Wytyczne ptaiit

4,911 views
4,718 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
4,911
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
21
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Wytyczne ptaiit

  1. 1. Anestezjologia Intensywna Terapia 2012, tom 44, numer 4, 201–212 ISSN 0209–1712 ARTYKUŁ SPECJALNY www.ait.viamedica.pl Wytyczne Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii określające zasady, warunki oraz organizację udzielania świadczeń zdrowotnych w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii Guidelines of the Polish Society of Anaesthesiology and Intensive Therapy determining principles, conditions and organisational aspects of anaesthesiology and intensive therapy services Krzysztof Kusza1, Andrzej Kübler2, Dariusz Maciejewski3, Adam Mikstacki4, Radosław Owczuk5, Maria Wujtewicz5, Mariusz Piechota6 1Katedra Anestezjologii i Intensywnej Terapii Collegium Medicum w Bydgoszczy, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu; Katedra Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu 2 Katedra i I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu 3Katedra Pielęgniarstwa i Ratownictwa Medycznego Wydziału Nauk o Zdrowiu Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej; Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Szpitala Wojewódzkiego w Bielsku-Białej 4Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii z zespołami Leczenia Urazów Wielonarządowych i Leczenia Bólu oraz Stacją Dializ Szpitala Wojewódzkiego w Poznaniu 5Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego 6Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego — Centralny Szpital Weteranów w ŁodziCel Grupy chorych, które mogą odnieść korzyść Celem Wytycznych Polskiego Towarzystwa Anestezjolo- z wprowadzenia wytycznychgii i Intensywnej Terapii określających zasady, warunki oraz Chorzy, którym udzielane są świadczenia zdrowotneorganizację udzielania świadczeń zdrowotnych w dziedzinie z zakresu anestezji, intensywnej terapii, resuscytacji, leczeniaanestezjologii i intensywnej terapii jest zwiększenie bezpie- bólu niezależnie od jego przyczyny oraz sedacji.czeństwa chorych podczas udzielania świadczeń zdrowot-nych z zakresu anestezji, intensywnej terapii, resuscytacji, Odbiorcy wytycznychleczenia bólu niezależnie od jego przyczyny oraz sedacji. Wytyczne adresowane są przede wszystkim do lekarzy oddziałów anestezjologii i intensywnej terapii, oddziałów anestezjologii oraz kadry kierowniczej szpitali. Zainteresowani wytycznymi w całości lub części mogąZalecenia przyjęte przez Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa być również inni pracownicy szpitali, w szczególności lekarzeAnestezjologii i Intensywnej Terapii w dniu 28.09.2012 r. oddziałów zabiegowych.Konsultanci: dr n. med. Józef Bojko, prof. dr hab. n. med. Leon Drobnik,prof. dr hab. n. med. Wojciech Gaszyński, prof. dr hab. n. med.Andrzej Nestorowicz, prof. dr hab. n. med. Zbigniew Rybicki 201
  2. 2. Anestezjologia Intensywna Terapia 2012; tom 44, nr 4: 201–212Objaśnienia i wskazówki korzystania dycznego w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapiiz wytycznych dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą [36, 37] Wytyczne stanowią wskazówki umożliwiające racjonal- (mającego zastąpić rozporządzenie Ministra Zdrowia z dniane i bezpieczne udzielanie świadczeń zdrowotnych z zakresu 27 lutego 1998 r. w sprawie standardów postępowania orazanestezji, intensywnej terapii, resuscytacji, leczenia bólu nie- procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń zdrowot-zależnie od jego przyczyny oraz sedacji w ramach oddziałów nych z zakresu anestezjologii i intensywnej terapii w zakła-anestezjologii i intensywnej terapii. Formułując wytyczne, dach opieki zdrowotnej [32]) zaistniała uzasadniona, pilnauwzględniono spodziewane korzyści zdrowotne dla cho- konieczność opracowania Wytycznych Polskiego Towarzy-rych, niezbędne nakłady finansowe (stosunek koszt/efekt) stwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii określających za-oraz inne możliwe do przewidzenia skutki i konsekwencje sady, warunki oraz organizację udzielania świadczeń zdro-wdrożenia wytycznych [1–31]. wotnych w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii. Niniejsze Wytyczne zostały zaakceptowane przez ZarządPotencjalne konflikty interesów autorów Główny Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensyw-i konsultantów nej Terapii w dniu 28 września 2012 roku i skierowane do Nie zgłoszono. publikacji w celu rozpowszechnienia. Opublikowanie Wytycznych ma za zadanie ograniczenieWstęp negatywnych skutków, jakie może przynieść chorym (ewen- Do dnia 30 czerwca 2012 roku „standardy” w dziedzinie tualne) nieopublikowanie do dnia 31 grudnia 2012 rokuanestezjologii i intensywnej terapii regulowały dwa roz- rozporządzenia Ministra Zdrowia w  sprawie standardówporządzenia Ministra Zdrowia, będące aktami wykonaw- postępowania medycznego w dziedzinie anestezjologiiczymi do ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach i intensywnej terapii dla podmiotów wykonujących dzia-opieki zdrowotnej: rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia łalność leczniczą.27 lutego 1998 roku w sprawie standardów postępowa- Wytyczne Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Inten-nia oraz procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń sywnej Terapii określające zasady, warunki oraz organizacjęzdrowotnych z zakresu anestezjologii i intensywnej terapii udzielania świadczeń zdrowotnych w dziedzinie anestezjo-w zakładach opieki zdrowotnej (standardy postępowania) logii i intensywnej terapii zostały oparte na dokumencie[32] oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego opracowanym przez Grupę Roboczą powołaną przez Kon-2011 roku w sprawie wymagań, jakim powinny odpowia- sultanta Krajowego w dziedzinie anestezjologii i intensyw-dać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia nej terapii w składzie: prof. dr hab. n. med. Krzysztof Kusza,i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej („standardy sprzę- prof. dr hab. n. med. Andrzej Kübler, prof. dr hab. n. med.towe”) [33]. Dariusz Maciejewski, dr hab. n. med. Mariusz Piechota, dr n. Z dniem 1 lipca 2012 roku weszło w życie rozporządzenie med. Adam Mikstacki. Dokument ten w znacznie okrojonejMinistra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 roku w sprawie treści był podstawą opracowania projektu rozporządzeniaszczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać po- Ministra Zdrowia w sprawie standardów postępowania me-mieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego dzia- dycznego w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapiiłalność leczniczą [34] zastępujące rozporządzenie Ministra dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą [36, 37].Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 roku w sprawie wymagań, Wiele rozwiązań przedstawionych w Wytycznych, mimojakim powinny odpowiadać pod względem fachowym że bezsprzecznie służą one dobru chorego, nie znalazłoi sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki miejsca (lub zostało uregulowanych inaczej) w przepisachzdrowotnej [33]. Nie zawierało ono jednak „standardów” projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie stan-w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii. dardów postępowania medycznego w dziedzinie aneste- Ustawa z dnia 14 czerwca 2012 roku o zmianie usta- zjologii i intensywnej terapii dla podmiotów wykonującychwy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw działalność leczniczą [36, 37]. Jedną z przyczyn takiego[35] przedłużyła obowiązywanie rozporządzenia Ministra stanowiska Ministerstwa Zdrowia były kwestie: prawneZdrowia z dnia 27 lutego 1998 roku w sprawie standardów (brak delegacji ustawowej), finansowe (dodatkowe koszty,postępowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu które musiałyby ponieść podmioty lecznicze) lub kadroweświadczeń zdrowotnych z zakresu anestezjologii i intensyw- (brak kadry lekarskiej lub pielęgniarskiej). Niektórych z tychnej terapii w zakładach opieki zdrowotnej [32] jednak nie ograniczeń nie mają Wytyczne (kwestie prawne). W innychdłużej niż do dnia 31 grudnia 2012 roku. — stanowisko Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i In- W związku z przedłużającymi się pracami w Minister- tensywnej Terapii jest odmienne niż Ministerstwa Zdrowiastwie Zdrowia dotyczącymi projektu rozporządzenia Mi- (kwestie finansowe i kadrowe). Wytyczne zawierają równieżnistra Zdrowia w sprawie standardów postępowania me- regulacje niezawarte w przepisach projektu rozporządzenia202
  3. 3. Krzysztof Kusza i wsp., Wytyczne PTAiTMinistra Zdrowia w sprawie standardów postępowania me- —— lekarz anestezjolog — lekarza, który posiada specjaliza-dycznego w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii cję I stopnia w dziedzinie anestezjologii i intensywnejdla podmiotów wykonujących działalność leczniczą [36, 37], terapii;na przykład szczegółowo opisują warunki lokalowe, jakie po- —— lekarz w trakcie specjalizacji — lekarza będącego w trak-winny spełniać oddziały anestezjologii i intensywnej terapii. cie specjalizacji w dziedzinie anestezjologii i intensyw- Dużym problemem — z punktu widzenia bezpieczeń- nej terapii;stwa chorego — jest umieszczenie w przepisach projektu —— pielęgniarka anestezjologiczna — pielęgniarkę, którarozporządzenia Ministra Zdrowia w  sprawie standardów ukończyła specjalizację w dziedzinie pielęgniarstwa ane-postępowania medycznego w dziedzinie anestezjologii i in- stezjologicznego i intensywnej opieki, lub pielęgniarkę,tensywnej terapii dla podmiotów wykonujących działalność która ukończyła kurs kwalifikacyjny w dziedzinie pielę-leczniczą [36, 37] okresów dostosowawczych w szczegól- gniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki;ności dotyczących wymagań posiadania przez podmioty —— resuscytacja — działanie mające na celu przerwanielecznicze odpowiedniej aparatury i sprzętu medycznego. potencjalnie odwracalnego procesu umierania; Obniżony w stosunku do Wytycznych poziom stan- —— sedacja — działanie mające na celu zniesienie niepoko-dardów zawartych w przepisach projektu rozporządzenia ju, strachu oraz wywołanie uspokojenia pacjenta;Ministra Zdrowia w sprawie standardów postępowania me- —— zabieg w trybie natychmiastowym — zabieg wykony-dycznego w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii wany natychmiast po podjęciu przez operatora decyzjidla podmiotów wykonujących działalność leczniczą [36, 37] o interwencji, u pacjenta w stanie bezpośredniego za-należy traktować, po ewentualnym opublikowaniu i wejściu grożenia życia, groźby utraty kończyny czy narządu lubw życie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standar- ich funkcji; stabilizacja stanu pacjenta prowadzona jestdów postępowania medycznego w dziedzinie anestezjologii równoczasowo z zabiegiem;i intensywnej terapii dla podmiotów wykonujących działal- —— zabieg w trybie pilnym — zabieg wykonywany maksy-ność leczniczą — jako poziom minimalny. malnie do 6 godzin od podjęcia decyzji przez operatora, u pacjenta z ostrymi objawami choroby lub pogorsze-Wytyczne Polskiego Towarzystwa niem stanu klinicznego, które potencjalnie  zagrażająAnestezjologii i Intensywnej Terapii jego życiu, albo mogą stanowić zagrożenie dla utrzy-określające zasady, warunki oraz mania kończyny czy organu lub też z innymi problema-organizację udzielania świadczeń mi zdrowotnymi niedającymi się opanować leczeniemzdrowotnych w dziedzinie anestezjologii zachowawczym;i intensywnej terapii —— zabieg w trybie przyśpieszonym — zabieg wykonywany Wytyczne określają zasady, warunki oraz organizację w ciągu kilku dni od podjęcia decyzji przez operatora,udzielania świadczeń zdrowotnych w dziedzinie anestezjo- u pacjenta, który wymaga wczesnego leczenia zabiego-logii i intensywnej terapii tj. z zakresu anestezji, intensywnej wego, lecz wpływ schorzenia na stan kliniczny pacjentaterapii, resuscytacji, leczenia bólu niezależnie od jego przy- nie ma cech opisanych dla zabiegu w trybie natychmia-czyny, a także sedacji. stowym i pilnym; Użyte w wytycznych określenia oznaczają: —— zabieg w trybie planowym — zabieg wykonywany we-—— anestezja — wykonywanie znieczulenia ogólnego lub dług harmonogramu zabiegów planowych, u pacjenta regionalnego do zabiegów operacyjnych oraz dla celów w optymalnym stanie ogólnym, w czasie dogodnym dla diagnostycznych lub leczniczych; pacjenta i operatora.—— intensywna terapia — postępowanie mające na celu podtrzymywanie funkcji życiowych oraz leczenie chorych Zasady ogólne w stanach zagrożenia życia, spowodowanych potencjalnie 1. W szpitalach, w których udzielane są świadczenia zdro- odwracalną niewydolnością jednego lub kilku podstawo- wotne w zakresie anestezji i intensywnej terapii na rzecz wych układów organizmu, w szczególności oddychania, pacjentów dorosłych, powinny być utworzone oddziały krążenia, ośrodkowego układu nerwowego; anestezjologii i intensywnej terapii, a w przypadkach,—— lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej terapii gdy na rzecz tych pacjentów udziela się świadczeń zdro- — lekarza, który posiada specjalizację II stopnia lub tytuł wotnych wyłącznie z zakresie anestezji, w szpitalach specjalisty w dziedzinie anestezjologii i intensywnej tych powinny być utworzone oddziały anestezjologii. terapii, specjalisty w dziedzinie anestezjologii lub ane- 2. W podmiotach leczniczych posiadających w swojej stezjologii i reanimacji lub anestezjologii i intensywnej strukturze dwa lub więcej szpitali, w których udzielane terapii; są świadczenia zdrowotne w zakresie anestezji i inten- 203
  4. 4. Anestezjologia Intensywna Terapia 2012; tom 44, nr 4: 201–212 sywnej terapii, oddziały anestezjologii i intensywnej nymi oddziałami lub wykonywaniem świadczeń terapii powinny być utworzone w każdym z tych szpitali. z zakresu anestezji);3. W szpitalach, w których udzielane są świadczenia zdro- rr wyodrębniona całodobowa opieka pielęgniarska wotne w zakresie anestezji i intensywnej terapii na rzecz — na każdej zmianie co najmniej jedna pielęgniar- dzieci, powinny być utworzone oddziały anestezjologii ka na 1,2 stanowiska intensywnej terapii; i intensywnej terapii dla dzieci, a w przypadkach, gdy na b) drugi poziom referencyjny — oddział na tym pozio- rzecz tych pacjentów udziela się świadczeń zdrowotnych mie referencyjnym powinien spełniać w szczególno- wyłącznie z zakresie anestezji, powinny być utworzone ści następujące kryteria: oddziały anestezjologii dla dzieci. rr powinien posiadać co najmniej 6 stanowisk in-4. W celu zapewnienia odpowiedniej jakości udzielanych tensywnej terapii; świadczeń oraz ze względu na optymalizację kosztów rr podmiot leczniczy zapewnia w swojej strukturze udzielanie świadczeń zdrowotnych na oddziałach ane- działanie: stezjologii i intensywnej terapii oraz oddziałach aneste- • bloku operacyjnego, zapewniającego stałą go- zjologii i intensywnej terapii dla dzieci powinno odby- towość co najmniej jednej sali operacyjnej do wać się na trzech poziomach referencyjnych. udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentowi5. Minimalne kryteria dla odpowiednich poziomów refe- urazowemu, rencyjności dla oddziałów anestezjologii i intensywnej • pracowni endoskopii diagnostycznej i zabiego- terapii (dla dorosłych) kształtują się następująco: wej, czynnej całą dobę, a) trzeci poziom referencyjny — oddział na tym pozio- • pracowni diagnostyki obrazowej, czynnej całą mie referencyjnym powinien spełniać w szczególno- dobę, ści następujące kryteria: • pracowni diagnostyki laboratoryjnej, czynnej rr powinien posiadać co najmniej 8 stanowisk in- całą dobę, tensywnej terapii; • oddziału chirurgii ogólnej, rr podmiot leczniczy zapewnia w swojej strukturze • oddziału ortopedii i traumatologii narządu działanie: ruchu, • bloku operacyjnego, zapewniającego stałą go- • oddziału neurochirurgii lub chirurgii ogólnej towość co najmniej jednej sali operacyjnej do z profilem neurotraumatologii; udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentowi rr wyodrębniona całodobowa opieka lekarska urazowemu, — jednoczasowo przez co najmniej 2 lekarzy • pracowni endoskopii diagnostycznej i zabiego- (lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej wej, czynnej całą dobę, terapii lub lekarz anestezjolog lub lekarz w trakcie • pracowni diagnostyki obrazowej z radiologią specjalizacji), w tym co najmniej jednego lekarza interwencyjną, czynnej całą dobę, specjalistę anestezjologii i intensywnej terapii, we • pracowni diagnostyki laboratoryjnej, czynnej wszystkie dni tygodnia (nie może być łączona z in- całą dobę, nymi oddziałami lub wykonywaniem świadczeń • pracowni mikrobiologicznej, czynnej całą dobę, z zakresu anestezji); • oddziału chirurgii ogólnej lub obrażeń wielo- rr wyodrębniona całodobowa opieka pielęgniarska narządowych, — na każdej zmianie co najmniej jedna pielęgniar- • oddziału ortopedii i traumatologii narządu ka na 1,5 stanowiska intensywnej terapii; ruchu, c) pierwszy poziom referencyjny — oddział na tym • oddziału neurochirurgii lub chirurgii ogólnej poziomie referencyjnym powinien spełniać w szcze- z profilem neurotraumatologii, gólności następujące kryteria: • oddziału chirurgii naczyń lub chirurgii ogólnej rr powinien posiadać co najmniej 4 stanowiska in- z profilem chirurgii naczyń; tensywnej terapii; rr wyodrębniona całodobowa opieka lekarska rr podmiot leczniczy zapewnia w swojej strukturze — jednoczasowo przez co najmniej 3 lekarzy działanie: (lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej • bloku operacyjnego, zapewniającego stałą go- terapii lub lekarz anestezjolog, lub lekarz w trakcie towość co najmniej jednej sali operacyjnej do specjalizacji), w tym co najmniej jednego lekarza udzielania świadczeń zdrowotnych, specjalistę anestezjologii i intensywnej terapii, we • pracowni diagnostyki obrazowej, czynnej całą wszystkie dni tygodnia (nie może być łączona z in- dobę,204
  5. 5. Krzysztof Kusza i wsp., Wytyczne PTAiT • pracowni diagnostyki laboratoryjnej, czynnej • pracowni diagnostyki laboratoryjnej, czynnej całą dobę, całą dobę, • co najmniej jednego oddziału zabiegowego • pracowni mikrobiologicznej, czynnej całą dobę, oraz zachowawczego; • oddziału chirurgii dziecięcej lub obrażeń wie- rr wyodrębniona całodobowa opieka lekarska lonarządowych wieku dziecięcego, — jednoczasowo przez co najmniej jednego • oddziału ortopedii i traumatologii narządu lekarza specjalistę anestezjologii i intensywnej ruchu, terapii we wszystkie dni tygodnia (nie może być • oddziału neurochirurgii lub chirurgii ogólnej łączona z innymi oddziałami lub wykonywaniem z profilem neurotraumatologii; świadczeń z zakresu anestezji); rr wyodrębniona całodobowa opieka lekarska rr wyodrębniona całodobowa opieka pielęgniarska — jednoczasowo przez co najmniej 3 lekarzy — na każdej zmianie co najmniej jedna pielęgniar- (lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej ka na 2 stanowiska intensywnej terapii. terapii lub lekarz anestezjolog, lub lekarz w trakcie6. Minimalne kryteria dla odpowiednich poziomów refe- specjalizacji), w tym co najmniej jednego lekarza rencyjności dla oddziałów anestezjologii i intensywnej specjalistę anestezjologii i intensywnej terapii, po- terapii dla dzieci kształtują się następująco: siadającego co najmniej 3-letnie doświadczenie a) trzeci poziom referencyjny — oddział na tym pozio- w anestezjologii i intensywnej terapii dziecięcej, mie referencyjnym powinien spełniać w szczególno- we wszystkie dni tygodnia (nie może być łączona ści następujące kryteria: z innymi oddziałami lub wykonywaniem świad- rr powinien posiadać co najmniej 8 stanowisk in- czeń z zakresu anestezji); tensywnej terapii, w tym co najmniej 4 dla no- rr wyodrębniona całodobowa opieka pielęgniarska worodków; — na każdej zmianie co najmniej jedna pielęgniar- rr powinien posiadać co najmniej 5 aparatów do ka na 1,2 stanowiska intensywnej terapii; znieczulenia ogólnego, z respiratorem aneste- b) drugi poziom referencyjny — oddział na tym pozio- tycznym umożliwiającym wentylację ciśnienio- mie referencyjnym powinien spełniać w szczególno- wo-zmienną, dostosowanych do znieczulania ści następujące kryteria: noworodków i dzieci; rr powinien posiadać co najmniej 6 stanowisk inten- rr powinien posiadać co najmniej 4 respiratory, sywnej terapii, w tym co najmniej 3 dla noworod- z możliwością regulacji stężenia tlenu w zakre- ków; okres dostosowawczy; sie 21–100%, przeznaczone do zastosowania we rr powinien posiadać co najmniej 2 aparaty do znie- wszystkich grupach wiekowych dzieci; czulenia ogólnego, z respiratorem anestetycznym rr powinien posiadać co najmniej 4 respiratory, umożliwiającym wentylację ciśnieniowo-zmienną, z możliwością regulacji stężenia tlenu w zakresie dostosowane do znieczulania noworodków i dzieci; 21–100%, przeznaczone do zastosowania u no- rr powinien posiadać co najmniej 3 respiratory, worodków; z możliwością regulacji stężenia tlenu w zakre- rr powinien posiadać co najmniej 3 inkubatory sie 21–100%, przeznaczone do zastosowania we otwarte z możliwością fototerapii oraz ważenia wszystkich grupach wiekowych dzieci; dzieci; rr powinien posiadać co najmniej 3 respiratory, rr powinien posiadać co najmniej 2 inkubatory za- z możliwością regulacji stężenia tlenu w zakresie mknięte z możliwością fototerapii oraz ważenia 21–100%, przeznaczone do zastosowania u no- dzieci; worodków; rr podmiot leczniczy zapewnia działanie w swojej rr powinien posiadać co najmniej 2 inkubatory strukturze: otwarte z możliwością fototerapii oraz ważenia • bloku operacyjnego, zapewniającego stałą go- dzieci; towość co najmniej jednej sali operacyjnej do rr powinien posiadać co najmniej jeden inkubator udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentowi zamknięty z możliwością fototerapii oraz ważenia małoletniemu, w szczególności noworodkowi, dzieci; • pracowni endoskopii diagnostycznej i zabiego- rr podmiot leczniczy zapewnia działanie w swojej wej, czynnej całą dobę, strukturze: • pracowni diagnostyki obrazowej z radiologią • bloku operacyjnego, zapewniającego stałą go- interwencyjną, czynnej całą dobę, towość co najmniej jednej sali operacyjnej do 205
  6. 6. Anestezjologia Intensywna Terapia 2012; tom 44, nr 4: 201–212 udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentowi rr podmiot leczniczy zapewnia działanie w swojej małoletniemu, w szczególności noworodkowi, strukturze: • pracowni endoskopii diagnostycznej i zabiego- • bloku operacyjnego, zapewniającego stałą go- wej, czynnej całą dobę, towość co najmniej jednej sali operacyjnej do • pracowni diagnostyki obrazowej, czynnej całą udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentowi dobę, małoletniemu, w szczególności noworodkowi, • pracowni diagnostyki laboratoryjnej, czynnej • pracowni diagnostyki obrazowej, czynnej całą całą dobę, dobę, • oddziału chirurgii dziecięcej z możliwością • pracowni diagnostyki laboratoryjnej, czynnej udzielania świadczeń z zakresu traumatologii całą dobę, narządu ruchu oraz nagłych przypadków z za- • co najmniej jednego dziecięcego oddziału za- kresu neurochirurgii; biegowego oraz zachowawczego; rr wyodrębniona całodobowa opieka lekarska rr wyodrębniona całodobowa opieka lekarska — jednoczasowo co najmniej 2 lekarzy (lekarz — jednoczasowo przez co najmniej jednego specjalista anestezjologii i intensywnej terapii lub lekarza specjalistę anestezjologii i intensywnej lekarz anestezjolog, lub lekarz w trakcie specja- terapii, posiadającego co najmniej 3-letnie do- lizacji), w tym co najmniej jednego lekarza spe- świadczenie w anestezjologii i intensywnej terapii cjalistę anestezjologii i intensywnej terapii, po- dziecięcej, we wszystkie dni tygodnia (nie może siadającego co najmniej 3-letnie doświadczenie być łączona z innymi oddziałami lub wykonywa- w anestezjologii i intensywnej terapii dziecięcej, niem świadczeń z zakresu anestezji); we wszystkie dni tygodnia (nie może być łączona rr wyodrębniona całodobowa opieka pielęgniarska z innymi oddziałami lub wykonywaniem świad- — na każdej zmianie co najmniej jedna pielęgniar- czeń z zakresu anestezji); ka na 2 stanowiska intensywnej terapii. rr wyodrębniona całodobowa opieka pielęgniarska 7. Ordynatorem oddziału anestezjologii i intensywnej — na każdej zmianie co najmniej jedna pielęgniar- terapii lub oddziału anestezjologii i intensywnej tera- ka na 1,5 stanowiska intensywnej terapii; pii dla dzieci albo oddziału anestezjologii lub oddziału c) pierwszy poziom referencyjny — oddział na tym anestezjologii dla dzieci powinien być lekarz specjalista poziomie referencyjnym powinien spełniać w szcze- anestezjologii i intensywnej terapii. gólności następujące kryteria: 8. Ordynator oddziału anestezjologii i intensywnej terapii rr powinien posiadać co najmniej 4 stanowiska in- lub oddziału anestezjologii i intensywnej terapii dla dzie- tensywnej terapii, w tym co najmniej jedno dla ci przeprowadza okresową ocenę jakości udzielanych noworodków; świadczeń zdrowotnych w oddziale, w szczególności rr powinien posiadać co najmniej jeden aparat do zgodności postępowania z zaleceniami towarzystw znieczulenia ogólnego, z respiratorem aneste- naukowych, zgodności kompletności dokumentacji tycznym umożliwiającym wentylację ciśnienio- i występowania zdarzeń medycznych, o których stano- wo-zmienną, dostosowany do znieczulania no- wi art. 67a ustawy z dnia 6 listopada 2008 roku o pra- worodków i dzieci; wach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. rr powinien posiadać co najmniej 2 respiratory, poz. 159). z możliwością regulacji stężenia tlenu w zakre- 9. Pielęgniarka oddziałowa oddziału anestezjologii i inten- sie 21–100%, przeznaczone do zastosowania we sywnej terapii lub oddziału anestezjologii i intensyw- wszystkich grupach wiekowych dzieci; nej terapii dla dzieci albo oddziału anestezjologii lub rr powinien posiadać co najmniej 2 respiratory, oddziału anestezjologii dla dzieci w szpitalu powinna z możliwością regulacji stężenia tlenu w zakresie posiadać specjalizację w dziedzinie anestezjologii i in- 21–100%, przeznaczone do zastosowania u no- tensywnej opieki. worodków; 10. Kwalifikacja chorych na oddziały anestezjologii i in- rr powinien posiadać co najmniej 2 inkubatory otwar- tensywnej terapii odbywa się zgodnie z Wytycznymi te z możliwością fototerapii oraz ważenia dzieci; Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej rr powinien posiadać co najmniej jeden inkubator Terapii określającymi sposób kwalifikacji oraz kryteria zamknięty z możliwością fototerapii oraz ważenia przyjęcia chorych do oddziałów anestezjologii i inten- dzieci; sywnej terapii.206
  7. 7. Krzysztof Kusza i wsp., Wytyczne PTAiTKwalifikacje osób udzielających świadczeń Zasady postępowania przy udzielaniuzdrowotnych z zakresu anestezji w szpitalu świadczeń zdrowotnych1. Świadczenia zdrowotne z zakresu anestezji, polegające w zakresie anestezji na wykonywaniu znieczulenia ogólnego oraz znieczu- 1. Kierownik podmiotu leczniczego prowadzącego szpital, lenia regionalnego: zewnątrzoponowego i  podpaję- w porozumieniu z ordynatorem oddziału anestezjologii czynówkowego, mogą być udzielane wyłącznie przez i intensywnej terapii lub oddziału anestezjologii i inten- lekarza specjalistę w dziedzinie anestezjologii i inten- sywnej terapii dla dzieci albo oddziału anestezjologii lub sywnej terapii. oddziału anestezjologii dla dzieci, powinien określić pro-2. Lekarz anestezjolog może samodzielnie udzielać świad- cedury przygotowania pacjenta do znieczulenia, w tym czeń zdrowotnych z zakresu anestezji, o których mowa wykaz badań diagnostycznych, laboratoryjnych, w celu w  ust. 1, w przypadku znieczulania chorych powyżej bezpiecznego przeprowadzenia zabiegu w trybie na- 3. roku życia, których stan ogólny według American So- tychmiastowym, pilnym, przyśpieszonym i planowym. ciety of Anesthesiologists Physical Status Classification 2. Kierownik podmiotu leczniczego w porozumieniu z or- System (skala ASA) odpowiada  stopniowi I, II, lub III, dynatorem oddziału anestezjologii i intensywnej terapii w pozostałych przypadkach lekarz anestezjolog może lub oddziału anestezjologii i intensywnej terapii dla samodzielnie udzielać świadczeń zdrowotnych z zakresu dzieci albo oddziału anestezjologii lub oddziału aneste- anestezji za pisemną zgodą lekarza kierującego oddzia- zjologii dla dzieci powinien ustalić sposób komunikacji łem anestezjologii i intensywnej terapii lub oddziałem alarmowej. anestezjologii i intensywnej terapii dla dzieci albo dzia- 3. Plan zabiegów wykonywanych w  szpitalu powinien łem anestezjologii lub działem anestezjologii dla dzieci. być ustalany w porozumieniu z ordynatorem oddziału Wniosek lekarza anestezjologa zawierający zgodę leka- anestezjologii i intensywnej terapii lub oddziału ane- rza kierującego oddziałem anestezjologii i intensywnej stezjologii i intensywnej terapii dla dzieci albo oddziału terapii lub oddziałem anestezjologii i intensywnej te- anestezjologii lub oddziału anestezjologii dla dzieci; rapii dla dzieci albo działem anestezjologii lub działem plan ten powinien uwzględniać zasadę nadrzędności anestezjologii dla dzieci jest przechowywany w aktach mniejszego ryzyka zagrożenia dla zdrowia i życia pa- osobowych lekarza anestezjologa. cjenta, a  w szczególności powinien być dostosowany3. Lekarz w trakcie specjalizacji może wykonywać znieczu- do liczby lekarzy udzielających świadczeń z  zakresu lenie, jeżeli jest ono bezpośrednio nadzorowane przez anestezji oraz do wyposażenia podmiotu leczniczego lekarza specjalistę anestezjologii i intensywnej terapii. w aparaturę i sprzęt medyczny właściwy do udzielania4. Lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej terapii tych świadczeń. może jednoczasowo nadzorować pracę trzech lekarzy 4. W przypadku, gdy w szpitalach są wykonywane zabie- w trakcie specjalizacji, wykonujących znieczulenia cho- gi na rzecz pacjentów dorosłych oraz na  rzecz dzieci, rych, których stan ogólny według skali ASA odpowia- plan zabiegów powinien dodatkowo uwzględniać za- da  stopniowi I, II, lub III, w przypadku: odbycia przez sadę rozdziału czasowego lub przestrzennego wyko- tych lekarzy co najmniej 2-letniego szkolenia w ramach nywania zabiegów dla tych grup pacjentów. specjalizacji w dziedzinie anestezjologii i intensywnej 5. Lekarz specjalista z anestezjologii i intensywnej terapii, terapii oraz wykazania się odpowiednią wiedzą i umie- lekarz anestezjolog lub lekarz w trakcie specjalizacji pod jętnościami wykonywania znieczulenia, za zgodą lekarza nadzorem lekarza specjalisty anestezjologii i intensyw- kierującego oddziałem anestezjologii i intensywnej te- nej terapii powinien zapoznać się z dokumentacją me- rapii lub oddziałem anestezjologii i intensywnej terapii dyczną pacjenta, skompletowaną wraz z niezbędnymi dla dzieci. Lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej wynikami badań laboratoryjnych przez lekarza prowa- terapii nadzorujący pracę lekarzy w trakcie specjalizacji dzącego, oraz przeprowadzić, nie później niż 24 godziny znajduje się w bezpośredniej bliskości znieczulanych przed zabiegiem w trybie planowym, badanie w celu chorych przez cały czas trwania znieczulenia. zakwalifikowania pacjenta do znieczulenia, zgodnie ze5. Odbycie przez lekarza w trakcie specjalizacji co najmniej stanem zdrowia pacjenta i wskazaniami medycznymi; 2-letniego przeszkolenia specjalistycznego w dziedzinie lekarz specjalista z anestezjologii i intensywnej tera- anestezjologii i intensywnej terapii oraz wykazanie się od- pii, lekarz anestezjolog lub lekarz w trakcie specjali- powiednią wiedzą i umiejętnościami wykonywania znie- zacji pod nadzorem lekarza specjalisty anestezjologii czulenia, o których mowa w ust. 4, potwierdza pisemnie i intensywnej terapii może zlecić dodatkowe badania kierownik specjalizacji. Potwierdzenie jest przechowywane i konsultacje niezbędne do zakwalifikowania pacjenta w aktach osobowych lekarza w trakcie specjalizacji. do znieczulenia. 207
  8. 8. Anestezjologia Intensywna Terapia 2012; tom 44, nr 4: 201–2126. Jeżeli pacjent jest małoletni, badanie w celu zakwalifiko- czasu przybycia lekarza dokonującego znieczulenia wania pacjenta do znieczulenia, nie powinno odbywać pozostaje pielęgniarka anestezjologiczna. się w pomieszczeniach przeznaczonych dla pacjentów 15. Transport pacjenta bezpośrednio po zakończonym znie- dorosłych. czuleniu powinien odbywać się pod nadzorem lekarza7. Lekarz dokonujący kwalifikacji pacjenta do znieczulenia, specjalisty anestezjologii i intensywnej terapii, lekarza podczas kwalifikacji pacjenta do znieczulenia, powinien anestezjologa lub lekarza w trakcie specjalizacji pod wypełnić kartę premedykacyjną. nadzorem lekarza specjalisty anestezjologii i intensyw-8. Dokument zawierający zgodę pacjenta na znieczulenie nej terapii, w razie potrzeby z użyciem przenośnego dołącza się do historii choroby. źródła tlenu, respiratora, urządzeń monitorujących pod-9. Lekarz dokonujący znieczulenia może w tym samym stawowe funkcje życiowe i innego niezbędnego sprzętu. czasie znieczulać tylko jednego pacjenta; podczas znie- 16. W bezpośrednim okresie pooperacyjnym pacjenta czulenia z lekarzem współpracuje pielęgniarka aneste- powinno umieszczać się w sali nadzoru poznieczule­ zjologiczna; dotyczy to również znieczuleń wykonywa- niowego. nych poza salą operacyjną. 17. Na stanowisku nadzoru poznieczuleniowego w sali10. Przed przystąpieniem do znieczulenia lekarz doko- nadzoru poznieczuleniowego zapewnia się możliwość nujący znieczulenia, a w przypadku lekarza w trakcie obserwacji bezpośredniej lub przy użyciu kamer wypo- specjalizacji również lekarz nadzorujący znieczulenie, sażonych w funkcje autostartu, w szczególności możli- jest obowiązany: wość obserwacji twarzy. a) sprawdzić wyposażenie stanowiska znieczulenia, b) skontrolować sprawność działania sprzętu i aparatu- Kwalifikacje osób udzielających świadczeń ry do znieczulenia i monitorowania, zdrowotnych z zakresu intensywnej terapii c) skontrolować właściwe oznakowanie płynów infuzyj- 1. Intensywną terapię prowadzi wyłącznie lekarz specjali- nych, strzykawek ze środkami anestetycznymi, strzy- sta anestezjologii i intensywnej terapii. kawek z lekami stosowanymi podczas znieczulenia, 2. Świadczeń zdrowotnych z zakresu intensywnej terapii d) przeprowadzić kontrolę zgodności biorcy z każdą może udzielać lekarz anestezjolog lub lekarz w trakcie jednostką krwi lub jej składnika przeznaczoną do specjalizacji, jeżeli jego praca jest bezpośrednio nad- przetoczenia w przypadku konieczności jej toczenia, zorowana przez lekarza specjalistę anestezjologii i in- e) dokonać identyfikacji pacjenta poddawanego znie- tensywnej terapii. czuleniu. 3. Świadczeń zdrowotnych z zakresu intensywnej terapii11. Lekarz dokonujący znieczulenia powinien znajdować może udzielać lekarz odbywający na oddziale anestezjo- się w bezpośredniej bliskości pacjenta przez cały czas logii i intensywnej terapii staż specjalizacyjny w ramach trwania znieczulenia. innych dziedzin medycyny lub staż podyplomowy, jeżeli12.  Lekarz dokonujący znieczulenia powinien wypełnić kar- jego praca jest bezpośrednio nadzorowana przez lekarza tę przebiegu znieczulenia, uwzględniającą w szczegól- specjalistę anestezjologii i intensywnej terapii. ności jego przebieg, dawkowanie anestetyków i innych leków, aktualne wartości parametrów podstawowych Zasady postępowania przy udzielaniu funkcji życiowych oraz ewentualne powikłania. w szpitalu świadczeń zdrowotnych13. Jeżeli inny lekarz kontynuuje znieczulenie pacjenta, po- w zakresie intensywnej terapii nosi on odpowiedzialność za to znieczulenie od chwili 1. Leczenie chorych w ramach intensywnej terapii w szpi- rozpoczęcia jego kontynuacji; lekarz kontynuujący znie- talu ma charakter interdyscyplinarny. czulenie jest obowiązany zapoznać się ze  wszystkimi 2. Prowadzi się ciągłe monitorowanie podstawowych funk- informacjami dotyczącymi znieczulanego pacjenta, cji życiowych i stosuje się dostępne metody i techniki przebiegu znieczulenia oraz aparatury; przejęcie od- terapeutyczne, ze szczególnym uwzględnieniem inwa- powiedzialności za znieczulenie lekarz kontynuujący zyjnych i wspomagających czynności podstawowych znieczulenie potwierdza pisemnie w karcie przebiegu układów organizmu. znieczulenia. 3. Udzielanie świadczeń zdrowotnych wymaga ciągłej14. Lekarz dokonujący znieczulenia może opuścić znieczu- obecności na oddziale lekarza specjalisty anestezjo- lanego pacjenta w celu przeprowadzenia resuscytacji logii i intensywnej terapii oraz pielęgniarki anestezjo- innego pacjenta, jeżeli uzna, że opuszczenie znieczula- logicznej. nego pacjenta nie stanowi bezpośredniego zagrożenia 4. Na stanowisku nadzoru pielęgniarskiego zapewnia się dla jego życia; w takim przypadku przy pacjencie do możliwość obserwacji bezpośredniej.208
  9. 9. Krzysztof Kusza i wsp., Wytyczne PTAiT5. Należy zapewnić możliwość izolacji pacjentów oraz dzonych przez uczelnię medyczną powinna stanowić co dostępność aparatury i sprzętu monitorującego i  te- najmniej 10% ogólnej liczby łóżek w szpitalu. rapeutycznego, niezbędnego do wykonywania spe- 2. Zaleca się, aby oddział anestezjologii i intensywnej tera- cjalistycznych interwencji w stanach zagrożenia życia. pii posiadał co najmniej 6 stanowisk intensywnej terapii.6. Gdy stan pacjenta nie wymaga dalszego postępowania Jako optymalną liczbę stanowisk intensywnej terapii na w zakresie intensywnej terapii, leczenie przejmują inne oddziale uznaje się 8–12. oddziały szpitala lub szpital właściwy. Wymagania dodatkowe, warunkująceLeczenie bólu właściwe funkcjonowanie oddziału1. Świadczenia zdrowotne w zakresie leczenia bólu mogą anestezjologii i intensywnej terapii w szpitalu być udzielane w ramach oddziału anestezjologii i inten- 1. Podmiot leczniczy, posiadający w swojej strukturze or- sywnej terapii lub oddziału anestezjologii i intensywnej ganizacyjnej dwa lub więcej szpitali, powinien w każdym terapii dla dzieci albo oddziału anestezjologii lub od- szpitalu, w którym funkcjonuje oddział anestezjologii działu anestezjologii dla dzieci. i intensywnej terapii, posiadać:2. Podstawowym świadczeniem zdrowotnym w zakresie a) co najmniej jeden oddział o profilu zabiegowym, leczenia bólu w ramach oddziału anestezjologii i inten- b) blok operacyjny zapewniający stałą gotowość co naj- sywnej terapii lub oddziału anestezjologii i intensywnej mniej jednej sali operacyjnej do udzielania świadczeń terapii dla dzieci albo oddziału anestezjologii lub oddzia- zdrowotnych pacjentowi urazowemu, łu anestezjologii dla dzieci w szpitalu jest konsultacja c) pracownię endoskopii diagnostycznej i zabiegowej anestezjologiczna. czynnej całą dobę.3. Na oddziale anestezjologii i intensywnej terapii lub na 2. Nie zaleca się tworzenia oddziału anestezjologii i in- oddziale anestezjologii i intensywnej terapii dla dzieci tensywnej terapii w szpitalu nieposiadającym oddziału albo oddziale anestezjologii lub oddziale anestezjologii o profilu zabiegowym. dla dzieci w szpitalu może zostać utworzony zespół 3. Dla prawidłowego udzielania świadczenia z zakresu zajmujący się leczeniem bólu ostrego, głównie poope- intensywnej terapii podmiot leczniczy prowadzący szpi- racyjnego. tal zapewnia możliwość przeprowadzania w lokalizacji4. Na oddziale anestezjologii i intensywnej lub na oddziale całodobowych niezbędnych badań radiologicznych i la- anestezjologii i intensywnej terapii dla dzieci w szpitalu boratoryjnych, a  w szczególności: gazometrycznych, mogą być również hospitalizowani chorzy wymagający, biochemicznych oraz hematologicznych, w tym krzep- w celu leczenia bólu, wykonania inwazyjnych zabiegów nięcia krwi i próby krzyżowej. diagnostycznych lub terapeutycznych albo odpowied- niego ich monitorowania lub leczenia. Struktura oddziału anestezjologii i intensywnej terapiiResuscytacja Oddział anestezjologii i intensywnej terapii tworzą Lekarz specjalista anestezjologii i intensywnej terapii w szczególności:przejmuje na wezwanie prowadzenie resuscytacji i podej- 1. stanowiska intensywnej terapii,muje decyzję o jej zakończeniu. 2. stanowiska znieczulenia, 3. stanowiska nadzoru poznieczuleniowego,Lokalizacja oddziału 4. pomieszczenia administracyjne, magazynowe i socjalne. Usytuowanie oddziału anestezjologii i intensywnejterapii powinno zapewnić optymalną komunikację z blo- Warunki lokalowekiem operacyjnym, szpitalnym oddziałem ratunkowym lub 1. Powierzchnia pokoi łóżkowych na oddziale anestezjo-oddziałem przyjęć i pomocy doraźnej oraz ze wszystkimi logii i intensywnej terapii powinna wynosić:oddziałami łóżkowymi. a) pokój jednostanowiskowy — co najmniej 25 m2, b) pokój wielostanowiskowy — co najmniej 20 m2 naLiczba stanowisk na oddziale jedno stanowisko.1. Liczba stanowisk intensywnej terapii na oddziale aneste- 2. Powierzchnia pokoi łóżkowych w sali nadzoru poznie- zjologii i intensywnej terapii powinna stanowić co najmniej czuleniowego powinna wynosić: 5% ogólnej liczby łóżek w szpitalu. Liczba stanowisk inten- a) pokój jednostanowiskowy — co najmniej 18 m2, sywnej terapii na oddziale anestezjologii i intensywnej b) pokój wielostanowiskowy — co najmniej 16 m2 na terapii w podmiotach leczniczych utworzonych i prowa- jedno stanowisko. 209
  10. 10. Anestezjologia Intensywna Terapia 2012; tom 44, nr 4: 201–2123. Powierzchnia zaplecza (administracyjnego, magazy- i) respirator transportowy — co najmniej jeden na nowego i socjalnego) powinna być co najmniej równa 4 stanowiska; powierzchni łóżkowej. j) aparat do pomiaru laboratoryjnych parametrów4. Pomieszczenia administracyjne oddziału powinny obej- krytycznych; mować w szczególności: k) zestaw do zabezpieczenia drożności dróg oddecho- a) pokój ordynatora oddziału — co najmniej 20 m2. wych w przypadku wystąpienia zdarzenia określane- b) pokój pielęgniarki oddziałowej — co najmniej 15 m2, go jako „trudne drogi oddechowe”, w skład zestawu c) sekretariat — co najmniej 20 m2, wchodzą co najmniej: d) pokój lekarski — co najmniej 20 m2, rr laryngoskop z łopatką z łamanym zakończeniem, e) pokój seminaryjno-konferencyjny — co najmniej rr rękojeść krótka, 40 m2, rr maski krtaniowe w różnych rozmiarach, f ) obszar przyjęć odwiedzających i pomieszczenia dla rr prowadnica długa i sprężysta (typ bougie), rodzin pacjentów — co najmniej 15 m2. rr prowadnica światłowodowa lub wideolaryn­5. Pomieszczenia magazynowe oddziału powinny obej- goskop, mować w szczególności: rr rurki ustno-gardłowe, a) magazyn materiałów nietrwałych — co najmniej rr rurka krtaniowa, 5 m2/łóżko, rr zestaw do konikopunkcji, b) magazyn sprzętu trwałego — co najmniej 5 m2/łóżko, rr zestaw do tracheotomii. c) osobne pomieszczenia dla przechowywania materia- 2. Stanowisko intensywnej terapii powinno być wypo- łów czystych oraz brudnych — łącznie co najmniej sażone w: 40 m2. a) łóżko do intensywnej terapii z materacem przeciw-6. Pomieszczenia socjalne oddziału powinny obejmować odleżynowym, w szczególności: b) respirator z możliwością regulacji stężenia tlenu w za- a) pokój lekarza dyżurnego — co najmniej 20 m2, kresie 21–100%, b) pokój wypoczynkowy dla personelu — co najmniej c) źródła elektryczności tlenu, powietrza i próżni, 20 m2. d) zestaw do intubacji i wentylacji z zastosowaniem7. W skład oddziału powinna wchodzić sala zabiegowa worka samorozprężalnego, (co najmniej 35 m2) oraz sala przygotowywania leków e) sprzęt do szybkich oraz regulowanych przetoczeń (co najmniej 15 m2). płynów, w tym co najmniej 6 pomp infuzyjnych, f ) kardiomonitor,Wyposażenie oddziału anestezjologii g) pulsoksymetr,i intensywnej terapii h) kapnograf,1. Oddział anestezjologii i intensywnej terapii powinien i) aparat do automatycznego pomiaru ciśnienia krwi być wyposażony w następującą aparaturę i sprzęt me- metodą nieinwazyjną, dyczny: j) sprzęt do inwazyjnego pomiaru ciśnienia krwi, a) elektryczne urządzenie do ssania — co najmniej jed- k) materac do ogrzewania pacjentów, no na 3 stanowiska intensywnej terapii, ale nie mniej l) fonendoskop. niż 2 na oddziale; 3. Stanowisko znieczulenia powinno być wyposażone w: b) zestaw do pomiaru rzutu serca — co najmniej jeden a) aparat do znieczulenia ogólnego z respiratorem ane- na oddział; stetycznym, c) aparat do ciągłego leczenia nerkozastępczego — co b) worek samorozprężalny i rurki ustno-gardłowe, najmniej jeden na oddział; c) źródło tlenu, powietrza i próżni, d) bronchofiberoskop — co najmniej jeden na oddział; d) urządzenie do ssania, e) zestaw do bezpośredniego monitorowania ciśnie- e) zestaw do intubacji dotchawicznej z rurkami intuba- nia wewnątrzczaszkowego — co najmniej jeden na cyjnymi i dwoma laryngoskopami, oddział; f ) defibrylator z możliwością wykonania kardiowersji f ) przyłóżkowy aparat rentgenowski; i elektrostymulacji — co najmniej jeden na zespół g) przyłóżkowy aparat USG; połączonych ze sobą stanowisk znieczulenia lub wy- h) defibrylator z możliwością wykonania kardiowersji odrębnioną salę operacyjną, i zewnętrznej stymulacji serca — co najmniej jeden g) wyciąg gazów anestetycznych, na oddział; h) zasilanie elektryczne z systemem awaryjnym,210
  11. 11. Krzysztof Kusza i wsp., Wytyczne PTAiT i) znormalizowany stolik (wózek) anestezjologiczny, Piśmiennictwo: 1.  Bertolini G, Rossi C, Brazzi L, et al.: The relationship between labour cost j) źródło światła, per patient and the size of intensive care units: a multicentre prospec- k) sprzęt do dożylnego podawania leków, tive study. Intensive Care Med 2003; 29: 2307–2311. l) fonendoskop lub dla dzieci stetoskop przedsercowy, 2.  Brilli RJ, Spevetz A, Branson RD, et al.: American College of Critical Care Medicine Task Force on Models of Critical Care Delivery. The Ameri- m) aparat do pomiaru ciśnienia krwi, can College of Critical Care Medicine Guidelines for the Defintion of n) termometr, an Intensivist and the Practice of Critical Care Medicine. Critical care delivery in the intensive care unit: defining clinical roles and the best o) pulsoksymetr, practice model. Crit Care Med 2001; 29: 2007–2019. p) monitor stężenia tlenu w układzie anestetycznym 3.  Carr BG, Addyson DK, Kahn JM: Variation in critical care beds per capita in the United States: implications for pandemic and disaster planning. z alarmem wartości granicznych, JAMA 2010; 303: 1371–1372. q) kardiomonitor, 4.  Cudak EK, Dyk D. Nursing demand in intensive therapy units assessed by the Nursing Activities Score. Anaesthesiol Intensive Ther 2010; r) kapnometr, 42; 62–66. s) monitor zwiotczenia mięśniowego, 5.  Dasta JF, McLaughlin TP, Mody SH, Piech CT: Daily cost of an intensive t) monitor gazów anestetycznych, care unit day: the contribution of mechanical ventilation. Crit Care Med 2005; 33: 1266–1271. u) sprzęt do inwazyjnego pomiaru ciśnienia krwi, 6.  Dimick JB, Pronovost PJ, Heitmiller RF, Lipsett PA: Intensive care unit v) urządzenie do ogrzewania płynów infuzyjnych, physician staffing is associated with decreased length of stay, hospital cost, and complications after esophageal resection. Crit Care Med w) urządzenie do ogrzewania pacjenta, 2001; 29: 753–758. x) sprzęt do szybkich przetoczeń płynów, 7.  Dylczyk-Sommer A, Sawicka W, Wujtewicz M: The incidence of posto- perative hypoxaemia during transportation to the recovery area. y) sprzęt do regulowanych przetoczeń płynów, Anaesthesiol Intensive Ther 2011; 43: 58–60. z) co najmniej 3 pompy infuzyjne. 8.  Ferdinande P: Recommendations on minimal requirements for Intensive Care Departments. Members of the Task Force of the European Society4. Aparatura anestezjologiczna stanowiska znieczulenia of Intensive Care Medicine. Intensive Care Med 1997; 23: 226–232. ogólnego z zastosowaniem sztucznej wentylacji płuc 9.  Gaszyński T, Głuszcz R, Dobielski P, Jakubiak J: Algorithms for unanticipa- powinna być wyposażona ponadto w: ted difficult endotracheal intubation in adults. Anaesthesiol Intensive Ther 2009; 41; 150–157. a) alarm nadmiernego ciśnienia w układzie odde­ 10.  Gibek M, Danielewicz P, Kubler A: Cost of anaesthesia at the University chowym, Hospital. Anaesthesiol Intensive Ther 2011; 43; 126–129. 11.  Haupt MT, Bekes CE, Brilli RJ, et al.; Task Force of the American College b) alarm rozłączenia w układzie oddechowym, of Critical Care Medicine, Society of Critical Care Medicine: Guidelines c) urządzenie ciągłego pomiaru częstości oddychania, on critical care services and personnel: Recommendations based on a system of categorization of three levels of care. Crit Care Med 2003; d) urządzenie ciągłego pomiaru objętości odde­ 31: 2677–2683. chowych. 12.  Hutchings A, Durand MA, Grieve R, et al.: Evaluation of modernisation of adult critical care services in England: time series and cost effectiveness5. Stanowisko, na którym wykonuje się długotrwałe lub analysis. BMJ 2009; 339: b4353. doi: 10.1136/bmj.b4353. rozległe zabiegi operacyjne, powinno być wyposażo- 13.  Iapichino G, Radrizzani D, Bertolini G, et al.: Daily classification of the ne w dodatkową aparaturę anestezjologiczną, odpo- level of care. A method to describe clinical course of illness, use of resources and quality of intensive care assistance. Intensive Care Med wiednią do charakteru wykonywanej operacji lub stanu 2001; 27: 131–136. pacjenta. 14.  Iapichino G, Radrizzani D, Rossi C, et al.; GiViTI Group: Proposal of a flex- ible structural-organizing model for the Intensive Care Units. Minerva6. Sala nadzoru poznieczuleniowego powinna być wy- Anestesiol 2007; 73: 501–506. posażona w: 15.  Kübler A, Maciejewski D: Standardy postępowania oraz procedury me- dyczne przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu anestezjologii a) wózek reanimacyjny i zestaw do konikotomii, i intensywnej terapii w zakładach opieki zdrowotnej oraz Wymagania b) defibrylator z możliwością wykonania kardiowersji, szczegółowe, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia szpitala — oddział anestezjo- c) respirator z możliwością regulacji stężenia tlenu w za- logii i intensywnej terapii. Anest Ratow 2008; 2: 321–330. kresie 21–100% — co najmniej jeden na 3 stanowiska 16.  Kusza K, Owczarek M: Difficult airways — why do we need algorithms? nadzoru poznieczuleniowego, Anaesthesiol Intensive Ther 2009; 41: 146–149. 17.  Minvielle E, Aegerter P, Dervaux B, et al.; CUB-REA network: assessing d) elektryczne urządzenia do ssania — co najmniej jed- organizational performance in intensive care units: a French experience. no na 3 stanowiska nadzoru poznieczuleniowego. J Crit Care 2008; 23: 236–244. 18.  Multz AS, Chalfin DB, Samson IM, et al.: A “closed” medical intensive7. Stanowisko nadzoru poznieczuleniowego powinno być care unit (MICU) improves resource utilization when compared with wyposażone w: an “open” MICU. Am J Respir Crit Care Med 1998; 157: 1468–1473. 19.  Owczuk R: Wytyczne znieczulenia ogólnego osób w wieku podeszłym a) źródło tlenu, powietrza i próżni, Rady Konsultacyjnej Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensyw- b) aparat do pomiaru ciśnienia krwi, nej Terapii ds. Jakości i Bezpieczeństwa Znieczulenia. Anestezjol Intens Ter 2011; 43: 123–128. c) monitor EKG, 20.  Piechota M: Impact of the perioperative care model on mortality of d) pulsoksymetr, patients treated in general surgery wards. Anaesthesiol Intensive Ther e) termometr. 2011; 43: 172–177. 211
  12. 12. Anestezjologia Intensywna Terapia 2012; tom 44, nr 4: 201–21221.  Piotrowski A: Guidelines for safe paediatric anaesthesia of the 31.  Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. Committee on Quality and Safety in Anaesthesia, Polish Society of 2011 nr 112 poz. 654) http: //isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=W- Anaesthesiology and Intensive Therapy. Anaesthesiol Intensive Ther DU20111120654 2010; 42: 160–166. 32.  Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 27 lutego22.  Pronovost PJ, Angus DC, Dorman T, Robinson KA, Dremsizov TT, Young TL: 1998 r. w sprawie standardów postępowania oraz procedur medycz- Physician staffing patterns and clinical outcomes in critically ill patients: nych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu anestezjologii a systematic review. JAMA 2002; 288: 2151–2562. i intensywnej terapii w zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. 1998 nr 3723.  Ramnarayan P, Thiru K, Parslow RC, Harrison DA, Draper ES, Rowan KM: poz. 215) http: //isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19980370215 Effect of specialist retrieval teams on outcomes in children admitted 33.  Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie to paediatric intensive care units in England and Wales: a retrospective wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym cohort study. Lancet 2010; 376: 698–704. i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej24.  Valentin A, Ferdinande P; ESICM Working Group on Quality Improve- (Dz.U. 2011 nr 31 poz. 158) http: //isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?i- ment: Recommendations on basic requirements for intensive care d=WDU20110310158 units: structural and organizational aspects. Intensive Care Med 2011; 34.  Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie 37: 1575–1587. szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia25.  Wild C, Narath M: Evaluating and planning ICUs: methods and ap- i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą (Dz.U. proaches to differentiate between need and demand. Health Policy 2012 nr 0 poz. 739) http: //isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=W- 2005; 71: 289–301. DU2012000073926.  Vimlati L, Gilsanz F, Goldik Z: Quality and safety guidelines of postanaes- 35.  Ustawa z dnia 14 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o działalności lecz- thesia care: Working Party on Post Anaesthesia Care (approved by the niczej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012 nr 0 poz. 742) http: // European Board and Section of Anaesthesiology, Union Européenne isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20120000742 des Médecins Spécialistes). Eur J Anaesthesiol 2009; 26: 715–721. 36.  http: //www.mz.gov.pl/wwwmz/index?mr=m491&ms=0&ml=pl&mi-27.  Winter MW: Intrahospital transfer of critically ill patients; a prospective =56&mx=0&mt=&my=131&ma=020077 audit within Flinders Medical Centre. Anaesth Intensive Care 2010; 37.  http: //www.mz.gov.pl/wwwmz/index?mr=q101&ms=&ml=pl&mi- 38: 545–549. =&mx=0&mt=&my=0&ma=03046928.  Wunsch H, Angus DC, Harrison DA, et al. : Variation in critical care services across North America and Western Europe. Crit Care Med 2008; 36: Adres do korespondencji: 2787–2793, e1–9.29.  Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie dr hab. n. med. Mariusz Piechota kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych ro- Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Uniwersyteckiego dzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących Szpitala Klinicznego — Centralny Szpital Weteranów przedsiębiorcami (Dz.U. 2011 nr 151 poz. 896) http: //isap.sejm.gov. Plac Hallera 1, 90–647 Łódź pl/DetailsServlet?id=WDU2011151089630.  Deklaracja Helsińska o Bezpieczeństwie Pacjenta w Anestezjologii tel.: 42 639 30 70, faks: 42 639 30 88 (DeHeBePa) http: //www.prc.krakow.pl/all/DeHeBePA.pdf e-mail: mariuszpiechota@poczta.onet.pl212

×