okkur hjá Olís til-efni til að fara enn betur yfir ýmsaþætti er varða umhverfismál, ræðahvað vel er gert og ekki síður áhvaða sviðum við getum bætt okk-ur. Starfsfólk er almennt vel með ánótunum; allt sorp sem til fellur erflokkað hjá okkur og sent til end-urvinnslu. Þar nefni ég sem dæmibylgjupappa og aðrar umbúðir, Örlitlar breytingar t.d. á heim-dagblöð og einnota umbúðir. Allarokkar þjónustustöðvar taka á móti ilisrekstri og innkaupavenjumrafhlöðum og rafgeymum sem síð-an fara í endurvinnslu, kerta- gera jörðina að betri stað fyrirafgöngum söfnum við saman, sem komandi kynslóðir. Hvetjandi bókfara til Sólheima í Grímsnesi, á Við getum frá fyrstu stundu bættmörgum þjónustustöðvum að- sem hjálpar okkur að taka fyrstuskiljum við gúmmí frá járni á umhverfi barnanna okkar og forðað þeim grænu skrefin.þurrkublöðum og svona mætti frá aukaefnum í mat, bleyjum ogáfram telja. Síðast en ekki sístsöfnum við saman úrgangsolíu sem hreinlætisvörum.er endurunnin eða fargað á við- Góð bók fyrir grænt uppeldi.urkenndan hátt.“ Olís þjónustar mörg fyrirtæki ogstofnanir sem leggja ríka áherslu áað nota einungis umhverfisvottaðarvörur. „Olís sér Snæfellsbæ fyrirrekstrarvörum, en sveitarfélagiðsetur það skilyrði að allar vörurséu merktar viðurkenndu umhverf-ismerki. Þær vörur sem við bjóð-um sveitarfélaginu uppfylla þessiskilyrði og sömu sögu er að segjaum aðra viðskiptavini sem sér-staklega óska eftir því að vörurnarséu vottaðar af viðurkenndum að-ilum,“ segir Sigurður.Hlotið viðurkenningarOlís hefur hlotið umhverf-isverðlaun Reykjavíkur og við- 64 grænar, bráðskemmtilegarurkenningar fyrir fallegar lóðir. Þá leiðbeiningar um samsetninguhafa Garðabær, Mosfellsbær ogÁrborg einnig veitt félaginu við- matar, matarinnkaup og kaup- Grænt uppeldi eins og þaðurkenningar, en í öllum þessumsveitarfélögum rekur félagið þjón- hegðun, hvað beri að sækjast gerist best: Hér njóta börn Þessi nútímasjúkdómurustustöðvar sem rómaðar eru fyrir eftir og hvað sé rétt að forðast. og fullorðnir 20 gönguleiðahve vel hefur tekist til með upp- dafnar með unnum matvörumbyggingu í sátt við umhverfið. í nágrenni Reykjavíkur og og of miklum sykri. Hér er „Þegar þjónustustöðvar erubyggðar eða endurnýjaðar eru um- læra að umgangast græna leiðin notuð og sigurhverfisstaðlar hafðir að leiðarljósi. náttúruna af virðingu.Ég nefni sem dæmi umbúðalausa unninn á kvillanum með réttusölu á smurolíu, rúðuvökva og mataræði og án allra lyfja.frostlegi. Þá leggjum við miklaáherslu á góðan aðbúnað starfs-fólks og umhverfi til að tryggja ör-yggi, heilbrigði og vellíðan þeirra,“ salka.is • Skipholti 50c • 105 Reykjavíksegir Sigurður K. Pálsson að síð-ustu.karlesp@simnet.is

12 | MORGUNBLAÐIÐ Morgunblaðið/Sigurður BogiVellíðan Í ungbarnavörum frá Libero er hvorki að finna ilm- né litarefni, segir Hildur Björk Gunnarsdóttir.Ilmandi vörur ogumhverfisvænar MergsjúgumLibero eru vinsælar barnavörur, svo sem bleiur. Þróunarstarf miðarað því að auka gæði barnavara, gera þær umhverfisvænni og dragaúr mengun. Ó.Johnson &Kaaber er með umboðið hér á landi. ekki Móður jörðÞ að skiptir höfuðmáli að börnunum líði vel og húð „Ungbarnavörurnar eru sér- staklega eftirtektarverðar en í raka og dregur úr ertingu. Þá hjálpar ekstrakt úr sykurrófum Vor er í lofti, aprílmánuður blasir við. Hópur fólks þeirra haldist mjúk og þeim er hvorki að finna ilm- né lit- húðinni að viðhalda raka. ákvað að þetta yrði grænn mánuður í ár og sem og heilbrigð. Og fátt er ynd- arefni eða önnur óæskileg efni á „Lykt gegnir mikilvægu hlut- islegra en ilmur af ung- borð við parabena,“ segir Hildur verki varðandi tengslamyndun ung- næstu fimm árin. Guðrún Bergmann og Maríannabarni,“ segir Hildur Björk Gunn- Björk. „Þannig kemur framleiðand- barna og engin ástæða til að spillaarsdóttir hjá Ó. Johnson & Kaaber inn til móts við vaxandi kröfur þeim mikilvæga ferli með ilm- Friðjónsdóttir eru í forsvari.sem flytur inn Libero-barnavör- neytenda umhverfisvænna vara – efnum. Það er líka skoðun Libero-urnar. Libero-bleiur og aðrar og víst er að börnin njóta einnig framleiðandans að börn megi bara Vbarnavörur eru framleiddar af SCA góðs af því.“ vel ilma eins og börn,“ segir Hildur ið viljum með þessu átaki vistvænan hátt. Takmarkið er aðHygiene Products, sem hefur vel Björk. vekja athygli á þeim sjálfbærara Ísland verði raunveru- Barnaolía, krem og sjampómótaða stefnu í umhverfismálum. Hjá SCA Hygiene Products er vörum og þjónustu sem leiki. Með því að auka þekkingu á Meðal þess sem finna má í ung- stöðug þróunarvinna í gangi. Mark- heyrir til þess flokks sem hvað er vistvænt og hægt að veljaEngin óæskileg litarefni barnavörulínunni eru einnota mið fyrirtækisins er þríþætt í við nefnum grænan og erum við að hvetja fólk til að faraVið framleiðslu á Libero-bleium þvottaklútar, barnaolía og krem, þessu tilliti: Að auka gæði barna- umhverfisvænan,“ segir Guðrún inn á þá braut í innkaupum sínumhefur fyrirtækið dregið úr losun sjampó, undirlag fyrir bleiuskipti varanna, gera þær umhverfisvænni sem þekkt er fyrir baráttu sína fyr- að kaupa umhverfisvænar og vott-koltvísýrings í andrúmsloftið um og einnig brjóstahaldarainnlegg og draga úr mengun við fram- ir heilbrigðum lífsstíl. „Við vonum aðar vörur. Og helst að þær séu50% síðan 1987 og stefnir að því að fyrir mæðurnar. Allar vörurnar, að leiðslu þeirra. að eftir fimm ár verði grænn apr- framleiddar á Íslandi. Þannig get-minnka þessa losun um 20% í við- því síðastnefnda undanskildu, eru „Þetta getur allt haldist í hend- ílmánuður orðinn svo eðlilegur hluti um við stutt við íslenskt hagkerfi ogbót. Nær allar bleiur frá Libero unnar úr norrænu hráefni og í ur,“ segir Hildur. „Libero-vörur tilveru okkar að allir hinir mánuðir atvinnusköpun.“hafa nú hlotið umverfisvottun þeim er að finna ýmist rapsolíu eða eru mjög góðar fyrir börnin – en ársins verði líka orðnir grænir. Maríanna hefur lengi starfað viðNorðurlanda, Svaninn, sem og nýja sykurrófuekstrakt. Rapsolían er rík ekki síður fyrir umhverfið þannig Þetta er vitundarvakning sem sjónvarp og var þekktur rallöku-ungbarnavörulínan. að E-vítamíni sem gefur húðinni að allir græða!“ minnir á hve margt er framleitt á maður á árum áður. „Ég hlakka til Láttu hjartað ráða Fæst í verslunum Hagkaups og Bónus · www.lífrænt.is

MORGUNBLAÐIÐ | 13 Grænn apríl í Kópavogi Bara byrjunin á grænni byltingu „Mér finnst við hér á Íslandi alveg ótrúlega sofandi gagnvart umhverfismálum. Það er eins og við höldum að af því að við eigum mikið af hreinu vatni og hreinni náttúru, þurfum við ekkert sér- staklega að vera á varðbergi. En við þurfum einmitt að varðveita okkar auðæfi sem liggja í þessari hreinu og stórkostlega fallegu náttúru. Við eigum að vera fyr- irmynd,“ segir Valgerður Matt- híasdóttir, arkitekt og sjónvarps- kona. „Við eigum að vera fyrsta landið þar sem allir bílar ganga fyrir íslenskri náttúrulegri orku, annaðhvort rafmagni eða metani. Ég er núna einmitt að fara af stað með breytingu á mínum bíl úr bensínbíl í tvinnbíl sem verður bæði með metani og bensíni. Þannig legg ég mitt af mörkum til umhverfismálanna og um leið Morgunblaðið/Árni Sæberg spara ég um helming í rekstr- Ræktun Mikil áhersla hefur verið lögð á umhverfismál í Kópavogi, svo sem upp- arkostnaði sem aldeilis munar byggingu opinna svæða. Þá er elsti bæjarhlutinn afar gróðursæll enda rík hefð um í dag! Finnst þetta ótrúlega fyrir því í bænum að rækta sinn eigin garð í bestu merkingu þeirra orða. spennandi og ég hlakka til að fá bílinn breyttan og umhverf- Unnið að mótun isvænan. Svo er ofboðslega skemmtilegt að vera í stjórn Apríl Konur geta breytt miklu á einfaldan stýrihópsins sem er að hrinda hátt og orðið leiðandi í umhverfismálum. þessu frábæra átaki af stað sem umhverfisstefnu Þær stýra neyslu heimila,“ segir Maríanna við köllum Grænan apríl. Góð til- Friðjónsdóttir. Guðrún Bergmann til vinstri finning að láta gott af sér leiða og Valgerður Matthíasdóttir til hægri. og ég veit að þetta er bara byrjunin á grænni byltingu!“ Morgunblaðið/RAX K ópavogsbær tekur þátt í þjóðlegu umhverfisviðurkenn- Grænum apríl og af inguna Bláfánann og hvort friðlýsaþess dags þegar ég stend hér úti í að virðing fyrir fyrirtækinu óx, sem En margs þarf að gæta, það eyðist þessu tilefni hyggst bær- eigi hluta Skerjafjarðar innangarðinum mínum og heyri ekki um- og starfsmannagleðin. Ég leitaði sem af er tekið. „Indíanar í Am- inn halda fjölskyldu- og Kópavogs. Á síðasta ári voru út-ferðarnið,“ segir hún að bragði. eftir hugmyndum hjá starfsfólkinu eríku höfðu fyrir sið að ef þeir skógargöngu í samstarfi búnar fjórar útistofur til úti-Þetta vonast hún til að verði þegar og það lagði sannarlega sitt af fundu plöntu með berjum þá gengu við Skógræktarfélag Kópavogs í kennslu fyrir leik- og grunn-allir bílar eru orðnir hljóðlátari af mörkum í meiri umhverfisvitund í þeir áfram að þeirri sjöundu og lok apríl. Á undanförnum árum skólabörn í Kópavogi og er stefntþví þeir ganga fyrir vistvænni orku, rekstrinum,“ segir Guðrún. Hún tóku berin af þeirri áttundu, þannig hefur Kópavogsbær unnið ötullega að því að bæta tveimur til þremursvo sem raforku, metani eða vetni. bætir við að starfsmenn frá Eist- vernduðu þeir landið fyrir næstu sjö að umhverfismálum. Það sést m.a. við á þessu ári. „Á góðum apríldegi þegar sólin er landi hafi haft samband við hana í kynslóðir,“ segir Guðrún. Íslensk á fallegum opnum útivistarsvæðum Starfsmenn Kópavogsbæjarfarin að verma krókusana í garð- vetur til að þakka fyrir það sem náttúra er viðkvæm. „Við viljum að og á frágangi og umhverfi íbúð- leggja líka sitt af mörkum til aðinum er truflandi að heyra stór- þeir lærðu í fyrirtæki hennar í þess- fólk geri sér grein fyrir að það er arsvæða. Unnið hefur verið að því bæta umhverfið. Allt rusl á bæj-borgarniðinn. Mín framtíð- um efnum og hefur komið þeim til bæði „hip og kúl“ og mjög „sexý“ að að bæta lífsgæði íbúa og vernda arskrifstofunum er til dæmisarhugmynd er að einn góðan góða í ferðþjónustufyrirtæki þeirra vera umhverfisvænn,“ segir Marí- náttúru- og menningarminjar. flokkað, öll hreinsiefni eru vist-veðurdag getum við öll gengið út í í heimalandinu. anna. Að sögn Örnu Schram upplýs- væn, pappírsnotkun er minni ogborgina okkar eða bæinn og það ríki „Fólk sem fer út í búð og velur „Ef við hugsum okkur Móður ingafulltrúa Kópavogsbæjar er nú stofnuð hefur verið umhverf-þögn. Reyndar trúi ég að ekki sé bara það ódýrasta er ekki endilega jörð sem persónu þá viljum við hafa unnið að mótun umhverfisstefnu isnefnd bæjarstarfsmanna semlangt til þess dags,“ segir hún. að velja það sem á endanum er hana íturfagra. Það verður hún ekki fyrir Kópavog og leikskóla bæj- hefur það verkefni að leiðbeina ódýrast. Vistvænar vörur koma í ef við mergsjúgum hana,“ segja arins. Jafnframt er verið að skoða samstarfsmönnum sínum í um-Ljósin í bænum veg fyrir óhollustu og mengun. Það þær að lokum. hvort stefna beri að því að hafn- hverfismálum.Guðrún Bergmann bjó í allmörg ár er aðeins til ein jörð og ef við meng- gudrunsg@gmail.com irnar tvær í Kópavogi fái al- sbs@mbl.isvestur á Snæfellsnesi en er nú flutt um hana hittir það okkur fyrir –í bæinn. Hún segir að mikil við- líka hér í rokinu á Íslandi,“ segirbrigði hafi verið þegar hún flutti af Guðrún.Nesinu, þar sem öldugjálfrið varþað eina sem heyrðist á kvöldin og Konurnar geta breytt miklustjörnurnar skinu skært í niða- „Konurnar geta breytt miklu á ein- Það er grænn apríl hjá Maður Lifandimyrkrinu á Hellnum. faldan hátt og orðið leiðandi í þess- „Ljósagangurinn hér er slíkur að um málum. Þær stýra megninu af og í tilefni þess ætlum við að bjóða Tveirfyrireinnþótt dregið sé fyrir glugga og ljósin neyslu heimila,“ segir Maríanna.slökkt er yfirleitt ratljóst inni hjá „Með til dæmis minni notkunfólki,“ segir hún. þvottefna og lægra hitastigi endist „Höfuðmáli skiptir að þetta átak þvotturinn okkar betur og viðhópsins okkar skili því að umræðan mengum minna og spörum orku.fari að snúast um þá vistvænu Vatn er ekki óþrjótandi auðlind og af rétti dagsins eftir kl. 16:00 alla virkamöguleika sem til boða standa. Fólk öllum hollt að hugsa til þess, líka daga. Njóttu þess að borða hollan oger vanafast, en eins og Svandís hér á Íslandi. Í Afríku er oft spurtSvavarsdóttir umhverfisráðherra hve langt maður þurfi að ganga til næringarríkan mat í notalegu umhverfi næringarríkorðar það þá snýst umhverfisvitund að ná í vatn. Fólk rekur upp stór eða taktu m þér heim. meðum að fara upp úr hjólförunum, að augu þegar svarið er þrjú skref. Þarhugsa hlutina á annan hátt. Í um- gengur fólk kannski tvo til þrjáhverfisráðuneytinu eru t.d. ekki klukkutíma til að fá vatn í fötu.“ 21lengur ruslafötur, fólk þarf því að Guðrún bætir við að hún elski aðhugsa um hvernig úrgangur og koma heim frá útlöndum í heitt baðpappír skuli flokkast,“ segir Marí- hér og fá kalt vatn að drekka. fyrir Matseðill vikunnar er birtur áanna. Hún lætur þess getið að eftir „Þetta er ekki sjálfsögð lífsgæði. Í www.madurlifandi.isað Kaffitár fékk Svansmerkið, sem átaki okkar erum við að vekja fólker gæðavottun, þá hafi fyrirtækið til vitundar um þá auðlegð sem við eftir kl. 16:00 allasparað 40% í urðunarkostnaði búum við að þessu leyti og hvernig virka dagavegna betri flokkunar. „Og starfs- við getum sem best nýtt hana ogfólkið finnur til gleði og stolts vegna varðveitt. Það skortir upp á virð-þessa framtaks,“ segir hún. ingu fólks hér fyrir náttúrunni og Erlendis eru að sögn þeirra gæðum hennar,“ segja þær Guðrúnstallna í gangi umræður í fyr- og Maríanna.irtækjum um græna hagstjórn ogaukna umhverfisvitund á næstu ár- Íturfögurum. Ekki síst er þetta mikið mál Átakinu Grænn apríl er ætlað aðvegna nauðsynlegs orkusparnaðar. vekja umhugsun, umræðu um vist- www.madurlifandi.is vænan lífsstíl, sem og að sýna ís-Ekki endilega ódýrast. lenskri náttúru virðingu. Borgartúni 24 Hæðarsmára 6 HafnarborgEn er dýrt að vera umhverfisvænn? „Við vonumst til að almenningur í 105 Reykjavík 201 Kópavogur 220 Hafnarfirði „Eftir að ég fór að vinna eftir sínum hópi sitji í apríl og ræði um Sími: 585 8700 Sími: 585 8710 Sími: 585 8720ákveðinni umhverfisstefnu í mínu að sniðugt gæti verið að reyna hinarfyrirtæki fór rekstrarkostnaður nið- og þessar vistvænar vörur og þjón-ur. Og þótt borgaður væri á móti ustu. Fengjum við fréttir af slíkumvottunarkostnaður þá var samt umræðum fyndist okkur að við vær-rekstrarafgangur. Ég varð vör við um nær takmarkinu,“ segja þær.

14 | MORGUNBLAÐIÐ Morgunblaðið/RAX Gufunes Tölvugerð loftmynd af fyrirhuguðu endurvinnsluþorpi.Angan „Þegar ég finn lykt af rusli þá finn ég lykt af peningum,“ segir Agnes Gunnarsdóttir.Ruslið er auðlindEndurvinnsluþorp er að verða til á Gufunesi. Fjöldi fyrirtækja vinnur við aðskapa verðmæti úr ruslinu okkar, svo sem að búa til lífdísil úr olíum fráveitingastöðum. Stefnt er að því að efla metanframleiðslu því nægur líf-massi fellur til hér á landi til að framleiða metan fyrir allan bílaflotann.A gnes Gunnarsdóttir, fram- heldur hefur starfsemin gengið svo endurvinnslu og dugar það magn til kvæmdastjóri sölu- og vel að forsprakki verkefnisins hefur að bjarga um 119.000 trjám. Fólk markaðssviðs Íslenska þurft að ráða til sín fjóra starfsmenn áttar sig oft ekki á því hvað endur- Morgunblaðið/Þorkell gámafélagsins, segir end- til að anna eftirspurn.“ vinnsla getur sparað miklar nátt- Tunnur Breytt vinnubrögð við sorphirðu og flokkun geta dregið úr útgjöldum. urvinnslu ekki bara góða úruauðlindir. Við getum tekið annað Eldsneyti og upptökuverfyrir umhverfið heldur séu verðmæti dæmi af áldós, en við endurvinnsluí ruslinu: „Stundum orða ég þettaþannig að finni ég lykt af rusli þáfinni ég lykt af peningum. Rusl er Annað áhugavert fyrirtæki í Endur- vinnsluþorpinu býr til lífdísil. „Líf- dísill er unninn úr matarolíum eins áldósar er notað 5% af þeirri orku sem frumvinnsla dósarinnar þarfn- ast. Orkan sem sparast við að end- Sveitarfélögin geta sparaðhráefni sem getur verið mikils virði,“ og þær sem falla t.d. til á skyndibita- urvinna eina áldós myndi duga til að Betri flokkun og umhverfisvænna fyrir- úrgang og safna til moltugerðar ásegir hún. stöðum. Hér áður fyrr áttu veitinga- halda sjónvarpi gangandi í þrjár komulag sorphirðu getur, að sögn staðnum, er hægt að spara margar Æ fleiri eru að vakna til vitundar staðir í mesta basli með að losna við stundir.“ Agnesar, bæði sparað sveitarfélögum ferðir og munar töluvert um kostn-um hve mikil auðlind ruslið okkar þessa olíu og var mikill urð- Jafnvel þótt kosta þurfi til orku og útgjöld og skapað ný störf á staðnum. aðinn. Stykkishólmur fór t.d. þá leið aðgetur verið. Til að skapa vettvang og unarkostnaður sem því fylgdi. Núna fyrirhöfn í að flytja hráefnið úr landi „Hafa verður í huga að í sumum til- bæta flokkun sorps og ekki nóg með aðaðstöðu fyrir frumkvöðla á þessu er ekki nóg með að veitingastaðirnir til endurvinnslu segir Agnes dæmið vikum getur þurft að flytja sorpið um bæjarfélagið hafi sparað heldur fjölgaðisviði hefur Íslenska gámafélagið sett losni við kostnaðinn heldur fá þeir samt mjög skýrt. mörg hundruð kílómetra vegalengd. Ef störfum um helming og það í bæjar-á laggirnar svokallað endurvinnslu- borgað fyrir. Olían er síðan með- „Nýleg rannsókn sýndi t.d. að það íbúarnir eru duglegir að flokka heima- félagi sem losar sorp sem er á við þriðj-þorp á athafnasvæði fyrirtækisins í höndluð og búinn til lífdísill sem nota borgar sig alltaf að endurvinna í stað fyrir, t.d. með því að aðgreina lífrænan ung af sorpmagni Kringlunnar.“Gufunesi. má sem eldsneyti á bíla. þess að urða eða brenna sorp. Í rann- „Endurvinnsluþorpinu er ætlað aðmynda eina stóra heild fyrirtækja áþessu svæði sem vinna að endur- Óvenjulegasta fyrirtækið í Endur- vinnsluþorpinu er sennilega svokall- að „analog“ upptökustúdíó sem þar sókninni var tekið tillit til þess að ferja þarf endurvinnanlega hráefnið á vinnslustað en þrátt fyrir það er Getum bæði verndaðvinnslu og sjálfbærni. Hér höfum viðgóða aðstöðu, aðgang að hráefni ogekki síst möguleikann á að deila hug- starfar. Dagur Kári Pétursson leik- stjóri og Orri hljóðmaður stýra því verkefni, en á svæðinu var fyrir gam- ávallt umhverfisvænna að endurvinna.“ og sparað alt upptökuver með hljóðfærum og Von á meira metanimyndum og láta efnileg verkefni og Agnes segir fræðslu skipta miklu máli fyrir end-góðar hugmyndir gerjast,“ segir búnaði frá 1960. Margar spennandi Íslenska gámafélagið knýr um 15% urvinnslu og umhverfisvernd hér á landi. Því hafiAgnes. hljómsveitir koma þangað til að fá af bílaflota sínum á orkugjöfunum Íslenska gámafélagið leitast við að veita almenn- þetta „gamla hljóð“ í tónlistina sína.“ metani og lífdísil, en fyrirtækið er ingi sem greiðastan aðgang að fyrirtækinu ogGeta gert meira í sameiningu Þá eru ónefnd fleiri fyrirtæki í með um 500 tæki í útgerð, og er það t.d. tekið að jafnaði á móti 2-3 stórum hópumÍslenska gámafélagið nýtir bygg- Endurvinnsluþorpinu eins og talandi dæmi um nýtingu þessarar gesta í hverri viku. Auk þess að skoða fjölbreyttaingar gömlu Áburðarverksmiðj- Metanbill.is, ánamaðkaræktun í orku. Aukinn kraftur virðist vera að starfsemina eru gestir fræddir um áhrif eiginunnar og segir Agnes þar bæði hús- moltugerð, Grænir hælar, PM end- hlaupa í metanframleiðslu og leikur neysluvenja. „Það er staðreynd að því eru takmörknæði og landrými. Agnes segir urvinnsla og fræðslumiðstöð um endurvinnsluþorpið þar stórt hlut- sett hversu mikið við getum gengið á auðlindirÍslenska gámafélagið hafa markað endurvinnslu. verk. jarðar. Margir átta sig ekki á að umhverfisáhrifþá stefnu að reyna að laða að frum- „Fyrirtækið Metanorka er núna þeirra eru meiri en blasir við í fyrstu. Til að fram- Áhrifin meiri en margan grunarkvöðla og fyrirtæki og vinna saman í að hefja starfsemi í þorpinu og stefn- leiða t.d. litla snjallsímann sem allir eru með ífyrirtækjaklösum frekar en reyna að En hvaða máli skipta sorpmál og ir fyrirtækið að því að þróa met- vasanum þarf oft allt að 25 kg af hráefni ogleysa og gera allt upp á eigin spýtur. endurvinnsla á Íslandi? Erum við anframleiðslu enn frekar,“ segir heilmikla orku.“Nú þegar eru fyrirtæki farin að ekki svo fá og smá að engu munar Agnes. „Hægt er að framleiða metan En um leið læra gestir líka að þeir geta breyttkoma sér fyrir á svæðinu. hvort við flokkum ruslið eða ekki? úr hvers kyns lífmassa og ljóst að miklu án mikillar fyrirhafnar. „Ef fyrirtæki t.d. „Hér er til dæmis brettavinnsla Agnes segir að hjá bara Íslenska nóg fellur til af lífmassa hér á landi, flokkar vandlega allt rusl sem fellur til er ekki að-þar sem skemmd EURO-vörubretti gámafélaginu einu sé um að ræða sérstaklega í landbúnaði, til að hægt eins verið að vernda umhverfið heldur líka spara Tækifæri Ein meðalfjöl-úr timbri eru löguð og endurseld. Út- veruleg jákvæð áhrif á ári hverju. væri að knýja allan bílaflota Íslend- verulegar fjárhæðir í sorphirðu- og urðunar- skylda framleiðir mikið afkoman er ekki aðeins endurnýting á „Sem dæmi þá fluttum við á síðasta inga.“ gjöldum. Meðalfjölskyldan á síðan að geta flokkað rusli og getur því haft veru-vörubrettum og sköpun verðmæta ári 7.000 tonn af pappír úr landi til ai@mbl.is ríflega tvo þriðju af öllu sorpi heimilisins.“ leg áhrif með því að flokka.GRÆNI SVANURINN PRÝÐIR AJAX Græni svanurinn er norræna umhverfismerkið og vörurnar frá Ajax með Græna svaninum uppfylla öll skilyrði til að bera merkið. GERÐU HEIMILIÐ SKÍNANDI HREINT MEÐ AJAX!

MORGUNBLAÐIÐ | 15Hugsjónabændur og rós í hnappagatinuGræni hlekkurinn er að hlekkinn 2002, sem er dreifingarfyr- irtæki, fórum við líka að selja fyrirNethyl 2C í Reykjavík. aðra framleiðendur auk þess að bjóða okkar eigin afurðir og inn-Þegar inn er komið blas- flutning. Eftir hrunið var innflutningur erfiður. Við vorum helst á þvíir við grænmeti af ýmsu að innflutningur myndi detta upp fyrir. Á því hefur hinsvegar orðiðtagi og kona sem er að mikil breyting, heildaraukning í söluraða girnilegu brauði og sl. tvö ár á innfluttu grænmeti og ávöxtum er yfir 200%. Við teljum aðkökum á borð. eftir hrunið hafi orðið hugarfars- breyting hjá fólki, það vill borða hollt, stuðla að sjálfbærni og ís-U pphaflega er Græni hlekk- lenskri framleiðslu. Þótt lífrænar urinn dreifingarfyrirtæki vörur séu dýrari í innkaupum þá sem Þórður Halldórsson viljum við meina að þær séu það og kona hans Karólína ekki í reynd, fólk nýtir þær betur og Gunnarsdóttir stofnuðu þarf minna af þeim.“til að koma afurðum sínum á mark- Það sem koma skalað. „Við höfum verið með lífrænaræktun frá árinu 1992 austur í Bisk- Þórður segir að þegar þau Karólínaupstungum. Við vorum og erum hófu lífræna ræktun grænmetis áriðbjartsýnisfólk og stukkum út í þetta 1992 hafi þau talið sig kunna alltán þess að eiga neitt og urðum að sem þar skipti máli.byggja allt okkar upp frá grunni,“ „En smám saman rákum okkur áútskýrir Þórður. Hann segir að fyrst að við áttum margt ólært. Með okk-hafi ekki verið neitt dreifingarfyr- ur störfuðu fyrst börnin okkar enirtæki til markaðssetningar á líf- þau eru nú uppkomin og Pólverjarrænt ræktuðu grænmeti og því hafi vinna með okkur nú. Við komumst íþau orðið að taka mál í sínar hendur. gott samstarf við Garðyrkjuskóla ríkisins um framleiðsluhætti ogGrænmeti í áskrift áburðargjöf. Sl. tvö ár höfum við„Fyrstu árin vorum við í sambandi verið að þróa heilsársræktun ávið fyrirtæki sem vildi gera þetta, en Morgunblaðið/Kristinn gúrkum og plómuberjatómötum ogþað gekk ekki sem skyldi og við Grænmeti Æ fleiri kjósa nú að nærast á hráfæði, segja Þórður Halldórsson og Karólína Gunnarsdóttir í Græna hlekknum. sú framleiðsla hefur verið á markaðifengum ekki hærra verð en þeir sem í allan vetur. Við ræktum í mold ogræktuðu grænmeti á hefðbundinn semi er rósin í hnappagati okkar,“ markaðinum í Nethyl að sá hópur er grænmeti og öðru grænmeti? „Já, besti áburðurinn hefur okkur reynsthátt. Til þess að bregðast við þessu segir Þórður. sífellt að stækka. Við byrjuðum það er stór munur. Fyrir sex árum svepparotmassinn frá Flúðumbyrjuðum við að bjóða grænmeti í Í áskrift og dreifingu eru Þórður markaðsstarfsemina hér í lag- síðan fórum við að flytja inn lífrænt ásamt með bætiefnum úr fiski- ogáskrift, eins og við kölluðum það. og Karólína í samstarfi við Olís en erhúsnæði okkar við Nethyl fyrir jól ræktað grænmeti og ávexti. Öðru þörungamjöli. Við erum hug-Við tókum okkar eigin afurðir, sett- viðskiptavinir geta sótt grænmetið fyrir tveimur árum en þetta mæltist hvoru smakkar maður nýjar teg- sjónafólk og værum löngu hætt efum þær í kassa og ókum í bæinn til sitt á þjónustustöðvar félagsins. svo vel fyrir að enn er einskonar undir og alltaf kemur jafn mikið á við hefðum bara hugsað um ágóða.viðtakanda. Þangað sótti svo fólk „Nú fer megnið af vörum okkar í jólamarkaður hér og verður áfram.“ óvart hve hið lífræna grænmeti eða Það sem hefur haldið okkur við efniðsem var með grænmetið sitt í stórmarkaði, heilsubúðir og fleiri ávextir er bragðmikið og gefur er vissan um að hið lífræna er það sölustaði. Æ fleiri kjósa nú að nær- Bragðmikið með fyllingu mikla fyllingu,“ segir Þórður. sem koma skal.“áskrift. Sá tryggi hópur kaupir ennaf okkur á þennan hátt. Þessi starf- ast á hráfæði og við finnum hér í Er mikill munur á lífrænt ræktuðu „Þegar við stofnuðum Græna gudrunsg@gmail.com •Sérþróað, umhverfisvænt gæðaþvottaefni fyrir íslenskt vatn •Án efna sem sitja eftir í tauinu •Nægir að þvo á 40-60°C •2 kg endist 40 þvotta •Án fosfata

16 | MORGUNBLAÐIÐ Morgunblaðið/KristinnHuggulegt Jónína segir mikinn áhuga á umhverfisvænni tísku og neytendur hrifnir. „Svo er því heldur ekki að neita aðþetta eru töskur sem auglýsa sig sjálfar. Þær eru óvenjulegar í útliti og flottar, og eftir þeim tekið á förnum vegi."Þetta er gott fyrirumhverfið og útlitið Töskur Ótal liti og jafnvel vörumerki má sjá í þessum umhverfisvænu töskum. Töskur Þær eru óvenjulegar í útliti ogUmhverfisvænar töskur og veski seljast vel hjá versluninni Kolors. Vakning er flottar, og eftir þeim tekið á förnum vegi.“meðal fólks og framleiðenda um að endurvinnsla komi ekki niður á útlitinu.S ú neikvæða ímynd virðist fellur til hjá framleiðendum. Um er mjög sérstaka eiginleika. „Fram- lengi hafa loðað við um- að ræða áprentað plast sem hefði t.d. leiðsluskilyrðin fyrir Tyvek eru góð hverfisvæna tísku að flott orðið að M&M pakka eða verið límt fyrir náttúruna og þarf litla orku við hönnun og klæðilegar flík- utan um Coca Cola-flösku en hefur framleiðsluna. Ekki þarf að nota eitur fari ekki saman við um- gengið af í framleiðslunni vegna t.d. urefni eins og t.d. við framleiðslu áhverfisvernd. Eins og Jónína Sigurð- misprentunar. Í stað þess að fara á leðurveskjum. Þetta eru 100% um-ardóttir, framkvæmdastjóri Kolors, haugana er efnið tekið, handunnið og hverfisvæn og endurnýtanleg veskibendir á er þetta viðhorf alrangt og gerðar úr því þessar skemmtilegu en efnið er þeim eiginleikum gætt aðorðið hefur vitundarvakning í tísku- töskur,“ útskýrir Jónína en að sögn vera næfurþunnt og níðsterkt. Engirheiminum um þessi mál. framleiðandans hefur ígildi 15 millj- saumar eru í veskinu, það þolir vel Framleiðsla Kolors er seld í völd- óna umbúða verið nýtt með þessum hnjask og stækkar eða minnkar eftirum verslunum víða um land og í boði hætti. „Við bætist að framleiðslan því sem meira er í bætt eða tekið úr,“eru töskur og veski frá Ecoist, Es- byggist á þeirri stefnu að allir fái segir Jónína.cama Studio og Dinomighty en allt sanngjörn laun fyrir vinu sína og í Vinsælasta útgáfa Mighty Wallet-eru þetta vinsælar tískuvörur. Mexíkó eru töskurnar gerðar af kon- veskisins er með áprentun af neð- um sem áður unnu við samskonar anjarðarlestarkerfi New York-Bylgja sem hófst vestanhafs iðju á götunni. Núna hafa þær ágætar borgar og hefur því tvöfalt notagildi.„Þetta hófst þegar bróðir minn og tekjur og geta hugsað betur um sig Varla þarf að taka fram að prentað erkona hans fóru að veita þessum og fjölskyldur sínar.“ á með umhverfisvænu bleki.vörum eftirtekt þar sem þau bjuggu í Að sögn Jónínu er að eiga sér stað Flippaðir flipar og níðsterk veski vakning meðal bæði framleiðenda ogBandaríkjunum, en þar hafði farið afstað töluverð umræða um þessa Töskurnar frá Escama Studio byggj- neytenda um umhverfisvæna tísku.framleiðendur og stjörnurnar í Holly- ast á svipaðri hugmyndafræði. „Um „Við sjáum þetta gerast hér á Íslandiwood meira að segja sést með fal- er að ræða töskur úr flipunum af gos- og fáum fjöldann allan af fyr-legar töskur úr endurnýttu efni á dósum. Flipana kaupir fólk sem safn- irspurnum og tölvupóstum. Vörurnarrauða dreglinum,“ segir Jónína. ar þeim, þrífur þá, flokkar og sótt- okkar hafa meira að segja orðið að Töskurnar frá Ecoist hlutu t.d. til- hreinsar, og síðan eru þeir festir rannsóknarefni hjá nemendum við ís-nefningu til tískuverðlaunanna Global fimlega saman til að búa til þessar lenska háskóla. Svo er því heldur ekkiFashion Awards árið 2010 og voru sérstöku töskur,“ segir Jónína. að neita að þetta eru töskur sem aug-þar í félagsskap hönnuða á borð við Dinomighty veskin, Mighty Wallet lýsa sig sjálfar. Þær eru óvenjulegar íCalvin Klein og Marc Jacobs. „Þessar eins og línan er kölluð, eru svo gerð útliti og flottar, og eftir þeim tekið átöskur eru framleiddar í Mexíko, úr efninu Tyvek sem er búið til úr förnum vegi.“Brasilíu og Perú úr umbúðaefni sem plasttrefjum og eru veskin því með ai@mbl.is Áratuga reynsla af Svaninum segir allt! GuðjónÓ fékk fyrst íslenskra prentsmiðja svansvottun árið 2000 Grænn apríl! www.gudjono.is • sími 511 1234

MORGUNBLAÐIÐ | 17Umhverfisstefnan laðar að viðskiptaviniPrentun með jurta-efnum bætti loftgæði og Mætti geralíðan í prentsmiðjunni. betur við um-Spara má mikið með því hverfisvænað nýta efnið betur ogflokka ruslið vandlega. fyrirtæki?Viðskiptavinirnir sækja í Þá tvo áratugi sem GuðjónÓ hefur unnið að bættum umhverf-græna þjónustu. ismálum hefur það einkum verið hugsjón og jákvæð viðbrögð markaðarins sem hefur verið drif-P rentsmiðjan GuðjónÓ ruddi kraftur. Ólafur telur þó rétt að braut fyrir nær tveimur velta því upp hvort stjórnvöld áratugum þegar fyr- megi ekki gefa íslenskum fyr- irtækið fór að huga að um- irtækjum hvata til að stíga skref í hverfisvænni aðferðum við átt að umhverfisvernd en á mörg-prentun. Ólafur Stolzenwald fram- um sviðum séu fyrirtæki hérlendiskvæmdastjóri GuðjónÓ segir að í þá 10 til 20 árum á eftir þróun á hin-daga hafi alls ekki verið að því um Norðurlöndunum. „Það gætihlaupið að prenta með vistvænum t.d. verið í formi skattaívilnana oghætti. eins með því að einfalda og auð- velda eftirlit og vottanir,“ segirFundu strax breytinguna hann. „Í dag er það t.d. svo að við„Ein helsta ástæða þess að við Morgunblaðið/Sigurgeir S fáum bæði til okkar eftirlitsmennákváðum að taka á þessum málum Breytingar Ólafur Stolzenwald segir ekki tímafrekt eða erfitt að reka prentsmiðjuna með umhverfisvænum hætti. „Nei, frá heilbrgiðiseftirlitinu og Um-var að við vildum bæta loftgæðin í þetta snýst bara um að temja sér ný vinnubrögð og fljótlega er þetta orðið að rútínu.“ hverfisstofnun, og þurfum aðhúsinu. Hér, eins og annars staðar, borga báðum, þó mikið til sé fariðvar prentað með sterkum efnum og ustu stöðlum um umhverfisvernd í bæði sparað fyrirtækinu peninga og með umhverfisvænt hráefni eða yfir sömu atriði í báðum tilvikum.“allir starfsmenn fundu það strax í gegnum allt prentferlið og að fram- skapað góða tekjur. finna leiðbeiningar um hvernig máöndunarfærum og á húð hvaða leiðslan hafi lágmarksáhrif á um- „Magn úrgangs hefur minnkað straumlínulaga umhverfisstefnuna.“breyting það t.d. var að fara yfir í hverfi og heilsu. Allar þær vörur verulega með betri nýtingu og flokk- umhverfismálum, m.a. með því að sem við notum í prentsmiðjunni eru un. Hvítur pappír og litaður eru Ódýr og eftirsótt prentun hafa vistvæn innkaup að leiðarljósiprentun með jurtaefnum og öðrumminna skaðlegri efnum.“ líka vottaðar, til að tryggja heild- flokkaðir og endurunnir sér, öll Umhverfisvæna varan er heldur og velja þá umhverfisvæna prent- Ólafur lýsir því hvernig smám stæða umhverfisvernd frá upphafi til spilliefni og blandað sorp,“ segir ekki dýrari. „Þvert á móti, þá t.d. smiðju til að sinna hvers kyns prent-saman voru gerðar tilraunir með enda, allt frá því tré er fellt í sjálf- hann og undirstrikar að bæði þýði eru umhverfisvænu farfarnir margir verkefnum. Stöðugar framfarir eruumhverfisvænar aðferðir. Vélarnar bærum skógi og unnið í umhverf- þetta lægri sorphirðu- og urðunar- hverjir á svipuðu verði eða ódýrari t.d. í þróun prentvéla sem miða aðvoru lagaðar að nýjum tegundum af isvænni pappírsverksmiðju yfir í ná- gjöld sem og betri nýtingu á hráefni. en hinir kemísku en oft drýgri og því að bæta nýtingu á pappír ogfarfa, leitað að umhverfisvænum og kvæma flokkun og endurvinnslu En er ekki endurvinnslan tíma- betri að gæðum og eru fljótari að farfa og má sjá mikinn mun á prent--vottuðum pappír og reynt að haga afgangspappírs.“ frek? „Nei, þetta snýst bara um að þorna,“ segir Ólafur. vélum eins og þær eru í dag ogvinnubrögðunum þannig að tækist temja sér ný vinnubrögð og fljótlega Og síðast en ekki síst hafa við- hvernig þær voru fyrir tíu árum. Ódýrt að vera umhverfisvænn er þetta orðið að vana. Mesta vinnan skiptavinirnir tekið umhverfisvænni Eins sjáum við möguleika til að geraað bæta nýtingu og minnka úrgang. „Árið 1997 hófumst við handa við Oft telur fólk að umhverfisvænar fór í sjálft undirbúningsferlið, enda prentun opnum örmum. „Við urðum enn betur í flokkun og það strandarað tryggja okkur Svansmerkið og framleiðsluaðferðir séu dýrari en þurftum við að byrja frá grunni og fljótt varir við að jafnt einstaklingar, helst á því að stjórnvöld sjái til þessfengum þá viðurkenningu fyrst allra aðrar – og útheimti bæði útgjöld og tók oftar en ekki langan tíma að fá fyrirtæki og stofnanir tóku þessum að hægt sé að skila inn fleiri teg-prentsmiðja á Íslandi árið 2000. fyrirhöfn. Ólafur bendir hins vegar á svör. Nú er öldin önnur og ekki erf- valmöguleika opnum örmum. Marg- undum flokkaðs sorps.“Svansmerkið vottar að fylgt sé ýtr- að umhverfisvæna prentunin hafi itt fyrir prentsmiðjur að finna birgja ir hafa lagt sig fram við að huga að ai@mbl.is Garðapokinn er veglegur og traustur plastpoki fyrir garðaúrgang. Þeir eru seldir 5 stk. Gardapokinn.is Gardatunnan.is í pakka og er hirðing pokanna ásamt innihaldi innifalin í verði. Þú pantar Garðapokann á www.gardapokinn.is, færð staðfestingu á pöntun og við sendum þér síðan pokana heim. Þegar þú pantar hirðingu á pokunum ferðu inn á www.gardapokinn.is og fyllir út beiðni. Einnig er hægt að hringja í síma 535 2520 og panta hirðingu. Í báðum tilfellum verða pokarnir sóttir samkvæmt áætlun sem hægt er að sjá á heimasíðunni. Gardatunnan.is Garðatunnan er 240 lítra tunna sem íbúar gerast áskrifendur að. Garðaúrgangur Þú pantar Garðatunnuna á www.gardatunnan. is, fyllir út beiðni og tunnan verður send til þín. Hún er losuð á tveggja vikna fresti yfir sumar- mánuðina og er hægt að sjá losunardaga á www.gardatunnan.is. 21.600/maggi@12og3.is Tvær góðar leiðir sem létta þér garðvinnuna! Söludeild Hringhellu 6 • 221 Hafnarfjörður • Sími 535 2510 • soludeild@gamar.is • www.gamar.is

18 | MORGUNBLAÐIÐÍsland auglýsthreint og ómengaðElding í Reykjavík býður hvalaskoðun og náttúru-lífsferðir. Umhverfisvottun snýst m.a. um siðferði,sanngjarna viðskiptahætti og félagslega ábyrgð.Í slendingar veiða ekki aðeins lendu ferðaheildsalarnir spyrja hval, hvalaskoðun nýtur vax- mjög um þessi mál þegar þeir eru andi vinsælda og umsvif fyr- að kynna sér starfsemina, enda rík- irtækja sem koma fólki í ná- ar kröfur gerðar til ferðaþjónustu- vígi við hvali eru veruleg. fyrirtækja í umhverfismálum. Ís-Elding í Reykjavík hefur vaxið land er auglýst erlendis sem hreinthratt á undanförnum árum, en fyr- og ómengað, þannig að okkur þóttiirtækið býður upp á hvalaskoðun eðlilegt og sjálfsagt að sækjast eft-og náttúrulífsferðir. Elding er með ir alþjóðlegri vottun. Við megumfulla vottun frá EartsCheck- ekki gleyma því að náttúran erumhverfisvottunarkerfinu og auk helsta aðdráttarafl okkar í ferða-þess er fyrirtækið með heimild til þjónustu og því er svo mikilvægt Elding „Náttúran er helsta aðdráttarafl í ferðaþjónustu. Því er mikilvægt að vernda hana,“ segir Rannveig Grétarsdóttir.að flagga Bláfánanum. Rannveig að vernda hana eins vel og hægtGrétarsdóttir, framkvæmdastjóri er.“ í Viðey, sem er vinsæl meðal ferða- lagslegrar ábyrgðar. Þegar við vor- Rannveig segir að starfsfólk Eld-Eldingar, segir þessa tvo stimpla Elding gerir út samtals fimm fólks. um í umsóknarferlinu þurfti að ingar fái reglulega fræðslu um um-afar mikilvæga. skip sem öll eru sérstaklega útbúin endurskipuleggja ýmislegt í rekstr- hverfismál og lífríki hafsins „Við Margir þættir skoðaðir til að þjóna viðskiptavinum sem inum, svo sem á sviði gæðastjórn- lítum á það sem sjálfsagðan hlut aðGerir út fimm skip best. Fyrirtækið er með aðstöðu í „Umhverfisvottun snýst ekki ein- unar. Ég er sannfærð um að þessi starfsfólkið sé sem best upplýst.„Við leggjum ríka áherslu á gæðin, Reykjavíkurhöfn og rekur þar ungis um umhverfismál og sjálf- vinna hafi bætt rekstur fyrirtæk- Hluti af okkar starfsemi er einmittleiðsögumenn okkar eru mjög vel fræðslusetur, þar sem hægt er að bæra þróun. Til að fá vottun Eart- isins til muna, það hefur vaxið að fræða gesti okkar um náttúrunamenntaðir og öll skipin okkar eru fræðast um hvali, fugla og önnur hCheck er meðal annars tillit tekið hratt á undanförnum árum og þá og því er símenntun starfsfólksvel útbúin og standast ströngustu sjávardýr og lifnaðarhætti þeirra. til þátta eins og siðferðis, sann- er eins gott að innviðirnir séu sem okkar afar mikilvæg.“kröfur,“ segir Rannveig. „Stóru er- Þá sér Elding um að koma fólki út gjarnra viðskiptahátta og fé- traustastir.“ karlesp@simnet.is Birkilauf - Betulic Birkilauf hefur góð áhrif á bæði vökvajafnvægi líkamans og húð, örvar starfsemi nýrna og þvagfæra. Hraðar efnaskiptum og losar vatn úr líkamanum, dregur úr bólgum og afeitrar líkamann (detox). www.birkiaska.is Verum smart og hugsum um umhverfið Umhverfisvænu töskurnar frá Envirosax færðu hjá okkur www.disir.is Morgunblaðið/G.Rúnar Kirkja „Af nægu er að taka,“ segir Hjörtur Magni Jóhannsson sem ræðir umhverfismál úr prédikunarstólnum nú í apríl. Hollt að viðurkenna og salka.is biðja um græna aflausn Njótum náttúrunnar Jörðin er ekki einnota þó margir standi í þeirri trú, segir Hjörtur Magni Jóhannsson fríkirkjuprestur sem ræðir umhverfismál við söfnuð sinn. við bæjarvegginn Í Fríkirkjunni í Reykjavík verð- kyninu hollt að viðurkenna brot sitt, lega ekki uppiskroppa með um- 3. upplag væntanlegt ur miðvikudaginn 27. apríl efnt biðja um eins konar græna syndaaf- ræðuefni.“ til samveru undir yfirskriftinni lausn. „Umhverfismál eru talsvert til Minna þarf að urða Umhverfishugleiðing, þar sem Gönguferð kastljósi verður sérstaklega beint að umhverfismálum bæði í tali umræðu í hinni akademísku guð- fræði, en alltof lítið í söfnuðunum. Sjálfur kveðst Hjörtur Magni hafa tamið sér að ganga eins vel um um- með Reyni og tónum. Hjörtur Magni Jóhanns- Þar sem ég þekki til er nú ekki al- hverfið og mögulegt er. „Ég hef son Fríkirkjuprestur segir þetta gengt að prestar tali um umhverf- alltaf verið á litlum og sparneytnum Ingibjartssyni, gert í samvinnu við verkefnið Græn- ismál við sóknarbörnin sín úr pred- bíl og líkar prýðilega. Hlutfall höfundi bókarinnar, an apríl. ikunarstólnum. Sjálfur hef ég ekki stórra bíla í borginni er allt of hátt „Þegar umhverfismál eru annars gert nóg af því, en vildi það gjarn- og algjör óþarfi að vera á kraftmikl- frá Straumsvík vegar er af nægu að taka. Í 1. Móse- an,“ segir Hjörtur Magni. „Þessi um bílum í þéttbýli sem eru hann- bók er sagt að maðurinn skuli gera væntanlega umhverfishugleiðing í aðir til að aka við erfiðar aðstæður. kl. 13.30 sér jörðina undirgefna. Þessi orð Fríkirkjunni er því kærkomið tæki- Síðan get ég sagt frá því að fjöl- sunnudaginn hafa verið skilin á ýmsa vegu og oft færi til að ræða hirspurslaust við skyldan flokkar sorpið, sem þýðir á tíðum tangtúlkuð að mínu mati. fólk um umhverfismál í víðum skiln- að minna þarf að urða. En auðvitað 17. apríl Hins vegar held ég að flestir geti ingi. Ég nefni til dæmis allskonar má alltaf gera betur í þessum efn- verið sammála um að maðurinn hafi hamfarir af manna völdum, mengun um, ég get sannarlega bætt mig og ekki rækt jörðina sem skyldi, ekki andrúmslofts og sjávar og svo fram- geri það vonandi í framtíðinni. Jörð- Allir velkomnir síst kristið fólk í hinum vestræna vegis. Kjarnorkuslysið í Japan er in er ekki einnota, þótt engu líkara heimi.“ þessa dagana okkur öllum ofarlega í sé en að margir standi í þeirri trú.“ Séra Hjörtur Magni segir mann- huga, þannig að við verðum örugg- karlesp@simnet.is

MORGUNBLAÐIÐ | 19 Umhverfisstefnan er einföld og skýr Græn gildi eru ráðandi hjá fjármálafyrirtækinu Auði Capital. Engin óþarfa sóun og mark- miðin eru öllum afar skýr og orðin töm. A uður Capital var stofnað árið 2007 með það mark- mið að auka jafnvægi og fjölbreytni í fjár- Morgunblaðið/Sigurgeir S málaþjónustu. Í starfsem-Poki Taupokarnir eru úr bómull og henta vel í ferðalög, sundferðir og innkaupa- inni er lögð áhersla á lang-leiðangra, segir Sturlaugur Þór Halldórsson hjá Brosi. tímaárangur og virðingu gagnvart einstaklingum, samfélagi og umhverfi. Þóranna Jónsdóttir fram- kvæmdastjóri samskipta- og þjón-Áhugi á um- ustusviðs fyrirtækisins segir umhverfisstefnu þess einfalda og auðskilda. Áhersla á nægjusemihverfisvænu Í stefnunni er lögð áhersla á nægjusemi og að nota minna til að koma í veg fyrir óþarfa sóun. Í fyrsta kaflanum eru settar fram fjórar spurningar sem varða al-Bros framleiðir taupoka og boli úr bómull. Uppfyllir menna notkun. Fólk á að spyrja sig hvort það þurfi á hlutnum að halda,allar ströngustu kröfur. Hentar í ferðalög og inn- velta fyrir sér hvort prenta skuli út skjalið í tölvunni, hvort það getikaupferðir. Nútímaleg hönnun. notað bollann sinn eða glasið aftur og svo er mikilvægt að slökkva ljósin að lokinni vinnu á hverjumB ros sérhæfir sig í sölu og móta sína eigin umhverfisstefnu. stað. merkingum á fatnaði og „Plastpokar eru mjög lengi að „Við lifum í miklu neyslu- auglýsingavörum. Fyr- eyðast í umhverfinu, þannig að samfélagi og spurningar eins og irtækið hefur í nokkur taupokarnir falla almennt vel að þessar eiga því ágætlega við. Það ár selt umhverfisvæna umhverfisstefnu viðskiptavina þarf ekki að prenta út öll skjöl svotaupoka og boli úr bómull og hef- okkar. Sömu sögu er að segja er- dæmi sé tekið og það er einfaldlegaur eftirspurnin aukist jafnt og lendis, umhverfisvænar vörur eru góður siður að slökkva ljósin þegarþétt að sögn Sturlaugs Þórs Hall- almennt að sækja í sig veðrið. lýsingar er ekki lengur þörf,“ segirdórssonar sölu og markaðsstjóra Með aukinni umræðu og fræðslu Þóranna.fyrirtækisins. um umhverfismál er ekki ósenni- Að nota rétt er yfirskrift annars „Við kaupum þessa poka og boli legt að slíkar vörur verði enn vin- kaflans í umhverfisstefnu Auðarfrá breska fyrirtækinu Earth- sælli, enda hönnunin nútímaleg og Capital. Í því felst að leitast skuliPositive, en fyrirtækið er þekkt hentug í alla staði.“ við að kaupa vörur sem skaða um-fyrir að vera framarlega á þessu hverfið sem minnst og endurnýtast Salan eykstsviði,“ segir Sturlaugur. „Fram- sem mest. „Við leggjum líkaleiðslan uppfyllir ströngustu kröf- Umhverfisvænu bómullarbolirnir áherslu á að skipta við fyrirtækiur sem gerðar eru í Bretlandi njóta sömuleiðis vaxandi vinsælda sem leggja áherslu á verndun um-þannig að vörurnar geti talist um- hér á landi, að sögn Sturlaugs. hverfisins með umhverfisvottaðrihverfisvænar. Við prentum á pok- „Það er sömu söguna að segja starfsemi,“ segir Þóranna. Húnana samkvæmt óskum viðskipta- hvað bolina varðar og pokana. Við- bendir á að hér á landi séu tilvinanna og þeir fást í mörgum skiptavinirnir leggja greinilega dæmis nokkur fyrirtæki sem hafalitum og í tveimur stærðum. Þeir ríkari áherslu á þessa þætti, sem fengið Svansvottun. Morgunblaðið/Árni Sæberghafa sömuleiðis verið vinsælir er ánægjulegt. Þegar stóru mark- „Í þessum efnum er sannarlega Flokkun „Sýna umhverfinu virðingu,“ segir Þóranna Jónsdóttir hjá Auði Capital.undir ráðstefnugögn, enda finnum aðsátaki er hleypt af stokkunum hægt að huga að ýmsum þáttum.við fyrir auknum áhuga fyrirtækja hefur færst mjög í vöxt að allar Ég nefni sem dæmi vöru sem flutt felst að flokka sem allra mest. isstefnu Auðar Capital vel og ég erog stofnana á að vera með um- auglýsingavörur séu umhverf- hefur verið til landsins. Þá skiptir „Sérhæft fyrirtæki sér um að ekki frá því að hluti stefnunnar hafihverfisvænar vörur.“ isvænar, enda gert ráð fyrir að al- máli hvort flytja þurfti hana um losa okkur við allan lífrænan úr- skilað sér inn á heimili starfs- menningur vilji síður hluti sem langan veg, því flutningar eru gang. Gler og skilagjaldsumbúðir manna, sem er auðvitað fagnaðar-Lengi að eyðast eru lengi að eyðast í umhverfinu. sannarlega mengandi.“ eru flokkaðar sér, rafhlöðum og efni. Þetta eru einföld og skýrSturlaugur segir ekki óalgengt að Ég get því ekki betur séð en að blekhylkjum er hent í þar til gerð markmið, lykilatriðið er að sýna salan haldist áfram að aukast á Skilað sér á heimilinviðskiptavinir óski sérstaklega eft- ílát og vélbúnaði er fargað á viðeig- umhverfinu virðingu,“ segir Þór-ir umhverfisvænum vörum, enda næstu árum.“ Farga rétt er þriðji og síðasti lið- andi hátt. Starfsfólk hefur tekið öll- anna Jónsdóttir hjá Auði Capital.mörg íslensk fyrirtæki búin að karlesp@simnet.is urinn í umhverfisstefnunni. Í því um þessum ábendingum umhverf- karlesp@simnet.is Frískandi svaladrykkur, beint úr brunni náttúrunnar! Náttúrulegur drykkur sem slekkur þorstann, unninn úr lífrænt rækt- uðum kókoshnetum. Án allra aukefna, mjólkursykurs, kólesteróls og rotvarnarefna. Stútfullur af nauðsynlegum amínósýrum. lífrænt.is

20 | MORGUNBLAÐIÐÖrfáir hippar höfðu áhuga í fyrstu Skaðleg efni geta leynst íAlmennir neytendur leit- þvottaleginumast við að velja lífrænt. Heilsa flytur einnig inn umhverfisvænarEkki bara spurning um ræstivörur frá vistfræðilegu verksmiðj- unni Ecover í Belgíu. Að sögn Helgumatvæli heldur einnig geta kemísk þvottaefni valdið töluverð- um óskunda í lífríkinu. „Eitt stærstasnyrtivörur og efni til vandamálið er notkun fosfórs í þvotta-ræstinga og þvotta. efnum. Fosfórinn eykur virkni hefð- bundinna þvottaefna en þegar hann berst út í vötn og læki virkar hann einsE kki fer á milli mála að ís- og áburður á þörunga og leiðir til lenskir neytendur eru ofauðgunar. Þörungavöxturinn eykst orðnir mjög áhugasamir þar til þeir drepast sem dregur úr súr- um umhverfisvæna vöru, efni í vatninu. Súrefnisskorturinn drep- að sögn Helgu Snædal ur fljótlega allt annað líf sem þrífst íGuðmundsdóttur, vörustjóra hjá sama læk, tjörn eða sjó,“ segir Helga.Heilsu. „Þegar fyrirtækið var sett á „Nú má víða finna stór hafsvæði semlaggirnar fyrir um fjórum áratugum eru bókstaflega líflaus og þar hefur fos-voru þetta eiginlega bara örfáir fórmengun mikil áhrif.hippar sem höfðu áhuga á þessum Gætum tekið frumkvæðilífsstíl,“ segir Helga og hlær. „Í dager hins vegar hinn almenni borgari Von er á að Alþingi samþykki á næst-farinn að vakna til vitundar um þessi unni evrópska löggjöf sem bannar sölumál og farinn að huga mun betur að fosfórbætts þvottaefnis til nota íþví hvað hann setur ofan í sig og á.“ heimahúsum. Helgu þykja lögin því Meira að segja kreppan marg- miður ganga of skammt. „Þessi lögumtalaða virðist ekki hafa dempað taka aðeins til fataþvottaefnis, en t.d.áhugann. „Satt best að segja vorum ekki til hreinsiefna fyrir uppþvottavélar.við óttaslegin yfir því að markaður- Morgunblaðið/Sigurgeir S Þá ná lögin heldur ekki til efna seminn myndi bregðast illa við, enda Hreint Mesti vöxturinn er í sölu lífrænna og umhverfisvænna snyrtivara, segir Helga Snæland Guðmundsdóttir notuð eru t.d. á sjúkrahúsum og fata-hafði veiking krónunnar þau áhrif að hreinsunum. Stærsti mengunarvald-margir af okkar vöruflokkum hækk- betri matvöruverslunum í dag . markaðurinn stækkar og er þar af sem keppa vel við aðrar vörur. urinn er þó sennilega tilbúinn áburður íuðu þónokkuð í verði. Útkoman varð Jafnvel eru sumar búðir svo vel bún- leiðandi orðinn gróðavænlegri en áð- Ef markmiðið er hraustlegt og landbúnaði og lítur þessi nýja tilskipunhins vegar allt önnur og salan í fyrra ar að vera með heilar deildir tileink- ur,“ segir Helga. gott útlit segir Helga betra að reyna framhjá því. Það er synd að ekki skulivar talsvert meiri en árið áður. Á aðar lífrænni framleiðslu. Í dag er að nota lífrænar snyrtivörur, og enn vera gengið lengra enda ættu Íslend- Langbesta aðferðinþað jafnt við um matvöru, bætiefni, mesti vöxturinn í sölu náttúrulegra, betra að borða að auki lífrænan og ingar, sem frá örófi alda hafa stundaðhreinlætis- og snyrtivörur.“ lífrænna og umhverfisvænna snyrti- Það er alveg eðlilegt, að mati Helgu, hollan mat. „Það er að mínu mati sjómennsku, að sýna frumkvæði í að vara. að fólk hiki við að segja skilið við langbesta aðferðin, ef markmiðið er vernda miðin í kringum landið.“Vöxtur í sölu lífrænna snyrtivara „Stórir snyrtivöruframleiðendur gömlu snyrtivörurnar. Fólk vill sinn að líta vel út: að velja hreinan mat,Mikill kippur hefur verið í sölu líf- eru margir farnir að framleiða sér- farða og varalit og þegar upp er lausan við óæskileg aðskotaefni, ogrænnar vöru síðasta áratug og sést stakar lífrænar línur og það er alveg staðið er útlitið sett ofar mögulegum gæta að mataræðinu á að stuðla aðvel bæði á því hvað sérverslunum hægt að bóka að þeir gera það ekki neikvæðum áhrifum á heilsufar og betri líðan, bættri heilsu sem hlýturhefur fjölgað og eins að finna má nema vegna þess að neytendur eru umhverfi. Þróunin hafi verið ör síð- síðan að skila betra útliti.“ágætis úrval af lífrænni vöru í öllum farnir að kalla eftir hreinni vörum, ustu ár og núna séu að koma fram á ai@mbl.is sjónarsviðið lífrænar snyrtivörur Magnaða moppuskaftið Ekki bara Dagar skúringafötunnar eru taldir Alltaf tilbúið til notkunar baunaspírur Gólﬁn þorna á augabragði Helga segir það að velja lífrænan mat Færri plastpokar og Fljótlegt og þægilegt ekki aðeins snúast um að forðast eitur- efni og aukefni. „Þetta er líka spurning um hvernig er farið með náttúruna. Við ræktun lífræns grænmetis og ávaxta er ekki verið að eitra jarðveginn og eyði- leggja næringargildi hans. Of oft virðist betra kaffi hefðbundinn nútímalandbúnaður kalla Lúxus Það Heilsa býður upp á margt fleira um- á æ meira magn af tibúnum áburði og má meira að hverfisvænt en matvöru og snyrtivöru. eiturefnum því aðferðirnar verða þess segja kaupa Stutt er síðan hafinn var innflutningur valdandi að jarðvegurinn sem notaður lífrænt vín á umhverfisvænum heimilisvörum af er til ræktarinnar verður sífellt rýrari.“ eins og ýmsum toga. „Við flytum t.d. inn Lífrænt mataræði þarf heldur ekki þetta hér Baggu-innkaupapokana sem hafa verið að snúast um að borða aðeins hrátt og frá Pujol ákaflega vinsælir. Þetta eru litríkir, bragðlítið grænmetisfæði. „Margir eru Domaine de flottir og fjölnota pokar sem hjálpa til SÖLUAÐILAR: haldnir þeirri ranghugmynd að lífræn la Rouréde við að minnka notkun á plastpokum. Húsasmiðjan - Pottar og prik Akureyri - Fjarðarkaup - Áfangar Keflavík - Eyjatölvur - Miðstöðin fæða sé baunaspírur og gulrætur, en Cotes de Pokarnir eru með flötum botni svo auð- Vestmannaeyjum - Skipavík Stykkishólmi - SR byggingavörur Siglufirði - Rafsjá Sauðárkróki - þvert á móti er t.d. gott úrval af lífrænu Rousillon. velt er að raða í þá, og með stórum og Nesbakki Neskaupsstað - Núpur Ísafirði - Vélaleiga Húsavíkur - Óskaþrif Hólmavík góðgæti, sælgæti, súkkulaði og kök- þægilegum handföngum,“ segir Helga. um.“ „Umhverfisvæni postulínsbollinn Ræstivörur ehf - Sími 567 4142 - www.raestivorur.is EcoCup er líka vinsæll, en hann er bæði góður fyrir umhverfið og fjárhaginn. Þetta er ferðabolli með hættulausu sílí- Polarolje konloki og 100% blýlausu postulíni. Húðvörurnar frá Mörg kaffihús veita afslátt af verði Urtasmiðjunni eru unnar uppáhellingarinnar ef gesturinn kemur með eigið drykkjarmál, og vilja margir úr heilnæmum jurtum og meina að bolli eins og þessi leyfi bragð- vottuðu lífrænu hráefni Selolía, einstök olía gæðum drykkjarins að njóta sín enda ekkert aukabragð eða aukefni sem ber- ast úr bollanum í vökvann.“ Gott fyrir: Maga- og þarmastarfsemi Vörurnar fást í heilsu- Hjarta og æðar og náttúruvöruverslunum Ónæmiskerﬁð Kolesterol Liðina Nánar á Meiri virkni urtasmidjan.is Hátt hlutfall Omega 3 fitusýrur Minn læknir mælir með Polarolíunni, en þinn ? Nýtt! Polarolían fæst í: Nú líka apótekum, Þín verslun Seljabraut, heilsuhúsum, Fjarðarkaupum, Urtasmiðjan Svalbarðsströnd | sími 462 4769 í hylkjum Fiskbúðinni Trönuhrauni og Melabúð

MORGUNBLAÐIÐ | 21Lesendur viljagrænar bækurBókaútgáfan Salka hefur verið framarlega í útgáfu handbóka sem stuðla aðbættu umhverfi og lífsstíl. Þessum bókum hefur verið vel tekið og margarþeirra hafa verið prentaðar aftur og aftur - og nokkrar nýjar eru væntanlegar.B ókin Konur geta breytt heiminum hefur verið gríðarlega vinsæl. Í henni hvetur Guðrún Bergmann til þess að konur vinnisaman og taki upp grænan lífsstíl. Oftþarf einungis að breyta hugarfarinutil að verða umhverfisvænni í hugsun.„Kostnaður við húshitun hækkar um5-7% við hverja gráðu sem hitinn erhækkaður um og því getur falist um-talsverður sparnaður í því að lækkahitastigið innandyra,“ er eitt af þeimráðum sem Guðrún gefur í bókinni. „Ekki þarf að vera sami hiti í öllumherbergjum hússins. Í svefnherberg-inu má til dæmis lækka hitann alvegniður í 18°C og í geymslum og bíl-skúrnum mætti lækka hann niður í15°C,“ bendir Guðrún á. Þetta er gottað vita núna þegar hitareikningurinner að hækka mikið. Annað gott ráð sem Guðrún bendirá er notkun trefjaklúta við þrif. Meðþví að nota þá er óþarfi að nota dýrhreinsiefni. „Hægt er að þrífa ótrú-lega vel með þeim án þess að notanokkuð annað en vatn.“ Þá er gott að hafa í huga að leita Morgunblaðið/Sigurður Bogi Morgunblaðið/Sigurgeir Seftir umhverfismerktum þvottaefn- Ræktun Hildur Hákonardóttir í garðinum heima, þar sem margt ætilegt má Bókakona Kristín Birgisdóttir hjá Sölku með nokkrar þeirra bóka sem forlagiðum fyrir þvottavél og uppþvottavél. finna. Bók hennar, Ætigarðurinn, kom út fyrir nokkrum árum og vakti mikla at- hefur gefið út á sínum tíma þar sem umhverfismál í víðustu merkingu eru í Að sögn Kristínar Birgisdóttur hjá hygli. Nú hefur bókin verið endurpentuð enda ófáanlega um hríð. brennidepli sem og ráðleggingar um heilbrigðan lífsstíl og betri heilsu.Sölku eru þetta oft ansi litlir en mik-ilvægir hlutir sem Guðrún bendir á fróðleik úr náttúrunni. Bókin erog kosta ekki aukafjárútlát, heldur hjálpartæki fyrir alla þá sem viljaþvert á móti geta sparað heimilinu rækta eigin matjurtir og læra að nýtamikla peninga þegar til lengri tíma er þær.litið. Þess má geta að innan tíðar Í bókinni minnist Hildur á kletta-verður bókin Konur geta breytt salat sem er dýrt að kaupa úti í búðheiminum gefin út í Þýskalandi og en ákaflega auðvelt að rækta sjálfur.síðar á árinu í Bandaríkjunum. Áhugi 70 ára „Þetta er ný tegund hér á landi, semá umhverfisvænum ráðum er stöðugt heitir rúkkoló, en íslenska nafngiftinað aukast um allan heim. virðist ætla að halda. Það nýtur vax- Fram koma: andi vinsælda enda auðræktanlegt og Björgvin HalldórssonUppeldi fyrir umhverfið furðulegt að það skuli ekki hafa borist BuBBi mortHens Önnur vinsæl bók sem Salka gefur hingað fyrr,“ segir Hildur. „Kletta- Helgi Björnssonút heitir Uppeldi fyrir umhverfið. salat vex nánast villt við Miðjarð- kkHún er eftir Susannah Marriott og arhafið árið um kring. Það vex velfjallar um vistvæn leikföng, bleiur, bæði úti og inni, kemur snemma upp lay lowhreinlætisvörur, útivist og lífrænt en hleypur líka snemma í fræ. Lengi ólöF arnaldsfæði fyrir ung börn. Í bókinni eru var erfitt að afla fjölbreytilegra sal- Páll rósinkranzmörg góð og holl ráð fyrir nýbakaðar atfræja en það hefur breyst. Það er sigurður guðmundssonmæður. Má þar nefna ráð er varða einkennilegt að hingað skuli helst Þorsteinn einarssonbrjóstagjöf, umhirðu barnsins og hafa verið flutt inn fræ frá löndum,ýmsar góðar leiðbeiningar varðandi sem eru sléttlend og hlý með stórum slow train,tanntöku barnsins, þurra húð og grænmetisökrum. Við þurfum fræ eina sérHæFðasvefnleysi svo eitthvað sé nefnt. frá fjöllóttum löndum með stuttriEinnig er kennd meðhöndlun leik- dylansveit Íslands. vaxtartíð og frosthættu vor ogfanga og bent á vistvæna og hættu- haust.“lausa vöru. Hildur hefur haldið vinsæl nám- kynnir: „Í rannsókn um aukefni í barna- skeið og mun endurtaka þau á næst- ólaFur Páll gunnarsson.vörum árið 2007 kom fram að um 90% unni.breskra foreldra lesa innihaldslýs-ingar á matvælum en aðeins þriðj- Eggjakaka með villijurtumungur las innihaldslýsingar á húðvör-um. Nærri því helmingur vanmat Til að halda upp á vorkomuna má gera eggjaköku með frönsku krydd- MOGGAKLÚBBSTILBOÐmagn gerviefna í jafnvel „mildustu“ fernunni fine herbes, sem saman- TÓNLEIKAR MEÐ MEMFISMAFÍUNNI TIL HEIÐURS BOB DYLANblautþurrkunum – en þau geta verið stendur af kerfli, graslauk, fáfn-fleiri en fimmtán. Á meðal þeirra eru isgrasi (estragon) og steinselju. Í HÖRPU LAUGARDAGINN 28. MAÍ KL. 21:00ertandi efnið SLS (sódíum-lauryl- Þessar fjórar jurtir fara prýðilegasúlfat), tilbúin ilmefni, propylengly- saman, hvað bragð snertir. En ástæð-kól (sem auðveldar öðrum efnum að an fyrir hefðinni er líklega sú að þær Áskrifendur Morgunblaðsins fá sérstakan afslátt á tónleikana.smjúga inn í húðina), paraben sem hafa sprottið á sama tíma. Eigi mað- Miði í almennri sölu kostar 5.500 kr. en Moggaklúbbsfélagar fá miðann á 4.000 kr.virkar að hluta eins og estrógen og ur gróðurhús geta ársgömul stein-bakteríueyðandi efni sem innihalda selja og fáfnisgras fengist á sama Miðasala er í síma 528 5050plágueyði,“ segir í bókinni en for- tíma og kerfill og graslaukur spretta Tilboðið gildir út apríl. Gefa þarf upp kennitölu áskrifanda við pöntun. Almenn miðasala hefst 6. apríl á www.harpa.is.eldrar eru hvattir til að velja vistvæn- úti. Annars er bara að gera tilraunirar blautþurrkur sem eru óbleiktar, með þær kryddjurtir náttúrunnarbrotna niður í umhverfinu og má sem finnast á hverjum stað. En vor-sturta niður, gerðar úr hreinsuðu jurtaeggjakaka skal það vera.“vatni og hreinsiefnum úr sykri ogjurtaolíum og með lífrænum efnum Matur sem yngir og eflirsem róa húðina, s.s. aloe vera. Bækur Þorbjargar Hafsteins- dóttur, 10 árum yngri á 10 vikum ogÆtigarðurinn Matur sem yngir og eflir sem komu Bókin Ætigarðurinn eftir Hildi út í Danmörku undir heitinu 10 årHákonardóttur selst upp við hverja yngre på 10 uger og Spis dig yngre,endurprentun. Hún er nú væntanleg koma fljótlega út hjá Sölku í íslenskri FÁÐU ÞÉR ÁSKRIFT Á MBL.IS/ASKRIFTaftur á markað eftir að hafa verið þýðingu. Bækurnar urðu met- EÐA Í SÍMA 569 1122uppseld í meira en ár. Bókin er kær- sölubækur í Danmörku og vöktukomin fyrir alla þá sem hafa áhuga á mikla athygli. Í bókinni Matur sem Allir fastir áskrifendur Morgunblaðsins eru sjálfkrafa félagar í Moggaklúbbnum og njóta ýmissa fríðinda og tilboða.lífrænt ræktuðum matjurtum og yngir og eflir eru 96 uppskriftir að Hafðu samband í síma 569 1122 hafi Moggaklúbbskortið ekki borist þér.gagnlegt uppflettirit með ýmsum hollum og góðum mat. elal@simnet.is

22 | MORGUNBLAÐIÐSvansvottunin er gæðastimpillHótel Rauðaskriða erfyrsta hótel landsinssem fær Svansvottun.Eigandinn hvetur fleiri tilað sækja um vottun.H ótel Rauðaskriða í Aðaldal hefur fengið Svansvottun til staðfestingar á góðum árangri í umhverf- ismálum. Rauðaskriða ereina hótel landsins sem er með slíkaumhverfisvottun. Eigendur hótels-ins eru hjónin Kolbrún Úlfsdóttir ogJóhannes Haraldsson. Kolbrún segir að rík áhersla hafi Ferðaþjónar Kolbrún Úlfsdóttir og Jóhannes Haraldsson á Rauðuskriðu taka viðverið lögð á umhverfismál í rekstr- viðurkenningu um Svansvottun. Eva Rakel Jónsdóttir hjá umhverfisstofnun afhenti.inum allt frá fyrstu tíð. ili þar sem herbergin eru sjö, og hót- Kröfurnar sem gerðar eru til fyr-Erum umhverfisþenkjandi el en herbergin þar eru 18. Auk þess irtækja sem sækja um þessa vottun Morgunblaðið/Árni Sæberg„Við höfum verið umhverfisþenkj- erum við með eitt sumarhús. Gisti- eru að vísu nokkuð ítarlegar, en okk- Framfarir „Við köllum þetta raunar ekki rotþrær heldur hreinar og klárar skolp-andi í mörg ár og umsóknin um aðstaða er fyrir hátt í 60 manns. ar mat er að ákveðin og skýr stefna í hreinsistöðvar,“ segir Halldór Fannar Haldórsson um nýju tæknina.Svansvottunina var í raun eðlilegt Umhverfisstefna okkar hangir uppi umhverfismálum sé skynsamleg. Égframhald af þeirri stefnu sem við á áberandi stöðum og gestirnir taka get því ekki annað en ráðlagt öllum Ný gerð rotþróahöfðum þegar markað okkur. Til að tillit til hennar í allri umgengni og þeim sem eru að hugsa um að sækjafá þessa vottun þarf að ná lágmarks- kunna greinilega vel að meta hana.“ um vottun að hefjast sem fyrstviðmiðum í fjórum flokkum, það er handa.“ Mikil vakningað segja orkunotkun, vatnsnotkun, Er bjartsýnefnanotkun og meðhöndlun úrgangs. Kolbrún segist verða vör við aukinn skilar um 99%Lögð er áhersla á að velja sem mest áhuga fólks í ferðaþjónustu á um- Kolbrún segir að sumarið líti ágæt-af umhverfismerktum vörum og hverfismálum. Hún er ekki í vafa um lega út, bókanir lofi góðu.þjónustu í innkaupum, flokkun úr- að fleiri fyrirtæki í greininni sæki „Bókunarstaðan núna er ósköpgangs sé góð, starfsfólk sé vel upp- um Svansvottun í framtíðinni. svipuð og hún var á sama tíma árið hreinsun vatnslýst í umhverfismálum og að um- „Já, ég er viss um að við verðum 2009. Síðasta ár var ekkert aðhverfisstarf hótelsins sé skýrt á ekki lengi eina hótel landsins með marka. Ég get því ekki annað enskilvirkan hátt.“ þessa vottun, það er mikil vakning í verið sæmilega bjartsýn. Reyndar Kolbrún er sannfærð um að þessum efnum, það sést og heyrist er ég alltaf bjartsýn og ekki skemm-Svansvottunin skipti máli fyrir greinilega á ýmsum fundum og ráð- ir nú fyrir að geta líka flaggaðreksturinn. stefnum. Svansmerkið er sterkur Svansvottuninni. Með slíkan gæða- „Við höfum rekið gistiþjónustuhérna í um tvo áratugi. Byrjuðum gæðastimpill, enda um að ræða þekkt umhverfismerki sem flestir stimpil hlýtur að vera bjart framundan.“ Eldri gerðir rotþróa geta valdið töluverðri mengun ogsmátt, en í dag rekum við gistiheim- íbúar á Norðurlöndunum þekkja vel. karlesp@simnet.is t.d. ógnað lífríki þar sem grunnvatnsstaða er lág.Nálægð við fólk og náttúru A uðvelt getur verið að seinni tankinn. Rotþróin er tengd gleyma að margt af því loftpumpu sem sækir súrefni inn í sem við lítum á sem sjálf- húsið og dælir inn í seinna hólfið lofti sagðan hlut í daglegu við herbergishita. Loftinu er skotið amstri hefur slæm áhrif á inn á mismunandi tímum og gengur íFerðabændur eru hvattir til að halda um tíma að sýna gott fordæmi og hefur hún verið vottuð í 5 ár samfellt, umhverfið sé rangt að málum staðið. Þó hlutirnir séu úr augsýn er heldur gegnum átta klukkustunda ferli þar sem bakteríurnar eru ýmist örvaðarnánasta umhverfi sínu hreinu, vinna fyrst hjá Green Globe en nú hjá ekki þar með sagt að vandinn sé eða svæfðar.“ Earth-Check. horfinn. Stjórnbúnaðurinn sér um að haldamarkvisst að úrbótum í rekstri og Mikilvægt gæðatákn Rotþrær og tæming úr þeim getur tilsettu magni svifagna í hreinsihólfi t.d. skapað vandamál á ákveðnum og stuðlar það að mun virkara nið-þjónustu og draga úr skaðlegum um- Berglind segir að með sjálfbærri og svæðum. „Rotþró getur valdið tölu- urbroti á innihaldi tanksins. Þar sem ábyrgri ferðaþjónustu að leiðarljósi verðri mengun t.d. á stöðum þar sem loftið er við herbergishita er örvuninhverfisáhrifum. ætli bændur að leggja sitt af mörkum grunnvatnsstaða er há. Það sem mun virkari, en Halldór segir t.d. þá til að draga úr neikvæðum áhrifum dælist úr rotþrónni og út í umhverfið hættu til staðar þegar kalt er í veðriÞ að hefur ýmislegt komið til framkvæmda hjá Berglind greinarinnar á umhverfið. Hver stað- ber þá óæskilega gerla og aðra að kuldinn dragi úr bakteríuvirkn- Viktorsdóttir okkur undanfarin 9 ár á sviði umhverfismála,“ ur og nánasta umhverfið er sú auðlind mengun í læki, ár og vötn,“ segir inni í hefðbundnum rotþróm. segir Berglind Viktorsdóttir gæðastjóri sem félagar innan samtakanna byggja á og þess vegna er Halldór Fannar Halldórsson hjá „Þegar innihaldi seinna tanksins Ferðaþjónustu bænda. Nú hefur stefnan náð mikilvægt að félagarnir taki virkan þátt í að draga úr Tengi í Kópavogi. er dælt út í svokallaðan siturbrunn að festa sig enn betur í sessi því nýlega var neikvæðum umhverfisáhrifum. Að sama skapi leynast „Gott dæmi er svæðið í kringum er þar komið mun hreinsaðra vatnsamþykkt framtíðarstefna og aðildarreglur þar sem mörg tækifæri fyrir ferðaþjónustubændur til að veita Þingvallavatn þar sem nú er farið að en áður hefur þekkst og raunar orð-stefna sjálfbærrar og ábyrgrar ferðaþjónustu er lögð til ferðamönnum einstaka upplifun með nánum tengslum koma í ljós að skólpmál eru víða í ið 99% hreint skv. mælingum,“ segirgrundvallar sem eitt af grunngildum Ferðaþjónustu við sveitir landsins, menningu, náttúru og landbúnað. ólestri og úrelt tækni eða úr sér Halldór, en siturbrunnur er sívaln-bænda. „Ferðaþjónustubændur eru þess fullvissir að slík gengnar rotþrær farnar að hafa ingur fylltur með möl þar sem inni- sjálfbærnistefna er til góða. Á árum áður heyrðust vissu- áhrif á einstakt lífríkið í vatninu.“ haldi rotþróarinnar er dreift út íVinna að úrbótum lega gagnrýnisraddir þegar þessi mál voru til umræðu, jarðveginn. Ekki er nóg með að nýja Hreint með betri tækniÍ stefnunni eru félagar hvattir til að halda nánasta um- en í dag er staðan allt önnur. Félagarnir eru að taka á umhverfisvæna rotþróin verndi líf-hverfi sínu hreinu, vinna markvisst að úrbótum í rekstri móti gestum og þá skiptir miklu máli að þeir hlúi vel að Tengi býður nú upp á nýja gerð rot- ríkið heldur getur hún líka veriðog þjónustu og draga úr skaðlegum umhverfisáhrifum. umhverfinu og leggi sitt af mörkum við að gera ferðalag- þróa sem Halldór segir að marki tví- hagkvæmari í rekstri. „MinnstaLögð er meðal annars áhersla á endurnýtingu og endur- ið um Ísland að ánægjulegri og innihaldsríkri upplifun mælalaust tímamót. skolphreinsistöðin notar 146 kW/st ávinnslu, verndun menningar- og náttúruminja, notkun fyrir ferðamanninn. Það eru mörg spennandi verkefni „Við köllum þetta raunar ekki rot- ári og allt viðhald er mjög þægilegtumhverfisvænna vara, fræðslu um umhverfismál auk framundan hjá okkur í Ferðaþjónustu bænda en þegar þrær heldur hreinar og klárar skolp- þar sem allur stjórnbúnaður er inn-þess sem bændur eru hvattir til að virkja fleiri til sam- litið er tilbaka, þá hafa öll skrefin á undanförnum árum hreinsistöðvar,“ segir hann. „Þróin anhúss. Mælt er með því eftir semstarfs. verið vel þess virði og fært okkur í rétta átt,“ segir Berg- er með tvískiptan tank, þar sem sá áður að tæma þróna árlega miðað Þá má geta þess að skrifstofa Ferðaþjónustu bænda lind að lokum. fyrri safnar því sem kemur af heim- við eðlilega notkun.“hf. – Bændaferðir í Síðumúla 2 í Reykjavík – ákvað á sín- karlesp@simnet.is ilinu og tölva sér um að dæla yfir í ai@mbl.is Undur Nýja rotþróin stuðlar að mun virkara niðurbroti. Allt viðhald er þægilegt.

MORGUNBLAÐIÐ | 23 Iðnaðurinn þarf íslenskan staðal Mjöll Frigg hefur unnið að því gera vörur um- hverfisvænni. Svans-Gauksmýri Áhersla er lögð á umhverfismál á Gauksmýri í Línakradalnum. merkið hentar ekki framleiðslu. NeytendurFullyrði að þetta mættu aðgæta vel inni- hald hreinsiefna sem keypt eru fyrir heimilið.sé mikil paradís A ð sögn dr. Richards Krist- inssonar, rannsóknar- og þróunarstjóra, hefur MjöllGauksmýrartjörn stendur aftur undir nafni. Sveita- Frigg ehf. lengi lagt sig fram við að framleiða um-setrið Gauksmýri í Línakradal er með sína eigin hverfisvænar vörur. Hreinsi- og ræstivörur Mjallar Friggjar máumhverfisstefnu. Flórgoðinn vekur athygli. sennilega finna á hverju heimili hér á landi en ekki hefur farið hátt hvernig tekist hefur í tímans rás að fjarlægjaH jónin Sigríður Lárusdóttir Gauksmýrartjörn er sunnan þjóð- skaðleg efni úr vörunum. og Jóhann Albertsson vegarins og blasir við vegfarendum á „Fljótlega eftir að ég hóf hér störf reka sveitasetrið Gauks- leið um Norðurlandsveg. Um 1960 var hafist handa við að fjarlægja fos- mýri í Línakradal í Húna- þurrkaðist tjörnin upp við framræslu föt úr öllum þvottaduftum. Þessi þingi vestra, en Gauks- en hún var endurheimt fyrir um ára- breyting var til þess fallin að minnkamýri er nákvæmlega mitt á milli tug. áhrif þvottaefnanna á lífríkið, en fos-Reykjavíkur og Akureyrar. Gistiað- „Árangurinn af þessu er fjölbreytt föt geta haft skaðleg áhrif með því aðstaðan er gæðavottuð samkvæmt fuglalíf og segja má með sanni að valda ofvexti þaragróðurs,“ segirstöðlum Ferðaþjónustu bænda, en Gauksmýrartjörnin standi aftur und- Richard og bætir við að verkefniðSigríður og Jóhann láta sér það ekki ir nafni. Fuglarnir kunna að meta hafi ekki verið sérlega flókið.nægja. Þau hafa mótað sína eigin um- þessa breytingu og það hafa verið „Í raun snúast þessar framfarir umhverfisstefnu. taldar hátt í fjörutíu tegundir þarna, að finna hentug efni sem komið geta í „Fyrsti liðurinn í umhverfisstefnu yfir sumartímann en tegundirnar eru staðinn og sýnt sömu virkni.“Gauksmýrar fjallar um að halda nán- að staðaldri fimmtán til tuttugu. Flór- goði kom fyrsta sumarið og nú eru Kröftug en ekki skaðlegasta umhverfinu hreinu og aðlaðandi.Við leitumst við að fræða gestina um sex til átta pör sem koma upp ungum Meðal framleiðsluvara hjá Mjöll Morgunblaðið/Golliþessa stefnu okkar og fá þá í lið með sínum við tjörnina. Flórgoðinn er Frigg er umhverfisvænn tjöruhreins- Vænt Neytendur kalla eftir þessu, segir Richard Kristinsson hjá Mjöll-Frigg.okkur eins og hægt er og viðtökurnar helsta skrautfjöðrin á Gauksmýri, ir, formalínlaust þvottaefni og blaut-hafa undantekningarlaust verið já- enda sjaldséður fugl.“ sápa sem er fjölhæf náttúrusápa. þörfum þessa skandinavíska um-kvæðar. Við erum með moltugerð ogflokkum sorp eins skipulega og hægter og þannig höldum við sorpi héðan í Fuglaskoðunaraðstaða, hús með kíki og fuglabókum, hefur verið útbú- in við tjörnina. Göngustígur hefur „Við höfum ástæðu til að vera sér- staklega stolt af efni sem heitir Brút- us Granít. Þetta er efni sem virkar Hvað er í hverfismerkis. „En raunin er að markaðurinn hér er of smár til að það svari kostnaði aðlágmarki. Síðan erum við með nokkr-ar íslenskar hænur sem eru óskap- verið lagður niður að húsinu og segir Jóhann að fjölmargir notfæri sér að- mjög vel til dæmis á sót og tjöru, er vinsælt til að hreinsa bíla og gólf, lík- flöskunni? fá þessa ákveðnu umhverfisvottun,“ útskýrir Richard sem segir Svans-lega umhverfisvænar. Þær éta tals- stöðuna. lega besti felguhreinsir sem völ er á, vottunarferli bæði langt og kostn-vert af lífrænum úrgangi úr „Við fuglaskoðunarhúsið er pallur, og víða notað við þrif. Þrátt fyrir að Að sögn Richards mætti hinn aðarsamt. „Þetta vottunarkerfi geng-eldhúsinu, sem breytist í egg,“ segir þannig að fólk getur borðað nestið vera svona öflugt hreinsiefni þá er almenni neytandi skoða betur ur þannig fyrir sig að aðeins er hægtJóhann. sitt og notið fjölskrúðugs fuglslífs. innihaldið þannig að fólk ætti þess innihaldslýsingu þeirra þvotta- að fá vottun fyrir eina vörutegund í Tjörnin dregur til sín fleiri og fleiri vegna að geta þvegið sér um hend- og ræstiefna sem seld eru í einu. Við myndum t.d. þurfa að fara íBitni ekki á lífríkinu ferðamenn, enda fullyrði ég að þetta urnar með þessum vökva.“ verslunum hér á landi. Það gegnum sérferli fyrir uppþvottalögÍ umhverfisstefnunni er kveðið á um sé mikil paradís. Með því að end- Það er ekki af eintómri umhyggju kemur honum sjálfum á óvart annars vegar og fyrir þvottaduft hinsræktun lífrænt ræktaðs grænmetis urheimta tjörnina hefur margt já- fyrir umhverfinu sem vörurnar taka að oft er þar að finna mjög vegar, og kostnaðurinn er verulegur ífyrir gesti og íbúa Gauksmýrar. kvætt gerst.“ stöðugum framförum. skaðleg efni sem sætir furðu að hvert skipti. Síðan gerir SvansmerkiðEinnig að stunda græn innkaup eins „Helsti drifkrafturinn er að neyt- notuð séu á heimilum fólks. ráð fyrir að prósentur af söluverði Virðing fyrir náttúrunniog kostur er. endur kalla eftir svona vöru. Mestu „Til dæmis má finna í einni lág- séu greiddar til stofnunarinnar sem „Við notum til dæmis eingöngu Þau Sigríður og Jóhann hafa gróð- munar um stóru aðilana, ríki og sveit- verðsversluninni erlenda línu heldur utan um þennan staðal.“umhverfisvænar hreinlætisvörur og ursett skógarplöntur í samvinnu við arfélög, en þeirra fyrirtæki nota mik- ræstivara sem innihalda for- Richard segir mikla þörf fyrir ís-leitumst við að orkunotkun sé skyn- Norðurlandsskóga. Plönturnar eru ið af ræstivörum. Skrifstofur, veit- malín, sem er t.d. til að varð- lenskan vottunarstaðal fyrir um-samleg, án þess að slíkt bitni á lífs- hátt í tvö hundruð þúsund talsins. ingastaðir, spítalar og þvottahús – veita líffærasýnishorn. Þetta er hverfisvæna vöru. Bæði Mjöll Frigggæðum eða þjónustu. Í umhverf- „Við viljum skila landinu eins góðu til allir kalla eftir umhverfisvænni og stórskaðlegt efni sem valdið og aðrir keppinautar standi í sömuisstefnunni er tekið fram að næstu kynslóðar og hægt er. Í um- heilsuvænni vörum til ræstinga og getur ofnæmisviðbrögðum, ex- sporum að hafa ekki um neitt annaðneysluvatnið komi úr borholum og að hverfisstefnunni okkar er einmitt tal- þrifa.“ emi og jafnvel krabbameini. að velja en Svansmerkið, sem hentarrotþrær séu tæmdar að minnsta kosti að um að sýna gott fordæmi í um- Það er umhugsunarvert að nota betur fyrir vöru sem framleidd er fyr- hverfismálum og bera virðingu fyrir Vantar aðgengilegri staðal ir milljónamarkað. Þá sé synd aðeinu sinni á ári og seyrunni eytt á við- vörur sem innihalda formalín tileigandi hátt. Sömuleiðis að tryggt sé náttúrunni,“ segir Jóhann Albertsson Vörur Mjallar Friggjar eru ekki að þvo föt eða vaska upp gjöld sem greidd eru fyrir Svans-að fráveitumál hafi ekki spillandi á Gauksmýri í Línakradal. Svansvottaðar, en Richard segir að diskana.“ vottun fari úr landi.áhrif á umhverfið,“ segir Jóhann. sbs@mbl.is auðvelt ætti að vera að fullnægja asgeiri@mbl.is Í sátt og samlyndi við náttúru og m áttúru u menn

Ár slaufunnar Gæði í 100 ár Grænn Spark ...líka fyrir litblinda!Bíll á mynd: Chevrolet Spark LT. Verð eru háð gengi hverju sinni og geta breyst án fyrirvara. Það er skemmtileg staðreynd, burtséð frá einstaklingsbundinni skynjun á litum, að allir Chevrolet Spark eru grænir, - líka þeir appelsínugulu. Eyðslan er aðeins 5,1 l/100 í blönduðum akstri og C02 losun er 119 g/km. Verðið er líka afar skynsamlegt; Spark L, kr. 1.695 þús. Sjá benni.is Rekstrarsparnaður skilar sér bæði í budduna þína og í betra andrúmslofti. Camaro Orlando Cruze Corvette Captiva Spark Aveo Volt www.benni.is Bílabúð Benna - Chevrolet salur - Tangarhöfða 8-12 - Reykjavík - sími 590 2000 Bílabúð Benna - Njarðarbraut 9 - Reykjanesbæ - sími 420 3330 Bílaríki - Glerárgötu 36 - Akureyri - sími 461 3636 Sérfræðingar í bílum

Grænn apríl - aukablað Morgunblaðsins 8.04.2011

by Maríanna Fridjonsdottir

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

Statistics

Grænn apríl - aukablað Morgunblaðsins 8.04.2011 Document Transcript