T.C. ANADOLU ÜN‹VERS‹TES‹ YAYINI NO: 2922
AÇIKÖ⁄RET‹M FAKÜLTES‹ YAYINI NO: 1879

ULUSLARARASI
SOSYAL POL‹T‹KA

Yazarlar
Yr...
Bu kitab›n bas›m, yay›m ve sat›fl haklar› Anadolu Üniversitesine aittir.
“Uzaktan Ö¤retim” tekni¤ine uygun olarak haz›rlana...
iii

‹çindekiler

‹çindekiler
Önsöz .........................................................................................
iv

‹çindekiler

Uluslararas› Sosyal Politikan›n Gelifliminde Özel Giriflimlerin Rolleri ......
Uluslararas› Sosyal Politika...
v

‹çindekiler

Üçlülü¤ün Anayasal Temelleri......................................................................
Üçlü Da...
vi

‹çindekiler

Konferans Komisyonu ...........................................................................
Yak›nmala...
vii

‹çindekiler

ULUSLARARASI SEND‹KALAR VE SOSYAL POL‹T‹KA ...............................
Uluslararas› Sendikalar.........
viii

Önsöz

Önsöz
Uluslararas› Çal›flma Örgütü Anayasas›n›n eki olan Filadelfiya Bildirgesi’nde,
“Irk, inanç ve cinsiyetle...
Önsöz

Bu içeri¤iyle kitab›n büyük bir ihtiyac› giderece¤ini ve sevgili Aç›kö¤retim/‹ktisat Fakültesi ö¤rencileri kadar, b...
1

ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KA

Amaçlar›m›z
Bu üniteyi tamamlad›ktan sonra;
Uluslararas› sosyal politika kavram›n› tan›ml...
Uluslararas› Sosyal Politika
ve Uluslararas› Çal›flma
Normlar›na ‹liflkin Genel
Bilgi ve Tan›mlar
GENEL OLARAK ULUSLARARASI ...
4

Uluslararas› Sosyal Politika

li olacakt›r. Ancak rekabetçi uluslararas› sosyal piyasa yap›s› içerisinde, ulusal sosyal...
1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin
Genel Bilgi ve Tan›mlar

sal, bölgesel ...
6

Uluslararas› Sosyal Politika

re, ‹sviçre, Fransa ve Almanya’da da çal›flanlar›n s›k›nt›lar› üniversite ve hükümet
düzey...
1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin
Genel Bilgi ve Tan›mlar

Uluslararas› s...
8

Uluslararas› Sosyal Politika

UÇÖ’nün çal›flma
standartlar›n›n temelini
sözleflme ve tavsiye kararlar›
oluflturur.

Resim ...
1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin
Genel Bilgi ve Tan›mlar

9
Resim 1.3
Av...
10

Uluslararas› Sosyal Politika

Resim 1.4
Avrupa Birli¤i’ne
Üye ve Aday Ülkeler
Kaynak:
http://europa.eu/ab
outeu/countr...
1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin
Genel Bilgi ve Tan›mlar

tad›r. Ulusal ...
12

Uluslararas› Sosyal Politika

Uygulanan Sosyo-Politik Önlemler Aras›ndaki Farkl›l›klar›
Giderme
Sanayi Devrimi’nin yafl...
1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin
Genel Bilgi ve Tan›mlar

uluslararas› ç...
14

Uluslararas› Sosyal Politika

onaylanmaktad›r. Sözleflmelerin resmi gerekçe olarak onaylanmas›, söz konusu
olan sözleflm...
1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin
Genel Bilgi ve Tan›mlar

malar› da baz›...
16

Uluslararas› Sosyal Politika

MADDE 90. - Türkiye Cumhuriyeti ad›na yabanc› devletlerle ve milletleraras› kurulufllarla...
1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin
Genel Bilgi ve Tan›mlar

17

Özet
A M A...
18

Uluslararas› Sosyal Politika

Kendimizi S›nayal›m
1. Afla¤›dakilerden hangisi uluslararas› sosyal politikan›n amaçlar›n...
1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin
Genel Bilgi ve Tan›mlar

“

19

Kendimi...
20

Uluslararas› Sosyal Politika

S›ra Sizde Yan›t Anahtar›
S›ra Sizde 1
Uluslararas› sosyal politikan›n do¤uflunda temel b...
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika

394 views
247 views

Published on

Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika

Published in: Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
394
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Vahdi Boydaş, Mensur Boydş, Uluslararası sosyal politika

  1. 1. T.C. ANADOLU ÜN‹VERS‹TES‹ YAYINI NO: 2922 AÇIKÖ⁄RET‹M FAKÜLTES‹ YAYINI NO: 1879 ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KA Yazarlar Yrd.Doç.Dr. Seda TEKEL‹ (Ünite 1) Doç.Dr. fienay GÖKBAYRAK (Ünite 2) Prof.Dr. Mesut GÜLMEZ (Ünite 3-5) Doç.Dr. Seyhan ERDO⁄DU (Ünite 6-8) Editörler Prof.Dr. Ahmet MAKAL Yrd.Doç.Dr. Seda TEKEL‹ ANADOLU ÜN‹VERS‹TES‹
  2. 2. Bu kitab›n bas›m, yay›m ve sat›fl haklar› Anadolu Üniversitesine aittir. “Uzaktan Ö¤retim” tekni¤ine uygun olarak haz›rlanan bu kitab›n bütün haklar› sakl›d›r. ‹lgili kurulufltan izin almadan kitab›n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay›t veya baflka flekillerde ço¤alt›lamaz, bas›lamaz ve da¤›t›lamaz. Copyright © 2013 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö⁄RET‹M TASARIM B‹R‹M‹ Genel Koordinatör Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Genel Koordinatör Yard›mc›s› Arfl.Gör.Dr. ‹rem Erdem Ayd›n Ö¤retim Tasar›mc›s› Ö¤r.Gör.Dr. Zekiye Rende Grafik Tasar›m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö¤r.Gör. Cemalettin Y›ld›z Ö¤r.Gör. Nilgün Salur Grafikerler Hilal Küçükda¤aflan Ayflegül Dibek Kitap Koordinasyon Birimi Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö¤r.Gör. Cemalettin Y›ld›z Dizgi Aç›kö¤retim Fakültesi Dizgi Ekibi Uluslararas› Sosyal Politika ISBN 978-975-06-1582-5 1. Bask› Bu kitap ANADOLU ÜN‹VERS‹TES‹ Web-Ofset Tesislerinde 20.000 adet bas›lm›flt›r. ESK‹fiEH‹R, Ocak 2013
  3. 3. iii ‹çindekiler ‹çindekiler Önsöz ............................................................................................................ viii Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin Genel Bilgi ve Tan›mlar.......................... GENEL OLARAK ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KA: KAVRAM VE TANIM............................................................................................................ ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KANIN EVRENSEL VE BÖLGESEL DÜZEYLERDE GEL‹fi‹M‹ .......................................................... Uluslararas› Sosyal Politikan›n Oluflumunda Rol Oynayan Evrensel Örgütler.......................................................................................................... Uluslararas› Çal›flma Örgütü (UÇÖ) ....................................................... Birleflmifl Milletler ve Ba¤l› Örgütler...................................................... Uluslararas› Sosyal Politikan›n Oluflumunda Rol Oynayan Bölgesel Örgütler.......................................................................................................... Avrupa Konseyi....................................................................................... Avrupa Birli¤i .......................................................................................... ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KA VE ULUSLARARASI ÇALIfiMA NORMLARININ OLUfiUMLARINA YOL AÇAN NEDENLER ........................ Uluslararas› Piyasada Rekabet Koflullar›nda Eflitlik Sa¤lama ...................... Siyasal Yak›nlaflma ve Sosyal Bütünleflmeye ‹htiyaç Duyma..................... Mesleki Dayan›flmaya ‹htiyaç Duyma .......................................................... Uygulanan Sosyo-Politik Önlemler Aras›ndaki Farkl›l›klar› Giderme ........ Eme¤in ve Sermayenin Uluslararas› Hareketlili¤ini Sa¤lama ..................... GENEL OLARAK ULUSLARARASI ÇALIfiMA NORMLARI............................ ULUSLARARASI ÇALIfiMA NORMLARI VE TÜRK‹YE.................................. ULUSLARARASI ÇALIfiMA NORMLARININ ‹Ç HUKUK ALANINDA DE⁄ER‹ VE ETK‹S‹ SORUNU ....................................................................... Genel Olarak ................................................................................................. Uluslararas› Normlar›n ‹ç Hukuka Etkisi ..................................................... Özet................................................................................................................ Kendimizi S›nayal›m...................................................................................... Yaflam›n ‹çinden............................................................................................ Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› ............................................................ S›ra Sizde Yan›t Anahtar› .............................................................................. Yararlan›lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ............................................... 1. ÜN‹TE 2 3 5 7 7 8 8 8 9 10 10 11 11 12 12 12 13 14 14 15 17 18 19 19 20 21 2. ÜN‹TE Uluslararas› Sosyal Politikan›n Geliflimi (Uluslararas› Sosyal Politika’n›n Ortaya Ç›k›fl›ndan Uluslararas› Çal›flma Örgütü’nün Kurulufluna Kadar Geçen Dönem) ............................................. 22 G‹R‹fi .............................................................................................................. ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KA DÜfiÜNCES‹N‹N ORTAYA ÇIKIfi D‹NAM‹KLER‹ ..................................................................................... Sanayi Devrimi ve Çal›flma Koflullar› .......................................................... Ulusal Düzeyde Sosyal Politikalar›n Geliflimi ve Ülkeler.Aras›nda Ortaya Ç›kan Rekabet Eflitsizli¤i Sorunu.................................................................. ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KANIN GEL‹fi‹M D‹NAM‹KLER‹ ............ Uluslararas› Sosyal Politikan›n Gelifliminde Öncü ‹simler ........................ 23 24 24 25 26 27
  4. 4. iv ‹çindekiler Uluslararas› Sosyal Politikan›n Gelifliminde Özel Giriflimlerin Rolleri ...... Uluslararas› Sosyal Politikan›n Gelifliminde Hükümetlerin Giriflimleri ve ‹lk Resmi Konferans .................................................................................... ‹lk Resmi Konferans (Berlin Konferans›) ve Al›nan Kararlar ............... ‹flçilerin Yasal Korunmas› Uluslararas› Derne¤i ve Uluslararas› Çal›flma Standartlar›na ‹liflkin ‹lk Sözleflmeler ............................................. ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KANIN KURUMSALLAfiMASINA DO⁄RU.......................................................................................................... I. Dünya Savafl› Y›llar›nda Uluslararas› Sosyal Politikan›n Gelece¤ine ‹liflkin Giriflimler ............................................................................................ Bar›fl Anlaflmas› Haz›rl›k Sürecinde Uluslararas› Sosyal Politikaya ‹liflkin Çal›flmalar ve Uluslararas› Çal›flma Örgütü’nün Kuruluflu ......................... Özet................................................................................................................ Kendimizi S›nayal›m...................................................................................... Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› ............................................................ S›ra Sizde Yan›t Anahtar› .............................................................................. Yararlan›lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar .............................................. 3. ÜN‹TE 31 32 33 35 35 37 40 41 42 42 43 Uluslararas› Çal›flma Örgütü’nün Tarihsel Geliflimi (1919–1946) .............................................................................. 44 G‹R‹fi .............................................................................................................. KURULUfi ÖNCES‹ DÖNEM (OCAK-HAZ‹RAN 1919) ................................ Uluslararas› Hukukta Geleneksel Yaklafl›m›n De¤iflmesi ........................... Uluslararas› Çal›flma Mevzuat› Komisyonu Kurulmas› ve Çal›flmalar› ...... Kurulufl Öncesi Yaklafl›mlar ........................................................................ Versay Bar›fl Antlaflmas›’na Konulmas› Kabul Edilen ‹lkeler...................... ‹K‹ SAVAfi ARASINI KAPSAYAN DÖNEM (1919-1939) .............................. UÇÖ Üyeli¤i ve Geliflimi ............................................................................. ‹lk UÇK’nin Toplanmas› .............................................................................. Kabul Edilen ‹lk Sözleflme ve Tavsiyeler ................................................... Örgüt’ün ‹fllerli¤e Geçirilmesi ..................................................................... Kural Üretme Yetkisinde Sorunlar ve Afl›lmas› ........................................... Kural Üretme Etkinli¤inin Say›sal ve Niteliksel De¤erlendirmesi .............. Sonuç: Gerçekleflen “Ç›lg›n Rüya” (m›?)...................................................... SAVAfi YILLARINI KAPSAYAN DÖNEM (1939-1946) ................................. Örgüt’ün Kanada’ya Tafl›nmas›..................................................................... Birleflmifl Milletler’in ‹lk Uzman Kuruluflu................................................... Yeni Bir Sayfa: Filadelfiya Bildirgesi............................................................ Özet................................................................................................................ Kendimizi S›nayal›m...................................................................................... Okuma Parças› .............................................................................................. Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› ............................................................ S›ra Sizde Yan›t Anahtar› .............................................................................. Yararlan›lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ............................................... 4. ÜN‹TE 30 45 46 46 47 49 51 52 52 53 53 55 56 57 58 59 59 60 61 65 66 67 68 68 69 Uluslararas› Çal›flma Örgütü’nün Yap›s›, Organlar›, Etkinlik Alanlar› ve Kural Üretme Süreci ............................ 70 G‹R‹fi .............................................................................................................. ÜÇLÜLÜK ‹LKES‹........................................................................................... Genel Olarak Üçlülük ‹lkesi......................................................................... 71 71 72
  5. 5. v ‹çindekiler Üçlülü¤ün Anayasal Temelleri...................................................................... Üçlü Dan›flmaya ‹liflkin Düzenlemeler ....................................................... Üçlü Dan›flmaya ‹liflkin Tavsiye ve Kararlar.......................................... Üçlü Dan›flmalar Sözleflmesi................................................................... ÖRGÜT’ÜN ANAYASAL ORGANLARI ........................................................ Uluslararas› Çal›flma Konferans› ................................................................... Yönetim Konseyi........................................................................................... Uluslararas› Çal›flma Bürosu ......................................................................... ÖRGÜT’ÜN ÖTEK‹ ORGANLARI ................................................................. KURAL ÜRETME ETK‹NL‹⁄‹ VE AfiAMALARI ............................................. Genel Olarak ................................................................................................. Sürecin Aflamalar› .......................................................................................... Sorunun UÇK Gündemine Yaz›lmas›..................................................... UÇB’nin Raporlar Haz›rlamas›................................................................ ‹lk Tart›flman›n Yap›lmas›....................................................................... UÇB’nin Sözleflme ve Tavsiye Metinleri ve Son Raporu Haz›rlanmas› ............................................................................................ ‹kinci Tart›flman›n Yap›lmas›, Sözleflmenin Kabul Edilmesi ve ‹mzalanmas› ........................................................................................... Özet ............................................................................................................... Kendimizi S›nayal›m ..................................................................................... Okuma Parças› ........................................................................................... .. Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› ............................................................ S›ra Sizde Yan›t Anahtar› .............................................................................. Yararlan›lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ............................................... 73 74 74 75 76 77 79 81 83 86 86 87 87 89 89 89 89 91 92 93 94 94 95 Uluslararas› Çal›flma Örgütü’nün Kurallar Düzeni, ‹çerik, Uygulama ve Denetim ............................................................ 98 G‹R‹fi .............................................................................................................. SÖZLEfiME VE TAVS‹YELERE ‹L‹fiK‹N ÇEfi‹TL‹ B‹LG‹LER ......................... Sözleflme ve Tavsiyelerin Dili....................................................................... Üye Devletlerin Sözleflmelere ‹liflkin Yükümlülükleri ................................ Sözleflmelerin Onaylanmas› ve Yürürlü¤e Girmesi ................................... Sözleflmelerin Feshi....................................................................................... Amac›n› Yitiren Sözleflmelerin Kald›r›lmas› ................................................. Kurallar›n S›n›fland›r›lmas›............................................................................ KURAL ÜRETME ETK‹NL‹⁄‹NE VE KURALLAR DÜZEN‹NE TOPLU BAKIfi ............................................................................................................. Sosyal Devlet Dönemi (1944-1985) ............................................................ Küreselleflmeye Sosyal Yan›t Dönemi (1985-2012)..................................... 1998 Temel ‹lkeler ve Haklar Bildirgesi ............................................... Hakça Bir Küreselleflme ‹çin Sosyal Adalet UÇÖ Bildirgesi (2008) ... Krizin Üstesinden Gelmek: Dünya ‹stihdam Pakt› (2009) .................. ‹nsanca (Uygun) Çal›flma Paradigmas› ve Gündemi ............................ Temel ‹nsan Haklar› Sözleflmeleri ve ‹çeri¤i ............................................... UYGULAMA VE DENET‹M S‹STEMLER‹ ...................................................... Genel Olarak ................................................................................................. Birinci Kuflak Koruma: Genel Denetim Sistemleri ve Organlar› ................ Raporlara Dayal› Genel Denetim ........................................................... Uzmanlar Komisyonu ............................................................................ 99 100 100 100 101 102 102 103 104 104 106 107 110 111 113 115 118 118 119 119 120 5. ÜN‹TE
  6. 6. vi ‹çindekiler Konferans Komisyonu ........................................................................... Yak›nmalara Dayal› Genel Denetim ...................................................... Sendikalar›n Yak›nmalar› ........................................................................ Taraf Devletlerin ya da UÇK Delegelerinin Yak›nmalar› ..................... ‹kinci Kuflak Koruma: Yak›nmalara Dayal› Özel Denetim ........................ Özel Denetim Yönteminin Nedenleri ve Organlar› .................................... Üçüncü Kuflak Koruma: Temel ‹lkeler ve Haklar Bildirgesi ‹zleme Sistemleri ...................................................................................................... Genel Olarak ........................................................................................... ‹zleme Sistemlerinin Kapsam›, Türleri ve ‹flleyifli ................................. Üçüncü Kuflak Koruman›n De¤erlendirilmesi....................................... Özet................................................................................................................ Kendimizi S›nayal›m...................................................................................... Yaflam›n ‹çinden............................................................................................ Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› ............................................................ S›ra Sizde Yan›t Anahtar› .............................................................................. Yararlan›lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ............................................... 6. ÜN‹TE 128 128 128 130 132 134 135 136 136 137 Uluslararas› Sosyal Politikan›n Di¤er Aktörleri ................... 140 G‹R‹fi ............................................................................................................. B‹RLEfiM‹fi M‹LLETLER VE SOSYAL POL‹T‹KA........................................... Birleflmifl Milletler Belgeleri .......................................................................... ‹nsan Haklar› Evrensel Bildirgesi ........................................................... BM Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararas› Sözleflmesi ve BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararas› Sözleflmesi ........... Di¤er BM Sözleflmeleri ........................................................................... Birleflmifl Milletler Sisteminde Sosyal Politika Organlar› ve Kurulufllar› .... Küresel Sosyal Politikan›n Tart›flmal› Aktörleri IMF ve Dünya Bankas› .... ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KANIN BÖLGESEL AKTÖRLER‹ ............. Avrupa Konseyi ve Sosyal Politika ............................................................. Avrupa Konseyi Belgeleri ...................................................................... Avrupa Birli¤i ve Sosyal Politika.................................................................. Avrupa Birli¤i Ana Antlaflmalar›nda Sosyal Politika ............................. Lizbon Stratejisi.............................................................................................. Özet ............................................................................................................... Kendimizi S›nayal›m ..................................................................................... Okuma Parças› ........................................................................................... .. Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› ............................................................ S›ra Sizde Yan›t Anahtar› .............................................................................. Yararlan›lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ............................................... 7. ÜN‹TE 121 122 122 123 124 124 141 141 142 143 144 147 147 149 152 152 153 158 162 164 166 168 169 171 171 172 Çok Uluslu fiirketler, Sendikalar ve Sosyal Politika ............ 174 G‹R‹fi .............................................................................................................. ÇOK ULUSLU fi‹RKETLER VE SOSYAL POL‹T‹KA...................................... Çok Uluslu fiirketler ..................................................................................... Çok Uluslu fiirketlerin Faaliyetlerinin Sosyal Aç›dan Düzenlenmesi ......... Uluslararas› Metinler .............................................................................. Çok Uluslu fiirketlerin Sosyal Sorumluluklar›........................................ Çok Uluslu fiirketlerin Sosyal Sorumluluk Belgelerinden Örnekler................................................................................................... 175 175 175 177 178 183 185
  7. 7. vii ‹çindekiler ULUSLARARASI SEND‹KALAR VE SOSYAL POL‹T‹KA ............................... Uluslararas› Sendikalar.................................................................................. Küresel Çerçeve Anlaflmalar› ........................................................................ Özet................................................................................................................ Kendimizi S›nayal›m...................................................................................... Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› ........................................................... S›ra Sizde Yan›t Anahtar› .............................................................................. Yararlan›lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar .............................................. 192 192 192 196 198 199 199 201 Uluslararas› Sosyal Politika ve Türkiye ................................. 204 G‹R‹fi .............................................................................................................. ULUSLARARASI ÇALIfiMA ÖRGÜTÜ - TÜRK‹YE ‹L‹fiK‹LER‹NDE 1932-1945 DÖNEM‹ ..................................................................................... ULUSLARARASI ÇALIfiMA ÖRGÜTÜ - TÜRK‹YE ‹L‹fiK‹LER‹NDE 1946-1959 DÖNEM‹ ..................................................................................... 1946-1959 Döneminde Onaylanan UÇÖ Sözleflmeleri ............................... 1946-1959 Döneminde UÇÖ Teknik Yard›mlar› ......................................... ULUSLARARASI ÇALIfiMA ÖRGÜTÜ - TÜRK‹YE ‹L‹fiK‹LER‹NDE 1960-1980 DÖNEM‹ ...................................................................................... 1960-1980 Döneminde Onaylanan UÇÖ Sözleflmeleri ............................... 1960-1980 Döneminde Aplikasyon Komitesinde Türkiye .......................... 1960-1980 Döneminde Sendika Özgürlü¤ü Komitesinde Türkiye ........... 1960-1980 Döneminin De¤erlendirmesi .............................................. ULUSLARARASI ÇALIfiMA ÖRGÜTÜ - TÜRK‹YE ‹L‹fiK‹LER‹NDE 1980 SONRASI DÖNEM ................................................................................ 1980 Sonras› Dönemde Onaylanan UÇÖ Sözleflmeleri .............................. 1980 Sonras›nda Aplikasyon Komitesinde Türkiye..................................... 1980 Sonras› Dönemde Sendika Özgürlü¤ü Komitesinde Türkiye............ UÇÖ Ankara Ofisi ......................................................................................... 1980 Sonras› Dönemin De¤erlendirmesi .................................................... Özet................................................................................................................ Kendimizi S›nayal›m...................................................................................... Okuma Parças› .............................................................................................. Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› ............................................................ S›ra Sizde Yan›t Anahtar› .............................................................................. Yararlan›lan ve Baflvurulabilecek Kaynaklar ............................................... 205 206 207 209 211 212 213 213 214 215 215 216 218 221 221 222 223 225 226 230 230 231 Sözlük ................................................................................... 233 8. ÜN‹TE
  8. 8. viii Önsöz Önsöz Uluslararas› Çal›flma Örgütü Anayasas›n›n eki olan Filadelfiya Bildirgesi’nde, “Irk, inanç ve cinsiyetleri ne olursa olsun, bütün insanlar maddi ilerlemelerini ve manevi geliflmelerini, özgür ve onurlu bir flekilde, ekonomik güvence alt›nda ve eflit flartlarda sürdürmek hakk›na sahiptirler. Bu sonuca ulaflt›racak koflullar›n gerçeklefltirilmesi, her ulusal ve uluslararas› politikan›n ana hedefini oluflturmal›d›r” denmektedir. Bu kitap, insanl›¤› bu hedefe ulaflt›rmay› amaçlayan uluslararas› sosyal politikalar bütününü, tarihsel bir perspektif içerisinde, kural ve kurumlar› ile birlikte ele almay› hedeflemektedir. Uluslararas› sosyal politikan›n evrensel boyutta kural koyan ve bunlar› uygulamaya çaba gösteren temel örgütü, 1919 y›l›nda kuruluflundan bu yana UÇÖ (Uluslararas› Çal›flma Örgütü) olmufltur. UÇÖ’nün bu konumu günümüzde de devam etmektedir. 2. Dünya Savafl›’ndan sonra Birleflmifl Milletler gerek uluslararas› antlaflmalar yoluyla, gerekse bünyesindeki veya flemsiyesi alt›ndaki kurulufllarla, sosyal politika alan›nda daha fazla rol oynamaya bafllam›flt›r. Bu dönemde ayr›ca Avrupa Konseyi’nin sosyal politika alan›nda varl›¤›n› duyurdu¤unu ve ulusal sosyal politika ile uluslararas› sosyal politikan›n eklemlenmesine bölgesel düzeyin de dâhil oldu¤unu söyleyebiliriz. 1980 sonras›nda “küreselleflme” olarak adland›r›lan süreçte Birleflmifl Milletler’in iki uzman kuruluflunun, Uluslararas› Para Fonu ve Dünya Bankas›’n›n küresel düzeyde sosyal politikalar üzerinde etkin hale geldi¤ini görüyoruz. 1990’l› y›llar ise Avrupa Birli¤i’nin önemli bir bölgesel aktör haline geldi¤i dönemdir. 1980 sonras›nda iki sivil aktör grubunun, çokuluslu flirketlerin ve uluslararas› sendikalar›n da, sosyal politika aç›s›ndan giderek daha fazla önem kazand›¤›na tan›k oluyoruz. Elinizdeki kitab›n üniteleri, uluslararas› sosyal politikan›n, küresel sosyal politika olarak da adland›r›lmas›na yol açan bu tarihsel serüvenini kapsayacak biçimde planlanm›flt›r. Uluslararas› sosyal politika ve uluslararas› çal›flma kurallar›na iliflkin genel bilgi ve tan›mlar›n sunuldu¤u ilk üniteden sonra, dört ünite, uluslararas› sosyal politikan›n temel aktörü olma özelli¤ini koruyan UÇÖ’nün tarihsel dinamiklerine, yap›s›, organlar›, etkinlik alanlar› ve kural üretme süreçleri ile kurallar düzeni, içerik, uygulama ve denetim sistemlerine ayr›lm›flt›r. 6. Ünite’de uluslararas› sosyal politikan›n küresel ve bölgesel di¤er aktörleri incelenmifl, 7. Ünite küresel sosyal politikan›n yeni aktörleri olan çokuluslu flirketler ve uluslararas› sendikalara ayr›lm›flt›r. 8. Ünite, uluslararas› sosyal politika ve Türkiye konusunu, UÇÖ-Türkiye iliflkileri ba¤lam›nda ele almaktad›r.
  9. 9. Önsöz Bu içeri¤iyle kitab›n büyük bir ihtiyac› giderece¤ini ve sevgili Aç›kö¤retim/‹ktisat Fakültesi ö¤rencileri kadar, bu alanda ö¤renim gören di¤er ö¤rencilerin alana yönelik bilgi ihtiyaçlar›n› karfl›lamaya da katk›da bulunaca¤›n› düflünüyoruz. Böyle bir kitab›n oluflumuna olanak sa¤layan Anadolu Üniversitesi yöneticileri ile Çal›flma Ekonomisi ve Endüstri ‹liflkileri Lisans Program Koordinatörü Prof.Dr. Ufuk Ayd›n’a bu vesileyle teflekkür etmek bizim için bir zevktir. S›n›rl› bir zaman içerisinde, fedakârl›klarda bulunarak kitab›n yetiflmesi için üstün bir gayret gösteren ve ünitelerini tamamlayan de¤erli meslektafllar›m›z Mesut Gülmez, Seyhan Erdo¤du, fienay Gökbayraka teflekkürlerimiz ise her fleyin üzerindedir. Kitab›n de¤erli ö¤rencilerimize yararl› olmas›n› diliyoruz. Editörler Prof.Dr. Ahmet MAKAL Yrd.Doç.Dr. Seda TEKEL‹ ix
  10. 10. 1 ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KA Amaçlar›m›z Bu üniteyi tamamlad›ktan sonra; Uluslararas› sosyal politika kavram›n› tan›mlayabilecek, Uluslararas› sosyal politikan›n evrensel ve bölgesel düzeyde geliflimini aç›klayabilecek, Uluslararas› sosyal politika ve uluslararas› çal›flma normlar›n›n oluflumunda etkili olan nedenleri aç›klayabilecek, Uluslararas› çal›flma normu kavram› ile uluslararas› sözleflme ve tavsiye kararlar›n› aç›klayabilecek, Uluslararas› çal›flma normlar›n›n iç hukuk ve Türk ‹fl Hukuku üzerindeki etkisini aç›klayabileceksiniz. Anahtar Kavramlar • • • • Uluslararas› Uluslararas› Uluslararas› Uluslararas› Sosyal Politika Çal›flma Normlar› Sözleflme Tavsiye Karar› • • • • Uluslararas› Çal›flma Örgütü Avrupa Birli¤i Avrupa Konseyi Birleflmifl Milletler ‹çindekiler Uluslararas› Sosyal Politika Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin Genel Bilgi ve Tan›mlar • GENEL OLARAK ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KA: KAVRAM VE TANIM • ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KANIN EVRENSEL VE BÖLGESEL DÜZEYDE GEL‹fi‹M‹ • ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KA VE ULUSLARARASI ÇALIfiMA NORMLARININ OLUfiUMLARINA YOL AÇAN NEDENLER • GENEL OLARAK ULUSLARARASI ÇALIfiMA NORMLARI • ULUSLARARASI ÇALIfiMA NORMLARI VE TÜRK‹YE • ULUSLARARASI ÇALIfiMA NORMLARININ ‹Ç HUKUK ALANINDA DE⁄ER‹ VE ETK‹S‹ SORUNU
  11. 11. Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin Genel Bilgi ve Tan›mlar GENEL OLARAK ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KA: KAVRAM VE TANIM Sosyal Politika dersinizde de ifade edildi¤i gibi, sosyal politikay›; dar anlam›yla, “sanayileflme sonras› kötü çal›flma koflullar› ve yoksulluk içerisinde çal›flan emek ve sermaye sahipleri aras›ndaki eflitsizlik ve kavgay› sona erdirerek ekonomik ve sosyal hayatta düzenin oluflturulmas›na yönelik politikalar bütünü” olarak tan›mlamak mümkündür (Tokol ve Alper, 2011: 3). Buna göre dar anlamda sosyal politika, iflçi s›n›f›n›n iflverenle olan iliflkilerinden do¤an ücret, çal›flma süresi ve iflgüvenli¤i gibi konulara iliflkin sorunlara çözüm aray›fl›nda bulunan önlemlerden oluflmaktad›r (Tokol, 1995:1). Ancak yap›lan bu tan›mlama zaman içerisinde yetersiz kalmaya bafllam›fl, toplumda sadece belirli bir grubun de¤il, toplumun tamam›n› koruyacak ve toplumsal düzeni sa¤layacak genifl kapsaml› politikalara ihtiyaç duyulmufltur. Bu ihtiyaç sonras›nda do¤an ve sosyal politikay› daha genifl aç›dan ele alan tan›mlamaya göre, “sosyal bütünlü¤ü parçalama e¤ilimi gösteren z›tl›klar›n, gerginliklerin ve çat›flmalar›n bar›flç› ve toplumdaki farkl› taraflar›n ortaklafla kabul edece¤i yollarla çözümlenmesine yönelik politikalar bütünü”nü sosyal politika olarak tan›mlamak mümkündür (Tokol ve Alper, 2011: 3). Sosyal politika 19. yüzy›lda dar anlamda ele al›n›rken; II. Dünya Savafl›’ndan sonraki dönemde ise genifl anlam›yla ele al›nmaya bafllam›flt›r. Dar ve genifl anlamda sosyal politika tan›mlamalar› çerçevesinde genel anlam›yla sosyal politika, “toplumda ekonomik yönden güçsüz, ba¤›ml› çal›flan ve özel olarak bak›m, gözetim gereksinimi duyan kesimlerin korunmalar›n› öngören kamusal politikalar kayna¤›d›r”. Baflka bir aç›dan sosyal politikay› “devletlerin insan gücünün korunmas› ve gelifltirilmesine yönelik olarak ald›klar› kararlar ve sürdürdükleri uygulamalar” olarak tanmlamak da mümkündür (Altan, 2010: 85). Hem dar anlamda hem de genifl anlamda sosyal politika tan›mlamalar›n›n ulusal gereksinimler dikkate al›narak yap›ld›¤›n› söylemek yanl›fl olmayacakt›r. Yine sosyal politika dersinizden hat›rlayaca¤›n›z üzere; flunu da belirtmek gerekir ki, toplumun demografik yap›s›, hukuk düzeni ile gelenek ve görenekler ulusal sosyal politikalar›n belirlenmesinde etkili olmaktad›r. Ayr›ca devletlerin siyasi hâkimiyet alanlar› da sosyal politikalar›n boyutunu flekillendirmektedir. Toplum içerisinde sosyal aç›dan zay›f olan gruplar›n, ülkelerin belirledikleri sosyal politika tedbirleriyle ulusal s›n›rlar içerisinde korunmas›, sadece o ülke s›n›rlar› içerisinde sosyal eflitli¤in, adaletin ve bar›fl›n sa¤lanmas›na yeter- Sosyal politika; devletlerin insan gücünün korunmas› ve gelifltirilmesine yönelik ald›¤› kararlar ve sürdürdükleri politikalard›r. Ulusal sosyal politikalar›n belirlenmesinde toplumun demografik yap›s›, hukuk düzeni, gelenek ve görenekler etkilidir.
  12. 12. 4 Uluslararas› Sosyal Politika li olacakt›r. Ancak rekabetçi uluslararas› sosyal piyasa yap›s› içerisinde, ulusal sosyal politika önlemleri alan ülkelerin almayan ülkelerle rekabet flans›n›n düflük ya da hiç olmamas› sosyal politika önlemlerinin uluslararas› niteliklere sahip olmas› ihtiyac›n› bir kez daha a盤a ç›karm›flt›r (Erkul, 1988: 90; Tokol, 1995: 2). Ulusal sosyal politikalar›n uluslararas› nitelik kazanmas›nda sadece uluslararas› piyasada rekabet edebilirlik de¤il; bar›fl›n devaml›l›¤›na katk›da bulunma, ekonomik geliflmede sosyal ve insani amaçlar› dikkate alma gibi nedenler de etkili olmufltur (Tokol, 1995: 13-16; Tokol ve Alper, 2011: 61). Uluslararas› sosyal politika kavram›n› tan›mlamaya geçmeden önce, uluslararas› sosyal politikan›n do¤ufl gerekçeleri üzerinde durulmas›nda yarar vard›r. Uluslararas› sosyal politikan›n do¤uflunda temel belirleyici unsurun rekabet eflitsizli¤ini önlemek iste¤i oldu¤unu söylemek mümkündür. Sonras›nda ise, iflçi s›n›f›n›n uluslararas› sosyal politika düflüncesine deste¤i uluslararas› sosyal politikan›n gelifliminde etkili olmufltur. Ülkelerin dünya ekonomi piyasalar›nda rekabet edebilmeleri sosyal ve siyasal ç›karlarla ba¤lant›l› oldu¤u kadar, ekonomik anlamda rekabet koflullar›n›n eflitlenmesine de ba¤l›d›r. Bu anlamda bir ülkedeki iflletmelerin di¤er ülke iflletmeleriyle ekonomik ortamda rekabeti de ancak ayn› sosyal politika uygulamalar›na sahip olunmas›yla mümkün olacakt›r. ‹flletmeler, di¤er iflletmelerle rekabet edemeyecekleri kayg›s› ve iflgücü maliyetlerinde art›fl sa¤layaca¤› endiflesiyle çal›flanlar› koruyan yasal düzenlemelere karfl› ç›km›fl ve bu alanda düzenleme gerektiren tüm önlemlerin ortak sosyal politika tedbirleriyle sa¤lanmas› gerekti¤ini ileri sürmüfllerdir. Önlemlerin uluslararas› nitelikte olmas›yla ancak, dünya piyasalar›nda eflit koflullarda bir rekabetin oluflaca¤›n› vurgulam›fllard›r (Talas, 1981: 97; Erdut, 2003: 37). Uluslararas› sosyal politikan›n do¤uflunda etkili olan bir di¤er gerekçe ise, daha çok insani ve manevi bir nitelik tafl›maktad›r. Sanayi Devrimi sonras› dönemde yaflan›lan yoksulluk, insanlar›n kötü çal›flma koflullar›nda, düflük ücretlerle çal›flmak zorunda b›rak›lmas› ve belki de en önemlisi olumsuz ekonomik koflullar gerekçesiyle iflverenlerin ucuz emek olarak de¤erlendirdi¤i kad›n ve çocuk iflgücünün imalat sektöründe yer almaya bafllamas› insanl›k duygusunda zedelenmeye neden olmufltur. Böyle bir sosyo-ekonomik ortamda bar›fl›n sa¤lanmas›, insanlar›n açl›k ve yoksullu¤un bask›s›ndan kurtulabilmesi ancak iç bar›fl kadar uluslararas› bar›fl›n ve uluslararas› adaletin sa¤lanmas›yla mümkün olabilecektir (Erdut, 2003: 38). Sosyal politikan›n uluslararas›laflmas›n›n bir di¤er gerekçesini, olumsuz çal›flma ve yaflam koflullar›n› ortak düzeyde paylaflan çal›flanlar›n dayan›flma duygusu olarak belirtmek mümkündür. Bu olumsuz sosyo-ekonomik paylafl›m sonras› hissedilen dayan›flma duygusu bafllang›çta ulusal sonras›nda ise uluslararas› düzeyde sendikal hareketlili¤i beraberinde getirmifltir. Tüm bu hareketlerin çal›flanlar için eflit ve güvenli bir çal›flma ortam› yaratmas› ve devletin çal›flanlar› korumak için müdahale etme iste¤i tam da bu süreçte bafllam›flt›r (Erdut, 2003: 38). SIRA S‹ZDE DÜfiÜNEL‹M S O R U D‹KKAT 1 Uluslararas›SIRA S‹ZDE sosyal politika düzenlemelerine sizce neden ihtiyaç duyulmufltur? Uluslararas› sosyal politikan›n oluflmas›nda etkili olan gerekçeler ›fl›¤›nda ulusDÜfi NEL‹M lararas› sosyalÜpolitika, “Ekonomik ve toplumsal bak›mdan gereksinmesi olan kifli ve kümeleri korumak, piyasa ekonomisi kurallar›n›n do¤urdu¤u ve küreselleflmenin derinlefltirdi¤i uluslararas› bar›fl› tehdit eden eflitsizlik, e¤retilik ve güvencesizS O R U likleri azaltmak ve ortadan kald›rmak amac›yla sosyal politikan›n uluslararas› yanlar›n› ve bunlar›n oluflturduklar› kurulufllar›; bu kurulufllar arac›l›¤›yla uluD‹KKAT SIRA S‹ZDE SIRA S‹ZDE AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ
  13. 13. 1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin Genel Bilgi ve Tan›mlar sal, bölgesel ve uluslararas› düzeylerde izlenmesi gereken politikalar›, bu politikalar›n içerece¤i önlemleri ve bu önlemlerin uygulamaya konulmas› ile denetimini inceleyen bilim dal›” olarak tan›mlanmaktad›r (Gülmez, 2000: 8; Erdut, 2003: 39; fiiflman, 2010: 4). Tan›mdan da anlafl›laca¤› üzere, uluslararas› normlar›n oluflturulmas› ve bunlara yine uluslararas› düzeyde ifllerlik kazand›r›lmas› uluslararas› sosyal politikan›n temel amac›n› oluflturur (Tokol ve Alper, 2011: 61). Çok çeflitli olmas› ve zaman içerisinde önem düzeylerinin de¤iflmesiyle birlikte, uluslararas› sosyal politikalar›n amaçlar› genel olarak befl bafll›k alt›nda toplan›r. Bunlar; uluslararas› piyasada rekabet koflullar›nda eflitlik sa¤lamak, bar›fl›n devaml›l›¤›na katk›da bulunmak, sosyal adaleti sa¤lamak, ekonomik geliflmede sosyal ve insani amaçlar› dikkate almak ve uluslararas› harekete öncülük etmek olarak s›ralanabilir (Tokol, 1995: 13). 19. ve 20. yüzy›llarda, uluslararas› sosyal politikalar›n temel amac›n› “rekabet koflullar›nda uluslararas› piyasada eflitlik sa¤lamak” oluflturmufltur. Yukar›da da belirtildi¤i üzere, sosyal politika önlemlerinin ulusal düzeyde al›nmas›n›n ülkelerin rekabet flanslar›n› azaltt›¤› ya da ortadan kald›rd›¤› gerekçesiyle bu dönemde çal›flanlar›n korunmas›na yönelik önlemlerin uluslararas› düzeyde al›nmas› gereklili¤i üzerinde durulmufltur. Ayr›ca I. Dünya Savafl› y›llar›nda sosyal alandaki adaletsizliklerin dünya bar›fl›na zarar verece¤i ve dünya bar›fl›n›n devaml›l›¤›n›n sa¤lanmas›n›n ancak sosyal alandaki adaletin sa¤lanmas›yla mümkün olabilece¤i görüflü, sosyal politika alan›nda uluslararas› standartlar›n oluflturulmas›nda önem kazanmaya bafllam›flt›r. Böylece di¤er bir amaç olan sosyal adaleti sa¤lama düflüncesi ilke olarak Versay Bar›fl Görüflmeleri s›ras›nda gündeme getirilmifl, sonras›nda ise Filedelfiya Bildirgesiyle sosyal adalet, genifl anlamda, tüm insanl›¤›n refah›n› sa¤lamak fleklinde tan›mlanm›flt›r. 1929 Dünya Ekonomik Bunal›m› sonras›nda toplumsal sorunlara yol açan ekonomik ve sosyal faktörlerin birlikte ele al›nmas› gerekti¤i benimsenerek, uluslararas› sosyal politikalar›n yeni amac›, ekonomik geliflme programlar›na sosyal boyutun eklenmesi olarak tan›mlanm›flt›r. Buna ilave olarak ülkelerin izleyecekleri ortak sosyal politikalar›n çerçevesinin belirlenmesinde uluslararas› standartlar önem kazanmaya bafllam›flt›r (Tokol, 1995: 14-15). ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KANIN EVRENSEL VE BÖLGESEL DÜZEYLERDE GEL‹fi‹M‹ Sosyal politika dersinizden hat›rlayaca¤›n›z üzere, sosyal politikan›n ilk oluflumlar›n› 19. yüzy›l›n ilk yar›s›ndaki ‹ngiltere’de bulmak mümkündür. ‹ngiltere’de çok fazla say›da iflçinin çal›flt›¤› bir dokuma fabrikas›na sahip olan Robert Owen sosyal politikalar›n ilk örneklerini kendi fabrikas›nda uygulam›flt›r. Owen, yasal anlamda hiçbir zorunlulu¤u olmamas›na ra¤men kendi fabrikas›nda çal›flan iflçilerin çal›flma koflullar›n› olumlu yönde etkileyecek düzenlemelerde bulunmufltur. Ancak ulusal düzeydeki düzenlemelerin yeterli olmayaca¤› düflüncesi ve sanayileflmifl ülkelerin aralar›ndaki rekabet nedeniyle etkin bir sosyal politikan›n ancak uluslararas› düzeyde olmas› Owen’› uluslararas› sosyal politika kurallar› oluflturma yolunda harekete geçirmifltir. Owen’›n giriflimlerinin o dönem ‹ngiltere yönetiminin inanç ve hedeflerinden uzak olmas›, baflvurunun hükümet taraf›ndan olumsuz ve gereksiz olarak de¤erlendirilmesine neden olmufltur. Uluslararas› sosyal politika alan›ndaki ilk hareketlenme 19. yüzy›l›n ortalar›ndan sonra h›z kazanmaya bafllam›flt›r. ‹ngiltere baflta olmak üzere, dünya ülkelerinde liberal düflünce sisteminin yerini insanc›l›¤›n ve sosyalist düflüncenin almaya bafllamas› toplumsal sorunlara duyarl›l›¤›n artmas›n› da beraberinde getirmifltir. Bu tarihten sonra baflta ‹ngiltere olmak üze- 5 Uluslararas› sosyal politikan›n temel amac› sosyal politikaya iliflkin normlar›n oluflturulmas› ve bunlara uluslararas› düzeyde ifllerlik kazand›r›lmas›d›r.
  14. 14. 6 Uluslararas› Sosyal Politika re, ‹sviçre, Fransa ve Almanya’da da çal›flanlar›n s›k›nt›lar› üniversite ve hükümet düzeyinde tart›fl›lmaya bafllanm›flt›r (Talas, 1981: 97-100). SIRA S‹ZDE DÜfiÜNEL‹M S O R U D‹KKAT SIRA S‹ZDE AMAÇLARIMIZ K ‹ T A P TELEV‹ZYON ‹NTERNET MAKALE 2 SIRA S‹ZDE Sosyal politikan›n uluslararas› nitelik kazanmas›nda sizce hangi oluflum etkili olmufltur? ROBERT OWEN, (1771-1858) DÜfiÜNEL‹M Robert Owen, 14 May›s 1771’de, Newtown, Montgomeryshire’da do¤du. On yafl›ndayS O R U ken, bir kumaflç› dükkân›na ç›rak olarak girdi, 19 yafl›ndayken bir pamuk iflleme fabrikas›na idâreci oldu ve ifli gelifltirdi. Bu sekD‹KKAT törde birçok yenili¤e imza att›. 1794 y›l›nda, Manchester’daki, Chorlton Twist Company SIRA S‹ZDE isimli bir firmada ortak ve müdür oldu. ‹fl hayat›nda geçirdi¤i bu günler gelecekte fikirlerine büyük bir katk›da bulunacakt›, daAMAÇLARIMIZ ha bu ilk zamanlar›nda bile iflçilerle olan yak›n iliflkileri ve onlara verdi¤i önem ile diK ‹ T A P ¤er idârecilerden ayr›l›yordu. New Lanark de¤irmenini sat›n ald›. New Lanark de¤irmenlerinde çal›flan insanlar›n durumlar› T E standardlar›na göre iyi olsa da, gerçekçi bir bak›fl aç›s›yla hiç de tatmin dönemin L E V ‹ Z Y O N edici düzeyde de¤ildi. De¤irmenlerin yeni yöneticisi olan Owen iflçilerin durumlar›n› düzeltmek için çeflitli gelifltirmeler sundu. Yeni fikirleri ve çal›flmalar›yla büyük bir baflar›y› da beraberinde getirmesine ra¤men, bir masraf› de beraberinde getiriyordu. ‹NTERNET Bu yeni masraflardan rahats›z olan di¤er ortaklar sorun ç›karmaya bafllay›nca Owen yeni bir firma açt›. 1813 y›l›nda “A New View of Society, or Essays on the Principle of the Formation of the Human Character” isimli ilk eserinin ilk parçalar› yaMAKALE y›mlanmaya bafllad›. Ona göre insan karakteri, kendi kendisinin yap›t› olmaktan çok öte, çevre faktörlerin sonucu olarak ortaya ç›kar. Bu çevre faktörlerini kifli belirleyemez veya kontrol edemez. Asl›nda bu fikirler pek de kiflisel say›lmazd›, bu tür ilkeler çok uzun y›llard›r felsefenin içinde yer alm›flt›, yine de Owen bu fikirlerini hayat› boyu çok farkl› konulara uygulayarak, yeni ve farkl› sonuçlar elde etmifltir. En bafl›ndan beri onu farkl› k›lan özelliklerinden olan, “iflçilerine e¤itim sunma”y› çok daha gelifltirerek devam ettirdi. Fabrikalarla ilgili kanun önerisine s›k› s›k› ba¤l› olmas›na ve fabrika meselelerinin kanunlaflt›r›lmas›na gösterdi¤i büyük savunmaya ra¤men, 1819’da ortaya ç›kan Factory Act (Fabrika Kanunu) onu hiç de tatmin etmedi. New Lanark örnek bir iflletme olarak geçiyor, s›kl›kla birçok farkl› ifl kolundan ve makamdan lider insanlar taraf›ndan ziyaret ediliyordu. New Lanark’ta yaratt›¤› komünel sistemi yaymak için u¤raflmaya bafllad›. 1828’de, ortaklar›yla aras›nda uzunca bir süredir devam eden çekiflme ve gerilim yüzünden New Lanark ile olan tüm ba¤lar›n› kopartt›. Bu s›ralarda baz› komünel iflletme ve yap›lanma denemelerinde yer ald›. Bu denemelerden sadece bir tanesi bir süre baflar› sa¤layabildi. Owen’›n önemli bir yere sahip oldu¤u sosyalist ak›mlar sayesinde 1830’larda ‹ngiltere’deki ilk iflçi sendikalar› ve ticâret odalar› kurulmaya bafllad›. Owen’›n sosyal reformcu yaklafl›m›, iflçi teflkilâtland›r›lmas› ile ilgili fikirleri Owenizm olarak an›l›r. 17 Kas›m 1858 y›l›nda, Newtown’da ölmüfltür. Kaynak: http://wbo.llgc.org.uk/en/s-OWEN-ROB-1771.html
  15. 15. 1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin Genel Bilgi ve Tan›mlar Uluslararas› sosyal politikan›n oluflumunda öncülük eden bireysel giriflimler zamanla yerini evrensel ve bölgesel düzeyde oluflturulan kurumlara b›rakmaya bafllam›flt›r (Konuya iliflkin ayr›nt›l› bilgiye kitab›n›z›n “Uluslararas› Sosyal Politikan›n Geliflimi” bafll›kl› bölümünden ulaflabilirsiniz). 7 Uluslararas› sosyal politikan›n kurumsallaflmas›nda evrensel ve bölgesel örgütler etkili olmufltur. Uluslararas› Sosyal Politikan›n Oluflumunda Rol Oynayan Evrensel Örgütler Uluslararas› sosyal politikan›n oluflumunda ve yürütümünde etkili olan evrensel örgütleri Uluslararas› Çal›flma Örgütü-UÇÖ (International Labor Organization-ILO) ile Birleflmifl Milletler ve ba¤l› örgütler olarak belirtmek mümkündür. Uluslararas› sosyal politikan›n oluflumunda rol oynayan evrensel örgütler UÇÖ ile Birleflmifl Milletler ve ba¤l› örgütlerdir. Uluslararas› Çal›flma Örgütü (UÇÖ) Uluslararas› Çal›flma Örgütü çal›flma hayat› ile ilgili konular ve toplumsal sorunlar›n birlikte tart›fl›lmas›na imkan sa¤lamas› aç›s›ndan önemlidir (Tokol-Alper, 2011: 66). Resmi olarak 1919 y›l›nda Versay Bar›fl Resim 1.1 Antlaflmas› ile kurulan UÇÖ, I. ve II. Dünya Uluslararas› Çal›flma Savafl› aras›ndaki dönemde Milletler CemiÖrgütünün Resmi yeti bünyesinde özerk bir örgüt olarak faaliLogosu yet göstermifltir. Örgüt, 1919-1939 y›llar› araKaynak: Uluslararas› s›nda 67 sözleflme ve 66 tavsiye karar› kabul Çal›flma Örgütü etmifltir. Kabul edilen sözleflme ve tavsiye (International Labor kararlar›, çal›flma süreleri gibi çal›flma hayaOrganization) Resmi ‹nternet Sayfas› t›na iliflkin genel konulardan, sadece belirli sanayi ve çal›flma gruplar›n› kapsayan konulara kadar çeflitli konular› kapsamaktad›r. Bu çal›flmalar› ile ba¤lant›l› olarak Örgütün 1930 y›l›ndan itibaren çal›flma hayat› ile ilgili araflt›rma, dökümantasyon ve yay›n alan›nda geliflmeler sa¤lad›¤›n› söylemek Uluslararas› Çal›flma Örgütü; ülkelerdeki çal›flma mümkündür (Tokol,1995: 17-20). yasalar›nda ve bu alana Uluslararas› sosyal politika alan›ndaki temel kaynaklar›n önemli bir bölümü iliflkin uygulamalarda UÇÖ taraf›ndan haz›rlanm›flt›r. Temel kaynaklardan ilki UÇÖ Anayasas›’n›n “Bafl- standartlar› gelifltirmek ve ileriye götürmek amac›yla lang›ç” ile filadelfiya Bildirgesi’nin “Genel ‹lkeler” bölümlerinde yer alan ilkelerdir. kurulan ve merkezi Örgütün önemli bir di¤er belgesi ise, “Çal›flmaya ‹liflkin Temel Haklar ve ‹lkeler ‹sviçre’nin Cenevre kentinde bulunan BM’e ba¤l› bir Bildirgesi”dir (Tokol-Alper, 2011: 66). UÇÖ Anayasas›’n›n “Bafllang›ç” bölümü ile uzmanl›k kurulufludur. Filadelfiya Bildirgesi’nin “Genel ‹lkeler” bölümünde yer alan ilkeler çerçevesinde örgütün amac› baz› bafll›klar alt›nda toplanmaktad›r. Bunlardan ilki, evrensel ve sürekli bir bar›fl›n ancak sosyal adalet temeli üzerine kurulabilece¤idir. ‹kinci amaç ise, adaletsizlik, sefalet ve ay›r›mc›l›¤a dayal› çal›flma koflullar›n›n düzeltilmesi olarak belirlenmifltir. Uluslararas› rekabetin sosyal sonuçlar›ndan duyulan kayg›n›n azalt›lmas› da üçüncü amaç olarak belirtilmektedir. Belirlenen amaçlar çerçevesinde çal›flma koflullar›n›n, çal›flma sürelerinin düzenlenmesi, iflsizlikle mücadele edilmesi, çal›flanlar›n ve bakmakla yükümlü olduklar› aile üyelerinin sosyal güvencelerinin sa¤lanmas›, gelir adaletinin ve eflit ücret uygulamas›n›n sa¤lanmas› ve sendikal haklar gibi çal›flma hayat›na iliflkin hemen hemen tüm konularda baz› kararlar al›nm›flt›r (Tokol, 1995: 21). Uluslararas› Çal›flma Örgütünün, uluslararas› sosyal politika alan›ndaki S‹ZDE kaynaklar› SIRA temel sizce nelerdir? 3 SIRA S‹ZDE DÜfiÜNEL‹M DÜfiÜNEL‹M S O R U S O R U D‹KKAT D‹KKAT
  16. 16. 8 Uluslararas› Sosyal Politika UÇÖ’nün çal›flma standartlar›n›n temelini sözleflme ve tavsiye kararlar› oluflturur. Resim 1.2 Birleflmifl Milletler’in New York’taki Merkez Binas› Kaynak: http://www.wikipedi a.org Birleflmifl Milletler; 24 Ekim 1945 tarihinde dünya bar›fl›n›, güvenli¤ini korumak ve uluslar aras›nda ekonomik, toplumsal ve kültürel bir iflbirli¤i oluflturmak için kurulan uluslararas› bir örgüttür. Avrupa Konseyi ve Avrupa Birli¤i sosyal politikan›n uluslararas› nitelik kazanmas›nda rol oynayan bölgesel örgütlerdir. UÇÖ, uluslararas› çal›flma standartlar›n› kabul etti¤i sözleflme ve tavsiye kararlar›yla oluflturmaktad›r. Uluslararas› sosyal politikalar›n temel kurallar› sözleflmelerle belirlenirken; tavsiye kararlar› ise, henüz sözleflme konusu olacak kadar olgunlaflmam›fl bir sorunu incelemekte, genel kurallar içeren sözleflmelerin uygulanmas› için ayr›nt›l› hükümler getirmekte ve sözleflmelerin uygulanmas› konusunda yol gösterici olmaktad›r (Tokol, 1995: 32; Tokol-Alper, 2011: 66). Birleflmifl Milletler ve Ba¤l› Örgütler Uluslararas› sosyal politikan›n oluflumunda rol oynayan bir di¤er evrensel örgüt ise Birleflmifl Milletler’dir. 1945 y›l›nda kurulan Birleflmifl Milletler’in amaçlar›; “uluslararas› bar›fl ve güvenli¤i korumak, hak eflitli¤i ve haklar›n kendi gelece¤ini belirleme ilkelerine sayg› göstererek uluslararas› dostça iliflkiler gelifltirmek, uluslararas› ekonomik, sosyal, kültürel, insani sorunlar›n çözümünde iflbirli¤i yapmak ve temel insan hak ve özgürlüklerine karfl› sayg›y› teflvik etmek, bu ortak ç›karlar›n elde edilmesinde uluslar aras›nda uyum sa¤lay›c› örgüt olmak” olarak belirtilmektedir (“http://www.uniconkara.org.tr/today/1.html”den aktaran Tokol-Alper, 2011: 63; Tokol, 1995: 57). Birleflmifl Milletler taraf›ndan kabul edilen belgelerden belli bafll›calar› ‹nsan Haklar› Evrensel Bildirgesi, Ekonomik Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararas› Sözleflmesi ve Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararas› Sözleflmesi’dir. ‹nsan haklar› ile ekonomik ve sosyal haklar›n evrensel ilkelerini belirlemek, ça¤dafl uygarl›¤›n ortak de¤erlerini yans›tmak, di¤er örgütlerin oluflturdu¤u standartlara esin kayna¤› oluflturmak ve uluslararas› düzenlemeleri birbirine yaklaflt›rmak için kabul edilen bu belgeler büyük bir öneme sahiptir (Tokol, 1995: 60). Uluslararas› Sosyal Politikan›n Oluflumunda Rol Oynayan Bölgesel Örgütler Uluslararas› sosyal politikan›n oluflumunda rol oynayan bölgesel örgütler ise, Avrupa Konseyi ve Avrupa Birli¤i’dir. Siyasi ve ekonomik amaçlar› olan her iki örgüt, uluslararas› sosyal politikan›n oluflumuna katk›da bulunmufltur. Avrupa Konseyi Avrupa Konseyi, Bat› Avrupa’n›n en eski hükümetler aras› iflbirli¤i örgütüdür. 5 May›s 1949 y›l›nda kurulan örgütün sosyal politika ile ilgili temel belgeleri Avrupa ‹nsan Haklar› Sözleflmesi ve Avrupa Sosyal fiart›’d›r.
  17. 17. 1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin Genel Bilgi ve Tan›mlar 9 Resim 1.3 Avrupa Konseyi Üyeleri On Kurucu Üye Sonradan Kat›lanlar Parlamenter Meclisi’nde Gözlemci Bakanlar Komitesi’nde Gözlemci Resmi Aday Avrupa Konseyi üyelerinin ‹nsan Haklar› Evrensel Bildirgesi’nde yer alan haklar› topluca güvence alt›na almak için üzerinde anlaflt›klar› ilk düzenleme “‹nsan Haklar› ve Özgürlüklerinin Korunmas›na ‹liflkin Avrupa Sözleflmesi (A‹HS)”dir. Sözleflme 4 Kas›m 1950 tarihinde Roma’da imzalanm›fl ve 3 Eylül 1953 tarihinde yürürlü¤e girmifltir. Sözleflmenin amac›, demokratik rejimlerin devam ettirilmesi aç›s›ndan gerekli olan asgari hak ve özgürlükleri güvenceye almak ve insan haklar› alan›n› zamanla geniflletmektir. Bu amaçla A‹HS daha çok sivil ve politik haklar›n korunmas›na öncelik vermifltir. Bu sözleflmeyi Avrupa Sosyal fiart› izlemifltir. Avrupa Konseyi’nin amac›, Avrupa Devletleri aras›nda bireysel özgürlüklerin, siyasi serbestli¤in ve hukuk düzeninin korunmas›nda birliktelik sa¤lamakt›r (Tokol-Alper, 2011: 68). Avrupa ‹nsan Haklar› Sözleflmesi’nde zorla çal›flt›rma yasaklan›rken, zorla çal›flt›rma say›lmayan haller de (m.4) s›ralanm›flt›r. Ayr›ca, sendika kurma ve kurulu olan sendikaya üyelik hakk› da (m.11) sözleflme ile düzenleme alt›na al›nan bir baflka temel hakt›r (Tokol, 1995: 75). Avrupa Birli¤i Sosyal politikan›n uluslararas› bir nitelik kazanmas›nda etkili olan bir di¤er bölgesel örgüt ise Avrupa Birli¤i’dir. Avrupa Birli¤i, 27 üye ülkeden oluflan ve topraklar› ço¤unlukla Avrupa k›tas›nda yeralan ekonomik ve siyasi bir örgütlenmedir. 1992 y›l›nda Maastricht Anlaflmas›’n›n yürülü¤e girmesiyle Avrupa Ekonomik Toplulu¤u’na yeni görev ve sorumluluklar›n verilmesi, Toplulu¤un Birlik haline dönüflmesinde etkili olmufltur. Avrupa Birli¤i, tüm üye ülkeleri ilgilendiren standart yasalar arac›l›¤›yla insan, mal, hizmet ve sermaye dolafl›m› serbestli¤ini kapsayan bir ortak pazar gelifltirmifltir. Avrupa ‹nsan Haklar› Sözleflmesi ve Avrupa Sosyal fiart›, Avrupa Konseyinin temel sosyal politika belgeleridir.
  18. 18. 10 Uluslararas› Sosyal Politika Resim 1.4 Avrupa Birli¤i’ne Üye ve Aday Ülkeler Kaynak: http://europa.eu/ab outeu/countries/index _en.htm Avrupa Birli¤i Üyesi Ülkeler (2007) Aday Ülkeler Avrupa Birli¤i, üye ülkelerin sosyal politika düzenlemeleri aras›nda uyum sa¤lamaya çal›flmaktad›r. Birlik, üye olan ülkelerde çal›flanlar›n hayat ve çal›flma koflullar›n› iyilefltirip, iflçi ve iflveren örgütleri aras›nda sosyal diyalo¤un geliflmesini sa¤layarak Birli¤e üye ülkelerin sosyal politika düzenlemeleri aras›nda bir uyum sa¤lamay› amaçlamaktad›r (Tokol-Alper, 2011: 69). ULUSLARARASI SOSYAL POL‹T‹KA VE ULUSLARARASI ÇALIfiMA NORMLARININ OLUfiUMLARINA YOL AÇAN NEDENLER Uluslararas› sosyal politikan›n geliflmesinde etkili olan faktörlerin aç›klanmas›, uluslararas› çal›flma normlar›n›n daha iyi anlafl›labilmesi aç›s›ndan önem tafl›maktad›r. Genel olarak, uluslararas› sosyal politikan›n geliflmesinde etkili olan nedenleri; uluslararas› rekabet, siyasal yak›nlaflma veya bütünleflmeye ihtiyaç duyulmas›, insani nedenler, meslek bilincinin oluflmas›n›n yaratt›¤› uluslararas› dayan›flma ihtiyac›, sosyo-politik önlemler aras›ndaki farkl›l›klar›n kald›r›lmas› ihtiyac› olarak s›ralamak mümkündür. Bu nedenleri flimdi s›ras›yla inceleyelim. Uluslararas› Piyasada Rekabet Koflullar›nda Eflitlik Sa¤lama Her ülkenin belirledi¤i sosyal politika önlemleri o ülkenin ulusal s›n›rlar› içerisinde geçerlili¤ini korumakta ve söz konusu ülke vatandafllar›n›n yarar›na sunulmak-
  19. 19. 1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin Genel Bilgi ve Tan›mlar tad›r. Ulusal sosyal politika ile sosyal bak›mdan zay›f olan gruplar›n kendi ülke s›n›rlar› içerisinde korunmas› sadece o ülkede yoksullu¤un veya sefaletin önlenmesine ve sosyal bar›fl›n sa¤lanmas›na yard›mc› olacakt›r. Ancak, al›nan ya da uygulanan tüm bu sosyal politika önlemlerinin bir de gözle görülmeyen bir maliyet yönü vard›r. Tüm bu önlemlerin al›nmas› üretim maliyetinde art›fla neden olmakta; bu art›fl da ürün ve hizmetlerin sat›fl fiyatlar›n›n artmas› yönünde bask› uygulamaktad›r. Bu nedenle sosyal politika alan›nda belirli ilkelere sahip olan bir ülke, bu tür ilkeleri benimsemeyen ülkelerle uluslararas› ekonomik piyasada rekabet edemez konuma gelecektir. Ulusal sosyal politika önlemleri için harcama yap›lmas›, harcama yapan ülkeler için bir yük ve rekabet eflitsizli¤i yarataca¤›ndan söz konusu önlemlerin uluslararas› düzeyde kabul görmesinin ve uygulanmas›n›n sa¤lanmas› gerekmektedir (Altan, 2006: 97; Erkul, 1988: 92). Ancak, Uluslararas› Çal›flma Örgütü’nün kuruluflunu sa¤layan Versay Bar›fl Anlaflmas›’n›n 13. bölümünün giriflinde “rekabetin uluslararas› çal›flma mevzuat›n›n oluflturulmas›n›n temel sebebi olmad›¤› ancak sebeplerinden biri oldu¤u” ve “çal›flma hayat› ile ilgili iyilefltirici önlemler almayan ülkelerin, bu önlemleri almak isteyen ülkeler için bir engel olaca¤›” ifadeleri yer almaktad›r (Alper ve Kaya, 1995: 82-83). K›saca, ekonomik ve siyasi yaflamdaki rekabet uluslararas› çal›flma normlar›n›n oluflturulmas›nda önemli bir etkiye sahip olmufltur. 11 Sosyal politika önlemlerinin uluslararas› düzeyde kabul edilip onaylanmas› ülkeler aras›nda rekabet eflitli¤inin sa¤lanmas›na yard›mc› olur. Siyasal Yak›nlaflma ve Sosyal Bütünleflmeye ‹htiyaç Duyma 20. yüzy›l›n bafllar›nda yaflanan dünya savafllar› ülkeleri ortak iflbirli¤i ve savunma amaçl› uluslararas› örgütlerin çat›lar› alt›nda birleflmeye yöneltmifltir. Bunun nedeni uluslararas› ekonomik ve siyasi bütünleflmenin ancak, sosyal bütünleflmenin gerçekleflmesiyle sa¤lanabilece¤idir. Bu yaklafl›m›n sonucunda da devletlerin sosyal yap›lar› ve hukuki düzenleri aras›ndaki farkl›l›klar›n azalt›larak ortadan kald›r›lmas›na yönelik çabalar h›z kazanm›flt›r (Altan, 2006: 98-99). I. Dünya Savafl›’ndan sonraki dönemde uluslararas› bar›fl›n da ayn› ulusal bar›fl gibi ancak sosyal adaletin gerçeklefltirilmesiyle mümkün olabilece¤i görüflü yayg›n biçimde paylafl›lmaya bafllanm›fl ve sosyal adaleti sa¤lama amac› ilk olarak Versay Bar›fl görüflmeleri s›ras›nda gündeme getirilmifltir. Bu geliflme uluslararas› sosyal politikalar›n oluflturulmas›nda da itici bir güç oluflturmufltur (Tokol, 1995: 15). Ekonomik ve siyasi bütünleflme ancak sosyal bütünleflmeyle gerçekleflir. Mesleki Dayan›flmaya ‹htiyaç Duyma Sanayi Devrimi sonras›nda ekonomik ve sosyal yaflamda yaflanan geliflmeler, toplumda iflçi s›n›f›n›n do¤uflunu beraberinde getirmifltir. ‹flçi s›n›f› önceleri, rekabet eflitsizli¤ini önlemek amac›yla gündeme getirilen uluslararas› sosyal politika düflüncesini kabul etmemifltir. Ancak, ücret karfl›l›¤› ba¤›ml› olarak çal›flanlar›n say›s›n›n giderek art›fl göstermesi, olumsuz çal›flma koflullar› ve düflük ücret düzeyleri iflçi s›n›f› aras›nda güçlü bir dayan›flmay› ve iflçilerin haklar›n› örgütlenerek uluslararas› düzeyde savunma bilincinin oluflmas›n› da beraberinde getirmifltir. Bu geliflme ise uluslararas› sosyal politikan›n geliflmesinde en önemli etken olmufltur. Uluslararas› meslek kurulufllar›n›n kurulmas›yla güçlenen meslek bilinci, uluslararas› ortak sosyal politika önlemlerinin al›nmas›n› ve ülkelerin ortak bir yaklafl›mla söz konusu önlemleri uygulamaya geçirmesini h›zland›rm›flt›r (Altan, 2006: 99; Erkul, 1988: 92-93). Bir ülkedeki meslek bilincinin güçlenmesi mesleki dayan›flmay› beraberinde getirir.
  20. 20. 12 Uluslararas› Sosyal Politika Uygulanan Sosyo-Politik Önlemler Aras›ndaki Farkl›l›klar› Giderme Sanayi Devrimi’nin yafland›¤› dönemlerdeki a¤›r ve tehlikeli yaflam ve çal›flma koflullar› kamuoyunun dikkatini yo¤un olarak çekmifl ve sosyal sorunlar›n ekonomik sorunlar›n d›fl›nda tutulamayaca¤› vurgulanmaya bafllanm›flt›r (Tokol, 1995: 15). Sadece erke¤in de¤il, ailenin çocuk ve kad›nlar dâhil tüm üyelerinin uzun saatler ve kötü koflullarda çal›flmak zorunda kalmas› ile açl›k ve sefalet içerisinde yaflayan bir iflçi s›n›f›n›n varl›¤›, devletin herhangi bir müdahalede bulunmad›¤› bir ortamda kitlesel karfl› ç›k›fllar›n ve direnmelerin yaflanmas›na neden olmufltur. Toplumsal yap›lanma içerisinde güçlü konumda bulunan sermaye sahiplerine karfl›l›k güçsüz taraf› oluflturan iflçi s›n›f›n›n istismar›n›n önüne geçebilme düflüncesi kamuoyunda tart›fl›lmaya bafllanm›fl ve bu kötü gidiflin önüne geçilmeye çal›fl›lm›flt›r. Tüm bu geliflmeler devletleri bu yolda ulusal seviyede önlem alma zorunlulu¤u içerisinde b›rakm›flt›r (Erkul, 1988: 94). Ancak önlemlerin ulusal düzeyde olmas› sadece ülke içindeki karmaflay› önleyecektir, bu nedenle tüm bu giriflim ve düzenlemelerin uluslararas› alanda al›nacak önlemlerle desteklenmesi önem kazanmaktad›r. Bu noktada uluslararas› normlar›n (sözleflme ve tavsiye kararlar›) ülkeler taraf›ndan onaylanmas›, her ülkede ayn› normlar›n uygulanmas›n› sa¤layacakt›r. Böylece bir durum karfl›s›nda, her ülkede ayn› normlar›n uygulanmas›, uygulamadaki farkl›l›klar›n ortadan kalkmas›n› sa¤layacak ve sosyal politika alan›nda uluslararas› piyasada rekabet eflitli¤i de sa¤lanm›fl olacakt›r. Uluslararas› Çal›flma Örgütü’nün 1944 tarihli Bildirgesinde de “bütün ulusal ve uluslararas› politikalar›n temel hedeflerinin sosyal amaçlarla ba¤daflt›r›lmas› ve bütün ekonomik ve mali konular›n sosyal hedeflerin ›fl›¤›nda de¤erlendirilmesi gerekti¤i” belirtilmektedir. Ayr›ca 1970 y›l›nda benimsenen ‹kinci Birleflmifl Milletler Geliflme Stratejisinde de “ekonomik geliflmelere oldu¤u kadar sosyal geliflmelere de a¤›rl›k verilmesi gerekti¤i” üzerinde durulmaktad›r (Alper ve Kaya, 1995: 7). Eme¤in ve Sermayenin Uluslararas› Hareketlili¤ini Sa¤lama Ülkeler aras›nda ekonomik ve sosyal yaflama dayal› rekabetin giderek h›zlanmaya bafllamas› eme¤in ve sermayenin hareketlili¤ini de beraberinde getirmifltir. Eme¤in, daha iyi çal›flma koflullar› ve daha yüksek ücret imkân› sa¤layan ülkelere göç etme iste¤i ile sermaye sahiplerinin daha az maliyetle daha yüksek üretim yapabilme iste¤i emek ve sermaye hareketlili¤inde de uluslararas› standartlar›n oluflturulmas› gere¤ini yaratm›flt›r. Uluslararas› standartlar ile ülkeler aras›nda çal›flma yaflam›na iliflkin düzenlemelerin birbirine yak›nlaflmas› hem eme¤in hem de sermayenin (mal ve hizmetlerin) hareketlili¤ini kolaylaflt›rmaktad›r (Alper ve Kaya, 1995: 88). SIRA S‹ZDE 4 DÜfiÜNEL‹M Uluslararas› çal›flma normlar›Rululararas› sosyal S O U politikalar›n uygulanmas›nda en etkili araçt›r. D‹KKAT SIRA S‹ZDE Uluslararas›SIRA S‹ZDE çal›flma normalar›n›n ortaya ç›k›fl›nda sizce hangi unsurlar etkili olmufltur? GENEL OLARAK ULUSLARARASI ÇALIfiMA DÜfiÜNE NORMLARIL ‹ M Bir ülkedeki ulusal sosyal politikalar›n uygulanmas›nda hukuki ve kurumsal düzenlemelerin etkili oldu¤u kabul edilen bir gerçektir. Buna benzer olarak uluslaraS O R U ras› sosyal politikan›n uygulanmas›nda da uluslararas› çal›flma normlar›n›n varl›¤› en etkili araç olarak belirtilebilir (Altan, 2006: 96). D‹KKAT Literatürde uluslararas› çal›flma normlar› gerçek anlamda; “istihdam seviyesinin ve çal›flma kalitesinin yükseltilmesi, çal›flan›n konumundan ve durumundan memnun olmas›SIRA sa¤l›kl› ve mutlu olmas›n›” öngörmektedir. Normatif görüfle göre ile S‹ZDE AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ K ‹ T A P K ‹ T A P
  21. 21. 1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin Genel Bilgi ve Tan›mlar uluslararas› çal›flma normlar›, iflçilerin ve iflverenlerin örgütlerini kurma haklar› ve toplu sözleflme yapma yetkileri ile ilgili olarak baz› flartlar, en düflük ücret, haftal›k en fazla çal›flma süresi gibi çal›flma koflullar›na iliflkin konularda da baz› kurallar belirlemektedir (Alper ve Kaya; 1995: 79). Uluslararas› çal›flma normlar›n› en genel anlam›yla, “özde insan›n ve onun ayr›lmaz bir parças› olan iflgücünün, çal›flma yaflam›nda ekonomik, sosyal ve mesleki yönden korunup gelifltirilmesini sa¤layan bölgesel, k›tasal ve evrensel düzeyde benimsenen ilkeler ve kurallar” (Altan, 2006: 97) olarak tan›mlamak mümkündür. Uluslararas› Çal›flma Örgütü’nün uluslararas› sosyal politikaya temel oluflturan uluslararas› çal›flma normlar›, sözleflme ve tavsiye kararlar›d›r (Erdut, 2003: 55). Uluslararas› Çal›flma Orgütü’nün en önemli ifllevlerinden biri, hükümet, iflçi ve iflveren taraflar›n›n oluflturdu¤u üçlü yap›lanman›n yer ald›¤› Uluslararas› Çal›flma Konferans›’nda sözleflme ve tavsiye kararlar›n›n kabulünün sa¤lanmas›d›r (Ateflo¤ullar›, 1997: 23). Sözleflmelerin üye devletler taraf›ndan onayland›ktan sonra ba¤lay›c› olmas› ve tavsiye kararlar›n›n da politikalara, mevzuata ve uygulamalara yön vermesi uluslararas› sosyal politika aç›s›ndan önemlidir. Uluslararas› sosyal politika alan›nda UÇÖ’nün kabul etti¤i en önemli metinler sözleflmelerdir. UÇÖ sözleflmeleri, hem haz›rlanma ile kabul usul ve yöntemleri bak›m›ndan hem de üye devletler taraf›ndan sözleflmelerin onaylanmas› ve uygulamaya konulmas›nda belirlenen ilkeler bak›m›ndan önemlidir. Uluslararas› sözleflmeler kurumsal bir çerçevede haz›rlanmakta ve kabul edilmektedir. Ayr›ca uluslararas› sözleflmelerin kabulü için 2/3 oy çoklu¤u gerekmektedir. Uluslararas› çal›flma sözleflmelerinin kabulünde üye ülke temsilcileri eflit oy hakk›na sahiptir. Oylamada herhangi bir çekinim konulmas› konusunda aç›k bir yasal düzenleme bulunmamas› durumunda üye ülkeler sözleflmeyi bir bütün olarak onaylamak ve uygulamaya koymakla yükümlüdürler (Alper ve Kaya, 1995: 92-93). UÇÖ’nün uluslararas› sosyal politikaya temel oluflturan bir di¤er çal›flma normu ise, tavsiye kararlar›d›r. UÇÖ’nün tavsiye kararlar›, sözleflme olarak onaylanmas›n› gerektiren yeterli olgunlu¤a ulaflmam›fl konularda haz›rlanmakla birlikte kimi zaman sözleflmeleri tamamlay›c› iflleve de sahiptir ve sözleflmelerin uygulanmas›nda üye ülkelere yol gösterici niteliktedir (Erdut, 2003: 57). Uluslararas› sosyal politika alan›nda, 1919 ve 2011 y›llar› aras› dönemde 189 sözleflme kabul edilmifltir. Onaylanan sözleflme ve tavsiye kararlar›n›n kapsad›¤› konular›; dernek kurma özgürlü¤ünü gerçeklefltirme, zorunlu çal›flma yasalar›, istihdam alanlar›ndaki ayr›cal›klar›n kald›r›lmas›, çal›flma yönetimi, endüstriyel iliflkiler, istihdam politikas›, çal›flma koflullar›, sosyal güvenlik, ifl güvenli¤i ve sa¤l›¤›, kad›nlar›n istihdam›, çocuklar›n istihdam›, göçmen iflçilerin istihdam› ve gemi adamlar›n›n istihdam› vb. olarak s›ralamak mümkündür (Ateflo¤ullar›, 1997: 23). ULUSLARARASI ÇALIfiMA NORMLARI VE TÜRK‹YE Türk hukukunda uluslararas› anlaflmalar›n yap›lmas›, onaylanmas› ve yay›mlanmas› konusunu düzenleyen iki önemli yasa bulunmaktad›r. Bunlardan ilki, “Milletleraras› Anlaflmalar›n Yap›lmas› Yürürlü¤ü ve Yay›nlanmas› ile Baz› Anlaflmalar›n Yap›lmas› ‹çin Bakanlar Kuruluna Yetki Verilmesi Hakk›ndaki Kanun”dur. Di¤er yasal düzenleme ise, “Milletleraras› Münasebetlerin Yürütülmesi ve Koordinasyonu Hakk›nda Kanun”dur. ‹lk yasa 1963 y›l›nda; ikinci yasa ise 1969 y›l›nda yürürlü¤e girmifltir. Her iki yasa birbirini tamamlamakla birlikte, Türkiye’nin uluslararas› sözleflmeleri onaylama mekanizmalar›n› da aç›kça belirtmektedir (Kaya, 1999: 70). Bu çerçevede sözleflmeler ya resmi gerekçelerle ya da bir yükümlülük olarak 13 Uluslararas› Çal›flma Örgütüne üye ülkelerin onaylad›klar› sözleflme ve tavsiye kararlar› uluslararas› çal›flma normlar›n› oluflturmaktad›r. Tavsiye kararlar› uluslararas› sözleflmelerin uygulanmas›nda yol göstericidir.
  22. 22. 14 Uluslararas› Sosyal Politika onaylanmaktad›r. Sözleflmelerin resmi gerekçe olarak onaylanmas›, söz konusu olan sözleflmenin ulusal mevzuatla uyum içinde bulunmas›, yürürlükteki yasal düzenlemelere ayk›r› düflen ve onlar›n de¤ifltirilmesini gerektiren ayk›r› düzenlemeler içermemesidir. ‹kinci gerekçe ise, Türkiye’nin uluslararas› iflbirli¤ine önem vermesi ve onay›, sözleflmeyi kabul eden uluslararas› kuruluflun üyesi olmas›n›n do¤urdu¤u bir yükümlülük olarak de¤erlendirmesidir (Gülmez, 1992: 177). Uluslararas› çal›flma normlar›n›n sahip olduklar› önem aç›s›ndan Türk ‹fl Hukuku üzerine baz› etkileri bulunmaktad›r. Bu etkileri; yay›lma etkisiyle etkilenme, temel norm olarak al›nma, uygulamalar›ndan yararlanma, ulusal normlar› evrensel normlara yaklaflt›rma çabalar› ile teknik ve e¤itim iflbirli¤inin etkisi olarak s›ralamak mümkündür (Kaya, 1999: 79-92). Uluslararas› Çal›flma Örgütünün, Uluslararas› Çal›flma Konferanslar›yla oluflturdu¤u standartlar yay›lma etkisiyle kamuoyunda etkili yans›malar yapmakta ve esinti etkisiyle Avrupa Birli¤i’ne hem üye olan hem de üye olmayan ülkelerde etkili olmaktad›r. Türkiye de ço¤unlukla kabul etti¤i temel normlar› kendi iç hukukuna yans›tmaktad›r. Uluslararas› çal›flma standartlar›n›n Türk ‹fl Hukukunun oluflumunda temel norm olarak al›nma süreci 1936 tarihli ‹fl Kanununun kabulüyle bafllam›flt›r. Onaylanan uluslararas› normlarla ba¤lant›l› olarak ‹fl Kanunu ve ilgili Kanunlarda de¤ifliklikler yap›lm›flt›r. Bir di¤er etki olan ulusal normlar› evrensel normlara yaklaflt›rma çabas› ise, bir önceki bölümde “uluslararas› çal›flma normlar›n›n oluflumunda etkili olan nedenler” bafll›¤› alt›nda da ayr›nt›l› olarak inceledi¤imiz gibi, Türk ‹fl Hukuku ile düzenleme alt›na al›nan ilkelerin uluslararas› kabullerle uyumlu hale getirilmesini kapsamaktad›r. Bu anlamda uluslararas› normlar sadece 3008 say›l› ‹fl Kanununun de¤il; bireysel ve toplu ifl hukuku ile sosyal güvenlik hukukunun gelifltirilmesinde oldukça etkili olmufltur. Uluslararas› normlar›n Türk ‹fl Hukuku üzerindeki son bir etkisi ise teknik ve e¤itim iflbirli¤inin etkisidir (Kaya, 1999: 79-92). ULUSLARARASI ÇALIfiMA NORMLARININ ‹Ç HUKUK ALANINDA DE⁄ER‹ VE ETK‹S‹ SORUNU Genel Olarak Uluslararas› hukuk ile iç hukuk aras›ndaki iliflki ilk olarak H. Triepel taraf›ndan incelenmifltir. Uluslararas› çal›flma normlar›n›n (sözleflme ve tavsiye kararlar›) onaylanmas›n›n do¤al bir sonucu, onaylanan bu normlar›n iç hukuka dahil edilmesi ya da iç hukuka etkisi sorunudur. Bu sorunun cevab› normlar› onaylayan her bir ülkenin kendi anayasa veya devletler hukukuna ba¤l› olarak de¤ifliklik göstermektedir. Bu nedenle uluslararas› çal›flma normlar›n›n iç hukuk üzerindeki etkisi ve de¤eri sorununu incelerken öncelikle iç hukuk ile uluslararas› hukuk aras›ndaki iliflki aç›klanmal› sonras›nda ise uluslararas› hukukun iç hukuka etkisi incelenmelidir (Güzel, 1997: 16). Literatürde uluslararas› hukuk ile iç hukuk aras›ndaki iliflkiyi ilk olarak ele alan çal›flma bir Alman hukukçusu olan H. Triepel taraf›ndan yap›lm›flt›r. Literatürde uluslararas› hukuk ve iç hukuk aras›ndaki iliflki üzerine farkl› görüfller yer almakla birlikte, Triepel çal›flmas›nda iki görüfl ileri sürmüfltür. Bunlar ikili (düalist) ve tekçi (moniste) görüfllerdir. ‹ç hukuk, bireyler ya da bunlar›n oluflturdu¤u tüzel kifliler aras›ndaki iliflkileri; uluslararas› hukuk ise, ço¤unlukla devletler aras›ndaki iliflkileri düzenlemektedir. ‹kili görüfle göre, her iki hukuk düzeninin birbirlerinden farkl› toplumsal iliflkileri düzenlemesi, uluslararas› hukuk ile iç hukukun birbirinden farkl› ve ba¤›ms›z olmas› sonucunu beraberinde getirmektedir. Buna ek olarak her iki hukuk düzeninin kurallar› birbirinden farkl› kaynaklardan do¤maktad›r. Uluslararas› hukuk ve iç hukuk düzenlerinin birbirlerinden farkl› ve ba¤›ms›z ol-
  23. 23. 1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin Genel Bilgi ve Tan›mlar malar› da baz› sonuçlar› beraberinde getirmektedir. Buna göre, bu iki ayr› hukuk düzeninden birinin di¤erinden farkl› olarak do¤rudan uygulanmas› mümkün olamayacak; her iki hukuk düzeni de farkl› kaynaklardan do¤duklar› için iki hukuk düzeninin birbiriyle çak›flmas› sonucu oluflmayacak ve bir hukuk düzeninde geçerli olan bir kural di¤er hukuk düzenine at›f ya da aktarma yöntemiyle dahil edilmeden her hangi bir etki yaratmayacakt›r (Güzel, 1997: 17). Tekçi görüfle göre ise, uluslararas› hukuk ile iç hukuk düzenleri bir bütünün parças›d›r. Bunun nedeni ise, dünyada varolan hukuk düzeninin tek bir düzen olmas›d›r. Ancak burada da karfl›m›za yan›tlanmas› gereken bir baflka soru ç›kmaktad›r, bu hukuk düzenlerinden hangisi di¤erinden üstündür? Literatürde bu sorunun net bir cevab› bulunmamakla birlikte, baz› yazarlar uluslararas› hukukun üstünlü¤ünü savunurken; baz› yazarlar ise, iç hukukun üstünlü¤ünü savunmaktad›r (Güzel, 1997: 18). Uluslararas› hukuk ile iç hukuk aras›ndaki iliflkiyi inceledikten sonra bundan sonraki bölümde uluslararas› normlar›n iç hukuk üzerindeki etkisi sorunsal› üzerinde durulacakt›r. Uluslararas› Normlar›n ‹ç Hukuka Etkisi Uluslararas› normlar›n, iç hukukta ülkeler taraf›ndan onayland›ktan sonra do¤rudan uygulanabilmesinin temel koflulu onaylanan sözleflme ya da tavsiye kararlar›n›n hükümlerinin do¤rudan uygulanabilir nitelikte olmas›d›r. Buna ek olarak ulusal hukuk sisteminin do¤rudan uygulanmaya elveriflli olmas› da bir baflka kofluldur. Uyuflmazl›k durumunda iç hukuk kurallar›n›n m› yoksa uluslararas› hukuk kurallar›n›n m› uygulanaca¤›, do¤rudan etki konusunda cevaplanmas› gereken bir baflka sorudur. Do¤rudan etki konusu genifl anlam›yla ele al›nd›¤›nda, uluslararas› hukukun iç hukuk üzerinde etkili olabilmesi için uyuflmazl›k konusu hakk›nda iç hukukta herhangi bir düzenlemenin bulunmuyor olmas› gerekmektedir. Bu nedenle, uluslararas› çal›flma normlar› veya uluslararas› sözleflmeler ile Avrupa Sosyal fiart› gibi belgelerin iç hukukta do¤rudan uygulanmas›n› bu gerçek anlam içinde de¤erlendirmek gerekmektedir. Bu koflul d›fl›nda, uluslararas› normlar›n do¤rudan uygulanabilir nitelikte olmas› için taraflar›n amaçlar›, sözleflmenin içerdi¤i kurallar›n konusu ve sözleflme maddelerinin yaz›l›fl biçimi de önem tafl›maktad›r. Ayr›ca uluslararas› normlar›n iç hukukta do¤rudan uygulanabilmesi için aç›k, ayr›nt›l› ve kesin olmas› gerekmektedir. Uluslararas› normlar›n iç hukuk üzerinde do¤rudan uygulanabilirli¤i için tüm bu koflullar›n d›fl›nda belki de olmas› gereken en önemli koflul ulusal hukuk düzeninin buna uygun olmas› kofluludur (Güzel, 1997: 23-25). Uluslararas› normlar›n iç hukuk üzerindeki etkisinin Türkiye aç›s›ndan de¤erlendirmesini Anayasam›z›n 90. maddesi üzerinden yapmak gerekir. Madde hükmünü detayl› olarak incelemeden önce konuyu genel aç›dan de¤erlendirecek olursak, Anayasam›z›n insan haklar›na iliflkin uluslararas› sözleflmeleri ulusal hukukla bütünlefltirmek için öngördü¤ü iki ifllem bulunmaktad›r. Bunlardan ilki “uygun bulma yasas›” ç›kar›lmas›, di¤eri ise, “onay ve Resmi Gazetede yay›mlama” d›r. Bu iki ifllemden ilki yasaman›n yetkisindeyken; ikincisi yürütmenin yetkisindedir (Gülmez, 2005: 11-41). Anayasam›z›n 90. maddesi farkl› uluslararas› anlaflmalar› göz önüne al›p istisnalar koyarak konuyu düzenlemifltir. “Milletleraras› andlaflmalar› uygun bulma” bafll›kl› 90. madde, Anayasan›n “Cumhuriyetin Temel Organlar›” bafll›kl› Üçüncü K›sm›n›n “Yasama” bafll›kl› Birinci Bölümündeki “Türkiye Büyük Millet Meclisinin Görev ve Yetkileri” bafll›kl› II. alt bafll›¤›nda yer alm›flt›r (Gülmez, 2005: 11-41). 15 ‹kili görüfle göre, uluslararas› hukuk ve iç hukuk birbirinden farkl› ve ba¤›ms›zd›r. Tekçi görüfle göre, uluslararas› hukuk ve iç hukuk bir bütünün parçalar›d›r.
  24. 24. 16 Uluslararas› Sosyal Politika MADDE 90. - Türkiye Cumhuriyeti ad›na yabanc› devletlerle ve milletleraras› kurulufllarla yap›lacak andlaflmalar›n onaylanmas›, Türkiye Büyük Millet Meclisinin onaylamay› bir kanunla uygun bulmas›na ba¤l›d›r. Ekonomik, ticarî veya teknik iliflkileri düzenleyen ve süresi bir y›l› aflmayan andlaflmalar, Devlet Maliyesi bak›m›ndan bir yüklenme getirmemek, kifli hallerine ve Türklerin yabanc› memleketlerdeki mülkiyet haklar›na dokunmamak flart›yla, yay›mlanma ile yürürlü¤e konabilir. Bu takdirde bu andlaflmalar, yay›mlar›ndan bafllayarak iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgisine sunulur. Milletleraras› bir andlaflmaya dayanan uygulama andlaflmalar› ile kanunun verdi¤i yetkiye dayan›larak yap›lan ekonomik, ticarî, teknik veya idarî andlaflmalar›n Türkiye Büyük Millet Meclisince uygun bulunmas› zorunlu¤u yoktur; ancak, bu f›kraya göre yap›lan ekonomik, ticarî veya özel kiflilerin haklar›n› ilgilendiren andlaflmalar, yay›mlanmadan yürürlü¤e konulamaz. Türk kanunlar›na de¤ifliklik getiren her türlü andlaflmalar›n yap›lmas›nda birinci f›kra hükmü uygulan›r. Usulüne göre yürürlü¤e konulmufl milletleraras› andlaflmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakk›nda Anayasaya ayk›r›l›k iddias› ile Anayasa Mahkemesine baflvurulamaz. (Ek cümle: 7.5.2004-5170/7 md.) Usulüne göre yürürlü¤e konulmufl temel hak ve özgürlüklere iliflkin milletleraras› andlaflmalarla kanunlar›n ayn› konuda farkl› hükümler içermesi nedeniyle ç›kabilecek uyuflmazl›klarda milletleraras› andlaflma hükümleri esas al›n›r. Yukar›da da belirtti¤imiz üzere 90.maddenin ilk f›kras› uyar›nca onaylama iflleminin bir uygun bulma yasas›n›n ç›kar›lmas›yla bafllamas› gerekmektedir. 2. ve 3. f›kralarda ise, baz› özellikleri bulunan antlaflmalar için onay› uygun bulma yasas› ç›karma koflulunun gerekli olmad›¤› belirtilmifltir. 4. f›kra ise, uygun bulma yasas› ç›kar›lmas›n› “Türk kanunlar›nda de¤ifliklik getiren her türlü andlaflma” için zorunlu tutmufl ve 1. f›kradaki kurala geri dönmüfltür. 5. ve son f›krada, 1. f›kradaki “onaylama” terimi d›fl›nda “usulüne göre yürürlü¤e koyma” terimi kullan›lm›flt›r. Bunun tan›m› yap›lmam›flt›r (Gülmez, 2005: 11-41). 90. maddenin son f›kras›n›n ilk cümlesiyle ifade edilmek istenen, TBMM’nin uygun bulma yasas› ç›kard›¤› ve Cumhurbaflkan›n›n da (Bakanlar Kurulu ile birlikte) onaylad›¤› ve yay›mlad›¤› antlaflmalar›n “kanun hükmünde” oldu¤udur. Birinci cümlenin amac› ve ifllevi, uluslararas› hukukun parças› olan bir antlaflmay› ulusal hukukun parças›na dönüfltürmek, ulusal yarg› yerlerinin ve kamu yetkililerinin ulusal hukuka kat›lan bu antlaflmalar› uygulamas›n› sa¤lamakt›r. ‹kinci cümledeki düzenleme ile yasa koyucu antlaflmalar›n yasalardan farkl› ifllemler niteli¤i tafl›d›¤›n›n bilincinde oldu¤unu ortaya koymufltur. Ek cümlenin, insan haklar›na iliflkin uluslararas› antlaflmalar ile yasalar aras›ndaki uyuflmazl›klar›n çözülmesi için önerdi¤i çözüm, uluslararas› antlaflma hükümlerinin “esas” al›nmas›d›r. Ek cümlede, uluslararas› antlaflmalar ile yasalar aras›nda ayn› konuda farkl› hükümler bulunmas›ndan do¤an “uyuflmazl›klar”dan söz edilmifltir. Üçüncü cümlede, uluslararas› antlaflmalardaki kurallar›n “esas” al›nmas›n›n, ancak somut bir uyuflmazl›k ç›kmas› durumunda geçerli olaca¤› ifade edilmektedir. Ancak ek cümle, “yarg› yerleri”nin önündeki uyuflmazl›klar ile s›n›rl› bir çözüm getirmemifl, uyuflmazl›klar›n ç›kt›¤› yerlere ya da organlara iliflkin bir belirleme yapmam›flt›r (Gülmez, 2005: 11-41). SIRA S‹ZDE 5 Uluslararas›SIRA S‹ZDE çal›flma normlar› sizce iç hukuk üzerinde etkili midir? E¤er etkiliyse sizce bu etki nas›ld›r? DÜfiÜNEL‹M DÜfiÜNEL‹M S O R U S O R U D‹KKAT D‹KKAT
  25. 25. 1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin Genel Bilgi ve Tan›mlar 17 Özet A M A Ç 1 A M A Ç 2 Uluslararas› sosyal politika kavram›n› tan›mlamak. Uluslararas› sosyal politika, ekonomik ve toplumsal bak›mdan gereksinmesi olan kifli ve kümeleri korumak, piyasa ekonomisi kurallar›n›n do¤urdu¤u ve küreselleflmenin derinlefltirdi¤i uluslararas› bar›fl› tehdit eden eflitsizlik, e¤retilik ve güvencesizlikleri azaltmak ve ortadan kald›rmak amac›yla sosyal politikan›n uluslararas› yanlar›n› ve bunlar›n oluflturduklar› kurulufllar›; bu kurulufllar arac›l›¤›yla ulusal, bölgesel ve uluslararas› düzeylerde izlenmesi gereken politikalar›, bu politikalar›n içerece¤i önlemleri ve bu önlemlerin uygulamaya konulmas› ile denetimini inceleyen bilim dal›d›r. Uluslararas› sosyal politika, uluslararas› piyasada rekabet koflullar›nda eflitlik sa¤lamay›, bar›fl›n devaml›l›¤›na katk›da bulunmay›, sosyal adaleti sa¤lamay›, ekonomik geliflmede sosyal ve insani amaçlar› dikkate almay› ve uluslararas› harekete öncülük etmeyi amaçlamaktad›r. Uluslararas› sosyal politikan›n evrensel ve bölgesel düzeyde geliflimini aç›klamak. Uluslararas› sosyal politikan›n gelifliminde öncülük eden bireysel giriflimler yerini zamanla evrensel ve bölgesel giriflimlere b›rakm›flt›r. Uluslararas› sosyal politikan›n evrensel düzeyde geliflimine katk›da bulunan örgütler Uluslararas› Çal›flma Örgütü (UÇÖ) ile Birleflmifl Milletler ve ba¤l› örgütlerken; uluslararas› sosyal politikan›n bölgesel düzeyde geliflimine katk›da bulunan örgütler Avrupa Konseyi ile Avrupa Birli¤i’dir. UÇÖ, çal›flma hayat› ile ilgili konular ve toplumsal sorunlar›n birlikte tart›fl›lmas›na imkân sa¤lamas› aç›s›ndan önemlidir. Uluslararas› sosyal politika alan›ndaki temel kaynaklar›n önemli bir bölümü UÇÖ taraf›ndan haz›rlanm›flt›r. UÇÖ, uluslararas› çal›flma standartlar›n› kabul etti¤i sözleflme ve tavsiye karalar›yla oluflturmaktad›r. Avrupa Konseyi’nin uluslararas› sosyal politika ile ilgili temel belgeleri Avrupa ‹nsan Haklar› Sözleflmesi ve Avrupa Sosyal fiart›’d›r. Bir di¤er örgüt olan Avrupa Birli¤i ise, birli¤e üye olan ülkelerde çal›flanlar›n hayat ve çal›flma koflullar›n› iyilefltirip, iflçi ve iflveren örgütleri aras›nda sosyal diyalo¤un geliflmesini sa¤layarak Avrupa Birli¤i’ne üye ülkelerin sosyal politika düzenlemeleri aras›nda bir uyum sa¤lamay› amaçlamaktad›r. A M A Ç 3 A M A Ç 4 A M A Ç 5 Uluslararas› sosyal politika ve uluslararas› çal›flma normlar›n›n oluflumunda etkili olan nedenleri aç›klamak. Uluslararas› sosyal politikan›n geliflmesinde etkili olan nedenleri uluslararas› rekabet, siyasal yak›nlaflma veya bütünleflmeye ihtiyaç duyulmas›, insani nedenler, meslek bilincinin oluflmas›n›n yaratt›¤› uluslararas› dayan›flma ihtiyac› ve sosyo-politik önlemler aras›ndaki farkl›l›klar›n kald›r›lmas› ihtiyac› olarak s›ralamak mümkündür. Uluslararas› çal›flma normu, uluslararas› sözleflme ve tavsiye karar› kavramlar›n› aç›klamak. Genel anlam›yla uluslararas› çal›flma normlar› özde insan›n ve onun ayr›lmaz bir parças› olan iflgücünün çal›flma yaflam›nda ekonomik, sosyal ve mesleki yönden korunup gelifltirilmesini sa¤layan bölgesel, k›tasal ve evrensel düzeyde benimsenen ilkeler ve kurallar bütünüdür. UÇÖ’nün uluslararas› sosyal politikaya temel oluflturan uluslararas› çal›flma normlar›, sözleflme ve tavsiye kararlar›d›r. Uluslararas› çal›flma normlar›n›n iç hukuk ve Türk ‹fl Hukuku üzerindeki etkisini aç›klamak. Türk hukukunda uluslararas› anlaflmalar›n yap›lmas›, onaylanmas› ve yay›mlanmas› konusunu düzenleyen yasalar Milletleraras› Anlaflmalar›n Yap›lmas› Yürürlü¤ü ve Yay›nlanmas› ile Baz› Anlaflmalar›n Yap›lmas› ‹çin Bakanlar Kuruluna Yetki Verilmesi Hakk›ndaki Kanun ile Milletleraras› Münasebetlerin Yürütülmesi ve Koordinasyonu Hakk›nda Kanun’dur. Uluslararas› çal›flma normlar›n›n sahip olduklar› önem aç›s›ndan Türk ‹fl Hukuku üzerine etkileri; yay›lma etkisiyle etkilenme, temel norm olarak al›nma, uygulamalar›ndan yararlanma, ulusal normlar› evrensel normlara yaklaflt›rma çabalar› ile teknik ve e¤itim iflbirli¤inin etkisidir. Uluslararas› hukukun iç hukuk üzerinde etkili olabilmesi için uyuflmazl›k konusu hakk›nda iç hukukta herhangi bir düzenlemenin bulunmuyor olmas› gerekmektedir. Uluslararas› normlar›n do¤rudan uygulanabilir nitelikte olmas› için taraflar›n amaçlar›, sözleflmenin içerdi¤i kurallar›n konusu ve sözleflme maddelerinin yaz›l›fl biçimi de önem tafl›maktad›r. Ayr›ca uluslararas› normlar›n iç hukuk üstünde do¤rudan uygulanabilmesi için aç›k, ayr›nt›l›, kesin ve ulusal hukuk düzeninin buna uygun olmas› gerekmektedir.
  26. 26. 18 Uluslararas› Sosyal Politika Kendimizi S›nayal›m 1. Afla¤›dakilerden hangisi uluslararas› sosyal politikan›n amaçlar›ndan biri de¤ildir? a. Ekonomik krizleri sona erdirmek b. Rekabet koflullar›nda eflitlik sa¤lamak c. Sosyal adaleti sa¤lamak d. Uluslararas› harekete öncülük etmek e. Ekonomik geliflmede insani amaçlar› dikkate almak 6. Uluslararas› alanda sosyal bütünleflme sa¤lama amac› ilk defa afla¤›dakilerden hangisinde gündeme getirilmifltir? a. ‹nsan Haklar› Evrensel Bildirgesi b. Versailles Bar›fl Görüflmeleri c. Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararas› Sözleflmesi d. Maastricht Anlaflmas› e. Paris Anlaflmas› 2. Afla¤›dakilerden hangisi uluslararas› sosyal politikan›n oluflumunda rol oynayan evrensel örgütlerden biridir? a. ‹slam Ükeleri Birli¤i b. Milletler Cemiyeti c. Uluslararas› Çal›flma Örgütü d. Avrupa Konseyi e. Avrupa Birli¤i 7. ‹flgücünün çal›flma yaflam›nda ekonomik, sosyal ve mesleki yönden korunup gelifltirilmesini sa¤layan evrensel düzeyde benimsenen ilkeler ve kurallar bütününe ne ad verilir? a. Uluslararas› anlaflmalar b. Uluslararas› hukuk c. Uluslararas› çal›flma sözleflmeleri d. Uluslararas› çal›flma normlar› e. Uluslararas› teklifler 3. Uluslararas› Çal›flma Örgütünün merkezi afla¤›dakilerden hangisidir? a. Hollanda b. Fransa c. Almanya d. ‹sviçre e. ABD 4. Dünya bar›fl›n›, güvenli¤ini korumak ve uluslar aras›nda ekonomik, toplumsal ve kültürel iflbirli¤i oluflturmak amac›yla kurulan uluslararas› örgüt afla¤›dakilerden hangisidir? a. Birleflmifl Milletler b. Uluslararas› Çal›flma Örgütü c. Avrupa Birli¤i d. Avrupa Konseyi e. Milletler Komitesi 5. Afla¤›dakilerden hangisi Avrupa ‹nsan Haklar› Sözleflmesi’nde düzenleme alt›na al›nan haklardan biridir? a. Sosyal koruma hakk› b. Sosyal güvence hakk› c. Eflit davranma hakk› d. ‹zin hakk› e. Sendikaya üyelik hakk› 8. Uluslararas› sözleflmelerin uygulanmas›nda üye ülkelere yol gösterici nitelikte olan uluslararas› düzenlemeye ne ad verilir? a. Uluslararas› anlaflma b. Uluslararas› sözleflme c. Tavsiye karar› d. Teklif karar› e. Uluslararas› toplant› 9. Afla¤›dakilerden hangisi uluslararas› çal›flma normlar›n›n Türk ‹fl Hukuku üzerindeki etkilerinden biri de¤ildir? a. Yay›lma etkisiyle etkilenme b. Temel norm olarak al›nma c. Uygulamalar›ndan yararlanma d. Ulusal normlar› evrensel normlara yaklaflt›rma e. Teknik iflbirli¤inden uzaklaflma 10. Uluslararas› hukuk ile iç hukukun birbirinden farkl› ve ba¤›ms›z oldu¤unu ileri süren görüfl afla¤›dakilerden hangisidir? a. Tekçi görüfl b. ‹kili görüfl c. Çoklu görüfl d. Ba¤›ms›z görüfl e. Tekli görüfl
  27. 27. 1. Ünite - Uluslararas› Sosyal Politika ve Uluslararas› Çal›flma Normlar›na ‹liflkin Genel Bilgi ve Tan›mlar “ 19 Kendimizi S›nayal›m Yan›t Anahtar› Yaflam›n ‹çinden 1. a TÜRK‹YE ILO’DA KARA L‹STEDE fiebnem Turhan: Radikal Gazetesi/11.06.2011 ILO’nun 100’üncü Uluslararas› Çal›flma Konferans›’nda Türkiye sendikal haklar konusunda Afrika ülkeleriyle ayn› listede yer ald›. Uluslararas› Çal›flma Örgütü’nün (ILO) s›ralamas›nda en ‘kötüler listesi’ne al›nd›. ILO’nun bu y›l 100’üncüsünü düzenledi¤i ve 17 Haziran’a kadar sürecek Uluslararas› Çal›flma Konferans›’nda Türkiye sendikal haklar› ihlal etme, ILO sözleflmelerine uymama, iflten atma ve sendikac›lara yönelik bask›lar konusunda Swaziland, Zimbabve, Burma gibi ülkelerle ayn› kategoride ele al›nd›. ILO’nun Cenevre’deki konferans›na Türkiye’den sendikalar› temsilen D‹SK Uluslararas› ‹liflkiler Daire Müdürü K›vanç Eliaç›k; hükümeti temsilen de Doç. Dr. Zeki Parlak ile Çal›flma Genel Müdürü Ali Kemal Say›n kat›ld›. Eliaç›k, Türkiye’nin ILO’nun 87 ve 98 numaral› sözleflmelerine uygun davranmad›¤›n› belirterek Uluslararas› Sendikalar Konfederasyonu’nun raporuna göre, Avrupa’da sendikal faaliyetlerden iflten at›lmalar›n yüzde 66’s›n›n Türkiye’de gerçekleflti¤ini söyledi. Eliaç›k as›l çarp›c› olan›n ise Afrika ülkelerinin hükümet temsilcileri ile Türkiye hükümeti resmi yetkililerinin ayn› savunmay› vermesi oldu¤una dikkat çekti. Eliaç›k flöyle konufltu: “Komite önceki gece Türkiye’nin durumunu da görüfltü. Türkiye’den önce görüflülen Swaziland’›n hükümet temsilcileri ILO komitesinin ‘sendikac›lar›n gözalt›na al›nmas› ve tutuklanmas›’na iliflkin sorular›na ‘Onlar sendikal faaliyetlerinden dolay› de¤il terörist olduklar› için tutukland›’ yan›t›n› verdiler. Ard›ndan s›ra bize geldi. Bizim hükümet temsilcilerimize de ILO komitesi neden gözalt›na ald›n›z, tutuklad›n›z diye sorduklar›nda yan›t ayn›yd›; ‘Onlar sendikal de¤il terörist faaliyetten tutukland›.” NEDEN KARA L‹STEDE? Türkiye imza alt›na ald›¤› ILO’nun sendikal haklar› düzenleyen 87 ve 98 numaral› sözleflmelerine uymuyor. Sekiz y›ld›r tart›fl›lan Sendikalar Yasas› hâlâ Meclis’ten geçirilmedi. Avrupa’n›n tümündeki sendikal nedenlerle iflten atmalar›n yüzde 66’s› Türkiye’de yaflan›yor. Türkiye’de sendikaya üye olan her 5 metal iflçisinden 3’ü iflten at›l›yor. Sendikac›lar sadece sendikal faaliyette bulunduklar› için gözalt›na al›n›p tutuklanabiliyorlar. Sendikalar›n eylemlerinde polis afl›r› güç kullan›yor. ” 2. c 3. d 4. a 5. e 6. b 7. d 8. c 9. e 10. b Yan›t›n›z yanl›fl ise “Genel Olarak Sosyal Politika: Kavram ve Tan›m” konusunu yeniden gözden geçiriniz. Yan›t›n›z yanl›fl ise “Uluslararas› Sosyal Politikan›n Oluflumunda Rol Oynayan Evrensel Örgütler” konusunu yeniden gözden geçiriniz. Yan›t›n›z yanl›fl ise “Uluslararas› Sosyal Politikan›n Oluflumunda Rol Oynayan Evrensel Örgütler” konusunu yeniden gözden geçiriniz. Yan›t›n›z yanl›fl ise “Uluslararas› Sosyal Politikan›n Oluflumunda Rol Oynayan Evrensel Örgütler” konusunu yeniden gözden geçiriniz. Yan›t›n›z yanl›fl ise “Uluslararas› Sosyal Politikan›n Oluflumunda Rol Oynayan Bölgesel Örgütler” konusunu yeniden gözden geçiriniz. Yan›t›n›z yanl›fl ise “Uluslararas› Sosyal Politikan›n Oluflumunda Rol Oynayan Bölgesel Örgütler” konusunu yeniden gözden geçiriniz. Yan›t›n›z yanl›fl ise “Uluslararas› Çal›flma Normlar›” konusunu yeniden gözden geçiriniz. Yan›t›n›z yanl›fl ise “Uluslararas› Çal›flma Normlar›” konusunu yeniden gözden geçiriniz. Yan›t›n›z yanl›fl ise “Uluslararas› Çal›flma Normlar› ve Türkiye” konusunu yeniden gözden geçiriniz. Yan›t›n›z yanl›fl ise “Uluslararas› Çal›flma Normlar›n›n ‹ç Hukuk Alan›nda Etkisi Sorunu” konusunu yeniden gözden geçiriniz.
  28. 28. 20 Uluslararas› Sosyal Politika S›ra Sizde Yan›t Anahtar› S›ra Sizde 1 Uluslararas› sosyal politikan›n do¤uflunda temel belirleyici unsurun rekabet eflitsizli¤ini önlemek iste¤i oldu¤unu söyleyebiliriz. Sonras›nda ise, iflçi s›n›f›n›n uluslararas› sosyal politika düflüncesine deste¤i uluslararas› sosyal politikan›n gelifliminde etkili olmufltur. Uluslararas› sosyal politikan›n do¤uflunda etkili olan bir di¤er gerekçe ise, daha çok insani ve manevi bir nitelik tafl›maktad›r. Sanayi Devrimi sonras› dönemde yaflan›lan yoksulluk, insanlar›n kötü çal›flma koflullar›nda, düflük ücretlerle çal›flmak zorunda b›rak›lmas› ve belki de en önemlisi olumsuz ekonomik koflullar gerekçesiyle iflverenlerin ucuz emek olarak de¤erlendirdi¤i kad›n ve çocuk iflgücünün imalat sektöründe yer almaya bafllamas› insanl›k duygusunda zedelenmeye neden olmufltur. Böyle bir sosyo-ekonomik ortamda bar›fl›n sa¤lanmas›, insanlar›n açl›k ve yoksullu¤un bask›s›ndan kurtulabilmesi ancak iç bar›fl kadar uluslararas› bar›fl›n ve uluslararas› adaletin sa¤lanmas›yla mümkün olabilecektir. Sosyal politikan›n uluslararas›laflmas›n›n bir di¤er gerekçesini, olumsuz çal›flma ve yaflam koflullar›n› ortak düzeyde paylaflan çal›flanlar›n dayan›flma duygusu olarak belirtmek mümkündür. S›ra Sizde 2 Sosyal politikan›n ilk oluflumlar›n› 19. yüzy›l›n ilk yar›s›ndaki ‹ngiltere’de bulmak mümkündür. ‹ngiltere’de çok fazla say›da iflçinin çal›flt›¤› bir dokuma fabrikas›na sahip olan Robert Owen sosyal politikalar›n ilk örneklerini kendi fabrikas›nda uygulam›flt›r. Owen yasal anlamda hiçbir zorunlulu¤u olmamas›na ra¤men kendi fabrikas›nda çal›flan iflçilerin çal›flma koflullar›n› olumlu yönde etkileyecek düzenlemelerde bulunmufltur. Ancak ulusal düzeydeki düzenlemelerin yeterli olmayaca¤› düflüncesi ve sanayileflmifl ülkelerin aralar›ndaki rekabet nedeniyle etkin bir sosyal politikan›n ancak uluslararas› düzeyde olmas› Owen’› uluslararas› sosyal politika kurallar› oluflturma yolunda harekete geçirmifltir. Uluslararas› sosyal politika alan›ndaki ilk hareketlenme 19. yüzy›l›n ortalar›ndan sonra h›z kazanmaya bafllam›flt›r. S›ra Sizde 3 UÇÖ’nün uluslararas› sosyal politika alan›ndaki temel kaynaklardan ilki UÇÖ Anayasas›’n›n “Bafllang›ç” bölümü ile Filadelfiya Bildirgesi’nde yer alan “Genel ‹lkeler” bölümlerinde yer alan ilkelerdir. Örgütün önemli bir di¤er belgesi ise, “Çal›flmaya ‹liflkin Temel Haklar ve ‹lkeler Bildirgesi”dir. UÇÖ Anayasas›’n›n “Bafllang›ç” bölümü ile Filadelfiya Bildirgesi’nin “Genel ‹lkeler” bölümünde yer alan ilkeler çerçevesinde örgütün amac› iki temel bafll›k alt›nda toplanmaktad›r. Bunlardan ilki, evrensel ve sürekli bir bar›fl›n ancak sosyal adalet temeli üzerine kurulabilece¤idir. ‹kinci amaç ise, adaletsizlik, sefalet ve ayr›cal›klar› içeren çal›flma koflullar›n›n varl›¤› ve bu koflullar›n düzeltilmesi olarak belirlenmifltir. Uluslararas› rekabetin sosyal sonuçlar›ndan kayg› duyulmas› da üçüncü amaç olarak belirtilmektedir. S›ra Sizde 4 Uluslararas› çal›flma normlar›n›n ortaya ç›k›fl›nda etkili olan unsurlar› afla¤›daki gibi s›ralamak mümkündür; • Uluslararas› piyasada rekabet koflullar›nda eflitlik sa¤lama • Siyasal yak›nlaflma ve sosyal bütünleflmeye ihtiyaç duyma • Mesleki dayan›flmaya ihtiyaç duyma • Uygulanan sosyo-politik önlemler aras›ndaki farkl›l›klar› giderme • Eme¤in ve sermayenin uluslararas› hareketlili¤ini sa¤lama S›ra Sizde 5 Uluslararas› normlar›n, iç hukukta ülkeler taraf›ndan onayland›ktan sonra do¤rudan uygulanabilmesinin temel koflulu onaylanan sözleflme ya da tavsiye kararlar›n›n hükümlerinin do¤rudan uygulanabilir nitelikte olmas›d›r. Buna ek olarak ulusal hukuk sisteminin do¤rudan uygulanmaya elveriflli olmas› da bir baflka kofluldur. Uyuflmazl›k durumunda iç hukuk kurallar›n›n m› yoksa uluslararas› hukuk kurallar›n›n m› uygulanaca¤›, do¤rudan etki konusunda cevaplanmas› gereken bir baflka sorudur. Do¤rudan etki konusu genifl anlam›yla

×