1.gaia Erregimen Zaharraren krisia. Gorteak eta Konstituzioa.ppt
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

1.gaia Erregimen Zaharraren krisia. Gorteak eta Konstituzioa.ppt

on

  • 451 views

 

Statistics

Views

Total Views
451
Views on SlideShare
451
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

1.gaia Erregimen Zaharraren krisia. Gorteak eta Konstituzioa.ppt Presentation Transcript

  • 1. 1. GAIA: ERREGIMEN ZAHARRAREN KRISIA (1808-1812): CADIZKO GORTEAK ETA 1812KO KONSTITUZIOA
  • 2. 1.ERREGIMEN ZAHARRAREN EZAUGARRIAK. 2. ERREGIMEN ZAHARRAREN KRISIA. 2.1. Karlos IV.aren agintaldia (1788-1808) A. Frantziako iraultzaren eragina. B. Aliantza Frantziarekin eta Erregimen Zaharraren krisia. 2.2. Independentzia gerra eta iraultza liberala: Cadizko Gorteak eta 1812ko konstituzioa. 2.3. Fernando VII.aren agintaldia. 2.4. Amerika hispaniarraren askapena. 3. ERREGIMEN ZAHARRAREN KRISIA EUSKAL HERRIAN.
  • 3. 1. Erregimen Zaharretik Aro Berrira
  • 4. 2.1. Karlos IV.aren agintaldia (1788-1808) Krisi ekonomikoa, politikoa eta soziala; Ideia liberalen garapena (iraultza Europatik dator). A. Frantziako iraultzaren eragina. Liberalismoak aldarrikatuko dituen neurriak: - Burujabetasun nazionala. - Aginte banaketa. - Gizakiaren eskubideak: askatasuna, berdintasuna eta anaitasuna. - Estatu laikoaren defentsa. - Liberalismo ekonomikoa. - Gizarte estamentalaren deuseztapena. Ideia liberalen aurrean: Burges ilustratuak: poztu egingo dira; Talde pribilejiodunak: beldurtu. Aldaketak Calos IV.aren gobernuan: Floridablanca, Arandako Kondea eta Godoy. 1793: Frantzian erregea hil zuten (Luis XVI). - Espainiak (B.H. eta Portugalekin) Frantziari gerra deklaratu zion (Konbentzioko Gerra). - Basileako tratatua: . Frantziak Espainian konkistatutako lurrak aske usten ditu; . Espainiak Santo Domingoko uhartea galtzen du. B. Aliantza Frantziarekin eta Erregimen Zaharraren krisia. - Frantzia eta Espainiak: etsai berdina: Britainia Handia (armada boteretsua). - San Ildefonsoko tratatua Espainia eta Frantziaren artean. - 1796: Napoleon agintean. - 1805: Trafalgar - Frantziak blokeoa ezartzen du Europa osoan (Portugal, salbuespena da). KRISI EKONOMIKOA AREAGOTUZ DOA; ERREFORMEK EZ DUTE EGOERA KONPONTZEN; HERRIA AGINTARIEN AURKA JARRIKO DA.
  • 5. INDEPENDENTZIA GERRA (1808-1813) La Guerra de la Independencia - Zergatiak: - Herriaren haserrea: Napoleonen armada eta Godoyren erreformak (Herritarrak Fernando VII.aren alde) - Erregimen Zaharreko talde boteretsuak iraultzaren beldur dira. - Matxinadak: Aranjuezekoa (ondorioz Godoy epaitu eta Karlos IVak abdikatu). - Baionako abdikazioak: Napoleon, Karlos IV eta Fernando VII: eskumen guztiak Napoleoni eman zizkioten: Jose Bonaparte Espainiako errege izendatzen du Napoleonek. - Gerraren garapena: - 1808ko maiatzean: herri matxinada frantsez okupazioaren aurka. - Napoleonek borrokan parte hartu zuen. - Gerrilen gerra zabaldu zen. - Errusiako frontea. - Valençayko Ituna: Napoleonek Fernando VII.ari koroa itzultzen dio. - Ondorioak: - Galera ekonomiko handiak. - Nazionalismoaren gorakada. - Frantsesen aurkako jarrera (gaur egun arte???).
  • 6. JOSE I BONAPARTEREN GOBERNUA - Baionako Estatutua (1808) - Ideia liberaletan oinarritua baina ez zen benetako konstituzioa. - Erregearen agintea azpimarratzen zuen. - Erlijio katolikoa nagusi bezala mantentzen zuen. - Frantsestuak: Jose Bonaparteren alde zeudenak (ilustratuak baina iraultzaren aurkakoak). - Jose Bonaparteren lorpenak: - Inkisizioa bertan behera utzi. - Jauntxoen erregimena ezereztu. - Haur hezkuntzako ikastetxe publikoak sortu.
  • 7. CADIZKO GORTEAK ETA 1812KO KONSTITUZIOA JUNTA ZENTRALA Politika antolatu gabe: . erregeen abdikazioak . Jose I Bonaparte . Gerra giroa. Juntak bildu ziren Kadizen. Gorte orokorrak. Nortzuk ziren Cadizen bildutako diputatuak? Liberalen alde jokatu zuten faktoreak: – Erregetzaren zehaztasun falta. – Cadizekobiztanleen pentsaera. – Hauteskunde prozesu berezia (gerra giroagatik). •Cadizeko Juntaren lana hirukoitza izan zen: • Espainia gobernatu. • Frantsesen aurkako erresistentzia antolatu. • Gorte bereziak konbokatu: konstituziogileak. •Cadizeko lana: – Sistema politiko berri bat eraiki. – Estatuaren antolakuntza berria. – Gizarte erreformak egiteko lehen pausoak eman.
  • 8. CADIZKO GORTEAK ETA 1812KO KONSTITUZIOA • Cadizko Gorteen helburu nagusiak: – Espainiako erakunde politiko, ekonomiko eta juridikoak erreformatu. – Konstituzio bat idatzi. • Gorteen antolaketa: – Subiranotasun nazionalaren ordezkari dira. – Ganbara bakarrean biltzea erabaki zuten. 1812KOA, ESPAINIAKO LEHEN KONSTITUZIOA DA; LIBERALISMOAREN IDEIAK ETA HIZKERA FINKATU ZITUEN. Kadizeko Konstituzioa ALDARRIKAPEN NAGUSIAK: - Estatu bateratua diseinatzen zuen.: zentralizazio politikoa eta administratiboa. - Subiranotasun nazionala (erregearen subiranotasunaren gainetik); - Botereen banaketa (exekutiboa: Erregeak baino mugatua; Legegilea: Sufragio unibertsal bidez aukeratutako Ganbara bakarra; Epaitzailea: lege berdintasuna ezartzen dute). - Gizonezkoen zeharkako sufragioa onartu ziren. - Pribilejioetan oinarritutako gizarte-eredua ezabatzeko oinarriak jarri zituen. - Estatua konfesionala zela aitortzen zuen.
  • 9. 2.3. Fernando VII.aren agintaldia. A. SEIURTEKO ABSOLUTISTA (1814-1820) • Europan: Errestaurazio absolutista. • Gorteetako diputatu absolutistek “Pertsiarren Manisfestua” idazten dute: absolutismoaren alde azalduz. • Konstituzioa eta Cadizen aldarrikatutako lege guztiak indargabetu zituen. • E.Z.eko erakundeak berreskuratu: Inkisizioa. • Krisi ekonomiko larria zegoen (gerra giroak larritua). B. HIRURTEKO LIBERALA (1820-1823) * 1828eko martxoan: Riego generalaren estatu kolpea. * Konstituzioa indarrean: - Kadizko legeak aplikatzen hasi ziren. - Berta behera utzi : maiorazkoak, jauntxoen erregimena, Inkisizioa,… - Hamarrena murriztu; Elizaren ondasunak saldu. - Inprimatzeko askatasuna onartu. - Foruak ezabatu (zentralismoaren alde). * Kontrairaultza: - Fernado VIIak: laguntza eskatu zion Aliantza Santuari. - 1823: San Luisen Ehun Mila semeak Cadizen sartu ziren. C. HAMARKADA GAITSESGARRIA (DOILORRA) (1823-1833) * Absolutismoaren ezaugarri guztiak berrezarri zituzten. * Arazo ekonomikoak (zorra azko eta zerga gutxi- estamentuen pribilejioengatik- ). * Absolutistak: Karlos Maria Isidroren inguruan biltzen hasi ziren. * Liberalak: gero eta gehiago ziren. * 1833: Fernando VIIa hil zen: ondorengotzaren auzia piztu zen: Isabel – Karlos Maria Isidro (Lege Salikoa)
  • 10. 2.4. Amerika hispaniarraren askapena. A. INDEPENDENTZIAREN ARRAZOIAK. • Goi mailako karguak : espainiarren esku (kreoloak kanpoan). • Ideia ilustratuak kreoloengan izandako eragina. • Merkataritza askea nahi dute (Espainiako monopolioaren aurka). • Espainiako Independentzia gerra eta prozesu liberalaren eragina. A. INDEPENDENTZIA LORTZEKO PROZESUA. • Independentzia gerra garaian: Argentina, Uruguai eta Paraguaik askatasuna lortu zuten. • B.H. eta EEBBen laguntza jaso zuten. • Espainian arazo handiak zeuden eta Fernando VIIak ezin izan zituen Amerikako matxinadak zapaldu. • 1818: Txile • 1819: Kolonbia Handia (Venezuela, Ekuador, Kolonbia eta Panama). • 1822: Mexiko. • 1824: Peru. A. INDEPENDENTZIAREN ONDORIOAK. • Espainia nazioartean bigarren mailara jaitsi zen. • Merkatuak galdu ziren. • Lehengaiak eskuratzeko iturriak galdu ziren. • Askatasuna aldarrikatu zuten herri berriak beste potentzia batzuen menpe geratuko dira: B.H eta EEBB.
  • 11. 3. ERREGIMEN ZAHARRAREN KRISIA EUSKAL HERRIAN. Euskal probintzietako berezitasuna: FORUAK Absolutismo – liberalismo auziak euskal probintzietan KARLISTADAK sorrarazi zituen. KARLOS IV.AREN AGINTALDIA. • Inbasio frantsesa: eragina zuzena: ideia liberalak ezarri zituzten (Foruak ezabatu zituzten). • Konbentzio Gerran frantsesak euskal lurretan sartu ziren. • Gizarte arazoak: - Hiri handietako burgesak - Lurjabeak eta jauntxoak. GERRA GARAIA ETA IRAULTZA LIBERALA. • Frantsesak Espainian sartzerakoan euskal probintziak menpe geratu ziren (hiriburuak bereziki). • Gerra amaieran bertan izan ziren azken gudak. • Ideia liberalen ondorioz: foruak deuseztatu. • Cadizkeo konstituzioak ez zien foruei erreferentziarik egiten. FERNANDO VII ETA ABSOLUTISMOA * 1814-1820: absolutismoa: foruak berrezartzen dira. * 1820-1823: Hirurteko Liberala: Foru aldundien desagerpena. * 1823-1833: Absolutismoa: Foruak ezarri zituzten berriro.