Your SlideShare is downloading. ×
1.gaia Erregimen Zaharraren krisia. Gorteak eta Konstituzioa.ppt
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

1.gaia Erregimen Zaharraren krisia. Gorteak eta Konstituzioa.ppt

299
views

Published on

Published in: Education

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
299
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
8
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. 1. GAIA: ERREGIMEN ZAHARRAREN KRISIA (1808-1812): CADIZKO GORTEAK ETA 1812KO KONSTITUZIOA
  • 2. 1.ERREGIMEN ZAHARRAREN EZAUGARRIAK. 2. ERREGIMEN ZAHARRAREN KRISIA. 2.1. Karlos IV.aren agintaldia (1788-1808) A. Frantziako iraultzaren eragina. B. Aliantza Frantziarekin eta Erregimen Zaharraren krisia. 2.2. Independentzia gerra eta iraultza liberala: Cadizko Gorteak eta 1812ko konstituzioa. 2.3. Fernando VII.aren agintaldia. 2.4. Amerika hispaniarraren askapena. 3. ERREGIMEN ZAHARRAREN KRISIA EUSKAL HERRIAN.
  • 3. 1. Erregimen Zaharretik Aro Berrira
  • 4. 2.1. Karlos IV.aren agintaldia (1788-1808) Krisi ekonomikoa, politikoa eta soziala; Ideia liberalen garapena (iraultza Europatik dator). A. Frantziako iraultzaren eragina. Liberalismoak aldarrikatuko dituen neurriak: - Burujabetasun nazionala. - Aginte banaketa. - Gizakiaren eskubideak: askatasuna, berdintasuna eta anaitasuna. - Estatu laikoaren defentsa. - Liberalismo ekonomikoa. - Gizarte estamentalaren deuseztapena. Ideia liberalen aurrean: Burges ilustratuak: poztu egingo dira; Talde pribilejiodunak: beldurtu. Aldaketak Calos IV.aren gobernuan: Floridablanca, Arandako Kondea eta Godoy. 1793: Frantzian erregea hil zuten (Luis XVI). - Espainiak (B.H. eta Portugalekin) Frantziari gerra deklaratu zion (Konbentzioko Gerra). - Basileako tratatua: . Frantziak Espainian konkistatutako lurrak aske usten ditu; . Espainiak Santo Domingoko uhartea galtzen du. B. Aliantza Frantziarekin eta Erregimen Zaharraren krisia. - Frantzia eta Espainiak: etsai berdina: Britainia Handia (armada boteretsua). - San Ildefonsoko tratatua Espainia eta Frantziaren artean. - 1796: Napoleon agintean. - 1805: Trafalgar - Frantziak blokeoa ezartzen du Europa osoan (Portugal, salbuespena da). KRISI EKONOMIKOA AREAGOTUZ DOA; ERREFORMEK EZ DUTE EGOERA KONPONTZEN; HERRIA AGINTARIEN AURKA JARRIKO DA.
  • 5. INDEPENDENTZIA GERRA (1808-1813) La Guerra de la Independencia - Zergatiak: - Herriaren haserrea: Napoleonen armada eta Godoyren erreformak (Herritarrak Fernando VII.aren alde) - Erregimen Zaharreko talde boteretsuak iraultzaren beldur dira. - Matxinadak: Aranjuezekoa (ondorioz Godoy epaitu eta Karlos IVak abdikatu). - Baionako abdikazioak: Napoleon, Karlos IV eta Fernando VII: eskumen guztiak Napoleoni eman zizkioten: Jose Bonaparte Espainiako errege izendatzen du Napoleonek. - Gerraren garapena: - 1808ko maiatzean: herri matxinada frantsez okupazioaren aurka. - Napoleonek borrokan parte hartu zuen. - Gerrilen gerra zabaldu zen. - Errusiako frontea. - Valençayko Ituna: Napoleonek Fernando VII.ari koroa itzultzen dio. - Ondorioak: - Galera ekonomiko handiak. - Nazionalismoaren gorakada. - Frantsesen aurkako jarrera (gaur egun arte???).
  • 6. JOSE I BONAPARTEREN GOBERNUA - Baionako Estatutua (1808) - Ideia liberaletan oinarritua baina ez zen benetako konstituzioa. - Erregearen agintea azpimarratzen zuen. - Erlijio katolikoa nagusi bezala mantentzen zuen. - Frantsestuak: Jose Bonaparteren alde zeudenak (ilustratuak baina iraultzaren aurkakoak). - Jose Bonaparteren lorpenak: - Inkisizioa bertan behera utzi. - Jauntxoen erregimena ezereztu. - Haur hezkuntzako ikastetxe publikoak sortu.
  • 7. CADIZKO GORTEAK ETA 1812KO KONSTITUZIOA JUNTA ZENTRALA Politika antolatu gabe: . erregeen abdikazioak . Jose I Bonaparte . Gerra giroa. Juntak bildu ziren Kadizen. Gorte orokorrak. Nortzuk ziren Cadizen bildutako diputatuak? Liberalen alde jokatu zuten faktoreak: – Erregetzaren zehaztasun falta. – Cadizekobiztanleen pentsaera. – Hauteskunde prozesu berezia (gerra giroagatik). •Cadizeko Juntaren lana hirukoitza izan zen: • Espainia gobernatu. • Frantsesen aurkako erresistentzia antolatu. • Gorte bereziak konbokatu: konstituziogileak. •Cadizeko lana: – Sistema politiko berri bat eraiki. – Estatuaren antolakuntza berria. – Gizarte erreformak egiteko lehen pausoak eman.
  • 8. CADIZKO GORTEAK ETA 1812KO KONSTITUZIOA • Cadizko Gorteen helburu nagusiak: – Espainiako erakunde politiko, ekonomiko eta juridikoak erreformatu. – Konstituzio bat idatzi. • Gorteen antolaketa: – Subiranotasun nazionalaren ordezkari dira. – Ganbara bakarrean biltzea erabaki zuten. 1812KOA, ESPAINIAKO LEHEN KONSTITUZIOA DA; LIBERALISMOAREN IDEIAK ETA HIZKERA FINKATU ZITUEN. Kadizeko Konstituzioa ALDARRIKAPEN NAGUSIAK: - Estatu bateratua diseinatzen zuen.: zentralizazio politikoa eta administratiboa. - Subiranotasun nazionala (erregearen subiranotasunaren gainetik); - Botereen banaketa (exekutiboa: Erregeak baino mugatua; Legegilea: Sufragio unibertsal bidez aukeratutako Ganbara bakarra; Epaitzailea: lege berdintasuna ezartzen dute). - Gizonezkoen zeharkako sufragioa onartu ziren. - Pribilejioetan oinarritutako gizarte-eredua ezabatzeko oinarriak jarri zituen. - Estatua konfesionala zela aitortzen zuen.
  • 9. 2.3. Fernando VII.aren agintaldia. A. SEIURTEKO ABSOLUTISTA (1814-1820) • Europan: Errestaurazio absolutista. • Gorteetako diputatu absolutistek “Pertsiarren Manisfestua” idazten dute: absolutismoaren alde azalduz. • Konstituzioa eta Cadizen aldarrikatutako lege guztiak indargabetu zituen. • E.Z.eko erakundeak berreskuratu: Inkisizioa. • Krisi ekonomiko larria zegoen (gerra giroak larritua). B. HIRURTEKO LIBERALA (1820-1823) * 1828eko martxoan: Riego generalaren estatu kolpea. * Konstituzioa indarrean: - Kadizko legeak aplikatzen hasi ziren. - Berta behera utzi : maiorazkoak, jauntxoen erregimena, Inkisizioa,… - Hamarrena murriztu; Elizaren ondasunak saldu. - Inprimatzeko askatasuna onartu. - Foruak ezabatu (zentralismoaren alde). * Kontrairaultza: - Fernado VIIak: laguntza eskatu zion Aliantza Santuari. - 1823: San Luisen Ehun Mila semeak Cadizen sartu ziren. C. HAMARKADA GAITSESGARRIA (DOILORRA) (1823-1833) * Absolutismoaren ezaugarri guztiak berrezarri zituzten. * Arazo ekonomikoak (zorra azko eta zerga gutxi- estamentuen pribilejioengatik- ). * Absolutistak: Karlos Maria Isidroren inguruan biltzen hasi ziren. * Liberalak: gero eta gehiago ziren. * 1833: Fernando VIIa hil zen: ondorengotzaren auzia piztu zen: Isabel – Karlos Maria Isidro (Lege Salikoa)
  • 10. 2.4. Amerika hispaniarraren askapena. A. INDEPENDENTZIAREN ARRAZOIAK. • Goi mailako karguak : espainiarren esku (kreoloak kanpoan). • Ideia ilustratuak kreoloengan izandako eragina. • Merkataritza askea nahi dute (Espainiako monopolioaren aurka). • Espainiako Independentzia gerra eta prozesu liberalaren eragina. A. INDEPENDENTZIA LORTZEKO PROZESUA. • Independentzia gerra garaian: Argentina, Uruguai eta Paraguaik askatasuna lortu zuten. • B.H. eta EEBBen laguntza jaso zuten. • Espainian arazo handiak zeuden eta Fernando VIIak ezin izan zituen Amerikako matxinadak zapaldu. • 1818: Txile • 1819: Kolonbia Handia (Venezuela, Ekuador, Kolonbia eta Panama). • 1822: Mexiko. • 1824: Peru. A. INDEPENDENTZIAREN ONDORIOAK. • Espainia nazioartean bigarren mailara jaitsi zen. • Merkatuak galdu ziren. • Lehengaiak eskuratzeko iturriak galdu ziren. • Askatasuna aldarrikatu zuten herri berriak beste potentzia batzuen menpe geratuko dira: B.H eta EEBB.
  • 11. 3. ERREGIMEN ZAHARRAREN KRISIA EUSKAL HERRIAN. Euskal probintzietako berezitasuna: FORUAK Absolutismo – liberalismo auziak euskal probintzietan KARLISTADAK sorrarazi zituen. KARLOS IV.AREN AGINTALDIA. • Inbasio frantsesa: eragina zuzena: ideia liberalak ezarri zituzten (Foruak ezabatu zituzten). • Konbentzio Gerran frantsesak euskal lurretan sartu ziren. • Gizarte arazoak: - Hiri handietako burgesak - Lurjabeak eta jauntxoak. GERRA GARAIA ETA IRAULTZA LIBERALA. • Frantsesak Espainian sartzerakoan euskal probintziak menpe geratu ziren (hiriburuak bereziki). • Gerra amaieran bertan izan ziren azken gudak. • Ideia liberalen ondorioz: foruak deuseztatu. • Cadizkeo konstituzioak ez zien foruei erreferentziarik egiten. FERNANDO VII ETA ABSOLUTISMOA * 1814-1820: absolutismoa: foruak berrezartzen dira. * 1820-1823: Hirurteko Liberala: Foru aldundien desagerpena. * 1823-1833: Absolutismoa: Foruak ezarri zituzten berriro.