CÜMLENİN ÖĞELERİ
Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarakanlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir.    Bir cümlenin oluşması için en...
Yüklem   Cümlede kip ve zaman bildirerek yargıyıortaya koyan temel unsurdur. Tek başınacümle özelliği gösterir. Diğer öğel...
Özne    Cümlede yüklemin bildirdiği işi, hareketiyapan ya da oluş içinde bulunan öğedir. Cümlenintemel öğesidir. Ancak her...
ÖRNEK  “ Ben akşam eve gideceğim.“• Cümlesinde gideceğim kelimesi yapılan işi  belirttiği için cümlenin yüklemidir.• Yükle...
NesneCümlede yüklemin bildirdiği işten etkilenenöğedir. Yükleme sorulan “kimi, neyi,ne” sorularına cevap verir.Nesneler ha...
1. Belirtili NesneNesne görevinde bulunan söz, “-i” hal ekinialmışsa, nesneye belirtili nesne denir. Yüklemesorulan “neyi,...
ÖRNEK• “Çiçekleri annesine verdi.”  cümlesinde “Çiçekleri” nesnesi “-i” hal eki  aldığından belirtili nesnedir.• “Elbiseyi...
• “vurduğu top camı kırdı.” cümlesinde camı  kelimesi “-i” hal eki aldığı için cümlenin belirtili  nesnesidir.• “Yemeği ço...
2. Belirtisiz NesneNesne görevinde bulunan söz “-i” hal ekinialmamışsa nesne, belirtisiz nesnedir. Öznebulunduktan sonra y...
ÖRNEK• “Annesi için çiçek topladı.”  Özne bulunduktan sonra yükleme sorulan  “ne?” sorusuna cevap verilen kelime “çiçek”  ...
DOLAYLI TÜMLEÇ    Yüklemin yöneldiği, bulunduğu, çıktığı yerigösteren öğedir. Yükleme sorulan “-e”, “-de”ve “-den” hal ekl...
ÖRNEK• “Elindeki kitap ve defterleri bana verdi.”     cümlesinde altı çizili öğeyi bulabilmek için  yükleme “kime” sorusun...
• “O, iki gün önce buradan ayrıldı.”     cümlesinde altı çizili öğe “nereden”  sorusuna cevap vererek dolaylı tümleç olmuş...
ÖRNEKLER• “Evde yapılan yemekleri beğenmeyince kızdı.”    Cümlesinde yükleme sorulan “nerede? Sorusuna cevap veren evde ke...
• “ Kahvede çay içerken bir yandan da gazete  okuyordu.”      cümlesinde “nerede?” sorusuna cevap  veren “kahvede” kelimes...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Cümlenin Öğeleri

4,069 views
3,678 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
4,069
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Cümlenin Öğeleri

  1. 1. CÜMLENİN ÖĞELERİ
  2. 2. Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarakanlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Bir cümlenin oluşması için en önemli şart, kipve şahıs bildiren bir unsurun bulunmasıdır. Yanieğer cümle içinde herhangi bir söz, haber veyadilek kiplerinden herhangi biriyle çekimli haldebulunuyorsa o, bir yargı bildiriyor demektir. Yargıbildirmek ise cümle olmanın en önemli koşuludur.Şahıs bildirmek, cümle olmak için her zamangerekli değildir.
  3. 3. Yüklem Cümlede kip ve zaman bildirerek yargıyıortaya koyan temel unsurdur. Tek başınacümle özelliği gösterir. Diğer öğeler yüklemintamamlayıcı öğeleridir. Cümlede yüklemi bulmak için herhangi biröğeye soru soramayız. Onu çekimli durumdabulunan sözcüklerden anlarız.
  4. 4. Özne Cümlede yüklemin bildirdiği işi, hareketiyapan ya da oluş içinde bulunan öğedir. Cümlenintemel öğesidir. Ancak her cümlede bulunmakzorunda değildir. Cümlede özneyi bulmak içinyükleme “kim” ve “ne” sorularını sorarız. Ancaközellikle “ne” sorusu, nesneyi bulmak için desorulduğundan, biz özne sorusunu yüklemedeğişik biçimde sorarız.
  5. 5. ÖRNEK “ Ben akşam eve gideceğim.“• Cümlesinde gideceğim kelimesi yapılan işi belirttiği için cümlenin yüklemidir.• Yükleme sorulan kim sorusunun cevabı ben olduğu için ben kelimesi cümlenin öznesidir.
  6. 6. NesneCümlede yüklemin bildirdiği işten etkilenenöğedir. Yükleme sorulan “kimi, neyi,ne” sorularına cevap verir.Nesneler hal ekini alıp almamalarına göre ikigrupta incelenir.
  7. 7. 1. Belirtili NesneNesne görevinde bulunan söz, “-i” hal ekinialmışsa, nesneye belirtili nesne denir. Yüklemesorulan “neyi, kimi” sorularını sorarak bulunankelime belirtili nesnedir.
  8. 8. ÖRNEK• “Çiçekleri annesine verdi.” cümlesinde “Çiçekleri” nesnesi “-i” hal eki aldığından belirtili nesnedir.• “Elbiseyi çok beğendi.” cümlesinde elbiseyi kelimesi “-i” hal eki aldığı için belirtili nesnedir.
  9. 9. • “vurduğu top camı kırdı.” cümlesinde camı kelimesi “-i” hal eki aldığı için cümlenin belirtili nesnesidir.• “Yemeği çok tuzlu yaptığı için herkes aç kaldı.” cümlesinde yemeği kelimesi “-i” hal eki aldığı için belirtili nesnedir.
  10. 10. 2. Belirtisiz NesneNesne görevinde bulunan söz “-i” hal ekinialmamışsa nesne, belirtisiz nesnedir. Öznebulunduktan sonra yükleme “ne,kim” sorularısorularak bulunur.
  11. 11. ÖRNEK• “Annesi için çiçek topladı.” Özne bulunduktan sonra yükleme sorulan “ne?” sorusuna cevap verilen kelime “çiçek” kelimesi belirtisiz nesnedir.• “Babam ev için alışveriş yaptı.” cümlesinde özne bulunduktan sonra yükleme sorulan “ne?” sorusuna cevap veren kelime “alışveriş” kelimesi belirtisiz nesnedir.
  12. 12. DOLAYLI TÜMLEÇ Yüklemin yöneldiği, bulunduğu, çıktığı yerigösteren öğedir. Yükleme sorulan “-e”, “-de”ve “-den” hal eklerini alan sorulara aynı eklerialarak cevap veren sözcük ya da söz öbekleridolaylı tümleç görevinde bulunur. Soruların vecevapların aynı ekleri alması zorunluluğubunun diğer öğelerle karışmasına engel olur.Bunu örneklerle açıklayalım.
  13. 13. ÖRNEK• “Elindeki kitap ve defterleri bana verdi.” cümlesinde altı çizili öğeyi bulabilmek için yükleme “kime” sorusunu soruyoruz. Soru da cevap da aynı eki almış. Öyleyse “bana” sözü dolaylı tümleçtir.
  14. 14. • “O, iki gün önce buradan ayrıldı.” cümlesinde altı çizili öğe “nereden” sorusuna cevap vererek dolaylı tümleç olmuş.• “Senin de gelmeni yürekten isterdim.” cümlesinde altı çizili öğe “nasıl” sorusuna cevap verdiğinden dolaylı tümleç değildir.
  15. 15. ÖRNEKLER• “Evde yapılan yemekleri beğenmeyince kızdı.” Cümlesinde yükleme sorulan “nerede? Sorusuna cevap veren evde kelimesi dolaylı tümleç, “neyi?” sorusuna cevap veren yemekleri kelimesi ise cümlenin belirtili nesnedir.
  16. 16. • “ Kahvede çay içerken bir yandan da gazete okuyordu.” cümlesinde “nerede?” sorusuna cevap veren “kahvede” kelimesi dolaylı tümleç, “neyi?” sorusuna cevap veren “gazete” kelimesi ise belirtisiz nesnedir.

×