Nauka o bibliotece

Nauka o bibliotece (bibliotekoznawstwo) Dr Stefan Kubów

Nauka o bibliotece
I. Geneza
Dwa źródła:
1. Jako dziedzina bibliografii (od połowy XVIII w.) zob. wykł. Nauka o książce
2. Wiedza zawarta w podręcznikach bibliotekarstwa (m. in.Denis, Einleitung in die Buecherkunde . Lepizig 1757-77), M. Schrettinger, Versuch eines vollstaendigen Lehrbuchs der Bibliothekswissenschaft . Tamże, 1808-1829, J. Lelewel, Bibliograficznych ksiąg dwoje . Warszawa, 1822-1826).
Zajmowano się: zasadami gromadzenia i opracowania ksiąg, ich układu w bibliotece (klasyfikacji) i konserwacji (lub raczej restauracji). Do tego potrzebna była wiedza bibliograficzna, paleografia i neografia, znajomość rynku księgarskiego i antykwarycznego oraz wiedza z historii pismiennictwa naukowego i literackiego

Nauka o bibliotece
II. Rozwój
Wykładana od początków XIX w. na uniwersytetach jako dziedzina bibliografii (w Polsce m.in. J. Lelewel i K. Estreicher na Uniwersytecie Warszawskim, ten drugi też na Jagiellońskim, Jerzy S. Bandtkie na UJ. (Głównie prowadzili je dyrektorzy bibliotek uniwersyteckich lub ich zastępcy)
Pierwsza Katedra Bibliotekoznawstwa (Lehrstuhl fuer Bibliothekswissenschaft) na uniwersytecie w Getyndze, 1886 r.
Rola K. Głombiowskiego, jako promotora bibliotekoznawstwa (a potem bibliologii) na uniwersytetach polskich ( Bibliotekoznawstwo jako dyscyplina uniwersytecka . „Roczniki Biblioteczne” 1962, z. 1-2; O dalszy rozwój bibliotekoznawstwa uniwersyteckiego . Tamże, 1967, z. 3-4)
Spory o status dyscypliny lat 70tych. Dwa stanowiska: Bibliotekoznawstwo jako samodzielna dyscyplina vs. Bibliotekoznawstwo jako subdyscyplina bibliologii + Bibliotekoznawstwo i informacja naukowa jako jedna dyscyplina

Nauka o bibliotece
III. Kategoria centralna: biblioteka (od gr. biblos. – książka, theke – składnica). Synonim: Książnica (stąd dawniej bibliotekarstwo – książnictwo, a dziś m.in.. Książnica Pomorska, Książnica Beskidzka itd.)
Wg. Encyklopedii wiedzy o książce (Wrocław, 1971): 1. Pomieszczenie dla książek (budynek, lokal, szafa), 2. Księgozbiór. 3. Instytucja, która gromadzi i udostępnia księgozbiór.
Inne rozumienia: m.in.. zbiór programów komputerowych, serie wydawnicze, a nawet nazwa lokalu gastronom.

Nauka o bibliotece
IV. Biblioteka jako przedmiot nauki
Instytucja, która spełnia określone funkcje społeczne (badawcze, szkoleniowe, rekreacyjne) przez gromadzenie, opracowanie i udostępnianie dokumentów oraz informowanie o nich. Jej podstawowymi składnikami są: zorganizowane zbiory biblioteczne, użytkownicy, aparat biblioteczny, oraz bibliotekarze, a także lokal z wyposażeniem. (Z. Gaca-Dąbrowska, O teoretycznych problemach nauki o bibliotece . „Studia o Książce”, 1980, T. 10)

Nauka o bibliotece
IV. Biblioteka c.d.
Określony i zorganizowany wg właściwych sobie zasad system komunikacji społecznej. Podstawowymi jego składnikami są:
a) Przygotowani zawodowo do jego obsługi ludzie,
b) Określone materiały biblioteczne,
c) Odpowiednio przystosowany lokal,
d) Racjonalna, służąca systemowi organizacja pracy,
e) Użytkownicy (J. Ratajewski, Biblioteki, bibliotekarstwo, bibliotekoznawstwo. W : Bibliotekarstwo . Wyd. 2. Warszawa 1998
Ale dodać należałoby też podstawy prawne i finansowe funkcjonowania

Nauka o bibliotece
V. Bibliotekarstwo
1.Zespół umiejętności teoretycznych i praktycznych potrzebnych do wykonywania czynności zawodowych bibliotekarza. 2. „Zajęcie”, opanowywane w drodze praktyki lub kształcenia ( Encyklopedia wiedzy o książce)
Całość wszystkich działań biblioteki (J. Ratajewski, Op. cit .)

Nauka o bibliotece
VI. Przedmiot nauki o bibliotece
Bibliotekarstwo (jego historia,, teoria, metodyka i praktyka), biblioteka jako taka, wzięta w całości, ze wszystkimi jej komponentami (J. Grigoriew, Mietodołogiczeskije problemy sowietskogo bibliotiekowiedienija . Moskwa, 1968).
Jeden z działów nauki o książce poświęcony badaniom biblioteki jako określonej instytucji naukowej i społeczno-oświatowej w aspekcie historycznym i organizacyjnym ( Encyklopedia… Op. cit.)
Dyscyplina naukowa, zajmująca się badaniem biblioteki jako określonego systemu komunikacji społecznej i jego roli w szeroko pojętej kulturze (J. Ratajewski, Op. cit .)
Nauka o procesach bibliotecznych i pokrewnych (J. Wojciechowski, Bibliotekarz w bibliotece. „Roczniki biblioteczne”, 1997, z.1-2)
Wg Wikipedii bibliotekoznawstwo = bibliotekarstwo

Nauka o bibliotece
VII. Problematyka nauki o bibliotece
Biblioteka (historia i współczesność, typologia bibliotek),
Procesy biblioteczne (gromadzenie, opracowanie, w tym języki informacyjno-wyszukiwawcze, udostępnianie, działalność informacyjna – w ujęciu historycznym i współczesnym),
Działalność bibliograficzna,
Zbiory biblioteczne (gromadzenie, przechowywanie, konserwacja)
Zawód bibliotekarza (historia i współczesność, biografistyka bibliotekarska, kształcenie i doskonalenie zawodowe, model zawodowy, etyka lub raczej deontologia zawodowa, organizacje bibliotekarskie, piśmiennictwo zawodowe i naukowe),
Marketing i inne formy kontaktu z otoczeniem,
Zarządzanie w bibliotece,
Technologia i budownictwo biblioteczne,
Normalizacja biblioteczna,
Współpraca bibliotek,
Teoria i metodologia

Nauka o bibliotece
Organizacja badań
W skali międzynarodowej: IFLA
W skali narodowej: ośrodki akademickiego kształcenia bibliotekarzy, biblioteki narodowe i in., towarzystwa naukowe
Badania bibliotekoznawcze w Polsce:
Ośrodki akademickiego kształcenia bibliotekarzy
Biblioteka Narodowa,
Inne biblioteki naukowe,
Rola SBP,
Piśmiennictwo naukowe (czasopisma)

Nauka o bibliotece
Lektura uzupełniająca:
Z. Żmigrodzki (red.) Bibliotekarstwo . Wyd. 2. warszawa, 1998 (rozdz. 1, 2)
J. Ratajewski, Wprowadzenie do bibliotekoznawstwa. Warszawa, 2002
J. Wojciechowski, Bibliotekarstwo : kontynuacje i zmiany. Kraków 1999 (rozdz. Bibliotekarz w bibliotece )
S. Kubów, Jakich badań potrzebują biblioteki w Polsce? W: Działalność naukowa i informacyjna bibliotek uczelnianych. Białystok, 2005

Nauka o bibliotece

by Marcin Malinowski on Dec 14, 2008

Accessibility

Categories

Tags

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 23

Statistics

Nauka o bibliotece — Presentation Transcript