• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Dr. sc. Kole KRASNIQI - Terrorizmi Nderkombetar - 2010.pdf
 

Dr. sc. Kole KRASNIQI - Terrorizmi Nderkombetar - 2010.pdf

on

  • 7,793 views

Dr. sc. Kole KRASNIQI - Terrorizmi Nderkombetar - 2010.pdf

Dr. sc. Kole KRASNIQI - Terrorizmi Nderkombetar - 2010.pdf

Statistics

Views

Total Views
7,793
Views on SlideShare
7,748
Embed Views
45

Actions

Likes
1
Downloads
172
Comments
0

2 Embeds 45

http://www.docshut.com 33
http://www.slashdocs.com 12

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Dr. sc. Kole KRASNIQI - Terrorizmi Nderkombetar - 2010.pdf Dr. sc. Kole KRASNIQI - Terrorizmi Nderkombetar - 2010.pdf Document Transcript

    • Dr. sc. Kolë KRASNIQI TERRORIZMINDËRKOMBËTAR Botim i dytë Prishtinë 2010
    • Dr. sc. Kolë KRASNIQITERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Botim i dytë
    • Studim i lejuar nga Fakulteti Juridik i Universitetit të VjenësVersion i zgjeruar i temës së doktoraturës “Terrorizmi ndërkombëtar me vështrim tëposaçëm të sulmeve terroriste në Austri dhe masave efikase për zbulimin dhe luftimin eterrorizmit ndërkombëtar”, të mbrojtur në korrik të vitit 1998 në Fakultetin Juridik tëUniversitetit të VjenësMentorë:Prof. Dr. Franz CSÀSZÁRProf Dr. Frank HÖPFELTerrorizmi NdërkombëtarBotim i dytëRecensentë:Uni. Prof. Dr. Franz CSÀSZÁRFakulteti Juridik i Universitetit të VjenësProf. Dr. Ismet SALIHUFakulteti Juridik i Universitetit të PrishtinësUni. Prof. Dr. James F. ALBRECHTSt. John’s University (NYC), USALektorë:Dr. Ragip MULAKUInstituti Albanologjik i PrishtinësDr. Shukrie RAMAUniversiteti për Paqe dhe Zhvillim i Kombeve të BashkuaraDizajni:Hekuran Rexhepi Të drejtat e autorit mbrohen. Nuk është e lejuar rishtypja ose fotokopjimi i librit, në tërësi ose pjesërisht, pa lejen e autorit.
    • Dr. sc. Kolë KRASNIQI TERRORIZMINDËRKOMBËTAR Botim i dytë Prishtinë 2010
    • .: 4 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Aprovimet e kërkesave për kryerjen e punës kërkimore - shkencore
    • FALËNDERIM 5 :. FALËNDERIM Falënderoj të gjithë ata, që në çfarëdo mënyre kontribuuan në për-fundimin e këtij studimi. Për ndihmën dhe këshillat e ofruara profesionale, falënderoj profesorët eFakultetit Juridik të Universitetit të Vjenës, Prof. Dr. Franz Császár dhe Prof. Dr.Frank Höpfel. Ndërkaq, për përkrahjen e ofruar morale, falënderoj profesorin eFakultetit Juridik të Universitetit të Prishtinës, Prof. Dr. Ismet Salihun dhe Prof.Dr. James F. Albrecht nga St. Johns University të Nju Jorkut. Gjithashtu, çmoj lart edhe vendimet e Prokurorisë Austriake dhe ato tëkryetarit të Gjykatës Penale të Vjenës për lejimin e studimit të lëndëve dhe akteve tëndryshme zyrtare, që ishin objekt i këtij studimi. Me një falënderim të posaçëm i drejtohem Kryetarit të Senatit të Gjykatëssë Lartë Civile të Vjenës Dr. Herald Krammer, i cili, edhe pse isha shtetas i huaj,më punësoi në cilësinë e praktikantit gjyqësor në Gjykatën e Lartë të Vjenës, dhekështu ndikoi në zgjidhjen përfundimtare të problemeve të qëndrimit dhe financim-it të studimeve të mia të doktoraturës në Austri. Për mirëkuptimin e treguar, falënderoj bashkëshorten time dhe fëmijët e mi. Dr. Kolë KRASNIQI
    • .: 6 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR
    • PËRMBAJTJA 7 :. PËRMBAJTJAPARATHËNIE ............................................................................................................... 14HYRJE ............................................................................................................................ 15KRIMINALITETI POLITIK ....................................................................................... 18 1. Kuptimi .............................................................................................................. 18 2. Format e manifestimit të kriminalitetit politik .................................................. 19 3. Terrorizmi si formë e kriminalitet politik .......................................................... 20TERRORI DHE TERRORIZMI ................................................................................. 22 1. Kuptimet historike ............................................................................................. 22 2. Kufijtë e dallimit të terrorit nga terrorizmi ......................................................... 23 2.1. Kuptimi i terrorit ............................................................................................. 24 2.2. Kuptimi i terrorizmit ....................................................................................... 25 3. Faktorët e shfaqjes së terrorizmit ....................................................................... 28 3.1. Shkaqet sulmeve bashkëkohore terroriste ....................................................... 31 4. Përpjekjet për përkufizimin e terrorizmit .......................................................... 32 5. Tipologjia e dhunës terroriste ............................................................................. 34 5.1. Terrorizmi nacionalist ..................................................................................... 36 5.2. Lëvizjet terroriste si metodë e luftës nacionalçlirimtare ................................. 37 5.3. Lëvizjet terroriste në shtetet demokratike .................................................... 38 6. Dallimi në mes të terrorizmit dhe luftës guerile ............................................... 38 7. Dallimi i terrorizmit dhe luftës guerile sipas të drejtës ndërkombëtare ............. 41 7.1. Ushtria Çlirimtare e Kosovës sipas të drejtës ndërkombëtare ......................... 42 8. Terrorizmi si alternativë e luftës së armatosur .................................................. 43TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR NË VËSHTRIM TË PËRGJITHSHËM ....... 45KUPTIMI I TERRORIZMIT NDËRKOMBËTAR ................................................... 45 1. Kuptimi i përgjithshëm ...................................................................................... 45 1.1. Kuptimi sipas objektit të veprimit ................................................................... 46 1.2. Kuptimi sipas viktimës, vendit të ngjarjes, kryesit të veprës dhe qëllimit të veprimit .................................................................................... 46 2. Qëllimet e veprimeve terroriste ndërkombëtare ................................................ 47 3. Perkufizi.mi i terrorizmit ndërkombëtar ............................................................ 48 4. Karakteri transnacional i terrorizmit ndërkombëtar ........................................... 50 4.1. Elementet karakteristike të terrorizmit transnacional ......................................52
    • .: 8 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR 5. Terrorizmi ndërkombëtar si problem i paqes dhe sigurisë botërore ................... 53 5.1. Kuptimi dhe përmbajtja e sigurisë shoqërore .................................................. 54 5.2. Siguria nacionale dhe ndërkombëtare ............................................................. 55TERRORIZMI BASHKËKOHOR NDËRKOMBËTAR .......................................... 57 1. Rrymat terroriste ndërkombëtare ....................................................................... 59 2. Bashkëpunimi terrorist ndërkombëtar ................................................................ 60 3. Bashkëpunimi mes grupeve terroriste në Evropë (Euroterrorizmi) ................... 62 3.1. Ideologjia e Euroterrorizmit ............................................................................ 64 3.2. Koordinimi i dhunës terroriste në Evropë ....................................................... 65 4. Terrorizmi postmodern ndërkombëtar ............................................................... 67LËVIZJET TERRORISTE NDËRKOMBËTARE .................................................... 69EUROTERRORISTËT .................................................................................................... 69 1. Euroterroristët gjermanë .................................................................................... 69 1.1. Fraksioni i Armatës së Kuqe ........................................................................... 71 1.2. Celulat Revolucionare dhe Zora e Kuqe ......................................................... 77 1.3. Kronikë e sulmeve terroriste të grupeve majtiste gjermane ............................ 80 2. Euroterroristët francezë ...................................................................................... 83 2.1. Aksioni Direkt (AD) ....................................................................................... 84 3. Belgjikë .............................................................................................................. 86 3.1. Celulat Komuniste Luftarake .......................................................................... 86 4. Itali ..................................................................................................................... 88 4.1. Brigadat e Kuqe .............................................................................................. 89TERRORIZMI NACIONALIST .................................................................................. 94 1. Irlanda Veriore ................................................................................................... 95 1.1. Armata Republikane Irlandeze ........................................................................ 97 1.2. Kronikë e sulmeve terroriste të IRA-s .......................................................... 102 2. Spanjë .............................................................................................................. 105 2.1. Euskadi Ta Askatasuna .................................................................................. 107 2.2. Sulmet kryesore terroriste të Euskadi Ta Askatasuna .................................... 112TERRORIZMI PALESTINEZ ................................................................................... 117 1. Rrënjët historike ............................................................................................... 117 1.1. Lëvizja cioniste dhe palestinezët ................................................................... 117 1.2. Themelimi i shtetit izraelit ............................................................................ 118 1.3. Lindja e Organizatave Çlirimtare Palestineze ............................................... 120 2. Organizata për Çlirimin e Palestinës ................................................................ 121 3. Levizja për Çlirimin e Palestinës ..................................................................... 125 4. Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinës (PFLP) ............................................ 127
    • PËRMBAJTJA 9 :. 4.1. Sulmet terroriste ndërkombëtare të „FPÇP“ ................................................ 131 5. Vetëtima (Al - Saika) ....................................................................................... 134 6. Shtatori i Zi ...................................................................................................... 135 6.1. Sulmet terroriste ndërkombëtare të „Shtatorit të Zi“ ................................... 137 7. NAYLP „Rinia Kombëtare Arabe për Çlirimin e Palestinës“ ......................... 139 8. Brigadat e Martirëve Al - Aqsa ........................................................................ 140 8.1. Kronikë e sulmeve të Brigadave të Martirëve Al - Aqsa ...............................143 9. Grupi i Abu Nidalit .......................................................................................... 145 9.1. Sulmet kryesore terroriste ndërkombëtare të grupit të Abu Nidalit ............. 150 10. Grupet aktuale politike dhe formacionet e armatosura palestineze .............. 153 11. Strategjia e operacioneve terroriste ndërkombëtare palestineze .................... 154 12. Sulmet e grupeve tjera terroriste ndërkombëtare palestineze ......................... 156 13. Bilanci i konfiktit izraelito – palestinez ......................................................... 157TERRORIZMI ARMEN ............................................................................................. 159 1. Grupet terroriste armene .................................................................................. 162 2. Strategjia e sulmeve terroriste armene ............................................................ 165 3. Metoda dhe taktika e sulmeve terroriste .......................................................... 167 4. Sulmet gjakmarrëse të grupeve terroriste armene ............................................ 168TERRORIZMI ISLAMIK .......................................................................................... 173 1. Kontestet mbi ekzistimin e terrorizmit islamik ............................................... 173 2. Rrënjët e terrorizmit islamik ............................................................................ 175 3. Nocionet e ndryshme fetare në kontekst të terrorizmit islamik ........................ 178 4. Karakteristikat themelore të terrorizmit islamik .............................................. 180 5. Taktika e sulmeve vetëvrasëse ......................................................................... 181 5.1. Aktorët e sulmeve vetëvrasëse ...................................................................... 183 5.2. Taktikat e tjera të veprimit të terroristëve islamikë ........................................185 6. Shfaqja e terrorizmit bashkëkohor islamik ....................................................... 188 7. Irani dhe terrorizmi islamik .............................................................................. 189ORGANIZATAT TERRORISTE ISLAMIKE .......................................................... 193 1. Afwaj al-muqawama al-lubananiya (Al - Amal) .............................................. 193 2. Hezb-Allah (Partia e Allahut) .......................................................................... 194 2.1. Kronikë e raporteve ndërmjet organizatave Al - Amal dhe Hezb-Allah ..........200 2.2. Kronikë e sulmeve terroriste të organizatave Al - Amal dhe Hezb-Allah ........ 201 3. Harakat Al - Muquawama Al - Islamiya .......................................................... 203 3.1. Kronikë e zgjedhur e sulmeve terrotiste të Hamasit ...................................... 209 4. Xhihadi Islamik Palestinez .............................................................................. 215 4.1. Kronikë e sulmeve terrotiste të Xhihadit Islamik Palestinez ...................... 218 5. Al - Qa´ida ........................................................................................................ 221
    • .: 10 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR 5.1. Degët e Al-Qa´idës ........................................................................................ 232 5.2. Kush është Osama bin Laden? .......................................................................236 5.3. Sulmet terroriste që mund t’i përshkruhen Al - Qa’idas ............................... 243 6. Vëllazërimi Mysliman ..................................................................................... 247 7. Al-Gama’a al-Islamiyya ................................................................................... 251 7.1. Kronikë e sulmeve terroriste të Grupit Islamik ............................................. 256 8. Al-Jihad Al Islami ............................................................................................ 258 8.1. Kronikë e zgjedhur e sulmeve terroriste të Al-Xhihad Al Islami ................ 261 9. Procesi gjyqësor kundër „të dëbuarve nga Shqipëria” .................................... 262 10. Front Islamique du Salut (FIS) ....................................................................... 264 11. Mujahedeen-e Khalq (MEK) ........................................................................ 268 12. Muxhahedinët arabë ....................................................................................... 270 13. Grupet terroriste islamike pakistaneze .......................................................... 272 14. Jemaah Islamiyah (JI) .................................................................................... 273 15. Grupi Abu Sayyaf .......................................................................................... 276 16. Ushtria Islamike nga Adeni ............................................................................ 279 17. Sulmet e grupeve tjera terroriste islamike ...................................................... 280TERRORIZMI DJATHTIST ...................................................................................... 290 1. Kuptimi i ekstremizmit djathtist ...................................................................... 290 2. Elementet ideologjike të ekstremizmit djathtist ............................................... 291 3. Terrorizmi djathtist në Evropë ......................................................................... 292 4. Eurofashizmi .................................................................................................... 294SULMET E GRUPEVE TË TJERA TERRORISTE ................................................ 296SULMET TERRORISTE NDËRKOMBËTARE NË AUSTRI ............................... 317SULMET TERRORISTE PALESTINEZE NË AUSTRI ......................................... 319 1. Rrëmbimi në Marchegg ................................................................................... 319 2. Sulmi kundër selisë së OPEC-ut në Vjenë ....................................................... 320 3. Sulmi kundër një sinagoge në Vjenë ................................................................ 325 4. Atentati kundër Heinz Nittel ............................................................................ 325 5. Sulmi i dytë kundër një sinagoge në Vjenë ...................................................... 325 6. Sulmi terrorist në aeroportin e Vjenës ............................................................. 326 7. Taktika e sulmeve terroriste palestineze në Austri .......................................... 327SULMET TERRORISTE ARMENE NË AUSTRI ................................................... 328 1. Vrasja e ambasadorit Tunligyl .......................................................................... 328 2. Sulmi kundër Erdogan Özen ........................................................................... 329 3. Atentati kundër Enver Ergun ........................................................................... 330
    • PËRMBAJTJA 11 :.SULMET TERRORISTE ISLAMIKE NË AUSTRI ................................................ 332 1. Sulmi kundër përfaqësive franceze në Vjenë .................................................. 332 2. Një sulm i pasqaruar terrorist .......................................................................... 332 3. Rrëmbimi i një aeroplani të kompanisë Air France .......................................... 333 4. Vrasja e te kurdëve në Vjenë ........................................................................... 333SULMET E TERRORISTËVE MAJTISTË NË AUSTRI ...................................... 335 1. Plaçkitja në Landek .......................................................................................... 335 2. Plaçkitja e një banke në Vjenë ........................................................................ 335 3. Sulmi kundër Drejtorisë së Policisë Federale të Vjenës ................................... 336 4. Rrëmbimi i Palmersit ....................................................................................... 336SULMET E TERRORISTËVE DJATHTISTË NË AUSTRI .................................. 339 1. Montimi i bombës në shtëpinë e Simon Wiesenthalit ..................................... 339 2. Montimi i një bombe në shtëpinë e prof. Alexander Giese ..............................339 3. Sulmi kundër firmës Schöps në Salzburg ......................................................... 340 4. Sulmi kundër firmës Schöps në Vjenë ............................................................. 340 5. Sulmi kundër Qendrës Dokumentare Izraelite ................................................. 340SULMET TJERA TERRORISTE NË AUSTRI ........................................................ 342 1. Sulmi kundër përfaqësisë spanjolle të fluturimeve Iberia ................................ 342 2. Vëna e zjarrit në Ambasadën e Afrikës Jugore ................................................. 342 3. Sulmi kundër përfaqësive irakiane në Vjenë ................................................... 343 4. Përpjekja për kryerjen e një sulmi terrorist në Vjenë ...................................... 343 5. Sulmi kundër Ambasadës Angleze dhe përfaqësisë izraelite EL - AL ............ 345 6. Përpjekja e parë për vrasjen e Al Ghadansit ..................................................... 346 7. Bombardimi i një institucioni financiar hungarez në Vjenë ............................. 347 8. Sulmi kundër Saudi-Arabien Airlinies në Vjenë ............................................ 347 9. Ardhja e një letre të Allahut në Vjenë ............................................................... 348 10. Përpjekja e dytë për vrasjen e Al Ghadansi .................................................... 348 11. Sulmi terrorist kundër Ambasadës së Perusë në Vjenë .................................. 349 12. Vendosja e zjarrit në përfaqësinë e një zyre turke të fluturimeve ................... 349 13. Vrasja e Umar Israilov në Vjenë .................................................................... 350ANALIZË E PËRGJITHSHME E SULMEVE TË HUAJATERRORRISTE NË AUSTRI ................................................................................... 351 1. Koha e kryerjes ................................................................................................ 351 2. Bartja e konflikteve nacionale në arenën ndërkombëtare ................................ 352 3. Rekrutimi i terroristëve ndërkombëtarë ........................................................... 352 4. Zgjedhja e objektit të sulmit terrorist ............................................................... 353 5. Vrasjet .............................................................................................................. 353
    • .: 12 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR 6. Rrëmbimet e personave ................................................................................... 353 7. Vënia e mjeteve eksplozive .............................................................................. 354 8. Bilanci i sulmeve terroriste .............................................................................. 354 9. Motivet e sulmeve terroriste ............................................................................ 355 10. Sqarimi dhe reagimi ....................................................................................... 356PERSONALITETI I TERRORISTIT NDËRKOMBËTAR .................................... 358 1. Elementet subjektive ........................................................................................ 358 2. Formimi i organizatave terroriste ..................................................................... 360 2.1. Numri i anëtarëve të organizatave terroriste ................................................ 361 2.2. Elementet kriminale në organizatat terroriste ............................................... 362 2.3. Ndarja e organizatave terroriste .................................................................... 362 3. Komandimi i organizatës terroriste .................................................................. 363 4. Planifikimi i operacioneve terroriste ndërkombëtare ....................................... 364 5. Burimet financiare të terroristëve ndërkombëtarë ............................................ 365 6. Armatimi i terroristëve ndërkombëtarë ............................................................ 367PËRKRAHJA E TERRORIZMIT NDËRKOMBËTAR ......................................... 370 1. Irani .................................................................................................................. 371 2. Kuba ................................................................................................................. 373 3. Sudani .............................................................................................................. 374 4. Siria .................................................................................................................. 375 5. Libia ................................................................................................................. 377 6. Iraku ................................................................................................................. 381GRUPET TERRORISTE NDËRKOMBËTARE ..................................................... 384RESUME ...................................................................................................................... 387SHKURTESAT ............................................................................................................ 392LITERATURA ............................................................................................................. 396
    • VORWORT 13 :. VORWORT „Internationaler Terrorismus“, also weltumspannend auftretende, ofttödliche Gewalt zum Erreichen überindividueller politischer Ziele ist zumAlltagsereignis geworden. Auf den unterschiedlichsten Ursachen beruhend undin vielfältigen Formen auftretend, weist der Internationale Terrorismus allzu oftein durchgängiges Charakteristikum auf: Der hohe Blutzoll, den Unbeteiligte zuentrichten haben, sei es, dass sie gezielt als Mittel zum Zweck missbraucht wer-den, sei es, dass sie zufällig einem Anschlag zum Opfer fallen. Die vorliegende Arbeit von Professor Dr. Kolë Krasniqi beruht auf seinervor zehn Jahren in Wien verfassten Dissertation. Zwar entzieht sich letztlich dasPhänomen des Internationalen Terrorismus einer vollständigen und kategorialklaren Erfassung nach eindeutigen Kriterien. Dr. Krasniqi ist aber eine wis-senschaftlich fundierte, lebensnahe und anschauliche Darstellung gelungen vonGeschichte und Erscheinungsformen dieses universellen Krieges ohne Militär,ohne Kriegsrecht und ohne Völkerrecht, der heute jeden von uns an jedem Platzder Welt erreichen kann. In der Vielfalt der konkreten Vorfälle treten die zuGrunde liegenden allgemeinen Kriterien hervor. Die weltweiten Bemühungenzur Eindämmung des Internationalen Terrorismus werden dargestellt. In diesem letzteren Zusammenhang darf allerdings nicht verschwiegen wer-den, dass viele der heute aktuellen oder diskutierten Bekämpfungsmaßnahmenzugleich ein beträchtliches Gefahrenpotential für die Privatsphäre des Staatsbürgersbergen. Dieses Risiko nimmt in dem Ausmaß zu, in dem der InternationaleTerrorismus seine Angriffe ausweitet und intensiviert. Staatliche Maßnahmen gegenTerrorismus können so gerade jenes demokratisch-rechtsstaatliche Zusammenlebenschädigen, das sie schützen sollen. Sie dürfen daher stets nur nach kritischer, ver-antwortungsbewusster Abwägung und äußerst maßhaltend eingesetzt werden. Ich freue mich, dass Dr. Krasniqi seine wissenschaftliche Karriere auf einemtheoretisch anspruchsvollen und praktisch sehr bedeutsamen Gebiet fortgesetzt hat.Für seine akademische Lehrtätigkeit wird die Arbeit über den InternationalenTerrorismus eine wertvolle Hilfe sein. Ich wünsche dem Buch viel Erfolg! Dr. Franz Császár Professor i. R. für Kriminologie Universität Wien, Rechtswissenschaftliche Fakultät
    • .: 14 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR PARATHËNIE „Terrorizmi ndërkombëtar“ si dhunë vdekjeprurëse, e manifestuar kudo nëbotë me qëllim të realizimit së interesave jopersonale, është bërë dukuri e përdit-shme. Ky fenomen që bazohet për shkaqe të shumta dhe paraqitet në forma tëndryshme, ka një karakteristikë permanente: gjakderdhjen e njerëzve të pafajshëm,si në rastet kur ata keqpërdoren si mjet për realizimin e qëllimeve të caktuara,ashtu edhe në rastet kur ata bëhen viktima të rastësishme të një sulmi terrorist. Ky studim i profesor Dr. Kolë Krasniqit, është i bazuar në temën e tij tëdoktoraturës së shkruar para dhjetë vjetëve në Vjenë. Fenomeni i terrorizmitndërkombëtar kohëve të fundit është paraqitur me një kuptim më të plotë dhe menjë përmbajtje më të diferencuar. Kështu edhe Dr. Krasniqi përmes këtij studimitë thelluar shkencor, e ka përshkruar qartë dhe në mënyrë objektive zhvilliminhistorik dhe format e manifestimit të kësaj lufte globale, që zhvillohet pa ushtridhe pa respektuar të drejtën ndërkombëtare të luftës dhe rregullat tjera të sëdrejtës ndërkombëtare. Në këtë mënyrë terrorizmi ndërkombëtar mund të zbato-het në të gjitha pjesët e botës dhe kundër çdo personi. Në shumëllojshmërinë erasteve të studiuara, janë manifestuar edhe kriteret e përgjithshme të terrorizmitndërkombëtar. Në këtë drejtim vërehen edhe përpjekjet e shtuara në nivel globalpër pengimin e shfaqjes së terrorizmit ndërkombëtar. Në këtë aspekt nuk duhet heshtur përballë disa masave të kontestuara përluftimin e terrorizmit, të cilat mund të paraqesin edhe rrezik potencial për të drejtatdhe liritë private të qytetarit. Në realitet, këto masa mund të marrin përpjesëtime tëmëdha, vetëm atëherë kur terrorizmi ndërkombëtar i intensifikon dhe i zgjeron sul-met e veta terroriste. Mirëpo, masat e tilla shtetërore në qoftë se zbatohen pa kriteretë caktuara atëherë mund ta dëmtojnë shtetin ligjor dhe demokratik, në vend që tambrojnë atë. Për këto arsye, të gjitha masat shtetërore për luftimin e terrorizmit,duhet zbatuar vetëm pas vlerësimit kritik të arsyeshmërisë së tyre dhe gjithmonë nëmënyrë adekuate dhe proporcionale me nevojat e tyre. Më vjen mirë që Dr. Krasniqi e ka vazhduar karrierën e vet shkencore nëkëtë lëmi aq pretenduese teorike dhe aq kuptimore praktike. Padyshim se kystudim i terrorizmit ndërkombëtar, do të jetë një ndihmesë e madhe për punën etij akademike. Andaj këtij libri i dëshiroj shumë suksese. Dr. Franz Császár Profesor i Kriminologjisë Fakulteti Juridik, Universiteti i Vjenës
    • HYRJE 15 :. HYRJE Zbatimi i dhunës së motivuar politike kundër rendit juridik ndërkombëtar,nuk është dukuri e re. Gjatë të gjitha kohëve të kaluara historike janë evidentuarsulme të ndryshme terroriste, mirëpo për dallim nga sulmet e kohëve të mëparshme,këto të fundit, për shkak të formave dhe përmasave të reja, që manifestohen në çdoaksion terrorist, ndikojnë, jo vetëm në çorganizimin e jetës politike të një shteti, poredhe në shkaktimin e krizave dhe konflikteve të ndryshme ndërshtetërore me paso-ja të gjera ndërkombëtare. Kështu, për shembull, vrasja e Franc Ferdinandit nëSarajevë shkaktoi Luftën e Parë Botërore; vrasja e 241 ushtarëve amerikanë nëBejrut, solli tërheqjen e bazave ushtarake amerikane nga Libani; shpërthimi i njëbombe në Berlinin Perëndimor, provokoi sulmin ushtarak amerikan kundër Libisë;minimi i disa ndërtesave në Rusi ishte shfrytëzuar si pretekst për okupimin eÇeçenisë; sulmi i 11 shtatorit të vitit 2001, kundër ShBA-së, shkaktoi një recesionglobal ekonomik të përcjellë me kriza të shumta politike; vendosja e mjeteveshpërthyese në disa trena të udhëtarëve në Madrid, ndikoi në ndërrimin e forcavepolitike në Spanjë dhe tërheqjen e ushtarëve të tyre nga Iraku, etj. Ky fenomen, i cili pa dyshim që hyn në radhën e veprave më të rënda krim-inale, gjithmonë në të kaluarën historike është shfaqur atëherë, kur personatradikalë ose grupe të ndryshme terroriste, të pakënaqura me raportet ekzistuesenacionale ose ndërkombëtare, janë përpjekur për ndryshimin e tyre. Mirëpo, nëdrejtim të realizimit të këtij qëllimi të tyre revolucionar, terroristët ose grupet endryshme radikale politike, nacionale ose fetare, si dhe regjimet e shumta diktato-riale, duke mos zotëruar mundësi (reale) institucionale, kanë zbatuar forma tëndryshme të dhunës terroriste me qëllim të ndërrimit ose ruajtjes së raporteve tëcaktuara politike. Në këtë drejtim, për njërën palë, zbatimi i dhunës terroriste kon-siderohej si mjet i domosdoshëm dhe legjitim për fitimin e të drejtave të uzurpuarapolitike, ndërsa për palën tjetër, vijimi i një politike agresive ndërkombëtare, tëkarakterizuar edhe me mënjanimin fizik të kundërshtarëve politikë, kishte qëllimparësor ruajtjen e stabilitetit, respektivisht forcimin e pushtetit të tyre shtetëror. Vala e konflikteve politike, e cila e kishte kapluar njerëzimin gjatë viteve‘60 të shekullit XX, solli edhe kristalizimin e terrorizmit ndërkombëtar, duke idhënë atij një shkëlqim krejtësisht të ri. Posaçërisht shkalla e lartë e rreziksh-mërisë, e shoqëruar me elementin tejet dinamik të ndërkombëtarizimit, kishin
    • .: 16 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARndikuar që fenomeni terrorist, në asnjë variant të manifestimit të vet, tashmë tëmos kuptohej ose trajtohej vetëm si problem nacional, por si proces i filluarndërkombëtar, gjegjësisht si dukuri kriminale ndërkombëtare, e cila nuk respektonrregulla të veprimit dhe kufij politikë. Kjo mund të kuptohet edhe nga fakti semjetet moderne të komunikimit dhe lidhjeve, me anën e të cilave, qytetarët bren-da disa orëve mund të lëvizin nga njëra pjesë në pjesën tjetër të botës, u mundëso-jnë edhe grupeve të ndryshme terroriste lëvizje maksimale dhe propagandë opti-male gjatë kryerjes së veprave të tyre gjakatare. Këtu, pra, kemi të bëjmë me njëfenomen unikat kriminal, në të cilin vendi i veprimit dhe ai i pasojës mund të jenëmijëra kilometra larg njëri-tjetrit. Numri gjithnjë e më i madh i grupeve terroriste, qëllimi dhe karakteri i tyrei komplikuar politik, viktimat e shumta, si dhe kuptimet e ndryshme të nocionit ter-rorist, e parashtrojnë kërkesën imperative për përkufizimin ekzakt të kuptimit tëterrorizmit në përgjithësi, dhe të atij ndërkombëtar, në veçanti. Pra, duhet flakurpraktikat e deritashme, kur i njëjti person, në të njëjtën kohë dhe për të njëjtënvepër në njërën bashkësi shoqërore, është trajtuar dhe gjykuar si kriminel, ndërsanë tjetrën është respektuar si hero dhe patriot. Një përkufizim universal i kuptimittë terrorizmit, pa dyshim që do të kishte ndikuar në gjykimin unik dhe luftiminefikas të këtij fenomeni kriminal ndërkombëtar. * * * Një studim i mirëfilltë i terrorizmit ndërkombëtar, për shkak të komplek-siteteve të ndryshme, që përmbante në vete, nuk ishte e mundur që të bëhej dukee vështruar këtë fenomen vetëm nga një kohë, pozicion ose aspekt i caktuar. Kyrealitet, e sidomos dëshira që të jap një kontribut modest shkencor, më detyruan qënga pozita e një studiuesi pragmatik, të konsultoj literaturën e autorëve me pikë-pamje dhe qëndrime të ndryshme ideologjike. Përveç shumë burimeve të tilla kra-hasimtare, janë shfrytëzuar edhe materiale të shërbimeve të ndryshme profesion-ale, si dhe raporte nga simpoziumet ndërkombëtare. Që në fillim të studimit të këtyre burimeve, ishte kuptuar mesazhi shqetë-sues i prezantuar në hipotezën e skicuar si në vijim: - terrorizmi me tërë kompleksitetin dhe format e manifestimit të vet, gjith- monë kishte qenë produkt i konflikteve të ndryshme nacionale, gjegjë- sisht brendashtetërore ose i atyre ndërshtetërore; - terrorizmi ndërkombëtar nuk është asgjë tjetër veçse reflektim i konflik- teve të ndryshme nacionale, gjegjësisht brendashtetërore në arenën ndërkombëtare; - terrorizmi në të gjitha kohët dhe format e manifestimit të vet, ishte shfry-
    • HYRJE 17 :. tëzuar si mjet i luftës ideologjike në mes sistemeve ose rrymave të ndryshme politike. * * * Nga aspekti metodik, varësisht nga tematika e shqyrtuar, është bërë edhendarja e këtij punimi në pjesë, kapituj dhe nënkapituj të ndryshëm. Këtu fillimishtdhe në mënyrë të detajuar është shqyrtuar kuptimi i përgjithshëm i fenomenit ter-rorist dhe kufijtë e ndarjes së tij nga të gjitha format e tjera të dhunës politike.Pastaj janë shtjelluar karakteristikat themelore të terrorizmit nacional, nëpërgjithësi, dhe atij ndërkombëtar, në veçanti, si dhe janë shpjeguar faktorët rele-vantë dhe favorizues, që kanë ndikuar në paraqitjen e grupeve dhe autorëve tëndryshëm terroristë. Me qëllim të kuptimit më të mirë të kësaj problematike, nënënkapituj dhe kapituj të ndryshëm, varësisht nga tipi i tyre, janë paraqitur edheorganizatat kryesore terroriste ndërkombëtare. Nisur nga fakti se kjo dukuri komplekse si temë e doktoraturës është studi-uar në Fakultetin Juridik të Universitetit të Vjenës, me një vështrim të posaçëm,janë analizuar edhe sulmet e grupeve të huaja terroriste në Austri. Për studimin ekëtyre rasteve, si burime shkencore janë shfrytëzuar aktet zyrtare të gjykatave,prokurorive dhe organeve të tjera kompetente shtetërore si dhe materiali informa-tiv i shërbimit të sigurimit shtetëror austriak. Ishte kënaqësi e veçantë kur në këtoakte, krahas përshkrimeve të detajuara të rrjedhës së ngjarjeve, ishin gjetur tëprezantuara edhe informacionet kryesore të siguruara nga shërbimet e ndryshmeprofesionale nacionale dhe atyre ndërkombëtare, që kishin të bënin me organiz-imin, veprimin dhe financimin e grupeve ose organizatave të huaja terroriste, tëcilat kishin vepruar në territorin austriak ose kundër interesave austriake. Në aktetë tilla zyrtare, ishin depozituar edhe dekretet shtetërore ose ishin përshkruar nëmënyrë të autorizuar qëndrimet e kreut shtetëror austriak lidhur me zgjidhjen ekrizave të ndryshme politike, përkatësisht diplomatike, të shkaktuara nga kryerja esulmeve të ndryshme terroriste ndërkombëtare në Austri. Në të njëjtat akte zyrtare,në mënyrë tejet taksative, ishin paraqitur edhe autorizimet juridike në bazë të tëcilave, organet kompetente austriake i kishin ndërmarrë aksionet e tyre kompleksetaktiko-operative në drejtim të zbulimit ose burgosjes së personave dhe grupeve tëhuaja terroriste, që kishin operuar në territorin austriak.
    • .: 18 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR KRIMINALITETI POLITIK1. Kuptimi Termi ”kriminalitet politik“ për herë të parë është përdorur gjatëRevolucionit Borgjez - Francez në kuptimin e përshkrimit të agjitacionit politik, icili zhvillohej kundër Republikës se Re1. Kriminaliteti politik, si aktivitet i orientu-ar kundërshtetëror, pa dyshim që ka një motiv krejtësisht tjetër nga aktivitetet ezakonshme kriminale si, p.sh., nga veprat penale kundër jetës dhe trupit, vepratpenale kundër pasurisë, veprat penale kundër shëndetit të qytetarëve, veprat penalekundër sigurisë së personave dhe pasurisë së tyre, etj. Kjo do të thotë se vepratpenale politike, për dallim nga format e tjera të veprimit kriminal, janë të karakter-izuara me motivimin politik të kryesve të tyre2. Motivi i kryerjes së veprave penale politike, sado që të jetë i fshehur në vendine ngjarjes, para gjykatës paraqitet qartë ngase kriminelët e rëndomtë, për dallim ngakryesit e veprave penale politike, zakonisht me ndihmën e gënjeshtrave, korrupsionitose ndikimeve të ndryshme në dëshmitarë, përpiqen që t’i mohojnë veprat e tyre.Ndërkaq, kryesit e veprave penale politike parimisht qëndrojnë pas veprave të kryera.Këta, duke e mbrojtur publikisht doktrinën e tyre politike, pra edhe para trupit gjykues,përpiqen edhe në këtë mënyrë të ndikojnë si në drejtim të rritjes së simpatisë së tyrepolitike ashtu edhe në rekrutimin e anëtarëve të rinj. Në bazë të motivit të kryesve të veprave penale politike, mund të konkludo-jmë se kriminaliteti politik në thelbin e vet nuk ka karakter privat, por është i natyrëspublike. Kjo do të thotë se këtu kemi të bëjmë me “një formë specifike të reagimitndaj rrethanave konkrete të jetës shoqërore, respektivisht me një alternativë të cak-tuar politike“3. Përveç elementit specifik të motivit, kriminaliteti politik dallohetnga të gjitha format e tjera të veprimit kriminal edhe në bazë të përkufizimit të tij.Në shkencën bashkëkohore janë të njohura këto përkufizime të kriminalitetit politik:1 Polis; politikë; qytet - shtet në Greqinë e vjetër, Felchlin Peter, Das politische Delikt - Entwicklung, Band 3 der Zürcher Studien zum Strafrecht, Zürich 1979, f. 71; Krahaso: Dr. Wolf Middendorf, Der Fall Frankfurter, Zeitschrift für die gesamte Strafrechtswissenschaft, Nr. LXXXIX 1977, f. 571.2 Drik Blasius, Geschichte der politischen Kriminalität in Deutschland (1800 - 1980), Frankfurt am Main 1983, f. 12 - 13.3 Sven Papcke, Progressive Gewalt, Studien zum sozialen Widerstandsrecht, Frankfurt am Main 1973, f. 26.
    • KRIMINALITETI POLITIK 19 :. - Përkufizimi juridiko-ligjor. Sipas këtij përcaktimi me nocionin krimi- nalitet politik, nënkuptohen të gjitha deliktet dhe veprat penale politike të cilat, si të tilla, shprehimisht janë të parapara me ligjin penal të një shteti. - Përkufizimi psikologjik. Në bazë të këtij përcaktimi, për karakterizimin e një vepre penale është me rëndësi vendimtare motivi i kryesit. Pra, pavarësisht nga vepra e kryer, në qoftë se autori i saj ka motiv politik, atëherë edhe vepra e tij duhet cilësuar si vepër penale politike. - Përkufizimi realist. Ky përcaktim, i quajtur edhe si psiko-sociald- inamik, e cilëson një vepër penale si politike në të gjitha rastet kur autori, viktima ose ndonjë institucion i strukturuar shoqëror e cilëson atë si vepër penale politike. Që nga çasti i cilësimit të parë të veprës së cak- tuar penale si politike, ajo duhet trajtuar si e tillë edhe nga pjesëmarrësit e tjerë në procedurë. Çdo shoqëri, kohë dhe shtet, e ka kriminalitetin e vet politik. Kjo formë eveprimit kriminal është paraqitur gjithmonë kur forcat e caktuara politike me mjetetë ndryshme kriminale, janë përpjekur për ndërrimin ose ruajtjen e rendit ekzistuesshoqëroro-politik. Pra, në të gjitha kohët dhe shtetet ka ekzistuar një strukturëalternative politike, manifestimet kriminale të së cilës, në dallim nga format e tjeratë aktivitetit kriminal, janë emërtuar si “kriminalitet politik“4. Thjesht, me nocioninkriminalitet politik kuptohen të gjitha “aktivitetet kriminale të drejtuara kundër njësistemi shtetëror, regjimeve politike, përfaqësuesve shtetërorë, vendimeve si dheorientimeve të ndryshme politike“5. Në shumë aspekte të jetës shoqërore, krimi-naliteti politik është pasqyrë reale e sistemit politik.2. Format e manifestimit të kriminalitetit politik Në dallim nga veprat e tjera penale, kriminaliteti politik zakonisht mani-festohet në mënyrë kolektive. Kjo do të thotë se, shumë rrallë kryhen vepra penalepolitike në mënyrë individuale. Pra, veprat penale politike, kryhen nga organizataose grupe të ndryshme personash, të cilët veprojnë jo me qëllim të zgjidhjes sëproblemeve të tyre individuale, por për ndërrimin e raporteve të caktuarashoqërore6.4 Politische Kriminalität, Mayers Enzyklopädisches Lexikon, Band 14, Wien 1987, f. 24.5 Në literaturën bashkëkohore janë shqyrtuar shumë pak veprat penale politike të kryera nga përfaqësuesit e regjimeve demokratike. Krahaso: Uwe Backes, Politischer Extremismus in demokratischen Verfassungsstaaten, Opladen 1989, f. 110.6 Cituar sipas L. J. Macfarlane, Political Disobedienze, London 1971, f. 12; Shiqo edhe Klaus von Beyme, Terrorismus Contra Rechtsstaat, f. 48.
    • .: 20 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Veprat penale politike kryesisht janë të karakterizuara me shkallë të lartë tëplanifikimit, përgatitjes dhe ekzekutimit brutal të tyre. Zakonisht, ekzekutimi iveprave penale, është i karakterizuar me një stil të pazakonshëm aksional tëshoqëruar me agresivitet, brutalitet dhe rrezikshmëri të lartë shoqërore. Pikërisht,në bazë të këtyre elementeve jonormale, synohet edhe ndikimi në rritjen e sim-patisë dhe përkrahjes së dëshiruar shoqërore. Në praktikën bashkëkohore, janë të njohura këto forma të manifestimit tëkriminalitetit politik: - Veprat penale politike, të kryera nga pushtetet demokratike ose në kuadër të tyre. Këto vepra zakonisht janë të drejtuara kundër qytetarëve ose sistemit shtetëror të një shteti demokratik, kundër qytetarëve të huaj ose shteteve të huaja. Karakteristikë kryesore e këtyre veprave penale është keqpërdorimi i aparatit shtetëror për interesa të ndryshme egoiste politike7. Këtu është fjala për korrupsionin dhe keqpërdorimet e shër- bimeve të ndryshme shtetërore në drejtim të spiunimit, dëmtimit dhe komprometimit të kundërshtarëve politikë. - Veprat penale politike, të drejtuara kundër aparatit shtetëror ose për- faqësuesve të tij. Këto vepra penale, zakonisht, kryhen nga grupe të ndryshme të rebeluara politike dhe, si të tilla, janë të parapara në mënyrë të qartë dhe taksative edhe me ligjin penal të një shteti. Këtu kemi të bëjmë me veprat klasike penale politike si, p.sh., atentatet, sabotimet, spiunimet, rrëmbimet, etj. Në bazë të elementit të dhunës së zbatuar politike, këto vepra penale quhen ndryshe edhe vepra terroriste. - Veprat penale politike të kryera nga aparati shtetëror i një shteti dik- tatorial kundër shtetasve të vet. Këtu është fjala për terrorin e ushtruar shtetëror, i cili zakonisht ushtrohet me qëllim të ruajtjes së pushtetit të caktuar politik8. Në shtetet e ndryshme totalitare shkelen në mënyra bru- tale të drejtat kushtetuese dhe ato elementare qytetare. Madje, nuk janë të rralla as rastet e improvizimit të kryerjes së veprave të ndryshme penale me qëllim të dënimit të kundërshtarëve politikë ose të krijimit të preteksteve për mënjanimin e tyre.3. Terrorizmi si formë e kriminalitet politik Në përgjithësi, kuptimi i veprave penale politike varet nga sistemi politik injë shteti. Në një shtet, një vepër penale mund të cilësohet si vepër terroriste, ndër-7 Mbi format e kriminalitetit politik: Hans J. Schneider, Kriminologie, Berlin 1987, f. 867 - 868.8 I. Fetscher u. a. , BMI. Analysen zum Terrorismus 1, Ideologien und Strategien, Opladen 1981, f. 17.
    • KRIMINALITETI POLITIK 21 :.sa në të njëjtën kohë, në një shtet tjetër, vepra e njëjtë, mund të vlerësohet si aktheroik ose anasjelltas. Ky rivalitet, në kuptimin ose karakterizimin e kriminalitetpolitik, nuk ka ekzistuar vetëm në shtetet me sisteme të ndryshme shoqërore-poli-tike. Ekzistojnë edhe rastet kur në të njëjtin shtet, një vepër e cilësuar si terroriste,pas një kohe të caktuar është trajtuar dhe vlerësuar si heroike ose anasjelltas. Kjo vihet re sidomos kohëve të fundit kur kuptimi i veprave penale politikedhe ai i terrorizmit gjithnjë e më tepër po merr kahje të njëanshme. Në realitet,kuptimi i terrorizmit është shqyrtuar dhe analizuar në mënyra të ndryshme, mirëposhumë pak vërehen diskutimet kritike lidhur me veprat penale politike, të kryeranë kuadër ose nga përfaqësuesit e ndryshëm shtetërorë të sistemeve demokratike.Në këtë drejtim vërehet edhe përpjekja e autorëve të ndryshëm për unifikimin ekuptimit të kriminalitetit politik me terrorizmin dhe terrorizmit me lëvizjet revolu-cionare, përkatësisht me luftërat çlirimtare. Këta autorë, në punimet e tyre të shum-ta, nuk e kanë shqyrtuar terrorin shtetëror, por kryesisht janë orientuar në studimindhe gjykimin e veprave të ndryshme penale politike të drejtuara kundër shtetit.Këtë mangësi shkencore, ata e argumentojnë me tezën se shumica e shteteve e zba-tojnë terrorin shtetëror si përgjigje ose reagim natyror ndaj terrorizmit. Nga shumë aspekte, qëndrimet e tilla paraqesin vetëm njëanshmëri të qartëpolitike. Këtu nuk synoj të kontestoj të drejtën e ndonjë autori për studimin edukurive të ndryshme kriminale dhe përgjithësisht shoqërore, nga aspekti idëshiruar, por të theksoj se në mes formave të ndryshme të veprimit terrorist, nukekziston ndonjë dallim cilësor. Dallimi i vetëm që ekziston në mes terrorit shtetërordhe terrorizmit, ka të bëjë me organizimin dhe qëllimin e dhunës së ushtruar poli-tike. Së paku dy elemente duhet të plotësohen në mënyrë që një vepër penalepolitike të cilësohet ose të trajtohet në kontekst të veprës terroriste. Elementi i parëka të bëjë me shkallën, përkatësisht, nivelin e organizimit të kryerësit, ndërsa i dytika të bëjë më strukturën dhe përmasat e reagimit shoqëror, respektivisht shtetërorndaj veprës së kryer. Pra, vetëm atëherë kur „aktiviteti i dhunshëm politik avanco-het në qendër të vëmendjes, reagimit dhe të frikës shoqërore, flasim për aktivitetterroriste“9. Të gjitha aktivitetet terroriste, duhet t’i nënshtrohen gjykimit të drejtëdhe dënimit të merituar nga e tërë bashkësia ndërkombëtare.9 Fritz Sack, BMI. Analysen zum Terrorismus 4/2, Protest und Reaktion, Opladen 1884, f. 27.
    • .: 22 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR TERRORI DHE TERRORIZMI1. Kuptimet historike Terrori dhe terrorizmi janë nocione, kuptimi i plotë i të cilave në literaturënshkencore ende nuk është sqaruar. Shikuar historikisht, fjala “terreur”, frikë,panik, për herë të parë është përdorur gjatë Revolucionit Borgjez - Francez10, nëkuptim të dënimeve drakonike të shqiptuara nga gjykatat revolucionare, kundërarmiqve të Republikës së Re11. Që nga ajo kohë e deri në ditët e sotme, fjala “ter-ror”, shërben si sinonim i gjendjes shpirtërore të frikës individuale, si pasojë e pre-sionit të caktuar politik, si dhe për shpjegimin e pozicionit kolektiv përballë njërreziku të caktuar (terreur panique)12. Tradicionalisht me fjalën “terror”, është kuptuar zbatimi i dhunës politikeme qëllim të mbrojtjes së interesave shtetërore gjatë fazave të ndryshme revolu-cionare të karakterizuara me kërcënime dhe zbatime të ndryshme të dhunës poli-tike. Këtu terrori, si dhunë e instrumentalizuar, zakonisht propagandohet nëmënyrë të stilizuar, si mjet i domosdoshëm për mënjanimin e konflikteve tëndryshme politike, rivendosjen e rendit, qetësisë publike ose harmonisëshoqërore“13. Ndërkaq, me fjalën “terrorizëm”, kuptohen veprat e ndryshme penale tëdrejtuara kundër shtetit, të kryera nga individët ose grupet e ndryshme të person-ave në shtetin e vet ose në shtetin e huaj, me qëllim të ndikimit në realizimin e qël-limit të caktuar politik14.10 „Terreur“ do të thotë tmerr i shkaktuar nga frika. Gjendja shpirtërore dhe fizike e personit të frikësuar duhet të jetë në nivel të dridhjes së tij trupore. Më gjerësisht: Mario Wandruszka, Was weiß die Sprache von der Angst? Botuar në librin: Wilhelm Bitter, Angst und Schrecken in theologischer und psychotherapeutischer Sicht, Stuttgart 1959, f. 19.11 Nga tetori i vitit 1793 e deri në korrik të vitit 1794, nën udhëheqjen e Robespierres, pushteti Jakobin kishte likuiduar rreth 16,500 persona. Ushtrimi i egër i terrorit shtetëror kundër kundërshtarëve politikë, kishte ndikuar në humbjen e simpatisë popullore ndaj Roberspierre. Me 28.07.1794, Roberspierre ishte rrëzuar nga pushteti dhe, në të njëjtën ditë ishte pushkatuar. Më gjerësisht: Iring Fetscher, Analysen zum Terrorismus 1, Ideologien und Strategien, Opladen 1981, f. 17.12 Handbuch politisch - sozialer Grundbegriffe in Frankreich 1680 - 1820, München 1985, f. 89 - 90.13 Peter Waldmann, Terrorizmus, Provokation der Macht, München 1998, f. 13 - 18.14 Kurt Rebmann, Probleme und Möglichkeiten der Bekämpfung des internationalen Terrorismus, Neue juristische Wochenschrift, Heft Nr. 30/1985, f. 1736.
    • TERRORI DHE TERRORIZMI 23 :.2. Kufijtë e dallimit të terrorit nga terrorizmi Nga aspekti shkencor, është më se i domosdoshëm shpjegimi dhe analizimii kuptimit dhe i raporteve që ekzistojnë në mes të këtyre dy termave të ngjashëmgjuhësorë. Terrori dhe terrorizmi nuk kanë kuptim dhe nuk janë dukuri identike.Dallimi që ekziston në mes të këtyre dy nocioneve, respektivisht në mes të këtyredy dukurive, ka të bëjë me faktin se terrori është dhunë shtetërore, e cila zbatohetme qëllim të ruajtjes ose të rivendosjes së pushtetit shtetëror, ndërsa terrorizmiështë zbatimi i dhunës politike nga aktorët e ndryshëm jashtështetërorë me qëllimtë ndërrimit ose marrjes së pushtetit15. Këto dy dukuri, nga aspekti i dhunës së zbat-uar dhe agresionit politik, qëndrojnë në raporte dialektike. Terrori dhe terrorizmi, i fillojnë operacionet e tyre luftarake, jo me qëllim tëluftimit të armikut të caktuar, por kundër qytetarëve të pafajshëm dhe të pambrojtur.Këtu, konfrontimi që ekziston në mes terrorit dhe terrorizmit nuk ka për qëllim mar-rjen ose sigurimin e pushtetit, por duke e zbatuar dhunën e pakufizuar kundër njëri-tjetrit, synohet arritja vizionare e qëllimit të lartë politik. Në këtë drejtim, terrori,ndonëse nuk është qëllim parësor, ai e praktikon zhdukjen sistematike të qytetarëve. Ndërkaq, terrorizmi shfrytëzohet si instrument për përgatitjen e një situaterevolucionare me qëllim të përmbysjes së pushtetit shtetëror. Në rast suksesi, ngaregjimi i ri zakonisht zbatohet terrori me qëllim të konstituimit të pushtetit tësapokrijuar shtetëror. Pra terrori është mjet për mbajtjen e një pushteti totalitar, respektivisht„është zbatim i dhunës politike nga institucionet e ndryshme shtetërore me qëllimtë ruajtjes ose të rivendosjes së pushtetit shtetëror, ndërsa terrorizmi është veprimi organizuar i dhunës politike nga aktorë të ndryshëm jashtështetërorë, me qëllimtë ndërrimit të raporteve të caktuara shoqërore në drejtim të sigurimit të dinjitetittë dëshiruar politik ose njerëzor“16. Kështu mund të konkludohet se terrori dhe terrorizmi, në format e shfaqjesdhe në ndikimet e tyre psiko-politike, shpeshherë nuk dallojnë nga njëri-tjetri. Kjoshihet sidomos atëherë, kur terrori përpiqet që të manifestohet si terrorizëm. Njëpaqartësi e tillë mund të mënjanohet vetëm atëherë, kur, argumentohet qëllimi iveprimit të dhunshëm politik. Në këtë drejtim, duhet pasur parasysh faktin se ter-rorizmi gjithmonë vepron në drejtim të destabilizimit të pushtetit të caktuarshtetëror, ndërsa terrori, vepron në drejtim të kundërt17. Nga kjo, mund të thuhet se15 Frank Besneler, Vorgesehene Lektionen zur Geschichte des Terrorismus, në: Rudolf Wasserman, Terrorismus contra Rechtsstaat, Darmstadt 1976, f. 15.16 Friedrich Hacker, Terror, Mythos - Realität - Analyse, Zürich 1973, f. 21.17 Ulrike Pesch, Aspekte des Internationalen Terrorismus, Doktorarbeit, Bonn 1977, f. 35.
    • .: 24 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARterrori dallon nga kuptimi i terrorizmit dhe se dallimi themelor në mes këtyre dydukurive, qëndron në faktin se terrori ushtrohet nga lart, pra nga aparati shtetëror,ndërsa terrorizmi zbatohet nga poshtë, respektivisht nga individët ose grupet endryshme politike jashtështetërore, të cilët e orientojnë dhunën e tyre politikekundër sistemit politik ose, kundër pushtetit shtetëror të një shteti të caktuar.2.1. Kuptimi i terrorit Fjala “terror”, është internacionalizim i drejtpërdrejtë i fjalës latine me tënjëjtin emër, me të cilën nuk nënkuptohet vetëm gjendja shpirtërore e frikës osepanikut shoqëror, por, para së gjithash, e ka kuptimin e veprimeve të ndërmarrame qëllim të shkaktimit të ndjenjave të tilla. Pra, terrori si formë e frikës individ-uale ose panikut shoqëror, nuk do të thotë vetëm frikë e individit ose e disa indi-vidëve të caktuar, por ndjenjë e frikës dhe e panikut kolektiv, të shkaktuara ngakërcënimi i një rreziku konkret. Këtu duhet pasur parasysh faktin se edhe krizatekonomike ose katastrofat e ndryshme natyrore, mund të shkaktojnë frikë osepanik shoqërore, mirëpo ato nuk ushtrojnë terror, ngaqë terrori është veprimnjerëzor i orientuar në drejtim të shkaktimit të ndjenjave (të tilla) të frikësshoqërore18. Me këtë kuptim, terrori paraqitet si proces i caktuar shoqëroro-politik, në tëcilin përfshihen tri palë pjesëmarrëse: organet e ndjekjes, të ndjekurit politikë dhe,pjesa tjetër e popullsisë, e cila nuk i takon asnjërës nga këto dy kategori. Në realitet, terrori nuk është vetëm raport në mes të të ndjekurit dhendjekësit, por pasojat e ushtrimit të tij, reflektohen fuqishëm në opinionin e gjerëshoqëror. Një dukuri e tillë njëherësh është edhe strategji politike e regjimevetotalitare. Me zbatimin e terrorit, regjimet totalitare nuk dëshirojnë vetëm përhap-jen e frikës dhe panikut në masat e gjera popullore. Pra, e keqja e këtyreregjimeve nuk qëndron vetëm në sadizmin e tyre. Regjimet diktatoriale shumë mëtepër e zbatojnë terrorin si instrument për realizimin brutal të interesave të tyrepolitike. Në këtë drejtim duhet kuptuar edhe motivin për zbatimin e terrorit. Njëmotiv i tillë ka të bëjë edhe me dobësinë politike të regjimit. Regjimet diktatori-ale e kanë të qartë faktin se, kundërshtari i tyre politik nuk mund të mënjanohetvetëm me mjete demokratike. Gjithashtu, ato janë të bindura se në rast të konfron-timit eventual publik me kundërshtarin e tyre politik, mund të shkaktohen edherevolta masive me pasoja të padëshirueshme. Nga këto arsye, regjimet diktatori-ale, i autorizojnë mekanizmat e tyre të dhunës për ushtrimin e lirë të terrorit mbi18 Daniel Suter, Rechtsauslösung durch Angst und Schrecken, Berlin 1983, f. 22.
    • TERRORI DHE TERRORIZMI 25 :.popull, me bindjen se vetëm me dhunë, mund të arrihen qëllimet ose efektet edëshiruara politike19. Terrori, si instrument i dhunës politike, zakonisht praktikohet gjatë dyfazave të zhvillimeve politike: - Në fazën e konstituimit të regjimeve totalitare. - Gjatë kësaj faze, terrori shtetëror zbatohet si mjet për dalje nga krizat e ndryshme politike. Në këtë fazë të zhvillimeve shoqërore, respektivisht gjatë ose pas krizave serioze politike, shtetet e ndryshme totalitare e zbatojnë terrorin shtetëror, si mjet të reagimit (ashtu si propagandohet), ndaj terrorizmit të palës tjetër20. - Pas fazës së konsolidimit të regjimeve diktatoriale. - Gjatë kësaj faze, ter- rori shtetëror zbatohet si mjet i rivendosjes së stabilitetit të brendshëm politik. Për dallim nga situata e parë, e cila është kaotike (kryengritjet, rev- olucionet, grushtshtetet), dhe si e tillë as nga aspekti juridik e as nga ai politik, nuk është e mundur të kontrollohet ose të dirigjohet, në situatën e dytë, shtetet e ndryshme totalitare e zbatojnë terrorin shtetëror, si preven- tivë të përgjithshme duke i eliminuar kundërshtarët e ndryshëm politikë në emër të ligjit. Pra, në këtë fazë të pasigurisë politike, dhunën shtetërore e karakterizon brutaliteti dhe masiviteti i viktimave. Këtu procesi i mënja- nimit të kundërshtarëve politikë, merr përmasa shumë më dramatike sesa gjatë luftërave qytetare21. Kjo mund të kuptohet vetëm nëse i hedhim një vështrim praktikave të diktaturave të kaluara fashiste ose komuniste në Serbi, Irak, Iran, Afganistan, Turqi, Algjeri, Shqipëri, etj. Shumë regjime totalitare, në forma të ndryshme dhe mënyra tëkundërligjshme, i kanë torturuar dhe mënjanuar kundërshtarët e tyre politikë. Në këtëmënyrë, regjimet e ndryshme totalitare e kishin zbatuar terrorin shtetëror si mjet tëfrenimit të proceseve të filluara natyrore demokratike, gjegjësisht si mjet të detyrim-it të popullsisë për besnikëri të caktuar politike. Në këtë mënyrë, terrori, duke e man-ifestuar dhunën shtetërore të regjimeve totalitare, i argumenton ato edhe si regjimedestabilizuese.2. 2. Kuptimi i terrorizmit Në kuptimin aktual, fjala “terrorizëm”, për herë të parë është përdorur në19 Terrori shtetëror duhet dalluar nga shteti policor dhe represioni shtetëror. Shteti policor (shteti + policia) nënkupton një formë të qeverisjes në të cilën udhëheqja shtetërore përmes organeve të veta ekzekutive e kontrollon dhe e mbikqyrë jetën private dhe publike të qytetarëve. Ndërsa represioni shtetëror ushtrohet atëherë kur shërbimet e ndryshme sekrete e mbikëqyrin jetën private dhe publike të qytetarëve, i ndjekin, i dënojnë dhe i torturojnë kundërshtarët e tyre politikë, etj.20 Franz Wöderman, Terrorismus, München 1977, f. 27.21 Daniel Suter, Rechtsauslösung durch Angst und Schrecken, Berlin 1983, f. 46.
    • .: 26 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARRusi gjatë gjysmës së dytë të shekullit XIX. Që nga ajo kohë e deri në ditët esotme, format e ndryshme të dhunës politike të drejtuara kundër shtetit, kishin fil-luar të emërtohen si „veprime terroriste“. Këtë kuptim „terrorizmi“ e ka ruajturderi në ditët e sotme. Në realitet, në kuptimin politiko-historik, me nocionin ter-rorizëm, fillimisht janë kuptuar të gjitha format e dhunës politike të drejtuarakundër shtetit22. Gjithashtu, edhe në kuptimin juridik dhe politik, me fjalën terror-izëm, kuptohet zbatimi i formave të ndryshme të dhunës ilegale, me qëllim tëshkaktimit të ndjenjave të frikës dhe panikut shoqëror, si mjet të detyrimit për real-izimin e qëllimit të caktuar poilitik23. Dallimi thelbësor në mes të veprave penaleterroriste dhe atyre klasike kriminale (vrasjet, rrëmbimet e personave, plaçkitjet,etj.) ka të bëjë me qëllimin e tyre. Dhuna terroriste është e drejtuar zakonishtkundër aparatit (të caktuar) shtetëror ose përfaqësuesve të tij me qëllim të ndikim-it në realizimin e interesave të caktuara politike. Kjo do të thotë se, dhuna terror-iste parimisht nuk është e drejtuar kundër qytetarëve të rëndomtë ose grupeve tëndryshme shoqërore, por kundër shtetit dhe përfaqësuesve të tij24. Zbatimi i dhunës terroriste, zakonisht paraqitet në varësi dialektike mefushatën politike, me kryengritjen e armatosur ose, me ndonjë përpjekje përgrushtshtet. Mirëpo, nuk janë të rralla as rastet kur terrorizmi paraqitet edhe në for-mën e vet të pastër25. Në këto raste, aksionet terroriste dallohen nga kryengritjet earmatosura dhe aksionet e tjera eruptive për marrjen e pushtetit (grushtshteteve),në bazë të qëllimit të veprimit strategjik. Terrorizmi është veprim afatgjatë strategjik që ka një qëllim krejtësishttjetër nga luftërat ndërshtetërore, kryengritjet e armatosura, grushtshtetet oseluftërat qytetare26. Qëllimi i terrorizmit nuk është okupimi, përkatësisht çlirimi iterritorit ose shkatërrimi i bazës materiale të armikut27. Terrorizmi nuk synon as22 Franklin Ford, Reflexionen über den politischen Mord in Europa im 19. und 20. Jahrhundert, në: Mommsen/Hirschfeld, Stuttgard 1982, f. 226.23 Iring Fetscher u. a., Analysen zum Terrorismus 1, Opladen 1981, f. 21.24 Autorë të veprave penale terroriste mund të jenë: - autorët individualë.- Këta veprojnë në mënyrë të veçantë dhe të pavarur nga të tjerët; nuk ekziston ndonjë raport konkret ose formë e bashkëpunimit në mes autorëve të veprës terroriste; - autorët e përbashkët.- (bashkëkryesit e veprës).- Edhe pse vepra terroriste është kryer në bashkëveprim, nuk ekziston identiteti i përbashkët grupor ose qëllimi për veprim të përbashkët dhe sistematik në mes aktorëve; - grupet terroriste.- Në mes anëtarëve te grupit, krijohen raporte të caktuara organizative me qëllim të veprimit të përbashkët terrorist. Anëtarët e këtyre grupeve, në raport me të tjerët, veprojnë me ndjenjën „ne“ respektivisht me identitetin e tyre grupor; - organizatat terroriste.- Këtu kemi të bëjmë me bashkimin e dy e më shumë grupeve të strukturuara në mënyrë organizative dhe hiearkike me qëllim të veprimit të përbashkët terrorist.25 Krahaso: Walter Laquer, Terrorismus, 1987, f. 95; Franz Wörderman, Terrorismus, 1977, f. 28 - 30; Iring Fetscher, Analysen zum Terrorismus 1/1981, f. 21 - 23.26 Carl Friedrich, Pathologie der Politik, në librin: Manfred Funke, Terrorismus, Athenäum 1977, f. 14.27 Wolfgang de Boor, Terrorismus, Der „Wahn“ der Gesunden, në librin: Ursachen des Terrorismus in der Bundesrepublik Deutschland, Berlin 1978, f. 123.
    • TERRORI DHE TERRORIZMI 27 :.dobësimin e pushtetit, ashtu si thuhet nganjëherë. Me sulmet e ndryshme terroriste,shumë më tepër dëshirohet reagimi pozitiv i opinionit të caktuar publik ndajaksioneve të tilla28. Se cili është qëllimi i aksioneve terroriste, tregon edhe shem-bulli i organizatës terroriste ruse „Narodnaja Volja“: „qëllimi i aksioneve tonaështë komprometimi i aparatit shtetëror, argumentimi i mundësisë për organizimine një kryengritjeje të armatosur, ngritja e frymës revolucionare, forcimi i besimittë popullit, si dhe krijimi i një kuadri luftarak“29. Ndërkaq, kuptimin dhe përmbajtjen e „terrorizmit“ në mënyrë bindëse e shp-jegon eksperti i shquar anglez, prof. dr. Paul Willikson. Sipas tij, terrorizmi është: - armë e të pafuqishmit; - armë plotësuese (dhe jo e vetme) e një lëvizjeje revolucionare; - armë e përdorur në mënyrë konspirative nga grupe relativisht të vogla; - armë, e cila mund të ketë efekt të paparashikuar; dhuna terroriste mund të dalë jashtë kontrollit dhe të shndërrohet në forma të tjera të konflik- teve politike30. Nga ana tjetër, eksperti i njohur gjerman, Kreis, i përshkruan këto veçorikarakteristike të terrorizmit: - terrorizmi nuk është vetëm përpjekje për realizimin e ndryshimeve, respektivisht qëllimeve të caktuara politike, por është kërcënim ose zba- tim i drejtpërdrejtë i dhunës fizike; - është veprim i organizuar i personave. Kjo do të thotë se aktet e ndryshme terroriste zakonisht nuk kryhen nga autorë individualë por nga grupe të ndryshme të personave; - terrorizmi gjithmonë ka qëllim të caktuar politik, pavarësisht nga vlerësimi i tij si i drejtë dhe legjitim ose jo31. Nga kjo, mund të konkludohet se terrorizmi si dhunë e motivuar politike,kryesisht është i drejtuar kundër organeve dhe institucioneve të ndryshmeshtetërore ose atyre ndërkombëtare. Vrasjet e përfaqësuesve shtetërorë ishin dhembeten qëllim parësor i shumë lëvizjeve terroriste. Mirëpo, ekzistojnë edhe rastekur „në kontekst të theksuar revolucionar”, vriten edhe qytetarët e thjeshtë oserivalët politikë. Vrasje të tilla shpeshherë e ngatërrojnë edhe kuptimin e terrorit meterrorizmin32.28 Iring Fetscher u. a., Analysen zum Terrorismus 1, Opladen 1982, f. 21.29 Narodnaja Volja, 1880. Cituar sipas: Roland Gaucher, Saboteure und Attentäter, Köln 1967, f. 24; Krahaso: M. Funke, Terrorismus, Athenäum 1977, f. 15.30 Paul Willikson, Political Terrorism. London 1974, f. 126.31 Karl Markus Kreis, Der Internationale Terrorismus, Sicherheitspolitik vor neuen Ausgaben, Schriften des Forschungsinstitutes der Deutschen Gesellschaft für auswärtige Politik, Bonn 1979, f. 390.32 Giessmann, Hans J. , Terrorismus - Globales Problem und Herausforderung, në: Globalisierung und nationale Souverenität, Festschrift für Wilfried Röhricht, Dieter Lutz (Botues), Baden - Baden: Nomos 2000, f. 22 - 29.
    • .: 28 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Konkretisht, me fjalën „terrorizëm“ kuptohet kërcënimi ose përdorimi idhunës fizike kundër personave ose kundër pasurisë së tyre, të kryera nga indi-vidët ose grupe të ndryshme terroriste me qëllim të arritjes së efekteve të dëshiru-ara politike. Në të shumtën e rasteve, aktet e ndryshme terroriste kryhen mekërkesë të aparateve të ndryshme shtetërore ose kundër tyre. Kjo do të thotë seaktorë terroristë nuk janë vetëm individët ose grupet e ndryshme aventuriere, mer-cenare ose revolucionare, por edhe shtetet e caktuara, të cilat në forma tëndryshme zbatojnë terrorizmin jo vetëm kundër popullit të tyre por edhe kundërshteteve dhe popujve të tjerë33. Motivi i një shteti për zbatimin e terrorit shtetëror, është fakti se ai e ndienveten të dobët për konfrontim politik me kundërshtarin. Nga kjo arsye, terrorizmipraktikohet si strategji e përshtatshme e influencës së tërthortë34. Karakteristikë krye-sore e kësaj forme të terrorizmit është organizimi dhe ekzekutimi i aksioneve terror-iste me një precizion të lartë ushtarak, gjë që dëshmon edhe për nivelin profesional tëautorëve të tyre. Në të gjitha rastet, kur aktorët terroristë kontrollohen, ndihmohen osenë mënyra të ndryshme influencohen nga një shtet i caktuar, kemi të bëjmë me dukur-inë e terrorizmit shtetëror, përkatësisht, me përkrahjen shtetërore të terrorizmit35.3. Faktorët e shfaqjes së terrorizmit Që nga fillimi i përdorimit praktik të termit „terrorizëm“, kishin filluar edhepërpjekjet për studimin e faktorëve që kishin ndikuar në shfaqjen e tij. Mirëpo, përshumë kohë me radhë, këto studime ishin zhvilluar nga pozita të njëanshme shken-core, duke u bazuar kryesisht në vështrime të ndryshme individuale ose në atoshoqërore, pa vërejtur faktin se terrorizmi shfaqet vetëm si kompleks i ndikimevedialektike të këtyre dy rrethanave. Në këtë pikëpamje, edhe Cesar Lombrozo kishte menduar se ekziston njëraport kushtëzues në mes bombahedhësve dhe sëmundjeve të ndryshme (të shkaktu-ara nga mungesat e vitaminave), që ishin të përhapura kryesisht te popujt e viseve tëndryshme të Evropës Jugore36. Në mënyrë të ngjashme kishin menduar edhe disashkencëtarë të tjerë, të cilët e kishin përshkruar terrorizmin si një të keqe absolute, si33 Hans Joachim Schneider, Kriminologie, Berlin 1987, f. 873.34 Tilmann Chladek, Die westlichen Demokraten im Kampf gegen den i. T. , Europa Archiv 1987, f. 577.35 Krahaso: Buchs, Thierry; Girardin, Luc und Hervé Sanglard, 2001 „Visuelle Konfliktanalyse - Ein Visualisierungswerkzeug für multidimensionale Konfliktanalyse“ ASMZ, Vol. 11, f. 17 - 2136 Sipas C. Meves, kryesisht dy elemente ndikojnë në krijimin e terroristit. Elementi i parë ka të bëjë me zhvillimet e deformuara neuro-psikologjike që nga fëmijëria, ndërsa i dyti me ndikimet e fuqishme të ambientit jetësor në kohën e pubertetit dhe adoleshencës. Krahaso: Christa Meves, Psychologische Voraussetzungen des Terrorismus, në: Wolfgang de Boor u. a. Ursachen des Terrorismus in der Bundesrepublik Deutschland, Berlin 1978, f. 73.
    • TERRORI DHE TERRORIZMI 29 :.një formë të çmendurisë, që i ka rrënjët e veta kryesisht në sëmundjet e ndryshmepsikike. Sipas këtyre teorive, terroristët janë personalitete jonormalë, respektivishtpersona psikopatë dhe si argument të jetës së tyre jonormale, ishin përshkruar gjurmëtqë mbesin pas çdo aksioni terrorist, si: fanatizmi, urrejtja e shfrenuar, ndjenja e lartëe hakmarrjes, mungesa e mëshirës ose karakteri i ulët njerëzor37. Pos këtyre qëndrimeve, ekzistojnë edhe përpjekje shkencore për shpjegimine varfërisë, presionit të caktuar atmosferik, ndërrimin e fazave të hënës ose periud-have të ndryshme të thatësisë - si faktorë kriminogjenë që ndikojnë në mënyrë tëdrejtpërdrejtë në shfaqjen e terrorizmit. Në këtë drejtim ka edhe të tillë, si shkencë-tari i njohur anglez, Willikson, i cili, si shkaktare të drejtpërdrejtë të shfaqjes së ter-rorizmit e konsideron familjen e shkatërruar, ngaqë sipas tij „terroristët janë krye-sisht tipa të dështuar në jetë“38. Pranimi i tezave të lartshënuara, të cilat e shpjegojnë shfaqjen e terrorizmit sirezultat të çrregullimeve të ndryshme psiko-fizike ose të ndikimeve të ndryshmekozmike, përkatësisht atmosferike, është i paarsyeshëm. Në të vërtetë, nuk mund tëkontestohet fakti se një numër i caktuar i terroristëve kanë vuajtur nga epilepsia,tuberkulozi ose nga sëmundje të tjera. Në këto raste, terrorizmi mund të jetë manifes-tuar edhe si variant special i deformimeve, përkatësisht i zhvillimit të mangët neuro-psikik. Mirëpo, kjo nuk mund të përgjithësohet ngaqë analiza të shumta shkencorekanë dhënë rezultate krejtësisht të kundërta. Në realitet, janë të paqarta argumentetshkencore, të cilat i vënë në dyshim aftësitë dhe nivelin e lartë intelektual të terror-istëve. Kështu, psikologu që kishte studiuar terroristin japonez, Koso Okamoto (i cilinë maj të vitit 1972 kishte shkaktuar një masakër në aeroportin izraelit, Lod), e për-shkruante atë si personalitet absolutisht normal dhe racional psiko-fizik. Rezultate tëngjashme japin edhe shumë analiza të tjera, të bëra në Gjermani te pjesëtarët endryshëm të organizatës terroriste ”Fraksioni i Armatës së Kuqe”39. Gjithashtu edhe paraqitja e terrorizmit në kontinuitet të zhvillimit të ndjenjëssë individualizmit të tepruar, përhapjes së literaturës dekadente ose rrethanave të ten-sionuara shoqërore, është i pakompletuar. Në këtë kontekst, Emma Goldman shpje-gon se anarkistët terroristë nuk e kanë zbatuar dhunën politike vetëm nga indoktrin-imi i tyre me literaturë ose propagandë anarkiste40, por nga presioni i lartë i37 Wolfgang de Boor, Terrorismus: Der „Wahn“ der Gesunden, në librin: Ursachen des Terrorismus in der Bundesrepublik Deutschland, Berlin 1978, f. 123.38 Willikson Paul, Terrorism and the Liberal State, Houndmils/Basingstoke: Macmillan Education, Second Edition, 1987, f. 34.39 Friedrich Hacker, Terror, Mythos - Realität - Analyse, München 1973, f. 131.40 Anarkizëm (sipas Imanuel Kannt) do të thot “rend pa pushtet”, ndërtimi dhe funksionimi i pushtetit shtetëror pa mekanizëm të dhunës. Fjala Anarki është edhe sinonim i kaosit politik që mbretëron në një shtet, p.sh., „në Bagdad mbretëron anarkia“. Kjo nuk do të thotë se atje funsionon një pushtet pa mekanizëm të dhunës por për zbatimin e kundërligjëshëm të dhunës dhe mosfunksionimin e pushtetit shtetror. Ndërkaq fjala indoktrinim do të thotë manipulim me vetëdijen e qytetarëve përmes zgjedhjes dhe servimit të informacioneve të caktuara me qëllim të arritjes së efekteve të caktuara ideologjike.
    • .: 30 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARrrethanave shoqërore, i cili ndikonte aq fuqishëm sa që për natyrën e ndjeshme të ter-roristëve, jeta shoqërore bëhej e padurueshme41. Në kuadër të këtij qëndrimi, fletedhe fakti se disa dukuri ose ngjarje politike, si dhuna brutale, gjegjësisht reprezal-jet e përjetuara madje edhe luftërat e zhvilluara në një vend krejtësisht tjetër(Vietnam, Lindje të Afërt, Çeçeni, Afganistan, Bosnje, Irak etj.) në disa raste kishinndikuar në identifikimin e elementeve të ndryshme sensibël me viktimën dhe i kishinnxitur ata në aksione të ndryshme hakmarrëse. Në realitet, identifikimet e tilla dhendjenjat e solidaritetit me viktimën, kishin ndikuar edhe në formimin e disa organi-zatave të fuqishme terroriste në pjesë të ndryshme të botës42. Sipas shembujve të ndryshëm historikë, përpjekjet e popujve të ndryshëmpër liri politike ose fetare, gjegjësisht për barazi ose pavarësi nacionale, në tëshumtën e rasteve kanë rezultuar me kryengritje të armatosur ose terrorizëm.Mirëpo, kjo dukuri nuk është një rregull. Ekzistojnë edhe raste, kur përpjekjet epopujve të ndryshëm për një kohë të gjatë ose edhe përgjithmonë kanë mbeturvetëm në kornizat e lejuara politike të diktatorit. Kjo do të thotë se, ekzistojnërrethana dhe faktorë të caktuar shoqërorë, të cilët ndikojnë në mënyrë të drejtpër-drejtë në manifestimin e formave të caktuara të dhunës së organizuar politike. Secilët janë ata faktorë, tregon më së miri shkencëtari i mirënjohur anglez, prof. dr.Walter Laqueur, i cili thotë: „terrorizmi gjithmonë i ka rrënjët atje ku ekzistojnëregjimet totalitare, ku shtypen pakicat nacionale ose ku sovraniteti i popujve dheliria e tyre është vënë në dyshim. Mirëpo, pikërisht atje, paraqitja e dhunës terror-iste është e kushtëzuar me ngritjen paralele të nacionalizmit dhe demokracisë”43. Si shembull konkret në këtë drejtim, prof. Laqueuri merr një studimndërkombëtar për efektet e zbatimit të dhunës politike në 84 shtete të botës. Nëkëtë studim është konstatuar se „represioni i kufizuar gjithmonë kishte sjellë desta-bilitet, ndërsa represioni i egër kishte sjellë efekte të kundërta“44. Ky konstatim nukështë befasues ngaqë në situata të okupimit efektiv dhe të diktaturës së egër në tëcilën policia ka në dispozicion autorizime të pakufizuara, mundësitë për organiz-imin e terrorizmit ose të një kryengritjeje të armatosur, janë minimale. Mëkonkretisht, atje ku policia ka mundësi ta mbajë nën kontroll të plotë lëvizjen,komunikimin, qarkullimin dhe aktivitetet politike të qytetarëve, lëvizjet politikekundër pushtetit janë të pasuksesshme. Shembuj konkretë në këtë drejtim ofrojnë41 Që nga Lombroso kishin filluar studimet e gjendjeve të ndryshme neuropsikologjike, si tërbimi, urrejtja dhe agresiviteti, si faktorë të mundshëm kriminogjenë që ndikojnë në shfaqjen e terrorizmit. Në këtë drejtim ishin vërejtur edhe studimet e rrethanave të ndryshme trashëguese. Sidomos matjet e kafkave të terroristëve kishin qenë të moderuara. Më gjerësisht: Walter Laqueur, Interpretationen des Terrorismus, Fakten, Fiktionen und politische Wissenschaft; M. Funke, Terrorismus 1977, f. 38.42 John Bunzl. Gewalt ohne Grenzen, ÖIIP, Wilhelm Braumüller 1992, f. 6.43 Walter Lauqeur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 11 - 23.44 Walter Lauqeur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 196.
    • TERRORI DHE TERRORIZMI 31 :.edhe diktaturat e kaluara fashiste ose komuniste, të cilat deklaronin me krenari senë territoret e tyre „nuk ka terrorizëm ose kriminalitet të organizuar“ (në Shqipëri,në Bashkimin Sovjetik, në Kinë, etj.) . Ngjashëm kishte deklaruar në Deyton edhekrimineli i luftës, Millosheviç për Kosovën. Mirëpo, si në Kosovë, ashtu edhe nëshumë vende të tjera të botës, në rrethanat e shfaqjes së mundësive të para, ishinshfaqur edhe mekanizmat për „mbrojte ose çlirim nacional“.3.1. Shkaqet e sulmeve bashkëkohore terroriste Sipas disa autorëve, njëri prej shkaqeve kryesore të sulmeve bashkëkohore ter-roriste, është edhe pozita dhe roli udhëheqës i ShBA-së në botë45. Sipas tyre, gjatë deka-dave të fundit, një numër shumë i madh i sulmeve terroriste, është i drejtuar kundërinteresave të ShBA-së. Këto sulme zakonisht “argumentohen” në lidhshmëri tëndryshme me “hegjemonizmin amerikan” dhe arsyetohen me faktin se ShBA-të kanërol dominues në konfliktin Arabo-Izraelit”; në vitin 1953, së bashku me Britaninë eMadhe e kishin udhëhequr „Operacionin Ajax“ në Iran, që kishte rezultuar me rrëzimine kryeministrit Mohammad Mossadegh dhe ardhjen në pushtet të Shahut MohammadReza Pahlavi; në vitin 1992, kishin pushtuar Irakun, në vitin 2001, kishin pushtuarAfganistanin dhe në vitin 2003, përsëri kishin pushtuar Irakun, etj.46 Kështu, sipas disa mendimtarëve nga shtetet e Lindjes dhe bota arabe, këto inter-venime të shpeshta ushtarake të ShBA-së dhe përkrahja e gjithanshme e Izraelit dhepushteteve të tjera “totalitare”, vlerësohen si shkaktarë kryesorë të sulmeve bashkëko-hore terroriste kundër interesave të ShBA-së dhe aleatëve të saj perëndimorë47. Përveç këtyre shkaqeve, disa terroristë bashkëkohorë sulmojnë interesat endryshme perëndimore edhe nga frustrimet e krijuara si për rolin gjithnjë e më tëfuqishëm dhe udhëheqës të ShBA-së në botë, ashtu edhe për bindjet e krijuara se,popujt e tyre janë të privuar nga përfitimet që sjell rendi i ri botëror dhe globaliz-mi48.45 Në fund të viteve ‚90 të shekullit të kaluar, ShBA-të për qëllime ushtarake, kishin investuar rreth 300 miliardë dollarë që do të thotë më shumë se 20 shtetet më të zhvilluara të botës, që kishin investuar si vijon: Britania e Madhe 37 miliardë, Franca 40 miliardë, Gjermania 33 miliardë, India 10 miliardë, Japonia 45 miliardë, Kina 12 miliardë $, etj. Më gjërësisht: Melanie Reddig, Analysen des transnationalen Terrorismus: soziologische Perspektiven, VS Verlag für Sozialwiesenschaften, Düseldorf 2007, f. 165.46 Melanie Reddig, Analysen des transnationalen Terrorismus: soziologische Perspektiven, VS Verlag für Sozialwiesenschaften, Düseldorf 2007, f, 5847 Që nga themelimi, shteti Izraelit ka pranuar ndihma të ndryshme amerikane, në vlerë 81.3 miliardë dollarë. Më gjërësisht: Melanie Reddig, Analysen des transnationalen Terrorismus: soziologische Perspektiven, VS Verlag für Sozialwiesenschaften, Düseldorf 2007, f. 10548 H.P. Kitschelt, Staatsversagen, Globalisierung und Regimekonflikt. Urspruenge des heutigen Internationalen Terrorismus im Nahe Osten, in Die Globale Frage. Empirische Befunde und ethische Herausforderungen, edited by Peter Koller (2006), Passagen Verlag, Wien 2006, f. 159
    • .: 32 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Është interesant të theksohet fakti se, për dallim nga sulmet e mëparshmeterroriste, këto të dekadave të fundit, zakonisht janë kryer nga terroristët e shtre-save të mesme shoqërore, të cilët kanë vepruar si nga ndikimet e shkaqeve tëndryshme subjektive ashtu edhe të faktorëve të ndryshëm objektivë, si p.sh.,rrethanat ekonomike, zhvillimet shoqërore, konfliktet e ndryshme politike, kon-fliktet kulturore, bindjet fetare, etj. Sipas mendimeve të paraqitura më lartë, mund të konstatohet fakti se zba-timi i dhunës terroriste shfaqet kryesisht në rrethana të caktuara të jetës shoqëroretë karakterizuara me polarizim tejet të theksuar politik, respektivisht terrorizmiështë pasojë e një gjendjeje të krijuar shoqërore, në të cilën aktorët nuk shohinmundësi të tjera për realizimin e qëllimeve të tyre politike. Kjo do të thotë se ter-rorizmi paraqitet, ekziston dhe mund të ekzistojë vetëm atje, ku janë rrethanat efavorshme për t’u shfaqur dhe ekzistuar.4. Përpjekjet për përkufizimin e terrorizmit Me gjithë faktin e njohur se terrorizmi është një fenomen, i cili shumë mëlehtë përshkruhet sesa përkufizohet, shumë mendimtarë dhe institucione profesion-ale janë përpjekur që të ofrojnë një përkufizim unik për kuptimin dhe përmbajtjene terrorizmit. Mirëpo, të gjitha këto përpjekje deri më tash kanë dështuar. Një studi-ues amerikan (Alex P. Schmid) shkruan se kishte lexuar 109 përkufizime për kup-timin dhe përmbajtjen e terrorizmit, të cilat nuk ishin identike49. Identike, në kupti-min dhe përmbajtjen e terrorizmit, nuk janë as përkufizimet „nacionale“, e as ato„ndërkombëtare“. Si shembull konkret në këtë drejtim ofrohen edhe përkufizimet eshumta të hartuara nga qeveritë e ndryshme amerikane ose ato të Organizatës sëKombeve të Bashkuara50. Është karakteristike të theksohet fakti se rezolutat e ofruara nëOrganizatën e Kombeve të Bashkuara gjithmonë ishin refuzuar ngaqë pozi-cionet politike të diplomatëve, respektivisht të shkencëtarëve të ndryshëm,kishin qenë krejtësisht të kundërta51. Kështu, për mendimtarët amerikanë dhepër ata nga Evropa, terrorizmi ishte „një veprim i koordinuar i dhunës politike49 Alex P. Schmid, Political Terrorism: A Research Guide to Concepts, Theories, Data Bases and Literature, Amsterdam 1983, f. 70 - 111.50 Në vitin 1934, pas vrasjes së ministrit të Punëve të Jashtme të Francës, Barthou dhe mbretit jugosllav, Aleksandër, Bashkësia Ndërkombëtare për herë të parë ishte ballafaquar me dukurinë e terrorizmit. Kjo ngjarje kishte ndikuar në har- timin e „Konventës së Gjenevës për Mbrojtjen dhe Luftimin e Terrorizmit“, e cila ishte nënshkruar nga 24 shtete, mirëpo ishte ratifikuar vetëm nga India.51 Dr. Wolf Middendorf, Die Persönlichkeiten des Terroristen in historischer und kriminologischer Sicht, në: Terrorismus und Freiheit, Heidelberg 1978, f. 9.
    • TERRORI DHE TERRORIZMI 33 :.kundër shtetit“52. Ndërkaq, shkencëtarët nga shtetet e ndryshme afrikane, terror-izmin e kishin interpretuar si „dhunë sistematike të shtetit kundër popullsisë“53.Në këtë drejtim, edhe pozicioni i mendimtarëve komunistë kishte qenë shumë ilargët. Komunistët e kishin trajtuar terrorizmin si „formë të luftës së armatosur“- nëse kurorëzohet me sukses, ndërsa në rast dështimi - si „përpjekje për grusht-shtet“54. Kështu, deri tash, nuk është ofruar, respektivisht nuk është aprovuar nëmënyrë unike ndonjë përkufizim i terrorizmit, ngaqë versionet e ofruara kishinqenë në kundërshtim me ideologjitë e ndryshme politike ose nuk i kishinngërthyer të gjitha elementet e dëshiruara. Me gjithë vështirësitë e paraqitura, nga institucionet e ndryshme ndërkom-bëtare deri tash janë ofruar disa përkufizime për kuptimin e terrorizmit. Këtu vlentë përmendet përkufizimi i përpiluar në vitin 1979 nga Konferenca Ndërkombëtarepër Terrorizmin, e mbajtur në Jerusalem. Në këtë konferencë, ku merrnin pjesëshkencëtarë dhe politikanë të shumtë perëndimorë, ofrohet një përkufizim rela-tivisht i përgjithshëm për kuptimin dhe përmbajtjen e terrorizmit. Sipas këtijpërkufizimi, terrorizmi definohet „si atakim, kërcënim ose vrasje e qëllimtë e per-sonave të pafajshëm me qëllim të shkaktimit të frikës publike, që do të ndikonte nërealizimin e qëllimeve të caktuara politike“55. Ndërkaq, në aspektin shkencor terrorizmi mund të përkufizohet si „kërcën-im ose zbatim i dhunës së motivuar politike kundër personave ose kundër të miravetë tyre materiale, nga individët ose grupet e ndryshme të personave, me synim tërealizimit të qëllimit të caktuar politik“. Një përkufizim i tillë, i përmbledh të gjithaelementet relevante, të cilat kanë të bëjnë me viktimën, përkatësisht objektin, for-mën e veprimit, autorin, motivin e mundshëm dhe qëllimin e tij. Këtu shpjegohetqartë se autorë të veprave penale terroriste mund të jenë jo vetëm individët dhegrupet e ndryshme qytetare, por edhe partitë politike dhe shtetet56. Në këto qëndrime shkencore, janë bazuar shumica e përkufizimevebashkëkohore. Në mënyrë të ngjashme është formuluar edhe përkufizimi anglezdhe ai gjerman për terrorizmin. Sipas këtyre përkufizimeve, terrorizmi është „zba-52 „Terrorizmi..., është çdo veprim i personit ose grupit të personave me qëllim të dëmtimit, respektivisht minimit të autoritetit të një shteti ose qeverisë së tij (pushteti)“, US Draft Convention for the International Terrorism; definicioni amerikan; ter- rorizmi është aplikim i formave të ndryshme të dhunës fizike me qëllim të shkaktimit të frikës masive që do të ndikonte edhe në vijimin e kursit të caktuar politik (cituar sipas Nettler, 1982, f. 226), në: Helmut Jansen, Sind „die Terroristen“ politisch motivierte Straftäter oder Terroristen? Kriminalistik, Nr. 1/84, f. 17.53 Terrorizmi është shkelje e të drejtave dhe lirive të njeriut nga ana e qeverive të ndryshme ose e pushteteve militante, Grupi i Pavarur i Shteteve Afrikane, në: Helmut Jansen, Kriminalistikë, Nr. 1/84, f. 17.54 Hans Josef Horchem, Terror in Europa, Beiträge zur Konfliktforschung, Nr. 1/1987, f. 31.55 Hans Josef Hoechen, Terror in Europa, Beiträge zur Konfliktforschung, Nr. 1/1987, f. 32, Benjamin Netanyahu, Terrorism. How the west can win, New York 1986, f. 6.56 Hans Joachim Schneider, Kriminologie, Berlin 1987, f. 873.
    • .: 34 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARtim ose urdhërim për ushtrimin e presionit, gjegjësisht dhunës së caktuar fizikekundër shtetit, opinionit publik, personave ose pasurisë së tyre, me qëllim tëndikimit në realizimin e interesave të caktuara politike, fetare ose interesave tëtjera ideologjike“. Në bazë të të gjitha këtyre përkufizimeve, terrorizmi duhet tëkuptohet si metodë konkrete e shkaktimit të frikës shoqërore, e cila zbatohet ngaindividët, grupet e personave ose aktorët e ndryshëm shtetërorë, me qëllim tëndikimit në realizimin e interesit të caktuar politik.5. Tipologjia e dhunës terroriste Pa dyshim që një tipologji e diferencuar e dhunës terroriste do ta kishte lehtë-suar kuptimin e fenomenit terrorist. Në bazë të qëllimeve të ndryshme të dhunës poli-tike, janë orientuar edhe përpjekjet për përcaktimin e një tipologjie terroriste. Nga kyaspekt, shkencëtari anglez, Paul Willikson, ka bërë dallimin në mes lëvizjeve terror-iste revolucionare, lëvizjeve terroriste pseudorevolucionare dhe atyre represive57. Lëvizjet terroriste revolucionare kanë për qëllim ndërrimin revolucionar të njëpushteti shtetëror, ndërsa ato pseudorevolucionare nuk kanë për qëllim përmbysjen enjë sistemi politik, por përmes dhunës së zbatuar terroriste përpiqen ta detyrojnëaparatin shtetëror që të vazhdojë një politikë të caktuar. Në dallim nga këto lëvizje,terrorizmi represiv e zbaton dhunën politike kundër personave ose grupeve të caktu-ara shoqërore me qëllim të nënshtrimit të tyre. Këtu, aktor i dhunës represive terror-iste është aparati shtetëror, organizatat politike ose grupet e ndryshme shoqërore. Tabela 1 Tipologjia e lëvizjeve terroriste: Burimi: Mozaffari 1988, F.187, John Bunzl, 1992, F. 957 Krahaso: Paul Willikson, Political Terrorism, London 1974, f. 19, 31 - 33; Werner Hahlweg, Moderner Guerillakrieg und Terrorismus, në librin: Manfred Funke, Terrorismus, Athenäum 1977, f. 124.
    • TERRORI DHE TERRORIZMI 35 :. Gjatë përpjekjeve për klasifikimin tipologjik të dhunës terroriste, përkatë-sisht të terroristëve si vrasës, shkencëtari anglez, Paul Willikson, gjithashtu dallon: - terrorizmin kundër një pushteti autokratik; - terrorizmin pseudorevolucionar; - terrorizmin si mjet i luftës nacionalçlirimtare; - terrorizmin si mjet efektiv kundër një pushteti totalitar; - terrorizmin kundër sistemit liberal dhe demokratik; dhe - terrorizmin ndërkombëtar. Me gjithë këto tipologji të ofruara, B. Crozier në bazë të motivit dhe ide-ologjisë politike ka propozuar dallimin në mes: - grupeve terroriste etnike, fetare ose revolucionare; - grupeve terroriste marksiste - leniniste; - grupeve terroriste anarkiste; - individëve dhe grupeve terroriste patologjike; - individëve dhe grupeve terroriste neofashiste; dhe - mercenarëve të motivuar ideologjikë58. Ndërkaq, në bazë të studimeve ushtarake, dhuna terroriste zbatohet ngamotive, qëllime dhe aktorë të ndryshëm59. Në bazë të qëllimeve dhe aktorëve,mund të dallojmë këtë tipologji të dhunës terroriste: Tabela 2. Tabela 2 Burimi: Albert A. Stahel, 1987,F. 21 Varësisht nga qëllimi i dhunës së ushtruar terroriste (i cili ka të bëjë, që ngamënjanimi i një gjendjeje të caktuar politike, rrëzimi dhe marrja e pushtetit e deri58 Cituar sipas: John Bunzl, Gewalt ohne Grenzen, Nahostterror und Osterreich, Wien 1992, f. 8.59 Albert A. Stahel, Marxistisch - leninistische Konzeptionen des Terrorismus und der Revolution, Allgemeine Schweizerische Militärzeitschrift, Frauenfeld 1987, f. 21 - 23.
    • .: 36 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARte çlirimi i vendit nga okupimi i huaj), mund ti dallojmë edhe rrethanat, përkatë-sisht faktorët e ndryshëm në bazë të të cilëve ushtrohet dhuna politike. Varësisht nga qëllimi i dhunës së ushtruar terroriste (i cili ka të bëjë, që ngamënjanimi i një gjendjeje të caktuar politike, rrëzimi dhe marrja e pushtetit e derite çlirimi i vendit nga okupimi i huaj), mund t’i dallojmë edhe rrethanat, përkatë-sisht faktorët e ndryshëm në bazë të të cilëve ushtrohet dhuna politike60. Sipas këtij kriteri, lëvizjet terroriste mund të ndahen në: lëvizje terroristenacionale, lëvizje terroriste nacionalçlirimtare, si dhe lëvizje terroriste në shtetetdemokratike61. Të gjitha këto forma të veprimit terrorist, mund të jenë të karakterit„nacional“, që do të thotë se ato bazohen në shkaqe dhe rrethana të caktuaranacionale, përkatësisht shtetërore, ose të karakterit ndërkombëtar. Në këtë rast, fjalaështë për format e ndryshme të bashkëpunimit terrorist ndërkombëtar ose përveprim terrorist në arenën ndërkombëtare. Përveç formave klasike, kohëve e fundit është duke u shfaqur një formë kre-jtësisht e re e veprimit terrorist ndërkombëtar. Këtu nuk është fjala për terrorizmine motivuar majtist ose fashist, por për një terrorizëm „postmodern“, i cili synonapokalipsin, që do të thotë transformimin e përgjithshëm botëror. Në këtë kategorijanë radhitur përpjekjet e sektit Aum në Japoni dhe disa aktivitete terroriste të gru-peve militante djathtiste në ShBA62. Këtu duhet radhitur edhe organizata terroristeislamike Al -Qa´ida. Karakteristikë e terrorizmit postmodern është fakti se ai nuk kanë dispozicion strukturë klasike organizative, por funksionon në mënyrë automatikedhe transnacionale. Grupe të tilla terroriste veprojnë në pjesë të ndryshme të botësnë mënyrë krejtësisht autonome, ndërsa qendrat e tyre autoritare kujdesen vetëm përpërkufizimin e platformave politike dhe përhapjen e rrjetit të tyre transnacional. Nëkëtë drejtim, ato kanë nevojë vetëm për të dalë në internet.5.1. Terrorizmi nacionalist Sipas të dhënave të ndryshme statistikore, numri më i madh i të gjitha vepravepenale terroriste është kryer nga grupet e ndryshme nacionaliste. Këto grupe, orga-60 Sipas organizatës terroriste ruse „Narodna Volja“ (Shek. 19) aksionet terroriste shërbejnë: - Për dobësimin e aparatit shtetëror, duke mënjanuar përfaqësuesit zyrtarë; - Për mënjanimin e spiunëve të brendshëm; - Për komprometimin e autoritetit shtetëror, për shkak të masave të ushtruara represive; - Për dëmtimin e pushtetit shtetëror dhe demonstrimin e mundësisë për organizimin e luftës së armatosur; - Për ngritjen e vetëdijes revolucionare të masave popullore dhe inkuadrimin e tyre në luftë.Krahaso: Martin Rock, Anarchismus und Terror, Ursprünge und Strategien, Trier 1977, f. 17 - 23; Hans Joachim Schneider,Kriminologie 1987, f. 862; Iring Fetscher, Analysen zum Terrorismus 1, f. 21.61 Iring Fetscher, Analysen zum Terrorismus 1/1981, f. 21.62 Krahaso: Robert J. Lifton. Destroying the World to Save It: Aum Shinrikyo, Apocalyptic Violence, and the New Global Terrorism, New York 1999, f. 18 - 44
    • TERRORI DHE TERRORIZMI 37 :.nizata ose lëvizje terroriste, kanë qëllim të qartë politik. Me terrorizmin nacionalist,të quajtur edhe si terrorizëm irredentist, kuptohen përpjekjet e dhunshme tëminoriteteve të diskriminuara për arritjen e autonomive politike, ndarjeve territori-ale ose pavarësive të ndryshme nacionale. Kështu, p.sh., Armata RepublikaneIrlandeze kishte luftuar me qëllim të bashkimit territorial të Irlandës Veriore meshtetin Irlandez; organizata terroriste baske „ETA“ lufton me qëllim të ndarjes së ter-ritoreve Baske nga Spanja; terroristët e Kubekut e kishin zbatuar dhunën politike simetodë taktike për ndarjen e Kubekut nga Kanadaja, etj63. Këtu, pra, kemi të bëjmëme minoritetet etnike, të cilat në aspekte të ndryshme gjuhësore, fetare, kulturore osenacionale, ndihen të diskriminuara, dhe për arsye të tilla, zbatojnë terrorizmin simjet taktik për realizimin e qëllimeve të tyre politike. Është me rëndësi të theksohetse lëvizjet e ndryshme terroriste nacionaliste në disa raste, si në Uruguai, Argjentinëdhe në Iran, kishin arritur sukses. Në raste të tjera, si në Turqi, Itali (Tirolin jugor)etj., i kishin sjellë shtetet e tyre në një rrezik serioz politik. Që nga vitet ‘60 të shek.XX nuk është evidentuar asnjë sukses politik i ndonjë lëvizjeje terroriste nacional-iste. Si duket ideologët e këtyre lëvizjeve e kanë kuptuar faktin se vetëm me akte tëkufizuara terroriste nuk mund të arrihet qëllimi i dëshiruar nacionalist64.5. 2. Lëvizjet terroriste si metodë e luftës nacionalçlirimtare Dallimi në mes lëvizjeve terroriste nacionale dhe atyre nacionalçlirimtare katë bëjë me faktin se, lëvizjet nacionalçlirimtare veprojnë në një gjendje të okupimitklasik65. Identifikimi i këtyre lëvizjeve me terrorizëm, ashtu si po praktikohet ngadisa autorë, është i pabazë. Në realitet, gjatë lëvizjeve të ndryshme çlirimtare zba-tohen shumë forma të veprimeve terroriste, mirëpo në tërësi, luftërat nacionalçlir-imtare karakterizohen me taktikën e tyre guerile, e cila në bazë të formës dhe përm-bajtjes së vet, dallohet thelbësisht nga të gjitha format klasike dhe moderne të ter-rorizmit66. Pra, këtu është fjala për një formë të organizimit të luftës çlirimtare nëshkallë territoriale, sipas shembujve të luftërave të zhvilluara në disa shtete tëAmerikës Latine, Vietnam, Afganistan, Kosovë, etj. Në kuadër të lëvizjeve terror-iste nacionalçlirimtare, bëjnë pjesë situatat kur grupet e ndryshme nacionalçlir-imtare, për shkak të pamundësisë së organizimit të operacioneve luftarake nëshkallë territoriale, veprojnë kryesisht me metoda terroriste. Shembuj konkretë nëkëtë drejtim janë Palestina, Çeçenia, Afganistani dhe Iraku bashkëkohor.63 Näheres; Walter Laquer, Terrorismus 1987, f. 263 - 298.64 Tilmann Chladek, Die westlichen Demokraten im Kampf gegen den internationalen Terrorismus, Europa Archiv 1987, f. 580.65 Ernst Topitsch, Die Masken des Bösen, në librin: H. Geißler, Der Weg in die Gewalt, München - Wien 1978, f. 87.66 Iring Fetscher, Analysen zum Terrorismus 1, f. 22.
    • .: 38 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR5. 3. Lëvizjet terroriste në shtetet demokratike Me lëvizjet terroriste në shtetet demokratike kuptojmë zbatimin e dhunës sëmotivuar politike nga individë ose grupe të ndryshme terroriste në drejtim të ndër-rimit të sistemit aktual politik demokratik me një sistem të tipit komunist, fashist, heg-jemonist, etj. Këtu terroristët veprojnë nga motive ultraradikale, duke i trajtuar sis-temet politike të shteteve të tyre si jolegjitime dhe duke i luftuar ato si johumane,imperialiste ose hegjemoniste. Shkaqet e lëvizjeve terroriste në shtetet demokratike, në të cilat pjesa më emadhe e popullsisë është e kënaqur me sistemet e tyre politike dhe jeton në mirëqenieekonomike, nuk mund të shpjegohen aq lehtë si te lëvizjet terroriste nacionale ose tekato nacionalçlirimtare. Ndërsa këto të fundit mund të bazohen në simpatinë ose përkrah-jen e popullit, lëvizjet terroriste në shtetet demokratike kanë një situatë krejtësisht tjetër. Terroristët në vendet demokratike luftojnë gjithmonë në errësirë dhe papërkrahjen e popullit, madje edhe në rastet kur kanë iluzione se aksionet e tyre terror-iste janë në shërbim të mbrojtjes së interesave të gjera nacionale. Këta terroristë, sipasdogmave të tyre marksiste ose fashiste, shpresojnë që qeveritë e shteteve të tyre lib-erale, duke reaguar ndaj aksioneve terroriste, një ditë do ta humbin kontrollin dhe dotë shndërrohen në pushtete represive. Në këtë mënyrë, terroristët francezë, gjermanëdhe ata italianë gjatë dekadave të fundit kishin shpresuar në fitimin e simpatisë dhepërkrahjen e popujve të tyre. Mirëpo, përderisa terroristët francezë dhe ata gjermanënuk kishin arritur sukses në këtë drejtim, terroristët italianë, duke kaluar nga ide-ologjia e tyre marksiste në atë fashiste, kishin arritur që të përvetësonin simpatinë edisa strukturave të caktuara shoqërore dhe kështu e kishin sjellë shtetin e tyre nërrezik. Në të vërtetë, një lloj i tillë i terrorizmit, shumë rrallë ka arritur ta fitojëpushtetin, mirëpo gjithmonë ka luajtur rol vendimtar në ndërrimin e një pushtetidemokratik me një regjim ushtarak ose pushtet totalitar, si në Turqi, Pakistan, Indi, etj.6. Dallimi në mes të terrorizmit dhe luftës guerile Termi ushtarak „luftë guerile“ për herë të parë është përdorur gjatë luftëravepopullore spanjolle, të zhvilluara gjatë viteve 1807 - 1814 kundër pushtimit francez67.Paralelisht me këtë term (petite guerre), gjatë mesit të shekullit XIX kishin filluar tëpërdoren edhe nocionet „luftë e vogël“, „luftë e çrregullt“ ose „luftë pa fronte“68.67 Valdis Redelis, Partisanenkrieg, Entstehung und Bekämpfung der Partisanenkrieg - und Untergrundsbewegungen. Kurt Vowickel Verlag, Heidelberg 1958, f. 23 - 2568 Krahaso, Max, Jähns, Atlas zur Geschihte des Kriegswesens, von Urzeit bis zum ende des 19 Jahrhundert, Greve verlag, Berlin 1978, Pjesa 3, f. 2711
    • TERRORI DHE TERRORIZMI 39 :.Ndërkaq, në kontekst revolucionar ishte përdorur termi „luftë revolucionare“,përkatësisht në kontekst të luftës nacionalçlirimtare dhe revolucionare, ishte përdorurtermi „luftë partizane“ (partigiano, nga italishtja - aktivist partie)69. Kjo do të thotë setermi ushtarak „luftë guerile“, gjatë të kaluarës historike, është emërtuar me emra tëndryshëm. Mirëpo, të gjithë këta emra e kanë kuptimin e një forme specifike të zhvil-limit të luftës së armatosur, e cila në perëndim zakonisht quhet „luftë guerile“, ndër-sa në lindje „luftë partizane“. Në këto kontekste kuptohen të gjitha formacionet eorganizuara jashtëinstitucionale me qëllim të zhvillimit të luftës, përkatësishtkryengritjes së armatosur kundër pushtetit të huaj, ose kur është fjala për luftëqytetare, kundër shtetit të vet. Gjatë dekadave të fundit, jo vetëm termi „luftë guerile“, por edhe emërtimettjera, si terrorizëm, grushtshtet, subversion, revolucion, kryengritje e armatosur etj., popërdoren në mënyrë të ngatërruar70. Sidomos kur është fjala për cilësimin e një lëvizje-je nacionale, si lëvizje terroriste ose luftë nacionalçlirimtare, atëherë, si në politikë,ashtu edhe në mjetet e ndryshme të informimit publik, vërehet elementi i interesit oseai i simpatisë politike71. Kështu, p.sh., disa autorë i konsideronin luftëtarët e Vietnamit,ata të Organizatës për Çlirimin e Palestinës, luftëtarët çeçenë, kryengritësit afganë,luftëtarët nacionalçlirimtarë të Kosovës, etj., si „banda terroriste“ dhe kështu i niveli-zonin ata me „Fraksionin e Armatës së Kuqe“ gjermane, me „Brigadat e Kuqe“ ital-iane, me „Aksionin Direkt“ francez, me terroristët baskë, etj72. Ndryshe nga kjo, duhet kuptuar mendimi shkencor, i përfaqësuar ngaeksperti ushtarak anglez, Werner Hahlweg, i cili thotë se „terrorizmi dhe luftaguerile, praktikisht janë një dhe të pandashme“73. Mirëpo, këto teori shkencore janëtë pakta. Sot shumica e shkencëtarëve e argumentojnë dallimin që ekziston në mestë terrorizmit dhe luftës guerile74. Një dallim i tillë nuk qëndron vetëm në zgjed-hjen simpatike të emrave, por në cilësinë e tyre. Pra, sipas mendimit bashkëkohorshkencor, dallimi në mes luftës guerile dhe terrorizmit qëndron në format e orga-nizimit dhe të veprimit të tyre taktik, në mënyrat specifike të angazhimit të trupavenë front si edhe në metodat speciale komanduese.Në këtë drejtim, sipas Franz Wödermann, lufta guerile karakterizohet: - me një organizim dhe veprim specifik të njësive luftarake;69 Krahaso V. R. Wolf, R. W. Günter, G. Moritz, Der verdeckte Kampf, Köln 1965, f. 1 - 3. Partizanët për herë të parë e kanë fituar statusin e robërve të luftës me Konventën e Kryqit të Kuq të Gjenevës të vitit 1949.70 Walter Laqueur, Terrorismus, Kronberg 1977, f. 7.71 Frank Kitson, Im Vorfeld des Krieges. Abwehr von Subversion und Ausruhr. Nga gjuha angleze nga: K. Jeager und S. Rödiger, Degerloch 1974, f. 17.72 Krahaso, Werner Hahlweg, Moderner Guerillakrieg und Terrorismus, në: Manfred Funke, Terrorismus, f. 137.73 Werner Hahlweg, Theoretische Grundlagen der modernen Guerilla und des Terrorismus, në librin: Politik durch Gewalt, Rolf Tophoven 1976, f. 18.74 Walter Laqueur. Terrorismus 1977, f. 6.
    • .: 40 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR - me një taktikë strategjike ushtarake të karakterizuar me lëvizje të shpe- jta të njësive të vogla luftarake më qëllim të goditjeve të befasishme të forcave të rregullta armike75. Ndërkaq, aksionet terroriste (të cilat gjithashtu kryhen nga njësitë e voglasulmuese) dallohen nga aksionet e armatosura guerile në bazë të qëllimeve dhe tëbrutalitetit të tyre. Qëllimi i aksioneve terroriste është arritja e koncesioneve tëndryshme politike, ndërsa mënyra brutale e kryerjes së tyre, me gjithë frikën dhepanikun e shkaktuar, zakonisht nuk sjell realizimin e programeve të dëshiruarapolitike76. Një shembull të mirë praktik, të dallimit që ekziston në mes terrorizmit dheluftës guerile, e ka ofruar edhe David Fromkin. Ai në studimin e tij fundamental„Strategjia e terrorizmit“ ka shkruar se në kuptimin strategjik, dhuna terroriste dal-lohet nga lufta guerile. Si shembull në këtë drejtim, Fromkin ka ofruar krahasiminnë mes strategjisë së zhvilluar gjatë luftërave nacionalçlirimtare arabe dhestrategjisë bashkëkohore të disa organizatave terroriste palestineze. Sipas tij, dalli-mi në mes këtyre dy strategjive qëndron në faktin se udhëheqësit e gueriles arabe„urdhëronin sulmin në hekurudha ngaqë e dëshironin shkatërrimin e tyre, ndërsaterroristët palestinezë i sulmonin linjat ajrore (aeroplanët) ose i shkatërronin ato,edhe pse një shkatërrim të tillë nuk e dëshironin“77. Një rregull për dallimin e kuptimit që ekziston në mes lëvizjeve terroristedhe atyre nacionalçlirimtare e ka ofruar edhe ish-presidenti i ShBA-së XhorxhBush78. Gjatë kohës kur ishte kryetar i komisionit për luftimin e terrorizmitndërkombëtar në qeverinë e Reganit, Bush me 1988 kishte thënë: „Gjatë përpjek-jeve për shkatërrimin e lirisë dhe të demokracisë së popujve, terroristët mekënaqësi të dukshme i zgjedhin qytetarët e pafajshëm si viktima të tyre. Ata, meqëllim të realizimit të interesave të tyre cinike, i vrasin gratë, fëmijët dhe burrat epafajshëm. Ata i vrasin edhe gjyqtarët, policët, politikanët, gazetarët, deputetët,etj., të cilët janë në shërbim të mbrojtjes së vlerave të demokracisë. Ndërsa luftë-tarët për liri, përkundrazi, veprojnë krejt ndryshe. Këta, me një kujdes të veçantë irespektojnë rregullat ndërkombëtare të luftës. Në bazë të këtyre rregullave, luftë-tarët nacionalçlirimtarë sulmojnë pozicionet e ndryshme ushtarake, por jo pop-ullsinë e pambrojtur. Edhe gjatë operacioneve të tyre luftarake mund të rezultojëndonjë viktimë civile, mirëpo ajo sipas rregullit nuk është qëllim i tyre, por fatke-qësi, e cila ndodh nganjëherë gjatë operacioneve luftarake. Pra, vrasjet e qyte-75 Krahaso: Franz Wödermann, Terrorismuf. Motive, Träger, Strategien, München 1977, f. 55.76 Rolf Tophoven. Der internationale Terrorismus. Herausforderung und Abwehr, në librin: Manfred Funke, Terrorismus, f. 241.77 David Fromkin, Die Strategie des Terrorismus, në: Manfred Funke, Terrorismus, f. 95.78 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 617.
    • TERRORI DHE TERRORIZMI 41 :.tarëve të pambrojtur dhe terrorizimi i kundërshtarëve ideologjikë nuk është karak-teristikë e as qëllim i lëvizjeve nacionalçlirimtare, por i terroristëve“. Me anë të këtij shpjegimi përshkruhet qartë dallimi që ekziston në mes tëterrorizmit dhe luftës guerile. Pra, dallimi thelbësor i tyre nuk qëndron në veçoritëe organizimit ose të ekzekutimit të aksioneve të dhunshme, të cilat shpeshherë janëtë njëjta, por në qëllimet e ndryshme të tyre: qëllim parësor i luftës guerile ështëarritja e suksesit fizik - pushtimi i territoreve, ndërsa ai i terrorizmit është ndiki-mi, respektivisht, reagimi i dëshiruar psikologjik ndaj aksionit të ekzekutuar ter-rorist79. Për dallim nga terrorizmi, lufta guerile karakterizohet me rregulla të qarta:ekziston territori neutral, formacionet e armatosura janë të identifikueshme, ekzis-ton ndalesa e respektuar e përdorimit të armëve të caktuara dhe vetëdija epërgjithshme për mbrojtjen e popullsisë, respektivisht për zhvillimin e operacion-eve dhe aksioneve të ndryshme luftarake jashtë vendbanimeve civile. Të gjithakëto elemente, dëshmojnë për dallimin e kuptimit që ekziston në mes të terrorizmitdhe luftës guerile ose kryengritjeve të armatosura. Pra, terrorizmi, si formë speci-fike e agresionit të armatosur, gjithmonë ka për qëllim sjelljen e të atakuarit në njëgjendje të frikës, nervozizmit dhe histerie me qëllim të ndikimit në realizimin einteresit të caktuar politik80.7. Dallimi i terrorizmit dhe luftës guerile sipas të drejtës ndërkombëtare Të drejtat dhe detyrimet e palëve ndërluftuese janë të përshkruara në të ash-tuquajturën „e drejta e luftës“. Kjo e drejtë u referohet palëve të ndryshme ndër-luftuese në tokë, ajër dhe det. Obligimet dhe të drejtat e ndryshme, që u dedikohensubjekteve të konfrontuara në tokë, janë kryesisht të skicuara në Konventën IVNdërkombëtare të Hagës të vitit 1907, përkatësisht në Rregulloren e Hagës mbiLuftën në Tokë. Sipas kësaj rregulloreje, për herë të parë bëhet nivelizimi i të ash-tuquajturave „korpuse të lira“, respektivisht formacioneve të ndryshme të orga-nizuara luftarake me „ushtritë e rregullta“81. Përpjekje tjetër në drejtim të barazimit të të drejtave dhe obligimeve tëkryengritësve të armatosur me ushtritë e rregullta, është bërë me Konventën eGjenevës për Mbrojtjen e Popullsisë Civile të vitit 1949. Kjo konventë, duke u79 Herfried Munkler, Guerillakrieg und Terrorismus, Neue politische Literatur, Berichte über die internationalen Schriften Nr. 25/1980, f. 303.80 Krahaso: Franz Wöderman, Terrorismus/1977, f. 59; Herfried Münkler, Guerillakrieg und Terrorismus, Neue politische Literatur, Nr. 25/1980, f. 307, 309.81 Ordnung der Gesetze und Gebräuche des Landkrieges. Më gjërësisht në: Hendrik van Bergh, Staatsfeinde, Aus den Akten der Geheimdienste, Ulm 1987, f. 139.
    • .: 42 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARaprovuar si rezultat i përvojave të hidhura gjatë Luftës së Dytë Botërore, e kishteshtrirë juridiksionin e saj, jo vetëm në luftërat e shkaktuara në mes të shteteve,sipas kuptimit klasik të së drejtës ndërkombëtare, por edhe në konfliktet e armato-sura gjatë luftërave qytetare, kryengritjeve të armatosura dhe lëvizjeve tëndryshme çlirimtare82. Sidomos me Artikullin 4 (Mbi Robërit e Luftës) dheArtikullin 13 (Mbi të Plagosurit) të konventës në fjalë, është bërë nivelizimi ipërgjithshëm i të drejtave dhe obligimeve të formacioneve të ndryshmekryengritëse me ushtritë e rregullta. Luftërat e ndryshme çlirimtare ishin frymëzim për avancim të mëtejmë tëtrajtimit të luftëtarit, i cili u arrit me Konventën e Gjenevës të vitit 1949 dhe pro-tokollet e saja plotësuese të datës 10.06.1977. Në këtë drejtim, kërkesa e shtetevekomuniste dhe shteteve të tjera në zhvillim, e harmonizuar me interesin e Kryqittë Kuq Ndërkombëtar për mbrojtjen e popullsisë civile gjatë konflikteve tëndryshme brendashtetërore, kishin sjellë si rezultat mundësinë që „terroristët tëcilët i plotësojnë katër kushtet e parapara me Konventën IV të Hagës, të njihen siluftëtarë të rregullt, gjegjësisht edhe pa njohjen e statusit të luftëtarit, të kenë tëdrejtë në statusin e të zënit rob“83.7.1. Ushtria Çlirimtare e Kosovës sipas të drejtës ndërkombëtare Identifikimi i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës me terrorizmin, ashtu si upraktikua nga disa qarqe të caktuara, është tërësisht i pabazë. Sipas rregullave të sëdrejtës ndërkombëtare, të cilat e shpjegojnë dallimin që ekziston në mes të terror-izmit dhe veprimeve të tjera legjitime luftarake, Ushtria Çlirimtare e Kosovës nukmund të vlerësohet si „organizatë terroriste“ ngaqë ajo dallon thelbësisht nga çdoformë e manifestimit terrorist. Ushtria Çlirimtare e Kosovës ka qenë e karakterizuar me taktikën e sajguerile, e cila në bazë të formës dhe të përmbajtjes së vet, dallonte esencialisht ngatë gjitha format klasike dhe moderne të terrorizmit. Në këtë rast ishte fjala përzhvillimin e operacioneve luftarake në shkallë territoriale, me qëllim të ndërrimittë pushtetit hegjemonist serb në Kosovë, me një pushtet demokratik të tipit evropi-an, në të cilin të gjithë qytetarët pa dallim pozite sociale, kombi dhe feje, do të ndi-heshin të lirë e të barabartë. Sipas burimeve të ndryshme, që i referohen Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës,ajo që nga ditët e para të lindjes së vet, ka vepruar në pajtim me Konventën IV të82 Franz Wödermann, Terrorismus, Motive, Täter, Strategien, München 1977, f. 54.83 Krahaso: Ordnung der Gesetze und Gebräuche des Landkriegef. Më gjërësisht në: Hendrik van Bergh, Staatsfeinde, Aus den Akten der Geheimdienste, f. 142, Ulm 1987; Franz Wödermann, Terrorismus, Motive, Täter, Strategien, München 1977, f. 55.
    • TERRORI DHE TERRORIZMI 43 :.Hagës të vitit 1907 dhe me Konventën e Gjenevës të vitit 1949. Sipas konventavenë fjalë: „aktet e dhunës terroriste mund të njihen si veprime legjitime luftarake,vetëm nëse janë kryer nga: - grupi i personave i komanduar nga një udhëheqës, i cili është përgjegjës edhe për veprimet e personave të tjerë, të cilët gjenden nën komandën e tij; - grupi i personave, të cilët bartin një simbol të ngjitur në uniformat e tyre, i cili duhet dalluar edhe nga largësia; - grupi i personave, të cilët i mbajnë hapur armët e tyre; - grupi i personave, të cilët gjatë aksioneve të tyre luftarake u përmbahen rregullave ndërkombëtare të luftës84. Sipas konventave të lartshënuara, të cilat kudo në botën bashkëkohore ekanë kuptimin “e së drejtës ndërkombëtare” që parasheh rregullat imperative përzhvillimin e luftës në tokë, barazohen në mënyrë të plotë të ashtuquajturat „kor-puse të lira“, respektivisht formacionet e ndryshme kryengritëse me „ushtritë erregullta“. Në këtë drejtim edhe protokollet plotësuese të Konventës së Gjenevëstë datës 10.06.1977, Konventa Ndërkombëtare mbi Robërit e Luftës e vitit 1949(Artikulli 4), Konventa e Gjenevës për Mbrojtjen e Popullsisë Civile të vitit 1949,si dhe Konventa Ndërkombëtare mbi të Plagosurit të vitit 1949 (Artikulli 13), i tra-jtojnë në mënyrë të barabartë formacionet e ndryshme kryengritëse me „ushtritë erregullta“. Të gjitha këto konventa, parashohin obligimin për respektimin e rreg-ullave të luftës jo vetëm gjatë zhvillimit të luftërave në mes shteteve, por edhegjatë konflikteve qytetare ose lëvizjeve të ndryshme kryengritëse“. Sipas këtyre rregullave dhe qëndrimeve parimore ndërkombëtare, UshtriaÇlirimtare e Kosovës, nuk mund të vlerësohet si „organizatë terroriste“, por silëvizje nacionalçlirimtare, e cila e kishte subjektivitetin e vet nacional dhendërkombëtar85.8. Terrorizmi si alternativë e luftës së armatosur Sipas disa autorëve, shtetet e ndryshme, nga pamundësia që ta fillojnë,respektivisht ta zhvillojnë një luftë klasike kundër shtetit rival ose me qëllim tëmënjanimit të rreziqeve të padëshiruara që do të sillte ajo, e praktikojnë terror-izmin si formë të luftës speciale, gjegjësisht si alternativë të luftës86.84 George Daetwyler, Terrorismus und das internationale Strafrecht, Zürich 1981, f. 94.85 Në maj dhe qershor të vitit 1998, ky shkrim, në një version më të zgjeruar iu ishte dërguar institucioneve dhe personaliteteve të ndryshme politike ndërkombëtare si dhe ishte botuar në gazetën „Koha ditore“ dhe „Rilindja“.86 Krahaso: John Bunzl, Gewalt ohne Grenzen, Wien 1991, f. 6.
    • .: 44 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Këtu zakonisht mendohet për përkrahjet e lëvizjeve të ndryshme terroristenë një shtet rival, jo me qëllim të krijimit të rrethanave lehtësuese për okupimin,por për destabilizimin politik të tij. Në këtë mënyrë shtetet e ndryshme, meangazhimin e terroristëve ose me përkrahjen sekrete të tyre, e zhvillojnë këtë formëtë luftës speciale kundër shtetit rival, ose shkaktojnë konflikte të ndryshme ndër-shtetërore, pa u infiltruar drejtpërdrejt, përkatësisht pa u paraqitur si palë në kon-flikt87. Pa dyshim, një formë e tillë e angazhimit dhe përkrahjes terroriste, shtetevetë ndryshme jodemokratike u ofron mundësinë për realizimin e aspiratave ose qël-limeve të caktuara politike në kundërshtim me normat e të drejtës ndërkombëtare.87 Karl Markus Kreis, Der internationale Terrorismus, në librin: M. Funke, Terrorismus, f. 171.
    • KUPTIMI I TERRORIZMIT NDËRKOMBËTAR 45 :. TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR NË VËSHTRIM TË PËRGJITHSHËM KUPTIMI I TERRORIZMIT NDËRKOMBËTAR1. Kuptimi i përgjithshëm Për dallim nga terrorizmi nacional, shkencëtarët e ndryshëm e shpjegojnëterrorizmin ndërkombëtar në kontest të veprimeve ose pasojave të paraqitura jovetëm në një shtet88. Në këtë kuptim, problem qendror paraqet përcaktimi ikritereve, në bazë të së cilave do të përcaktohej një ngjarje ose një seri e ngjar-jeve si terrorizëm ndërkombëtar. Këtu kriter themelor merret numri i shteteve tëpërfshira ose të atakuara nga sulmi terrorist. Kur veprimi ose pasojat e sulmit ter-rorist kufizohen vetëm në një shtet, atëherë kemi të bëjmë me terrorizminnacional. Ndërkaq, në të gjitha rastet e tjera kur sulmi terrorist përmban elementetë dy ose më shumë shteteve, flasim për terrorizëm ndërkombëtar. Në këtë mënyrëedhe Departamenti i Shtetit i ShBA-së shpjegon se „terrorizmi është ndërkombë-tar gjithmonë kur në ngjarje është përfshirë territori ose qytetarët e dy ose mëshumë shteteve“89. Sipas Artikullit 3 të Marrëveshjes për Luftimin e (sulmeve me bomba)Terrorizmit, të aprovuar nga Kuvendi i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara më15.12.1997, për terrorizmin ndërkombëtar flitet “gjithmonë kur vendi i veprimit,përkatësia shtetërore e autorit ose e viktimës, gjegjësisht përkatësitë e ndryshmeshtetërore të autorit, vendit të ngjarjes dhe vendit të pasojave, si dhe vendit të qën-drimit të autorëve para, gjatë ose pas kryerjes së veprës terroriste, kanë elementendërkombëtare”. Nga ky përkufizim mund të thuhet se në të gjitha rastet, kur njëose më shumë elemente të veprimit terrorist si, viktima, vendi i ngjarjes, autori i88 Franz Wödermann mendon se duhet përdorur termi „transnacional“ edhe në kuptimin e përshkrimit të bashkëpunimit të vendosur në mes terroristëve ndërkombëtarë ose grupeve të tyre. Ndërsa Smith mendon se „terrorizmi transnacional“ ka të bëjë vetëm me konsekuencat ndërkombëtare e jo me qëllimet politike. Krahaso: Franz Wödermann, Terrorismus. Motive, Träger, Strategien, München 1977, f. 14189 Që nga viti 1980, Departameni i Shtetit i ShBA-ve, e analizon dhe studion fenomenin terrorist, www.state.gov/.
    • .: 46 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARveprës, qëllimi i veprimit, vendqëndrimet e autorit dhe mjetet e përdorura, kanë tëbëjnë me dy ose më shumë shtete, kemi të bëjmë me terrorizmin ndërkombëtar.1.1. Kuptimi sipas objektit të veprimit Si kriter themelor për dallimin e terrorizmit ndërkombëtar nga ai nacionalështë përkatësia e ndryshme shtetërore e autorit nga ajo e viktimës. „Terrorizmiështë ndërkombëtar në të gjitha rastet kur përkatësia shtetërore e terroristit ështëtjetër nga ajo e së paku njërës nga viktimat e veta”. Kjo ka të bëjë si në rastet kurterroristi në shtetin e vet i sulmon shtetasit e huaj, ashtu edhe në rastet e sulmevenë shtetin e huaj. Në këto raste shumë më thelbësore është përkatësia e ndryshmeshtetërore e autorit nga ajo e viktimës sesa vendi i veprimit terrorist90. Edhe sipas „Konventës së Uashingtonit“ për mbrojtjen e diplomatëve, tëmbajtur më 02.02.1971 (Organizata e Shteteve Amerikane) “dallimet e përkatësivetë ndryshme shtetërore në mes viktimës dhe autorit të veprës e përcaktojnë karak-terin ndërkombëtar të aktit terrorist”. Në Nenin 2 të kësaj konvente thuhet: „KjoKonventë ka për qëllim që vrasjet, rrëmbimet dhe sulmet e tjera fizike kundër per-sonave me imunitet diplomatik, të cilët në bazë të obligimeve ndërkombëtareduhen mbrojtur në mënyrë të posaçme, ose kërcënimet e ndryshme kundër tyre,pavarësisht nga motivi, duhen trajtuar si krime me karakter ndërkombëtar“91. Kjonjëherësh i përgjigjet edhe Preambulës së kësaj konvente, në të cilën thuhet: „sul-met kundër personave, të cilët duhet të kenë mbrojtje të posaçme shtetërore, padyshim që mund të shkaktojnë pasoja të rënda, si për marrëdhëniet e ndryshmendërshtetërore, ashtu edhe për sigurinë ndërkombëtare“.1.2. Kuptimi sipas viktimës, vendit të ngjarjes, autorit të veprës dhe qëllimit të veprimit Sipas përkufizimit të propozuar nga „International Law Association“, vepraterroriste ndërkombëtare ka të bëjë me “çdo akt të dhunës ose kërcënimit medhunë, të kryer nga personat ose grupet e ndryshme të personave - pavarësisht ngapozita, qëllimi ose orientimet e tyre politike, të drejtuara kundër personaliteteve qëkanë mbrojtje të posaçme ndërkombëtare, organizatave, vendeve, përkatësisht90 W. H. Smith, International Terrorism, A Political Analysis, The Year Book of World Affairs, 1977, f. 140, cituar sipas: Ilse Lacoste, Die europäische Terrorismus - Konvention, Schweizer Studien zum Internationalen Recht, Band 30, Zürich 1982, f. 23 - 25.91 „Convention to prevent and punish the acts of terrorism taking the form of crimes against persons and related extortion that are of international significance“, përkthimi gjerman, në: Europa archiv, Folge 9/1971.
    • KUPTIMI I TERRORIZMIT NDËRKOMBËTAR 47 :.lokaliteteve me karakter ndërkombëtar, si dhe sistemeve të ndryshme për komu-nikim dhe lidhje ndërkombëtare“92. Sipas këtij përkufizimi, akte të dhunës terroriste ndërkombëtare janë: - rrëmbimet dhe të gjitha format e tjera të veprimit terrorist të drejtuara kundër personaliteteve me mbrojtje të posaçme ndërkombëtare ose anë- tarëve të misioneve të ndryshme diplomatike me qëllim që ata të vriten, të plagosen ose të frikësohen; - si akte të tilla konsiderohen edhe të gjitha format e tjera të veprimit ter- rorist, të drejtuara kundër vendeve ose objekteve të ndryshme me karak- ter ndërkombëtar, me qëllim që ato të dëmtohen ose të ndikohet në prishjen e raporteve të caktuara ndërkombëtare; - aktet e dhunës terroriste të drejtuara kundër organizatave ndërkombëtare ose sistemeve të ndryshme për komunikim dhe lidhje, me qëllim të shantazhit ose të dëmtimit të tyre, pavarësisht nga mënyra e brendshme (sabotimet nga brenda) ose e jashtme e kryerjes së veprimit terrorist (sulmet nga jashtë). Në mënyrë më konkrete, Konventa Ndërkombëtare Kundër Rrëmbimeve, edatës 18.12.1979, shpjegon se nuk duhet trajtuar si vepra terroriste ndërkombëtarerastet kur „rrëmbimi i personave është kryer brenda territorit të shtetit të tyre dherrëmbyesit janë shtetas të atij shteti, në qoftë se edhe burgosja e rrëmbyesve ështëkryer në shtetin e tyre“ (Artikulli 13)93. Në mënyrë të ngjashme e përshkruanveprën terroriste ndërkombëtare edhe „Convention for the Prevention andPunishment of Certain Acts of International Terrorism, e ofruar nga Shtetet eBashkuara të Amerikës më 25.09.1972“. Sipas kësaj konvente “përkatësitë endryshme shtetërore të autorit dhe viktimës, vendit të ngjarjes, mjeteve të veprim-it dhe qëllimit terrorist, janë kritere themelore në bazë të së cilave përcaktohetelementi ndërkombëtar i veprimit terrorist”94.2. Qëllimet e veptimeve terroriste ndërkombëtare Qëllimi themelor i veprimeve terroriste nacionale është „sjellja e shtetit,respektivisht e qeverisë së tij dhe popullit nën presionin e nevojshëm me qëllim të92 Konferenca „International Law Association“, Propozimi i përkufizimit të terrorizmit ndërkombëtar, Art.1 Ziff. 1 des „Draft Outlinie of Signale Convention on Legal Control of International Terrorism“, The ILA, Report of the 57 th Conference, f. 142 - 152, në librin: Ilse Lacoste, Die europäische Terrorismus - Konvention, Zürich 1982, f. 23.93 Internationales Übereinkommen gegen Geiselnahme vom 18.12.1979, New York, përkthimi gjerman i datës 30.05.1980.94 Draft Convention for the Prevention and Punishment of Certain Acts of International Terrorism, 25.09.1972, englischer Text abgedruckt in Survival, XV, Vereinigte Staaten von Amerika 1973, No. 1, f. 32 - 34, në librin: Ilse Lacoste, Die europäische Terrorismus - Konvention, Zürich 1982, f. 25.
    • .: 48 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARdetyrimit të tyre për vijimin e kursit të caktuar politik“95. Këtu, rol vendimtar kanësulmet terroriste ngaqë ato, duke shkaktuar publicitet të rregullt dhe të fuqishëm nëmediat e informimit, ndikojnë në influencimin e subjekteve kryesore politike.Madje, në raste dhe rrethana të caktuara, sulmet terroriste mund të ndikojnë, jovetëm në ndërrimin e qëndrimeve ndaj çështjeve të caktuara politike, por edhe nëndërrimin e qëndrimeve dhe vetëdijes së caktuar nacionale. Ndërkaq, me sulme terroriste ndërkombëtare, individët ose grupet endryshme terroriste, duke sulmuar objektiva të caktuara jashtë territorit të shtetittë vet, kanë për qëllim detyrimin e qeverive të tyre për ndërmarrjen e interven-imeve, respektivisht veprimeve të caktuara në drejtim të realizimit të qëllimevekonkrete politike, si dhe me qëllim të sensibilizimit të opinionit ndërkombëtar lid-hur me problemin e caktuar politik. Mirëpo, sulmet e tilla terroriste, deri tash nukkanë rezultuar me efektet e dëshiruara politike. Madje, ato në të gjitha aspektetkanë qenë më tepër kundërproduktive. Shembull konkret paraqesin aksionet eshumta terroriste, të kryera në të gjitha pjesët e botës nga aktorë të ndryshëm ter-roristë, të cilat përpos publicitetit negativ, izolimit politik ose edhe nacional, si dhehumbjes së simpatisë ndaj tyre, nuk kanë sjellë asgjë tjetër.3. Përkufizimi i terrorizmit ndërkombëtar Nocioni „terrorizëm ndërkombëtar“ i përfshin të gjitha format e veprimitterrorist, të paraqitura si terrorizëm shtetëror, respektivisht ai i stimuluar shtetërordhe i drejtuar kundër një shteti tjetër e deri te format e ndryshme të bashkëpunim-it midis grupeve të ndryshme terroriste ndërkombëtare. Këto forma të aktivitetitterrorist, zakonisht paraqiten në forma klasike të sulmeve terroriste kundër shtetit(në kuptim të përgjithshëm: përfaqësuesve shtetërorë, institucioneve, organeve,interesave shtetërore, etj.) ose shtetasve të huaj, gjegjësisht pronës së tyre, të kry-era në shtetin e autorëve ose në një shtet të tretë96. Në të vërtetë, „terrorizmi ndërkombëtar“ është më tepër një fenomenjuridik sesa politik. Nga aspekti juridik, kriteret për përkufizimin e terrorizmitndërkombëtar janë aq të gjera sa thuajse të gjitha aksionet terroriste do të mundtë përfshiheshin në kompetenca të së drejtës ndërkombëtare. Mirëpo, nga aspektishkencor një definim i tillë është i papranueshëm ngaqë krahas terrorizmitnacional do të paraqitej edhe ekzistenca e të ashtuquajturit „terrorizëm ndërkom-bëtar”. Për këtë arsye, në aspektin shkencor nuk mund të ketë „terrorizëm95 Krahaso: Alfred Ellinger, Terror und Terrorabwehr, Eisenstadt 1990, f. 42.96 Në këtë kuptim ishte aplikuar edhe termi „terrorizmi transnacional“, më gjerësisht: Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 338, 441.
    • KUPTIMI I TERRORIZMIT NDËRKOMBËTAR 49 :.ndërkombëtar“, por ka terrorizëm nacional me sferë të zgjeruar të veprimitndërkombëtar97. Deri tash është bërë një seri përpjekjesh për përcaktimin juridik të terror-izmit ndërkombëtar. Në këtë aspekt, përkufizimi më i thjeshtë e shpjegon terror-izmin ndërkombëtar në kontest të konsekuencave të qarta ndërshtetërore. Këtupërfshihen aktet e dhunës terroriste, të cilat i kalojnë kufijtë e një shteti ose ato mepërfshirje të qarta ndërkombëtare: - kur terroristët udhëtojnë në një shtet të huaj me qëllim që atje ta godasin objektin e tyre; - kur viktima ka të bëjë me elementin ose raportet e ndryshme ndërkom- bëtare (shtetasit e huaj, të akredituarit e ndryshëm diplomatikë, zyrtarët e misioneve të ndryshme, etj.); - kur terroristët i sulmojnë aeroportet, përkatësisht avionët ose i detyro- jnë ato për të aterruar në një shtet tjetër; - kur terroristët i sulmojnë institucionet e huaja shëndetësore, arsimore, kulturore, fetare, etj. Njëri nga përkufizimet më të rëndësishme është ai i shkencëtarit, Brian M.Jenkins, i cili e përkufizon terrorizmin ndërkombëtar në këtë mënyrë: - „Terrorizmi ndërkombëtar mund të paraqitet si akt i dhunës ose si seri e akteve të dhunës së ushtruar në kundërshtim me të drejtën diplomatike ndërkombëtare dhe rregullat e luftës. Terrorizmi ndërkombëtar nuk është formë klasike e zhvillimit të luftës së armatosur ashtu si e prezan- tojnë grupet e ndryshme revolucionare ose disidente, por është formë e re e zhvillimit të luftës pa territor dhe ushtri98. Kjo do të thotë se për dal- lim nga format klasike të zhvillimit të luftës së armatosur, terrorizmi nuk kufizohet vetëm në një territor të caktuar. Terrorizmi ndërkombëtar nuk respekton as popull e as shtet neutral dhe mund të zbatohet në çdo pjesë të botës”. Ndërkaq, Smith terrorizmin ndërkombëtar e argumenton: - Terrorizmi është ndërkombëtar nëse terroristi ka përkatësi shtetërore tjetër nga të paktën njëra viktimë e tij… Terrorizmi ndërkombëtar mund të kryhet, si në raporte politike të brendshme, ashtu edhe në ato të jashtme. Në rastin e parë, terroristët kanë për qëllim parësor arritjen e koncesioneve të ndryshme politike ose rrëzimin e qeverive të tyre.97 Georgios Kaouras, Terrorismus, historische und politische Komponenten des terroristischen Phänomens, Europäische Hochschulschriften, Peter Lang, Frankfurt am Main 1993, f. 82.98 Brian M. Jenkins, International Terrorism: A Blance Sheet, The International Institute for Strategic Studies, London, Juli/August 1975; Franz Wörderman, Terrorismus, Motive, Täter, Strategien, München 1977, f. 105.
    • .: 50 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Ndërsa, në rastin e dytë, qëllimi kryesor terrorist është ndërrimi i raporteve të caktuara ndërkombëtare“99. Për Williksonin, terrorizmi ndërkombëtar ka të bëjë: - „Me eksportimin e dhunës politike jashtë territorit të shtetit të terror- istëve, me qëllim të vrasjeve ose plagosjeve të shtetasve të huaj, të cilët njëherit janë edhe të pafajshëm dhe nuk kanë asgjë të përbashkët me luftën e terroristëve. Terrorizmi ndërkombëtar ka të bëjë edhe me formimin e lidhjeve dhe formave të tjera të bashkëpunimit ndërnacional terrorist me qëllim të koordinimit të aktiviteteve të ndryshme terroriste ndërkombëtare“100. Në bazë të këtyre përkufizimeve të ofruara mund të konkludohet se veprimiterrorist ndërkombëtar është ai veprim i dhunës së motivuar politike, i orientuar nëdrejtim të influencimit, përkatësisht të ndërrimit të qëndrimeve ose raporteve të cak-tuara ndërkombëtare.4. Karakteri transnacional i terrorizmit ndërkombëtar Sipas të drejtës ndërkombëtare, në qoftë se një ngjarje, proces, veprim osefenomen, zhvillohet në mes dy e më tepër shteteve, atëherë ajo dukuri trajtohet si“ndërkombëtare” (në mes shteteve). Ndërsa, kur një dukuri e tillë kalon kufirin e njështeti dhe zhvillohet edhe në shtete tjera, quhet transnacionale (kalon nga një shtetnë tjetrin)101. Studimi i karakterit transnacional të terrorizmit ndërkombëtar padyshim qëdo ta mundësonte jo vetëm kuptimin e qartë të kësaj dukurie specifike kriminale,por edhe rrezikun dhe pasojat reale që mund t’i sjellë ky fenomen primina, renditjuridik ndërkombëtar. Terrorizmi ndërkombëtar në kontekst të transnacionalitetit tëvet paraqitet, si në rajonet gjeografike të përfshira me dhunë terroriste, ashtu edhenë rajonet në të cilat janë të shpërndara, përkatësisht të stacionuara formacionet endryshme terroriste102. Grupet e ndryshme terroriste, të përcaktuara si autorë transnacionalë, i dety-rojnë aktorët e ndryshëm shtetërorë të ndërmarrin reagime dhe masa të ndryshmeligjore dhe diplomatike kundër tyre. Tërësia e këtyre veprimeve të gërshetuara, tëbrendshme dhe të jashtme (ndërkombëtare), në thelbin e vet paraqet një proces, i99 Smith W. H., International Terrorism. A Political Analysis. Në librin : The Year Book of World Affairs. Vol. 31. 1977, f. 140 - 141.100 Willikson Paul. Political Terrorism. London - Basingstoke: Macmillan Press. 1974, f. 122.101 Manfred Mols/Hans – Joachim Lauth/Christian Wagner (Hrgs.): Politikwisenschaft: Eine Einführung. Paderborn- München-Wien-Zürich, 2001, f. 24-42102 Ulrike Pesch, Aspekte des internationalen Terrorismus als transnationales Problem, Bonn 1977, f. 247.
    • KUPTIMI I TERRORIZMIT NDËRKOMBËTAR 51 :.cili manifestohet si dukuri, respektivisht si politikë transnacionale. Për kuptiminmë të mirë të kësaj dukurie, japim shembullin si vijon: - Sipas të drejtës ndërkombëtare, Organizata për Çlirimin e Palestinës (OÇP) edhe pse nuk ishte shtet (ajo nuk ishte as organizatë terroriste), i kishte përfaqësitë e veta zyrtare, madje edhe në nivele diplomatike në shumë shtete të botës. Me vite të tëra kjo organizatë, përkatësisht forma- cionet e ndryshme luftarake në kuadër të saj, nga pozita dhe fronte të ndryshme zhvillonin luftë kundër Izraelit dhe shteteve të tjera, që nuk ishin propalestineze. Me aksionet e ndryshme spektakulare ata për- piqeshin kryesisht ta aktualizonin dhe ta ndërkombëtarizonin çështjen e tyre nacionale. Kjo pa dyshim që kishte ndikuar jo vetëm në solidariz- imin e masave të ndryshme ndërkombëtare, por në disa raste edhe me identifikimin e individëve dhe grupeve të caktuara terroriste jopalestineze me pozitën e popullit palestinez. Nga ky solidaritet dhe sensibilitet, ishte formuar edhe një rrjet i strukturuar i bashkëpunimit terrorist ndërkombëtar. Madje, në disa raste, nga grupet e ndryshme të inspiruara jopalestineze ishte bërë edhe përpjekje për kopjimin e aksion- eve terroriste palestineze dhe zbatimin e tyre në vende të tjera. Si këto influenca ndërkombëtare, ashtu edhe tretmani i fituar diplomatik nga OÇP-ja e kishin parashtruar fuqishëm diskutimin ndërkombëtar “pro ose kundër çështjes palestineze”. Kryesisht lidhur më këtë problem, pra varësisht nga përcaktimi politik i shteteve ose subjekteve të ndryshme politike, përfshiheshin në konfliktin palestinez edhe shtetet e ndryshme neutrale (në forma të ofrimit të ndihmave të ndryshme financiare ose teknike luftarake)103. Përmasat transnacionale të terrorizmit ndërkombëtar gjithmonë janë tëkushtëzuara nga ndikimi i faktorëve të ndryshëm socialë, politikë dheekonomikë. Në realitet, rrezikshmëria e këtij fenomeni nuk qëndron vetëm nëpërmasat e ndërmarra transnacionale, por më tepër në aftësinë e terroristëve përshfrytëzimin e përmasave të tilla në drejtim të thyerjes së sistemit të caktuarshtetëror ose atij ndërkombëtar. Kjo do të thotë se potenciali kërcënues i terror-izmit ndërkombëtar, gjithmonë është në raport me rrethanat objektive të transna-cionalitetit dhe qëllimin, respektivisht aftësinë për veprim terrorist ndërkombë-tar.103 Krahaso: Attia Ahmed, Der Nahost - Konflikt, Aussichten für Krieg und Frieden, në: Europa archiv, Bonn 1975, Folge 6, Jg. 30, f. 189 - 200.
    • .: 52 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Në raste të tilla zakonisht paraqiten tri situata të vështira për kalkulim, si vijon: - Terrorizmi ndërkombëtar, i ushtruar nga mekanizmat e ndryshëm jashtështetërorë me tërë dinamizmin e vet avancohet si pseudosistem transnacional në kuadër të sistemit politik ndërkombëtar. Në këtë kon- tekst, dallimi i terrorizmit nacional nga ai ndërkombëtar është i vështirë. Këtu terrorizmi ndërkombëtar, duke u legjitimuar si viktimë e agresion- it të caktuar shtetëror, zakonisht paraqitet si strategji e ndikimit të tërthortë në drejtim të nxitjes së reagimeve të parmatosura të palës tjetër104. - Terrorizmi ndërkombëtar, si i tillë, ka në dispozicion elemente të shum- ta ndërkombëtare dhe transnacionale, të cilat njëkohësisht edhe e forco- jnë rëndësinë e tyre ndërkombëtare. Në këtë mënyrë, „terrorizmi transnacional, duke e bartur konfliktin e vet edhe në rajonet e tjera, në mënyrë brutale i shkel kufijtë politikë të shteteve neutrale. Këtë bartje të dhunës politike, terrorizmi ndërkombëtar gjithmonë e arsyeton me qël- limin revolucionar për ndërrimin e dhunshëm të sistemit të atakuar poli- tik“105. Në qoftë se qeveritë e ndryshme demokratike dëshirojnë ta ruajnë qenien etyre shtetërore, atëherë ato duhet t’u përgjigjen aksioneve të ndryshme terroristendërkombëtare me veprime efikase dhe të matura strategjike. Në këtë drejtim, rry-mat e ndryshme transnacionale, e sidomos terrorizmi ndërkombëtar, mund t’u sjel-lë shteteve të ndryshme destabilizim të dukshëm politik, madje edhe humbje tëkontrollit shtetëror, në qoftë se ata pa e peshuar mirë cilësinë, përmasat dhe inten-sitetin e veprimeve të ndërmarra transnacionale, ndërmarrin reagime drastike edhejashtë territoreve të tyre sovrane. Është me rëndësi të theksohet se terrorizmi ndërkombëtar me të gjitha for-mat e manifestimit të vet transnacional, asnjëherë deri më tash nuk ka arritur t’indërrojë raportet ose strukturat e caktuara ndërkombëtare, por gjithmonë ështëparaqitur si faktor destabilizues, i cili, si i tillë, më tepër i ka penguar proceset endryshme evolutive politike.4.1. Elementet karakteristike të terrorizmit transnacional Terrorizmi transnacional dallohet nga të gjitha format e tjera të manifestim-it terrorist në bazë të këtyre elementeve:104 Ulrike Pesch, Aspekte des internationalen Terrorismus als transnationales Problem, Bonn 1977, f. 266.105 Crenschaw - Hutchinson, Martha, Transnational Terrorism and World Politics, The jerusalem journal of international rela- tions, Vol.1, Nr.2, f. 10, cituar sipas: Georgias Kaouras, Terrorismus, Frankfurt am Main 1993, f. 81.
    • KUPTIMI I TERRORIZMIT NDËRKOMBËTAR 53 :. - Qëllimit të dëshiruar. Qëllimi kryesor i sulmeve terroriste është atakimi i rendit ose i raporteve të caktuara ndërkombëtare; - Ideologjisë transnacionale. Në bazë të një ideologjie të tillë transna- cionale mundësohet bashkimi i terroristëve me përkatësi të ndryshme nacionale, fetare, kulturore dhe gjuhësore në një organizatë të caktuar terroriste; - Organizimit specifik të një rrjeti të strukturuar decentralist. Njësitet e ndryshme terroriste të shpërndara në rajone të ndryshme gjeografike ose edhe në tërë botën, veprojnë në bazë të ideologjisë dhe programeve të përbashkëta operative kryesisht në mënyrë autonome; - Bashkëpunimit. Bashkëpunimi në mes njësiteve të ndryshme terroriste nacionale ose atyre ndërkombëtare, të shpërndara në rajone të ndryshme gjeografike, është i gjithanshëm. Sidomos në rastet e përgatitjeve dhe ekzekutimeve të sulmeve të përmasave të gjera terroriste ndërkombëtare vërehet mobilizimi i njësiteve dhe grupeve të ndryshme terroriste, sipas taktikës operative të ashtuquajtur „swaming - taktik“106; - Burimeve financiare. Grupet e ndryshme terroriste transnacionale zakonisht kanë në dispozicion burime të sigurta financiare të siguruara në mënyra të ndryshme ilegale dhe legale. Këto grupe zakonisht përkra- hen nga autorë të ndryshëm jashtështetërorë; - Potencialit shkatërrues. Si nga aspekti i gatishmërisë për veprim terror- ist, ashtu edhe nga ai i aftësive operative, llogaritet se potenciali shkatër- rues i grupeve terroriste transnacionale është shumë më i madh se ai i grupeve të tjera terroriste. Këtu është menduar për viktimat e mundshme dhe për pasojat eventuale (ekonomike, politike, psikologjike dhe përgjithësisht shoqërore), që mund të shkaktohen.5. Terrorizmi ndërkombëtar si problem i paqes dhe sigurisë botërore Në debate të ndryshme nacionale dhe forume ndërkombëtare disa herë deritash, është theksuar fakti se terrorizmi ndërkombëtar paraqet problem të pakontes-tuar për paqen dhe sigurinë botërore. Shikuar në mënyrë globale, gjatë tërë his-torisë njerëzore, terrorizmi ishte dhe mbetet forma më e shpeshtë e zhvillimit tëkonflikteve të armatosura. Fakti se terrorizmi ndërkombëtar me numër simbolik tëanëtarëve dhe mjeteve të përdorura luftarake, por me aksione të planifikuara dhe106 Ulrich Schneckner, Netzwerke des Terrors. Charakter und Strukturen des transnationalen terrorizmus. SWP - Berlin. Dezember 2002, f. 6.
    • .: 54 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARtë koordinuara mirë terroriste, mund të shkaktojë edhe luftë të përmasave të gjerandërkombëtare. Këto fakte dëshmojnë edhe për rrezikun serioz që mund t’i sjellëky fenomen paqes dhe sigurisë botërore. Nga këto fakte, disa autorë e krahasojnë terrorizmin ndërkombëtar edheme „luftë qytetare globale“. Të tjerët, e krahasojnë madje edhe me „Luftën e TretëBotërore“107. Pavarësisht nga këto epitete të tepruara, terrorizmi ndërkombëtar metë gjitha format e kuptimit dhe shfaqjes së vet, ishte dhe mbetet strategji e veprim-it të dhunshëm politik në drejtim të ndërrimit të sistemeve politike të subjektevetë ndryshme ndërkombëtare. Kjo njëherësh edhe obligon për studimin e rreziksh-mërisë, që paraqet ky fenomen për paqen dhe sigurinë botërore.5.1. Kuptimi dhe përmbajtja e sigurisë shoqërore Siguria është elementi më i rëndësishëm i jetës shoqërore. Ajo njëherit epërcakton edhe cilësinë e jetës shoqërore, e cili kryesisht varet nga niveli, inten-siteti dhe format e zhvillimit të konflikteve shoqërore. Kjo do të thotë se, siguriashoqërore mund të definohet vetëm në kontekst të zhvillimit të konflikteve poli-tike, intensitetit dhe bartjes së tyre. Siguria politike gjithmonë qëndron në raportndëraktiv në mes të jetës shoqërore dhe formave të tjera organizative, të cilat syn-ojnë të strukturohen në sistemin politik108. Në këtë kuptim, terrorizmi ndërkombë-tar paraqitet si problem serioz i sigurisë nacionale dhe rendit juridik ndërkombëtarnga fakti se ai synon ndërrimin e sistemeve të caktuara politike të subjektevendërkombëtare. Këto përpjekje njëkohësisht e paraqesin konfliktin e caktuarndërkombëtar, i cili manifestohet në formën e përpjekjeve për ruajtjen ose përndërrimin e sistemit të caktuar politik: - Përpjekjet që kanë të bëjnë me ruajtjen e sistemeve të caktuara politike nacionale ose ndërkombëtare, të karakterizuara me veprime të ndryshme represive të shteteve koloniale, me qëllim të ruajtjes së mbizotërimit të tyre kolonial. Këtu kemi të bëjmë me format e ndryshme të veprimit ter- rorist kundërrevolucionar të zhvilluara në rrethana revolucionare dhe të ushtruara nga shtetet e jashtme si dhe format e ndryshme të zhvillimit të operacioneve luftarake nga ushtritë e rregullta kundër formacioneve kryengritëse dhe kundër popullsisë.107 Jenkins Brian M. International Terrorism: A New Mode of Conflict. Los Angeles, Crescent Publications, California 1975, f.105-108108 Krahaso: Karl Markus Kreis, Zum Verhältnis von Sicherheit und Wandel, Sicherheitspolitik vor neuen Ausgaben, Schriften des Forschungsinstituts der Deutschen Gesellschaft für auswärtige Politik, Reihe Rüstungsbeschränkung und Sicherheit, Bonn 1977, f. 405 - 407
    • KUPTIMI I TERRORIZMIT NDËRKOMBËTAR 55 :. - Kategoria e dytë ka të bëjë me format klasike të veprimit terrorist kundër rendit juridik ndërkombëtar. Është me rëndësi të theksohet se në këtë kategori, për shkak të ndërrimit të shpeshtë të pozitave të veprimit terrorist, nuk mund të thuhet se hyjnë ekskluzivisht vetëm përpjekjet e orientuara në drejtim të ndërrimit të raporteve ekzistuese politike. Në këtë kategori kryesisht bëjnë pjesë format e njohura të veprimit terrorist ndërkombëtar, të cilat bazohen në konfliktet e ndryshme nacionale. Siguria shoqërore gjithmonë qëndron në raport dialektik me burimin e kon-fliktit dhe zhvillimin e tij109. Në ato kultura politike, ku konflikti shoqëror kuptohetsi pjesë integrale dhe forcë krijuese e shoqërisë, konflikti politik trajtohet vetëm nëkontekst të dëshirave reale për liri dhe përpjekjeve për mbrojtjen dhe sigurinëqytetare. „Në të gjitha shtetet, ku liria është e madhe dhe e pakufizuar, mungonmbrojtja dhe siguria qytetare, respektivisht, aty ku mbrojtja dhe siguria qytetareështë e lartë dhe e perfeksionuar, mungon liria“110.5. 2. Siguria nacionale dhe ndërkombëtare Në kontekst me shtetin zakonisht flitet për sigurinë nacionale. Në këtë kup-tim, këtu objekt i studimit është raporti që ekziston në mes të problematikës terror-iste dhe sigurisë shtetërore si njësi nacionale dhe element ndërkombëtar111. Padyshim se aksionet terroriste paraqesin kërcënim dhe si të tilla e rrezikojnë sigur-inë nacionale të shtetit të atakuar, ndërsa kur aksionet e tilla janë të drejtuarakundër disa shteteve ose institucioneve ndërkombëtare, atëherë kemi të bëjmë medukurinë e rrezikimit të sigurisë ndërkombëtare. Sistemi ndërkombëtar është i strukturuar në mënyrë krejtësisht tjetër në kra-hasim me organizimet shtetërore. Kjo do të thotë se shtetet, si njësi sovrane, nuk inënshtrohen ndonjë autoriteti më të lartë. Në të vërtetë, këtu edhe paraqitet prob-lematika kryesore në drejtim të luftimit efikas të terrorizmit ndërkombëtar, ngafakti se sistemit ndërkombëtar i mungon monopoli i forcave ekzekutive, të cilat nëmënyrë kompetente dhe efikase do të kishin reaguar ndaj sulmeve terroriste tëdrejtuara kundër sigurisë ndërkombëtare. Siguria ndërkombëtare ka të bëjë gjithmonë me shtetet dhe qëndron nëraportet ndërshtetërore, si anëtare të bashkësisë ndërkombëtare112. Kjo siguri mundtë arrihet vetëm nëpërmes kontrollit, balancimit të forcave ose zbatimit të forcës.109 Krahaso: Daniel Frei, Sicherheit - Grundfrage der Weltpolitik, Stuttgart 1977, f. 16; Ulrike Pesch, Aspekte des internationalen Terrorismus als transnationales Problem, Dissertationsarbeit, Bonn 1977, f. 45110 Manfred Schreiber/Rudolf Birkl, Zwischen Sicherheit und Freiheit, München 1977, f. 17 - 18111 Manfred Schreiber f. 20, Mohr C. J. Rechtsstaat und Gewaltmonopol, Tübingen 1975, f. 25.112 John Herz, Staatenwelt und Weltpolitik, Aussätze zur internationalen Politik im Nuklearzeitalter, Hamburg 1977, f. 56.
    • .: 56 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARShikuar nga perspektiva e ndërkombëtarizimit të luftërave dhe konflikteve tëndryshme politike, në kohën bashkëkohore është shumë vështirë të paraqitet njëkonflikt politik si problem thjesht nacional nga fakti se në të gjitha konfliktet poli-tike bashkëkohore ekzistojnë struktura të ndërkombëtarizuara, të cilat mund të tra-jtohen si elemente ndërkombëtare. Nga fakti se siguria shtetërore gjithmonë kaaspekte të sigurisë ndërkombëtare edhe sulmet terroriste të orientuara kundër sig-urisë nacionale, duhet trajtuar dhe luftuar si sulme kundër sigurisë ndërkombëtare.
    • TERRORIZMI BASHKËKOHOR NDËRKOMBËTAR 57 :. TERRORIZMI BASHKËKOHOR NDËRKOMBËTAR Terrorizmi bashkëkohor ndërkombëtar është produkt tipik i zhvillimeve tëpërgjithshme të shekullit XX. Padyshim se këto zhvillime ndikuan edhe në ten-dencën e zëvendësimit të dukshëm të strategjisë klasike guerile me një strategjikrejtësisht të moderuar terroriste ndërkombëtare. Faktorët kryesorë, që kishinndikuar në shfaqjen dhe zhvillimin e terrorizmit bashkëkohor ndërkombëtar janëindustrializimi, zhvillimi i lartë teknologjik, urbanizimi, si dhe mundësia përkomunikim të lirë dhe të gjithanshëm në mes të shteteve të zhvilluara dhe atyre tëbotës së tretë. Nga kjo pikëpamje mund të thuhet se terrorizmi modern ndërkom-bëtar është një fenomen kohor, i lindur në rrethanat e caktuara historike dhe ikarakterizuar me format specifike të zbatimit të dhunës së motivuar politike si:rrëmbimi i objekteve, personave ose avionëve të ndryshëm, vrasjet e figurave tërëndësishme politike, shkatërrimet e objekteve vitale dhe vrasjet masive të person-ave. Me një strategji të tillë të veprimit terrorist ndërkombëtar, parimisht synohetarritja e koncesioneve të caktuara politike, plotësimi i kërkesave ose detyrimi iqeverive të ndryshme për vijimin e kursit të caktuar politik. Paralelisht me shfaqjen e terrorizmit modern ndërkombëtar ka filluar të kri-johet edhe bindja e përgjithshme se konfliktet e ndryshme politike nuk mund të tra-jtohen më vetëm në kuadër të konfliktit ndërshtetëror, luftës qytetare ose kryengrit-jes së armatosur. Kjo do të thotë se terrorizmi modern ndërkombëtar nuk është ikarakterizuar vetëm me forma të reja të veprimit, por edhe me aktorë të rinj, të cilëtnuk i kufizojnë aksionet e tyre luftarake vetëm në kufijtë e territoreve të konfron-tuara, por edhe në arenën ndërkombëtare. Këto prirje për bartjen e konflikteve tëcaktuara nacionale në arenën ndërkombëtare, së bashku me disa ngjarje politike,kishin ndikuar në paraqitjen e terrorizmit modern ndërkombëtar dhe avancimit tëtij në shkallën e problemit qendror113: - Ngjarja e parë kishte të bënte me disfatën arabe gjatë luftës gjashtëditëshe kundër Izraelit. Pas kësaj lufte, Organizatës për Çlirimin e Palestinës nuk i kishte mbetur alternativë tjetër përveç rrugës terror-113 Krahaso: Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Die Enzyklopädie der Krisen und Konflikte unserer Zeit. Darmstadt 1990, f. 618, 623, 626.
    • .: 58 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR iste. Në realitet, që nga fillimi i viteve ‘70, kur edhe kishte filluar fusha- ta terroriste ndërkombëtare e OÇP-së, nuk ishte shënuar ndonjë kon- frontim i drejtpërdrejtë në mes të forcave palestineze dhe atyre izraelite. Mirëpo, grupet e ndryshme terroriste palestineze, kudo jashtë territoreve të tyre, kishin sulmuar të gjitha objektivat, të cilat qëndronin ose mund të hynin në çfarëdo raporti me Izraelin. Këto aksione terroriste të zbatu- ara kryesisht pas vitit 1968 rezultuan me bartjen dhe eksponimin e fuqishëm të konfliktit palestinez edhe në shtetet e tjera. Sulmet e ndryshme palestineze kishin të bënin kryesisht me atentate, rrëmbime të aeroplanëve, anijeve e deri te helmimi i mallrave të eksportuara ushqi- more. - Ngjarja e dytë ishte Lëvizja Studentore e vitit 1968, e cila kishte push- tuar Evropën dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Shumë të rinj të entuziazmuar me ide revolucionare krijuan në Gjermani „Fraksionin e Armatës së Kuqe“, në Itali „Brigadat e Kuqe“, në Francë „Aksionin Direkt“, në Greqi „17 Nëntorin“, etj. Në realitet, anëtarët e këtyre orga- nizatave terroriste duhej emëruar si „terroristë ndërkombëtarë“ nga fakti se ata bashkëpunonin dhe, në forma të ndryshme i kooperonin aksionet e tyre të armatosura kundër „imperializmit të NATO–s”. Shumica e këtyre organizatave financoheshin dhe stërviteshin në kampet e ndryshme terroriste arabe dhe sovjetike, të cilët për shumë dekada kishin përkrahur çdo forcë që vepronte në drejtim të destabilizimit të shteteve perëndimore. - Paralelisht me problemet e përmendura më lart, ishte eksponuar edhe Lëvizja Qytetare në Irlandën Veriore, e cila e kishte riaktivizuar „Armatën Republikane Irlandeze“. Aksionet terroriste të kësaj organi- zate nuk ishin të kufizuara vetëm në Irlandën Veriore, por edhe në Britani të Madhe dhe kudo tjetër, ku mund të goditeshin interesat e saj. Nga ana tjetër, edhe sensibiliteti i regjimit të Frankos në Spanjë dhe rrëz- imi i tij nga pushteti, kishin mundësuar krijimin dhe specializimin e një organizate të fuqishme terroriste baske (ETA), e cila në vitin 1973 kishte arritur ta vriste edhe kryeministrin spanjoll, Carrero Blanco. Kontribut të veçantë në lindjen dhe zhvillimin e terrorizmit modern ndërkombëtar, kishte dhënë edhe regjimi i Gadafit në Libi dhe fitorja e revolucionit islamik në Iran.
    • TERRORIZMI BASHKËKOHOR NDËRKOMBËTAR 59 :.1. Rrymat terroriste ndërkombëtare Të gjitha lëvizjet aktuale terroriste ndërkombëtare, parimisht mund të nda-hen në katër rryma kryesore: - Lëvizjet e motivuara politike, të cilat zakonisht kanë orientim komunist ose fashist; - Lëvizjet e karakterizuara me orientime të qarta nacionaliste ose etnike; - Lëvizjet e bazuara në ideologjinë islamike; dhe - Terrorizmi i dirigjuar shtetëror114. Anëtarët e këtyre lëvizjeve terroriste duhen përcaktuar si „terroristëndërkombëtarë“ nga fakti se ata bashkëpunojnë mes vete dhe zhvillojnë fushatë tëkoordinuar kundër „armikut të përbashkët“. Është karakteristike se pavarësisht ngaorientimi i tyre ideologjik, shumica e këtyre lëvizjeve ishte stërvitur dhe financuarnga qarqe të caktuara terroriste arabe. Kjo njëherësh e dëshmon edhe faktin sestrukturat terroriste arabe parimisht kishin përkrahur çdo forcë të orientuar në drej-tim të destabilizimit të interesave evropiane dhe atyre amerikane. Në mënyrë tëngjashme kishte vepruar edhe Bashkimi Sovjetik dhe shtetet e tjera komuniste. Mirëpo, paralelisht me fillimin e shkatërrimit të Bashkimit Sovjetik dhepushteteve të tjera komuniste në Evropë, ishte vërejtur edhe tendenca e rënies sëaktiviteteve terroriste ndërkombëtare. Kjo dukuri duhet parë në kontekst të influ-encimit ideologjik, që bënte propaganda komuniste ndaj terroristëve komunistë nëEvropën Perëndimore. Prandaj, vetëm atëherë kur „shokët“115 komunistë nëBashkimin Sovjetik dhe vendet e tjera eurokomuniste, u tërhoqën nga përpjekja etyre utopiste për krijimin e një parajse komuniste, edhe revolucionarët ekstremistëtë shteteve të zhvilluara, filluan t’i kuptojnë më racionalisht zhvillimet e proceseveshoqërore. Në të vërtetë, në zvogëlimin e aktiviteteve terroriste ndërkombëtare,krahas luftimit efikas të tij, kishin ndikuar edhe aktivitetet politike të disa shtetevetë cilat, duke u paraqitur si fuqi ndërmjetësuese në ngjarjet e caktuara terroriste, ekishin shfrytëzuar autoritetin e tyre më qëllim të zgjidhjes paqësore, respektivishtmënjanimit të pasojave të padëshiruara. Terroristët ndërkombëtarë të shteteve të ndryshme perëndimore, të cilët luftoninose luftojnë nën flamurin e ideologjisë komuniste ose fashiste në krahasim me lëvizjete tjera terroriste, ishin më të dobët. Ata, zakonisht, ishin ose janë të organizuar në grupe114 Krahaso: Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Die Enzyklopädie der Krisen und Konflikte unserer Zeit, Darmstadt 1990, f. 618 - 623.115 Në kulturën politike komuniste thirrja “zotëri” ishte vlerësuar si mbetje ideologjike e sistemit borgjez dhe si e tillë nënkuptonte pozitën e pabarabartë sociale në mes të njerëzve. Ndërsa termi “shok” ose “shoqe” nënkuptonte qëndrimin miqësor, solidaritetin dhe barazinë e plotë nacionale, politike, juridike dhe sociale në mes njerëzve. Thirrja “shok” ose “shoqe” e kishte edhe kuptimin e pjesëtarit ose kandidatit të partisë komuniste.
    • .: 60 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARtë vogla dhe si të tillë gjithmonë u nënshtroheshin gjykimeve të ashpra shoqërore dhendjekjeve të fuqishme policore. Pavarësisht nga prezantimi i tyre si „luftëtarë“, ata nukkishin në dispozicion mundësinë e rekrutimit të anëtarëve të rinj sikurse terroristët endryshëm nacionalistë ose ata islamikë. Në mes të lëvizjeve, organizatave dhe grupeve të ndryshme terroriste,ekzistojnë dallime të qarta. Kështu, p.sh., disa organizata terroriste palestineze,irlandeze dhe armene kishin kryer sulme terroriste kryesisht në shtetet e huaja.Ndërkaq, grupet e tjera më tepër ishin të përqendruara në shtetin e tyre. Disa grupeterroriste, që sulmonin në shtetet e huaja, i kishin orientuar aksionet e tyre terror-iste kryesisht kundër objektivave ushtarake. Kështu, p.sh., „ETA“ ishte „special-izuar“ në vrasjen e gjeneralëve. Ndërsa grupet e tjera, si „IRA“ dhe „Grupi i AbuNidalit“, parapëlqenin më tepër sulmet kundër caqeve civile. Shumica e grupeveterroriste nuk kontrolloheshin nga ndonjë institucion politik ose qeveri shtetërore.Mirëpo, ekzistojnë edhe argumente që flasin për ushtrimin, armatosjen dhefinancimin e disa organizatave terroriste nga qarqe të caktuara shtetërore. Këto, nëdisa raste, i kishin dërguar edhe atentatorët e ndryshëm „në misione zyrtare“ përmënjanimin e kundërshtarëve të tyre politikë që vepronin në emigracion.2. Bashkëpunimi terrorist ndërkombëtar Në kundërshtim me disa hipoteza të paraqitura, mund të thuhet se deri më tashnuk ka ekzistuar ndonjë brigadë terroriste ndërkombëtare, mirëpo ka ekzistuarkooperimi dhe bashkëpunimi i fuqishëm ndërkombëtar mes disa grupeve dhe organi-zatave terroriste116. Ky bashkëpunim i vendosur mes të grupeve të ndryshme terroristendërkombëtare e kishte arritur kulmin e vet gjatë viteve ‘70. Shërbimet e fshehtaperëndimore vlerësojnë se në mes viteve 1970 dhe 1984 ishin bërë 28 takime në mestë grupeve të ndryshme terroriste nga e tërë bota (Tabela 3). Në këto takime ishteshqyrtuar mundësia e bashkëpunimit dhe e koordinimit të aksioneve të përbashkëta nëdrejtim të përmbysjes së sistemeve të caktuara politike nacionale. Shembullin karakteristik të bashkëpunimit terrorist ndërkombëtar e ofronbashkëpunimi, që ekzistonte në mes të „OÇP-së” dhe organizatave të tjera terror-iste. Ekzistojnë dëshmi të pakontestuara, të cilat flasin se në kampet e ndryshmepalestineze stërviteshin, jo vetëm terroristët arabë, por edhe ata evropianë, afrikanësi dhe terroristë të ndryshëm nga Amerika Latine117. Kështu, Armata RepublikaneIrlandeze, Fraksioni i Armatës së Kuqe dhe një numër i madh i grupeve neonaziste116 Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 367.117 Gerd Linde, Lybien - Terroristenbasis und sowjetischer Klient, Berichte des Bundesinstitutes für ostwissenschaftliche und internationale Studien, Köln, Nr. 25/1986, f. 30.
    • TERRORIZMI BASHKËKOHOR NDËRKOMBËTAR 61 :. Tabela Nr. 3 Burimi; James Adams, Geld und Gewalt, f. 75 – 76gjermane, Brigadat e Kuqe Italiane, Aksioni Direkt Francez, SandinistëtLatinoamerikanë, Armata Çlirimtare Turke, Partia Komuniste Kurde, Rojet eRevolucionit Iranian dhe terroristët armenë (ASLA), kishin ardhur në kampet endryshme palestineze në Liban me qëllim të stërvitjes dhe armatosjes së tyre.Madje, në disa raste, nga atje kishin marshuar edhe drejt objektivave të tyre terror-iste. Në vitin 1972, në qytetin libanez Badavi, nga „PFLP“ ishte organizuar njëkonferencë, në të cilën merrnin pjesë terroristët e shumtë ndërkombëtarë. Në këtëtubim shefi i „PFLP“, Dr. Georg Habash, kishte deklaruar: „Ne i kemi krijuar formate përkrahjes organike në mes të palestinezëve dhe revolucionarëve të tjerë në tërë
    • .: 62 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARbotën“118. Se çka nënkuptonte kjo deklaratë, shpjegojnë sulmet e mëvonshme terror-iste, si ai në Triestë, që kishte kryer „Shtatori i Zi“ palestinez në interes të „Brigadavetë Kuqe“, ose masakrën që kishte shkaktuar Armata e Kuqe japoneze (në Ben - Guriontë Izraelit), në interes të grupeve palestineze. Pastaj disa terroristë italianë ishin bur-gosur, gjatë kontrabandimit të disa raketave sovjetike të tipit SM-7 në interes të„PFLP“. Më vonë terroristët gjermanë së bashku me ata palestinezë kishin rrëmbyernjë aeroplan të udhëtarëve në Entebbe, ose Fronti Çlirimtar Popullor Palestinez sëbashku me trupat neonaziste të Odfried Hepps-it, kishin ndërmarrë një seri të sulmeveterroriste kundër interesave të ndryshme izraelite dhe përgjithësisht çifute në Evropë,etj. Shembull karakteristik i bashkëpunimit terrorist ndërkombëtar është sulmikundër OPEC-ut në Vjenë. Planifikimin e këtij sulmi terrorist e kishte bërëpalestinezi i krishterë, Dr. Wadi Haddad, ndërsa udhëheqës i aksionit nuk ishtendonjë arab, por terroristi i njohur nga Venezuela, Ilich Ramirez Sanchez, i njohurme emrin „Carlos“. Në këtë aksion kishin marrë pjesë edhe dy komando gjermanëHans Joachim Klein dhe si duket edhe Gabriele Kröcher - Tiedemann. Nga fundi i vitit 1985 ishte bërë edhe një përpjekje për koordinimin eaksioneve të ndryshme terroriste ndërkombëtare. Nga 31 janari e deri më 4 shkurttë vitit 1986 ishte mbajtur në Frankfurt një kongres i terroristëve ndërkombëtarëme temën „Rezistenca antiimperialiste dhe antikapitaliste në Evropë“. Në kongreskishin marrë pjesë afro 1000 persona nga vende të ndryshme të botës119. Si të ftuar,të përfaqësuar ose mysafirë në kongres ishin regjistruar terroristët gjermanë, belgë,spanjollë, portugezë, si dhe OÇP, PFLP, ANC, IRA, INLA, Tumparos, Brigadat eKuqe italiane dhe ETA. Zhvillimi, përfundimi, si dhe konkluzionet e nxjerra ngaky kongres, ishin të natyrës së ashpër marksiste-leniniste. Pjesëmarrësit nëKongres kishin përshëndetur me duartrokitje të fuqishme përfaqësuesin e ZyrësPopullore Libaneze. Kjo deri diku e kishte shpjeguar edhe çështjen se nga kushishte financuar ky kongres dhe organizatat terroriste të përfaqësuara në të120.3. Bashkëpunimi në mes grupeve terroriste në Evropë (Euroterrorizmi) Në kuptim të bashkëpunimit të fuqishëm që ekzistonte në mes të disa gru-peve terroriste në Evropë, flasim për internacionalizimin dhe evropianizimin e gru-peve të tilla terroriste, të cilat paralelisht me përpjekjet politike për unifikimin118 Krahaso: Netanyahu Benjamin, Der neue Terror, Aus dem Englischen übertragen von Klaus Binder und Jemery Gaines, C. Bertelsmann, München 1995, f. 77.119 Krahaso: Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 370120 Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 370.
    • TERRORIZMI BASHKËKOHOR NDËRKOMBËTAR 63 :.evropian, ishin përpjekur për strukturimin e tyre në suaza të tilla kontinentale. Ngakjo pikëpamje parashtrohet edhe pyetja „nëse terrorizmi në Evropë, duke synuarpërmasa të reja cilësore dhe sasiore dhe duke u bazuar në ideologji, përkatësishtstrategji të përbashkëta terroriste, me transnacionalizimin e vet të fuqishëm, amund të emërohet si Euroterrorizëm” 121?! Euroterroristët e udhëhequr nga ideologët gjermanë, i sulmonin objektivate tyre në tërë Evropën. Vriteshin udhëheqësit e ndërmarrjeve të ndryshmeushtarake dhe civile, që prodhonin armatim ushtarak. Sulmoheshin firmat dhendërmarrjet e ndryshme kompjuterike, të cilat bashkëpunonin me centralet përprodhimin e energjisë atomike. Shembull të padiskutueshëm në këtë drejtim ofronedhe fushata e koordinuar në mes të grupeve të ndryshme majtiste dhe djathtisteterroriste, kundër bazave të ndryshme të NATO-s në Evropë122. Kjo do të thotë sedallimet e ndryshme ideologjike dhe qëllimet e kundërta politike nuk ishin pengesëpër bashkëpunimin në mes të grupeve të ndryshme terroriste. Ata i bashkonte„armiku i përbashkët“, në radhë të parë ShBA, Izraeli dhe Evropa Perëndimore. Nëinteres të luftimit të këtij armiku, Fraksioni i Armatës së Kuqe (RAF) gjermane dheAksioni Direkt (AD) francez, që nga fillimi i aktiviteteve të tyre ishin përpjekurpër sigurimin e përkrahjes së fuqishme të grupeve të tjera terroriste ndërkom-bëtare. „Celulat Komuniste Luftarake“ belge (CCC) dhe „Aksioni Direkt“ franceze kishin formuluar buletinin e përbashkët me emrin „DOCOM“ (DocumentationCommuniste)123. Në bazë të këtij koncepti, duheshin bashkuar dhe udhëhequr nëmënyrë të organizuar të gjitha forcat revolucionare në Evropë, e sidomos ato meorientime majtiste, duke përfshirë këtu edhe Fraksionin e Armatës së Kuqe (RAF)gjermane dhe Brigadat e Kuqe (BR) italiane. Mirëpo, një përpjekje e tillë përstrukturimin e grupeve të ndryshme terroriste evropiane, nuk ishte realizuar nëmënyrën e dëshiruar nga fakti i dallimeve të fuqishme rajonale dhe ideologjike qëekzistonin në mes organizatave të ndryshme terroriste. Në vitet ‘80 ishte vendosur një kontakt i ri në mes Fraksionit të Armatës sëKuqe (RAF) gjermane dhe Brigadave të Kuqe (BR) italiane. Kjo rezulton meshkresën e përbashkët të këtyre dy organizatave terroriste, të datës 20. 9.1988 dhetë publikuar me rastin e dështimit të atentatit të organizuar kundër SekretaritShtetëror në Ministrinë e Financave të Gjermanisë, Hans Titmeyer. Përmes kon-121 Krahaso: Robert Harnischmacher, Die teuslische Heirat des internationalen Terrorismus mit dem organisierten Verbrechern, Lübeck 1990, f. 70 - 71.122 Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 368.123 Strick, Hans Hose, Belgiens kämpfende kommunistische Zellen, në librin: Dieter Schröder, Terrorismus, Gewalt mit politischen Motiv, München 1986, f. 126.
    • .: 64 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARtakteve të vendosura me grupet e ndryshme terroriste në Francë, Belgjikë dhe Itali,Fraksioni i Armatës së Kuqe (RAF) gjermane kishte vendosur kontakte edhe megrupet e tjera terroriste në Evropë si, p.sh., me „GRAPO“ (Grupos de ResistenciaAntifascista Primero de Octubre / Grupi i Rezistencës Antifashiste Një Tetori)124.Në këtë kontest është me rëndësi të theksohet fakti se përpjekjet e Fraksionit tëArmatës së Kuqe (RAF) gjermane në drejtim të vendosjes së bashkëpunimit meorganizatën terroriste irlandeze IRA dhe atë baske ETA, gjithmonë ishin refuzuar.Udhëheqësit e organizatës terroriste irlandeze IRA e kishin konsideruar Fraksionine Armatës së Kuqe (RAF) gjermane si „grup puçist utopist“ i cili nuk ka asgjë tëpërbashkët me qëllimet politike të IRA-s125. Lehtësimin e bashkëpunimit të vendosur në mes të grupeve të ndryshme ter-roriste në Evropë, e kishte mundësuar edhe fakti se shtetet perëndimore nuk kishinushtruar kontroll të mjaftueshëm policor. Lëvizjet e lira të qytetarëve ishin shfry-tëzuar nga grupet e ndryshme terroriste për veprim dhe strehim konspirativ të tyre.Shembuj të tillë ishin evidentuar në Belgjikë dhe në shtetet skandinave. Në këtë drej-tim sidomos Franca e njohur për politikën e vet liberale ndaj azilkërkuesve, ishtekeqpërdorur nga ekstremistët e ndryshëm politikë. Në Komunikatën Nr.142 tëBrigadave të Kuqe ishte shkruar: „ne mendojmë se kolonitë e huaja duhet ta shfrytë-zojnë Francën si qendër logjistike evropiane“. Në këtë drejtim ishin krijuar edherrethanat e nevojshme. Në „Figaro Magazine“ (Shkurt 1984) gjyqtari hetues italiandhe eksperti i terrorizmit, Priore, kishte deklaruar se „baza kryesore e terroristëveitalianë është Parisi. Atje, nga 400 terroristë të vendosur mbi 300 janë italianë“126.3.1. Ideologjia e Euroterrorizmit Në vitin 1984, Fraksioni i Armatës së Kuqe (RAF) gjermane dhe AksioniDirekt (AD) francez e kishin publikuar një komunikatë, me të cilën ishte njoftuar përformimin e një „rrjeti politiko-ushtarak“127. Këto organizata terroriste kishin deklaru-ar se kanë të drejtë të prezantohen në emër të proletariatit evropian dhe popujve tëbotës së tretë „të cilët janë të nënshtruar dhe të shfrytëzuar nga imperializmi dheneokolonializmi perëndimor“. Për krijimin e një fronti të mirëfilltë antiimperialist nëEvropën Perëndimore, Fraksioni i Armatës së Kuqe (RAF) gjermane dhe AksioniDirekt (AD) francez në bazë të shembullit të bashkëpunimit të tyre, ishin përpjekur të124 Robert Harnischmacher, Die teuslische Heirat des internationalen Terrorismus mit den organisierten Verbrechen, Lübeck 1990, f. 72.125 Krahaso: Tophoven, Rolf, Perspektiven, Monatszeitschrift Terrorismus, Nr. 6. Juni 1990. Bonn 1990, f. 1.126 Manfred Funke, Internationaler Terrorismus, Westeuropa ist gefordert, Die politische Meinung, Nr. 1/1986, f. 44.127 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 632.
    • TERRORIZMI BASHKËKOHOR NDËRKOMBËTAR 65 :.krijonin kushtet për vendosjen e një bashkëpunimi në mes të të gjitha grupeve terror-iste me orientime majtiste në Evropë128. Për realizimin e këtij qëllimi ishin vendosurkontaktet me grupet e ndryshme terroriste në Itali, Francë, Holandë, Zvicër dhe Lindjetë Afërt. Bashkëpunimi eventual në mes të këtyre grupeve duhej të mundësonte: - gjetjen e vendeve të përshtatshme për stërvitje terroriste; - gjetjen e vendeve të sigurta për ruajtjen e armëve dhe eksplozivit; - gjetjen e vendeve të sigurta për strehimin e kuadrove terroriste, pas kry- erjes së aksioneve dhe në rast të ndjekjeve të tyre policore; - zbulimin e vendeve, ku janë të vendosur terroristët e burgosur si dhe sig- urimin e vendstrehimit të tyre (në rast të lirimit të dhunshëm të tyre); - bashkëpunimin personal dhe logjistik gjatë kryerjes së aksioneve terror- iste; - kryerjen e aksioneve terroriste solidare ndërkombëtare me viktimat e terroreve të ndryshme shtetërore; - zgjerimin e konflikteve nacionale129. Sidomos pas vitit 1985, Fraksioni i Armatës së Kuqe (RAF) gjermane dheAksioni Direkt (AD) francez me vendosjen e kontakteve me grupet dhe organizatate ndryshme terroriste në Evropën Jugore dhe Perëndimore, kishin synuar krijimine një unioni terrorist. Në drejtim të realizimit të këtij qëllimi, Fraksioni i Armatëssë Kuqe (RAF) gjermane e kishte marrë rolin udhëheqës në krijimin e një grupindërkombëtar të përbërë nga forcat nacionale antiimperialiste dhe antiveriatlantike(NATO). Në qershor të vitit 1984, Fraksioni i Armatës së Kuqe (RAF) gjermanedhe aleatët e tyre francezë, i kishin dërguar përfaqësuesit e tyre në konferencënndërkombëtare terroriste në Lisbonë. Në këtë konferencë ishte zgjeruar aleancaeuroterroriste edhe me aleatët nga Belgjika, Portugalia dhe Italia dhe ishte formuarnjë „front i përbashkët politiko-ushtarak“130.3.2. Koordinimi i dhunës terroriste në Evropë Në bazë të dëshirës për veprim të përbashkët terrorist si dhe bashkëpunim-it të vendosur, disa grupe terroriste gjatë viteve 1985 dhe 1986 në pjesë tëndryshme të Evropës kishin ndërmarrë sulme të koordinuara kohore dhe substan-ciale. Në të vërtetë fillimin e kësaj fushate të koordinuar terroriste, e kishte paraqi-tur përpjekja për vrasjen e gjeneralit Haig, komandantit të atëhershëm të forcave të128 Robert Harnischmacher, Die teuslische Heirat des internationalen Terrorismus mit den organisierten Verbrechen, Lübeck 1990, f. 71.129 Sepp Binder, Terrorismus, Herausforderung und Antwort, Bonn 1978, f. 36.130 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 632.
    • .: 66 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARNATO-s në Bruksel, si dhe rrëmbimi i gjeneralit amerikan Dozier (në vitin 1982)në Itali. Në vitin 1984, organizatat e ndryshme terroriste në Evropë kishin orga-nizuar sulme të përbashkëta kundër bazave të ndryshme ushtarake dhe qendrave tëtyre komanduese në Evropë. Kryerja e aksioneve të tilla terroriste kishte qenërezultat i aktiviteteve të përbashkëta dhe të koordinuara terroriste në mes tëBrigadave të Kuqe italiane, Aksionit Direkt francez, Fraksionit të Armatës së Kuqe(RAF) gjermane, grupit terrorist portugez „FP 25“ (Forças Populares do 25 Abril)dhe organizatës terroriste belge „CCC“ (Cellules Communistes Combattantes;Celulat Komuniste Luftarake)131. Këto grupe dhe organizata terroriste, në mënyrëtë koordinuar kishin sulmuar bazat logjistike (rezervuarët e naftës dhe gypatpërçues të gazit) të NATO-s në Spanjë, Gjermani dhe Belgjikë, i kishin sulmuarcentralet për komunikim ushtarak të komandës së forcave detare dhe atyre ajroretë NATO-s në Spanjë, kishin sulmuar qendrat e ndryshme komanduese të NATO-s në Spanjë, i kishin sulmuar përfaqësitë e ndërmarrjeve të ndryshme amerikane nëEvropë, si përfaqësinë e ndërmarrjes Litton dhe Honeywell në Gjermani, si dhe ekishin sulmuar Zyrën e Bashkimit Evropian në Bruksel dhe Qendrën KozmikeEvropiane në Francë132. Ndërsa atentatet më të rëndësishme kishin qenë, atentati kundër gjeneralAudarn në Paris, i ekzekutuar më 25.01.1985 nga „AD - Kommando Elisabeth vanDyk“, pastaj vrasja e Dr. Zimmermann që pasoi vetëm gjashtë ditë më vonë nga„RAF - Kommando Patrick O’Hara“133. (Patrick O’Hara ishte anëtar i ArmatësRepublikane Irlandeze, i cili vdiq në vitin 1981 nga pasojat e grevës dymuajshe tëurisë), si dhe sulmi i përbashkët i organizuar dhe i ekzekutuar në gusht të vitit 1985(pra vetëm disa muaj më vonë) nga Aksioni Direkt francez dhe Fraksioni i Armatëssë Kuqe (RAF) gjermane kundër bazave ajrore amerikane në Frankfurt tëGjermanisë134. Në komunikatën e lëshuar me rastin e vrasjes së Dr. Zimmermann,thuhet: „guerilja europerëndimore e goditi rëndë sistemin imperialist“135. Ndërsakomunikata e lëshuar me rastin e vrasjes së Profesor Beckurts, nga Fraksioni iArmatës së Kuqe (RAF) gjermane, ishte nënshkruar me emrin „Mara Corgol“. Kyemër ishte i gruas së Renato Curcios, themeluesit të Brigadave të Kuqe në Itali136. Se në çfarë niveli ishte vendosur bashkëpunimi në mes grupit terrorist belg„CCC“ (Cellules Communistes Combattantes; Celulat Komuniste Luftarake),131 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 629.132 Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 368.133 Me këtë ëmër ishte paraqitur një aktiviste e „RAF“, e cila ishte plagosur për vdekje me 1979 në Nürnberg. Më gjërësisht: Hans Josef Horchem, Terror in Europa, Akteure und Hintergründe - Gegenstrategien, Beiträge zur Konfliktforschung, Nr. 1/1987, f. 31.134 Heigert Hans, Die Baader - Meinhof - Bande, në: Dieter Schröder Terrorismus, München 1986, f. 48.135 Manfred Funke, Internationaler Terrorismus, Westeuropa ist gefordert, Die politische Meinung, Nr. 1/1986, f. 45.
    • TERRORIZMI BASHKËKOHOR NDËRKOMBËTAR 67 :.“Aksionit Direkt” (AD) francez dhe “Fraksionit të Armatës së Kuqe” (RAF) gjer-mane tregon edhe ky shembull: Në qershor të vitit 1984, nga depoja e një firmegurthyese belge, e cila gjendej afër qytetit Ecaussines, ishte vjedhur një tonelatëeksploziv. Nga kjo sasi e eksplozivit të vjedhur, 28 kilogramë ishin përdorur përsulmin e dështuar kundër Qendrës së Unionit Evropian në Paris. 24 kilogramë tëtjerë ishin përdorur në sulmin, gjithashtu të dështuar, kundër qendrës shkollore tëNATO-s në Oberammergau të Gjermanisë. Gjithashtu, edhe eksplozivi i përdorurgjatë sulmit kundër rezervuarëve të naftës dhe gypave të gazit të NATO-s nëBelgjikë, kishte qenë (një përzierje) identike me materialin e përdorur më parë nëOberammergau137. Ekzistimi i bashkëpunimit të vendosur në mes grupeve tëndryshme terroriste ndërkombëtare dëshmohet edhe me faktin se, shumica e shkre-save dhe komunikatave të lëshuara nga Aksioni Direkt (AD) francez, ishin shtypurnë shtypshkronjën e Brukselit Pierre Carette, e cila njëkohësisht ishte edhe qendërkomanduese e „CCC“ (Cellules Communistes Combattantes; Celulat KomunisteLuftarake) belge138. Organizatat e ndryshme terroriste në Evropë, nëpërmjet propagandës dhestrategjisë së tyre internacionaliste, vazhdimisht ishin përpjekur të siguroninpërkrahjen e shtresave të caktuara popullore dhe rekrutimin e forcave të reja.Sidomos zhvillimet e reja ekonomike dhe politike në Evropë, ishin shfrytëzuar ngaforcat e errëta politike në drejtim të krijimit të një „Unioni Terrorist“. Mirëpo, fat-bardhësisht, bashkëpunimi në mes të organizatave të ndryshme terroriste nëEvropë, as për së afërmi nuk e kishte sjellë avancimin cilësor terrorist në Evropë.Gjithashtu, edhe „Fronti Antiimperialist“ i krijuar, kishte mbetur vetëm shpresë epërkrahjes së pritur nga ideologët terroristë.4. Terrorizmi postmodern ndërkombëtar Për dallim nga terrorizmi modern dhe klasik, gjatë viteve të fundit ështëparaqitur një formë krejtësisht e re e veprimit terrorist, që karakterizohet memundësin reale të sulmeve terroriste në të gjitha pjesët e botës, me vrasje masivedhe me përdorimin e një teknologjie gjithnjë e më të përsosur shkatërruese139.136 Gjatë kohës kur Curcio ishte në burg, udhëheqjen e Brigadave të Kuqe e kishte marrë zonja Cargol, e cila ishte vrarë me 9.06. 1975 gjatë një konflikti me policinë. Krahaso: Hans Josef Horchem, Terror in Europa, Akteure und Hintergründe - Gegenstrategien, Beiträge zur Konfliktforschung, Nr. 1/1987, f. 31.137 M. Funke, Internationaler Terrorismus, Westeuropa ist gefordert, Die politische Meinung, Nr. 1/1986, f. 43.138 Chimelli Roudolph, Die „Action Directe“ schreckt Frankreich, botuar në librin: Dieter Schröder, Terrorismus, Gewalt mit politischem Motiv, München 1986, f. 117.139 Gertrud Brücher, Postmoderner Terrorismus, Barbara Budrich Verlag, Opladen 2004, f. 22 – 33.
    • .: 68 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Zakonisht, terroristët postmodern janë persona me arsimim të lartë profe-sional të cilët nuk veprojnë sikur terroristët modernë dhe ata klasikë, vetëm ngandikimi i një motivi të qartë politik. Terroristët postmodernë zakonisht veprojnënga ndikimi i përbashkët i disa motiveve të gërshetuara ideologjike dhe pasurore,të bazuara në ndjenja të theksuara aventuriere dhe shpresën e madhe për ardhje nëpushtet140. Motiv karakteristik dhe i përbashkët i terroristëve postmodernë është urre-jtja nacionale, xhelozia fetare ose paragjykimet e gabuara mbi jetën141. Sipas këtijmotivi, sekti “Omu Shinrikyo” (AUM) në Japoni, duke besuar në parashikimin eprofetit Asahara, kishte filluar përgatitjet për prodhimin e substancave “Sarin”, përhelmimin masiv të popullsisë, me qëllim të lehtësimit të dhimbjeve që do të shkak-tohen gjatë shkatërrimit të botës, që do të ndodhë në vitin 1997. Kështu më20.03.1995, pjesëtarët e këtij sekti, e kishin vendosur helmin ushtarak “Sarin” nëdisa trena të metrosë (trena nëntokësorë) në Tokio. Gjatë shpërthimit dhe lirimit tëkëtyre substancave në ajër, kishin vdekur 12 persona dhe në shkallë të ndryshmeishin plagosur ose helmuar edhe rreth 5500 të tjerë142. Veçori tjetër e terrorizmit postmodern është zhvillimi i shpejtë i grupeve tëvogla terroriste nacionale në organizata të fuqishme terroriste multinacionale, tëcilat në saje të sulmeve shkatërrimtare dhe nivelit profesional të aktorëve, që arri-het edhe përmes arsimimit adekuat të tyre (Tokio 1995, sulmi i 11 Shtatorit kundërShBA-së, etj.), mund të ndikojnë në bartjen jokonvencionale të konfliktevenacionale edhe në arenën ndërkombëtare dhe kështu të ndikojnë që terrorizmi tëzhvillohet si një formë psikologjike dhe asimetrike e zhvillimit.të luftës.140 Krahaso: Herfrid Münkler, Die neuen Kriege, Reinbeck bei Hamburg 2004, f. 9.141 Artur P. Schmidt, Der postmoderne Krieg ist am Ende, www.wissensnavigator.com/download/postmoderner_krieg.pdf.142 Daniel A. Metraux, Religious Terrorism in Japan: The Fatal Appeal of Aum Shinrikyo, University of California Press 1995, f. 1140-1146
    • EUROTERRORISTËT 69 :. LEVIZJET TERRORISTE NDËRKOMBËTARE EUROTERRORISTËT1. Euroterroristët gjermanë Grupet dhe organizatat terroriste gjermane, të karakterizuara si euroterror-iste, u lindën gjatë lëvizjeve politike studentore të viteve ‘60. Gjatë atyre viteve tëkarakterizuara me tensione të shtuara botërore, e sidomos emocionet e shkaktuaranga lufta në Vietnam dhe të influencuara nga lëvizjet e ndryshme revolucionare osepaqësore, kishin ndikuar në paraqitjen e tezës pseudofilozofike gjermane përveprim të detyruar solidar kundër „padrejtësisë dhe robërisë imperialiste“.Protestat e filluara masive dhe të organizuara kudo në botë, së bashku me disangjarje të caktuara politike, kishin filluar të trajtoheshin edhe si luftë qytetarebotërore. Në këtë „revolucion“ të filluar botëror, luftëtarët gjermanë ishin përcak-tuar të vepronin si pararojë e trupave të formuara guerile në vende të ndryshme tëbotës së tretë dhe si të tillë e kishin marrë detyrën e udhëheqjes së luftës guerile nëqytetet e ndryshme gjermane dhe përgjithësisht evropiane. „Krijoni shumëVietnama!“ ishte parulla e tyre kryesore politike. Ndërsa, sugjerimi për veprim ter-rorist ishte bërë nëpërmjet parullës „digjni shtëpitë e mallrave, digjni!“143. Aksionet e armatosura në Gjermani kishin filluar në vitin 1968 me kryerjenparalele të dy aksioneve terroriste: më 12 prill në Berlinin Perëndimor ishte kryernjë atentat kundër Rudi Dutschke dhe në dy shtëpi të mallrave në Frankfurt ishtevendosur zjarri144. Atentatin kundër udhëheqësit të studentëve, Dutschke, e kishtekryer një person i sëmurë mendor, i cili, pas dënimit të shqiptuar, kishte bërëvetëvrasje. Ky atentat pa dyshim që i kishte nxitur lëvizjet masive studentore dheprotestat e ashpra të tyre, të cilat njëkohësisht kishin qenë të orientuara edhekundër Ndërmarrjes Botuese “Springer”, e cila konsiderohej si nxitëse e drejtpër-143 Krahaso: Alfred Cattani, Deutschland - Vom Studentenprotest zur Gewaltaktion, Blutspur der Gewalt, Bilanz eines Jahrzehntes des Terrorismus, Neue Züricher Zeitung, Zürich 1980, f. 50 - 51.144 Krahaso: Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 627.
    • .: 70 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARdrejtë e vrasjes së studentit Rudi Dutschke145. Në këtë mënyrë, studentët e revoltu-ar kishin organizuar protesta masive në të gjitha rrugët e Gjermanisë. Gjatë zhvil-limit të këtyre protestave, ekstremistët gjermanë kishin filluar të ndërmerrninaktivitete të ndryshme të dhunës fizike, nga pasojat e të cilave në Berlin dhe Munihkishin vdekur dy qytetarë. Vetëm disa ditë para vrasjes së Rudi Dutschke, pikërisht në mbrëmjen e 3prillit 1968 u ishte vendosur zjarri dy shtëpive të mallrave në Frankfurt. Si kryestë kësaj vepre ishin identifikuar katër persona. Njëri prej tyre ishte 25 vjeçari,Andreas Baader. Më vonë, autorët e kësaj vepre penale ishin dënuar me nga tri vjetburg. Mirëpo ata, në vend të vuajtjes së dënimit, ishin arratisur dhe kishin kaluarnë ilegalitet nga ku edhe ishin përgatitur sulmet e para terroriste, që kishin filluargjatë dimrit të vitit 1969. Objekt i sulmeve të tyre terroriste kishin qenë gjyqtarëtdhe zyrtarët e ndryshëm të organeve të drejtësisë, zyra izraelite EL AL në Berlin,klubi i oficerëve amerikanë, një ndërtesë e zyrave amerikane në Berlin si dhe njëkoncert i organizuar nga juristët. Më 4 prill të vitit 1970, gjatë një kontrolli rutinë,të organizuar në Berlinin Perëndimor, ishte burgosur i arratisuri, Andreas Baader.Mirëpo, ai kishte qëndruar vetëm disa ditë në burg, ngaqë, ai me aftësinë e tij ora-torike, si dhe me ndihmën e avokatit përkatësisht „shokut“ të vet, Horst Mahler,kishte arritur që ta bindte udhëheqësin e burgut që t’i jepte lejen për të shkuar nëInstitutin për Studime Sociale me qëllim të përfundimit të një hulumtimi shkencor.Më 14 maj ishte lejuar shkuarja e Andreas Baader, natyrisht më mbikëqyrjepolicore në institut, ku për herë të parë në Gjermaninë e pasluftës ishte përdorurnjë taktikë befasuese dhe aksion i armatosur për lirimin e tij. Ky aksion për shumë kohë me radhë ishte shfrytëzuar nga grupet e shumtaterroriste si shembull për veprim të armatosur në situata dhe rrethana të ngjashme:në Institutin për Studime Sociale kishte qëndruar strategjia e këtij plani, shkrimtar-ja dhe gazetarja 34 vjeçare, Ulrike Meinhof. I burgosuri, i shoqëruar nga zyrtarëte policisë, posa kishte hyrë në ndërtesën e institutit, Ulrike Meinhof, me sjelljen esaj i kishte mashtruar policët dhe, së bashku me të burgosurin kishin kërcyer befa-sisht nga dritarja, ndërsa anëtarët e tjerë të grupit, asistentja e mjekësisë, I.Schubert (26) dhe shoqja e Meinhof-it, I. Goergens (19), duke hapur zjarr, kishinhapur rrugën për ikjen e tyre146. Ky aksion, që kishte për pasojë edhe plagosjen etre personave të tjerë, ishte aksioni i parë terrorist i „Grupit - Baader - Meinhof“.145 Alfred Cattani, Deutschland - Vom Studentenprotest zur Gewaltaktion, në: Blutspur der Gewalt, Bilanz eines Jahrzehntes des Terrorismus, Neue Züricher Zeitung, Zürich 1980, f. 53.146 Krahaso: Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 628 - 629; Hans J. Horchem, Terror in Europa, Akteure und Hintergründe - Gegenstrategien, Beiträge zur Konfliktforschung, Nr. 1/1987, f. 33 - 35.
    • EUROTERRORISTËT 71 :.1.1. Fraksioni i Armatës së Kuqe „Grupi Baader - Meinhof“ e quante veten si “Armatë eKuqe”. Ky grup terrorist, këtë emërtim e kishte zgjedhur në shen-jë përkrahjeje dhe simpatie ndaj organizatës japoneze me të njëjtinemër, të paraqitur për herë të parë në Korenë Veriore në vitin 1970gjatë rrëmbimit të një aeroplani të kompanisë ajrore japonezeJAL. Një emërtim i tillë gjithashtu ka të bëjë edhe me dëshirën për Rote Armee Fraktiontë dëshmuar se Fraksioni i Armatës së Kuqe gjermane është pjesëe një lëvizjeje revolucionare ndërkombëtare147. Ideologjia marksiste-leniniste e studiuar nga gjeneratat e studentëve prej vitit1964 deri në fund të viteve ‘70, pa dyshim që ishte bazë ideologjike për organizim dheveprim strategjik të “Fraksionit të Armatës së Kuqe”. Në mbështetje të kësaj ide-ologjie dhe shembujve të ofruar praktikë, ideologët e “Fraksionit të Armatës së Kuqe”kishin arritur ta përpilonin konceptin për veprim strategjik, të njohur me emrin„Guerila Qytetare“. Ky manifest kryesisht ishte hartuar nga publicistja, UlrikeMeinhof148. Huazimi i nocionit guerilje nga Amerika Latine, dëshmon për elementine motivimit dhe orientimit ideologjik të Fraksionit të Armatës së Kuqe. Pa dyshim qëkëto elemente kishin të bënin më dëshirën që, nëpërmjet zhvillimit të një kryengritje-je të armatosur në Gjermani dhe vende të tjera evropiane të kontribuohet në drejtim tëzgjidhjes së problemeve të ndryshme politike të vendeve të botës së tretë149. Terroristët e Fraksionit të Armatës së Kuqe kishin deklaruar se popujt erobëruar dhe pakicat e shtypura nacionale kanë „të drejtë natyrore“, të përdorindhunën politike si mjet për arritjen e lirisë dhe pavarësisë së tyre. Ata gjithashtukishin deklaruar se do të zhvillonin luftë të armatosur sikur vietnamezët, popujtindianë dhe zezakët në Amerikë, populli palestinez dhe pakicat e tjera nacionale,që luftojnë për liri. Ata prezantoheshin si „guerilë qytetare“ ashtu sikur edheshokët, Che Guevara dhe Mao Tse - Tung150. Organizimi dhe veprimi terrorist i Fraksionit të Armatës së Kuqe ishtebazuar kryesisht në konceptin e organizimit dhe zhvillimit të luftës guerile sipasteorive dhe veprimeve praktike të Guevaras, Castros, të Marighellas, të Debrays dhetrupave të Tumparos. Ndërkaq, qëndrimet e Mao Ce Tungut lidhur me zhvillimin eluftës së armatosur, ishin konsideruar jo vetëm si „mësime teorike të detyrueshme,që duheshin zbatuar me kujdes gjatë fazës së përgatitjes së luftës së armatosur, por147 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 629.148 Hans Josef Horchem, Terrorismus in der Bundesrepublik Deutschland 1985, Beiträge zur Konfliktforschung, Nr. 1/1986, f. 7.149 Konrad Hobe, Zur ideologischen Begründung des Terrorismus, Bonn 1979, f. 15.150 Rote Armee Fraktion, Das Konzept Stadtguerilla, Alex Schubert, Stadtguerilla (Rotbuch 26), Berlin 1971, f. 122.
    • .: 72 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARedhe si udhërrëfyese konkrete në rrethana të luftës“151. Në këtë drejtim, koncepti iFraksionit të Armatës së Kuqe, në formën dhe përmbajtjen e vet nuk dallonte nëthelb nga modeli i Mao Ce Tungut për zhvillimin e luftës së armatosur. Në tëvërtetë, dallimi i vetëm që ekzistonte në mes të këtyre dy koncepteve, kishte tëbënte me faktin se sipas modelit të Maos, faza e parë karakterizohej me defensivënstrategjike152, ndërsa koncepti i Fraksionit të Armatës së Kuqe kishte paraparëveprimin ofensiv të grupit të armatosur minoritar153. Sipas këtij koncepti, në fazën eparë duhej demonstruar ekzistenca e lëvizjes së armatosur, ndërsa në fazën e dytë,lëvizja e armatosur dhe e masivizuar duhej të merrte karakterin e „luftës revolu-cionare gjithëpopullore“ dhe si e tillë duhej manifestuar me protesta të organizuaradhe aksione të tjera masive, të cilat do të shkaktonin një luftë barrikadash154. Në doktrinën e Mao Ce Tungut kjo fazë ka të bëjë me „baraspeshën“, e ciladuhej kaluar me „veprime ofensive“, të cilat njëherit e paraqitnin edhe fazën e tretë- të karakterizuar me veprime dhe udhëheqje të rregullt ushtarake155. Ndërkaq nëkonceptin e Fraksionit të Armatës së Kuqe, faza e tretë kishte të bënte me çar-matosjen e forcave qeveritare dhe shkatërrimin përfundimtar të aparatit shtetëror. Qëllimi politik i Fraksionit të Armatës së Kuqe i arsyetonte veprimet endërmarra terroriste. Si organizatë, me orientim marksist-leninist, ajo i kishte ftuartë gjithë studentët radikalë të gjeneratave pas vitit 1968 që t’i bashkëngjiteshinkryengritjes së armatosur. „Ne mendojmë se pa iniciativë revolucionare, pa veprimpraktik revolucionar të avangardës popullore dhe pa luftë konkrete antiimperial-iste, nuk mund të ketë proces të bashkimit dhe të organizimit të luftës së armato-sur, e cila duhej zhvilluar në Republikën Federale Gjermane dhe në BerlininPerëndimor. Në momentin aktual, zhvillimi i kësaj lufte të armatosur është i mund-shëm, i arsyeshëm dhe i drejtë. Nga këto arsye, mundësi dhe drejtësi, njoftojmëformimin e gueriljes qytetare“156. Sipas vlerësimeve policore, në vitin 1970, Fraksioni i Armatës së Kuqe për-bëhej nga 17 anëtarë dhe rreth 60 simpatizues, të cilët ofronin ndihmë dhe shërbimetë ndryshme logjistike157. Me qëllim të sigurimit të mjeteve financiare, Fraksioni iArmatës së Kuqe kishte ndërmarrë edhe aksione plaçkitëse të bankave të ndryshme.151 Kollektiv „RAF“ über den bewaffneten Kampf in Westeuropa (Rotbuch 29), Berlin 1971 (Verfasser: Horst Mahler), në: Bernd Guggenberger, Guerilla in Deutschland, Politische Meinung, Nr. 116/1976, f. 14.152 Albert A. Stahel, Marxistisch - Leninistische Konzeptionen des Terrorismus und der Revolution, Allgemeine Schweizerische Militärzeitschrift, Frauenfeld 1987, f. 43 - 58.153 Krahaso: Rote Armee Fraktion, Das Konzept Stadtguerilla, Alex Schubert, Stadtguerilla (Rotbuch 26), Berlin 1971, f. 57.154 Bernd Guggenberger, Guerilla in Deutschland, Politische Meinung, Nr. 116/1976, f. 12.155 Albert A. Stahel, Marxistisch - Leninistische Konzeptionen des Terrorismus und der Revolution, allgemeine schweizerische Militärzeitschrift, Frauenfeld 1987, f. 51 - 53.156 Rote Armee Fraktion, Das Konzept Stadtguerilla, Alex Schubert, Stadtguerilla (Rotbuch 26), Berlin 1971, f. 107, 111.157 Krahaso: Alfred Cattani, Deutschland - Vom Studentenprotest zur Gewaltaktion, Blutspur der Gewalt, Bilanz eines Jahrzehntes des Terrorismus, Neue Züricher Zeitung, Zürich 1980, f. 57.
    • EUROTERRORISTËT 73 :.Më 29 shtator të vitit 1970 ishin plaçkitur përnjëherë tri banka në Berlin. Në këtoaksione kishin marrë pjesë rreth 12 persona të armatosur. Ndërkaq, një vit më vonëFraksioni i Armatës së Kuqe kishte plaçkitur edhe rreth 1,5 milionë DM, të cilat ikishte përdorur për financimin e aksioneve të veta vrasëse. Me këto mjete të plaçki-tura financiare ishte blerë një sasi e madhe e materialit luftarak dhe ishte financuarspecializimi i disa terroristëve për përdorimin e eksplozivit dhe krijimin e bombave158. Gjatë vitit 1972, edhe pse një numër i madh i anëtarëve të Fraksionit të Armatëssë Kuqe (ndër të cilët edhe Mahler) ishin burgosur, prapëseprapë kjo organizatë kishtemarrë vendim për kalimin në fazën e veprimeve ofensive „revolucionare“. Seria prej 15sulmeve me bomba kishte filluar më 11 maj të vitit 1972, kur nga shpërthimi i fuqishëmnë komandën ushtarake amerikane në Frankfurt, kishte vdekur një oficer i lartëamerikan. Pastaj, gjatë sulmit kundër Ndërmarrjes Botuese „Springer“ në Hamburgishin plagosur 38 qytetarë. Pas këtyre aksioneve të suksesshme terroriste, Fraksioni iArmatës së Kuqe kishte filluar të vriste personat, aktiviteti i të cilëve ishte në „kundër-shtim me interesat e popullit“. Gjatë dhjetëvjetëshit të parë të ekzistencës së vet,Fraksioni i Armatës së Kuqe kishte vrarë 31 qytetarë, prej të cilëve nëntë kishin qenëzyrtarë të policisë, katër funksionarë të drejtësisë dhe tre diplomatë. Përveç këtyre aten-tateve, ishin ndërmarrë edhe 25 sulme të tjera terroriste dhe ishin plaçkitur 30 banka159. Fraksioni i Armatës së Kuqe kishte vendosur kontakte dhe forma tëndryshme të bashkëpunimit me grupet e ndryshme terroriste ndërkombëtare. Njëbashkëpunim i tillë ishte vërejtur sidomos me organizatat e ndryshme terroristepalestineze. Gjatë verës së vitit 1970, në kampin palestinez për stërvitje ushtarake,i cili ndodhej afër kryeqytetit jordanez, Aman, kishin qëndruar Mahler, Baader,Meinhof dhe Ensslin. Ata, përveç stërvitjes së tyre terroriste, këtë qëndrim e kishinshfrytëzuar edhe për të vendosur kontakte të reja me qarqet e ndryshme terroristearabe160. Kjo u vu re sidomos pas lirimit të pesë terroristëve gjermanë (tëkushtëzuar me lirimin e funksionarit politik të CDU-së, Peter Lorenz, të rrëmbyernë mars të vitit 1975), të cilët kishin fluturuar në Jemenin Jugor, ku ishin strehuardhe nga ku i kishin përgatitur disa aksione të reja terroriste. Mirëpo, një bashkëpunim më të ngushtë, Fraksioni i Armatës së Kuqe ekishte vendosur me organizatat e ngjashme terroriste në rajon, e sidomos me atonë Francë, Belgjikë dhe Holandë161. Pastaj ishin krijuar edhe qendra logjistike në158 Näheres, Hans - Joachim/Müller - Borchert, Guerilla in der Bundesrepublik, në: Rolf Tophoven, Politik durch Gewalt, Guerilla und Terrorismus heute, Bonn 1976, f. 129.159 Siehe auch: Alfred Cattani, Deutschland - Vom Studentenprotest zur Gewaltaktion, në: Blutspur der Gewalt, Bilanz eines Jahrzehntes des Terrorismus, Neue Züricher Zeitung, Zürich 1980, f. 64 - 65.160 Alfred Cattani, Deutschland - Vom Studentenprotest zur Gewaltaktion, në: Blutspur der Gewalt, Bilanz eines Jahrzehntes des Terrorismus, Neue Züricher Zeitung, Zürich 1980, f. 72.161 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Wien - Darmstadt 1990, f. 632.
    • .: 74 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARAustri dhe Zvicër. Ndërkaq, pas rrëmbimit dhe vrasjes së Aldo Moros në Itali, ishinvendosur kontakte edhe me „Brigadat e Kuqe“. Gjithashtu edhe në Suedi ishin bërëpërpjekje për veprim terrorist. Kështu, më 24 prill të vitit 1975, anëtarët eFraksionit të Armatës së Kuqe, kishin pushtuar Ambasadën Gjermane në Stokholmdhe kishin kërkuar lirimin e 26 kolegëve të tyre. Me këtë rast ata kishin vrarë dydiplomatë, njërin duke e hedhur nga dritarja. Ky aksion kishte dështuar në saje tëpunës joprofesionale të ekspertit gjerman për eksploziv, i cili gjatë vënies së dina-mitit në katin e tretë të ndërtesës, kishte shkaktuar një shpërthim të parakohshëmnë kohën kur të gjithë terroristët gjendeshin në ndërtesë. Nga pasojat e këtijshpërthimi, ishin vrarë dy terroristë, dhe ishin plagosur katër të tjerë, të cilët pasofrimit të ndihmës së nevojshme shëndetësore, ishin dërguar në Gjermani. Në sulmin e organizuar kundër Konferencës së Anëtarëve të OPEC-ut nëVjenë, më 21 dhjetor të vitit 1975, kishte marrë pjesë edhe terroristi gjerman, Hans- Joachim Klein162 dhe shoqja e tij e grupit, Gabriele Kröcher - Tiedemann (lidhurme pjesëmarrjen e saj ekzistojnë dëshmi dhe spekulime të ndryshme)163. Ndërsa,gjatë rrëmbimit të aeroplanit të kompanisë ajrore “Air France”, në mesin e terror-istëve palestinezë kishin qëndruar edhe dy terroristë gjermanë. Të gjithë këta ter-roristë ishin likuiduar gjatë operacionit për lirimin e aeroplanit, të zhvilluar ngaforcat speciale izraelite. Kulmin e bashkëpunimit në mes të grupeve terroriste gjer-mane dhe atyre palestineze e kishte dëshmuar rrëmbimi i aeroplanit „Landshut“ ikompanisë ajrore gjermane “Lufthansa” në tetor të vitit 1977. Edhe këtu ishtekërkuar lirimi i anëtarëve të grupit Baader - Meinhof. Mirëpo, njësia specialeantiterroriste për mbrojtjen e kufijve gjermanë GSG-9, e përkrahur edhe nga dypjesëtarë të njësisë speciale antiterroriste angleze “SAS” me një aksion spektaku-lar e kishte liruar aeroplanin e rrëmbyer, duke vrarë vetëm tre terroristë. Në maj të vitit 1976, Ulrike Meinhof kishte bërë vetëvrasje në një qeli të162 Në shtator të vitit 1998, në një fshat në Normandi, nga policia franceze ishte burgosur terroristi gjerman, 51 vjeçar, Hans - Joachim Klein. Në vitin 1999 Klein ishte ekstraduar në Gjermani, ku një vit më vonë, nga Gjykata Penale e Frankfurtit ishte dënuar me burgim të përjetshëm. Në momentin e shqiptimit të dënimit, ai kishte klithur: “a për dhjetë minuta OPEC duhet të qëndrojë tërë jetën në burg?!“. Në vitin 1977 Klein e kishte dërguar revolen së bashku me municionin e tij, në adresën e një korrespodenti të revistës „Spiegel“, dhe me një letër përcjellëse kishte deklaruar për tërheqjen e tij për- fundimtare nga skena terroriste. Në atë letër kishte shkruar edhe për likuidimin e planifikuar të dy udhëheqësve të bashkë- sive izraelite, të cilët vepronin në Berlinin Perëndimor. Që nga ajo kohë nuk është shënuar ndonjë aktivitet tjetër terrorist i Klein-it. Pas kësaj karriere terroriste, ai më se 25 vjet më radhë kishte jetuar në ilegalitet, kryesisht në Francë. Atje ishte martuar me një mësuese dhe i kishte dy fëmijë, vajzën 18 dhe djalin 14 vjeç. Si faktorë kriminogjenë, është me rëndësi të dihet edhe fëmijëria e Klein-it. Vetëm tre muaj pas lindjes së Klein-it, nëna e tij kishte bërë vetëvrasje. Kështu, ai e kishte kaluar fëmijërinë e vet në qendra të ndryshme strehimore. Në moshën e vet rinore ishte kthyer sërish në shtëpinë e babait të tij, i cili sërish ishte martuar. Edhe babai i tij, që kishte përkatësi të lashtë izraelite, gjatë kohës së luftës, për shkak të këtij „ turpi“, ishte internuar në një kamp të përqendrimit gjerman.163 Në një proces gjyqësor të zhvilluar më 1999 në Köln, nuk ishte argumentuar pjesëmarrja e Gabrielle Kröcher - Tiederman në sulmin kundër OPEC-ut. Klein dhe disa ish-bashkëluftëtarë të saj, e kishin dëshmuar të kundërtën. Fajësia e saj nuk kishte mundur të dëshmohej edhe për faktin se ajo kishte vdekur që në tetor të vitit 1995 nga sëmundja e kancerit.
    • EUROTERRORISTËT 75 :.burgut. Një vit më vonë, në shenjë hakmarrjeje në Karlsruhe vritet prokurori ipërgjithshëm shtetëror gjerman Siegfried Buback. Përgjegjësinë për këtë vrasje ekishte marrë e ashtuquajtura „Kommando Ulrike Meinhof“164. Pas kësaj ngjarjeje,edhe pse të gjithë themeluesit e Fraksionit të Armatës së Kuqe gjermane ishin bur-gosur, kishte filluar faza më e përgjakshme në historinë e kësaj organizate. Më 9 shtator të vitit 1977, në një rrugë të Këlnit, me një aksion të rrufeshëmishte rrëmbyer industrialisti, Hans Martin Schleyer, duke i vrarë tri truprojat e tij.Për lirimin e Schleyerit, terroristët kishin kërkuar lirimin e 11 të burgosurve, anë-tarë të grupit Baader - Meinhof dhe nga 50.000 dollarë për çdo terrorist të liruar sidhe të drejtën për fluturimin e tyre në një vend të zgjedhur nga vetë ata. Qeveriagjermane nuk i kishte përmbushur kërkesat e terroristëve, gjë që pasoi vrasjen eSchleyerit. Pas dështimit të planeve me Schleyerin dhe atyre të mëparshme nëMogadischu, terroristët i kishin humbur shpresat e tyre. Kështu, në të njëjtën ditë,kur ishte publikuar lajmi për gjetjen e trupit të pajetë të Schleyerit, në qelinë eburgut të Stammheimit kishin bërë vetëvrasje: A. Baaden, G. Ensslin dhe J. C.Raspe. Njëherësh me këto vetëvrasje shënohet edhe fundi i „Grupit - Baader -Meinhof“. Edhe përkundër këtyre humbjeve, disa terroristë të mbijetuar kishin filluarpërpjekjet për rimëkëmbjen e organizatës. Kështu, ata, nga pamundësia që tëvepronin në Gjermani, kishin kaluar në emigracion, duke i krijuar celulat e reja ter-roriste gjermane në Holandë, Belgjikë dhe Francë. Këto përpjekje pa dyshim qëishin shenja për fillimin e „gjeneratës së dytë“ të Fraksionit të Armatës së Kuqegjermane e cila, për dallim nga e para që vepronte në vend, i parapëlqente sulmetnga jashtë, kundër interesave gjermane. Sulmi i parë terrorist i ndërmarrë nga Fraksioni i përtërirë i Armatës së Kuqegjermane, ishte kryer më 1 qershor të vitit 1979 në Bruksel. Përpjekja për vrasjen ekomandantit të përgjithshëm të forcave të NATO-s në Evropë, e më vonë edhe min-istrit të Punëve të Jashtme të Amerikës, gjeneralit Alexander Heig, kishte dështuar.Në maj të vitit 1980, forcat policore franceze kishin bastisur një banesë në Paris, ecila ishte shfrytëzuar nga disa aktivistë të Fraksionit të Armatës së Kuqe gjermane.Në atë banesë ishte gjetur një arsenal i madh ushtarak, dokumente të falsifikuaradhe mjete të shumta monetare165. Në gusht të vitit 1981, Fraksioni i Armatës së Kuqegjermane kishte sulmuar me bomba bazën ajrore amerikane në Ramstein tëGjermanisë, ndërsa në shtator të të njëjtit vit, me një granatë të prodhimit sovjetik,ishte bërë përpjekje për vrasjen e oficerit më të lartë amerikan të stacionuar në164 RAF kishte vepruar me emra të ndryshëm simbolikë; Alfred Cattani, Deutschland - Vom Studentenprotest zur Gewaltaktion, Blutspur der Gewalt, Bilanz eines Jahrzehntes des Terrorismus, Neue Züricher Zeitung, Zürich 1980, f. 70.165 Krahaso: Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 631.
    • .: 76 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARGjermani, gjeneralit Frederick Kroesen166. Në tetor të vitit 1982, forcat policoregjermane kishin arritur burgosjen e disa udhëheqësve të Fraksionit (të përtërirë) tëArmatës së Kuqe. Mirëpo, edhe kësaj here ky fraksion terrorist kishte mbijetuar. Kështu, gjatë viteve 1985 dhe 1986, paralelisht me aksionet e përbashkëtaterroriste të ndërmarra nga „Aksioni Direkt“ francez dhe „Brigadat e Kuqe“ ital-iane edhe Fraksioni i Armatës së Kuqe gjermane, i kishte kryer disa vrasje të diplo-matëve dhe industrialistëve. Ndër viktimat e tyre ishte edhe E. Zimmermann, shefi firmës “MTU” për prodhimin e armëve në München (shkurt 1985), drejtori i fir-mës “Siemens” së bashku me shoferin e tij (qershor 1986), si dhe Gerold vonBraumühl një diplomat i lartë gjerman (tetor 1986). Ndërsa, në gusht të vitit 1985,me një aksion të përbashkët terrorist në mes të forcave të Fraksiont të Armatës sëKuqe gjermane dhe atyre të „Aksionit Direkt“ francez, ishte sulmuar Baza AjroreAmerikane në Frankfurt. Terroristët, pasi e kishin likuiduar rojën, me kartën eidentitetit të zyrtarit të vrarë, kishin hyrë në bazën ajrore amerikane të Rhein -Main dhe atje e kishin vrarë edhe një ushtarak tjetër dhe i kishin plagosur 16ushtarë167. Sipas informacioneve policore, në vitin 1985, Fraksioni i Armatës së Kuqekishte vetëm 22 anëtarë aktivë, prej të cilëve 13 ishin femra168, të cilat kishin pozi-cione të rëndësishme në organizatë. Disa nga këta aktivistë kishin jetuar me vite tëtëra në ilegalitet në Gjermani, ndërsa të tjerët, si, p.sh. Susanne Albrecht, kishinkaluar në emigracion. Sipas disa informacioneve, ajo jeton vazhdimisht në lëvizjenga Lindja e Afërt në atë të Mesme. Më 1990 ishte dëshmuar fakti se shumica eterroristëve të mbijetuar gjermanoperëndimorë, ishin pajisur me identitet të ri ngaShërbimi i Sigurimit Shtetëror të Gjermanisë Lindore dhe si të tillë ishin shpërn-darë nëpër qytete të ndryshme gjermanolindore. Në vitin 1990 shumica e këtyreterroristëve, të cilët kishin qenë nën kujdesin dhe mbrojtjen e Shërbimit tëSigurimit Shtetëror të Gjermanisë Lindore, pikërisht nga ky shërbim, ishin burgo-sur dhe ishin kthyer nga kishin ardhur me qëllim të gjykimit për veprat e bëra. Njëvit më vonë ishin dënuar edhe pesë zyrtarë të lartë të Sigurimit Shtetëror tëGjermanisë Lindore për shkak të ndihmës së ofruar Fraksionit të Armatës së Kuqe.164 RAF kishte vepruar me emra të ndryshëm simbolikë; Alfred Cattani, Deutschland - Vom Studentenprotest zur Gewaltaktion, Blutspur der Gewalt, Bilanz eines Jahrzehntes des Terrorismus, Neue Züricher Zeitung, Zürich 1980, f. 70.165 Krahaso: Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 631.166 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 631.167 Alfred Cattani, Deutschland - Vom Studentenprotest zur Gewaltaktion, në: Blutspur der Gewalt, Bilanz eines Jahrzehntes des Terrorismus, Neue Züricher Zeitung, Zürich 1980, f. 79 - 81; Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 632.168 Hans Josef Horchem, Terrorismus in der Bundesrepublik Deutschland 1985, Beiträge zur Konfliktforschung, Nr. 1/1986, f. 11 - 13.
    • EUROTERRORISTËT 77 :. Sulmi i fundit i Fraksionit të Armatës së Kuqe ishte kryer më 27.03.1993 dhekishte qenë i drejtuar kundër ndërtimit të një burgu në Weiterstadt. Që nga ajo kohënë mjetet e ndryshme të informimit gjerman, ishin dërguar disa komunikata, me tëcilat ishte njoftuar për marrjen e vendimit për pezullimin e aksioneve vrasëse dhe tëaktiviteteve të tjera revolucionare. Në këtë drejtim është e njohur edhe e ashtuquajtu-ra „Letër e prillit“ e vitit 1996 dhe deklarata e 20 prillit 1998, në të cilën thuhej „para28 vjetëve nga një aksion çlirimtar kishte lindur Fraksioni i Armatës së Kuqe, ndërsatash deklarojmë se ky projekt është i përfunduar dhe si i tillë i takon historisë“.Paralelisht me këto komunikata të publikuara në emër të udhëheqjes së Fraksionit tëArmatës së Kuqe edhe disa ish-anëtarë të kësaj organizate, kishin kërkuar pezullimine përgjithshëm të aktiviteteve politike të saj. Në këtë mënyrë, kishte përfunduar lufta25 vjeçare e këtij grupi terrorist, që kishte shkaktuar vrasjen e 34 personave.1. 2. Celulat Revolucionare dhe Zora e Kuqe Paralelisht me fillimin e burgosjeve të kuadrit komanduestë Fraksionit të Armatës së Kuqe, potenciali terrorist gjermankishte filluar të shpërndahej në rryma të ndryshme. Njërin krah tëkësaj lëvizjeje terroriste e kishte përfaqësuar edhe më tejFraksioni i Armatës së Kuqe, i cili gjatë viteve ‘80 kishte arritur tëriorganizohej dhe, në bashkëpunim me grupet e tjera terroriste, Revolutionäre Zellenkishte orientuar aksionet e veta kryesisht kundër bazave dhe per-sonelit ushtarak të forcave të NATO-s në Evropë. Ndërkaq, që nga nëntori i vitit 1973, në skenën terroriste gjermane kishtevepruar edhe e ashtuquajtura „Celulat Revolucionare“ (Revolutionären Zellen /RZ). Kjo organizatë për herë të parë ishte paraqitur duke marrë përgjegjësinë përsulmin e shkaktuar kundër filialeve të firmës “ITT” në Berlin dhe Nürenberg. Qënga paraqitja e saj e parë e deri në vitin 1982, kjo organizatë kishte kryer mesatar-isht 46 sulme të ndryshme terroriste në vit, ndërsa gjatë të njëjtës periudhë kohore,Fraksioni i Armatës së Kuqe kishte ndërmarrë vetëm dy sulme të tilla terroriste169. Koncepti strategjik i Celulave Revolucionare (RZ) ishte publikuar në vitin1975, në gazetën relativisht të rregullt vjetore të kësaj organizate, të njohur meemrin „Zemërimi Revolucionar“ (Revolutionärer Zorn). Sipas këtij koncepti,Celulat Revolucionare (RZ) në mënyrë afatgjate duhej të ndërmerrnin: - aksione antiimperialiste të orientuara kryesisht kundër ShBA-së dhe RF Gjermane;169 Krahaso: Andreas Schmidt, Die revolutionären Zellen, Die Polizei, Nr. 9/83, f. 287.
    • .: 78 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR - aksione luftarake kundër përfaqësive Sioniste në RF Gjermane; - aksione që e ndihmonin drejtpërdrejt luftën e klasës punëtore, luftën e rinisë dhe atë të gjinisë femërore, duke i sulmuar dhe duke i ndëshkuar armiqtë e tyre170. Pas burgosjes së studentit, Hermann Feiling (në qershor të vitit 1978, i cilinga pasojat e shpërthimit të një bombe në banesën e vet në Heidelberg, kishte hum-bur dy këmbët dhe syrin e majtë), policia kishte arritur të siguronte informacionepër strukturën organizative të Celulave Revolucionare. Ndryshe prej modelit tëluftës guerile të Fraksionit të Armatës së Kuqe (RAF), i cili bazohej në veprimet earmatosura të elitës studentore, kjo organizatë parapëlqente veprimin afatgjatë ile-gal, në grupe relativisht të pavarura dhe të përbëra nga pesë deri tetë persona, tëcilët duhej të njiheshin dhe të komunikonin midis tyre vetëm me emrin konspira-tiv. Në bazë të këtij veprimi, kjo organizatë kishte synuar arritjen e revolucionar-izimit të masave. Në bazë të këtij koncepti, Celulat Revolucionare (RZ) ishinshndërruar në organizatën më të rrezikshme terroriste të kohës së vet. Në fillim tëveprimtarisë së vet, kjo organizatë kishte bashkëpunuar, në forma të ndryshme, meFraksionin e Armatës së Kuqe. Mirëpo, si duket bashkëpunimi i ndërsjellë terror-ist me kohë ishte zbehur. Kjo u vu re sidomos në tetorin e vitit 1982, kur CelulatRevolucionare (RZ) nuk ishin përgjigjur kërkesës për ndihmë, të cilën e kishtekërkuar Fraksioni i Armatës së Kuqe me rastin e burgosjes së Mohnhaupt, Schulzdhe Klar. Në të vërtetë, në vend të ndihmës së kërkuar, Celulat Revolucionare (RZ)i kishin quajtur aktivistët e Fraksionit të Armatës së Kuqe (RAF) si „terroristë tëplakur“. Gjithashtu, edhe seria e mëvonshme e burgosjeve të anëtarëve tëFraksionit të Armatës së Kuqe (RAF), nga asnjë aspekt nuk ishte komentuar ngaCelulat Revolucionare (RZ). Pavarësinë e plotë të kësaj organizate terroriste ngaFraksioni i Armatës së Kuqe (RAF), e dëshmon edhe vlerësimi tejet „kritik dhe itejkaluar“ të cilin në maj të vitit 1982 e kishin bërë Celulat Revolucionare (RZ)ndaj projektit për veprim strategjik „Lufta Guerile, Kryengritja e Armatosur dheFronti Antiimperialist“ të aprovuar nga Fraksioni i Armatës së Kuqe (RAF)171. Që në numrin e parë të gazetës „Zemërimi Revolucionar“, të botuar në vitin1975, ishte bërë publike ekzistenca e formacionit të armatosur, i cili vepronte nëkuadër të Celulave Revolucionare (RZ) me emrin „Rote Zora“ (RZ). Edhe simbo-let e ngjashme, që përdornin këto dy grupime terroriste, shpjegojnë për subjek-tivitetin e tyre. „Rote Zora“ (RZ) ishte organizatë e përbërë ekskluzivisht nga fem-rat dhe si e tillë i arsyetonte aktivitetet e veta terroriste me faktin se „në të gjitha170 „Revolutionärer Zorn“ Zeitung der „RZ“, në: Andreas Schmidt, Die revolutionären Zellen, Die Polizei, Nr. 9/83, f. 290.171 Iring Fetscher - Günter Rohrmose, Analysen zum Terrorismus 1, Ideologien und Strategien, f. 168 - 169
    • EUROTERRORISTËT 79 :.shtresat shoqërore ushtrohej dhunë ndaj femrave…, e cila është e strukturuar nësistemin shoqëror …, sistem i cili i mundëson burrit zbatimin brutal të dhunës ndajgruas“172. Sipas kësaj organizate, nga kjo pozitë e padurueshme e femrës nëshoqëri, paraqitet edhe domosdoshmëria e organizimit dhe zhvillimit të luftës sëarmatosur. Aksionin e vet të parë terrorist, kjo organizatë e kishte ndërmarrë nëvitin 1981, duke vrarë ministrin rajonal, Heinz Herbert Karry. Sipas „Rote Zora“kjo vrasje nuk ishte e paplanifikuar, ngaqë ministri i vrarë ishte edhe përgjegjës përzgjerimin e aeroportit të Frankfurtit, të cilin kjo organizatë e kundërshtonte173. Në vitin 1982 „Celulat Revolucionare“ (RZ) dhe „Rote Zora“ (RZ) kishinndërmarrë rreth 600 sulme të armatosura kryesisht kundër ndërmarrjeve dhe fir-mave, të cilat e poshtëronin ideologjinë komuniste. Më 1984, në shenjë protestekundër eksportimit të qymyrit gjerman në Britaninë e Madhe, gjatë kohës kurpunëtorët e minierave angleze ishin hedhur në grevë, ishte ndërmarrë një sulm iarmatosur kundër selisë së minierës në Ruhrgebiet174. Ndërsa, më 28 prill të vitit1985 ishin vendosur disa bomba të kurdisura në ndërtesën e Shoqatës sëPunëdhënësve, në përfaqësinë e firmës kimike “Hoechst” në Këln, si dhe në për-faqësinë kryesore të Bankës Gjermane në Düsseldorf. Sipas vlerësimeve policore të vitit 1984, në të dy këto formacione terroristevepronin pesë celula me nga 20 anëtarë. Është karakteristike se disa nga anëtarëtaktivë të këtyre formacioneve terroriste, ishin njëkohësisht edhe anëtarë aktivë tëFraksionit të Armatës së Kuqe (RAF). Kjo njëherit jepte të kuptohej se Fraksioni iArmatës së Kuqe vazhdimisht përpiqej të rekrutonte anëtarë të rinj nga CelulatRevolucionare dhe „Rote Zora“. Gjatë viteve 1985 dhe 1986 policia kishte arritur të bur-goste numrit më të madh të organizatave terroriste majtiste gjer-mane. Kështu, në gusht të vitit 1996 ishin burgosur edhe vrasësite profesor Beckurts, ndërsa më 11 janar 1988 policia gjermane ekishte burgosur edhe një grua, e cila fajësohej për vendosjen e njëbombe në muajin prill të vitit 1986 në diskotekën „La Belle“ tëBerlinit (ky sulm terrorist ishte përdorur nga ShBA-ja si pretekst për sulm ushtarakkundër Libisë). Me 30 nëntor të vitit 1989 me një nënshkrim të firmosur “RZ”ishte marrë përgjegjësia për vrasjen e bankierit gjerman, Alfred Herrhausen, i ciliishte njëkohësisht edhe udhëheqës i Bankës Gjermane. Herrhausen ishte vrarë ngapasojat e shpërthimit të një bombe të telekomanduar, e cila ishte montuar në njëbiçikletë. Bomba kishte shpërthyer në çastin kur ishte afruar vetura zyrtare. Një172 Andreas Schmidt, Die revolutionären Zellen, Die Polizei, Nr. 9/83, f. 289.173 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 633.174 Hans Josef Horchem, Terrorismus in der Bundesrepublik Deutschland 1985, Beiträge zur Konfliktforschung, Nr. 1/1986, f. 16.
    • .: 80 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARjavë më vonë, policia kishte burgosur një burrë dhe një grua të akuzuar edhe përvrasjet e mëparshme të Zimmermann, Beckurts dhe Braunmühl. Më 27 qeshor tëvitit 1990, në mënyrë krejt të rastësishme, kishte dështuar atentati i përgatiturkundër sekretarit shtetëror gjerman, Hans Neusel175. Pas këtij rasti, policia gjermane kishte konkluduar se ishte shpartalluarlëvizja terroriste majtiste gjermane. Ishin zbuluar dhe burgosur tri gjenerata ter-roristësh. 15 ose 20 prej tyre kishin kaluar në emigracion ose jetonin në ile-galitet të thellë. Mirëpo, pas shpartallimit të sistemeve socialiste, respektivishtdështimit të ideologjisë komuniste, mbeturinat e vjetra terroriste dhe ata even-tualë të rinj, e kishin vështirë të vepronin në drejtim të ripërtëritjes ose të kri-jimit të ndonjë formacioni të ri majtist terrorist gjerman.1. 3. Kronikë e sulmeve terroriste të grupeve majtiste gjermane 1969 Tri sulmet e para të armatosura të Grupit Baader - Meinhof në Berlin. 1971 22.10, Hamburg: Gjatë përpjekjes për zbulimin e identitetit të tre personave tëdyshimtë, nga një anëtar i Fraksionit të Armatës së Kuqe ishte vrarë zyrtari i policisë, NorbertSchmid. 22.12, Kaiserlautern: Një grup i armatosur i Fraksionit të Armatës së Kuqe, kishte plaçk-itur një bankë në Kaiserlautern të Bajernit. Gjatë këtij aksioni ishte vrarë zyrtari i policisë, HerbertSchoner dhe plaçkitur 134, 000 DM. 1972 11.05, Frankfurt: Në sulmin e armatosur kundër komandës së bazës ushtarake amerikaneV. Corps në Frankfurt, ishte vrarë kolonel Paul Bloomquist dhe ishin plagosur 14 qytetarë.Përgjegjësinë për kryerjen e këtij sulmi e kishte marrë „Komando Petra SCHELM“. 12.05, Ausburg/Munih: Dy bomba të kurdisura kishin shpërthyer në drejtorinë e policisësë qytetit Ausburg. Nga pasojat e këtij shpërthimi, ishin plagosur shtatë persona. Në të njëjtën ditë,para ndërtesës së policisë kriminale në Munih, kishte eksploduar një autobombë e „KomandosThomas Weisbecker“ që kishte shkaktuar plagosjen e gjashtë personave dhe një dëm material nëvlerë prej 600, 000 DM. 12.05, Karlsruhe: Në makinën e gjyqtarit të autorizuar për zhvillimin e hetimeve kundërGrupit Baader - Meinhof, ishte montuar një bombë e fuqishme. Nga shpërthimi i saj, ishte plago-sur rëndë gruaja e tij. Përgjegjësinë për këtë sulm e kishte marrë „Komando Manfred Grashof“. 19.05, Hamburg: Në ndërtesën e firmës „Springer“ kishin shpërthyer dy bomba.Përgjegjësinë për këtë sulm, që kishte shkaktuar edhe plagosjen e 38 personave, e kishte marrë„Komando 2 Juni“. 24.05, Heidelberg: Nga pasojat e shpërthimit të dy autobombave të vendosura nëkomandën e forcave tokësore amerikane në Heidelberg, ishin vrarë tre dhe plagosur pesë qytetarë.Përgjegjësinë për kryerjen e këtij sulmi e kishte marrë „Kommando 15 Juli“ (më 15 korrik 1971175 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 634.
    • EUROTERRORISTËT 81 :.nga një shkëmbim zjarri me policinë ishte vrarë aktivistja e Fraksionit të Armatës së Kuqe „RAF“,Petra Schlem). 1975 27.02, Berlin: „Lëvizja 2 Juni“ e kishte rrëmbyer kandidatin kryesor të partisë CDU përzgjedhjet parlamentare. Si kusht për lirimin e tij ishte kërkuar lirimi nga burgu i udhëheqësve tëburgosur të Fraksionit të Armatës së Kuqe: Horst Mahler, Verena Becker, Gabriele Kröcher -Tiederman, IngridSiepmann, Rolf Heissler dhe Rolf Pohle. Më 05.03 ishte arritur marrëveshja përkëmbimin e tyre. 24.04, Stokholm: Nga „Kommando Holger Meins“ ishte okupuar Ambasada Gjermane nëStokholm dhe si kusht për lirimin e saj ishte kërkuar lirimi i 26 aktivistëve të Fraksionit të Armatëssë Kuqe gjermane. Nga shpërthimi i parakohshëm i eksplozivit të vendosur, kishte dështuar aksioni.Dy diplomatë dhe dy terroristë të vrarë. Gjatë aksionit policor ishin burgosur edhe katër terror-istë të tjerë. 1977 07.05, Karlsruhe: “Komandoja Ulrike Meinhof“ kishte vrarë avokatin publik, gjeneralingjerman, Siegfrid Buback së bashku me dy shoqëruesit e tij. 30.07, Oberursel: Pas dështimit të planit për rrëmbim, në shtëpinë e tij ishte vrarë JürgenPonto, përfaqësues publik i Bankës së Dresdenit. Më vonë ishin identifikuar dhe burgosur gjashtëvrasësit e Pontos – aktivistë të Fraksionit të Armatës së Kuqe, në mesin e tyre edhe e mbesa e tij. 09.09, Këln: Gjatë rrëmbimit të industrialistit gjerman, Hanns – Martin Schleyer, ishinvrarë edhe tre truprojat e tij. Schleyer ishte mbajtur në një lokal të fshehtë në Francë dhe ishtevrarë më 19 tetor. 13.10, Frankfurt: Terroristët palestinezë kishin rrëmbyer aeroplanin „Landshut“ të kom-panisë ajrore gjermane “Lufthansa”. Si kusht për lirimin e udhëtarëve dhe anëtarëve të ekuipazhitishte kërkuar lirimi i disa anëtarëve të burgosur të Fraksionit të Armatës së Kuqe. Gjatë rrëmbimitishte vrarë kapiteni i avionit. Pesë ditë më vonë njësiti special gjerman „GSG 9“ e kishte liruaraeroplanin, duke vrarë tre dhe plagosur një terrorist. 13.11, Vjenë: „Komando 2 Korriku“ e kishte rrëmbyer industrialistin austriak në Vjenë,Walter Michael Palmers. Lirimi i tij ishte bërë më 13.11.1977, pas dhënies së sasisë së kërkuar tëparave. 1978 11.05, Beograd: Pesë aktivistë të Fraksionit të Armatës së Kuqe ishin burgosur në Jugosllavi.Në nëntor ishin liruar duke mundësuar udhëtimin e tyre në një vend të dëshiruar. 24.09, Dortmund: Në një pyll afër Dortmundit ishte zhvilluar një shkëmbim i fuqishëmzjarri në mes policisë dhe aktivistëve të Fraksionit të Armatës së Kuqe. Këta gjatë ushtrimit të tyreme armë zjarri ishin befasuar nga policia. Gjatë këtij konflikti ishte vrarë një zyrtar i policisë dheterroristi Michael Knoll, si dhe burgosur Angelika Speitel. 01.11, Kerkrade: Në Kerkrade të Holandës, disa aktivistë të Fraksionit të Armatës së Kuqekishin vrarë dy dhe plagosur një doganier. 1979 25.06, Oburg: „Kommando Andreas Baader“, e përbërë nga terroristët Wagner, Lotze dheAlbrecht, kishte përgatitur një atentat kundër komandantit të NATO-s, gjeneral Alexander Heig nëOburg të Belgjikës. Edhe përkundër shpërthimit të mbi 20 kilogramë të eksplozivit të rafinuar,
    • .: 82 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARkishte shpëtuar gjenerali Heig, ndërsa dy shoqëruesit e tij ishin plagosur. 19.11, Cyrih: Një komando e përbërë nga katër aktivistë të Fraksionit të Armatës së Kuqe,kishte plaçkitur një filial të Bankës Zvicerane në Cyrih. Gjatë përpjekjes për shpëtimin e 506.000 DMtë plaçkitura, terroristët kishin vrarë një dhe kishin plagosur dy kalimtarë. 1981 11.08, Paris: Në Paris, terroristja Nge Viet e kishte vrarë një polic dhe kishte arritur të arra-tiset pa lënë gjurmë në vendin e ngjarjes. 31.08, Ramstein: Gjatë sulmit të armatosur të Fraksionit të Armatës së Kuqe, („KommandoSigurd Debus“) kundër selisë së Bazave Ushtarake Ajrore Amerikane në Ramstein ishin plagosur 14qytetarë dhe ishte shkaktuar një dëm material prej 7.2 milionë DM. 15.09, Heidelberg: Kishte dështuar sulmi raketor kundër gjeneralit amerikan, FredrickKroesen. Makina e gjeneralit ku ndodhej edhe gruaja e tij, ishte sulmuar me një raketë antitank, e cilanuk e kishte goditur. Përgjegjësinë për këtë sulm e kishte marrë „Kommando Gudrun Ensslin“. 1984 18.12, Oberammergau: Kishte dështuar sulmi kundër shkollës së NATO-s nëOberammergau. Përgjegjësinë për kryerjen e këtij aksioni të dështuar e kishte marrë „KomandoJan Raspe“. 1985 01.02, Gauting: Nga komandoja „Patrick O`Hara“, në Gaoting afër Munihut ishte vrarëdrejtori i Unionit të Motorëve dhe të Turbinave (MTU), Ernst Zimmermann. 07.08, Frankfurt: Aktivistët e Fraksionit të Armatës së Kuqe kishin vrarë një ushtaramerikan dhe bashkëshorten e një tjetri. Pas vrasjes, kufomave ua kishin marrë të gjitha doku-mentet personale. 08.08, Frankfurt: Nga shpërthimi i një autobombe të montuar nga Fraksioni i Armatës sëKuqe, ishin vrarë dy mekanikë dhe ishin plagosur 16 pjesëtarë të bazës ajrore amerikane nëFrankfurt. Dëmi i shkaktuar material ishte vlerësuar në mbi një milion DM. Përgjegjësinë për kry-erjen e këtij sulmi e kishte marrë „Komando George Jackson“. Terroristët kishin hyrë në zonënushtarake, në saje të shfrytëzimit të dokumenteve të ushtarit amerikan, që ishte vrarë një ditë më parë. 1986 09.07, Straslah: Nga pasojat e shpërthimit të një sasie të madhe eksplozivi, që ishte vendo-sur pranë një rruge në Straslah, kishte vdekur drejtori i “Siemensit”, Karl Heinz Beckurts, dheshoferi i tij. 10.10, Bonn: Nga „Komando Ingrid Schubert“ ishte vrarë udhëheqësi i shërbimit publik iMinistrisë së Punëve të Jashtme, Gerold von Braunmühl. 1989 30.11, Bad Homburg: Terroristë, të prezantuar si „Komando Wolfgang Beer“, kishin mon-tuar një sasi të madhe eksplozivi në një biçikletë dhe, në momentin kur pranë saj kishte kaluarudhëheqësi i Bankës Gjermane, Alfred Herrhausen, eksplozivi kishte shpërthyer. Herrhausen kishtevdekur në vendin e ngjarjes. 1991 13.02, Bon: Një njësit terrorist i Fraksionit të Armatës së Kuqe („Komando VincenzoSpano“) kishte zbrazur 250 plumba në drejtim të Ambasadës Amerikane në Bonn. 01.04, Dyseldorf: Një snajperi i komandos „Ulrich Wessel“ e kishte goditur për vdekjefinancierin, Detlef Karsten Rohwedder.
    • EUROTERRORISTËT 83 :. 1993 27. 06, Bad Kleinen: Michael Newrzella (25), një zyrtar i njësisë antiterroriste GSG-9,ishte vrarë gjatë një operacioni të dështuar policor.2. Euroterroristët francezë Që nga Lufta e Dytë Botërore, Franca ishte shndërruar në një arenë të kon-flikteve të përgjakshme në mes të terroristëve të ndryshëm ndërkombëtarë. Një gjëe tillë ishte mundësuar edhe nga fakti se Franca më tepër se çdo shtet tjetër nëEvropë i kishte toleruar terroristët e huaj. Duke i shfrytëzuar rrethanat dhe liritë eshumta që ofronte Franca, qarqet e ndryshme arabe dhe ato izraelite, për shumëkohë me radhë i kishin nxitur komandot e tyre vrasëse për kryerjen e sulmeve tëndryshme (kryesisht të ndërsjella) terroriste në Paris. Pastaj fraksionet e ndryshmearabe kishin shfrytëzuar territorin francez për zhvillim të luftërave të ndryshmekundër njëri-tjetrit. Terroristët armenë më tepër se kudo tjetër në botë, i kishin sul-muar interesat turke në Francë. Këtu edhe Armata Republikane Irlandeze shumëherë i kishte sulmuar objektivat e ndryshme angleze. Gjithashtu në qytetet endryshme franceze, edhe ithtarët dhe kundërshtarët e „Revolucionit Islamik“kishin luftuar kundër njëri-tjetrit, etj. Nga të gjitha këto konflikte të huaja, që zhvilloheshin në territorin francez,nuk ishin dëmtuar vetëm elementet e huaja, por ishin shkaktuar edhe shumë vikti-ma franceze. Aktiviteti i grupeve të ndryshme terroriste ndërkombëtare nuk ishte iorientuar vetëm kundër elementit të huaj në Francë, por ishte i orientuar edhekundër interesave të drejtpërdrejta franceze. Kështu, për shembull, në vitet 1986dhe 1987, terroristët e ndryshëm armenë, ata libanezë - pavarësisht nga konfesionii tyre fetar mysliman ose të krishterë, si dhe Shërbimi Sekret i Sirisë së bashku meatë të Iranit, ishin marrë vesh për ndërmarrjen e aksioneve të përbashkëta kundërqeverisë franceze176. Këto aksione, që kishin filluar paralelisht me sulmet e„Aksionit Direkt“, e kishin shndërruar kryeqytetin francez në një arenë të konflik-teve të përgjakshme terroriste, të ngjashme me Palermon italiane. Vetëm pas godit-jeve të fuqishme terroriste në Paris, ishin arritur marrëveshjet adekuate ndërkom-bëtare, që kishin mundësuar bashkëpunimin e forcave kundërterroriste francezeme kolegët e tyre ndërkombëtarë.176 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 635.
    • .: 84 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR2.1. Aksioni Direkt (AD) Në vitin 1979, me bashkimin e disa grupeve të vogla ter-roriste franceze, ishte themeluar organizata e njohur me emrin„Aksioni Direkt“ (AD). Në kuadër të kësaj organizate paralelishtkishin vepruar dy rryma relativisht autonome. E para karakterizo-hej me orientimin e vet të qartë nacionalist, ndërsa rryma e dytëkishte tendencë të fuqishme internacionaliste, përkatësisht komu-niste. Krahu nacionalist ishte themeluar në fillim të vitit 1980 dhe udhëhiqej ngaprofesori i filozofisë, André Olivier dhe nxënësi i tij, Max Ferot177. Në fillim tëaktivitetit të vet, ky grup kishte vepruar edhe me emrin „Pllakati i Kuq“178. Ferotikishte bashkëpunim të mirë me profesorin e vet të vjetër Olivierin, nga i cili ishteushqyer me idealet e lëvizjes revolucionare të viteve ‘68. Pas përfundimit të shër-bimit ushtarak, studenti Feroti ishte bashkuar sërish me profesorin e vet dhe, nëmënyrë konspirative kishin filluar përgatitjet e sulmeve të para terroriste. Me qël-lim të sigurimit të mjeteve të nevojshme financiare, ata kishin plaçkitur edhe disabanka dhe institucione të tjera financiare. Këto plaçkitje të kryera në mes të viteve1981 dhe 1984, e paraqesin edhe fillimin e aktiviteteve terroriste të grupit “Olivier– Ferot”. Që nga viti 1983 e deri në vitin 1986 ky grup kishte ndërmarrë 15 sulmeterroriste, të cilat i kishte publikuar si vepra revolucionare të „Aksionit Direkt“179.Më 27.03.1986, policia franceze, me një aksion spektakular kishte arritur shpartal-limin e grupit terrorist të udhëhequr nga Olivieri dhe Feroti. Të gjithë anëtarëtaktivë të këtij grupi, me përjashtim të Ferotit, ishin burgosur. Ai edhe i vetmuarkishte vazhduar të bënte sulme të fuqishme terroriste. Në këtë mënyrë, Feroti ishtebërë terroristi më i njohur dhe më i kërkuar i kohës në Francë. Vetëm gjatë vitit1986 ai kishte kryer këto sulme terroriste: - vrasjen e drejtorit të përfaqësisë së firmës „Black & Decker“ në Francë (25.04); - vendosjen e një mjeti të fuqishëm shpërthyes në zyrat e firmës „American Express“ në Lion (26.04); - sulmin e armatosur kundër ndërtesës së Interpolit në Saint Cloud afër177 Robert Harnischmacher, Die teuslische Heirat des internationalen Terrorismus mit dem organisierten Verbrechen, Lübeck 1990, f. 64.178 Robert Harnischmacher, Die teuslische Heirat des internationalen Terrorismus mit dem organisierten Verbrechen, Lübeck 1990, f. 65.179 Rudolf Chimelli, Die Action Directe schreckt Frankreich, në: Dieter Schröder, Terrorismus, Gewalt mit politischem Motiv, München 1986, f. 114 - 122.
    • EUROTERRORISTËT 85 :. Parisit (16.05); - sulmin me bomba dore kundër selisë së firmës „Air Liquide“ në Paris (06.07), dhe - sulmin kundër ndërtesës së prefekturës policore në Paris, gjatë të cilit ishte vrarë një komisar i lartë i policisë dhe ishin plagosur 18 policë të tjerë (09.07)180.Më 27.11.1987 policia franceze kishte arritur të burgoste Max Ferrotin e me këtëkishte pushuar edhe aktiviteti terrorist i këtij fraksioni, që vepronte me emrin„Aksioni Direkt“. Fraksioni tjetër i „Aksionit Direkt“, ishte i njohur shumë më tepër në arenënndërkombëtare sesa në Francë. Ky fraksion ishte themeluar në vitin 1979 mebashkimin e dy grupeve të vogla terroriste: Grupit „NAPAP - Noyaux armés pourl`autonomie populaire“ (Ushtria Revolucionare për Autonominë Popullore)181 dhe„Grupit për Aksione Revolucionare“ të njohur me shkurtesën „GARI“. Në vitin1968, nga disa studentë radikalë ishte themeluar „Ushtria Revolucionare përAutonominë Popullore“ (NAPAP). Kjo „ushtri“ në vitin 1971, kishte vrarë për-faqësuesin diplomatik të Bolivisë në Francë, me akuzën se ishte fajtor për burgos-jen dhe vrasjen e Che Guevarës. Më vonë, nga e njëjta „ushtri“, ishte vrarë nëHamburg edhe gjenerali bolivian, i cili me të vërtetë e kishte burgosur dhe vrarëChe Guevarën. Ky fraksion terrorist i „Aksionit Direkt“, i njohur për qëndrimet e veta inter-nacionaliste, udhëhiqej nga dy figura të spikatura: Jean Marc Rouillan i cili, sithemelues i „Grupit për Aksione Revolucionare“ (GARI) konsiderohej edhe koman-dant i „Ushtrisë Revolucionare për Autonominë Popullore“ (NAPAP) dhebashkëshortja e tij, Nathalie Menigon182. Që nga themelimi i këtij fraksioni, në mënyra të ndryshme ishin ndihmuar tëgjitha grupet radikale spanjolle, të cilat kishin luftuar kundër regjimit të Frankos nëSpanjë. Në mars të vitit 1980, policia franceze kishte arritur burgosjen e 20 anëtarëvetë këtij fraksioni, që kishin vepruar në kuadër të organizatës „Aksioni Direkt“. Nëmuajin shtator të të njëjtit vit, ishin burgosur edhe dy udhëheqësit kryesorë të kësajorganizate, Jean Marc Rouillan dhe gruaja e tij Nathalie Menigon. Mirëpo, në saje tënjë amnistie të përgjithshme, një vit më vonë ishin liruar shumë „të burgosur poli-tikë“ në Francë, ndër të cilët edhe anëtarët e „Aksionit Direkt“. Menjëherë pas lirim-180 Rudolf Chimelli, Die Action Directe schreckt Frankreich, në: Dieter Schröder, Terrorismus, Gewalt mit politischem Motiv, München 1986, f. 114 - 122.181 Në gjuhën gjermane „Bewaffnete Zellen für Volksautonomie“.182 Robert Harnischmacher, Die teuslische Heirat des internationalen Terrorismus mit dem organisierten Verbrechen, Lübeck 1990, f. 66.
    • .: 86 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARit të tyre, ata kishin vazhduar me praktikat e vjetra terroriste. Kështu, më 15.01.1985„Aksioni Direkt“ francez, së bashku me „Fraksionin e Armatës së Kuqe“ gjermane,kishin lëshuar në qarkullim Komunikatën „Për Bashkimin e Forcave Revolucionaretë Evropës Perëndimore“. Dhjetë ditë më vonë, ishte vrarë gjeneral Rene Audran(funksionar i lartë i Ministrisë së Mbrojtjes dhe koordinator i Industrisë së ArmatimitFrancez në NATO). Më 17.11.1986, ishte vrarë edhe Georges Besse, shef i Industrisësë Automobilave Francezë „Reno“. Këto vrasje njëherësh kishin shënuar edhe fundine këtyre dy fraksioneve terroriste, ngaqë në nëntor të vitit 1987, policia franceze menjë aksion të rrufeshëm i kishte burgosur të gjithë aktivistët dhe kuadrin komanduestë „Aksioni Direkt“. Gjatë procesit gjyqësor të zhvilluar kundër tyre, në sallën egjykimit kishin ardhur fare pak të interesuar. Pas këtij gjykimi, aktiviteti terrorist i„Aksionit Direkt“ ishte përqendruar vetëm në plaçkitjen e bankave dhe në sulmegjithnjë e më të rralla terroriste.3. Belgjikë Terroristët belgë, mbajnë përgjegjësinë për 27 sulme terroriste të kryera ngamesi i vitit 1984 deri në dhjetor të vitit 1985. Që nga 16 dhjetori i vitit 1985 kur nëkafenenë „Quick“, që gjendej në Stacionin Hekurudhor në Namur të Wallonisëishte bërë burgosja spektakulare e katër udhëheqësve të organizatës terroriste belge„CCC“, nuk është shënuar më ndonjë aktivitet i organizuar terrorist nga motivetmajtiste në Belgjikë.3.1. Celulat Komuniste LuftarakeOrganizata terroriste belge e njohur me emrin „CCC“ (CelulatKomuniste Luftarake), ishte themeluar në vitin 1984 nga PierreCarette. Edhe pse kjo organizatë terroriste, asnjëherë nuk kishtearritur të masivizohej, ajo si njësit i vogël terrorist që ishte, kishtearritur specializimin në fushën e montimit dhe vendosjes sëmjeteve të ndryshme shpërthyese, kundër objekteve të ndryshmeamerikane dhe atyre të NATO-s, në Belgjikë. Sulme të tilla terroriste ishinregjistruar edhe kundër ndërmarrjeve të ndryshme belge të cilat, në forma tëndryshme afariste, kishin bashkëpunuar me strukturat e tilla ushtarake ose meinstitucionet e caktuara belge, të cilat e përfaqësonin pushtetin shtetëror belg osesistemin kapitalist ndërkombëtar. Aksionet e para terroriste, kjo organizatë i kishte ndërmarrë me qëllim të
    • EUROTERRORISTËT 87 :.furnizimit të saj me mjete luftarake. Për realizimin e këtij qëllimi, më 12 maj 1984ishte sulmuar Kazerma Ushtarake „Ratz“, me ç’rast ishte plaçkitur një arsenal ifuqishëm luftarak. Gjatë kryerjes së këtij aksioni, ishte plagosur një ushtar dhe njëoficer i lartë belg. Disa ditë më vonë, më 2 qershor të vitit 1984 nga një depo endërmarrjes për thyerjen e gurëve „Ecassinnes“, ishin vjedhur mbi 800 kilogramëdinamit të tipit TNT. Nga kjo sasi e dinamitit të vjedhur, një pjesë ishte përdorurmë 02.10.1984 gjatë sulmit kundër përfaqësisë së firmës kompjuterike kanadeze„Litton International Data System“183 (e autorizuar për prodhimin e sistemeve tëcaktuara raketore), e cila gjendej në Evere - afër selisë së komandës qendrore tëNATO-s në Bruksel. Në lokalitetet e kësaj firme ishte vendosur dhe aktivizuar njësasi e madhe e mjeteve të tilla eksplozive që kishte shkaktuar një dëm të kon-sideruar material. Më 03.10.1984, me lëng dhe bomba të ndryshme ndezëse ishte sulmuarpërfaqësia e firmës gjermane „MAN“ në Dilbeek (Bruksel). Disa konstruktorë tëkësaj firme ishin njëkohësisht edhe konstruktorë ushtarakë, të cilët kishin punuarnë repartin për konstruktimin e makinave për bartjen dhe transferin e raketavebërthamore amerikane „Pershing II“, i cili gjendej gjithashtu në Mainz (nga arsyetë tilla, më 19.09.1983, kjo firmë ishte sulmuar edhe nga celulat revolucionaregjermane). Më 8.10.1984 ishte sulmuar edhe selia „Honeywell Evropa“ në Evere(Bruksel). Kjo ndërmarrje ishte e përfshirë në programin për konstruktimin e rake-tave amerikane „Cruise“, si dhe në prodhimin e sistemit navigator të aeroplanit gji-gant bombardues amerikan B52 (më 20.11.1983 dhe 14.12.1983 ishin sulmuar për-faqësitë e kësaj firme në Gjermani dhe në Nju-Jork). Mirëpo, dëmin më tëfuqishëm material, kjo organizatë terroriste e kishte shkaktuar në dhjetor të vitit1984, kur e kishte aktivizuar sasinë e madhe të eksplozivit të vendosur tek përçue-sit dhe rezervuarët e gazit nëntokësor të NATO-s në Belgjikë184. Është me interes të theksohet se disa nga armët e vjedhura në Kazermën„Ratz“ ishin përdorur edhe nga terroristët e ndryshëm gjermanë dhe francezë.Gjithashtu, edhe një sasi e dinamitit të vjedhur TNT ishte përdorur nga organizataterroriste franceze „Action Directe“ gjatë montimit të një autobombe në Paris185.Përveç ndihmës materiale, organizata terroriste belge „CCC“ (Celulat KomunisteLuftarake) organizatave të tjera terroriste në Evropë u kishte ofruar edhe këshilladhe ndihma të tjera konkrete materiale dhe profesionale. Në disa raste terroristët e183 Përfaqësitë e kësaj firme kanadeze në Gjermani dhe Itali ishin objekt i sulmeve të ndryshme terroriste.184 Hans Josef Strick, Belgiens Kämpfende Kommunistische Zellen, në: Terrorismus, Gewalt mit politischem Motiv, Dieter Schröder (Botues/Autor) München 1986, f. 126.185 Litton hatte kurz zuvor Kontakte mit der NATO geschlossen. Krahaso: Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 643.
    • .: 88 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARndryshëm ndërkombëtarë, e sidomos ata gjermanë dhe ata francezë ishin ndihmuarpër t’u strehuar ose për t’u arratisur nga Belgjika. Mirëpo për dallim nga organizatat e tjera të ngjashme terroriste, ajo belgeishte shumë më pak agresive. Gjatë aktivitetit të saj katërmbëdhjetëmujor terrorist,ishin vrarë vetëm dy persona. Si rezultat i aktiviteteve të gjithanshme kundërter-roriste të ndërmarra nga policia belge, shumë shpejt, respektivisht në dhjetor tëvitit 1985, ishte burgosur udhëheqësi i organizatës terroriste belge „CCC“ (CelulatKomuniste Luftarake), Carette, së bashku me tre bashkëpunëtorët e tij. Deri nëjanar të vitit 1986, ishin burgosur edhe tetë persona të tjerë, të cilët ishin trajtuar sianëtarë aktivë të organizatës terroriste belge. Gjatë aksioneve të tjera policore,ishin zbuluar gjashtë banesa konspirative, disa dhjetëra kilogramë dinamit, armë tëndryshme, mjete teknike për përgjimin e frekuencave policore, dokumente tëndryshme të falsifikuara, një shtypshkronjë, disa harta topografike, si dhe adresate viktimave potenciale të zgjedhura me kujdes nga qarqet e ndryshme ekonomike,politike dhe ushtarake belge. Në mesin e këtyre viktimave potenciale, kishte figu-ruar edhe emri i kryeministrit belg, Wilfried Marten186.4. Itali Përderisa terrorizmi në shtetet e tjera perëndimore asnjëherë nuk kishtearritur ta rrezikonte sistemin politik, respektivisht pushtetin e tyre shtetëror, lëviz-ja terroriste në Itali ishte shumë më masive dhe mjaft e rrezikshme. Prandaj, nëkrahasim me shtetet e tjera evropiane, lëvizja terroriste majtiste në Itali kishte njëpotencial të fuqishëm kuadrosh, i cili kishte në dispozicion mundësi të mëdharekrutimi dhe baza solide për veprim. Përderisa terroristët gjermanë, fjala vjen, asnjëherë nuk kishin arritur që tërekrutonin më tepër se disa dhjetëra anëtarë, në fund të vitit 1982, policia italianekishte burgosur mbi 1300 anëtarë të grupeve të ndryshme terroriste, që kishinvepruar sipas ideologjive të ndryshme majtiste dhe 238 terroristë të entuziazmuarme ide të ndryshme djathtiste, përkatësisht fashiste. Të gjithë këta kriminelë poli-tikë ishin përgjegjës për kryerjen e rreth 14.000 sulmeve të ndryshme terroriste, tëfilluara në vitin 1968. Nga pasojat e këtyre sulmeve terroriste, në vitin 1973 ishinvrarë 40 persona, një vit më vonë ishin regjistruar 27 vrasje, ndërsa në vitin 1980,nga pasojat e ushtrimit të dhunës së ndryshme politike, në Itali ishin vrarë 120 per-sona187. Kulmin e vet terrorizmi italian e kishte arritur me rrëmbimin dhe vrasjen e186 Robert Harnischmacher, Die teuslische Heirat des internationalen Terrorismus mit dem organisierten Verbrechen, Lübeck 1990, f. 69.187 Walter Laqueur, Terrorismus, Ullstein 1987, f. 303.
    • EUROTERRORISTËT 89 :.ish-kryeministrit dhe kryetarit të Partisë Demokristiane Italiane, Aldo Moro, qëkishte ndodhur në vitin 1978. Në Italinë e dekadave të fundit, kemi të bëjmë me një formë specifike të ter-rorizmit të lindur dhe të zhvilluar kryesisht nga grupet periferike radikale majtiste.Pa dyshim që në formimin dhe organizimin e këtyre grupeve, si dhe ideologjive tëtyre specifike, kishin ndikuar faktorë të ndryshëm shoqëroro-politikë. Si në shumëvende të tjera evropiane, ashtu edhe terrorizmi majtist në Itali, kishte lindur ngandikimi i ngjarjeve të viteve 1968 (të karakterizuara me protesta dhe revoltamasive studentore), nga ndikimi, respektivisht reflektimi negativ i konfliktevesociale në mes të shtresave të ndryshme shoqërore, si dhe nga konfrontimet efuqishme politike në Itali, që kishin qenë dukuri karakteristike e asaj kohe.Terrorizmi majtist në Itali, në fillim të manifestimit të vet, ishte inspiruar nga idetëe reja majtiste (të cilat nuk kishin ndikim aq të fuqishëm si në Gjermani) të për-faqësuara kryesisht nga grupet majtiste, si Organizata e Rinisë Komuniste (FGCI)dhe Studentët Katolikë të Institutit Sociologjik të universitetit të qytetit italianKiavari188. Anëtarët e grupeve të ndryshme terroriste italiane ishin kryesisht personatë rinj, të moshës njëzet deri në tridhjetë vjeç. Raporti gjinor i tyre ishte 4:1 meepërsi të meshkujve, ndërsa në disa periudha kohore ky raport ishte rritur deri në5:1. Terroristët italianë, ndryshe nga kolegët e tyre të tjerë evropianë, rridhninkryesisht nga familjet e shtresave të mesme shoqërore. Mirëpo, në mesin e tyrekishte edhe kuadro nga klasa punëtore si dhe një element i fuqishëm i shtresës sëlartë, që personifikohej nga Feltrinelli - një industrialist, miliarder, botues i njo-hur dhe pasardhës i njërës nga familjet më të pasura italiane189.4.1. Brigadat e Kuqe Organizata terroriste italiane, e njohur me emrin „Brigadate Kuqe“, ishte themeluar në vitin 1970. Në të vërtetë, ky emërishte sinonim i disa grupeve të vogla terroriste, të cilat mbaninpërgjegjësinë për zbatimin sistematik të dhunës masive politike, ecila gjatë viteve ‘70 e kishte tronditur aq shumë Italinë sa që,shumë vrojtues të jashtëm kishin menduar se sistemit demokratiknë Itali i kishte ardhur fundi.188 Krahaso: Carlos Widmann, Italiens Rotbrigadisten, në: Dieter Schröder (Hrsg) Terrorismus, Gewalt mit politischem Motiv, München 1986, f. 101 - 113.189 Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 304.
    • .: 90 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Anëtarët e organizatës terroriste „Brigadat e Kuqe“, e kishin prezantuarorganizatën e tyre si marksiste-leniniste e cila, si e tillë, e kishte trajtuar shtetin ital-ian si makineri të sistemit represiv kapitalist dhe si diktaturë të klasës borgjeze, ecila ushtrohej mbi klasën proletare. Në këtë kuptim, udhëheqësit e „Brigadave tëKuqe“ kishin marrë „përgjegjësinë dhe detyrën historike për luftimin e pushtetitkapitalist në Itali me qëllim të ndërrimit të tij me një pushtet të klasës punëtore, icili pa ngurrim do ta formonte sistemin e vet juridik me qëllim të gjykimit dhedënimit të merituar të armiqve të klasës punëtore“190. Konsiderohet se lindja e organizatës terroriste „Brigadat e Kuqe“, kishterezultuar nga takimet ultramajtiste të organizuara në Institutin Katolik „StellaMaris“ në qytetin Kiavari, që shtrihet në bregdetin verior italian. Atje, gjatë nën-torit të vitit 1969, disa herë ishin takuar studentët Renato Curcio dhe gruaja e tije mëvonshme, Margherita Cagol (absolvente në Fakultetin Sociologjik tëTrentos). Pas disa takimeve të tilla, ishte marrë vendimi për formimin e grupitterrorist „Brigate Rosse“. Më vonë në këtë grup ishin bashkuar edhe AlbertoFranceschini dhe udhëheqësi i aksionit „Moro“, Mario Moretti. Në fillim ky grup ishte këshilluar dhe, pa ndonjë rezervë, ishte financuarnga Giangiacomo Feltrinelli. Ky industrialist i fuqishëm, që në vitet ‘50 kishte for-muar në Milano një institut dhe një qendër dokumentare për hulumtimin e lëviz-jeve të ndryshme punëtore ndërkombëtare. Në këtë drejtim, kjo qendër shkencore,kishte bashkëpunuar edhe me disa institute të universiteteve të ndryshme evropi-ane, në mesin e tyre edhe me atë të Amsterdamit. Në fillim të viteve ‘60, gjatë viz-itës së tij në Kubë, Feltrinelli ishte takuar edhe me Fidel Kastron. I brengosur përmundësinë reale të një grushtshteti fashist në Itali, Feltrinelli i kishte studiuar mekujdes taktikat e luftërave të ndryshme revolucionare të zhvilluara në AmerikënLatine dhe kishte vepruar në drejtim të formimit të një lëvizjeje kryengritëse ital-iane. Për këtë arsye, në vitin 1967, Filtrinelli kishte vendosur kontakte me udhëhe-qësin e njohur palestinez, Georg Habash dhe me udhëheqësit e Fraksionit tëArmatës së Kuqe (RAF) gjermane. Dy vjet më vonë, së bashku me disa terroristëgjermanë, ai kishte qëndruar në kampin palestinez, të udhëhequr nga GeorgHabashit (në Jordani) me qëllim të stërvitjeve luftarake. Pastaj ishte formuar nëCyrih një shërbim për koordinimin e aktiviteteve terroriste në mes grupeve tëndryshme ndërkombëtare, ndërsa në Pragë kishte siguruar një shtëpi për strehimineventual të terroristëve (në vitin 1971, në këtë shtëpi ishte strehuar edhe terroristii njohur Augusto Viel). Me qëllim të financimit të aktiviteteve të ndryshme terror-iste ndërkombëtare, në vitin 1968, në një bankë zvicerane, Feltrinelli kishte hapur190 Krahaso: Theodor Wieser, Der Fall Moro, në: Blutspur der Gewalt, Neue Zürcher Zeitung 1980, f. 40 - 49.
    • EUROTERRORISTËT 91 :.edhe llogarinë bankare Nr.15885 me emrin „Robinson Cruso“. Pas këtyreaktiviteteve paraprake në vitin 1970 Feltrinelli e kishte formuar në Milano edhegrupin terrorist me emrin „Gruppi di Azione Partigiana“ (Grupi i AksionevePartizane). Në shërbim të këtij grupi ishin ofruar shtëpi të shumta konspirative, një„burg popullor“ në të cilin dërgoheshin personat e rrëmbyer dhe armë të shumtaushtarake. Kjo do të thotë se në fillim të aktivitetit të vet „Gruppi di AzionePartigiana“ (Grupi i Aksioneve Partizane) kishte në dispozicion çdo gjë të nevo-jshme për zhvillimin e një kryengritjeje të armatosur. Pas aksidentit vetëvrasës, qëkishte ndodhur më 14.03.1972, në të cilin e kishte humbur jetën Feltrinelli, shumëaktivistë të tij së bashku me tërë potencialin luftarak që kishin në dispozicion,kishin kaluar në organizatën „Brigate Rosse“. Anëtarët e organizatës terroriste „Brigate Rosse“, kishin vepruar në grupetë vogla, të përbëra nga katër ose pesë anëtarë. Këto grupe, varësisht nga rasti osesituata, kishin bashkëpunuar me njëri-tjetrin. Si aksion i parë i organizatës terror-iste „Brigadat e Kuqe“, konsiderohet vënia e zjarrit në garazhin e shefit personaltë ndërmarrjes „SIT - Siemens“, që kishte ndodhur më 17.09.1970. Pas këtijaksioni, kishin filluar edhe rrëmbimet e ndryshme të personave autoritativë meqëllim të ushtrimit të shantazhit për lirimin e të burgosurve të ndryshëm politikë191.Pastaj, sipas taktikës së veprimit të dyfishtë militant, aksioneve ilegale terroristedhe veprimit publik politik (taktikë karakteristike e veprimit katërmbëdhjetëvjeçartë kësaj organizate), kishin filluar vrasjet e paskrupullta politike. Mund të thuhetse deri në rastin e vrasjes së Aldo Moros terroristët italianë gëzonin mbështetjen eshtresave të ndryshme popullore. Kjo përkrahje padyshim që kishte ndikuar nëmasivizimin aq të fuqishëm të kësaj organizate, sa në fund të viteve ’70 në kuadërtë saj kishin vepruar mbi 100 formacione, gjegjësisht grupe të niveleve tëndryshme terroriste. Në fillim “Brigadat e Kuqe” kishin vepruar kryesisht në drejtim të dëmtim-it të kundërshtarëve të tyre politikë. Ndërsa më vonë, ashtu sikurse organizatat etjera radikale majtiste në Evropë, edhe Brigadat e Kuqe kishin filluar të sulmonininteresat e ndryshme amerikane dhe ato të NATO-s në Itali. Kështu, në dhjetor tëvitit 1981 ishte rrëmbyer gjeneralbrigade Jeams Dozier në Veronë. Ndërsa disa ditëmë vonë ishte likuiduar edhe diplomati amerikan, Leamon Hunt. Pas këtij vitirastet e sulmeve terroriste ndërkombëtare në Itali kishin qenë gjithnjë e më të rral-191 Më 15.03. 1978 ishte rrëmbyer në Romë kryetari i partisë „Democratia Cristiana“ dhe ish kryeministri italian Aldo Moro. Gjatë rrëmbimit ishin likuiduar edhe pesë truproja të Moros. Pas 53 ditëve, përkatësisht me 09 maj, ishte gjetur trupi i tij i vrarë. Në një makinë të parkuar në mes Pisa del Gesu ku ndodhej selia e „Democratia Cristiana“ dhe Via delle Botteghe Oscure ku gjendej selia e Partisë Komuniste të Italisë, ishte hedhur trupi i vrarë i Moros. Krahaso: Theodor Wieser, Der Fall Moro, në librin: Blutspur der Gewalt, Neue Zürcher Zeitung 1980, f. 45 - 47.
    • .: 92 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARla. Kjo dukuri nuk ishte rezultat i ndonjë ndryshimi të kursit terrorist, por ishterezultat i fërkimeve gjithnjë e më të fuqishme brenda „Brigadave të Kuqe“, si dheiniciativave gjithnjë e më të fuqishme në luftë kundër Brigadave të Kuqe. Gjatë zhvillimit të hetimeve lidhur me shkaqet e vdekjes së Feltrinellit me1972 në Segrate (paralagje e Milanos) ishin burgosur rreth 30 aktivistë, në mesine tyre edhe udhëheqësi i „Brigadave të Kuqe“ në Romë, Morucci. Ky i fundit,ashtu sikurse edhe disa aktivistë të tjerë, gjatë marrjes së tyre në pyetje kishin fil-luar të „këndonin“ (për këtë arsye Morucci quhej edhe „Pentiti“). Mirëpo, në struk-turat komanduese të kësaj organizate kishin vepruar edhe persona të tillë, siSilvano Girotto, i njohur me emrin „Frate Mitra“ i cili kishte qenë oficer iShërbimit Kundëterrorist. Në saje të këtyre rrethanave dhe lehtësive të krijuara,policia italiane kishte arritur që t’i identifikonte personat udhëheqës të organizatësBrigadat e Kuqe (Curcio, Franceschini, Cagol, Semeria dhe Moretti). Disa prejkëtyre udhëheqësve, si Curcio dhe Franceschini, ishin burgosur192. Ndërsa të tjerët,si zonja Cagol, ishin vrarë gjatë përleshjeve të ndryshme me policinë. Kështu, nësaje të luftës së pakompromis kundër terrorizmit, pas vitit 1980 kishte filluarzvogëlimi i dukshëm i intensitetit të veprimit terrorist në Itali. Kjo ishte arrituredhe nga fakti se deri nga mesi i viteve ’80, policia italiane kishte arritur burgos-jen e kryesisht të gjithë udhëheqësve të Brigadave të Kuqe. Disa prej tyre (sipasinformacioneve të policisë rreth 300) kishin kaluar në emigracion, (në Francë dhenë shtete të ndryshme të Amerikës Latine), me qëllim të vazhdimit të jetës së tyreilegale. Në vitin 1999, ishte paraqitur një grup i ri terrorist që kishte vepruar me emrine Brigadave të Kuqe. Ky grup është përgjegjës për vrasjen e tre personave dhe plan-ifikimin e shumë sulmeve terroriste, në mes të tjerave edhe për hartimin e një planipër sulm terrorist kundër kryeministrit italian, Silvio Berluskoni. Lidhur me këtoaktivitete, në vitin 2007 ishin burgosur 15 persona të dyshimtë si anëtarë tëBrigadave të Kuqe193. Në vitin 2006 ishte zhvilluar edhe një procedurë për ndriçimin e vrasjes sëAldo Moros. Kështu komisioni i Senatit hetues i quajtur me emrin “Terrorizmidhe Masakra”, që kishte vepruar në Itali nga viti 1994 deri në vitin 2000, kishte192 Më 17.02. 1975 një komando njëzetanëtarëshe, e udhëhequr nga Cagol, e sulmon stacionin policor dhe burgun, ku ndodhej Curcio dhe e liron atë. Disa muaj më vonë (5.06. 1975) zonja Cagol vritet gjatë një përleshjeje të armatosur me policinë. Në janar të vitit 1976 burgoset më në fund Curcio. Krahaso: Linksterrorismus der Brigate Rosse, Klaus Webhofer, f. 32, 34, 111, 114 dhe 116, Universität Wien 1994193 Krahaso: Tagesspiegel 14.2.2007, http://www.tagesspiegel.de/politik/international/Italien-Terrorismus;art123, 1878428 ; Zu den neuen BR: Casamassima, Pino, Il libro nero delle Brigate Rosse. Gli episodi e le azioni della più nota organiz- zazione armata dagli “anni di piombo” fino ai nostri giorni, Rom 2007. S. 285ff.; Galli, Giorgio, Piombo Rosso. La sto- ria completa della lotta armata in Italia dal 1970 a oggi, Mailand 2007. f. 299.
    • EUROTERRORISTËT 93 :.argumentuar “ekzistimin e indicieve të qarta, të cilat flasin përinvolvimin edhe të shërbimeve të ndryshme sekrete në rrëm-bimin e Aldo Moros”194. Në këtë kontest, ishte paraqitur edhemendimi se vrasja e Moros kishte në lidhshmëri të ngushtë me“Strategjinë e Tensionit”, që kishte për qëllim pengimin epjesëmarrjes së komunistëve në qeverinë italiane195. Lidhur me këtë ngjarje, në vitin 2001, ekspertiamerikan i terrorizmit Steve Pieczenik, i cili ishte përfaqësues Prof. Dr. Aldo Moro (1916 - 1978)i qeverisë amerikane në Shtabin e Krizës gjatë rrëmbimit tëAldo Moros, kishte deklaruar: „Më vjen keq për vdekjen e Moros, mirëpo ne ishim të detyruar që tainstrumentalizojmë Brigadën e Kuqe, në mënyrë që ai të vritet…Mund të thuhet seishte një vrasje e përgatitur… Moro duhej të vdiste. Asnjëherë nuk ka qenë detyrëe imja, shpëtimi i jetës së tij. Si përfaqësues i shtetit amerikan dhe këshilltar i min-istrit të Punëve të Brendshme të Italisë, detyrë e imja ishte stabilizimi i Italisë,pengimin e kolapsit në Partinë Socialdemokrate dhe pengimi i komunistëve që ata,përmes rrëmbimit të Moros, të mos arrijnë kontrollimin e qeverisë196. Dorëzimi i karrierës terroriste të brigadierëve të kuq italianë, ishte bërëedhe nga bindja e krijuar se vetëm me sulme të fuqishme terroriste nuk mund tëndërrohej sistemi politik i shtetit të tyre. Përkundrazi, aktiviteti i tyre terroristshumë më tepër kishte ndikuar në drejtim të forcimit të pushtetit shtetëror italian.Kjo ishte arritur edhe në saje të formimit të Frontit Kundërterrorist Italian, i ciliishte krijuar nga përfaqësuesit e të gjitha partive politike dhe subjekteve të tjerademokratike italiane, me qëllim të luftimit, izolimit dhe të mënjanimit të fenomenitterrorist në Itali197.194 Michaela Wunderle: Die Roten Brigaden. në: Wolfgang Kraushaar (Hrsg.): Die RAF und der linke Terrorismus. Band 2, Edition Hamburg, Hamburg 2006, f. 782–808.195 Regine Igel: Linksterrorismus fremdgesteuert? Die Kooperation von RAF, Roten Brigaden, CIA und KGB.. In: Blätter für deutsche und internationale Politik. 10 2007, f. 1230196 Po aty, f. 1231197 Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 305.
    • .: 94 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR TERRORIZMI NACIONALIST Në dallim nga lëvizjet e tjera terroriste, këto të tipit nacionalist veprojnë nëkontinuitet më të gjatë kohor. Kjo do të thotë se, grupet ose organizatat terroriste,që kishin vepruar nga pozita të ndryshme ideologjike, majtiste ose djathtiste(Fraksioni i Armatës së Kuqe gjermane, Brigadat e Kuqe italiane, Aksioni Direktfrancez, Njësitet Komuniste Luftarake belge, lëvizjet e ndryshme terroriste turkeetj.), ishin krijuar në kohëra dhe rrethana të caktuara historike dhe pas disa deka-dave të veprimit të tyre, ishin zhdukur përsëri. Ndërkaq, lëvizjet terroriste tëbazuara në ideologji nacionaliste (Armata Republikane Irlandeze, ETA etj.), kishinvepruar ose veprojnë në hapësira më të gjata kohore. Natyrisht se, edhe lëvizjet e ndryshme terroriste të tipit nacionalist në rastedhe rrethana të caktuara historike, ishin zhdukur. Raste konkrete në këtë drejtimparaqet „FLQ“ (Front de Libération du Quebek) në Kubek, lëvizja kroate „Ustaši“,ajo maqedone „VMRO“, etj. Ndërsa, në rrethana të reja shoqërore ekzistojnë edheraste të rishfaqjes së tyre. Nga ana tjetër, rrethanat konkrete shoqërore, në të cilatkishin jetuar popujt e ndryshëm së bashku me emancipimin e tyre nacional dhengritjen e ideve nacionaliste, kishin ndikuar në krijimin e grupeve të reja terroriste(Tamilët në Sri Lankë, organizata armene „ASALA“ (Armenian Secret Army forthe Liberation of Armenia / Ushtria Sekrete për Çlirimin e Armenisë) etj. Kontinuiteti i gjatë i veprimit të lëvizjeve terroriste nacionaliste, nuk do tëthotë se këto lëvizje, në dallim nga të tjerat, ishin më pak të kursyera nga goditjete ndryshme ushtarako-policore ose përçarjet e brendshme. Kjo qëndrueshmërikishte të bënte me faktin se terroristët e tipit nacionalist, ndryshe nga të tjerët,gjithmonë ishin përkrahur nga shtresat e ndryshme popullore. Kjo përkrahjepadyshim që u kishte mundësuar atyre rekrutimin e lehtë të kuadrove të reja, sig-urimin e burimeve të nevojshme financiare si dhe jetë më të gjatë në ilegalitet. Organizatat terroriste nacionaliste ishin paraqitur zakonisht si „krahushtarak“ i lëvizjeve të radikalizuara politike. Në këto raste „të ndarjes së detyrave“ishte vepruar, zakonisht me kujdes duke ju njohur të drejtën e kritikës publikeudhëheqësve legalë politikë. Në këtë mënyrë, në të gjitha rastet, kur aksionet terror-iste „kishin dështuar“ ose „kishin shkaktuar viktima të panevojshme“, organizatatterroriste ishin kritikuar në mënyrë publike nga përfaqësuesit e tyre politikë.
    • TERRORIZMI NACIONALIST 95 :. Por në dallim nga terroristët e tipit majtist ose djathtist, këta të tipitnacionalist nuk ishin edhe aq të inspiruar nga ndonjë lëvizje terroriste ndërkom-bëtare. Madje edhe idetë „për krijimin e rrethanave latinoamerikane ose atyrealgjeriane“ të propaganduara nga ideologët e ndryshëm majtistë, nacionalistët ikishin konsideruar si utopike. Në të vërtetë, terroristët nacionalistë ishin të inspiru-ar vetëm nga e kaluara e tyre historike. Mirëpo, nganjëherë ata i kishin stilizuarprogramet e tyre politike edhe me ngjyra majtiste. Me gjithë këto ide, organizatatterroriste të tipit nacionalist, për dallim nga lëvizjet e tjera, shumë rrallë kishinbashkëpunuar me njëra-tjetrën.1. Irlanda Veriore Për të kuptuar më të mirë lëvizjen terroriste irlandeze, së pari duhet bërë njëvështrim historik për problemin irlandez. Në të vërtetë, gjendja e përgjithshme nëIrlandën Veriore ishte rezultat i luftës 800 vjeçare, të popullit irlandez kundërarmiqve të tij. Në shekullin XII anglezët e kishin pushtuar ishullin irlandez. Që ngaajo kohë ata kishin filluar të sillnin protestantë të shumtë skocezë me qëllim të kol-onizimit të tokave irlandeze. Kjo kishte ndikuar në ndarjen fetare në mes të ardha-cakëve protestantë dhe popullsisë vendase katolike. Ç’është e vërteta, në një ndar-je të tillë kishin ndikuar edhe reformat e filluara kishtare në Angli, respektivishtrefuzimi i tyre nga populli irlandez. Një ndarje e tillë pa dyshim që kishte ndikuarnë polarizimin e përgjithshëm shoqëror, ekonomik, politik, fetar dhe kulturor nëmes këtyre dy grupeve etnike. Procesi i kolonizimit të Irlandës Veriore ishte shoqëruar me diskriminime tëgjithanshme ndaj popullsisë autoktone katolike. Të gjitha pozicionet kyçe finan-ciare, ekonomike dhe politike ishin të rezervuara vetëm për zyrtarët protestantë.Madje edhe në çështjet e ndryshme, që kishin të bëninnë të drejtat pronësore ose, në ato të banimit, ishin evi-dentuar dukuri brutale të diskriminimeve fetare dhenacionale. Ndërsa, gjatë fushatave të ndryshme zgjed-hore, gjithmonë ishte manipuluar me elektoratin kato-lik ose me votat e tyre, me qëllim të pengimit të përp-jekjeve të tyre për përfaqësim real politik. Në vitin 1802 ishte formuar unioni shtetëror nëmes Irlandës dhe Anglisë. Një kurorëzim i tillështetëror, kishte shkaktuar valën e parë të dhunës poli-tike në mes të këtyre dy grupeve të polarizuara fetare
    • .: 96 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARdhe etnike. Kjo dhunë e filluar politike me tërë ashpërsinë dhe brutalitetin e vetishte bartur deri në vitet e fundit, dhe si e tillë nga mediat e ndryshme shpeshherë,ishte trajtuar edhe si problem ndërfetar198. Në vitin 1921 ishte shpallur Republika Irlandeze. Në këto rrethana të ngrit-jes së tensioneve ndëretnike, anglezët kishin arritur që ta ndanin veriun e banuarme kolonë protestantë (të ashtuquajturën provinca Ulster), nga pjesa tjetër irlan-deze dhe ta aneksonin. Kjo sjellje angleze e kishte provokuar reagimin e armato-sur të popullsisë irlandeze, duke shkaktuar luftën qytetare që kishte zgjatur deri nëvitin 1923199. Përafërsisht dy të tretat e banorëve të Irlandës së Veriut janë protestantë. Atanatyrisht që e kishin kundërshtuar ribashkimin e Irlandës të kërkuar nga popullsia epërgjithshme me shumicë irlandeze. Pikërisht ndarja e Irlandës në vitin 1921 dhepengesat e paraqitura nga popullsia protestante për ribashkimin e vendit, kishinndikuar në frymëzimin e nacionalizmit irlandez, i cili është i karakterizuar mekërkesën për bashkimin e vendit të tyre. Dhuna politikenë Irlandën e Veriutishte zhvilluar kryesishtnë tri faza. Faza e parëkishte filluar në vitin1939 dhe kishte zgjaturderi në vitin 1941. Fazae dytë kishte filluar nëvitin 1956 dhe kishtezgjatur deri në vitin1962. Ndërkaq në vitin1969 kishte filluar fazae tretë, e cila kishte Ndryshimi i strukturës etnike në Irlandë, Burimi: commons.wikimedia.orgvazhduar deri në vitin1998, kur ishte arriturzgjidhja politike e problemit irlandez. Në të vërtetë, vala e tretë e dhunës politikekishte filluar në verën e vitit 1969, kur demonstruesit e organizuar nga LëvizjaKatolike për të Drejtat Qytetare, ishin penguar me forcë nga protestantët militan-të. Përleshjet e shkaktuara në mes të këtyre dy grupeve fetare dhe etnike kishinmarrë përmasa të tilla saqë policia e Irlandës Veriore, ishte detyruar të kërkonte198 Krahaso: Krumpach Robert, Terrorismus in Irland - ein Überblick, Bundeszentrale für politische Bildung, Terrorismus, Untersuchung zur Strategie und Struktur revolutionärer Gewaltpolitik, Bonn 1977, f. 224 - 239.199 Krahaso: Walter Laqueur, Terrorismus, Der globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 253 - 272.
    • TERRORIZMI NACIONALIST 97 :.ndihmë ushtarake nga Londra. Që nga ajo kohë e deri në vitin 1998 në IrlandënVeriore nuk kishte ekzistuar normaliteti i nevojshëm jetësor. Asnjëra nga fazat e lartpërmendura të zhvillimit të dhunës politike nëIrlandën Veriore nuk ishte kurorëzuar me sukses dhe, të gjitha ato kishin shkaktu-ar vetëm vdekjen e shumë qytetarëve të pafajshëm. Kështu që, nga fillimi i vitit1969 e deri në vitin 1989, nga pasojat e dhunës së ushtruar terroriste, në IrlandënVeriore kishin vdekur 2773 qytetarë, në Britani të Madhe 104, ndërsa në vende tëtjera të Evropës ishin evidentuar mbi 100 të vrarë. Kjo do të thotë se gjatë vitevenë fjalë, bilanci terrorist në Irlandën Veriore kishte rezultuar me rreth 3000 personatë vrarë dhe mbi 25.000 të plagosur200. Shikuar në aspektin statistikor, në kontek-ste të ndryshme të konfliktit irlandez, gjatë periudhës në fjalë për çdo muaj ishinvrarë nga shtatë deri në tetë qytetarë. Ndërsa, në vitet 1987 dhe 1988 ishin eviden-tuar nga 93 qytetarë të vrarë. Më në fund duket se palët e konfrontuara i kishinkuptuar vrasjet e panevojshmeve të ndërsjella dhe, shpresojmë se negociatat e fil-luara dhe të kurorëzuara me marrëveshje paqësore do ta sjellin paqen aq të nevo-jshme në Ishullin e përgjakur irlandez.1.1. Armata Republikane Irlandeze Në bazë të disa elementeve karakteristike,Armata Republikane Irlandeze dallohet nga të gjithagrupet e tjera terroriste ndërkombëtare. Anëtarët ekësaj organizate, për dallim nga të tjerët, zakonishtnuk rridhnin nga shtresat e larta shoqërore. Ata nukishin as intelektualë dhe si të tillë shumë pak revolu-cionarë, në kuptimin e ushqimit të tyre me ide mark-siste ose anarkiste. Pjesëtarët e kësaj organizatetradicionalisht rridhnin nga familjet punëtore dhe ishin të papunë. Kështu, ata ekishin vetëm një qëllim - vazhdimin e traditës së të parëve të tyre në drejtim të rib-ashkimit të Irlandës. Në këtë drejtim, anëtarët e Armatës Republikane Irlandeze, vepronin tëorganizuar në mënyrë sa profesionale aq edhe fanatike. Ata ishin njëkohësishtluftëtarë dhe besimtarë të fortë katolikë. Edhe Gerry Adams (njëri nga themeluesit„Provisional IRA“ dhe themelues i partisë „Sinn Fein“, e cila konsiderohet si njëranga partitë më të fuqishme në Irlandën Veriore) ishte djalë i një punëtori, i cili ikishte kaluar vitet e rinisë së vet në burg, besonte në Zotin dhe së bashku me gruan200 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 472.
    • .: 98 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARdhe djalin e tij çdo të diel shkonte në kishë. Nga parime të tilla duhet kuptuar prak-tikën e Armatës Republikane Irlandeze (Irish Republican Army), e cila asnjëherënuk kishte sulmuar ditëve të diela. Anëtarët e Armatës Republikane Irlandeze ishin njëkohësisht heronj dhekriminelë, vrasës dhe martirë dhe si të tillë e dëshironin të njëjtën gjë sikurse poli-tikanët e Dublinit: çlirimin dhe bashkimin e atdheut të tyre. Dallimi i tyre nga poli-tikanët e ndryshëm irlandezë kishte të bënte vetëm me metodat e veprimit.Përderisa partitë politike si dhe shumica e popullit irlandez që kishin luftuar përpavarësinë e plotë dhe ribashkimin e atdheut të tyre vetëm me metoda politike,Armata Republikane Irlandeze i kishte marrë armët në dorë dhe luftonte në këtëdrejtim kundër të gjithë atyre që qëndronin përballë kursit të tyre politik. Nga qën-drimet e tilla parimore, ishin sulmuar jo vetëm pjesëtarët e ndryshëm të popullitanglez, por edhe ata irlandezë dhe ish anëtarët e vet, të cilët kërkonin reformimepolitike. Armata Republikane Irlandeze u lind gjatëkryengritjeve popullore të shekullit të kaluar dhe urrit gjatë luftërave për pavarësi të vitit 1918 - 1923.Pastaj gjatë luftërave të tjera të mëvonshmeqytetare, ajo e kishte treguar forcën e vet201. Mëvonë kjo organizatë ishte ballafaquar me vështirësiobjektive dhe probleme të brendshme, që kishinrezultuar me ndarjen e fraksioneve të ndryshme ngakjo organizatë. Ndarjet e tilla ishin zhvilluar në dydrejtime: drejtimi i parë kishte të bënte me frak-sionet e ndryshme, të cilat e kishin kërkuar ndërpre-rjen e dhunës si mjet të realizimit të qëllimeve poli-tike. Këto fraksione zakonisht ishin transformuar Sulmi terrorist kundër bazave ushtatrakeose ishin shkrirë në ndonjë parti politike. Ndërsa angleze në Aldershot Shkurt 1972ndarja tjetër, kishte të bënte me vendosmërinë përvazhdimin e zbatimit të dhunës politike, si mjet efikas për realizimin e qëllimit poli-tik. Ndarja më e fuqishme dhe e parafundit në këtë drejtim kishte ndodhur në vitin1970, kur një fraksion i Armatës Republikane Irlandeze ishte ndarë dhe kishte for-muar Armatën Provizore Republikane Irlandeze (Provisional IRA - PIRA). Që ngaviti 1972, kur Armata Republikane Irlandeze e kishte shpallur në mënyrë të njëan-shme ndërprerjen e zjarrit, shumë anëtarë të saj kishin kaluar në anën e „Provisional201 Krahaso: Roger Bernheim, Morden für die Einheit Irlands, në librin: Blutspur der Gewalt, Neue Züricher Zeitung, Zürich 1980, f. 123.202 Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 273.
    • TERRORIZMI NACIONALIST 99 :.IRA“. Gjatë asaj kohe, në lëvizjen çlirimtare irlandeze ishte paraqitur edhe ArmataNacionalçlirimtare Irlandeze (Irish National Liberation Army), e cila edhe pse i kishterreth 150 anëtarë, nuk kishte luajtur ndonjë rol të rëndësishëm politik202. Pas themelimit të saj, Armata Provizore Republikane Irlandeze (ProvisionalIRA) ishte bërë subjekti më i fuqishëm politik në Irlandën Veriore. Ajo, falë forcëssë përgjithshme të saj, kishte filluar të trajtohet edhe si armatë e vërtetë eRepublikës së Irlandës. Gary Adams, njëri nga themeluesit e „Provisional IRA“,me një syçelëti dhe strategji të lartë politike, vazhdimisht ishte përpjekur për har-monizimin e aksioneve terroriste me aktivitetin politik. Nga ky qëllim ishte for-muar partia politike irlandeze „Sinn Fein“, e cila së bashku me SDLP (SozialDemocratic Labour Party), konsiderohen si parti kryesore politike irlandeze203.Partia katolike irlandeze „Sinn Fein“, e përfaqëson publikisht Armatën ProvizoreRepublikane Irlandeze dhe kishte për qëllim ribashkimin e Irlandës dhe tërheqjene administratës, përkatësisht trupave angleze nga vendi. „Provisional IRA“ financohet nga burime të ndryshme. Burimi kryesor finan-ciar i saj rrjedh nga ShBA-ja, ku është formuar institucioni humanitar „NORAID“(Irish Northern Aid Committee) me qëllim të mbledhjes së ndihmave materiale.Përveç këtij burimi „Provisional IRA“ kishte në dispozicion edhe ndërmarrjelegjitime ekonomike, siç është flota prej 200 makinave “Taxi” në Belfast, fitimi i tëcilave derdhet në arkën e luftës. Gjithashtu, në të gjitha vendet e banuara me kato-likë është zbatuar edhe tatimi vullnetar në qarkullim i pijeve alkoolike. Në këtë fond,gjithashtu hynin edhe kontributet vullnetare dhe ato të detyruara të qytetarëve kato-likë si dhe fitimet e realizuara nga plaçkitjet ose shantazhet e ndryshme204. Sikurse Armata e mëparshme Republikane Irlandeze, ashtu edhe ajo provi-zore, i kishin orientuar sulmet e tyre terroriste kryesisht në vrasjen e qytetarëveanglezë, lirimin e kolegëve të tyre të burgosur politikë si dhe në plaçkitjet endryshme. Kjo do të thotë se në repertorin e këtyre grupeve terroriste, nuk kishinvlerë vrasjet masive, rrëmbimet e personave të pafajshëm ose ato të aeroplanëve.Strategjia e të gjitha fraksioneve, që kishin luftuar nën flamurin e ArmatësRepublikane Irlandeze, kishte të bënte kryesisht me dobësimin e pushtetit okupuesanglez nëpërmes ushtrimit të dhunës së kufizuar, por të përhershme terroriste. Pra,qëllimi i sulmeve të Armatës Republikane Irlandeze kishte të bëjë kryesisht medëshirën për aktualizimin e përhershëm të çështjes irlandeze deri sa të detyrohetpopulli dhe qeveria angleze për t’u tërhequr nga Irlanda.203 Robert Harnischmacher, Die teuslische Heirat des internationalen Terrorismus mit dem organisierten Verbrechen, Lübeck 1990, f. 56.204 Dieter Schröder, Der fanatische Nationalismus der „IRA“, Dieter Schröder (Hrsg), Terrorismus, Gewalt mit politischem Motiv, München 1986, f. 139 - 148.
    • .: 100 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Nga një qëllim i tillë, në gusht të vitit 1979 ishte vrarë kushëriri imbretëreshës angleze, Lordi Mountbatten. Pastaj, në prag të festave të Vitit të Ri1983, në Ndërmarrjen Tregtare „Harrods“ të Londrës ishte montuar një bombë, ecila kishte shpërthyer në kohën kur atje ndodheshin shumë qytetarë të rëndësishëmanglezë. Më 12.10.1984 „Provisional IRA“ ishte shumë afër realizimit të qëllimittë saj - mënjanimit të plotë të qeverisë angleze. Në një hotel në Brighton, ku ndod-hej kryeministresha Thetçer me tërë anëtarët e qeverisë së vet, kishte shpërthyernjë bombë e montuar irlandeze205. Vrasja e Lordit Mountbatten, sulmi i realizuar nëBirmingham të Londrës dhe ai i dështuar në Brighton,ishin aksionet më spektakulare terroriste të ndërmarranga „Provisional IRA“, jashtë territorit të Irlandës sëVeriut. Nga aksionet e tilla terroriste të kryera në terri-torin anglez, janë vrarë mbi 100 qytetarë. Ndërkaq, nëRepublikën Irlandeze janë vrarë mbi 60 qytetarëanglezë, në mes tyre edhe ambasadori anglez nëRepublikën e Irlandës dhe tre oficerë të lartë të avia-cionit anglez. Të gjitha viktimat e tjera ishin shkaktuarnë territorin e Irlandës Veriore. Atje mënjanoheshingjyqtarët, policët, ushtarët dhe funksionarët e ndryshëmshtetërorë, të cilët qëndronin në kundërshtim me kursine përcaktuar politik të palëve në konflikt. Në raste të shpeshta, anëtarët e ArmatësRepublikane Irlandeze i kishin ekzekutuar viktimat e veta publikisht, pra para pop-ullit, madje edhe në prani të anëtarëve të familjeve të tyre. Një rast i tillë më karak-teristik kishte ndodhur gjatë kryerjes së një atentati në Katedralen Armagh206. Possulmeve tipike terroriste, Armata Republikane Irlandeze kishte ndërmarrë edheoperacione në shkallë të gjerë dhe frontale kundër bazave të ndryshme ushtarakeose stacioneve policore angleze në Irlandën Veriore. Rastet e tilla janë evidentuarsidomos në qytetin South Armagh, i cili që nga koha e dëbimit të banorëve protes-tantë, është shndërruar në arenë të konflikteve të ashpra në mes të anëtarëve,përkatësisht simpatizuesve të Armatës Republikane Irlandeze, në njërën anë, dhepolicisë angleze, në anën tjetër. Nga ky realitet i përshkruar irlandez, nuk duhet konkluduar se atje vrasës ishinvetëm terroristët katolikë. Në Irlandën Veriore gjithashtu ishte formuar një lëvizjerivale terroriste protestante, e cila përbëhej kryesisht nga ish-pjesëtarë të ushtrisë205 Gayle Rivers, Taktik gegen Terror, Aus dem Englischen übertragen von Hainer Kober, Zürich 1987, f. 13.206 Krahaso: Roger Bernheim, Morden für die Einheit Irlands, në librin: Blutspur der Gewalt, Neue Zürcher Zeitung 1980, f. 124 - 127.
    • TERRORIZMI NACIONALIST 101 :.angleze. Këta terroristë profesionistë kishin vrarë qindra qytetarë katolikë, të cilëtkishin gëzuar simpati ose dyshohej në lidhjet e tyre me Armatën RepublikaneIrlandeze. Kështu, terroristët protestantë, me metoda të njëjta kriminale, sikurserivalët e tyre katolikë, kishin montuar qindra autobomba dhe i kishin aktivizuar ato nëlokalitetet publike ose zyrtare katolike. Pastaj, nga vendbanimet me shumicë protes-tante, ishin dëbuar nga shtëpitë e tyre të gjithë banorët katolikë. Si rezultat i kësajdhune të ushtruar rivale politike dhe pastrimeve të ndërsjella etnike, tani në IrlandënVeriore ekziston një ndarje e plotë e vendbanimeve protestante nga ato katolike. Më 08.05.1987 gjatë një sulmi të armatosur ndaj një stacioni policor nëLoughall (jugperëndim të Belfastit) ishin vrarë tetë pjesëtarë të ArmatësRepublikane Irlandeze, ndër ta edhe tre oficerë të lartë. Me 08.11.1987 në njëndërtesë zyrtare në Fermanangh, që gjendet në perëndim të Irlandës Veriore, gjatënjë ceremonie të organizuar, kishte shpërthyer një autobombë e kurdisur. Ngapasojat e shpërthimit të fuqishëm të saj, kishin vdekur 11 dhe ishin plagosur 55qytetarë protestantë. Në shkurt të vitit 1988, në kufirin ndërirlandez, një ushtaranglez e kishte vrarë një pjesëtar të Armatës Republikane Irlandeze, i cili kishtedëshiruar të vizitonte një manifestim sportiv. Më 06.03.1988, në kufirin eGjibraltarit, një agjent anglez kishte vrarë tre pjesëtarë të paarmatosur të ArmatësRepublikane Irlandeze (njëri prej tyre kishte qenë femër). Ky kishte qenë, vërtet,edhe rasti më flagrant i ekzekutimeve të paligjshme, të cilat shpeshherë ishin ndër-marrë kundër pjesëtarëve të Armatës Republikane Irlandeze207. Kufomat e këtyretri viktimave ishin sjellë në Belfast dhe gjatë ceremonisë së varrimit të tyre, një ter-rorist protestant, duke depërtuar në masën e tubuar, kishte hedhur mbi ta granatadore. Në atë rast ishin vrarë tre dhe ishin plagosur mbi 50 irlandezë katolikë. Këtoraste i kishin acaruar raportet mes popullsisë angleze dhe asaj irlandeze, duke isjellë ato në një pozitë tejet kritike, nga e cila kishte përfituar vetëm dhuna poli-tike. Pas shumë dekadave të konfrontimeve të përgjakshme, në fillim të viteve‘90, qeveria angleze kishte filluar ta kuptonte faktin se katolikët irlandezë për aqsa janë kundër vrasjeve dhe formave të tjera të dhunës politike janë edhe kundërmbizotërimit anglez në tokat e tyre. Në këtë mënyrë ishin iniciuar disa takime tëfshehta e më vonë edhe negociata të drejtpërdrejta në mes palëve në konflikt, tëcilat ishin kurorëzuar me marrëveshjen e 16.12.1993 të nënshkruar nga kryemi-207 Në këtë drejtim shumë herë Amnesty International dhe Komisioni i të Drejtave të Njeriut në Evropë, në raportet e tyre kishin dokumentuar raste të shumta të zbatimit të dhunës së kundërligjshme fizike dhe shkeljeve të tjera të të drejtave të ndryshme të njeriut në Irlandën Veriore. Në këtë drejtim, rasti i internimit të Bobby Sands dhe gruas së tij, si dhe pranim- it të vdekjes së tyre nga pasojat e grevës në ushqim, paraqesin rastet më flagrante. Më gjerësisht, shih: Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 474.
    • .: 102 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARnistri i atëhershëm anglez, John Major dhe kolegu i tij irlandez, Albert Reynolds.Me këtë marrëveshje, të ashtuquajtur „Dowing - Street“ ishin paraparë edhekornizat e zgjidhjes paqësore dhe përfundimtare të konfliktit irlandez. Me këtëmarrëveshje ishte paraparë edhe mundësia e integrimit të plotë dhe të barabartë tëpartisë politike irlandeze, Sinn Fein, në procesin e filluar paqësor, në qoftë seProvisional IRA „heq dorë nga operacionet terroriste“. Udhëheqja politike e „Provisional IRA“, duke i përkrahur nismat e filluarapaqësore, në vitin 1994, e kishte shpallur ndërprerjen e njëanshme dhe të pakushttë zjarrit, që kishte zgjatur deri në vitin 1996. Në këtë vit ishte akuzuar pala anglezepër „mungesë të vullnetit të mirë“ në zgjidhjen paqësore të konfliktit irlandez.Mirëpo, pas fitores së Partisë Laburiste në Angli, sërish ishte përtërirë procesi i fil-luar paqësor dhe me datën 30.04.1998 ishte nënshkruar marrëveshja historike, enjohur me emrin „Good Friday Agreement“ (Konventa e Premtes së Madhe). Natyrisht, që kjo marrëveshje nuk e kishte paraparë tërheqjen e pakusht tëforcave angleze dhe bashkimin e ishullit irlandez. Kjo kishte ndikuar në radikaliz-imin aq të fuqishëm të grupeve të caktuara politike irlandeze, sa që ishte themelu-ar „Armata Reale Republikane Irlandeze“. Kjo organizatë e re terroriste irlandeze,e kundërshtonte zgjidhjen kompromise të problemit irlandez dhe ndërrimet e bëranë Artikullin 2 dhe 3 të Kushtetutës së Republikës Irlandeze, me të cilat ishte anu-luar qëllimi kombëtar për bashkimin e ishullit irlandez. „Real IRA“ ishte themelu-ar kryesisht nga krahu sekret dhe i armatosur i lëvizjes „32 - County Sovereignty“dhe kryetari i saj i parë ishte ish-udhëheqësi i shërbimit për armatim të„Provisional IRA“, Michael (Mickey) McKevit, i cili ishte burgosur në mars tëvitit 2001. Sipas informacioneve, „Real IRA“ ka në dispozicion rreth 200 anëtarë,të cilët mbështeten në përkrahjen e shtresave radikale irlandeze dhe ndihmën e„Armatës Çlirimtare Irlandeze“, e cila ka rreth 50 anëtarë. Që nga viti 1999, „RealIRA“kishte kryer rreth 90 sulme terroriste, në mes tyre edhe sulmin e gushtit tëvitit 2002 kundër një qendre komanduese ushtarake në Londër. Që nga themelimii saj e deri tash, janë burgosur ose mënjanuar rreth 40 anëtarë të „Real IRA-s.“1.2. Kronikë e sulmeve terroriste të IRA-s 1968 Në tubimet e ndryshme protestuese, populli katolik në Irlandën Veriore kishte kërkuar tëdrejta të barabarta me protestantët e ardhur dhe të përkrahur nga Anglia. Këto tubime ishinshndërruar në konflikte masive në mes protestantëve dhe katolikëve. 1969 Konfliktet ndërnacionale marrin përmasa dramatike. Për t’i shuar ato, ndërhyn Britania eMadhe. Në këto rrethana ishte riorganizuar Armata Republikane Irlandeze.
    • TERRORIZMI NACIONALIST 103 :. 1972 Shkurt, Londonery / Aldershot, Belfast: Pasi një njësit parashutist anglez kishte vrarë 13protestues të paarmatosur katolikë në Londonery, IRA kishte sulmuar një ndërtesë të Komandës sëRegjimentit Parashutist në Aldershot duke vrarë nëntë ushtarë anglezë. Ndërkaq, në Belfast, ngapasojat e shpërthimit të një bombe të IRA-s, kishin vdekur 11 persona. 1973 28.03, Belfast: Anijet e Marinës Luftarake Irlandeze kishin ndaluar anijen transportuese„Claudia“, e cila ishte e ngarkuar me pesë tonelata armatim me prejardhje libiane, destinuarIRA-s. 1974 03.02, Londër: Nga shpërthimi i një bombe të IRA-s, të montuar në një autobus tëShërbimit Sekret Anglez M62, kishin vdekur nëntë ushtarë, dhe një grua angleze së bashku me dyfëmijët e saj. Në gjysmën e parë të vitit 1974, nga sulmet e ndryshme protestante kishin vdekur 28 per-sona. 17.07, Londër: Nga një shpërthim i fuqishëm në Tower të Londrës kishte vdekur një dheishin plagosur 41 qytetarë anglezë. 05.10, Guildford: Sulmohet një shtëpi publike e vizituar nga qarqet protestante irlandeze.Nga shpërthimi i bombave kishin vdekur pesë dhe ishin plagosur 15 persona. 21.11, Brimingham: Një bombë e fuqishme e Armatës Republikane Irlandeze kishte shkak-tuar vdekjen e 21 dhe plagosjen e 168 personave. 1975 06.12, Londër: Pas ndjekjeve të fuqishme policore, katër anëtarë të Armatës RepublikaneIrlandeze kishin rrëmbyer disa kalimtarë të rastit dhe ishin barrikaduar në një banesë, e cila gjen-dej në rrugën Balcombe Street të Londrës. Pas përpjekjeve gjashtëditore, të gjithë personat e rrëm-byer ishin liruar, ndërsa njësiti terrorist ishte dorëzuar. 1976 31.07, Dublin: Armata Republikane Irlandeze kishte vrarë ambasadorin e Britanisë sëMadhe në Dublin. 28.10, Belfast: Terroristë protestantë e kishin identifikuar udhëheqësen e plagosur të IRA-s, Marie Drumm, e cila shërohej në një spital në Belfast dhe atje e kishin likuiduar. 1979 22.03, Hagë: Armata Republikane Irlandeze e kishte likuiduar ambasadorin e Britanisë sëMadhe në Holandë. 30.03, Londër: Në garazhin e parlamentit anglez kishte shpërthyer një autobombë, e cilakishte vrarë deputetin konservativ, Airey Neave. Përgjegjësinë për këtë sulm e kishte marrë ArmataNacionalçlirimtare Irlandeze (Irish National Liberation Army). 08.08, Londër / Dublin: Gjatë sulmit të armatosur kundër një jahte mbretërore, që lun-dronte në ujërat irlandeze, ishte vrarë kushëriri i mbretëreshës angleze, Lordi 79 vjeç, Mountbattensë bashku me tre shoqëruesit e tij. Në vitin 1947, pas mbizotërimit kolonial 190 vjeçar, LordiMountbatten, duke i tërhequr trupat angleze, e kishte mundësuar shpalljen e pavarësisë së Indisë. 1982 20.07, Londër: Nga pasojat e shpërthimeve të dy bombave të montuara, në rrugë tëndryshme të Londrës, kishin vdekur 11 qytetarë.
    • .: 104 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR 1983 17.12, Londër: Nga shpërthimi i fuqishëm i bombës së montuar në shtëpinë e mallrave,Harrod të Londrës, kishin vdekur gjashtë dhe ishin plagosur 94 qytetarë. 1984 12.10, Londër: Gjatë një takimi të udhëheqjes së Partisë Konservative në Hotelin Grandtë Brighton (Londër), kishte shpërthyer një bombë e fuqishme. Nga pasojat e këtij shpërthimi,kishin vdekur pesë funksionarë dhe ishin plagosur mbi 30 të tjerë. Ky sulm terrorist kishte për qël-lim mënjanimin e plotë të qeverisë angleze. Anëtarët e qeverisë dhe kryeministrja Theçër kishinshpëtuar rastësisht. 1987 30.10, Paris: Anijet luftarake franceze, të cilat lundronin afër ujërave të Bretanjës, kishinndaluar anijen transportuese Eksund, e cila ishte e ngarkuar me 150 tonelata armatim me prejard-hje nga Libia, të destinuar për Armatën Republikane Irlandeze. 08.11, Enniskillen: Gjatë një marshimi festiv, të organizuar në qytetin Enniskillen tëIrlandës Veriore, kishin shpërthyer disa bomba të montuara nga IRA, që kishte shkaktuar vdekjene 11 dhe plagosjen e 60 personave. 1988 13.07, Duisburg: Gjatë një sulmi të armatosur kundër kazermës ushtarake angleze nëDuisburg, ishin plagosur nëntë ushtarë anglezë. 1989 08.09, Bon: Vritet bashkëshortja e një ushtari anglez në Gjermani, nga ArmataRepublikane Irlandeze. Gjatë këtij viti ishin evidentuar tetë sulme të armatosura kundër anëtarëvetë familjeve të personelit ushtarak anglez në Gjermani. 1990 02.06, Dortmund: Vritet një ushtar anglez në Dortmund. Përgjegjësinë për këtë vrasje ekishte marrë IRA. 30.07, Londër: Para shtëpisë së vet ishte vrarë delegati i parlamentit anglez, Ian Gow. 22.09, Deal: Nga shpërthimi i një bombe të montuar në Kasermen Royal të marinësangleze në Deal, kishin vdekur nëntë ushtarë dhe një person civil anglez, si dhe ishin plagosur 22të tjerë. 24.10, Londonderry: Me një makinë të mbushur me eksploziv ishte sulmuar punktiushtarak anglez në afërsi të Londonderry. Nga shpërthimi i fuqishëm kishin vdekur pesë ushtarëdhe një qytetar anglez. 30 05, Hagë: Armata Republikane Irlandeze kishte vrarë dy turistë australianë, të cilëtishin konsideruar gabimisht si pjesëtarë të ushtrisë angleze. Lidhur me këtë rast tragjik, IRA ekishte shprehur publikisht (me komunikatë të veçantë) keqardhjen e saj. 1991 07.02, Londër: Me një raketë ishte sulmuar zyra e kryeministrit anglez, Major. Nga godit-ja e saj, ishin plagosur tre funksionarë. 1992 17.01, Omagh: Nga pasojat e shpërthimit të bombës së montuar në një autobus protestant,kishin vdekur shtatë punëtorë. 1993 23.10, Belfast: Në afërsi të selisë së organizatës rivale protestante, Ulster FreedomFighters (UFF) në Belfast, kishte shpërthyer një bombë e fuqishme, e cila e kishte shkaktuar vdek-
    • TERRORIZMI NACIONALIST 105 :.jen e 11 dhe plagosjen e 59 personave. Një javë më vonë, në një kafene katolike, ishin vrarë shtatëpersona. 1996 Shkurt, Londër: IRA njofton për ndërprerjen e armëpushimit të shpallur dy vjet më parë.Menjëherë pas këtij njoftimi, ishin kryer disa sulme terroriste në Londër dhe Mançester. Nga paso-jat e këtyre sulmeve kishin vdekur dy dhe ishin plagosur mbi 300 persona (në Mançester ishinaktivizuar 1500 kilogramë eksplozivë). Qershor, Belfast: Me ndërmjetësimin amerikan, të udhëhequr nga senatori GeorgeMitchel, kishin filluar bisedimet për zgjidhjen paqësore të konfliktit irlandez. 07.10, Lisburn: Para ndërtesës së Komandës Ushtarake Angleze në Lisburn kishinshpërthyer disa bomba, të cilat kishin shkaktuar vdekjen e një dhe plagosjen e mbi 20 ushtarëve. 1997 Shtator, Belfast: IRA e kishte shpallur ndërprerjen e sërishme të armiqësive në IrlandënVeriore. Sinn Fein për herë të parë kishte marrë pjesë në Konferencën Paqësore. Dhjetor, Maze: Në burgun Maze, anëtarët e „Ushtrisë Nacionalçlirimtare Irlandeze“, ekishin vrarë udhëheqësin e „Loyaist Volunteer Force“ Wright. Kjo vrasje kishte shkaktuar aksionetë ndryshme hakmarrëse në Irlandën Veriore. 1998 10.04. Përpilohet Marrëveshja e Paqes për Irlandën Veriore. Kjo marrëveshje ishte nën-shkruar nga kryeministrat anglezë dhe irlandezë dhe ishte aprovuar nga parlamentet e tyre. Paraaprovimit të kësaj marrëveshjeje, më 22.05.1998 ishte mbajtur edhe referendumi përkatës. 01.08, Belfast: Nga një sulm i armatosur i „Real IRA-s“, ishin plagosur 36 persona. 15.08, Omagh: Nga shpërthimi i një bombe të mbushur me 250 kilogramë Vauxhall Astrakishin vdekur 29 dhe ishin plagosur mbi 220 persona. Përgjegjëse për këtë sulm konsiderohet„Real IRA“ 19.08, Belfast: „Real IRA“ njofton për ndërprerjen e operacioneve luftarake. 02.09, Belfast: Sinn Fein deklaron për ndërprerjen e dhunës politike në Irlandën e Veriut. 10.12, Oslo: David Trimble dhe John Hume shpërblehen me çmimin Nobel për Paqe. 2005 28. 07: IRA përmes një komunikate për shtyp e kishte shpallur fundin e luftës së armato-sur. „Të gjithë anëtarët e IRA-s urdhërohen që t’i dorëzojnë armët“ …, ne besojmë se tash ekzistonnjë rrugë tjetër për heqjen e pushtetit anglez nga atdheu i ynë“. 26. 09: Gjenerali kanadez John de Chastelain, si kryetar i komisionit për çarmatim, kishtekomunikuar dorëzimin e plotë të armëve nga ana e pjesëtarëve të formacioneve irlandeze. 29. 10: Kryetari i Sinn Féin, Gerry Adams për herë të parë kishte deklaruar se „lufta eIRA-s njëherë e përgjithmonë ka përfunduar“. 2009 Mars: Paraqiten sulme të reja terroriste, prapa të cilave kishte qëndruar grupi i quajtur“Real IRA”.2. Spanjë Problemi i terrorizmit në Spanjë është i vjetër aq sa edhe shteti spanjoll. Nëtë vërtetë, sikurse format e manifestimit, ashtu edhe burimet dhe orientimet e
    • .: 106 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARveprimeve terroriste në Spanjë, tradicionalisht kanë qenë të ndryshme. Atje, përshumë dekada me radhë, ka vepruar organizata terroriste e njohur me emrin Grapo.Paralelisht me këtë, ishin paraqitur edhe disa lëvizje të tjera terroriste, të cilatkishin vepruar nga pozita të ndryshme ideologjike ose nacionaliste. Njëra prej tyreështë edhe „ETA“. Anëtarët e kësaj organizate janë të organizuar në mënyrë aq tërafinuar dhe të inspiruar nga Lëvizja Çlirimtare Kubaneze, luftojnë për pavarësinëe plotë të territoreve baske nga Spanja. Shkaqet kryesore, që kishin ndikuar në paraqitjen e lëvizjeve të shumta ter-roriste në Spanjë, ishin të natyrave të ndryshme. Njëra prej tyre kishte të bënteedhe me pakënaqësinë sociale dhe politike të popullit bask. Ky popull, i cili ka mbidy milionë banorë, gjatë të ashtuquajturës „luftë karliste“ të zhvilluar në shekullinXIX, i kishte humbur të gjitha të drejtat e veta politike dhe rajonale. Mirëpo, indus-trializimi gjithnjë e më i madh i rajoneve baske, krahas rritjes së mirëqenies socialekishte ndikuar edhe në drejtim të lindjes dhe rritjes së fuqishme të vetëdijes kom-bëtare dhe të nacionalizmit bask208. Para Luftës së Dytë Botërore, provincat baske, Guipuzcoa dhe Vizcaya,kishin qenë rajonet më të industrializuara në Spanjë. Ndërsa qyteti Bilbao, krye-qyteti i Vizcayas, në atë kohë kishte qenë qyteti më i zhvilluar në Spanjë. Kur nëvitin 1936 kishte shpërthyer lufta qytetare, populli bask në mënyrë masive kishteluftuar në anën e revolucionarëve majtistë. Ata kishin luftuar në anën e forcaverevolucionare, me shpresë se reformat e propaganduara shtetërore do t’u sillninatyre një pozicion dhe autonomi më të fuqishme politike. Mirëpo, pas shuarjes sëkryengritjes, regjimi diktatorial i Frankos e kishte nënshtruar dhe diskriminuar nëmënyrë aq brutale popullin bask, sa e kishte ndaluar edhe përdorimin publik tëgjuhës së tyre. Ky nënshtrim dhe diskriminim i egër nacional kishte elemente tëqarta hakmarrëse ngaqë territoret dhe populli bask gjithmonë kishte qenë në ballëtë rezistencës kundër pushtetit diktatorial të Frankos209. Nga shkaku i pasivitetit të plotë politik të Partisë Nacionale Baske, e cilakishte vepruar në ilegalitet, në vitin 1953, në kuadër të saj ishte formuar një frak-sion i studentëve radikalë, i cili së bashku me disa elementë revolucionarë të shtre-save punëtore, e kishte formuar opozitën kundër regjimit të Frankos në Spanjë. Ngakjo opozitë, e përcaktuar qartë për kryengritje të armatosur, në dhjetor të vitit 1958kishte lindur e ashtuquajtura „ETA“.208 Robert Harnischmacher, Die teuslische Heirat des internationalen Terrorismus mit dem organisierten Verbrechen, Lübeck 1990, f. 61.209 Territori i përgjithshëm Bask në Spanjë përfshin 7234 km2. Në vitin 1998, në ato territore jetonin 2.104.062 milionë banorë (5,4% e numrit të përgjithshëm të popullsisë), të cilët realizonin të ardhura vjetore prej 41. 600,90 milionë Euro. Në ato territore, gjuha baske është gjuhë zyrtare e barabartë me atë spanjolle. Shih: Shërbimi Statistikor Bask Eustat, Nathalie Caesar, www.europa-digital.de. Das ETA - Special. Krahaso edhe: Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 646.
    • TERRORIZMI NACIONALIST 107 :.2.1. Euskadi Ta Askatasuna Organizata terroriste baske ETA (Euskadi Ta Askatasuna)210, që do të thotë „PërLirinë e Atdheut Bask“ ishte themeluar në dhjetor të vitit 1958 nga OrganizataAutonome e Rinisë, që kishte vepruar në kuadër të Partisë Nacionaliste Baske (PartidoNacionalista Vasca). Themelimi i kësaj organizate duhet kuptuar edhe si reagim i natyr-shëm i popullit bask kundër politikës diskriminuese dhe diktatoriale të pushtetit tëFrankos në Spanjë. Programi politik i kësaj organizate ka të bëjë me përpjekjet përthemelimin e shtetit të pavarur bask, në të cilin do të bashkoheshin të gjitha territoretbaske të administruara nga Spanja (País Vasco dhe territoret e kufizuara me RegionNavarra) dhe Franca (Provinca Labourd, Basse, Nevarre dhe Soule). ETA kërkon ngakëto shtete njohjen e lirisë së plotë nacionale, politike dhe ekonomike të territorevebaske, me qëllim të bashkimit të tyre në një shtet të lirë dhe të pavarur, i cili do tëthemelohet dhe organizohet sipas modeleve të shteteve evropiane dhe atyre në zhvil-lim211. Që nga viti 1986 ETA është e evidentuar në listën e grupeve dhe organi-zatave terroriste të Kombeve të Bashkuara dhe të Bashkimit Evropian. Ndërkaq,që nga 08.10.1997 emri i ETA-s figuron edhe në evidencën e grupeve dhe organi-zatave terroriste të Shteteve të Bashkuara të Amerikës212. Gjatë të kaluarës së vet gjysmëshekullore, ETA disaherë i kishte ndërruar format e organizimit dhe metodat eveprimit të saj terrorist. Mirëpo, qëllimi politik dhe bindjanë mundësinë për realizimit e aspiratave nacionale medhunë politike, nuk ishte ndryshuar. Strategët e ETA-s,duke i kuptuar përfitimet politike të Armatës RepublikaneIrlandeze nga Sinn Fein, kishin autorizuar partinë politikeHerri Batasuna, si përfaqësuese të tyre politike. Mirëpo, Për Lirinë e Atdheut Baskpër dallim nga Armata Republikane Irlandeze, ETA ishteballafaquar me problemin e mungesës së përkrahjes popul-lore. Edhe pse ajo pretendon se flet në emër të shumicës së popullit bask, asnjëherëmë tepër se 15% e këtij populli, nuk e kishte përkrahur strategjinë kombëtare tëshpallur nga ETA. Në këtë drejtim kishte ndikuar edhe fakti se nga rreth tre mil-ionë banorët, që jetojnë në territoret baske, vetëm gjysma e tyre është enacionalitetit bask213.210 EUSKADI (Bashkësia Autonome Baske).211 Krahaso: Walter Laqueur, Terrorismus, Der globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 284.212 http://www.terrorism.com, Terrorist Profiles, Basque Fatherland and Liberty (ETA).213 Arnold Hottinger, Die Auslehnung der Basken, në librin: Blutspur der Gewalt, Neue Zürcher Zeitung 1980, f. 146 - 148.
    • .: 108 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Konsiderohet se „ETA“ përbëhet nga 50 aktivistë. Sipas mënyrës së orga-nizimit të saj, gjithmonë kur njëri prej anëtarëve të saj mënjanohet, pozicioni i tijmenjëherë plotësohet me kandidatë të rinj, të rekrutuar më parë. Që nga mesi i vitit1960, ETA e kishte formuar shërbimin e vet ushtarak, kulturor, ekonomik dhe shër-bimin e punës. Ndërsa, pas reformave organizative të përfunduara në vitin 1981, nëkuadër të ETA-s kishin vepruar këto shërbime: Shërbimi Politik (me organin eposaçëm për komunikim publik); Shërbimin Sekret Informativ; Shërbimin ePropagandës; Shërbimin e Trupave (komando) Legale; Shërbimin për VeprimeNdërkombëtare, si dhe Njësitin e Trupave (komando) Ilegale. Shërbimi ushtarak i ETA-s e kishte kryer aksionin e vet të parë në vitin 1968,duke e likuiduar policin spanjoll, José Pardines. Pas këtij rasti ishte vërejtur tenden-ca e forcimit intensiv të krahut militant. Paralelisht me këtë, ishte shtuar edhe numrii sulmeve terroriste në Spanjë. Si strategji të organizimit dhe të veprimit të vet ter-rorist, ETA, sikurse organizatat e tjera terroriste, e kishte zgjedhur „konceptin e luftësguerile në qytete“. Në bazë të këtij koncepti, strategët e ETA-s kishin menduar sepërmes formave të caktuara të veprimit terrorist, të karakterizuara me atentate kundërpersonaliteteve eminente politike dhe ushtarako-policore, do të ushtrohej presion inevojshëm mbi shtetin, i cili edhe pa krijimin e rrethanave të luftës qytetare, do tëdetyrohej të bënte koncesione politike. Mirëpo, me gjithë strategjinë e përdorur, të dhënat statistikore flasin se gjatëtërë kohës së diktaturës së egër në Spanjë, në krahasim me periudhat e mëvon-shme, numri i përgjithshëm i veprave penale politike, e sidomos i atyre të karak-terizuara si terroriste, ishte i vogël. Ndërkaq, prej vitit 1968 e deri në vitin 1975ishin regjistruar mesatarisht nga 34 vrasje politike në vit. Një fushatë e tillë edhunës politike ishte ashpërsuar sidomos pas fillimit të liberalizimit të pushtetit,gjatë të ashtuquajturës periudhë kalimtare. Në këtë kohë, në mes të ditës së20.12.1973, në Madrid ishte vrarë edhe kryeministri spanjoll, Luis Carrero Blanco. Mënjanimi i këtij personaliteti kryesor gjatë tërë regjimit diktatorial tëFrankos, padyshim që kishte shpejtuar procesin e filluar të demokratizimit të jetësshoqërore spanjolle. Mirëpo, kjo nuk kishte ndikuar në ndaljen e dhunës terroriste.Përkundrazi, gjatë viteve 1978 dhe 1980, ETA kishte arritur kulmin e vet tëveprimit terrorist. Kështu, në vitin 1979 ajo i kishte vrarë 72 persona, ndërsa njëvit më vonë 88214. Kjo njëkohësisht kishte qenë edhe koha kur qeveria e instaluardemokratike në Madrid kishte filluar t’u bënte koncesione të fuqishme kërkesavebaske. Vetëm pas kësaj kohe, ishte vërejtur rënia e intensitetit të veprimit terroristtë organizatës baske ETA. Ajo tash i kishte orientuar aksionet e veta vetëm në drej-214 Krahaso: Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 285 - 86.
    • TERRORIZMI NACIONALIST 109 :.tim të vrasjes së personave publikë. Nëkëtë mënyrë më 06.02.1986 ishte vrarëzv/admirali, Cristobal Colon (një pasard-hës i Kolumbus), më 14.06.1986 ngashpërthimi i një bombe të montuar nëautobusin e Ministrisë së Mbrojtjes sëShtetit, ishin vrarë 10 anëtarë tëShërbimit Guardia Civil dhe ishin plago-sur 43 të tjerë. Një javë më vonë, ishtekryer edhe një sulm i fuqishëm raketormbi të njëjtin shërbim shtetëror. Ndërkaq,më 29.07.1986 gjatë një sulmi të armato-sur, që ishte ndërmarrë në shtëpinë epushimit me reputacion në Marbella,ishte plagosur një fëmijë nëntë vjeçar215. Nuk ka dyshim se „ETA“ ishteedhe pjesë e rrjetit të organizuar terroristndërkombëtar. Kjo argumentohet edhe Territoret etnike Baskeme faktin se shumë anëtarë të saj ishinstërvitur në kampet e ndryshme terroriste në Algjeri, Libi dhe Liban. Gjithashtu,ekzistojnë edhe dëshmi që flasin se shtetet e lartpërmendura në masë të kon-siderueshme e kishin financuar dhe furnizuar me armë këtë organizatë. Nga anatjetër, edhe ETA u kishte ofruar ndihma konkrete terroristëve të ndryshëmndërkombëtarë. Paralelisht me fushatën e sulmeve terroriste të vitit 1986, që ishtezhvilluar në Spanjë dhe Francë, policia e këtyre shteteve i kishte burgosur dhjetëraterroristë, prej të cilëve edhe disa shtetas libanezë, të cilët kishin përgatitur disasulme terroriste kundër interesave amerikane dhe atyre franceze në Spanjë216. Në shtator të vitit 1990, ishte burgosur zëvendësi i shefit të përgjithshëm tëETA-s, José Javier Zabaleta Elogesi. Pastaj kishin pasuar edhe shumë burgosje tëtjera. Pas sukseseve të tilla, në vitin 1991 policia spanjolle kishte deklaruar se ETAka rreth 30 deri në 50 anëtarë. Në mars të vitit 1992, gjatë një aksioni të përbashkëtpolicor franko-spanjoll, në qytete të ndryshme franceze, ishin burgosur edhe treudhëheqës të lartë të ETA-s. Ndërkaq, në dhjetor të vitit 1995, ishin konfiskuar 150kilogramë eksplozivë dhe ishte burgosur i tërë njësiti i ETA-s, i cili dy javë më parëkishte vrarë tetë persona. Ndërsa në nëntor të vitit 1997, ishin burgosur edhe tre215 Robert Harnischmacher, Die teuslische Heirat des internationalen Terrorismus mit dem organisierten Verbrechen, Lübeck 1990, f. 62.216 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 650.
    • .: 110 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARanëtarët më të kërkuar të ETA-s. Hetimet e filluara kishin çuar deri në një banesëkonspirative në qytetin Guernica, në të cilën ishte deshifruar lista me emrat e 600personave publikë të dënuar me vdekje. Në kontest të këtyre zhvillimeve, ishteshpartalluar edhe i tërë njësiti special „Viskaya“ i ETA-s. Kështu, pas 820 viktimave të shkaktuara, më 18.09.1998, ETA kishteshpallur në mënyrë të njëan-shme armëpushimin epakusht dhe të pakufizuar, icili kishte zgjatur vetëm 15muaj217. Që nga ajo kohë ederi tash nga format endryshme të zbatimit tëdhunës politike në kontest tëproblemit bask, janë vrarëedhe dhjetëra qytetarë tëtjerë. Sipas analizave tëndryshme ndërkombëtare, 82% e popullsisë spanjolle e Uniforma dhe simbolet e ETA-sparapëlqen dialogun përzgjidhjen politike të kërkesave të parashtruara nga ETA. Mirëpo, Partido Popular,e cila ishte në pushtet deri në prill të vitit 2004 dhe kryetari i saj (ish-kryeministri),José Maria Aznar, e refuzojnë kategorisht çdo formë të dialogut me ETA-n. Madje,sulmet e kësaj organizate separatiste ata i kishin politizuar në mënyrën e vet dhe ikishin përdorur për qëllime zgjedhore. Sipas shumë vrojtuesve politikë, José MariaAznar dhe partia e tij politike vetëm në saje të politizimit të aktiviteteve terroristetë ETA-s, kishin ardhur dhe ishin larguar nga pushteti218. Pas largimit të qeverisë Aznar nga pushteti, më 18 shkurt të vitit 2004,ETA kishte komunikuar fundin „e luftës së armatosur në territorin autonom tëKatalonisë. Ky qëndrim i ETA-s, ishte rezultat i marrëveshjes së saj me shefine Partisë Nacionalsocialiste të Katalonisë (Esquerra Republicana deCatalunya), Josep Lluís Carod Rovira, që ishte arritur më parë në Perpignan. Nërealitet, riaktivizimi i dhunës terroriste në Spanjë ishte provokuar edhe me ndal-imin e aktivitetit të partisë Bastuna. Kjo ndalesë ishte bërë në vitin 2003, pasnjë marrëveshje të arritur në mes partive në pushtet, që kishin paraparë ndalim-217 Öffentliche Sicherheit, Das Magazin des Innenministeriums, Nr. 11/1998, Terrorismus ETA218 ETA’s current structure and activities, Madrid El Mundo, 25 prill 2001, përkthyer në gjuhën angleze nga: FBIS bei Federation of American Scientists ETA - Murder as Argument Report about ETA, Ministria e Punëve të Brendshme e Spanjës 2003.
    • TERRORIZMI NACIONALIST 111 :.in e aktivitetit politik të atyre partive që nuk distancohen nga aktivitetet terror-iste. Pas këtij vendimi politik edhe Gjykata e Lartë e Spanjës kishte konstatuarse Partia e Bastunës është pjesë e ETA-s, e cila e mbështet dhe e financon atë. Kështu, për kryerjen e sulmit terrorist të datës 11. 03. 2004, fillimisht ishteakuzuar ETA. Mirëpo, pas hetimeve të zhvilluara, ishte konstatuar fakti se ETA,nuk kishte qenë e involvuar në përgatitjen ose kryerjen e këtij sulmi në Madrid. Nërealitet, pas vitit 2004, ETA kishte vazhduar vetëm me sulme të lehta terroriste nëSpanjë, që kishin shkaktuar kryesisht dëme të vogla materiale. Më 16. 01. 2005, ETA përmes një komunikate kishte njoftuar për gatish-mërinë e zgjedhjes së problemit Bask në rrugë paqësore, sipas kërkesës së pub-likuar më parë nga partia e ndaluar Bastuna. Sipas këtij qëndrimi, më 22. 03. 2006,ETA e kishte shpallur edhe armëpushimin e paralajmëruar gjatë vitit 2006. Sipaskomunikatave të tjera, “ky armëpushim ishte i pakufizuar dhe si i tillë duhet t´ishërbejë zgjidhjes paqësore të konfliktit Bask”. Disa muaj më vonë, kishte filluaredhe një dialog i mirëpritur me qeverinë spanjolle të udhëhequr nga kryeministriJosé Luis Rodríguez Zapatero. Mirëpo, pas një ndryshimi në sistemin komandues të ETA-s, më 30. 12.2006, ishte paralajmëruar fundi i armëpushimit të shpallur në Spanjë dhe në tënjëjtën ditë ishte ndërmarrë një sulm terrorist në aeroportin ndërkombëtar tëMadridit, që kishte shkaktuar vdekjen e dy qytetarëve të Ekuadorit. Menjëherë pas kryerjes së këtij sulmi terrorist ishte ndërprerë edhe dialogui filluar me qeverinë spanjolle219. Në këto rrethana, me 05. 06. 2007, ETA kishtenjoftuar për ndërprerjen përfundimtare të armëpushimit, dhe kishte njoftuar për„zhvillimin e luftës së armatosur në të gjitha frontet e mundshme në Spanjë“220. Pasburgosjes së udhëheqësve të Partisë Baske Bastuna, në tetor të vitit 2007, nëqytetin Bask, Biballo, ishte kryer një sulm i fuqishëm terrorist, që kishte shkaktu-ar plagosjen e një truproje të një zyrtari komunal. Pastaj, me 07. 03. 2008, pra dyditë para zgjedhjeve parlamentare në Spanjë, në një qytet Bask, ishte vrarë edhepolitikani i njohur socialist, Isaias Carrasco. Pas fillimit të këtyre sulmeve terroriste, më 21.05.2008, policia spanjollekishte burgosur udhëheqësin e krahut ushtarak të ETA-s, Francisko Javier LópezPeña (i njohur me emrin Thierry), dhe disa anëtarë dhe udhëheqës të tjerë të organi-zatës ETA. Ndërkaq me 17. 11. 2008, policia franceze kishte burgosur edhe Txeroki,që ishte akuzuar për thyerjen e armëpushimit në Spanjë, së bashku me anëtarë tjerëtë grupit të tij në Francë. Tri javë më vonë, respektivisht më 08.12.2008, në Francën219 El País Zapatero: „He ordenado suspender todas las iniciativas para desarrollar el diálogo con ETA“ in der Webedition vom 30. Dezember 2006.220 Frankfurter Allgemeine: Eta erklärt Waffenruhe für beendet, Webedition vom 5. Juni 2007.
    • .: 112 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARJugore ishte burgosur edhe Aitzol Iriondo “Gurbita”. Këto burgosje kishin vazhduaredhe në vitin 2009. Kështu, më 18.04.2009, policia spanjolle kishte burgosur edhekomandantin e ETA-s, Jurdan Martitegi dhe njërin nga zëvendësit e tij. Pas këtyre burgosjeve, të njohura si “katër burgosjet e vitit në Spanjë”,vlerësohet se ETA është tejet e dëmtuar. Mirëpo edhe përkundër këtyre burgosjeve,në fillim të vitit 2009, Josu Ternera ishte zgjedhur udhëheqës i ri i ETA-s. Disamuaj më vonë, përkatësisht më 29.07.2009, kundër stacionit të policisë në Burgos,ishte kryer një aksion i fuqishëm terrorist që kishte shkaktuar plagosjen e rreth 60personave. Një ditë më vonë, në qytetin Palmanova, të Majorkës ishin vrarë dypolicë të njësisë “Guardia Civil”. Pas akuzave të ngritura kundër ETA-s, ajo mëdatën 09 08.2009, e kishte marrë përgjegjësinë për kryerjen e të gjitha këtyre sul-meve. Në të njëjtën ditë ishin ndërmarrë edhe tri sulme terroriste në qendrëntregtare të Palma de Majorkës, që kishin shkaktuar vetëm dëme materiale221.2. 2. Sulmet kryesore terroriste të Euskadi Ta Askatasuna (ETA) 1973 20.12, Madrid: Nga shpërthimi i një bombe të telekomanduar nga ETA, në mes të ditësishte vrarë zëvendësi i gjeneral Frankos, kryeministri spanjoll, Admirali Luis Carrero Blanco. Kjovrasje politike e kishte shpejtuar procesin e demokratizimit të shoqërisë spanjolle. 1976 04.10, San Sebastian: Terroristët e ETA- s, kishin likuiduar një anëtar të këshillitmbretëror. 1979 Maj, Madrid: Ishte vrarë një gjeneral dhe dy oficerë të lartë spanjollë. Pastaj ishte sul-muar me bomba dore edhe një kafene e vizituar kryesisht nga qarqet politike radikale djathtiste.Gjatë këtij sulmi kishin vdekur tetë persona. Qershor, Bregdeti spanjoll: ETA kishte montuar disa bomba në vende të ndryshmebregdetare spanjolle, si në Marabella, Benidrom, Torremolinos etj. 1980 Gjatë vitit 1980, nga pasojat e ndryshme të zbatimit të dhunës politike në Spanjë, kishinvdekur 118 persona. 1981 20.02, Biballo: Në qytetin bask, Biballo, një komando e ETA-s kishte rrëmbyer konsujtshtetërorë të Austrisë, Uruguajt dhe El Salvadorit. Pas tetë ditëve, pa ndonjë kërkesë të parashtru-ar ishin liruar të gjithë konsujt e rrëmbyer. 1982 05.02, Biballo: Pas pranimit të 3,5 milionë DM të kërkuara, komandoja terroriste e ETA-s, e kishte liruar industrialistin spanjoll, Jose Lipperheide, që ishte rrëmbyer një muaj më parë.221 Eta bezichtigt sich mehrerer Attentate bei faz.net, 9. August 2009; krahaso: ETA bekennt sich zu Mallorca-Anschlag bei sueddeutsche.de, 9. August 2009; Dritte Bombe in Palma explodiert, gazeta: focus.de, 9. August 2009
    • TERRORIZMI NACIONALIST 113 :. 1986 Shkurt, Madrid: Vritet zv/admirali spanjoll, Cristóbal Colón së bashku me shoferin e tij. Prill / Qershor, Madrid: Gjatë një sulmi të armatosur, ishin vrarë 14 pjesëtarë të njësititspecial policor, Guardia Civil. 1987 19.06, Barcelonë: Nga pasojat e shpërthimit të një bombe të montuar në qendrën tregtare,Hipercor, kishin vdekur 18 dhe ishin plagosur 37 persona. 11.12, Saragozë: Nga pasojat e shpërthimit të një bombe të kurdisur nga ETA, kishinvdekur shtatë persona. 1991 Maj, Barcelonë: ETA kishte paralajmëruar sulme terroriste gjatë kohës së mbajtjes sëLojërave Olimpike në Barcelonë. Për ta argumentuar seriozitetin e kërcënimeve të veta, ajo kishteaktivizuar një autobombë në Vich, e cila kishte shkaktuar vdekjen e nëntë dhe plagosjen e mbi 50qytetarëve. Në kohën e këtij shpërthimi, në qytetin Vich ishin duke u mbajtur disa lojëra kuali-fikuese olimpike. 29.05, Barcelonë: ETA e kishte marrë përgjegjësinë për montimin e një bombe në lokalete Shërbimit Policor, Guardia Civil. Nga pasojat e këtij shpërthimi, kishin vdekur nëntë dhe ishinplagosur 45 zyrtarë spanjollë. 1993 21.06, Madrid: Nga shpërthimi i mjeteve eksplozive të montuara në dy vende të ndryshmetë Madridit, kishin vdekur shtatë persona. 1994 Prill, Barcelonë: Nga pasojat e shpërthimit të disa granatave, ishte shkatërruar tërësishtndërtesa e Gjykatës Ushtarake të Barcelonës. Gjatë këtij sulmi, ishte vrarë edhe një person i punë-suar në gjykatë dhe ishin plagosur 10 të tjerë. 01.06, Madrid: Para shtëpisë së vet, nga një komando e ETA-s, vritet gjeneralbrigade JuanJosé Hernandez Rovira. 1995 Gusht, Madrid: Shërbimi Sekret Spanjoll dhe ai francez kishin zbuluar planin për vrasjene mbretit spanjoll, Juan Carlos gjatë qëndrimit të tij në Majorka. Ishte konfiskuar një sasi e madhearmatimi dhe ishte burgosur udhëheqësi i shërbimit ekonomik të ETA-s, Juan José Rego Vidal. Shtator, Madrid: Kishte dështuar atentati kundër udhëheqësit të opozitës spanjolle dhekryeministrit të atëhershëm, Jose Maria Aznar. Autobomba e kurdisur kishte shpërthyer në kohë tëpadëshiruar për atentatorët e ETA-s. 16.12, Valencia: Në vende të ndryshme të qytetit, kishin shpërthyer shumë bomba të kur-disura. Bilanci: një i vrarë dhe tetë persona të plagosur. 1996 20.06, Reus: Në aeroportin ndërkombëtar të Tarragonas kishte shpërthyer një autobombë,e cila kishte shkaktuar plagosjen e 35 personave. 1997 Qershor, Madrid: Pas rrëmbimit dyditor, ishte likuiduar udhëheqësi politik rajonal span-joll, Miguel Angel Blanko. Kundër kësaj vrasjeje dhe dhunës politike në Spanjë, kishin protestuarmbi gjashtë milionë qytetarë. Tetor, Madrid: Fillon procesi gjyqësor kundër udhëheqjes së partisë politike, HerriBastuna, e cila akuzohej për përkrahje të ETA-s.
    • .: 114 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR 1998 10.01, Zarauz: Nga pasojat e shpërthimit të një autobombe të ETA-s, ishte vrarë Kryetarii Partisë Popullore të qytetit Zarauz, Jose Ignacio Irureta Goiena. 28.02, Sevilla: Një anëtar i armatosur i ETA-s kishte vrarë udhëheqësin e PartisëPopullore, Sevilla Alberto, së bashku me gruan e tij. Qershor, Madrid: Me taktikën e vet të zakonshme (autobombë), ETA e kishte vrarë udhëhe-qësin komunal, Manuel Zamarreno. 2000 22.02, Vitoria: Në qendrën universitare të Vitorias, kishte shpërthyer një autobombë nëçastin kur pranë saj kishte kaluar delegati socialist në parlamentin spanjoll, Buesa. Nga pasojat ekëtij shpërthimi, kishin vdekur deputeti dhe truproja e tij. 04.06, Durango: Një atentator i ETA-s, kishte vrarë me një plumb në kokë politikaninkomunal 57 vjeçar, Jesus Maria Pedrosa. 15.07, Malaga: Në makinën e tij vritet udhëheqësi rajonal politik, Martin Cartena. Një ditëmë vonë, ETA kishte aktivizuar bombën e montuar në lokalet e Qendrës Policore, Guardia Civil nëAgreda. Nga pasojat e këtij shpërthimi ishte shkatërruar tërësisht objekti policor. Fatmirësisht ishteplagosur vetëm një person. 29.07, Tolosa: Nga një komando terroriste e ETA-s, në një restorant të qytetit Tolosa ishtevrarë udhëheqësi rajonal socialist, Jauregui. 08.08, Zumaia: Para dyerve të fabrikës së vet, ishte vrarë Kryetari i Këshillit tëSindikatave të Punëdhënësve të qytetit Zumaia. Një natë më parë, në rrethana të pasqaruara, kishinvdekur katër terroristë të ETA-s, ndërsa një ditë më vonë ishte vrarë edhe një oficer i Pamplonas. 20.08, Sallent de Gallego: Dy oficerë të lartë të Guardia Civil kishin vdekur nga shpërthi-mi i një bombe të fuqishme, që ishte montuar në makinën e tyre. 29.08, San Sebastian: ETA kishte vrarë kryebashkiakun e mëparshëm të San Sebastian,Manuel Indiano Azaustre. 21.09, Sant Adria del Besos: Në banesën e vet, ishte gjetur i vrarë udhëheqësi komunalLuis Ruiz Casado. Përgjegjësinë për këtë vrasje e kishte marrë ETA. 30.10, Madrid: Gjatë udhëtimit për në punë, kishte shpërthyer një bombë e montuar në njëmakinë të parkuar, në momentin kur pranë saj kishte kaluar makina zyrtare e gjyqtarit, FranciskoQuerol Lombardero. Nga pasojat e këtij shpërthimi kishte vdekur gjyqtari, truproja dhe shoferi itij, si dhe ishin plagosur mbi 60 udhëtarë të një autobusi lokal. 22.11, Barcelonë: Në një garazh publik, me një plumb në kokë, ishte vrarë ish-ministrispanjoll i Shëndetësisë, Ernest Lluch. 2001 11.01, Madrid: Një gjykatë penale i kishte dënuar udhëheqësin e ETA-s, Francisco MugikaGarmendia, me 96 vjet burgim. Një vit më parë, Garmendia ishte burgosur në Francë dhe mekërkesën spanjolle ishte ekstraduar në Spanjë. 22.02. San Sebastian: Nga shpërthimi i parakohshëm i autobombës së montuar me qëllimtë vrasjes së një udhëheqësi komunal, ishin vrarë dy dhe plagosur katër kalimtarë të rastit. 20.03, Lasarte: Në një restorant, një atentator i ETA-s, kishte vrarë zëvendësin e kryetarittë qytetit Lasarte, Froilan Inciarte. 06.05, Saragossa: Në një rrugë kryesore të qytetit të Saragossas, nga një atentator imaskuar i ETA-s, ishte vrarë Kryetari i Partisë Popullore të rajonit të Aragonit, Manuel JeminezAbad.
    • TERRORIZMI NACIONALIST 115 :. Gusht, Madrid: Policia spanjolle kishte burgosur pesë aktivistë të ETA-s, anëtarë tëkomandos „Buruntza“. Gjatë kësaj burgosjeje, ishte konfiskuar edhe një sasi e madhe e armatim-it diversant. 06.11, Madrid: Nga shpërthimi i një autobombe të ETA-s në qendër të qytetit të Madridit,ishin plagosur mbi 100 persona. 07.11, Getxo: Me një breshëri plumbash, në makinën e tij ishte vrarë një gjyqtar i GjykatësVizcaya të Getxos. 23.11, Beasian: Pas paralajmërimit të ETA-s, se do t’i vriste edhe zyrtarët e komunitetitbask, të cilët qëndronin në kundërshtim me linjën e tyre politike, ishin vrarë dy policë spanjollë tënacionalitetit bask. 2002 22.02, Madrid: Nga sulmet e ndryshme të ETA-s, ishin vrarë pesë qytetarë, në mesin e tyreedhe një fëmijë. Në krahasim me vitin e mëparshëm, kur ishin vrarë gjithsej 15 dhe ishin plagosur90 persona, viti 2002 kishte filluar në mënyrë shumë të përgjakshme. 2003 05.02, Bilbao: Gjatë një aksioni të rrufeshëm policor ishin burgosur katër udhëheqës tëETA-s. 14.02, Paris: Një gjykatë e Parisit e kishte dënuar me dhjetë vjet burgim, njërin ngaudhëheqësit e ETA-s, Ignacio Gracia Arregui. 19.02, Madrid: Pas zhvillimit të hetimeve të gjata, policia spanjolle kishte burgosur 13anëtarë të ETA-s. 17.03, Madrid: Gjykata e Lartë e Spanjës e kishte ndaluar aktivitetin e Partisë Batasuna,me arsyetim të mbajtjes së kontakteve me ETA-n. 2005 31. 01, Denia: Në një hotel të qytetit bregdetar Denia, kishte shpërthyer një mjet i fuqishëmqë kishte shkaktuar plagosjen e dy qytetarëve dhe dëme të konsideruara materiale. 25. 05, Madrid: Nga shpërthimi i fuqishëm i një autobombe në Madrid, ishin plagosur 52persona dhe ishte shkaktuar një dëm i konsideruar material. 10. 06, Saragosa: Në aeroportin e Saragosës ishin hedhur disa granata që kishin shkaktu-ar vetëm dëme materiale. 2006 30. 12, Madrid-Barajas: Në autoparkun e aeroportit të Madridit, Barajas, kishte shpërthy-er një autobombë, që kishte shkaktuar vdekjen e dy dhe plagosjen e 26 qytetarëve. 2007 03. 07, Guéthary: Në fshatin turistik Guéthary, që gjendet në bregdetin e Atlantikut afërkufirit me Francën, kishte ndodhur një shpërthim i fuqishëm që kishte shkatërruar dy shtëpi tëpabanuara. 25. 07, Francë: Në rrugën e 16 të maratonit biciklist në Francë, kishin shpërthyer dybomba që kishin shkaktuar vetëm një dëm të vogël material. 24. 08, Durango: Nga shpërthimi i fuqishëm i një autobombe në Durango, ishin lënduar dypersona. 09. 10, Bibalo: Shpërthimi i një autobombe të kurdisur në Bilbao, kishte shkaktuar plagos-jen e truprojës së një udhëheqësi politik të Partisë Socialiste të Spanjës. 02. 12, Capbreton: Nga një sulm i rrufeshëm terrorist, ishin vrarë dy pjesëtarë të GuardiaCivil në Capbreton të Francës.
    • .: 116 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR 2008 07. 03, Arrasate: Në qytetin e vogël bask, Arrasate, që është afër San Sebastiánit, ishtevrarë aktivisti i Partisë Socialiste të Spanjës, Isaias Carrasco. 14. 05, Legutiano: Në Kazermën e Policisë në Legutiano, kishte shpërthyer një autobom-bë që kishte shkaktuar vrasjen e një dhe plagosjen e katër personave. 21. 09, Ondárroa: Në orët e mëngjesit ishte kryer një sulm i fuqishëm terrorist kundërKomisariatit të Policisë në Ondárroa. Terroristët së pari kishin hedhur koktej molotovi kundërndërtesës së policisë. Pas reagimit të policëve, terroristët i kishin aktivizuar dy autobomba tëmbushura me nga 100 kilogramë eksplozivë. Edhe pse ky sulm ishte planifikuar të shkaktonteshumë viktima, nga shpërthimi i autobombave ishin plagosur vetëm gjashtë policë dhe katër kalim-tarë të rastit si dhe ishte shkaktuar një dëm i konsideruar material. 22. 09, Santoña: Nga shpërthimi i një autobombe para kazermës në Santoña, kishte vdekurnjë ushtar. 03. 12, Azpeitia: Në qytetin Bask, Azpeitia, ishte vrarë industrialisti Ignacio UriaMendizabal. 31. 12, Bilbao: Në autoparkun e Radio Bibalos, kishte shpërthyer një autobombë që kishteshkaktuar vetëm dëme të konsideruara materiale. 2009 09. 02, Madrid: Nga shpërthimi i një autobombe në lagjen industriale të Madridit, ishteshkaktuar një dëm i fuqishëm material. 19. 06, Arrigorriaga: Në qytetin bask Arrigorriaga, kishte shpërthyer një autobombë qëkishte shkaktuar vdekjen e një inspektori të lartë policie. 09. 07, Durango: Në ndërtesën e Partisë Socialiste të Spanjës, kishte shpërthyer një bombëqë kishte shkaktuar një dëm të vogël material. 29. 07, Burgos: Nga shpërthimi i një mjeti të kurdisur në stacionin e policisë së qytetitBurgos (në veri të Spanjës), ishin plagosur 60 persona dhe ndërtesa 14 katëshe ishte shkatërruartërësisht. 30. 07, Palma: Në automjetin e Guardia Civil të Palmanovës (pjesë e Komunës së Calviànë jugperëndim të Palmës) kishte shpërthyer një bombë e kurdisur që kishte shkaktuar vdekjen e dypolicëve. 09. 08, Palma de Majorka: Në një restorant të qytetit Palma de Majorka kishin shpërthyertri bomba që kishin shkaktuar vetëm dëme materiale.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 117 :. TERRORIZMI PALESTINEZ1. Rrënjët historike1.1. Lëvizja Sioniste dhe palestinezët Antisemitizmi masiv i shfaqur në formë latente dhe periodike, pa dyshimqë kishte shkaktuar vështirësinë e integrimit të popullit izraelit në EvropënPerëndimore dhe në atë Lindore222. Kjo dukuri kishte ndikuar që brenda lëvizjesndërkombëtare izraelite, që në shekullin XIX të formohej lëvizja politike e njohurme emrin „Sionizëm“223. Duke u bazuar në përvojat e hidhura, udhëheqja sionistekishte marrë vendimin që populli izraelit i shpërndarë nëpër vendet e ndryshme tëbotës224, të heqë dorë nga përpjekjet e veta për integrim në ato vende dhe në vendtë këtyre përpjekjeve të punojë në drejtim të themelimit të shtetit izraelit në terri-torin e Palestinës Biblike225. Mirëpo, territori i Palestinës ishte çdo gjë tjetër, por jo izraelit. Në realitetedhe atje, si në shumicën e vendeve të tjera të botës, kishte jetuar një numër ibanorëve izraelitë, i cili në vitin 1888, sipas evidencës së bashkësisë së atëher-shme izraelite nuk kishte pasur më tepër se 24.000 banorë. Mirëpo, në saje tëmigrimeve të filluara izraelite, ky numër kishte filluar të rritej dukshëm. Kështu,në fillim të shekullit XX, në territorin e Palestinës bashkësia izraelite kishte70.000 banorë. Sipas të dhënave tjera, në vitin 1919 në ato territore kishin jetu-222 Urrejtje për shkaqe fetare ose racore ndaj pjesëtarëve të popullit izraelit; qëndrim dhe veprim armiqësor kundër popullit, përkatësisht kulturës izraelite. Ky nocion ishte përdorur nga publicisti gjerman, W. Marr, në vitin 1879.223 Sionizmi e ka marrë emrin nga mali Sion, që gjendet në jug të Kudsit (Jerusalemit). Sipas botëkuptimeve izraelite, në këtë mal është një kështjellë, në të cilin jeton Perëndia David. Kështu Kështjella e Sionit, kishte filluar të quhet edhe “Qyteti i Davidit”. Sipas këtij botëkuptimi, Sionizmi, ishte interpretuar në kuptim të përkrahjes së kthimit të organizuar të judëve në atdheun e gjyshërve të tyre, që përfshin Kodrën e Sionit dhe rrethinën e saj. Hebrenjtë pretendojnë se Palestina, “Eretz Izrael” (dheu i Izraelit), është qendra e Izraelit dhe si e tillë është pika në drejtim të së cilës ata nga të gjitha pjesët e botës drejtohen gjatë lutjeve të tyre.224 Gjatë vitit 70 të epokës së re, pas pushtimit të Jerusalemit dhe dështimit të kryengritjes izraelite kundër forcave perando- rake romake, populli izraelit kishte filluar të shpërndahej në tërë botën. Që nga ajo kohë, në kuptimin e shpërndarjes së popullit izraelit, kishte filluar të përdoret fjala „diasporë“. Në kuptimin bashkëkohor, fjala diasporë do të thotë shpërndar- je e popullit.225 Jochen Hippler/Andrea Lueg, Gewalt als Politik, Terrorismus und Intervention im Nahen Osten, Bonn 1987, f. 29.
    • .: 118 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARar 58.000 izraelitë dhe 642.000 arabë226. Bazuar në këtë shpërpjesëtim aq të padëshiruar që ekzistonte me popullsinëvendase, Lëvizja Sioniste me qëllim të krijimit të kushteve për themelimin e shtetitizraelit, kishte orientuar strategjinë e vet në këto drejtime: Në përpjekjen për nxitjen e migrimeve të organizuara të pjesëtarëve të pop-ullit izraelit në Palestinë, me qëllim të ndërrimit të raportit të popullsisë, në interestë asaj izraelite, si parakusht për themelimin e shtetit; Në përpjekjen për krijimin e një politike, e cila do ta pengonte çdo formë tëintegrimit eventual të pjesëtarëve të popullsisë izraelite në jetën shoqërore arabe.Ky qëllim i formuluar politik, nuk kishte të bënte vetëm me kërkesën për jetë tëndarë, respektivisht për krijimin e vendbanimeve krejtësisht të ndara në mes tëkëtyre dy grupacioneve gjithnjë e më të polarizuara etnike, por në organizimin ejetës institucionale me elemente të qarta shtetërore izraelite. Chaim Weizmann, icili deri në vitet ‘30 kishte qenë udhëheqës politik i Lëvizjes Sioniste, kishte shp-jeguar qëllimin sionist për „bërjen e Palestinës izraelite aq sa është Britania eMadhe angleze“227. Për realizimin e këtyre qëllimeve, që në fillim të shek. XIX ishte themelu-ar „Fondi Kombëtar Izraelit“, që kishte për detyrë grumbullimin e mjeteve finan-ciare, me qëllim të blerjes së tokave dhe shtëpive të pronarëve arabë, të cilat kurrëmë nuk guxonin të kalonin në pronësi joizraelite. Me gjithë këtë qëllim të proklamuar, popullsia arabe në mënyra gjithnjë emë të padëshiruara ishte dëbuar edhe me dhunë nga vatrat e veta. Pas kuptimit tëqëllimit sionist, për themelimin e shtetit izraelit në tokat arabe, populli palestinezkishte filluar organizimin e protestave masive dhe kryengritjeve të armatosura.Sidomos gjatë viteve 1920/21 dhe gjatë viteve 1936 - 1938 ishin organizuar disalëvizje kryengritëse palestineze kundër themelimit të shtetit izraelit228.1.2. Themelimi i shtetit izraelit Diskriminimi i përhershëm dhe ndjekjet dramatike të pjesëtarëve të popul-lit izraelit, të shtuara sidomos pas ardhjes në pushtet të regjimit nazist në Gjermani,kishin ndikuar që Sionizmi të bëhej ideologji mbizotëruese e popullit izraelit, i cilimenjëherë pas Luftës së Dytë Botërore kishte shfrytëzuar mundësitë reale për226 John Bunzl, Israel und die Palästinenser, Forschungsberichte des österreichischen Institutes für Internationale Politik, Wien 1983, f. 17.227 John Bunzl, Israel und die Palästinenser, Forschungsberichte des österreichischen Institutes für Internationale Politik, Wien 1983, f. 20.228 Jochen Hippler/A. Lueg, Gewalt als Politik, Terrorismus und Intervention im Nahen Osten, Bonn 1987, f. 31.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 119 :.themelimin e shtetit të vet në territorin palestinez. Në këtë drejtim, në vitin 1949edhe Organizata e Kombeve të Bashkuara kishte hartuar planin për ndarjen e ter-ritorit të Palestinës në mes të dy shteteve të reja, në themelim: shtetit izraelit dheatij palestinez. Në atë kohë, në territorin e Palestinës jetonin 1,3 milionë arabë,përkatësisht palestinezë dhe 590.000 izraelitë229. Sipas planit të Kombeve të Bashkuara për ndarjen e territorit të Palestinës,49% e banorëve që duhej t’i takonin shtetit të ri izraelit, ishin arabë, përkatësishtpalestinezë, ndërsa në territorin në të cilin parashihej themelimi i shtetit palestineznuk kishte, ose kishte fare pak pjesëtarë të popullit izraelit. Ngjarjet që kishinpasuar më vonë, kishin ndikuar që struktura e popullsisë në territorin e shtetit tëporsaformuar izraelit, të ndërrojë deri në atë shkallë sa të mund të flitet për struk-turë njënacionale izraelite, e cila kishte edhe elemente të minoritetit arab.Rrethanat që kishin ndikuar në këtë ndryshim të shpejtë të strukturës nacionaleishin: - Dhuna e organizuar dhe sistematike kundër popullit palestinez. Kjo dhunë ushtrohej nga grupet e ndryshme terroriste izraelite dhe kishte për qëllim krijimin e rrethanave që do të ndikonin në largimin, përkatë- sisht dëbimin e elementëve të padëshiruar arabë nga Palestina. Njëri nga grupet e tilla ishte edhe grupi „IRGUN“, i udhëhequr nga kryeministri i mëvonshëm Izraelit, Begin. - Themelimi i shtetit izraelit. Menjëherë pas themelimit të këtij shteti (në vitin 1948) kishte pasuar lufta e parë arabo-izraelite. Nga pasojat e zhvillimeve të ndryshme luftarake, frikës dhe reprezaljeve të ndryshme hakmarrëse, populli palestinez me banim në territorin e shtetit të ri izraelit, masivisht ishte larguar nga trojet e veta dhe kishte kërkuar strehim në shtetet fqinje arabe. Në këto rrethana, prej 900.000 banorëve të mëparshëm palestinezë, përkatësisht arabë, që kishin jetuar në terri- torin e shtetit të sapoformuar izraelit, pas Ndarja sipas planit të OKB të vitit 1947229 John Bunzl, Israel und die Palästinenser, Forschungsberichte des österreichischen Institutes für internationale Politik, Wien 1983, f. 63.
    • .: 120 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR kësaj lufte kishin mbetur vetëm rreth 150.000230. - Përvetësimi i pronave arabe. Pas themelimit të shtetit izraelit, ishte zbatuar një politikë e „shtetëzimit“ të pasurive të pronarëve, të cilët nuk kishin vendbanim në Izrael. Nga një pretekst i tillë, pasuria e shumë pronarëve të dëbuar, të larguar ose të strehuar palestinezë në shtetet e tjera, ishte konfiskuar. Sipas disa studimeve, 40% e patundshmërive të pronarëve palestinezë, të cilët më parë kishin jetuar në territorin tashmë të shndërruar izraelit, ishte konfiskuar në këtë mënyrë. Pas konfiskimit të këtyre pasurive, ato kishin kaluar në pronësi të banorëve izraelitë231. Pjesa tjetër e Palestinës, e cila me planin e OKB-së ishte paraparë përthemelimin e shtetit palestinez, gjatë fundit të viteve ‘40 (në marrëveshje meIzraelin), ishte aneksuar nga Jordania. Në këtë mënyrë, tokat palestineze ishinpërvetësuar nga të huajt dhe popullit të saj nuk i kishte mbetur gjë tjetër përveç sirefugjatë ta vazhdojë jetën e vet në shtetet e huaja si Egjipt, Siri, Jordani, Liban etj.1.3. Lindja e Organizatave Çlirimtare Palestineze Pas disfatave të pësuara në luftë kundër Izraelit, të viteve 1948, 1956 dhe1967, populli palestinez i kishte humbur të gjitha shpresat për përmirësimin egjendjes së tij dhe kthimit në territoret e veta me ndihmën e shteteve arabe. E vet-mja shpresë që kishte mbetur dhe që mund të jepte sukses, ishte lufta çlirimtarepalestineze. Me qëllim të organizimit të Lëvizjes Çlirimtare Palestineze, që në vitet‘60, ishin themeluar dy organizata çlirimtare: „Al-Fatah“ (Lëvizja për Çlirimin ePalestinës) dhe „PLO“ (Organizata për Çlirimin e Palestinës). Është me rëndësi të theksohet se formacionet e para të armatosurapalestineze, të themeluara nga organizatat e lartpërmendura, nuk kishin hasur nëpërkrahjen e asnjë shteti arab. Ky realitet mund të kuptohet vetëm atëherë kur mer-ret parasysh fakti se nga të gjitha shtetet arabe, vetëm Jordania e kishte pasurmirësinë dhe iu kishte dhënë vëllezërve të tyre të dëbuar palestinezë të drejtat ele-mentare qytetare. Kjo do të thotë se në fillim të organizimit të LëvizjeveKryengritëse Palestineze, askush nuk e kishte dëshiruar themelimin e shtetitpalestinez.230 Jochen Hippler/Andrea Lueg, Gewalt als Politik, Terrorismus und Intervention im Nahen Osten, Bonn 1987, f. 32 - 33.231 John Bunzl, Israel und die Palästinenser, Forschungsberichte des österreichischen Institutes für internationale Politik, Wien 1983, f. 75 - 80.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 121 :.2. Organizata për Çlirimin e Palestinës Organizata për Çlirimin e Palestinës Munazz-Armat at-Tahr r al-Filast niyya, në gjuhën angleze Palestine LiberationOrganization), shkurt „OÇP“ nuk është (më) organizatë ter-roriste, nga fakti se kjo organizatë dhe kryetari i saj Arafat,gjatë dekadave të fundit janë distancuar haptas dhe i kanëgjykuar të gjitha aksionet terroriste kundër personave të pafa-jshëm232. Këtu flitet për Organizatën për Çlirimin e Palestinësvetëm në kuptim të sqarimit të orientimeve politike dheraporteve që ekzistojnë në mes të kësaj organizate çlirimtaredhe grupeve të ndryshme terroriste palestineze. Organizata për Çlirimin e Palestinës është institucioni më i lartë palestineznë të cilin përpjesëtimisht janë të përfaqësuara organizatat dhe grupimet endryshme politike si „Al-Fatah“, „Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinës“,„Fronti Demokratik Popullor për Çlirimin e Palestinës“, „Fronti Popullor për Çlir-imin e Palestinës - Komanda Gjenerale“ dhe „Al-Saika“ (Vetëtima)233 (vetëm orga-nizata islamike Hamas nuk kishte qenë asnjëherë pjesë e OÇP-së). Qëllimi politiki Organizatës për Çlirimin e Palestinës është çlirimi i trojeve të okupuara dhe kri-jimi i shtetit palestinez. Si troje të okupuara kuptohen të gjitha territoret palestinezeqë ekzistonin nën administrimin anglez, përfshirë këtu edhe tërë shtetin izraelit dherajonet palestineze të aneksuara nga Jordania234. Shpallja publike e themelimit të Organizatës për Çlirimin e Palestinës ishtebërë në vitin 1964, gjatë kohës së takimit të shefave të shteteve arabe në Kajro235.Pastaj me ndihmën e presidentit egjiptian, Gamal Abdul Nasser, ishin bërë përpjekjepër organizimin e këtij institucioni gjithëpalestinez sipas modelit të organizatës algje-riane „Front de la Libération Nationale“, e cila dy vjet më parë, pas një lufte të suk-sesshme tetëvjeçare i kishte dëbuar forcat koloniale franceze nga Algjeria. Kryetar ikësaj organizate ishte zgjedhur Ahmed Shukeiry, i njohur më vonë me apelin politikdrejtuar botës arabe „t’i hedhim judejtë në det“236. Gjatë viteve të para, funksioni ikryetarit të kësaj organizate ishte i kufizuar vetëm në çështje të propagandës.232 Ferdinard Hurni, Terror im Kampf um Pälästina und Israel, në librin: Blutspur der Gewalt, Bilanz eines Jahrzehnts des Terrorismus, Neue Zürcher Zeitung 1980, f. 105.233 (Dy organizatat e para kanë orientime të qarta majtiste, ndërsa ato të fundit janë të kontrolluara dhe të sponsoruara nga Siria). Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 273.234 Netanyahu Benjamin, Der neue Terror, Aus dem Englischen übertragen von Klaus Binder und Jemery Gaines, C. Bertelsmann, München 1995, f. 72.235 Franz Wöderman, Terrorismus, Motive, Täter, Strategien, München 1977, f. 251.236 Ferdinard Hurni, Terror im Kampf um Pälästina und Israel, në librin: Blutspur der Gewalt, Bilanz eines Jahrzehnts des Terrorismus, Neue Zürcher Zeitung 1980, f. 100.
    • .: 122 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Pas të ashtuquajturës „luftë gjashtëditëshe“ të zhvilluar në mes të koali-cionit të forcave të përbashkëta arabe dhe izraelite, gjegjësisht pas disfatës së plotëqë kishte pësuar Koalicioni Arab, ishte dobësuar dukshëm edhe pozicioni iShukeiry në Organizatën për Çlirimin e Palestinës. Kjo gradualisht kishte ndikuarnë largimin e tij dhe zgjedhjen e Jaser Arafatit si kryetar. Që nga koha e zgjedhjes së Arafatit në krye të OÇP-së, ishte vërejtur edhetendenca për themelimin e një mekanizmi kombëtar palestinez, në formën e një„Palestine National Assembly“, në të cilin përpjesëtimisht do të përfaqësoheshintë gjitha grupacionet politike dhe ushtarake. Ky mekanizëm gjithëpalestinez kishtepër qëllim koordinimin e aktiviteteve çlirimtare në mes grupeve të ndryshmepalestineze si dhe krijimin e mundësive institucionale për kontrollimin legjitim tëpunës së tyre. Në vitin 1969, Al-Fatahu, si grupim më i fortë politiko-ushtarak,kishte marrë kontrollin në Organizatën për Çlirimin e Palestinës dhe që nga ajokohë kryetari i Al-Fatahut, Jaser Arafati, ishte njëkohësisht edhe kryetar iKomitetit Ekzekutiv të Organizatës për Çlirimin e Palestinës. Në kuadër të OÇP-së, në vitin 1964 ishte themeluar edhe „Ushtria Çlir-imtare Palestineze“ (PLA), që përbëhej nga tri brigada: „Ayn Jalut“, që veprontenë Egjipt, „Qadisiyyah“, e themeluar në Irak dhe që nga viti 1967 e vendosur nëJordani dhe „Hattin“ e stacionuar në Siri. Në të vërtetë, themelimi i kësaj ushtrieishte bërë me ndihmën e qeverive të ndryshme arabe, të cilat e kishin njohurOrganizatën për Çlirimin e Palestinës. Ndihma e ofruar ushtarake kishte të bënteme furnizimin me armë, stërvitjen ushtarake, financimin dhe ofrimin e kuadrit tëkualifikuar ushtarak në strukturat ushtarake udhëheqëse palestineze. Ç’është evërteta, këto ndihma të ofruara ushtarake kishin ndikuar vetëm në drejtim të varë-sisë së „Ushtrisë Çlirimtare Palestineze“ ndaj shteteve të ndryshme arabe. Kështupër një kohë të gjatë, formacionet e ndryshme të kësaj ushtrie, ishin konsideruarvetëm si „kontingjente palestineze të armatave siriane, egjiptiane ose irakiane“237.Në këto rrethana, Organizata për Çlirimin e Palestinës kishte mundur vetëmdeklarativisht të ushtronte mbikëqyrje ndaj formacioneve të veta ushtarake. Përveç këtij problemi, „Ushtria Çlirimtare Palestineze“ që nga themelimi isaj ishte ballafaquar me problemin e nivelit të ulët të arsimimit ushtarak të kuadritkomandues si dhe trajnimit joprofesional të rekrutëve të rinj. Kështu, shumë kan-didatë, të cilët i kishin mbaruar stërvitjet e tyre luftarake te oficerët islamikë ose teata komunistë, ishin ankuar për ligjëratat e gjata filozofiko-fetare ose politike dhepër ushtrimet tejet të thjeshta praktike ushtarake. Ky nivel profesional i ushtarëvetë „Ushtrisë Çlirimtare Palestineze“, me gjithë numrin relativisht të madh të pjesë-tarëve të saj, kishte bërë që ekspeditat e ndryshme ushtarake izraelite të mos bal-
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 123 :.lafaqoheshin asnjëherë me ndonjë rezistencë serioze nga ana palestineze. Njëshembull konkret në këtë drejtim e ofron operacioni ushtarak izraelit „Paqe përGalilenë“. Përderisa një numër i ushtarëve izraelitë ishte mahnitur me forcënrezistuese të një numri të vogël të ushtarëve palestinezë, pjesa dërrmuese e tyre nëasnjë situatë nuk e kishte lënë përshtypjen e ndonjë njësiti të rregullt ushtarak, portë bandave të çrregullta individuale. Sidomos në çështjet taktike luftarake dheteknike, që kishte të bënte me shfrytëzimin e sistemeve bashkëkohore të armatim-it luftarak, strukturat komanduese palestineze kishin treguar pazotësi të plotë.Shembull: njësitet tankiste palestineze kudo ishin shfrytëzuar vetëm si artileri epozicionuar në vendet e parapara më parë, pa manovruar me to si armë lëvizëse, tëcilat në rrethana të caktuara kohore dhe pozicionale mund t’u shkaktonin humbjekapitale forcave izraelite238. Pas vitit 1973, udhëheqja palestineze kishte filluar ta kuptonte faktin seushtria çlirimtare e saj, në gjendjen që ishte, nuk mund ta sillte lirinë. Nga kyrealitet, udhëheqja palestineze kishte filluar t’i orientonte gradualisht përpjekjet eveta në drejtim të njohjes ndërkombëtare të problemit palestinez. Pjesëmarrja e„Organizatës për Çlirimin e Palestinës“ në bisedime të drejtpërdrejta me Izraelin,e kishte edhe kuptimin e relativizimit të Luftës Çlirimtare Palestineze, e cila gjith-monë është kushtëzuar nga qëndrimet politike izraelite. Kështu, në tetor të vitit 1974, gjatë një takimi të shefave të shteteve arabe,që ishte zhvilluar në Rabat, ishte njohur „Organizata për Çlirimin e Palestinës“, sipërfaqësuese legjitime e popullit palestinez. Në nëntor të vitit 1974, OÇP–së i ishtenjohur statusi i vëzhguesit të përhershëm në Organizatën e Kombeve të Bashkuara.Në këtë vit, kur gjatë një seance të OKB-së, e cila zhvillohej në East River të Nju- Jorkut, ishte paraqitur kryetari i OÇP-së, ishte përshëndetur triumfalisht ngapjesëmarrësit në konferencë. Në vitin 1976, OÇP ishte pranuar edhe si anëtare e„Grupit 77“ të shteteve në zhvillim. Pas kësaj kohe, edhe pse OÇP nuk e kishtethemeluar qeverinë në emigrim, ajo ishte pranuar nga më se njëqind shtete anëtaretë Kombeve të Bashkuara, si përfaqësuese legjitime e popullit të vet239. Mirëpo, përderisa udhëheqja palestineze nuk e kishte ndërruar qëndrimin evet të proklamuar në të ashtuquajturën „Kartë Nacionale“, e cila kishte paraparë„çlirimin e tërë territorit të okupuar palestinez (duke përfshirë edhe territorin e njo-238 Sipas të dhënave të Ministrisë së Mbrojtjes së Izraelit, pas përfundimit të operacionit ushtarak „Paqja për Galilenë“, në qershor të vitit 1982 ishin dëbuar të gjitha formacionet luftarake palestineze nga Libani dhe ishin konfiskuar 4670 tonelata armatim të llojeve të ndryshme (1077 automjete të ndryshme luftarake, në mesin e tyre 80 tanksa; 70 topa të rëndë, 88 armë tjera të rënda artilerike; 28304 armë të lehta; 1352 armë të ndryshme antitanks, në mesin e tyre 1099 RPG; 27 raketa antitanks; 22 lancues të raketave, 56 raketa kaçusha etj. Më gjërësisht: James Adams, Geld und Gewalt, Wer finanziert den internationalen Terror? Aus dem Englischen von Nikolaus Gatter, Frankfurt/Main 1990, f. 66 - 69, 72.239 Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 275.
    • .: 124 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARhur shtetëror izraelit), përmes luftës së përbashkët të shteteve të bashkuara arabe“,nuk ishte përkrahur çështja palestineze240. Vetëm pas njohjes së Rezolutës 181 tëKombeve të Bashkuara nga ana e OÇP-së dhe kryetarit Arafat (në të cilën ishtemiratuar plani i vitit 1947 për ndarjen e territorit të Palestinës në mes shtetit izraelitdhe atij palestinez), ishte mënjanuar argumenti kryesor, që kishte ndikuar nëmospërkrahjen ndërkombëtare ndaj çështjes palestineze. Tani me të drejtë rezultonedhe argumenti „si mund të njihet shteti izraelit, në bazë të të drejtës ndërkom-bëtare, e njëkohësisht t’i mohohet popullit palestinez e drejta për themelimin eshtetit të tij?!“. Në këtë drejtim, duhet dëgjuar edhe shpjegimi i politikologut të njo-hur izraelit, Schlomo Avineri, i cili thotë se „lëvizja çlirimtare e popullit izraelit nukishte dhe as që duhet të jetë e orientuar në drejtim të robërimit të popujve të tjerë“241. Që nga koha kur „Organizata për Çlirimin e Palestinës“ e kishte orientuaraktivitetin e vet në drejtim të organizimit të një kryengritjeje specifike paqësoredhe gjithëpopullore, të quajtur „Intifada“, e sidomos pas vrasjeve tëpapërgjegjshme të një numri të madh të të rinjve të paarmatosur palestinezë ngaana e forcave izraelite, kishte filluar humbja e mirëkuptimit dhe zbehja e simpatisëpër pushtetin izraelit. Skenat e përditshme televizive, në të cilat pasqyroheshin for-mat e ndryshme të zbatimit të dhunës shpërpjesëtimore kundër popullit të paar-matosur palestinez, e sidomos thirrjet gjithnjë e më të shpeshta për likuidimin fiziktë udhëheqjes palestineze, të bëra edhe nga udhëheqësit më të lartë shtetërorëizraelitë (në mesin e tyre edhe ish-ministri i Mbrojtjes dhe kryeministri, ArielSharon), kishin ndikuar në qarqet e caktuara perëndimore, që të kërkojnë vendos-mërisht nga Izraeli fillimin e negociatave paqësore me përfaqësuesit e popullitpalestinez242. Kështu, në vitin 1989, ishte organizuar një takim konsultativ në mestë „Organizatës për Çlirimin e Palestinës“ ShBA-së dhe Kanadasë. Ndërkaq, nëvitin 1991 ishte organizuar në Madrid një konferencë ndërkombëtare kushtuarzgjidhjes paqësore të problemit palestinez. Dy vjet më vonë ishte arritur edhe eashtuquajtura „Marrëveshje e Oslos“ në të cilën OÇP-ja kishte njohur të drejtën eekzistencës së shtetit izraelit. Nga ana tjetër, edhe Izraeli e kishte njohur OÇP-nësi përfaqësuese legjitime të popullit palestinez. Në këtë marrëveshje ishte caktuarviti 1999, si vit deri kur duheshin zgjidhur çështjet kontestuese si koha e shpalljessë themelimit të shtetit palestinez, zgjidhja e problemit të Jerusalemit Lindor,zgjidhja e problemit të vendbanimeve izraelite në territoret autonome palestineze,240 Në maj të vitit 1964 ishte aprovuar „Karta Nacionale Palestineze“ e cila e parashtron qëllimin e themelimit të shtetit palestinez dhe shkatërrimin e Izraelit. Albert A. Stahel, Marxistisch - Leninistische Konzeptionen des Terrorismus und der Revolution, Allgemeine Schweizerische Militärzeitschrift, Frauenfeld 1987, f. 137.241 Alfred Ellinger, Terror und Terrorabwehr, Eisenstadt 1990, f. 43.242 Krahaso: Alfred Ellinger, Terror und Terrorabwehr, Eisenstadt 1990, f. 43.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 125 :.zgjidhja e problemit të refugjatëve palestinezë të vitit 1948, si dhe zgjidhja e kon-testit rreth ujërave të përbashkëta. Mirëpo, ky afat i paraparë, për shkak tëmungesës së vullnetit të mirë, nuk është respektuar. Kështu, në vend të kontributitpaqësor, ishte kontribuar në acarimin e marrëdhënieve (edhe ashtu të armiqësuara) qëekzistonin në mes të këtyre dy popujve. Madje, në një situatë të tillë kishte mjaftuarvetëm një vizitë e shefit të atëhershëm të opozitës izraelite, Ariel Sharon në të ash-tuquajturin „Tempulli i Shenjtë“ (shtator 2000, duke kaluar nëpër territorin ku gjendetnjëri prej simboleve më të shenjta fetare myslimane xhamia “Al-Aqsa“) dhe të fillojëAl-Aqsa-Intifada Palestineze, e cila me tërë egërsinë dhe brutalitetin e vet ka vazhduarderi në shkurt të vitit 2005, kur ishte arritur armëpushimi në mes Izraelit dhe OÇP-së243.3. Lëvizja për Çlirimin e Palestinës Al - Fatah ( ) Fjala „Fath, “ do të thotë fitore, ndërsa Al-Fatahështë shkurtesë e fjalës „Harakat Al-Tahir Al-Watani alFilistimi“ që do të thotë „Lëvizja për Çlirimin e Palestinës“.Al-Fatah është fraksioni më i fuqishëm i Organizatës përÇlirimin e Palestinës. Kjo organizatë ishte njëherësh edhelëvizja më e vjetër palestineze, në krye të së cilës ishte JaserArafati, i cili që nga viti 1969 ishte njëkohësisht edhe kryetari Komitetit Ekzekutiv të Organizatës për Çlirimin e Palestinës. Al-Fatah ishtethemeluar në vitin 1956 në Rripin e Gazës nga disa të rinj palestinezë. Pra, kjo orga-nizatë ishte themeluar në të njëjtin vit, kur Rripi i Gazës ishte okupuar nga forcatizraelite. Njëri ndër themeluesit e këtij grupimi politik kishte qenë edhe Jaser Arafati. Arafati, i lindur në vitin 1929 në Jerusalem, gjatë vitit 1956 kishte qenë stu-dent i Fakultetit të Inxhinierisë Mekanike në Universitetin e Kajros. Gjatë kohëssë studimeve, Arafati, duke qenë i inspiruar nga ideologjia djathtiste e propagand-uar nga lëvizja panislamike „Vëllazëria Myslimane“, kishte vendosur kontakte meaktivistët e kësaj lëvizjeje. Mirëpo, në fillim të vitit 1957, kur ishte ndaluaraktiviteti propagandues i „Vëllazërisë Myslimane“, Arafati ishte detyruar t’i ndër-priste studimet e filluara dhe të arratisej nga Egjipti. Në të njëjtin vit, ai ishte ven-dosur në Kuvajt, ku kishte qëndruar deri në vitin 1964. Këtu Arafati, së bashku medisa patriotë të shtresave të pasura palestineze, e kishte konsoliduar Al-Fatahun e243 Që nga Marrëveshja e Oslos e deri në fillim të Intifadës së Dytë ishin vrarë 256 shtetas izraelitë nga sulmet e ndryshme palestineze, ndërsa vetëm nga fundi i shtatorit 2000 (fillimi i Intifadës) e deri në maj të vitit 2002 ishin vrarë 500 shtetas izraelitë. Më gjerësisht shiqo: Bilanci i konfiktit izraelito-palestinez.
    • .: 126 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARvërtetë. Në vitin 1962, kjo organizatë çlirimtare kishte arritur konstituimin e vet nënivel të përgjithshëm kombëtar. Në këtë drejtim, ajo së pari kishte vepruar si njësiti përgjithshëm gueril, ndërsa një vit më vonë, në kuadër të saj, ishte themeluar edhekrahu ushtarak i quajtur Al-Assifa244. Ndërkaq, pas vitit 1970, pra pas dështimit tëluftërave guerile palestineze kundër Jordanisë, Al-Fatahu kishte formuar edheshërbimin e vet sekret, të quajtur Dshihaz al - Rasad. Vetëm pas të ashtuquajturës „luftëgjashtëditëshe“ të përfunduar me disfatë kapitaleushtarake të armatave të bashkuara arabe në luftëkundër Izraelit, udhëheqja e Al-Fatahut ishtebindur në paaftësinë e shteteve arabe për t’i kon-tribuar ushtarakisht zgjidhjes së problemitpalestinez. Kështu, Al-Fatahu kishte marrëvendimin për veprim të pavarur politiko-ushtaraknga shtetet arabe. Mirëpo, rrethanat e ndryshmepolitike dhe ngjarjet e zhvilluara në rajon e kishindetyruar udhëheqjen e Al-Fatahut për pranimin endihmave të kushtëzuara nga shtetet e ndryshmearabe. Kjo njëherëshs kishte ndikuar që vendimi imarrë i Al-Fatahut për pavarësi të plotë ngashtetet arabe, të mbetet vetëm dëshirë e shprehur e udhëheqjes politike të saj. Njëgjendje e tillë kishte vazhduar deri në mars të vitit 1968, kur Al-Assifa (formacionushtarak i Al-Fatahut), së bashku me një formacion ushtarak jordanez, gjatë një bete-je të zhvilluar në Karameh, u kishin shkaktuar humbje të konsideruara forcaveizraelite. Ky sukses i përbashkët ushtarak palestinezo - jordanez, kishte ndikuar nëthyerjen e mitit mbi „pathyeshmërinë e ushtrisë izraelite“ dhe rritjen e besimit dheautoritetit politik të Al-Fatahut në botën palestineze dhe përgjithësisht arabe245. Pasvdekjes së kryetarit Arafat me 11.11. 2004, formacioni ushtarak i Al-Fatahut, Al –Assifa, ishte prezantuar me emër të ri „Brigadat Martire të Jaser Arafatit“ Orientimi ideologjik i organizatës Al-Fatah nuk është përcaktuar qartë.Ndryshe nga grupet e tjera palestineze, Al - Fatahu mund të konsiderohet si lëviz-je nacional - konservatore palestineze, e cila ka për qëllim çlirimin e territoreve tëokupuara palestineze dhe krijimin e shtetit palestinez246. Gjatë viteve të fundit, për244 Krahaso: Franz Wöderman, Terrorismus, Motive, Täter, Strategien, München 1977, f. 253.245 Christian Tuschhoff, Die palästinensische Befreiungsorganisation (PLO) - Kampf an drei Fronten, Die neue Gesellschaft, Nr. 1/1989, f. 43.246 Al - Fatah është shkurtesë e fjalës Harakat Al - Tahir Al - Watani al Filistini (Levizja për Çlirimin e Palestinës) Rolf Tophoven, Palästinensische Kommandos - israelische Abwehr, Aspekte des Guerillakrieges und der Konterguerilla in Nahost; Rolf Tophoven (Hrsg) Politik durch Gewalt, Bonn 1976, f. 73.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 127 :.shkak të pjesëmarrjes në bisedime të drejtpërdrejta me Izraelin (Konferenca eGjenevës) dhe dështimit të rezultateve të pritura, Al-Fatahu e kishte humbur duk-shëm prestigjin e fituar dekada me radhë dhe është ballafaquar me kundërshtimetë ashpra nga i ashtuquajturi „Fronti i Refuzimit“ i formuar brenda Organizatës përÇlirimin e Palestinës. Pas fillimit të Intifadës së Dytë247, në kuadër të Al-Fatahut dyshohet se ështëformuar edhe një fraksion ushtarak, i prezantuar me emrin „Lëvizja Tanzim“. Anëtarët e kësaj lëvizjeje janë kryesisht persona zyrtarë dhe policëpalestinezë të inkuadruar në Administratën Autonomepalestineze. Njëri nga udhëheqësit e „Lëvizjes Tanzim“ ështëedhe zyrtari i lartë palestinez, Marwan Barguti (i burgosur nëprill të vitit 2002 në Ramallah dhe i dënuar në qershor të vitit2004 nga një gjykatë izraelite, me pesë herë burgim të përjet-shëm dhe 40 vjet burg). Lidhur me këtë lëvizje ekzistojnëvetëm të dhënat që ofrohen nga shërbimet izraelite. Pas vdekjes së Arafatit, me 9 janar të vitit 2005, ishtezgjedhur Mahmud Abbas, kryetar i autoriteteve autonomepalestineze. Një muaj më vonë, në Sharm al-Sheichai, Abbasdhe kryeministri Izraelit Ariel Sharon, e kishin nënshkruarmarrëveshjen për armëpushim që kishte ndikuar edhe në për- Jaser Arafat (1929-2004)fundimin e Intifadës së Dytë. Nënshkrimi i kësaj marrëvesh-jeje kishte ndikuar në rënien e autoritetit të kryetarit Mahmud Abbas dhe organizatëssë tij Al-Fatah. Kështu, në zgjedhjet e 25. 01. 2006, Al-Fatah për herë të parë e kishtehumbur dominimin e vet në parlamentin palestinez. Pas kësaj Fitore të Hamasit, në tëgjitha territoret autonome palestineze, kishte filluar një konflikt i armatosur në mesfraksioneve të Al-Fatahut dhe Hamasit, që kishte zgjatur deri në qershor të vitit 2007,kur ishte ndarë territori palestinez, në mes Hamasit që kontrollon Rripin e Gazës dheorganizatës Al-Fatah që kontrollon Bregun Perëndimor të Lumit Jordan.4. Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinës al-Jabhah al-Sha`biyyah li- Ta r r Filas n Georg Habash al Hakim, i lindur në vitin 1926 nëLydda, përkatësisht në Lod dhe i rritur nën ndikimin e ten-247 Intifada e Parë, e njohur me emrin „lufta me gurë“ kishte filluar në vitin 1987. Pas nënshkrimit të „Marrëveshjes së Oslos“ në gusht të vitit 1993, që kishte paraparë formimin e autoriteteve autonome palestineze, kishte përfunduar kjo Intifadë.
    • .: 128 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARsioneve gjithnjë e më të ashpra ndërnacionale që ekzistonin në mes popullsisëarabe dhe asaj izraelite, në vitin 1944 i kishte filluar studimit e mjekësisë nëUniversitetin Amerikan të Bejrutit. Ashtu sikurse ishte formuar grupi politik iArafatit në Egjipt, me ndihmën e Sirisë ishte formuar „Grupi i Bejrutit“, i ciliudhëhiqej nga Dr. Georg Habash. Ky grup i quajtur Arab National Movement(Lëvizja Kombëtare Arabe), në radhë të parë kishte synuar unitetin dhe bashkimine shteteve arabe. Për këtë qëllim, në të gjitha metropolet arabe si, Tunis, Damask,Aden, Bagdat etj., ishin formuar degë të kësaj lëvizjeje - fillimisht panarabe.Doktrina politike e parashtruar nga ky grup nuk kishte ndonjë program konkret, icili do të premtonte realizimin e këtij qëllimi abstrakt248. Në qershor të vitit 1967, pra menjëherë pas disfatave të pësuara arabe nëluftë kundër Izraelit, Dr. Georg Habash kishte kaluar në ilegalitet, duke bërë kthesërrënjësore në kursin e tij politik. Pas paraqitjes së tij të sërishme në opinion,Habash ishte prezantuar si udhëheqës i një organizate me emrin „RiniaGjakmarrëse“. Në vitin 1967, kjo „Rini Gjakmarrëse“, ishte bashkuar me „FrontinPopullor Palestinez“, duke formuar organizatën e përbashkët, me emrin „FrontiPopullor për Çlirimin e Palestinës“ në krye të së cilës ishte zgjedhur Dr. GeorgHabash. Deri në këtë kohë „Fronti Popullor Palestinez“ (Popular Front for the Liberation of Palestine) kishte qenë grup i pavarur politik, përkatësisht terrorist, i udhëhequr nga Ahmed Jibril (ish oficer i lartë i armatës siriane, i diplomuar në Akademinë Mbretërore Ushtarake të Sirisë në Sandhurst). Dy vjet më vonë, pra në fund të vitit 1968 Dshibril me grupin e tij, ishte ndarë nga „Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinës“ dhe kishte formuar „Frontin Popullor për Çlirim- in e Palestinës - Komanda Gjenerale“ (Popular Front for the Liberation of Palestine - General Command). Sipas Jibril, arsyet e ndarjes së tij nga Habashi kishin të bënin me Dr. Georg Habash „dëshirën për vazhdimin e pavarur të luftës së armatosur“249. Ky grup, për shkak të brutalitetit të pashembullt të treguargjatë kryerjes së aksioneve të shumta terroriste dhe radikalitetit ekstrem ideologjik,për shumë vjet me radhë ishte konsideruar si grupi më i rrezikshëm terroristndërkombëtar. Ashtu sikurse „Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinës“ edhe„Komanda Gjenerale“ e saj konsiderohen si fraksione prosiriane.248 Krahaso: Franz Wöderman, Terrorismus, Motive, Täter, Strategien, München 1977, f. 255.249 Rolf Tophoven, Palästinensische Kommandos - israelische Abwehr, Aspekte des Guerillakrieges und der Konterguerilla in Nahost, Rolf Tophoven (Hrsg) Politik durch Gewalt, Bonn 1976, f. 75.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 129 :. Në vitin 1969, për shkak të diferencave të ndryshmeideologjike, nga Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinësishte ndarë edhe „Fronti Popullor Demokratik për Çlirimin ePalestinës“ (Popular Democratic Front for the Liberation ofPalestine) i udhëhequr nga sekretari i përgjithshëm i FPÇP,Nayef Hawatmeh250. Që nga viti 1974 kjo organizatë quhet meemrin e ri „Fronti Demokratik për Çlirimin e Palestinës“. Paskëtyre ndarjeve, në vitin 1972, përkatësisht 1973 kishinpasuar edhe ndarje tjera si ajo e „Frontit PopullorRevolucionar për Çlirimin e Palestinës“ (PRFLP) të udhëhe- Nderimi i martirizimit tëqur nga Salim Darduna, komandant i forcave të FPÇP në një anëtari të FPÇPLibanin Jugor dhe „Frontit Popullor për Çlirimin e Palestinës– Grupi për Operacione Eksterne“ (PFLP-EO) që ishte komanduar nga WadiHaddad, i njohur me emrin „Abu Hani“. Pavarësisht nga këto ndarje të paraqitura, të tëra këto grupime terroristekishin vepruar në bazë të ideologjisë së përbashkët marksiste-leniniste. Këto organizata për shumë dekada me radhë e kishinbojkotuar dhe kundërshtuar politikën paqësore të udhëhequr ngaOÇP-ja dhe kryetari Arafat. Nga këto parime ideologjike ishtesynuar „organizimi i luftës çlirimtare palestineze, e cila duhet tëketë karakterin e një revolucioni gjithëpopullor, të zhvilluarnjëkohësisht në të gjitha shtetet arabe“251. Kjo doktrinë ide-ologjike, për shumë dekada me radhë, ishte përfaqësuar nga Ahmed Jibrilpalestinezi i krishterë, mjeku pediatër dhe marksisti, Dr. GeorgHabash. Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinës, përkatësishtkryetari i saj, Dr. Georg Habash, konsiderohet si iniciator i parëdhe strateg i rrëmbimit të aeroplanëve. Me zbatimin e njëstrategjie të tillë terroriste, ishte ndikuar në bartjen e konfliktitarabo- izraelit edhe jashtë kufijve të Lindjes së Afërt252. Prandaj,për dallim nga qëndrimet politike të OÇP-së dhe kryetarit Arafat, Jihad Jibril250 Christian Tuschhoff, Die palästinensische Befreiungsorganisation (PLO) - Kampf an drei Fronten, Die neue Gesellschaft 1/1989, f. 41.251 Österreichische Militärische Zeitschrift, Nr. 1/82, f. 17, Krahaso: Christian Tuschhoff, Die palästinensische Befreiungsorganisation (PLO) - Kampf an drei Fronten, Die Neue Gesellschaft, Nr. 1/1989, f. 44.252 Me rrëmbimin e aeroplanit izraelit që fluturonte nga Roma për në Algjer, me 28.06. 1968 kishte filluar jo vetëm një fazë e re e luftës palestineze por edhe një formë e re e aktivitetit terrorist ndërkombëtar. Për herë të parë në historinë njerëzore, zëvëndësohet taktika guerile me atë terroriste me qëllim të involvimit në konflikt edhe të shteteve tjera. Sepp Binder Terrorismus, Herausforderung und Antwort, Bonn 1978, f. 38.
    • .: 130 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARFronti Popullor për Çlirimin e Palestinës e kishte trajtuar problemin palestinez sikonflikt ndër-rajonal. Kështu, OÇP-ja gjithmonë ishte përpjekur për mobilizimin ebotës arabe në luftën çlirimtare palestineze, ndërsa Fronti Popullor për Çlirimin ePalestinës dhe kryetari i tij, Dr. Georg Habash, ishin përpjekur për mobilizimin etë gjitha grupeve revolucionare ndërkombëtare (terroriste) në të gjitha pjesët ebotës, me qëllim të krijimit të një institucioni të përshtatshëm ndërkombëtar, i cilido ta siguronte fitoren e komunizmit në botë. „Armiku ynë është Izraeli, ështësionizmi, është imperializmi dhe të gjitha forcat reaksionare në botën arabe“ -kishte deklaruar Habashi253. Ndërkaq, me qëllim të luftimit të suksesshëm të këtijarmiku, zëvendësi i tij, gjeneral Dr. Wadi Hadad (një i krishterë ortodoks, i cili nëvjeshtën e vitit 1977 kishte vdekur në një spital në Berlinin Lindor)254 kishtepropozuar bashkimin dhe koordinimin e aktiviteteve terroriste me „Grupin eCarlos“ dhe të gjitha grupet e tjera revolucionare, që vepronin në Korenë Veriore,Japoni, Evropë dhe në Amerikën Latine. Në vitin 1999, pas disa konflikteve të brendshme palestineze, FrontiPopullor për Çlirimin e Palestinës, së bashku me Al-Fatahun, kishin bërë përpjek-je për ripërtëritjen e OÇP-së. Që nga koha e fillimit të Intifadës së Dytë (viti 2000),„Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinës“, përkatësisht krahu ushtarak i kësajorganizate, „Abu-Ali-Mustafa-Brigaden“ (kata’ib abu ‘ali mustafa) me aksionet eveta, sa spektakulare aq edhe brutale, ishte përpjekur që ta merrte përsëri flamurinudhëheqës në luftë kundër Izraelit. Nga ky qëllim, në tetor të vitit 2001, nga njëpozicion krejtësisht i papritur, ishte vrarë ministri i turizmit në qeverinë e Sharonit,Rechavam Zevi. Kjo vrasje pa dyshim që kishte ndikuar në shpërthimin dramatiktë dhunës politike në Lindjen e Afërt. Deri në vitin 2000 „Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinës“, ishteudhëhequr nga Dr. Georg Habash. Pas këtij viti udhëheqja e kësaj organizate kishtekaluar në duart e komandantit ushtarak Mustafa Ali al-Ali Zabri, i njohur si AbuAli Mustafa, që ishte likuiduar në gusht të vitit 2001, në zyrën e tij në Ramallahnga forcat izraelite. Pastaj udhëheqës i Frontit Popullor për Çlirimin e Palestinësishte emëruar Ahmed Sadat, i njohur si Abu Ghassan. Me 15 janar të vitit 2002, Ahmed Sadat ishte burgosur nga autoritetetautonome palestineze. Pas gjykimit, ai ishte dërguar në vuajtje të dënimit nëBurgun Jericho, që është nën kontrollin e forcave amerikano-angleze. Më 14 marstë vitit 2006, forcat speciale izraelite e kishin sulmuar këtë burg dhe pas rrënimit253 Krahaso: Der Spiegel, Nr. 8/1970, f. 84; Rolf Tophoven, Palästinensische Kommandos - israelische Abwehr, Aspekte des Guerillakrieges und der Konterguerilla in Nahost; Rolf Tophoven (Botues/Autor) Politik durch Gewalt, Bonn 1976, f. 74.254 Krahaso: Franz Wöderman, Terrorismus, Motive, Täter, Strategien, München 1977, f. 265.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 131 :.të tij, e kishin rrëmbyer Ahmed Sadat se bashku me pesë të burgosur të tjerëpalestinezë dhe 200 policë të Shërbimit Autonom Palestinez. Në mesin e person-ave të rrëmbyer kishte qenë edhe Ahad Yusuf Musa Olma, komandant i sapo-emëruar i „Brigadave Abu-Ali-Mustafa“. Me 25. 12. 2008, një gjykatë izraelite, ekishte dënuar Ahmed Sadat me 30 vjet burgim. Sipas vlerësimeve zyrtare, në Bregun Perëndimor të Lumit Jordan, FPÇPështë njëra nga organizatat më të fuqishme palestineze. Krahu ushtarak i kësajorganizate „Brigadat e Abu-Ali-Mustafës“ numëron rreth 800 pjesëtarë. Gjatë sul-mit izraelit, të vitit 2007, kundër Gazës, „Brigadat e Abu-Ali-Mustafës“ kishinmarrë pjesë aktive në mbrojtje të saj.4.1. Sulmet terroriste ndërkombëtare të „FPÇP“ 1968 22.07, Algjer: FPÇP-ja kishte rrëmbyer një aeroplan të kompanisë ajrore izraelite “El Al”i cili fluturonte nga Roma për në Tel - Aviv duke e detyruar që të ulej në Algjer. 26.12, Athinë: FPÇP-ja e kishte sulmuar një aeroplan të kompanisë ajrore izraelite, “ElAl” në Athinë, ku kishte ngelur një udhëtar i vrarë. 28.12, Bejrut: Forcat izraelite kishin ndërmarrë sulm hakmarrës në aeroportin e Bejrutit.Gjatë këtij sulmi ajror ishin shkatërruar 13 aeroplanë të Middle East Airlines. 1969 29.08, Damask: FPÇP-ja për herë të parë kishte rrëmbyer një aeroplan joizraelit, një TWA– Jet (amerikan), i cili fluturonte për në Damask. 1970 02.02, Cyrih: 15 minuta pas fluturimit kishte shpërthyer një bombë e montuar në një aero-plan Boeing 767 zviceran. Të gjithë (47) udhëtarët dhe anëtarët e ekuipazhit, në mesin e tyregjashtë amerikanë dhe 14 izraelitë, kishin vdekur. Përgjegjësinë për këtë sulm e kishte marrëFPÇP-ja. 06.09, Dawson´s Field / Kajro: FPÇP rrëmben tre aeroplanë. Dy prej tyre ishin detyruartë uleshin në Dawson´s Field në Jordani, ndërsa i treti në Kajro. Përpjekja për rrëmbimin edhe tënjë aeroplani të kompanisë ajrore izraelite, El Al, kishte dështuar. Me 09.09 ishte rrëmbyer edhenjë aeroplan i kompanisë BOAC dhe ishte detyruar që ta ndërronte kursin e fluturimit dhe të ulejnë Dawson’s Field. Këto rrëmbime kishin ndikuar në marrjen e vendimit për dëbimin e OÇP-sënga Jordania. 1972 22.02, Aden: FPÇP-ja kishte rrëmbyer një aeroplan të kompanisë ajrore gjermane“Lufthansa”, duke e detyruar të ulej në Aden. Pas pagesës së shumës së kërkuar prej pesë milionëdollarëve dhe një milion dollarë për administratën e Adenit, aeroplani i rrëmbyer dhe udhëtarët etij ishin liruar. 08.05, Lod: Një komando terroriste e FPÇP, e përbërë nga dy meshkuj dhe dy femra kishinrrëmbyer një aeroplan të kompanisë “SABENA” në Lod të Izraelit. Pas disa orëve, forcat specialeizraelite e kishin sulmuar aeroplanin e rrëmbyer, duke i vrarë dy dhe burgosur të gjithë terroristëttjerë. Gjatë shkëmbimit të zjarrit, ishte vrarë edhe një udhëtar.
    • .: 132 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR 30.05, Tel - Aviv: Në emër të Frontit Popullor për Çlirimin e Palestinës, tre shtetasjaponezë, anëtarë të „Armatës së Kuqe Japoneze“,kishin shkaktuar një masakër në aeroportin Lodtë Tel - Avivit, duke vrarë me armë automatike 28 persona që ndodheshin rastësisht në aeroport. 08.07, Bejrut: Në qendër të Bejrutit, nga shpërthimi i një autobombe të montuar izraeliteishte vrarë një funksionar i lartë i FPÇP-së. 1973 28.06, Paris: Nga shpërthimi i një autobombe në Paris, ishte vrarë një përfaqësues i rëndë-sishëm i FPÇ-së në Evropë. 30.12, Paris: Terroristi i njohur Carlos, anëtar i FPÇP-së ishte përpjekur që të vristekryetarin e ndërmarrjes Marks & Spencer, Joseph Sieff. 1974 11.04, Qiryat Shemona: Një komando e FPÇP-së - KGJ kishte depërtuar në Izrael. Paszbulimit të saj gjatë ikjes, ishte strehuar në një ndërtesë në qytetin Qiryat Shemona. Gjatë përlesh-jeve me organet e sigurimit izraelit ishin vrarë të gjithë terroristët dhe 18 qytetarë izraelitë, si dheishin plagosur 16 të tjerë. 13.12, Paris: Në aeroportin e Parisit, Orli, terroristi Carlos kishte sulmuar me raketë njëaeroplan të kompanisë ajrore izraelite El Al. Mirëpo, në vend të aeroplanit izraelit, ishte goditurnjë aeroplan jugosllav. 19.12, Paris: Terroristi Carlos së bashku me grupin e tij kishin hyrë sërish në aeroportin eParisit, Orli. Pas zbulimit të tyre, kishte filluar shkëmbimi i zjarrit me policinë. Pas rrethimit tëtyre, terroristët kishin rrëmbyer disa udhëtarë të rastit dhe së bashku me ta kishin hyrë në një aero-plan, të cilin e kishin detyruar të fluturonte në drejtim të Irakut. 1975 27.06, Paris: Policia e Parisit ishte përpjekur ta burgoste terroristin Carlos. Mirëpo, aiishte larguar nga prita, duke vrarë dy policë dhe informatorin e tyre si dhe duke plagosur policine tretë. 21.12, Vjenë: Një komando e përbërë nga anëtarë të „FPÇP“ dhe „Fraksioni i Armatëssë Kuqe“ të komanduar nga terroristi Carlos, kishin sulmuar selinë e OPEC-ut në Vjenë, dukevrarë tre zyrtarë të punësuar dhe rrëmbyer 11 ministra të vendeve anëtare të OPEC-ut. Ministrate rrëmbyer më vonë ishin liruar në Algjeri. 1976 13.10, Mogadishu: Një komando e përbërë nga anëtarë të „FPÇP“ dhe „Fraksioni iArmatës së Kuqe“, kishin rrëmbyer një aeroplan të kompanisë ajrore gjermane “Lufthansa” dukee detyruar që të ulej në Mogadisho të Somalisë. Forcat e njësisë speciale antiterroriste gjermaneGSG-9, me një sulm të rrufeshëm kishin arritur që të lironin aeroplanin dhe udhëtarët e rrëmbyer.Gjatë këtij aksioni, ishin vrarë vetëm tre terroristë. 1982 16.02, Paris: Forcat policore franceze kishin arritur të burgosnin dy anëtarë të grupit tëCarlosit. Pas kërcënimit të Carlosit për hakmarrje, me 30.03.1982 kishte shpërthyer një bombë emontuar në trenin Tuluz - Paris - Expres, duke vrarë gjashtë udhëtarë dhe plagosur 15 të tjerë. 1985 05.05, Tel - Aviv: Izraeli kishte pranuar këmbimin e 1.154 të burgosurve, ndër të cilët edheanëtarin e Armatës së Kuqe Japoneze, që kishte mbijetuar nga masakra e Lodit, me tre qytetarëizraelitë, të burgosur nga FPÇP - KGJ.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 133 :. 1988 09.12, Bejrut: Forcat ajrore izraelite kishin sulmuar ndërtesën e komandës së përgjithshmetë FPÇP-së, e cila gjendej në afërsi të Bejrutit. Bilanci: 20 zyrtarë palestinezë të vrarë. 1993 31.12, Ramle: Një komando e Frontit Popullor për Çlirimin e Palestinës i kishte likuiduarnë shtëpitë e tyre, Chaim Weizman dhe David Bizin. 1994 12.01, Rishon le Zion: Tre anëtarë të Frontit Popullor për Çlirimin e Palestinës, kishinlikuiduar (në kopshtin e vet) Moshe Becker. 09.01, Jerusalem: Në stacionin e vjetër të autobusëve në Jerusalem kishte shpërthyer njëbombë e montuar nga FPÇP-ja, e cila kishte plagosur 13 persona. 2001 Maj, Rripi i Gazës: Forcat izraelite kishin arritur sekuestrimin e një dërgese me armë, nëtë cilën kishte raketa Katjusha dhe raketa të tjera të tipit tokë - ajër të destinuara për „KomandënGjenerale të Frontit Popullor për Çlirimin e Palestinës“. Gusht, Ramallah: Udhëheqësi i ri i Frontit Popullor për Çlirimin e Palestinës, Abu AliMustafa Sibiri, ishte vrarë në zyrën e tij nga një raketë e telekomanduar izraelite. Në ceremoninëe varrimit ishte paralajmëruar gjakmarrje të menjëhershme. 17.10, Jerusalem: Gjatë largimit nga Hoteli Hyatt, i cili gjendet në Jerusalemin Lindor, metre plumba në kokë ishte vrarë ministri izraelit i Turizmit, Seevi. Kjo kishte qenë vrasja e parë e njëministri izraelit. Seevi kishte qenë i njohur për qëndrimet radikale antipalestineze. Fronti Popullorpër Çlirimin e Palestinës, duke e marrë përgjegjësinë për vrasjen e tij, kishte paralajmëruar edhevrasje tjera të personave publikë izraelitë. 2002 16.02, Karnei Shomron: Në këtë qytet izraelit ishte kryer aksioni i parë vetëvrasës nga FrontiPopullor për Çlirimin e Palestinës. Në qendrën tregtare të qytetit Karnei Shomron, i cili shtrihet në mestë qyteteve Kalkilja dhe Nablus, një palestinez i ri, e kishte aktivizuar eksplozivin e fshehur në trup. Sëbashku me këtë martir palestinez kishin vdekur edhe dy shtetas izraelitë dhe plagosur 27 të tjerë. Prill, Tel - Aviv: Shërbimi Sekret Izraelit i kishte zbuluar përpjekjet e Frontit Popullor përÇlirimin e Palestinës për minimin e disa ndërtesave të larta në Tel - Aviv. Shpërthimi eventual imjeteve në ato ndërtesa do të kishte shkaktuar pasoja katastrofale në njerëz dhe dëme kapitalemateriale. 2003 24. 04, Kfar Save: Një aksion vetëvrasës në stacionin hekurudhor në Kfar Save, kishteshkaktuar vdekjen e një zyrtari të sigurimit izraelit dhe 13 persona tjerë ishin plagosur. 25.12. Geha: Katër izraelitë u vranë dhe mbi 20 të plagosur në një shpërthim vetëvrasësnë një stacion autobusi në qytetin Geha, afër Tel Avivit. 2004 22.05, Bekaot: Një vetëvrasës palestinez, posa ishte afruar te postblloku policor nëBekaoz, kishte aktivizuar mjetin shpërthyes të fshehur në trupin e tij, duke shkaktuar kështu plagos-jen e komandantit izraelit dhe të disa kalimtarëve palestinezë. Përgjegjësinë për kryerjen e këtijsulmi e kishte marrë FPÇP. 01.11, Tel Aviv: Nga pasojat e një shpërthimi vetëvrasës, që kishte ndodhur në TregunKarmel të Tel Avivit, kishin vdekur tre persona dhe ishin plagosur mbi 30 të tjerë.
    • .: 134 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR5. Vetëtima (Al-Saika) Në kuadër të OÇP-së, fraksionin më të madh prosirian e paraqet organiza-ta Al – Saika, e njohur edhe më emrat “As-Sa’iqa”, “Saeqa”, arabisht , qëdo të thotë Vetëtimë. Ky grup terrorist, i themeluar në vitin 1967 nga ushtarët ebatalionit palestinez të armatës siriane, gjatë luftërave civile libaneze të viteve1976/77 kishte luftuar në anën e forcave siriane kundër formacioneve të armato-sura të OÇP-së. Al-Saika mbron pikëpamjet e vjetra sipas të cilave palestinezëtjanë vetëm banorë të një province jugore siriane. Ç’është e vërteta, ky mendim ipërhapur në rajone të ndryshme palestineze dhe siriane, për shumë kohë me radhëkishte qenë edhe qëndrim zyrtar i politikës siriane. Kështu, nga këto bindje të kri-juara, në organizatën terroriste palestineze Al-Saika ishin inkuadruar më tepërshtetas sirianë sesa pjesëtarë të popullit palestinez. Qëndrimin prosirian kjo orga-nizatë e argumenton edhe me faktin se komanda gjenerale e Al-Saikës, së bashkumë të gjitha shërbimet e veta administrative dhe kampet për stërvitje luftarake, janëtë vendosura në Damask dhe në qytetet e tjera siriane. Sipas qëndrimit politik të organizatës Al-Saika, roli i shteteve arabe në zgjid-hjen e çështjes palestineze duhet të jetë vendimtar. Mirëpo, „Palestina e okupuar ështëvetëm pjesë përbërëse e Sirisë dhe pas çlirimit të saj, ajo duhet t’i bashkohet shtetitsirian“255. Ky qëndrim zyrtar i kësaj organizate palestineze, mund të kuptohet vetëmatëherë kur të merret parasysh fakti se kryetari i „Al-Saika“, palestinezi i quajturSuheir Mosein, ishte oficer i lartë i armatës siriane dhe anëtar i të ashtuquajturës„Komanda e Brendshme“ - organit më të lartë shtetëror dhe partiak (i Partisë BATH)të Sirisë. Ky institucion ndihmës i kryetarit Asad, gjatë luftës qytetare libaneze ishteshfrytëzuar me qëllim të dëmtimit të OÇP-së. Pra, me gjithë faktin se kryetari i Al-Saika kishte qenë një palestinez, i cili sipas detyrës zyrtare kishte qenë edhe anëtar iKomitetit Ekzekutiv të OÇP-së dhe sipas radhës edhe udhëheqës i Shërbimit përÇështje Ushtarake të kësaj organizate gjithëpalestineze, gjatë luftës qytetare libaneze,Suheir Mosein së bashku me organizatën e tij, Al-Saika, kishte luftuar kundër OÇP-së 256. Ky konfrontim, por edhe bashkëpunim i njëkohësishëm me strukturat e OÇP-së, i kishte mundësuar pushtetit sirian jo vetëm ushtrimin e influencës, por edhe mba-jtjen e kontrollit të plotë mbi disa struktura dhe subjekte të caktuara të OÇP-së. Organizata terroriste palestineze Al-Saika, aktivitetin e vet kryesor e kishteorientuar në Lindjen e Afërt. Mirëpo, në disa raste kjo organizatë kishte ndërmar-rë edhe sulme terroriste ndërkombëtare. Njëri prej sulmeve më të rëndësishme255 Krahaso: Christian Tuschhoff, Die palästinensische Befreiungsorganisation (PLO) - Kampf an drei Fronten, Die Neue Gesellschaft 1/1989, f. 43.256 Krahaso: Franz Wöderman, Terrorismus, Motive, Täter, Strategien, München 1977, f. 254.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 135 :.kishte ndodhur vetëm tetë ditë para fillimit të luftës arabo-izraelite (tetor, 1973) nëMarchegg të Austrisë. Këtu ishte sulmuar një tren special i udhëtarëve, me të cilinudhëtonin emigrantët izraelitë nga Bashkimi Sovjetik. Që nga fillimi i viteve ‘90, kjo organizatë nuk ka kryer ndonjë sulm tënjohur terrorist. Për këtë arsye, Al-Saika nuk është regjistruar në listën e BE-së osetë ShBA-së, si grup ose organizatë terroriste. Që nga viti 2007, Al-Saika udhëhiqetnga Farhan Abu Al-Hayja. Ndërsa përfaqësues i saj në OÇP, është Muhammad al-Khalifa. Për fuqinë influencuese të kësaj organizate, flet edhe fakti se në vitin1970, udhëheqës i sektorit ushtarak të Organizatës për Çlirimin e Palestinës, ishteemëruar përfaqësuesi i Al-Saikës, Muhsin and al-Qadi.6. Shtatori i Zi Kjo organizatë e fshehtë palestineze ishte formuar gjatë luftës qytetarelibaneze të viteve 1970 dhe 1971. Themelimi i kësaj organizate, ishte i lidhur mengjarjen kur ushtria e Mbretit të Jordanisë, Husein, kishte ndërmarrë aksion tëgjerë me qëllim të shkatërrimit sistematik të çdo strukture të organizuar palestinezenë Jordani dhe dëbimit të përgjithshëm të OÇP-së nga Jordania. Që nga mesi iviteve ‘60, territori shtetëror jordanez kishte filluar të shfrytëzohet si bazë kryesorepër stacionimin e formacioneve të ndryshme të armatosura palestineze. Pas disakonflikteve të fuqishme politike, në shtator të vitit 1970, ushtria mbretërore jor-daneze kishte filluar të kryente masakra sistematike mbi pjesëtarët e popullitpalestinez, të strehuar në kampe të ndryshme në Jordani. Masakrat më të njohuranë këtë drejtim janë ato të kryera në kampet Sabra dhe Shatila. Pas përfundimit tëfushatës ushtarake kundër OÇP-së „ishin evidentuar mbi 20.000 qytetarë të vrarëpalestinezë dhe ishte konstatuar shkatërrimi i plotë i të gjitha strukturave të orga-nizuara politike palestineze në Jordani dhe dëbimi i OÇP-së nga ky shtet“257. Kjoekspeditë ushtarake duhet kuptuar vetëm në raport me aktivitetin terrorist të disagrupeve dhe organizatave palestineze si dhe përpjekjeve të OÇP-së për vendosjene pushtetit të saj paralel në enklavat e shumta palestineze në Jordani. Lidhur me fenomenin „Shtatori i Zi“ ekzistojnë informata të shumta.Mirëpo, gjatë analizimit të tyre, shumë shpejt fitohet bindja se një pjesë e madhee tyre ka të bëjë vetëm me spekulime. Shumica absolute e këtyre burimeve, me tëdrejtë e konstaton faktin se „Shtatori i Zi“ (në qoftë se me të vërtetë ishte organi-zatë sekrete), përbëhej ekskluzivisht nga anëtarë të organizatës palestineze „Al-257 Nachdem die „PLO“ 1970/71 aus Jordanien vertrieben worden war, hatte sie daher mit großer Energie versucht, zumindest im Libanon eine gut organisierte Ausgangslage auszubauen. Më gjërsisht: Jochen Hippler/Andrea Lueg, Gewalt als Politik, Terrorismus und Intervention im Nahen Osten, Bonn 1987, f. 34, 36.
    • .: 136 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARFatah“ (anëtare e OÇP-së, kryetar i së cilave ishte Jaser Arafat). Nga ana tjetër,ekzistojnë edhe informata, të cilat flasin se kjo organizatë nuk paraqet asgjë tjetërpërveç bashkimit të disa terroristëve të rebeluar ose të larguar nga grupet endryshme palestineze258. Sipas burimeve të verifikuara „Shtatori i Zi“ në kohën e kulmit të vetkishte rreth 200 anëtarë të organizuar në disa njësi tejet sekrete dhe të përbëranga palestinezët më radikalë. Askush nga ata nuk informohej në mënyrë para-prake me planifikimin ose përgatitjen e aksioneve terroriste dhe as që merrtepërgjegjësinë për kryerjen tyre. Çdo aksion i tillë, ishte „në shërbim të çështjesmadhore arabe“. Kjo vendosmëri e dëshmuar, jo vetëm në aspektin retorik, poredhe me vepra konkrete, duke i „ndëshkuar dhe ekzekutuar tradhtarët endryshëm arabë, të cilët kishin vepruar në kundërshtim me obligimin më të lartëkombëtar (shkatërrimin e Izraelit), kishte ndikuar që kësaj organizate (nga qar-qet e ndryshme arabe) t’i përshkruhet edhe epiteti i krenarisë dhe ndërgjegjesmbarë arabe259. Udhëheqës i parë i “Shtatorit të Zi” kishte qenë palestinezi katolik meshtetësi libaneze, Fuad Shemali. Ky gjatë viteve të para të udhëheqjes, e kishte ori-entuar organizatën e vet, kryesisht në drejtim të likuidimit të shtetasve të rëndë-sishëm izraelitë ose rrëmbimit të tyre me qëllim të detyrimit të udhëheqjes izraelitepër koncesione të ndryshme. Më vonë kishte filluar edhe strategjia e zhvendosjessë dhunës terroriste, respektivisht bartjes së konfliktit palestinez edhe jashtë kufi-jve të Lindjes së Afërt. Kështu, fushëbeteja e “Shtatorit të Zi” ishte kudo, ku ishinedhe armiqtë e popullit palestinez. Fuad Shemali si armiq i kishte trajtuar izraelitëtdhe të gjithë ata që u ndihmojnë atyre. Mirëpo, për dallim nga organizatat e tjerapalestineze, „Shtatori i Zi“, asnjëherë nuk e kishte praktikuar taktikën e rrëmbim-it të aeroplanëve. Më vonë, udhëheqës i “Shtatorit të Zi” ishte emëruar Khalil Al-Wazir, i njo-hur me emrin Abu Jihad (ish-shef operativ i kryetarit Arafat dhe ish-bashkëpunë-tori i tij më i ngushtë). Ky, njëherit, ishte identifikuar edhe si përgjegjës kryesorpër masakrën e Munihut të vitit 1972. Në të vërtetë, pas kësaj masakre kishte fil-luar edhe lufta e përgjithshme në mes të Shërbimit Sekret Izraelit Mosad dhe struk-turave të OÇP-së. Mosadi ishte përcaktuar për identifikimin dhe likuidimin e tëgjithë atyre që në çfarëdo aspekti kishin kontribuar në kryerjen e Masakrës sëMunihut. Mirëpo, nga një pretekst i tillë ishin sulmuar dhe likuiduar shumë funk-sionarë të pafajshëm palestinezë. Rasti më flagrant kishte ndodhur në prill të vitit258 Dieter Schröter, Terrorismus, Gewalt mit politischem Motiv, München 1986, f. 153.259 Carl E. Buchalla, Palästinensische Befreiungsorganisation, në librin: Friedrich Hacker, Terror, Mythos - Realität - Analyse, Wien 1973, f. 279.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 137 :.1973, kur një komando sekrete izraelite, kishte sulmuar selinë e OÇP-së në Bejrut.Gjatë këtij sulmi, ishin likuiduar shumë udhëheqës të OÇP-së, në mesin e tyre edheshefi i Shtabit të Al-Fatahut, Mohammed Youssef. Në kohën kur OÇP-ja dhe kryetari Arafat ishin orientuar në zgjidhjen diplo-matike të problemit palestinez, disa organizata dhe grupe radikale palestineze meemra ekzotikë, kishin refuzuar çdo nismë që nuk e parashikonte qartë dhe publik-isht shkatërrimin e Izraelit. Në këtë drejtim edhe „Shtatori i Zi“ me qëllim që t’ishkaktonte OÇP-së vështirësi diplomatike, kishte ndërmarrë aksione të fuqishmeterroriste ndërkombëtare. Pas zgjedhjes së rrugës diplomatike, si rrugë që jepte shpresa për zgjidhjene drejtë të problemit palestinez, në nivel të OÇP-së ishte marrë vendimi që të moslejohej minimi i kësaj rruge me aksione të papërgjegjshme terroriste. Mirëpo, kyqëndrim politik ishte kundërshtuar fuqishëm nga „Shtatori i Zi“. Kjo organizatë,duke e konsideruar si kapitullues politikën e udhëhequr nga Jaser Arafati, kishtevazhduar të ndërmerrte sulme komprometuese terroriste. Njëri prej këtyre sulmevekishte ndodhur më 05.09.1986 në Karaçi, kur një komando terroriste e Abu Jihadkishte rrëmbyer një aeroplan amerikan. Ndërkaq, një ditë më vonë ishte kryer edhenjë masakër në Sinagogën Neve Shalom të Stambollit. Gjatë marrjes në pyetje tëterroristëve të mbijetuar në Karaçi si dhe gjatë vlerësimit të informatave lidhur megjakderdhjen e shkaktuar në Stamboll, ishte argumentuar kryerja e drejtpërdrejtë ekëtyre sulmeve nga Shtatori i Zi. Këto sulme terroriste ishin gjykuar ashpër nga kryetari Arafat. Më vonë, kyishte distancuar edhe nga rrëmbimi i anijes luksoze italiane „Achille Lauro“, qëkishte ndodhur një vit më parë (7.10.1985), dhe së bashku me kryetarin e FrontitPopullor për Çlirimin e Palestinës, Dr.Georg Habash, kishin publikuar vendiminpër ndërprerjen e çdo akti të dhunës politike jashtë territoreve të okupuarapalestineze. Një vendim i tillë ishte marrë nga bindja e krijuar se aksionet terror-iste të ekzekutuara jashtë kufijve të Lindjes së Afërt, nuk ndikonin në sensibiliz-imin e çështjes palestineze, por në humbjen e simpatisë dhe mirëkuptimit ndaj vua-jtjeve të këtij populli.6.1. Sulmet terroriste ndërkombëtare të „Shtatorit të Zi“ 1971 20.07, Romë: „Shtatori i Zi”, kishte sulmuar zyrën e linjës ajrore jordaneze në Romë. 28.11, Kajro: Një komando e „Shtatorit të Zi“, kishte likuiduar në Kajro kryeministrin jor-danez ,Wasfi Tal.
    • .: 138 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR 1972 06.02, Këln: Grupi terrorist „Shtatori i Zi“ kishte marrë përgjegjësinë për ekzekutimin epesë punëtorëve jordanezë në Këln. 08.05, Vjenë: Pesë terroristë, anëtarë të organizatës „Shtatori i Zi“, kishin rrëmbyer njëaeroplan të kompanisë ajrore “Sabena”, i cili fluturonte nga Vjena për në Athinë, duke e detyruartë ulej në Tel - Aviv. Për lirimin e aeroplanit dhe udhëtarëve të rrëmbyer, ishte kërkuar lirimi i 317luftëtarëve palestinezë nga burgjet izraelite. Forcat speciale izraelite e kishin liruar aeroplanin errëmbyer, duke i likuiduar vetëm tre terroristë. 05.09, Munih: Disa minuta para orës pesë tëmëngjesit, në hotelin luksoz ku ishte vendosur ekipi isportistëve izraelitë, kishte depërtuar një komando ter-roriste, e përbërë nga tetë anëtarë të „Shtatorit të Zi“.Këta, me qëllim të demonstrimit të forcës dhe vendos-mërisë së tyre, menjëherë kishin vrarë dy sportistëizraelitë, ndërsa të tjerët i kishin rrëmbyer. Për lirimin ekëtyre sportistëve, terroristët palestinezë kishin kërkuarlirimin e 236 palestinezëve nga burgjet izraelite dhe të Terroristët me 05.09.1972 në Munihpesë terroristëve gjermanë të dënuar në Gjermani.Gjatë negociatave me terroristët ishte arritur „mar-rëveshja“ për bartjen e terroristëve dhe sportistëve të rrëmbyer me dy helikopterë transportues derinë bazën e caktuar ushtarake, prej së cilës pastaj me aeroplanin e kërkuar do të fluturonin për nëEgjipt, ku ishte paraparë këmbimi i sportistëve të rrëmbyer me të burgosurit e kërkuar (qeveriaegjiptiane e kishte mohuar të drejtën e uljes së këtij aeroplani në territorin e vet). Mirëpo, ende pahyrë të gjithë terroristët në aeroplan, mbi ta ishte hapur zjarr. Nga pasojat e shkëmbimit të zjarritishin vrarë 11 sportistë izraelitë dhe një polic gjerman. Ndërkaq, nga ana e terroristëve ishin vrarëkatër dhe plagosur tre. Për fatin e njërit prej tyre nuk dihet. Pas një muaji këta tre terroristë të mbi-jetuar ishin liruar, duke u këmbyer me udhëtarët e një aeroplani të rrëmbyer gjerman. 1973 01.03, Khartum: Gjatë një aksioni të „Shtatorit të Zi“ për pushtimin e Ambasadës sëArabisë Saudite në Khartum, ishin vrarë dy diplomatë amerikanë dhe një belg. 10.04, Bejrut: Si reagim hakmarrës ndaj aktiviteteve terroriste të „Shtatorit të Zi“, njëkomando speciale izraelite e kishte sulmuar qendrën e OÇP-së në Bejrut. Pas likuidimit të treudhëheqësve të lartë palestinezë dhe 13 zyrtarëve të tjerë, komandoja izraelite ishte tërhequr mehelikopter nga Bejruti. 02.07, Lillehammer: Agjentët sekretë izraelitë e kishin likuiduar gabimisht një kameriermaroken në Lillehammer, duke menduar se ishte udhëheqësi i kërkuar i „Shtatorit të Zi“. Policianorvegjeze i kishte burgosur agjentët e lajthitur, ndaj të cilëve më vonë ishte shqiptuar edhe dëni-mi i merituar me burg. 1979 22.01, Bejrut: Shpërthimi i një autobombe të kurdisur në Bejrut e kishte shkaktuar vdek-jen e ideologut të masakrës së Munihut, Ali Hassan Salameh. 1981 27.06, Varshavë: Në hotelin luksoz të Varshavës “VICTORIA”, me një breshëri plumbashishte qëlluar njëri nga komandantët e „Shtatorit të Zi“ Abu Daoud, i cili edhe përkundër plagëve tërënda kishte shpëtuar.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 139 :. Të gjitha këto vrasje i kishte kryer njësiti special i Shërbimit Sekret Izraelit Mosad, i njo-hur me emrin “Caesarea”. Ky njësit i komanduar nga ish kryeministri izraelit Ehud Barak, i kishteidentifikuar dhe në shtete të ndryshme të botës i kishte likuiduar 20 palestinezët e akuzuar përpjesëmarrje në “Masakrën e Munihut”.7. NAYLP „Rinia Kombëtare Arabe për Çlirimin e Palestinës“ Gjatë vitit 1973 në skenën terroriste palestineze ishte paraqitur edhe njëorganizatë e re me emrin „Rinia Kombëtare Arabe për Çlirimin e Palestinës“. Kjoorganizatë ishte themeluar dhe udhëhequr nga ish-funksionari i lartë i Al-Fatahut,Ahmad Al - Ghafour, i njohur me emrin Abu Mahmud. Kjo organizatë e financuarkryesisht nga Libia, për herë të parë ishte paraqitur më 05.08.1973, gjatë sulmitkundër një aeroplani amerikan të kompanisë ajrore TWA, i cili sapo kishte aterru-ar (nga Tel - Avivi) në Athinë. Gjatë këtij sulmi terrorist kishin vdekur pesë per-sona dhe ishin plagosur 55 të tjerë. Më 05.09.1973 ishin burgosur në Romë pesë palestinezë të identifikuar sianëtarë të „Rinisë Kombëtare Arabe për Çlirimin e Palestinës“. Ky grup kishteqenë i armatosur me raketat e njohura sovjetike SAM-7. Me këto armë, që kishinprejardhje nga Libia, ishte planifikuar sulmi kundër një aeroplani të kompanisëajrore izraelite El Al, i cili duhej të ulej në Romë. Pas këtij dështimi, më datën17.12.1973 kishin ardhur përsëri në Romë terroristë të tjerë, anëtarë të organizatës„Rinia Kombëtare Arabe për Çlirimin e Palestinës“. Këta, me të arritur në aeroport,e kishin sulmuar me bomba dore një aeroplan amerikan të kompanisë ajrore “PanAm”, duke shkaktuar një shpërthim të fuqishëm zjarri. Nga pasojat e shpërthimitnë aeroplan, kishin vdekur 32 udhëtarë. Pas këtij sulmi, terroristët kishin arritur tërrëmbenin një aeroplan gjerman të kompanisë ajrore “Lufthansa”, dhe ta detyroninkapitenin të fluturonte nga Roma. Në shtator të vitit 1974, anëtarët e „Rinisë Kombëtare Arabe për Çlirimin ePalestinës“, kishin montuar një bombë në një aeroplan amerikan të kompanisëajrore “TWA”, i cili duhej të fluturonte nga Tel - Avivi nëpër Athinë për në Nju-Jork. Nga pasojat e shpërthimit të kësaj bombe ishin vrarë 88 udhëtarë dhe anëtarëte ekuipazhit. Ky sulm terrorist ishte konsideruar i tepërt dhe joproduktiv ngaudhëheqja e lartë e OÇP-së dhe kryetari i saj Arafat. Katër ditë më vonë, Shërbimii Sigurimit të OÇP-së kishte burgosur Ahmad al - Ghafour, përkatësisht AbuMahmoud, të cilin një gjykatë e instaluar e Al-Fatahut e kishte dënuar me vdekje.Ekzekutimi i Abu Mahmoud, i bërë më 12.09.1974, shënon edhe fundin e kësajorganizate terroriste.
    • .: 140 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR8. Brigadat e Martirëve Al - Aqsa Kata`ib Shuhada`Al – Aqsa Në vitin 950 para epokës sonë, mbreti i tretë izraelit,Salomon, e kishte realizuar dëshirën e babait të tij, Davidit, përndërtimin e një tempulli fetar në Kodrën Mario të Jerusalemit.Ky objekt fetar, i quajtur me emrin „Tempulli Salomon”, ishteshkatërruar nga babilonasit në vitin 586 para epokës sonë. Pas70 vjetëve, nipi i mbretit të internuar izraelit (Jehonja nga Juda)Serubbabel, kishte arritur rindërtimin e tempullit të shkatërruarizraelit, i cili ishte quajtur me emrin e ri „Tempulli Serubbabel”. Në vitin 21 paraepokës sonë, ky tempull ishte rindërtuar sërish dhe ishte quajtur sipas emrit të mbretitHorodosi i Madh „Tempulli i Horodesit”. Që nga ato kohëra „Kodra Mario” eJerusalemit ishte quajtur Kodra e Tempujve. Sipas botëkuptimit fetar izraelit „ngadheu i kësaj kodre zoti e ka krijuar njeriun e parë, Adamin260. Pas pushtimit të Palestinës nga forcat arabe, në vitin 644, në themelet e tem-pullit të shkatërruar izraelit, ishte ndërtuar Xhamia Al-Aqsa (( masjidal-aqsâ ). Sipas traditës islame, kjo xhami e paraqet njërin nga tri objektet krye-sore fetare ngase profeti Muhamet nga Kodra e Tempujve ku ishte ndërtuarxhamia, kishte shkuar në qiell për ta pranuar Kuranin261. Al-Haramal-Sharif, Xhamia Al-Aqsa dhe muret e tempullit të shkatërruar izraelit që shërbejnë për lutje fetare260 Chronik der jüdischen Geschichte, http://www.juedisches-recht.de/Israel-Chronik.html261 Pas okupimit të Jerusalemit nga forcat arabe, që kishte ndodhur në shek.VII, në themelet e tepullit të shkatërruar izraelit ishte ndërtuar xhamia Al-Aqsa, www.uni-protokolle.de/Lexikon/Tempel_in_Jerusalem.html
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 141 :. Pas “çlirimit” përkatësisht okupimit të Jerusalemit nga Izraeli, që kishtendodhur në vitin 1967, kishin filluar të parashtrohen edhe kërkesat për zhvendos-jen e xhamisë Al-Aqsa në Mekë. Sidomos pas fillimit të fushatës zgjedhore të vitit2000, kërkesat e tilla ishin bërë pjesë e fjalimeve zgjedhore të shumë funksion-arëve të lartë izraelitë. Kërkesat e tilla natyrisht se i kishin provokuar edhe mëshumë ndjenjat e lënduara nacionale dhe fetare të popullit palestinez. Më28.09.2000, shefi i atëhershëm i opozitës izraelite Ariel Sharon, i shoqëruar nga1000 policë të armatosur rëndë, kishte vizituar mbeturinat e tempullit të shkatërru-ar izraelit në „Kodrën e Tempujve”, ku ndodhet edhe xhamia Al-Aqsa. Në kontesttë zhvillimeve politike dhe fjalimeve zgjedhore, kjo vizitë e kuptuar si provokimnacional, kishte shkaktuar protesta masive. Shuarja e përgjakshme e kësaj revolte(katër palestinezë të vrarë dhe mbi 200 të plagosur), kishte ndikuar në acarimin eraporteve edhe ashtu armiqësore në mes këtyre dy popujve. Që nga ajo ditë, kishtefilluar një valë e re e kryengritjes palestineze, e quajtur me emrin Al-Aqsa-Intifada(intifadë do të thotë çlirim, heqje qafe)262. Në emër të rreth 70 viktimave të rëna gjatë masakrës Al-Aqsa të 27.09.1996dhe atyre të Intifadës së filluar palestineze, disa funksionarë të lartë të organizatësAl- Fatah si Raed Karmi, Nasser Awais dhe Yasser Badavi, në vitin 2001 e kishinthemeluar njësitin gueril të quajtur „Brigadat e Martirëve Al-Aqsa”263. Me gjithëfaktin se grupi i Brigadave të Martirëve Al-Aqsa e mban emrin e një simboli fetardhe shërbehet me metoda të njëjta veprimi si organizata HAMAS dhe XhihadiIslamik Palestinez, ai nuk konsiderohet si grup terrorist islamik sepse ideologjia eveprimit të tij nuk është fetare, por kombëtare. Qëllimi i Brigadave të MartirëveAl-Aqsa është dëbimi i forcave izraelite nga trojet e okupuara palestineze gjatëvitit 1967 me qëllim të themelimit të shtetit të lirë palestinez264. Brigadat e Martirëve Al-Aqsa janë të përbëra nga një numër i madh injësiteve të vogla guerile, që operojnë në Bregun Perëndimor të lumit Jordan, nëRripin e Gazës dhe në Jerusalem. Gjatë vitit 2001, në shënjestër të brigadierëvepalestinezë kishin qenë pozicionet ushtarake izraelite në territoret e okupuara, trad-htarët palestinezë dhe banorët izraelitë të ardhur me qëllim të kolonizimit të tokavepalestineze. Ndërkaq, një vit më vonë, kishin filluar edhe sulmet e armatosurabrenda territorit shtetëror izraelit. Sipas disa të dhënave, deri në fund të vitit 2002,nga sulmet e armatosura të Brigadave të Martirëve Al-Aqsa, kishin vdekur mëtepër izraelitë sesa nga sulmet e organizatës HAMAS265.262 www.uni-protokolle.de/Lexikon/Al-Aqsa-Intifada.html263 The „al-Aqsa Intifada“ – An Engineered Tragedy, Don Radlauer, International Policy Institute for Counter Terrorism, Mai 2003. f. 8, 21.264 http://www.stura.uni-leipzig.de/~farao/gruppen/al-aqsa.htm265 Terrorism: Questions&Answers, www.cfrterrorism.org/groups/alaqsa.html
    • .: 142 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Duke e modifikuar strategjinë e veprimit terrorist, njëri nga udhëheqësit eBrigadave të Martirëve Al-Aqsa, Read Karmi kishte deklaruar: „ashtu sikurseHezb-Allahu me aksionet e veta vetëvrasëse që kishte dëbuar forcat izraelite ngajugu i Libanit, ashtu do të dëbohen edhe izraelitët nga tokat e pushtuarapalestineze”266. Kështu, në janar të vitit 2002, udhëheqja e këtij grupi gueril e kishtemarrë përgjegjësinë për kryerjen e sulmit të parë vetëvrasës nga një femërpalestineze. Ndërkaq, në mars të vitit 2002, pas një aksioni vetëvrasës nëJerusalem, Shtetet e Bashkuara të Amerikës i kishin regjistruar „Brigadat eMartirëve Al-Aqsa” në listën e grupeve terroriste ndërkombëtare267. Në gusht të vitit 2001, nga shpërthimi i një autobombe, ishte vrarë njëri ngaudhëheqësit kryesorë të Brigadave të Martirëve Al-Aqsa, Jaser Badavi (vëllai iNaser Badavit). Më 14.02.2002, në mënyrë të ngjashme ishte likuiduar edhe RaedKarmi. Dy muaj më vonë ishte burgosur udhëheqësi i tretë në hierarkinë koman-duese të këtij grupi gueril, zyrtari i forcave të sigurimit nacional (National SecurityForce) të kryetarit Arafat, Nasser Awais. Gjatë muajit prill dhe maj të vitit 2002,një njësit i brigave palestineze kishte pushtuar Kishën e Lindjes së Krishtit nëBetlehem. Pas zgjidhjes paqësore të këtij rasti, të arritur me ndërmjetësimin diplo-matik të Vatikanit, 13 rrëmbyes ishin dëbuar në Evropë. Pas këtij rasti, më22.05.2002, ishte likuiduar edhe zëvendëskomandanti i Brigadave të Martirëve Al-Aqsa, Mahmud Abdallah at-Titi. Me gjithë goditjet e pësuara, ekspertët vlerësojnëse numri i Brigadave të Martirëve Al-Aqsa është në rritje e sipër. Për momentinvlerësohet se kjo „brigadë” ka në dispozicion rreth 1000 aktivistë të organizuar nëqindra formacione luftarake. Akuzat dhe kërcënimet që i bëheshinkryetarit Arafat lidhur me aktivitetin e këtyre„brigadave” kishin të bëjnë me dyshimin seBrigadat e Martirëve Al-Aqsa ishin themelu-ar nga Al-Fatahu me qëllim të shpëtimit tëautoritetit politik, që kishte filluar të humbetpas fillimit të negociatave të dështuara dhekomprometuese me Izraelin. Lidhur me këtodyshime, disa udhëheqës të këtij grupi ter- Luftëtarët e Brigadave Al-Aqsarorist, kishin deklaruar se „janë pjesë për-bërëse e Al Fatahut”(Maslama Thabet, etj.). Ndërsa të tjerët, si Naser Badavi, e266 The al-Aqsa Martyrs Brigades – A Political Tool with an Edge, Yael Shahar, International Policy Institute for Counter Terrorism, 24. März 2002; Krahaso: The „al-Aqsa Intifada“ – An Engineered Tragedy, Don Radlauer, International Policy Institute for Counter Terrorism, 21. Maj 2003.267 U.S. Department of State, Patterns of Global Terrorism, www.state.gov/documents/organization/31912.pdf
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 143 :.kishin mohuar autoritetin komandues të Jaser Arafatit. Nga ana tjetër, zyrtarët eAdministratës Autonome Palestineze kishin deklaruar se emrat e aktivistëve tëkëtyre „brigadave”, figurojnë në listat e pagave të Pushtetit Autonom Palestinez, tëthemeluar nga Al-Fatahu. Në prill të vitit 2002, Shërbimi Sekret Izraelit e kishtepublikuar një dokument të nënshkruar nga kryetari Arafat për financimin eaktiviteteve të Brigadave të Martirëve Al-Aqsa. Bazuar në origjinalitetin e këtijdokumenti, ShBA-të dy muaj më vonë kishin marrë vendimin për ndërprerjen epërkrahjes politike ndaj kryetarit Arafat268. Në nëntor të vitit 2003, nga gazetarët e BBC-së ishte publikuar njëdokument që dëshmonte pagesën prej 50.000$ në muaj, që paguante rregullisht Al-Fatahu për Brigadat e Martirëve Al-Aqsa269. Lidhur me këtë çështje, në qershor tëvitit 2004, kryeministri palestinez Ahmed Qurei kishte deklaruar: “Ne kemideklaruar qartë se dëshmorët e Brigadave të Martirëve Al-Aqsa, janë pjesë eFatahut“. Ne jemi të angazhuar për ta dhe Fatahu mban përgjegjësi të plotë përveprimet e këtij grupi.” Ndërsa një muaj më vonë, sërish kishte deklaruar“Brigadat e Martirëve Al-Aqsa janë krahu ushtarak i lëvizjes Al-Fatah”.270 Më 14.07. 2007, Zakaria Zubeidi, komandanti i Brigadave të Martirëve Al-Aqsa për Jenin dhe Bregun Perëndimor të Lumit Jordan, kishte deklaruar se do tandërpresë luftën kundër Izraelit pasi që kryeministri izraelit Ehud Olmert, kishtebërë faljen e kushtëzuar të 178 terroristëve palestinezë. Që nga ajo kohë vërehetrënia intensive e sulmeve terroriste të Brigadave të Martirëve Al-Aqsa.8.1. Kronikë e sulmeve terroriste të Brigadave të Martirëve Al-Aqsa 2002 Janar, Palestinë: Me një raketë të telekomanduar ishte likuiduar udhëheqësi i Brigadavetë Martirëve të Al-Aqsa, Raed Karmi, së bashku me gruan dhe fëmijët e tij. 17.01, Hadera: Në qytetin izraelit, Hadera, në orët e mbrëmjes, një anëtar i Brigadave tëMartirëve të Al-Aqsa ishte përpjekur të depërtonte në një sallë vallëzimi. Kur ishte ndaluar nga sig-urimi izraelit, ai e kishte nxjerrë revolen dhe kishte hapur zjarr. Pastaj kishte filluar të hidhtegranata dore edhe në drejtim të personave të pranishëm në sallë. Pas likuidimit të atentatorit, ishinkonstatuar edhe gjashtë izraelitë të vrarë dhe 33 të plagosur. 22.01, Jerusalem: Në rrugën Jaffa - Street, e cila gjendet në qendër të Jerusalemit, njëanëtare e Brigadave të Martirëve të Al-Aqsa, kishte filluar të zbrazte breshëri plumbash kundërqytetarëve të rastësishëm. Ajo para se të likuidohej kishte vrarë dy gra izraelite dhe plagosur 29shtetas të tjerë izraelitë. Ky kishte qenë sulmi i parë vetëvrasës i një femre palestineze. 06.02, Hamara: Dy anëtarë të Brigadave të Martirëve Al-Aqsa, të mbrojtur nga errësira268 U.S. Department of State, Patterns of Global Terrorism, www.state.gov/documents/organization/31912.pdf269 http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3243071.stm270 http://www.eufunding.org/accountability/AbuToameh_Fatah_AksaMartyrs.html
    • .: 144 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARkishin sulmuar një vendbanim të ri izraelit të ndërtuar në luginën e Lumit Jordan, në afërsi tëqytetit Hamara. Gjatë këtij sulmi të befasishëm ishte vrarë një ushtar dhe dy banorë izraelitë.Banorët e mobilizuar kishin arritur likuidimin e sulmuesve. 25.02, Jerusalem: Dy anëtarë të Brigadave të Martirëve të Al-Aqsa, kishin hapur zjarr nëdrejtim të udhëtarëve të një stacioni të autobusëve në veri të Jerusalemit. Nga plagët e marra kishtevdekur një polic dhe ishin plagosur 10 izraelitë të tjerë. Forcat izraelite kishin arritur likuidimin eatentatorëve. Shkurt: Shtetet e Bashkuara të Amerikës e kishin regjistruar organizatën e Brigadave tëMartirëve Al-Aqsa në listën e organizatave dhe grupeve terroriste ndërkombëtare. 02.03, Beit: Një anëtar i Brigadave të Martirëve të Al -Aqsa, i veshur me rroba tradi-cionale izraelite, kishte hyrë në një sinagogë dhe në mesin e besimtarëve izraelitë kishte aktivizuareksplozivin e fshehur në trup. Nga ky sulm vetëvrasës kishin vdekur nëntë besimtarë izraelitë dheishin plagosur 57 të tjerë. 03.03, Ofra: Një snajperist i Brigadave të Martirëve të Al-Aqsa kishte vrarë shtatë ushtarëdhe tre qytetarë izraelitë, si dhe kishte plagosur 15 të tjerë. Në të njëjtën kohë, nga pasojat eshpërthimit të një bombe të montuar në Rripin e Gazës, ishte vrarë një ushtar izraelit dhe ishinplagosur disa të tjerë. 09.03, Netanjah: Në orët e mbrëmjes, në një rrugë të qytetit Netanjah, dy anëtarë tëBrigadave të Martirëve të Al-Aqsa, kishin hapur zjarr në drejtim të kalimtarëve të rastit, duke vrarëdy dhe plagosur 40 persona. 25.04, Kfar: Në qytetin izraelit Kfar, ishte kryer një sulm vetëvrasës. Së bashku me atenta-torin, ishte vrarë edhe një polic izraelit dhe ishin plagosur edhe 10 qytetarë të tjerë. Nëntor: Gjatë një sulmi të armatosur të Brigadave të Martirëve të Al-Aqsa të kryer në veritë Izraelit, ishin vrarë pesë dhe plagosur shtatë banorë izraelitë. Në mesin e personave të vrarëkishin qenë edhe tre fëmijë. 2003 05.01, Tel-Aviv: Brigadat e Martirëve të Al-Aqsa e kishin ndërmarrë sulmin më të përg-jakshëm vetëvrasës. Në qendër të Tel-Avivit, ishin vrarë 23 dhe plagosur mbi 100 shtetas izraelitë. 24.04, Kfar Sava: Në stacionin e trenave në Kvar Sava, ishte kryer një aksion vetëvrasësqë kishte shkaktuar vdekjen edhe të një qytetari izraelit dhe plagosjen e 13 të tjerëve. 30.04, Tel-Aviv: Një shtetas anglez me origjinë pakistaneze, e kishte kryer një aksionvetëvrasës në Tel-Aviv duke shkaktuar vdekjen edhe të tre izraelitëve. 2004 29.01, Jerusalem: Një atentator vetëvrasës, 24-vjeçari Ali Jusuf Jaara, e kishte aktivizuarmjetin shpërthyes të fshehur në trupin e tij, duke shkaktuar edhe vdekjen e 11 dhe plagosjen e 50udhëtarëve të një autobusi që qarkullonte nga Rehavia në drejtim të Jerusalemit. 22.02, Jerusalem: Në autobusin lokal “14a”, që qarkullonte afër parkut të qytetit LibertyBell, kishte shpërthyer një bombë që kishte shkaktuar vdekjen e tetë personave dhe plagosjen e 60të tjerëve, 11 prej të cilëve nxënës të një shkolle. 14.03, Ashdod: Në portin detar Ashdid, dy palestinezë kishin kryer aksione të koordinuaravetëvrasëse duke shkaktuar vdekjen e 10 personave. 22.09, Jerusalem: Një palestineze që udhëtonte me makinën e vet në një rrugë tëJerusalemit ishte përplasur në grupin e njerëzve, duke shtypur për vdekje dy policë dhe plagosur13 qytetarë izraelitë.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 145 :. 2005 13.01, Gaza: Disa minuta para mbylljes së vendkalimit kufitar “Karni”, në anënpalestineze të kufirit, ishte aktivizuar një mjet shpërthyes që kishte shkaktuar vdekjen e gjashtë per-sonave. Gjatë shkëmbimit të zjarrit, ishin vrarë tre palestinezë dhe plagosur pesë të tjerë. Në mesine të vrarëve ishin identifikuar dy atentatorët, njëri pjesëtar i Hamasit e tjetri anëtar i Brigadave Al-Aqsa. 25.02, Tel-Aviv: Në shëtitoren afër Klubit “Stage”, një atentator palestinez e kishteaktivizuar një mjet shpërthyes që kishte shkaktuar vdekjen e pesë personave dhe plagosjen e 50 tëtjerëve. 28.08, Beer Sheva: Në qendrën tregtare Beer-Sheba, kishte shpërthyer një mjet i fuqishëmqë kishte plagosur dy rojet e objektit dhe mbi 50 vizitorë. 2006 30.03, Kdumim: Një terrorist palestinez, i veshur me rroba tradicionale izraelite, e kishteaktivizuar mjetin shpërthyes në makinën e tij të parkuar në Kdumin, që kishte shkaktuar vdekjen eatentatorit dhe katër personave tjerë. 17.04, Tel-Aviv: Njëmbëdhjetë të vrarë dhe mbi 60 të plagosur ishte bilanci i një shpërthi-mi vetëvrasës që kishte ndodhur gjatë festës së Pashkëve afër stacionit të vjetër të autobusëve nëTel-Aviv. 2008 06.03, Jerusalem: Një terrorist i armatosur me Kallashnikov kishte hyrë në bibliotekën eUniversitetit Yeshiva Harav Mercaz dhe kishte hapur zjarr. Pas plagosjes së 11 studentëve,atentatori ishte vrarë nga një oficer i sigurimit. 02.07, Jerusalem: Një atentator e kishte ngarë me shpejtësi një buldozer në rrugën JaffaRoad që gjendet në mes Qendrës së Biznesit dhe tregut Yehuda Mahane, duke shtypur disa makinadhe dy autobusë të udhëtarëve me nga 50 pasagjerë. Gjatë këtij aksioni terrorist kishin humburjetën tre persona dhe ishin plagosur 50 të tjerë.9. Grupi i Abu Nidalit Ky grup terrorist i udhëhequr nga Sabri Chalil al-Banna, i njohur me emrin Abu Nidal (Babë i Luftës), fillim-isht ishte paraqitur si fraksion politik në kuadër të organiza-tës palestineze „Al-Fatah“. Nga fundi i vitit 1973, ky frak-sion ishte ndarë nga Al-Fatahu, duke u paraqitur në vitin1974 si subjekt i pavarur politik palestinez. Që nga ajokohë, grupi i Abu Nidalit e kishte filluar luftën „në emër tënjë revolucioni të filluar panarab“ kundër Izraelit, trad-htarëve arabë dhe armiqve të tij kudo në botë. Në saje tëkëtij fronti terrorist të zhvilluar në pjesë të ndryshme të Abu Nidalbotës, gjatë viteve ‘80, grupi i Abu Nidalit ishte konsideru-ar si grupi më i rrezikshëm terrorist në botë.
    • .: 146 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Menjëherë pas pavarësimit të vet nga Al-Fatahu, grupi i Abu Nidalit e kishtevendosur komandën e vet të përgjithshme në Irak. Këtu Abu Nidali dhe shtabi i tijqendror kishin qëndruar deri nga mesi i viteve ‘80, kur nga pasojat e një konflikti tëshkaktuar me udhëheqjen irakiane, ishin detyruar të largoheshin nga Iraku. Pas këtijdëbimi nga Bagdadi, Komanda Qendrore e Grupit të Abu Nidalit ishte vendosur nëDamask dhe në të njëjtën kohë ishte hapur edhe një përfaqësi në Libi. Këto të dhënadëshmojnë se bazat e këtij grupi terrorist gjithmonë kishin qenë të vendosura në atoshtete, të cilat Kombet e Bashkuara, Bashkimi Evropian dhe ShBA-ja që nga viti1979, i kishin regjistruar si shtete përkrahëse të terrorizmit ndërkombëtar. Edhe pse Grupi i Abu Nidalit kishte gëzuar, vërtet, përkrahjen e qarqeve tëndryshme arabe, asnjëherë nuk kishte arritur të shndërrohej në një organizatëmasive. Madje edhe në kohën e kulmit të zhvillimit të vet, grupi i Abu Nidalit nukkishte më tepër se disa qindra anëtarë të rekrutuar kryesisht nga rrethi i ngushtëfamiljar dhe shoqëror i Abu Nidalit. Kështu, atentatin kundër ambasadorit izraelitnë Londër, Shlomo Argov e kishte kryer Marwan al Banna, i prezantuar si nip(djalë i vëllait) i Sabri Al - Bannas, gjegjësisht Abu Nidalit. Veçori karakteristike e grupit të Abu Nidalit ishte prezantimi i tij me emratë zgjedhur varësisht nga qëllimi i aksionit terrorist ose efekti i dëshiruar politik.Kështu, përgjegjësinë për kryerjen e shumë sulmeve terroriste, ky grup e kishtemarrë edhe në emër të:271 - Këshillit Revolucionar të Al-Fatahut. Me këtë emër ishte marrë përgjegjësia për kryerjen e shumë sulmeve terroriste kundër pëfaqë- suesve „të moderuar“ të OÇP-së dhe interesave të Izraelit në Evropë; - Qershori i Zi. Ky emër ishte përdorur sidomos gjatë viteve ‘70, kur Grupi i Abu Nidalit kudo në Lindjen e Afërt, i kishte sulmuar interesat e Sirisë; - Brigadat Revolucionare Arabe. Grupi i Abu Nidalit e kishin përdorur këtë emër, gjatë sulmeve terroriste kundër Jordanisë dhe shteteve të tjera të moderuara arabe; - Shtatori i Zi. Pas dhjetorit të vitit 1984, grupi i Abu Nidalit ishte prezan- tuar me këtë emër të huaj gjatë kryerjes së disa aksioneve terroriste kundër Jordanisë dhe zyrtarëve të moderuar të OÇP-së; - Organizata Revolucionare e Myslimanëve Socialistë. Me këtë emër ishte marrë përgjegjësia për kryerjen e disa aksioneve terroriste kundër intere- save angleze në rajon;271 A. Stahel, Marxistisch - Leninistische Konzeptionen des Terrorismus und der Revolution, Allgemeine Schweizerische Militärzeitschrift, Frauenfeld 1987, f. 140 - 141.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 147 :. - Njësitet Guerile Arabe. Ky emër, ishte përdorur nga Grupi i Abu Nidalit, gjatë kryerjes së aksioneve terroriste të 27 dhjetorit të vitit 1985, në Vjenë dhe Romë. Abu Nidali, kishte qenë njëri nga themeluesit dhe luftëtarët e parë të orga-nizatës palestineze „Al-Fatah“, i cili së bashku me Abu Dautin272 - njërin ngakomandantët e „Shtatorit të Zi“, ishin shkolluar në Korenë e Veriut dhe në Kinë.Sipas një artikulli të botuar në vitin 1987, Abu Nidali ishte përshkruar si 40 vjeçdhe i lindur në vitin 1937 në Xhaffa273. Që në moshën 15 vjeçare, Sabri al Banakishte mërguar në Arabinë Saudite dhe atje ishte inkuadruar në organizatat rinoreantimonarkiste. Pas dëbimit nga Arabia Saudite, Sabri al Bana ishte vendosur nëIrak. Gjatë kësaj kohe ai ishte emëruar edhe si përfaqësues i përgjithshëm i Al-Fatahut e më vonë edhe i OÇP- së në Irak. Që nga ajo kohë, Sabri al Bana, kishtefilluar organizimin e sulmeve të ndryshme terroriste, duke vepruar me emrin eluftës „Abu Nidal“. Askush nuk posedon fotografi autentike të Abu Nidalit.Gjithashtu, edhe vendqëndrimet e mëvonshme të tij, janë mbajtur tejet sekrete. Nëlidhje me të dhënat e veta personale, Sabri al Bana (Abu Nidali), gjithmonë ishtekujdesur që ato të zhduken ose të mbesin përgjithmonë enigmë. Është me rëndësitë theksohet se, disa motra dhe vëllezër të tij, ende jetojnë në territoret e okupuarapalestineze. Njëri ndër vëllezërit e Sabriut ishte tregtar i suksesshëm në Nablus(djali i të cilit e kishte kryer një atentat kundër ambasadorit izraelit në Londër), dhesi i tillë nuk ishte sulmuar ndonjëherë nga autoritetet izraelite ose ato rivale poli-tike palestineze. Shërbimet informative perëndimore, posedojnë disa informacione të veri-fikuara lidhur me vendosjen e kontakteve dhe formave konkrete të bashkëpunimitnë mes të grupit të Abu Nidalit dhe disa organizatave terroriste në Evropë si me„Aksionin Direkt“ francez, me organizatën „CCC“ (Celulat Komuniste Luftarake)belge, me „Brigadat e Kuqe“ italiane, me „Armatën Republikane Irlandeze“, meorganizatën „ETA“, si dhe me „Fraksionin e Armatës së Kuqe“ gjermane. Grupi i Abu Nidalit, për shumë vjet me radhë e kishte shfrytëzuar krye-qytetin polak Varshavën, si qendër të veten financiare. Atje, Abu Nidali personal-isht kishte themeluar një ndërmarrje të fuqishme për tregti me armë. Sipas të dhë-nave perëndimore, në vitin 1988 pasuria e përgjithshme e grupit të Abu Nidalit,ishte vlerësuar në rreth 400 milionë dollarë, të fituara kryesisht nga „terrorizmi i272 Në vitin 1981 Abu Nidali ishte përpjekur që ta likuidonte ish-shokun e tij të luftës dhe të shkollës, Abu Dautin, të cilin e akuzonte për tradhti. Në të njëjtën kohë, Dauti akuzohej edhe nga Izraeli për përgatitjen dhe ekzekutimin e Masakrës së Munihut.273 Neue Zürcher Zeitung, 4.1.1988, Johen Hippler/Andreas Lueg, Gewalt als Politik, Terrorismus und Intervention im Nahen Osten, Darstellung und Dokumente, Köln 1987, f. 145 - 161.
    • .: 148 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARpaguar“ dhe tregtia ndërkombëtare me armë. Mirëpo, përveç aktiviteteve ilegale,ky grup terrorist kishte fituar para të shumta edhe nga spekulimet e ndryshmefinanciare dhe shitblerjet e patundshmërisë. Nga ky këndvështrim duhet kuptuardëshirën e Abu Nidalit, për udhëheqjen e resorit të financave në grupin e vet. Nënjë rast, në Poloni ishte bërë edhe përpjekja për likuidimin e zëvendësit të kryetar-it Arafat (shokut të studimeve të Abu Nidalit) dhe njërit nga udhëheqësit e„Shtatorit të Zi“, Abu Dautit. Gjithashtu edhe armët më të preferuara nga grupi iAbu Nidalit kishin qenë ato të prodhimit polak. Numri më i madh i viktimave të shkaktuara nga grupi i Abu Nidalit kishinqenë arabë, përkatësisht palestinezë. Kjo nuk do të thotë se krahas luftës kundër„armikut të brendshëm“, nuk ishte zhvilluar luftë edhe kundër Izraelit. Në realitet,sulmet terroriste të orientuara kundër interesave izraelite, në krahasim me ato tëkryera kundër pjesëtarëve të popullit arab, përkatësisht palestinez, kishin qenë mëtë pakta. Më 03.06.1982, një komando terroriste e grupit Abu Nidal, e udhëhequr ngaMarvan al Bana (djali i vëllait të Abu Nidalit nga Nablusi) me një plumb në kokëe kishte plagosur ambasadorin Izraelit në Londër, Shlomo Argov274. Mirëpo, endepa u larguar nga vendi i ngjarjes, ishte burgosur i tërë grupi terrorist. Që nga kjokohë, Britania e Madhe ishte shndërruar në objektiv të sulmeve të fuqishme terror-iste të grupit të Abu Nidalit, me qëllim të detyrimit të qeverisë angleze për lirimine terroristëve të burgosur. Në realitet, ky zemërim ndaj Anglisë, vinte edhe ngashkaku se qeveria e saj ishte angazhuar në procesin e filluar paqësor për zgjidhjene problemit palestinez. Nga këto arsye, gjithmonë kur kishte filluar ndonjë dialognë mes të përfaqësuesve palestinezë dhe atyre anglezë, ose kur në territorin anglezishin zhvilluar bisedime izraelito-palestineze, grupi i Abu Nidalit kishte sulmuarkudo zyrtarët e reformuar të OÇP-së dhe interesat angleze275. Sipas një pohimi të Abu Nidalit, ai e kishte planifikuar edhe vrasjen e ish-kryetarit egjiptian Anvar el - Sadat gjatë kohës së vizitës së tij në Austri. Lidhurme planifikimin e këtij atentati, kryetari Arafat e kishte njoftuar me kohë kryemi-nistrin e atëhershëm austriak, Kreisky dhe kryetarin egjiptian, Sadat. Pas këtij rasti,ishin armiqësuar edhe më tepër raportet në mes Abu Nidalit dhe Jaser Arafatit.Këto kishin qenë arsyet që grupi i Abu Nidalit e kishte shpallur tradhtar dhe ekishte dënuar me vdekje Jaser Arafatin dhe të gjithë ata që e favorizonin zgjidhjenpaqësore të problemit palestinez. Nga një qëndrim i tillë politik, ishin likuiduaredhe përfaqësuesit e OÇP-së në Gjermani, Greqi, Portugali dhe Liban. Mirëpo,274 Die Welt, 30.12.1985, f. 4275 Gayle Rivers, Taktik gegen Terror, Zürich 1987, f. 80.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 149 :.lista e personave të dënuar me vdekje nga Abu Nidali, ishte zgjeruar edhe me emrate Mbretit të Jordanisë Husein, kryetarit egjiptian Mubarak, ish-kryetarit të ShBA-së Regan, ish-kryeministres angleze Theçer si dhe me emrin e Papës në Romë. Tëgjitha këto personalitete politike, grupi i Abu Nidalit i kishte konsideruar si agjen-të sionistë. Pas shumë goditjeve të përjetuara, më në fund edhe OÇP-ja nga ana evet, e kishte gjykuar qëndrimin politik të grupit të Abu Nidalit që ishte në kundër-shtim me interesat palestineze dhe e dënoi Abu Nidalin me vdekje276. Grupi i Abu Nidalit, sulmet kryesore terroriste ndërkombëtare i kishtekryer në Austri, Itali dhe Francë. Padyshim se këto sulme kishin të bënin me fak-tin se qeveritë e këtyre shteteve kishin vendosur kontakte zyrtare me OÇP-në dhei kishin ofruar kryetarit të saj, shërbime të mira në drejtim të vendosjes, përkatë-sisht të vazhdimit të dialogut për zgjidhjen paqësore të konfliktit arabo - izraelit. Ky grup terrorist, gjatë të kaluarës së vet, në më se 20 shtete të botës, kishteshkaktuar vdekjen e rreth 300 personave dhe plagosjen e mbi 600 të tjerëve.Mirëpo, në tetor të vitit 1988, kishte filluar një konflikt i brendshëm i karakterizuarme tendencën e shpartallimit serioz të këtij grupi. Vetë Abu Nidali i kishte vrarëgjashtë funksionarë të lartë të grupit të vet, ndër të cilët edhe zëvendësin e tij,Mustafa Murad, të njohur me emrin Abu Nizar. Në të njëjtin vit, ishin vrarë edhe150 anëtarë të grupit të tij në Liban. Dy disidentë të Abu Nidalit, Atef Abu Bakrdhe Abderrahman Issa, anëtarë të lartë të byrosë politike, e kishin përshkruarshefin e tyre si vrasës psikopat, të cilit nuk i intereson çështja palestineze277. Që ngadhjetori i vitit 1998 Abu Nidali së bashku me një numër të vogël të grupit të vetishte vendosur përsëri në Irak. Pjesa tjetër e grupit (gjithnjë e më i vogël dhe më idemoralizuar), kishte mbetur e stacionuar në Luginën Beka të Libanit dhe në njëkamp palestinez në Liban. Më 16 gusht të vitit 2002, në një banesë në qendër të Bagdadit, ishte gjeturtrupi i pajetë i Abu Nidalit. Sipas informacioneve zyrtare, Nidali kishte vuajtur ngasëmundja e pashëruar e leukemisë. Mirëpo, shkaku i vdekjes së tij nuk kishte qenësëmundja e pashërueshme, por plaga vdekjeprurëse e shkaktuar nga depërtimi i njëplumbi në kokën e tij. Lidhur me këtë vrasje ekzistojnë spekulime të ndryshme, tëcilat shtrihen që nga versioni i vetëvrasjes e deri te ai i likuidimit të tij nga pjesë-tarët e Shërbimit të Sigurimit Irakian. Sipas një raporti të Njësisë Speciale të Inteligjencës Irakiane “M4”, të pub-likuar në tetor të vitit 2008, shpjegohet fakti se regjimi irakian, kishte dyshuar seAbu Nidal ishte një spiun i autoriteteve të Kuvajtit dhe Egjiptit, që ishte angazhuar276 Gerd Linde, Libyen - Terroristenbasis und sowjetischer Klient, Berichte des Bundesinstitutes für ostwissenschaftliche und internationale Studien, Köln 1986, f. 23.277 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 661.
    • .: 150 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARpër gjetjen e lidhjeve midis regjimit të Sadam Huseinit dhe Al´Qa´idës. Kështu,disa orë para marrjes së tij në pyetje, ai kishte bërë vetëvrasje. Sipas një vendimitë Gjykatës së Lartë të Vjenës, në një bankë austriake janë të deponuara tetë mil-ionë dollarë, në emër të grupit Abu Nidal. Lidhur me pronësinë e këtyre parave, nëvitin 2009, ishte zhvilluar edhe një proces gjyqësor në Austri.9.1. Sulmet kryesore terroriste ndërkombëtare të grupit të Abu Nidalit 1973 17.12, Romë: Gjatë një kontrolli rutinor, kur policia e aeroportit Fiomicino, në çantën enjë „udhëtari“ arab kishte zbuluar armë, katër arabë të tjerë nga pozicione të ndryshme në aero-port kishin filluar të zbraznin breshëri plumbash në drejtim të çdo personi që lëvizte. Pastaj terror-istët kishin rrëmbyer disa persona të pranishëm, të cilët duke i shfrytëzuar si mburojë, kishin arrit-ur të shkonin në drejtim të një aeroplani amerikan (Pan - Am), i cili kishte qenë në start të fluturim-it për në Bejrut. Nga kërcënimi me armë, personeli ishte detyruar ta hapë derën e aeroplanit.Mirëpo, në vend se të hynin në aeroplan, ata i kishin hedhur disa granata dore mbi udhëtarët epafajshëm, duke lënë pas vetes 29 viktima, kurse vetë ishin larguar. Pas kësaj masakre, terroristëte mbrojtur nga muri i personave të rrëmbyer, kishin shkuar në drejtim të një aeroplani të afërt gjer-man, duke e detyruar atë që të fluturonte menjëherë për në Kuvajt. Identiteti i këtyre terroristëvederi më tash nuk është zbuluar. 1978 04.01, Londër: Një komando vrasëse e Abu Nidalit, kishte likuiduar përfaqësuesin e OÇP-së në Londër, Said Hammami. Ky ishte akuzuar nga qarqet e ndryshme arabe për vendosjen e kon-takteve personale me strukturat e caktuara liberale izraelite. 18.02, Qipro: Dy anëtarë të grupit të Abu Nidalit, pasi kishin likuiduar më parë një botuesegjiptian në Qipro, kishin tentuar të largoheshin nga atje, duke e rrëmbyer një aeroplan qipriot.Pas ndërhyrjes së njësisë speciale qipriote, ishte konstatuar vrasja e dy terroristëve dhe 15 anë-tarëve të gardës kombëtare qipriote. 15.06, Kuvajt: Grupi i Abu Nidalit kishte marrë përgjegjësinë për vrasjen e përfaqësuesittë OÇP-së në Kuvajt. 31.07, Paris: Disa anëtarë të organizatës palestineze Al-Fatah, në shenjë proteste kundërpërkrahjes zyrtare irakiane ndaj grupit të Abu Nidalit, e kishin sulmuar ambasadën irakiane nëParis. Gjatë këtij sulmi të armatosur ishte vrarë një polic francez dhe një përfaqësues diplomatikirakian. 03.08, Paris: Grupi i Abu Nidalit ishte akuzuar për vrasjen e përfaqësuesit të OÇP-së nëParis. 1981 01.05, Vjenë: Një komando terroriste e grupit të Abu Nidalit kishte kryer një atentatkundër funksionarit të lartë shtetëror austriak dhe Kryetarit të Shoqatës për Miqësi Austriako-Izraelite, Nittel. 16.06, Bruksel: Grupi i Abu Nidalit kishte ekzekutuar përfaqësuesin e OÇP-së në Bruksel,Naim Khader. 29.08, Vjenë: Një komando e grupit të Abu Nidalit kishte kryer një sulm terrorist kundër
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 151 :.Qendrës së Bashkësisë Izraelite në Vjenë. Gjatë këtij sulmi, ishin vrarë dy dhe ishin plagosur 23persona, në mesin e të cilëve edhe dy zyrtarë të policisë austriake. Organet shtetërore austriakekishin arritur identifikimin dhe burgosjen e atentatorëve, të cilët më vonë ishin dënuar me burgimtë përjetshëm. 1982 03.06, Londër: Në shenjë hakmarrjeje kundër invazionit izraelit në Liban, ishte plagosurrëndë ambasadori izraelit në Londër, Schlomo Argov. Ky sulm terrorist ishte komanduar nga nipii Abu Nidalit, Marwan al Bana. 09.09, Paris: Dy terroristë të prezantuar si „Qershori i Zi”, kishin hedhur një granatë dorenë një restorant izraelit dhe në çastin kur ajo kishte shpërthyer, mbi vizitorët e tmerruar dhe mbishumë qytetarë të tjerë të tubuar pranë një Sinagoge, e cila gjendej aty afër, kishin zbrazur breshëriplumbash. Gjatë këtij sulmi ishin vrarë gjashtë persona. Shtator, Bruksel: Grupi i Abu Nidalit kishte sulmuar me armë të ndryshme zjarri një diplo-mat kuvajtian në Madrid dhe një sinagoge në Bruksel. Tetor, Romë: Gjatë një sulmi të armatosur të grupit të Abu Nidalit kundër një sinagoge nëRomë, ishte vrarë një fëmijë dhe ishin plagosur 10 persona të tjerë. 1983 10.04, Lisbonë: Issam Sartawi, funksionar i lartë palestinez dhe këshilltar i kryetaritArafat, ishte vrarë gjatë pjesëmarrjes së tij në një kongres të organizuar nga „InternacionaljaSocialiste“ në Albufeira të Portugalisë. Përgjegjësinë për kryerjen e kësaj vrasjeje e kishte marrëgrupi i Abu Nidalit. 23.09, Abu Dabi: Mbi qytetin Abu Dabi kishte shpërthyer një bombë e vendosur në njëaeroplan. Përgjegjësinë për kryerjen e këtij sulmi terrorist, që kishte shkaktuar 111 viktima, e kishtemarrë grupi i Abu Nidalit. Tetor, Delhi / Romë: Grupi i Abu Nidalit kishte vrarë ambasadorët e Jordanisë në Delhidhe Romë. Në dhjetor ishte kryer edhe një atentat kundër ambasadorit të Jordanisë në Madrid. 1984 Mars, Athinë: Grupi i Abu Nidalit e kishte sulmuar me armë zjarri ambasadorin anglez nëAthinë. Mars, Aman: Gjatë vizitës së mbretëreshës angleze Elizabetës II në Aman, në “HotelinInterkontinental” ku ishte vendosur suita e saj, grupi i Abu Nidalit kishte bërë përpjekje për ven-dosjen e disa mjeteve shpërthyese. Nëntor, Bejrut: Grupi i Abu Nidalit kishte sulmuar përfaqësinë e “British Airways” nëBejrut. 04.12, Bukuresht: Në kryeqytetin rumun ishte likuiduar një diplomat jordanez. 1985 Prill, Athinë / Romë: Me një raketë të prodhimit sovjetik ishte sulmuar një aeroplan jor-danez, i cili përgatitej të fluturonte nga aeroporti i Athinës. Disa ditë më vonë me një raketë tëngjashme, ishte sulmuar edhe ambasadori jordanez në Romë. Qershor, Madrid: Gjatë një sulmi të armatosur kundër përfaqësisë së “British Airways”dhe asaj jordaneze “ALIA” në Madrid, ishte vrarë një dhe ishin plagosur 29 persona. 23.11, Athinë: Gjatë fluturimit nga Athina për në Kajro, ishte rrëmbyer një aeroplanegjiptian, i cili ishte detyruar të ulej në Maltë. Këtu rrëmbyesit kishin filluar t’i vrisnin udhëtarëtizraelitë dhe shtetasit e zgjedhur perëndimorë. Pas disa vrasjeve, njësiti special egjiptian ishte për-pjekur për lirimin me dhunë të aeroplanit të rrëmbyer. Gjatë këtij aksioni ishin vrarë 95 persona.
    • .: 152 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARLidhur me këtë masakër, kryeministri egjiptian Mubarak, kishte akuzuar presidentin e Libisë,kolonel Gadafin dhe grupin e Abu Nidalit. 27.12, Vjenë: Tre terroristë të armatosur rëndë, kishin hedhur granata dore dhe kishinzbrazur breshëri plumbash në turmën e udhëtarëve të tubuar pranë sportelit izraelit El Al, që gjen-dej në aeroportin e Vjenës, Schwechat. Gjatë këtij sulmi ishin vrarë katët persona dhe plagosur 30të tjerë. Gjatë shkëmbimit të zjarrit me policinë, ishte vrarë edhe një terrorist dhe dy të tjerë ishinplagosur. Pas rrethimit të tyre në afërsi të Schwadorfit, terroristët e plagosur ishin dorëzuar. 27.12, Romë: Përafërsisht në të njëjtën kohë kur ishte filluar sulmi në Vjenë, pesë anëtarëtë grupit të Abu Nidalit e kishin sulmuar edhe aeroportin e Romës „Leonardo da Vinçi“. Edhe këtusulmi kishte filluar pasi ishin hedhur dy granata dore në drejtim të sportelit izraelit, El Al dhe ishtevazhduar me hedhjen edhe një granate tjetër në lokalet e një kafeneje që ndodhej aty pranë dhe mezbrazjen e shumë plumbave në drejtim të çdo personi që kishte lëvizur në aeroport. Bilanci i këtijsulmi kishte qenë shumë më tragjik se sa ai i Vjenës: 14 persona të vrarë dhe më se 70 të plagosur. 1986 30.03, Athinë: Gjatë fluturimit të një aeroplani të kompanisë ajrore amerikane TWA kishteshpërthyer një bombë. Nëpërmjet vrimës së krijuar nga ky shpërthim dhe presionit të ajrit, ishinnxjerrë nga aeroplani katër qytetarë amerikanë. Mirëpo, në saje të shkathtësisë së pilotit, aeroplanii dëmtuar kishte arritur të ulej me sukses në Athinë. Përgjegjësinë për këtë sulm e kishte marrëgrupi i Abu Nidalit. 05.09, Karaçi: Disa anëtarë të grupit të Abu Nidalit, gjatë fluturimit mbi territorin e Indisëpër në Karaçi (Pakistan), kishin rrëmbyer një aeroplan të kompanisë ajrore amerikane, Pan Am,në të cilin gjendeshin 389 udhëtarë. Kur për një çast ishte ndalur drita në aeroplan, rrëmbyesitduke menduar se ishin sulmuar, i kishin vrarë 22 udhëtarë. 06.09, Stamboll: Një komando terroriste e grupit të Abu Nidalit e kishte sulmuar njëSinagogë në Stamboll, duke vrarë me armë zjarri 22 persona. Pas rrethimit të tyre dhe humbjes sëshpresave për shpëtim, terroristët kishin bërë vetëvrasje. 1988 13.02, Qipro: Nga pasojat e shpërthimit të një autobombe, kishin vdekur tre funksionarë tëlartë të OÇP-së në Qipro. Ky sulm nuk është ndriçuar tërësisht. Motiv për kryerjen e këtyre vras-jeve kishte si grupi i Abu Nidalit, ashtu edhe Shërbimi Sekret Izraelit. 12.05, Nikozi: Vetëm 200 metra larg ndërtesës së Ambasadës Izraelite në Nikozi kishteshpërthyer një autobombë. Në bazë të disa provave materiale, dyshohet se kryes i kësaj vepre,kishte qenë grupi i Abu Nidalit. 11.07, Athinë: Gjatë montimit të një autobombe në Athinë, nga pakujdesia ishin vrarë dypjesëtarë të grupit të Abu Nidalit. Njëri prej tyre supozohet të ketë qenë Hejab Jeballah, i njohurme emrin Samir Kaddar. Në të njëjtën ditë, anëtarët e tjerë të këtij grupi terrorist, kishin sulmuaranijen luksoze „City of Poros“. Gjatë këtij sulmi ishin vrarë nëntë persona dhe ishin plagosur mbi90 të tjerë. Të gjitha armët e përdorura nga terroristët kishin prejardhje nga Libia. 1989 29.03, Bruksel: Pjesëtarët e grupit të Abu Nidalit kishin vrarë udhëheqësin e një institu-cioni mysliman në Belgjikë, Scheich Abdullah Ahdal dhe njërin asistent të tij. 1991 14.01, Tunis: Grupi i Abu Nidalit kishte marrë përgjegjësinë për vrasjen e shefit të sig-urimit të OÇP-së, Abu Iyyad dhe funksionarit të lartë palestinez, Abu Hol.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 153 :. 1994 29.01, Bejrut: Atentatorët e grupit të Abu Nidalit e kishin vrarë diplomatin e vjetër jor-danez, Naeb Imran Maaytah. Atentatorët ishin burgosur dhe dënuar sipas ligjit. 1998 Dhjetor, Bagdad: Komanda e grupit të Abu Nidalit ishte vendosur sërish në Irak. 1999 Kajro, Tripoli: Organet shtetërore të Egjiptit dhe ato të Libisë i kishin mbyllur përfaqësitëdhe i kishin ndaluar të gjitha aktivitetet dhe format e mundshme të përfaqësimit të grupit të AbuNidalit në shtetet e tyre. 2002 Gusht, Bagdad: Në një banesë në qendër të Bagdadit ishte gjetur trupi i pajetë i Sabri alBanes (Abu Nidalit). Sipas versionit zyrtar, shkaku i vdekjes ishte vetëvrasja.10. Grupet aktuale politike dhe formacionet e armatosura palestineze Në Gazë dhe në Bregun Perëndimor të Lumit Jordan jetojnë 2.65 milionëbanorë. Në këtë territor veprojnë në mënyrë gjysmëlegale të ashtuquajturat „ForcatQeveritare Palestineze“ së bashku me formacionet e tyre të armatosura, dhe atoopozitare, që veprojnë në mënyrë krejtësisht ilegale. Forcat qeveritare palestineze janë: - OÇP, e udhëhequr nga ish-kryetari Arafat; - Al-Fatah, fraksion politik i OÇP-së; - Armata Çlirimtare Palestineze, krahu ushtarak i OÇP-së; - Fronti Çlirimtar Arab: 600 pjesëtarë; - Fronti Demokratik për Çlirimin e Palestinës: 600 anëtarë; - Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinës: 800 anëtarë; - Fronti Çlirimtar Palestinez: 700 anëtarë; - Fronti Popullor i Luftës: 700 anëtarë. Ndërkaq, organet e sigurimit të pushtetit autonom palestinez janë: - Roja Presidenciale „Force 17“ (Amn al-Ri’asah), që numëron 3000 pjesë- tarë; - Policia “Amn al-mujtama”. Në këtë formacion policor janë të punësuar 13.000 policë, në Gazë 6000, ndërsa në Bregun Perëndimor të Lumit Jordan 7000; - Policia Civile “Al-Shurta”. Në territorin e Gazës, janë të punësuar 4000 policë, ndërsa në Bregun Perëndimor të lumit Jordan, 6000; - Policia Kujdestare “Al-amn al-wiqa’i”, Në territorin e Gazës, janë të punësuar 1500, ndërsa në Bregun Perëndimor të Lumit Jordan 1850 policë;
    • .: 154 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR - Shërbimi Sekret “Mukhabarat Salamah” që numëron 3200 anëtarë; - Shërbimi Sekret Ushtarak, që posedon 450 anëtarë. Sipas të dhënave të shërbimeve të ndryshme sekrete perëndimore, grupimetpolitike opozitare palestineze janë278: - Disidentët e Fatahut (Grupi i Abu Musës): 1000 anëtarë aktivë; - Këshilli Revolucionar i Al-Fatahut: 400 anëtarë aktivë; - HAMAS: Aktualisht numëron rreth 8000 anëtarë, prej të cilëve rreth 3000 janë militantë të kësaj organizate; - Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinës – Komanda Gjenerale, që posedon rreth 700 anëtarë aktivë; - Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinës – Komanda Speciale, numëron rreth 100 anëtarë; - Xhihadi Islamik Palestinez: 400 anëtarë aktivë dhe mijëra simpatizues; - Ushtria Çlirimtare Palestineze: 4500 anëtarë; - Fronti Çlirimtar Palestinez, Abd al-Fatah Ghanim, dhe Al–Saika, pose- dojnë rreth 1000 anëtarë.11. Strategjia e operacioneve terroriste ndërkombëtare palestineze Në grupet dhe organizatat e ndryshme palestineze, kishin ndikuar fak-torë të ndryshëm në marrjen e vendimit për kryerjen e operacioneve terroristejashtë zonës luftarake me Izraelin. Përderisa një konfrontim i drejtpërdrejtë meforcat izraelite nuk ishte preferuar, që në vitet ’60, ideologët e lëvizjeve tëndryshme palestineze e kishin diskutuar përparësinë eventuale dhe arsyesh-mërinë e kryerjes së sulmeve terroriste ndërkombëtare. Aspekte të tilla ishinanalizuar edhe në revistën palestineze „Filastinuna“279. Këtu, përveç të tjerash,ishin analizuar efektet eventuale, që do të kishin sulmet terroriste të ndërmar-ra kundër interesave „sioniste“ jashtë territorit të Izraelit. Në këtë revistë, nëvariante të ndryshme, ishte spekuluar me skenarë të mundshëm të ndërprerjessë furnizimit me naftë të shteteve të ndryshme perëndimore dhe përgjithësishtkishte rezultuar se operacionet e tilla eventuale luftarake që do të ndërmerrenjashtë zonës luftarake me Izraelin, duhet të ishin në shërbim dhe ta ndihmoninluftën e popujve të bashkuar arabë për çlirimin e Palestinës e kurrsesi tazëvendësonin atë. Krahas këtij qëllimi, me ndihmën e sulmeve të tilla terror-278 Numri i anëtarëve të grupeve dhe organizatave te ndryshme palestineze nuk është konstant dhe ndryshon varësisht nga rrethanat politike në vend.279 Krahaso: John Bunzl, Israel und die Palästinenser, Forschungsberichte des österreichischen Institutes für internationale Politik, Wien 1983, f. 23.
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 155 :.iste duheshin detyruar edhe qeveritë e ndryshme arabe që të merrnin pjesëaktive në luftën e filluar kundër Izraelit. Organizata e parë palestineze, e cila e kishte praktikuar dhe zhvilluarstrategjinë e sulmeve terroriste ndërkombëtare, kishte qenë „Fronti Popullorpër Çlirimin e Palestinës“ i udhëhequr nga Dr. Georg Habash. Kjo organizatë,me sulmet e veta terroriste ishte përpjekur për sensibilizimin e opinionitndërkombëtar ndaj pasojave katastrofale, që kishte sjellë për popullinpalestinez lufta gjashtëditëshe me Izraelin. Sipas udhëheqësit të kësaj organi-zate, Dr. Georg Habash „përderisa armiku ynë mbështetet dhe përkrahet nganjë lëvizje botërore sioniste, atëherë edhe revolucionarët palestinezë kanë tëdrejtë legjitime që ta godasin armikun e tyre kudo në botë, pra edhe jashtëtokës së Palestinës“280. Një raketë primitive palestineze e tipit Kassam, që mund të drejtohet vetëmnë një drejtim. Megjithëse disponojnë armë të lehta dhe moderne, të siguruara melehtësi nga shtetet fqinje, autoritetet palestineze janë të vendosura në perfeksion-imin e kësaj arme vetanake e cila, varësisht nga tipi (Kassam 1 deri 4), mund tagodasë cakun në një largësi prej 4.4 deri në 20 km. Mirëpo, përderisa „Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinës“, me aksionete veta terroriste kishte dëshiruar në radhë të parë që të sensibilizonte opinioninbotëror lidhur me problemet e krijuara palestineze, sulmet e organizatave të tjeraterroriste, si ato të grupit të Abu Nidalit ose „Shtatorit të Zi“, kishin mision të qartëkërcënues ndaj opinioneve të caktuara ndërkombëtare në qoftë se nuk përm-busheshin kërkesat e parashtruara. Deri në vitin 1973, në pjesë të ndryshme të botës, kishin kryer sulme tëndryshme terroriste edhe disa subjekte politike, që kishin vepruar në kuadër tëOÇP-së. Pas këtij viti udhëheqja zyrtare e Al-Fatahut dhe ajo e „Frontit Popullorpër Çlirimin e Palestinës“, e kishin publikuar vendimin e përbashkët për ndër-prerjen e sulmeve terroriste ndërkombëtare, duke i argumentuar ato si kundër-produktive. Në të njëjtin vit, një vendim i tillë ishte aprovuar edhe në kuadër tëOÇP-së. Në realitet, pas këtij viti, kjo organizatë çlirimtare palestineze i kishteorientuar përpjekjet e veta, kryesisht në gjetjen e rrugëve diplomatike për zgjid-hjen e problemit palestinez. Disidentët palestinezë, si Abu Nidali dhe Ahmad Al- Ghafour, të cilët kishin vazhduar praktikimin e përhapjes së konfliktitpalestinez edhe jashtë territoreve të përfshira në të, ishin dënuar jo vetëm poli-tikisht nga OÇP-ja.280 Po aty, f. 24.
    • .: 156 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR12. Sulmet e grupeve të tjera terroriste ndërkombëtare palestineze Një numër i madh i atentateve, rrëmbimeve dhe veprave të tjera të rënda penale ndërkom-bëtare, ishin kryer nga individët ose grupet e panjohura, ose shumë pak të njohura terroristepalestineze. Me gjithë indiciet e caktuara, veprat e tilla nuk duhen t’i vishen asnjë grupi të njohurterrorist palestinez. Nga burime të ndryshme është zgjedhur kjo kronikë e sulmeve terroriste të kry-era nga individët ose grupet e tjera të panjohura terroriste palestineze. 1969 02.02, Cyrih - Kloten: Gjatë sulmit kundër një aeroplani të kompanisë ajrore izraelite “ElAl”, ishte vrarë zëvendëspiloti dhe një terrorist palestinez. 07.02, Londër: Sulmohet me bomba dore fabrika për prodhimin e armëve “Marks &Spencer” në Londër. Dyshohet se sulmuesit mund të kenë qenë terroristë palestinezë. 1971 14.03, Roterdam: Një komando terroriste palestineze e kishte shkaktuar ndezjen e një rez-ervuari të naftës në Roterdam. 28.07, Hagë: Një vajzë holandeze, pa dijen e saj, e kishte sjellë një bombë në aeroplaninizraelit të kompanisë ajrore “El Al”. Mirëpo, bomba e fshehur ishte zbuluar në bagazhin e vajzësnaive. Terroristët palestinezë e kishin përsëritur këtë metodë në mënyrë identike edhe më01.09.1971 në Londër. 1972 09.09, Jerusalem: Për herëtë parë nga një „letër - bombë“ ishte Vendet e sulmeve terroriste palestineze gjatë viteve 2000-2004vrarë një shtetas izraelit. Kjo taktikë dhe plani i hartuar për mbrojtjeishte përdorur më vonë edhe ngashërbimet e caktuara izraelite dhenga „Armata RepublikaneIrlandeze“. 1973 01.07, Uashington: Nga sul-mues palestinezë ishte vrarë përfaqë-suesi ushtarak izraelit në ShBA, YosefAlon. 28.09, Marzeg: Në Marzeg tëAustrisë Jugore ishin rrëmbyer treemigrantë izraelitë nga BashkimiSovjetik. 1974 31.01, Roterdam: Njëkomando terroriste e përbërë nga dyterroristë palestinezë dhe dy anëtarëtë „Armatës së Kuqe Japoneze“, Vijat e zeza - kufiri shtetëror; Vijat e kuqe - muret mbrojtëse të vendo-kishte sulmuar Rafinerinë e Naftës sura deri në vitin 2004; Vijat e verdha - muret mbrojtëse që duhetShell në Roterdam, duke rrëmbyer vendosur sipas planit të vitit 2004; Vijat e gjelbërta - ndërtimi ipesë punëtorë. Jerusalemit, dhe me ngjyrë të hirtë - rrafshnalta e Golanit. Burimi: Ministria e Punëve të Jashtme e Izraelit
    • TERRORIZMI PALESTINEZ 157 :. 1976 27.06, Entebe: Një komando e përbashkët terroriste palestinezo - gjermane e kishte rrëm-byer një aeroplan francez të kompanisë “Air France” në Entebe të Ugandës. Njësiti Special Izraelite kishte liruar aeroplanin dhe të gjithë udhëtarët e rrëmbyer, duke i likuiduar pesë terroristë. 1985 25.09, Qipro: Një grup terroristësh palestinezë kishte sulmuar një jaht në ujërat detare tëQipros, duke vrarë tre turistë izraelitë. Në shenjë hakmarrjeje, më 01.10.1985, forcat specialeizraelite, kishin sulmuar përfaqësinë e OÇP-së në Tunis. Gjatë këtij sulmi ishin shkaktuar 80 vikti-ma palestineze. 07.10, Kajro: Katër terroristë palestinezë, kishin rrëmbyer anijen luksoze italiane “AchilleLauro”, e cila lundronte në ujërat detare të Egjiptit. Para se të dorëzoheshin, terroristët e kishinlikuiduar qytetarin amerikan Klinghofer. Organizatori i këtij akti, Mohamed Abu Abas, ishte bur-gosur në vitin 2003 në Bagdad. Një vit më vonë ishte njoftuar për vdekjen e tij në një burgamerikan. 1987 22.07, Londër: Në një rrugë të Londrës ishte sulmuar gazetari palestinez, Ali Naji Al -Adhami. Nga plagët e marra, Adhami kishte vdekur më 29.09.1987. 25.11, Tel-Aviv: Gjatë një sulmi të armatosur kundër një baze ushtarake, ishin vrarëgjashtë ushtarë izraelitë. 1988 17.04, Tunis: Agjentët sekretë izraelitë, kishin vrarë udhëheqësin e lartë të OÇP-së nëTunis, Kjhalid Wazi, të njohur me emrin Abu Jihad. 06.07, Jerusalem: Një shofer palestinez, kishte drejtuar autobusin e mbushur me udhëtarëizraelitë në një humnerë, që kishte shkaktuar vdekjen e 15 udhëtarëve.13. Bilanci i konfliktit izraelito-palestinez Që nga viti 1967 e deri në fund të vitit 2003, në tërë territorin e kontrollu-ar shtetëror izraelit (përfshirë edhe territoret e okupuara arabe), janë ndërmarrë2136 sulme të ndryshme terroriste, që kishin shkaktuar vdekjen e 1919 personave.Konkretisht, që nga viti 1967 e deri në shtator të vitit 2000, nga pasojat e sulmevetë ndryshme palestineze, kishin vdekur 1004 persona (52% nga numri ipërgjithshëm i personave që ishin vrarë gjatë periudhës 1967-2004). Ndërkaq, qënga fundi i vitit 2000, kur kishte filluar Intifada e Dytë palestineze, e deri në fundtë vitit 2003, nga pasojat e sulmeve të tilla palestineze, kishin vdekur 915 persona,kryesisht shtetas izraelitë (48%). Gjatë të njëjtës periudhë kohore, nga sulmetpalestineze ishin plagosur edhe rreth 8000 persona, 52 % e tyre ose 4166 personaishin plagosur pas fillimit të Intifadës së Dytë palestineze. Që nga fillimi i kësaj Intifade, e deri më 28.09.2004, në territoret eokupuara arabe, janë vrarë 3334 palestinezë. Sipas të dhënave të UNICEF-it, nëmesin e personave të vrarë nga forcat e ndryshme izraelite janë edhe 29 fëmijë deri
    • .: 158 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARnë moshën 14 vjeçare dhe 23 gra. Gjatë kësaj periudhe kohore, janë vrarë edhe 475persona të mitur deri në moshën 19 vjeçare (19%), si dhe janë plagosur mbi 41.000palestinezë. Në mesin e palestinezëve të plagosur janë evidentuar edhe rreth 7000fëmijë, prej të cilëve 2500 kanë mbetur me pasoja të përjetshme fizike ose psikike. Gjatë Intifadës së Dytë palestineze, janë vrarë 12 reporterë, ndër të cilët 10palestinezë, një italian dhe një anglez, si dhe janë plagosur 295 të tjerë. Gjatë kësajperiudhe kohore janë burgosur 7366 palestinezë dhe rrënuar 3700 shtëpi palestineze.Duke i arsyetuar masat e aplikuara represive, qeveria izraelite e kishte publikuar edhefaktin se gjatë gjysmës së parë të vitit 2004, në tërë territorin shtetëror izraelit ishinndërmarrë vetëm 18 sulme terroriste, që kishin shkaktuar vdekjen e 26 personave.Ndërkaq, gjatë të njëjtës periudhë kohore ishin evidentuar 67 sulme të ndryshme ter-roriste palestineze që kishin shkaktuar vdekjen e 86 personave. Gjatë sulmeve ofensive të forcave izraelite në Gazë, që kishte ndodhur gjatëmuajve dhjetor 2008 dhe janar 2009, ishin vrarë mbi 1300 qytetarë palestinezë dheishin dëmtuar rreth 20.000 objekte të ndryshme banimi. Njëri prej dëmeve më tëmëdha materiale ishte shkatërrimi i ujësjellësit kryesor, që furnizonte mbi 40.000banorë në Gazë 281. Sulmet vetëvrasëse kundër interesave izraelite gjatë viteve 2000-2007 Burimi: Ministria e Punëve të Brendshme e Izraelit281 “Scale of Gaza destruction emerges” BBC News, January 19, 2009.
    • TERRORIZMI ARMEN 159 :. TERRORIZMI ARMEN Gjatë Luftës së Parë Botërore, në mes disa shteteve të armiqësuara dhe pop-ujve të ndryshëm të Lindjes së Afërt ishin zhvilluar një varg konfliktesh të armato-sura. Njëri prej tyre kishte qenë edhe lufta e përgjithshme e zhvilluar në mes pop-ullit armen dhe Turqisë. Gjurmët e përgjakura të kësaj lufte janë të njoma dhe shtri-hen në të gjitha kontinentet e rruzullit tokësor. Gjatë kësaj lufte kishte lindur edhelëvizja terroriste gjakmarrëse armene. Në realitet, rrënjët e kësaj lëvizjeje shtrihennë masakrat sistematike turke kundër popullit armen. Kjo tragjedi kishte ndodhurnë fillim të vitit 1915, kur qeveria turke kishte urdhëruar shpërnguljen me dhunëtë popullit armen nga të gjitha territoret shtetërore turke. Që nga shekulli XVI, Perandoria Osmane i kishte pushtuar të gjitha territorete banuara me armenë282. Gjatë sundimit shekullor turk, populli armen, edhe pse mizor-isht i robëruar, nuk iu ishte nënshtruar dhunës dhe stimulimeve të armikut për ndër-rimin e gjuhës, fesë, kulturës dhe zakoneve të veta, por gjithmonë në rrethana të volit-shme historike kishte rezistuar me kryengritje të armatosura. Mirëpo, të gjitha lëviz-jet çlirimtare të këtij populli ishin shuar me gjak dhe pas shuarjeve të tyre, pushtetiosman zakonisht kishte ndërmarrë ekspedita shfarosëse kundër popullit armen.Kështu, pas kryengritjes së vitit 1895 / 96 ishin likuiduar rreth 300.000 armenë, ndër-sa prej vitit 1914 e deri në vitin 1918 ishin likuiduar rreth 600.000 armenë (sipas tëdhënave turke), përkatësisht 1,5 milion armenë (sipas të dhënave të tjera)283. Që nga viti 1890, në të gjitha territoret e banuara me popullsi armene, ishteformuar një lëvizje e fuqishme revolucionare, e cila me dekada të tëra e kishteorganizuar kryengritjen e armatosur të popullit armen284. Pas shuarjes së përgjak-282 Në vitin 1461 (pra vetëm tetë vjet pas pushtimit të Konstantinopojës (Stambollit) Sulltan Mehmeti i Dytë Pushtuesi, kishte urdhëruar bartjen e selisë së Kishës Ortodokse Armene (Patriarkanës) nga Anatolia Perëndimore në Stamboll. Sipas dekretit të Sulltanit, patriarku armen kishte pushtet të plotë (të ngjashëm me pushtetin mbretëror), mbi të gjithë banorët e krishterë, që jetonin në Perandorinë Osmane dhe të cilët nuk ishin në kompetencë të kishës greko-ortodokse. Madje, pushteti i këtij patriarku shtrihej edhe mbi jakobinët e Sirisë, koptët e Egjiptit dhe gregorianët e vendeve të ndryshme afrikane. Më gjerësisht: Erich Feigl. Ein Mythos des Terrors, Armenischer Terrorismus: Seine Ursachen und Hintergründe, Edition Zeitgeschichte Freilassing - Salzburg 1986, f. 13 - 47.283 Krahaso: Gürün, Kamuran: Ermeni Dosyasi, TTK Basimevi, Ankara, 1983, f. 210 - 211. http://www.teror.gen.tr/deutsch/auslandischen/asala/asala_ekiego/stand/jcag.html284 Lëvizja kryengritëse armene udhëhiqej nga Komiteti Revolucionar i Hintshakut, Lëvizja Tashnak, Lëvizja Ramgavar, Bashkimi për Armeninë, Lidhja e Rinisë Armene dhe Lëvizja e Kryqit të Zi. Më gjerësisht: Ermeni Tehcirine Dair Gercekler (1915), TTK Publikuar në Ankara, 2001. Krahaso edhe: http://www.teror.gen.tr/ deutsch/auslandischen/asala/asala_ekiego/stand/jcag.html
    • .: 160 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARshme të kryengritjes së vitit 1895 / 96, e sidomos pas kryengritjeve masive të mar-sit të vitit 1915, të filluara në rajonet Mus dhe Van dhe të përhapura në të gjithaterritoret e banuara me popullsi armene, qeveria osmane kishte marrë vendim përtë shpërngulur me dhunë popullin armen nga të gjitha territoret e veta shtetëroreme arsyetim se „populli armen është një popull i rrezikshëm dhe kërcënues, i ciliduhej shpërngulur nga të gjitha territoret e shtetit turk“285. Ky vendim i qeverisëturke, natyrisht që ishte kundër-shtuar me zjarr nga ana e pop-ullit armen. Sidomos popullsiae rajoneve Van dhe Urfa ishtembrojtur aq gjatë nga sulmetushtarake turke, derisa atyre ukishte ardhur në ndihmë ushtriaruse. Pas ndërhyrjes ushtarakeruse të vitit 1915, në territoretturke të banuara me popullsiarmene, disa herë kishin depër-tuar dhe sërish ishin tërhequrforcat ruse dhe ato turke. Gjatë Territoret shtetërore dhe etnike armene gjatë historisë; Burimi: Armenian National Institute; www.armenian-genocide.org/këtyre ekspeditave ushtarake,të cilat kishin zgjatur rreth trivjet, forcat ushtarake turke dhe ato ruse gjatë tërheqjeve të tyre gjithmonë e kishinmarrë me vete edhe pjesën e popullsisë, e cila ishte identifikuar me ta. Këto zhvil-lime dramatike të ngjarjeve jo vetëm që kishin ndikuar në dyndjen e vazhdueshmetë popullsisë, por kishin shkaktuar edhe viktima masive. Sipas praktikave të njohura turke, paralelisht me ekspeditat e ndërmarraushtarake, ishte mobilizuar edhe popullsia me shumicë myslimane në luftë kundërminoritetit të krishterë armen. Në baza të tilla fetare, ishin zhvilluar konflikte tëpërgjithshme në mes popullsisë së krishterë dhe asaj myslimane në rajon. Gjatëkëtyre konflikteve, nga ana e banorëve myslimanë ishin vrarë mijëra banorë tëkrishterë dhe anasjelltas. Këtë gjendje tragjike të popullit armen, një historian ikohës e kishte përshkruar si vijon: „në fund të korrikut të vitit 1915, në provincatlindore turke nuk kishte mbetur më asnjë banor i krishterë. Vetëm disa muaj mëparë, në ato territore kishin jetuar mbi 1.7 milion armenë. Prej këtij numri, vetëm285 Erich Feigl. Ein Mythos des Terrors, Armenischer Terrorismus: Seine Ursachen und Hintergründe, Edition Zeitgeschichte Freilassing - Salzburg 1986, f. 44
    • TERRORIZMI ARMEN 161 :.rreth 300.000 armenë kishin arritur të strehohen në Rusi, ndërsa më pak se 100.000të tjerë ishin strehuar në vende të tjera të rajonit. E tërë pjesa tjetër e popullit armenishte masakruar nga forcat turke“286. Ndërkaq, sipas të dhënave turke, gjatë këtyrekonflikteve në tërë territorin turk ishin vrarë rreth 600.000 armenë dhe 2.5 milionëbanorë myslimanë, shumica absolute e të cilëve kishte qenë e nacionalitetit turk287. Edhe shumë kohë para fillimit të masakrave sistematike turke kundër popullitarmen, në disa vende të botës, si në Rusi, Iran, Liban, Francë dhe ShBA, ishte formuarnjë diasporë armene, e cila kishte luajtur rol të rëndësishëm në organizimin e luftëraveçlirimtare kundër robërisë turke288. Ndërsa, gjatë viteve ‘70 të shekullit XX, kjo dias-porë kishte luajtur rol vendimtar në organizimin e aksioneve gjakmarrëse kundërTurqisë. Gjenocidi turk kundër popullit armen, së bashku me legjendat e krijuara gjatëluftërave çlirimtare, e sidomos miti rreth okupimit dhe shkatërrimit të kryeqytetit Ani,kishin qenë motive kryesore dhe inspirime të fuqishme për veprimin terrorist. Nga kjomund të thuhet se shkaku kryesor, që kishte ndikuar në ripërtëritjen e lëvizjes gjak-marrëse armene, kishte qenë e kaluara e përgjakshme e këtij populli. Lëvizja terroriste armene është e karakterizuar me vrasjen e personalitetevetë ndryshme të shtetit turk, që kishin filluar në vitin 1905, kur ishte ndërmarrë njëatentat i dështuar kundër Sulltan Abdylhamidit. Pastaj ishte vazhduar me vrasjen epërgjegjësve për kryerjen e masakrave të ndryshme kundër popullit armen. Kështu,më 15.03.1921, ishte vrarë në Berlin përgjegjësi kryesor për kryerjen e masakraveturke të vitit 1915, ish ministri i Punëve të Brendshme dhe ministri i Luftës në qev-erinë turke, Talat Beu. Ndërsa, pas ripërtëritjes së lëvizjes terroriste armene, qëkishte filluar në vitet ‘70 të shekullit XX e deri në vitin 1994, në 21 shtete të botës,ishin vrarë mbi 42 personalitete të ndryshme të shtetit turk. Qëllimi i këtyre vras-jeve kishte qenë detyrimi i qeverisë turke për pranimin e përgjegjësisë historike përkryerjen e gjenocidit ndaj popullit armen, kompensimin e dëmit të shkaktuar mate-rial dhe krijimi i kushteve për kthimin e popullit armen në tokat e tij, me qëllim tëbashkimit të atyre rajoneve me Republikën Sovjetike të Armenisë në një shtet tëpavarur dhe demokratik armen289.286 Yves Ternon, Tabu Armenien, Frankfurt/Berlin 1981, f. 9 - 13, zit. nach: Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 288 - 289.287 Krahaso: Erich Feigl. Ein Mythos des Terrors, Armenischer Terrorismus: Seine Ursachen und Hintergründe, Edition Zeitgeschichte Freilassing - Salzburg 1986, f. 47 - 55.288 Pas Revolucionit të Tetorit të vitit 1918, në territoret ruse të banuara me popullsi armene ishte formuar Republika e Armenisë, tani shtet i pavarur.289 Ashtu si Rusia, që kishte interesa për zgjerimin e kufijve të vet jugperëndimorë (në drejtim të Turqisë), edhe Bashkimi Sovjetik gjithmonë kishte qenë i interesuar për zgjerimin e kufijve të Republikës Sovjetike të Armenisë në ato drejtime. Mirëpo, një zgjerim të tillë të kufijve gjithmonë e kishin kundërshtuar forcat politike të Republikës Sovjetike të Armenisë, me arsyetimin se pas Luftës së Parë Botërore në territoret e mëparshme etnike armene, nuk figuron më asnjë element me të cilat mund të dëshmohej përkatësia nacionale, kulturore ose gjeografike e atyre territoreve, si territore armene.
    • .: 162 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Ky qëllim i proklamuar mund të jetë i drejtë, por nuk është real nga fakti senë ato territore shtetërore turke të banuara deri në vitin 1915 me popullsi armene,nuk ekziston asnjë element i tillë nacional. Nga ana tjetër, do të ishte iluzion tëmendohet se armenët e integruar në vendet e ndryshme të botës perëndimore oseedhe ata të Republikës Armene (edhe sikur të largoheshin kolonët turq nga tokat etyre dhe të krijoheshin rrethanat e volitshme politike për kthimin e tyre në atdhe-un e mëparshëm), do ta pranonin një kthim me qëllim të rifillimit të një jete të re290.Ekstremistët politikë armenë duhet ta kenë të qartë faktin se çdo përpjekje përkopjimin e dukurive shoqërore në kohëra dhe rrethana të ndryshme, është utopike.Në këtë kuptim, as diaspora armene nuk jeton në rrethana të tilla shoqërore me tëcilat kishte jetuar më parë diaspora izraelite dhe as që është Republika e Armenisënë nivel të shtetit izraelit, i cili në të gjitha aspektet shoqërore nacionale dhendërkombëtare i kishte krijuar rrethanat stimuluese për kthimin e organizuar tëpopullit të vet në tokat e të parëve të tyre.1. Grupet terroriste armene Në vitin 1972, në diasporën armene, Partia eDashnakistit e kishte themeluar grupin e parë terrorist,të quajtur „Komandoja e Drejtësisë për GjenocidinArmen“ (JCAG / Justice Commandos of the ArmenianGenocide). Ky grup, ishte organizuar nga elementet mëkonservatorë armenë, të cilët ishin të specializuar për kryerjen e aksioneve tërrufeshme terroriste kundër përfaqësuesve diplomatikë të shtetit turk kudo në botë291.Udhëheqja e këtij grupi i kishte arsyetuar sulmet e veta terroriste me gjenocidin turktë vitit 1915 kundër popullit armen. Pas sulmit terrorist kundër Ambasadës Turke nëLisbonë, të vitit 1982, ky grup kishte filluar të vepronte edhe me emrin „ArmataRevolucionare e Armenisë“. Pas shumë goditjeve të pësuara dhe përçarjeve të brend-shme, në vitin 1985 kishte pushuar aktiviteti terrorist i këtij grupi.290 Banorë të rinj në territoret armene kishin qenë edhe shqiptarët e shpërngulur me dhunë nga Kosova dhe nga vendbanimet e tjera shqiptare në Serbi dhe nga republikat e tjera ish-jugosllave. Në vitin 1926, ishte arritur marrëveshja në mes qeverisë turke dhe asaj jugosllave për shpërnguljen më dhunë mbi 400.000 shqiptarëve nga territoret e ndryshme jugosllave me qëllim të riatdhesimit të tyre në Turqi. Qeveria turke kishte qenë e vendosur dhe shprehimisht kishte kërkuar që emigrantët e rinj nga territoret e ndryshme jugosllave të ishin eskluzivisht familje të shqiptarëve të besimit musliman. Në kuadër të kësaj marrëveshjeje, deri në vitin 1929 nga territoret e Kosovës ishin shpërngulur rreth 130.000 shqiptarë. Një pjesë e madhe e këtyre të shpërngulurve ishte vendosur jo vetëm në afërsi të „territoreve kurde“, por edhe në territoret e përgjakura dhe të braktisura armene. Krahaso: Kolë Krasniqi, Die Rolle der Religion in der Erhaltung der nationalen Identität und Harmonie bei den Albanern, Wien - Prizren 1996, Drita 1996, f. 89.291 Sakarya, Em. Tümg. (Majorgjeneral i pensionuar) Ihsan, Belgelerle Ermeni Sorunu, Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Baþkanlýðý Askeri Tarih Yayýnlarý (Shtabi Gjeneral i Ushtrisë Turke, shërbimi për studime strategjike), Genelkurmay Basýmevi, Ankara, 1984, 2. Baský, f. 76 - 87
    • TERRORIZMI ARMEN 163 :. Si rezultat i pakënaqësive të shfaqura ndaj pasivizimit të përgjithshëm tëaktivitetit politik, në vitin 1975 ishte themeluar edhe një grup tjetër terrorist, i njo-hur me emrin Armata Sekrete për Çlirimin e Armenisë (ASALA / Armenian SecretArmy for the Liberation af Armenia). Themelues të këtij grupi kishin qenë HagopAgopjan, Hargop Tarakschijan (Harutiun Tagushian), Monte Melkonian dheBedros Havanassja, i njohur më emrin “Mihran Mihranian” dhe “HagopHagopjan”. Hagop Hagopian ishte i lindur në Liban dhe që në fillim të luftësqytetare libaneze e kishte themeluar një formacion të armatosur me qëllim tëmbrojtjes së fshatrave të banuara me popullsi armene. Është interesant të thekso-het, se me gjithë faktin se armiku kryesor i tij ishte islamizmi dhe Turqia,Hagopian kishte qenë luftëtar i denjë i çështjes palestineze. Madje, ai së bashku me„Factions armées des révolutionnaires libanais“ të udhëhequr nga i krishterilibanez, George Abdallach, gjithmonë kishin qëndruar në anën e OÇP-së, përkatë-sisht „Frontit Popullor për Çlirimin e Palestinës“ (të udhëhequr nga i krishteri dhemjeku palestinez, Dr. Georg Habash)292. Pas themelimit të Armatës Sekrete përÇlirimin e Armenisë (ASALA), autoriteti i Hagop Hagopian kishte ndikuar që nëkëtë grup të inkuadroheshin edhe personalitetet, si Alex Jenikomshian dhe MonteMelkijan dhe grupet e vogla terroriste armene, si „Organizata e Re e RezistencësArmene“ nga Franca, „Azad Hay“ nga Kanadaja dhe „Gaitzer“ nga Britania eMadhe. Armata Sekrete për Çlirimin e Armenisë (ASALA) ishte grup terrorist, i cilikishte luftuar me qëllim të detyrimit të qeverisë turke për pranimin e përgjegjësisëhistorike për kryerjen e gjenocidit kundër popullit armen, kompensimin e dëmit tëshkaktuar si dhe çlirimin e territoreve të mëparshme etnike armene nga pushtimiturk dhe bashkimin e tyre me Republikën Socialiste Sovjetike të Armenisë në njështet të ri komunist293. Prandaj, qëllimi politik i këtij grupi e kishte përcaktuar edheorientimin e tij ideologjik. Si qëllimi nacionalist ashtu edhe orientimi ideologjikkomunist i këtij grupi terrorist, ishin propaganduar me krenari nga organi iArmatës Sekrete për Çlirimin e Armenisë „HAYASTAN“, nga revistat e influen-cuara të saj „Hay - Baydar“, „Armenia“ dhe „Kaytzer“ (të publikuar në Londër) sidhe nga Radiotelevizioni „Zëri i Armenëve në Liban“. Më 16.02.1976, në Bejrut ishte vrarë sekretari i parë i Ambasadës Turke nëLiban,Oktay Cerit. Ky aksion i parë terrorist i Armatës Sekrete për Çlirimin eArmenisë (ASALA) ishte udhëhequr nga themeluesi i saj, Agop Tarakdshian. Qënga ajo kohë e deri në vitin 1991, Armata Sekrete për Çlirimin e Armenisë kishte292 „FARL“ arbeitete eng mit der armenischen „ASALA“ zusammen, die ebenfalls im Dienst des syrischen Geheimdienstes operierte. Më gjërsisht: Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 683.293 Krahaso: Uras Esat, Tarihte Ermeniler ve Ermeni Meselesi, Belee Yayýnlarý, Istanbul, 1987, f. 432 - 442.
    • .: 164 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARndërmarrë sulme të ngjashme terroriste edhe në Francë,ShBA, Kanada, Greqi, Qipro, Siri, dhe Iran. Në një rastmadje, ishte sulmuar edhe Pazari i Stambollit. Ndërsa sulmimë i përgjakshëm terrorist i këtij grupi ishte ndërmarrë me15.07.1983 në aeroportin Orly të Parisit. Nga shpërthimi i njëbombe të montuar pranë zyrës „Turkish Airlines“ kishinvdekur tetë persona dhe ishin plagosur 56 të tjerë. Pas invadimit të vitit 1982 të forcave izraelite nëLiban, Armata Sekrete për Çlirimin e Armenisë (ASALA) së bashku me grupet dheorganizatat e tjera palestineze, ishin detyruar të largoheshin nga Libani. Një vit mëvonë, ky grup i fuqishëm terrorist ishte ndarë në dy pjesë: në grupin e lëvizshëmtë udhëhequr nga Agop Agopjani, i cili ishte stacionuar kryesisht në Greqi dhe nëdisa shtete të Lindjes së Afërt, dhe në grupin tjetër „Lëvizja Çlirimtare e ArmatësSekrete për Çlirimin e Armenisë“, të udhëhequr nga Monte Melkojan dhe AraToranjan. Pas disa aksioneve të përbashkëta, ky grup i shpërndarë nëpër shtetet endryshme perëndimore sërish ishte ndarë në dy pjesë: në „Lëvizjen Nacionale tëArmenisë“, e cila udhëhiqej nga Ara Toranjan dhe „Armata Sekrete për Çlirimin eArmenisë - Lëvizja Çlirimtare“ e udhëhequr nga Monte Melkonjan294. Në kuadërtë këtij grupi kishte vepruar edhe fraksioni relativisht i pavarur „SASSON“, i cilie kishte marrë përgjegjësinë për sulmin e datës 19.12.1991, kundër AmbasadësTurke në Budapest. Përveç grupeve të lartpërmendura, në skenën terroriste armene kishtevepruar edhe „Armata Revolucionare e Armenisë“ (Armenian RevolutionaryArmy). Ky grup, i themeluar në vitin 1975 në Francë, më 22.10.1975, e kishtemarrë përgjegjësinë për vrasjen e ambasadorit turk në Vjenë, Tunaligil. Me gjithëparaqitjet e grupeve të reja terroriste, si „Front Demokratik i Lëvizjes Popullorepër Çlirimin e Armenisë“ (DFPMLA / Democratic Front of the Popular Movementfor the Liberation of Armenia), mund të thuhet se pas vrasjes enigmatike të AgopAgopian, që kishte ndodhur më 28.12.1998 në Athinë, ishte shuar edhe lëvizja eripërtërirë gjakmarrëse terroriste armene. Grupet terroriste armene, me aksionet e tyre spektakulare, kishin dësh-muar mundësinë e operimit të tyre në të gjitha pjesët e botës. Këto grupe, qëkishin manifestuar elemente të shumta të organizatës terroriste, kishinbashkëpunuar me grupet dhe organizatat e ndryshme terroriste palestineze si dhe294 Melkonjan ishte vrarë në vitin 1993, gjatë luftërave të zhvilluara kundër azerbejxhanasve rreth territorit të ashtuquajtur „Bregu i Karabagut“.
    • TERRORIZMI ARMEN 165 :.me ato ekstremiste kurde295. Gjatë shumë vjetëve me radhë, grupet e ndryshmeterroriste armene e kishin fituar mikpritjen dhe e gëzonin përkrahjen e fuqishmetë organizatave dhe grupeve të shumta terroriste islamike shiite dhe atyrepalestineze në Liban. Këto forma të përkrahjes dhe bashkëpunimit ishin dësh-muar edhe nga shumë terroristë armenë të burgosur nëpër vende të ndryshme tëbotës. Madje, ata kishin ofruar edhe dëshmi mbi kontaktet me disa personalitetezyrtare të shtetit sirian, të vendosura me ndihmën e „Frontit Popullor për Çlirim-in e Palestinës“. Në të vërtetë, kjo organizatë terroriste palestineze gjithmonë uakishte ofruar mundësinë kolegëve të tyre armenë për stërvitje luftarake në njërinnga kampet ushtarake palestineze në Liban ose në Jemenin Jugor296.2. Strategjia e sulmeve terroriste armene Problemet politike, me të cilat ishte preokupuar Lëvizja Terroriste Armene,kishin qenë të natyrës historike. Ato, si të tilla, kishin të bënin me faktin se popul-li armen kishte qenë një minoritet i okupuar, që për shekuj me radhë kishte jetuarpërballë një pushteti të fuqishëm gjakatar dhe të një populli gjithnjë e më tëislamizuar dhe të disponuar armiqësisht kundër tyre. Këto probleme gjithnjë e mëtë theksuara dhe të acaruara politike, në fund të shekullit XIX kishin arritur për-masa të tilla sa që ishte parashtruar kërkesa për organizimin e një kryengritjeje tëarmatosur. Mirëpo, kërkesat e tilla, të parashtruara sidomos nga diaspora armene,ishin kundërshtuar nga disa udhëheqës dhe nga kleri armen, me argumentin seduhet përgatitur me kohë dhe kujdes kryengritja e armatosur, dhe nuk duhej fillu-ar ajo derisa shtetet arabe, Kreta ose ndonjë shtet evropian të fillojë luftën kundërPerandorisë Osmane. Me gjithë këtë qëndrim, ekspeditat e shumta ushtarake turke, të shoqëruarame konflikte gjithnjë e më të acaruara ndërnacionale, e kishin shpejtuar fillimin ekryengritjes së armatosur. Mirëpo, nga pamundësia e organizimit të operacionevekryengritëse në nivel të gjerë territorial, kryengritësit armenë kishin filluarstrategjinë e aksioneve provokative. Me zbatimin e një strategjie të tillë ishtebesuar se pushteti osman do të provokohej aq rëndë sa do të ndërmarrë reprezalje295 Ekstemisët politikë armenë ishin përpjekur për themelimin e një fronti të përbashkët antiturk me forcat e rrebeluara kurde. Është iluzion të mendohet në suksesin e një koalicioni të tillë, kur të merret parasysh armiqësia e egër dhe e kaluara e përgjakshme që ekzistonte në mes të këtyre dy popujve. Është e njohur masakra e forcave të mobilizuara kurde kundër popullit armen në Sasun. Gjatë vitit 1915, ushtria turke e kishte armatosur popullsinë kurde me qëllim të dëbimit, vrasjes dhe plaçkitjes së popullit armen, që jetonte në pjesën lindore të shtetit turk. Gjatë atij viti, bandat kurde i kishin likuiduar mbi 50.000 armenë. Më gjerësisht: Erich Feigl. Ein Mythos des Terrors, Armenischer Terrorismus: Seine Ursachen und Hintergründe, Edition Zeitgeschichte Freilassing - Salzburg 1986, f. 68.296 Claire Sterling, Das internationale Terror - Netz, Der geheime Krieg gegen die westlichen Demokraten, Scherz, Përkthyër nga gjuha angleze në atë gjermane nga: Hans Tomas, München 1981, f. 256.
    • .: 166 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARmasive, të cilat do të rezultojnë me revolucionarizimin e popullit armen. Nga anatjetër, ishte shpresuar edhe në përkrahjen e fuqive perëndimore dhe Rusisë, të cilatsi në rastin e mëparshëm të Bullgarisë, do të reagonin energjikisht kundërmasakrave turke dhe kështu do të detyrohej pushteti osman të tërhiqej njëherë epërgjithmonë nga territoret armene. Në këtë drejtim, kishte edhe të tillë që kishinshpresuar se më nxitjen e kryengritjeve të armatosura edhe në pjesë të tjera tëPerandorisë Osmane. Sipas tyre, shembullin armen do ta ndiqnin edhe popujt etjerë, të cilët me luftërat e tyre çlirimtare do ta lehtësonin zhvillimin e kryengritjesarmene297. Në bazë të një strategjie të tillë provokative, në muajin gusht të vitit 1896ishte ndërmarrë aksioni i parë spektakular për pushtimin e Bankës QendroreOtomane në Stamboll. Mirëpo, pasojat e këtij aksioni kishin qenë të tmerrshme.Për tri ditë me radhë ishin masakruar qindra mijëra armenë. Përballë këtyre eks-peditave shfarosëse, popullsisë armene nuk i kishte mbetur hapësirë për revolu-cionarizimin e saj. Nga ana tjetër, me gjithë masakrat aq masive dhe brutale hak-marrëse turke, nuk ishte evidentuar ndonjë reagim i shpresuar nga shtetet evropi-ane. Një ithtar i çështjes armene e kishte përshkruar situatën e krijuar, si vijon: „nëqoftë se Henhakistët dhe Drojakistët tanë i vazhdojnë përpjekjet e tyre të paar-matosura, atëherë një ditë në Turqi do të ketë fare pak qytetarë armenë. Ky popullmund të përfitojë vetëm nga reformat e synuara turke“298. Shembulli armen tregon qartë për vështirësitë me të cilat mund të bal-lafaqohet një minoritet, në qoftë se i papërgatitur dhe në rrethana të papërshtat-shme ndërkombëtare provokon luftën. Kur në vitin 1866 armeni Karakosov, ekishte kryer një atentat të pasuksesshëm kundër Sulltanit, ishte kapur nga kalim-tarët e rastit. Klithjet e tij „o të marrë unë e qëllova atë katil edhe për ju“, nuk ekishin ndihmuar atentatorin e krishterë, ngase masa popullore turke dhepërgjithësisht ajo myslimane, që jetonte në Turqi, ishte besnike ndaj Sulltanit.Ndërsa, pyetja publike e Sulltanit drejtuar atentatorit „a je ti polak?!“ kishte tëbënte me forcimin e bindjes së krijuar në popull se të gjitha minoritetet ekrishtera, që jetonin në Perandorinë Osmane, janë armiq të islamit, agjentë tëhuaj dhe tradhtarë. Bazuar në mentalitetin e krijuar dhe në përmasat e urrejtjevetë tilla fetare, nuk ishte vështirë të mobilizohej populli dhe forcat e armatosuraosmane për ndërprerjen e ekspeditave shfarosëse kundër armiqve të shtetit dhefesë turke.299297 Erich Feigl. Ein Mythos des Terrors, Armenischer Terrorismus: Seine Ursachen und Hintergründe, Edition Zeitgeschichte Freilassing - Salzburg 1986, f. 59 - 77.298 Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 59.299 Krahaso: Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 59 - 60.
    • TERRORIZMI ARMEN 167 :. Kryengritja popullore armene, e organizuar në fund të shekullit XIX, kishtezgjatur vetëm disa vjet dhe ishte shuar me gjak. Në mënyrë edhe me shfarosëseishte shuar përpjekja e këtij populli, e vitit 1915, për të qëndruar me forcë në vatrate veta. Që nga ajo kohë më nuk ishte evidentuar ndonjë reagim i armatosur i pop-ullit armen kundër pushtetit turk, por ishte krijuar një lëvizje gjakmarrëse, e cilaprej vitit 1918 e deri në vitin 1921 kishte arritur likuidimin e të gjithë përgjegjësvezyrtarë për kryerjen e masakrave turke kundër popullit armen. Ky aktivitet gjak-marrës, me intensitet të ndryshëm dhe në mënyrë sporadike është bartur deri nëdekadën e fundit. Pas vitit 1970 kishte filluar një valë e re e terrorizmit gjakmar-rës armen, e karakterizuar me vrasjen e një numri të konsideruar të përfaqësuesvediplomatikë të shtetit turk. Kjo lëvizje e ripërtërirë terroriste ishte shuar pas dydekadave të veprimit të suksesshëm të saj.3. Metoda dhe taktika e sulmeve terroriste Në fillim të aktivitetit të tyre, terroristët armenë kishin vepruar me kujdes.Ata nuk i kishin rrëmbyer aeroplanët dhe nuk kishin montuar bomba në vende tëndryshme publike, por kudo në botë i kishin kërkuar dhe vrarë përfaqësuesit diplo-matikë të shtetit turk. Kështu, prej vitit 1973, në 38 qytete të 21 shteteve të botës,terroristët armenë kishin ndërmarrë 110 sulme të ndryshme terroriste, prej të cilave39 kishin qenë sulme me armë zjarri, 70 montime të mjeteve të ndryshmeeksplozive dhe një okupim i ambasadës.300 Gjatë këtyre sulmeve, ishin vrarë 42përfaqësues të lartë diplomatikë të shtetit turk, një numër relativisht i madh shteta-sish të huaj, si dhe ishin plagosur qindra persona të tjerë301. Gjatë kryerjes së sulmeve të tilla terroriste, zakonisht ishte zbatuar e njëjtataktikë: diplomati i kërkuar turk ishte vrarë në makinën e tij kur ajo qëndronte endaluar para dritës së kuqe të semaforit. Kështu, nga 21 përfaqësues të ndryshëmdiplomatikë të shtetit turk, të vrarë gjatë periudhës 1975 - 1982, 14 prej tyre ishinvrarë sipas kësaj taktike. Është interesant të theksohet fakti se të gjitha ato vrasjeishin ekzekutuar me pistoletë të kalibrit 9mm. Terroristët armenë, me qëllim tëvrasjes së viktimave të tyre të zgjedhura, në disa raste të rralla, kishin depërtuar medhunë në ndërtesat e ambasadave ose përfaqësive të tjera shtetërore turke. Ndërsa,në disa raste të tjera, përfaqësuesit e ndryshëm të shtetit turk ishin likuiduar metaktikën e montimit të mjetit eksploziv në makinat e tyre.300 Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 683.301 Halacoglu, Yusus: Ermeni Tehcirine Dair Gercekler (1915), TTK Publikime, Ankara, 2001.
    • .: 168 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Një numër relativisht i madhi terroristëve armenë ishte stërviturnë kampet e ndryshme luftarakepalestineze dhe në ato siriane nëLiban302. Këto stërvitje pa dyshim qëkishin ndikuar në ndryshimin grad-ual të strategjisë së veprimit terror-ist. Kështu, që nga fillimi i viteve‘80, terroristët armenë kishin filluaredhe kryerjen e sulmeve terroristekundër objektivave të ndryshme Një grup i terroristëve të ASLA, Liban1987civile në disa shtete perëndimore.Ky ndërrim i strategjisë së veprimit terrorist ishte shpjeguar me „përgjegjësinë etërthortë“, të disa shteteve evropiane ndaj fatkeqësisë së popullit armen. Këtoshtete ishin akuzuar se kishin pasur raporte të caktuara me Turqinë ose e kishinndihmuar atë duke e toleruar të bënte gjenocid kundër popullit armen. Kështu, më04.02.1986 anëtarët e Armatës Sekrete për Çlirimin e Armenisë (ASALA) e kishinmontuar një bombë në majën e Kullës së Ajfelit në Paris, e cila në minutën e fun-dit para shpërthimit të saj, ishte zbuluar dhe çmontuar nga njësiti special i forcavepolicore franceze (në realitet montimi i kësaj bombe ishte shpjeguar edhe me qël-limin e ushtrimit të presionit ndaj qeverisë franceze për lirimin e një palestinezi tëburgosur dhe të një anëtari të dënuar të ASALA)303. Madje në një rast, kur policiazvicerane i kishte burgosur dy terroristë armenë, Armata Sekrete për Çlirimin eArmenisë (ASALA) e kishte akuzuar edhe Zvicrën (edhe pse ajo nga asnjë aspektnuk mund të fajësohet për fatkeqësinë e popullit armen), për fatin e popullit armendhe e kishte kërcënuar qeverinë zvicerane me pasoja të tmerrshme304.4. Sulmet gjakmarrëse të grupeve terroriste armene 1973 27.01, Santa Barbara: Një emigrant armen, i prezantuar si turk, i kishte ftuar në një hotelkonsullin e përgjithshëm turk në Los Anxhelos, Mehmet Baydar dhe konsullin turk në Santa302 Hans Josef Horchem, Terror in Europa, Akteure und Hintergründe - Gegenstrategien, Beiträge zur Konfliktforschung, Köln, Nr. 13/87, f. 40.303 Ky sulm ishte rezultat i marrëveshjes për bashkëpunim në mes të „ASALA“ dhe „Al-Assifa“. Ky bashkëpunim ishte realizuar me presionin e qeverisë siriane në dhjetor të vitit 1985. Këto dy organizata e kishin nënshkruar marrëveshjen në Damask për ndërmarrjen e operacioneve të përbashkëta në Evropë. Kjo marrëveshje ishte nënshkruar me ndërmjetësimin e gjeneral Muhamed al Khouli, i cili ishte shef i sigurimit të fshehtë të aviacionit sirian dhe përgjegjës për raportet e shtetit të Sirisë me lëvizjet e ndryshme miqësore çlirimtare. Më gjerësisht: Hans Josef Horchem, Terror in Europa, Akteure und Hintergrunde - Gegenstrategien, Beiträge zur Konfliktforschung, Köln, Nr. 13/87, f. 41.304 Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 291.
    • TERRORIZMI ARMEN 169 :.Barbara të Kalifornisë, Bahadir Demir. Në çastin e hyrjes së tyre në hotel, ishin qëlluar me plum-ba. Vrasësi 78 vjeç ishte dënuar me burgim të përjetshëm. 04.04, Paris: Para ndërtesës së Konsullatës Turke dhe përfaqësisë së „Turkish Airlines“në Paris kishin shpërthyer disa mjete të fuqishme eksplozive. 1975 22.10, Vjenë: Tre anëtarë të ASALA kishin depërtuar me dhunë në ndërtesën e AmbasadësTurke në Vjenë dhe në zyrën e tij, e kishin vrarë ambasadorin turk, Danis Tunaligil. 24.10, Paris: Një komando e përbashkët e ASALA dhe JCAG e kishte vrarë ambasadorinturk në Paris, Ismail Erezin dhe shoferin e tij, Talip Yener. 1976 16.02, Bejrut: Në një restorant të Bejrutit ishte vrarë sekretari i parë i Ambasadës Turkenë Liban, Oktay Cirit. Përgjegjësinë për këtë vrasje e kishte marrë ASALA. 17.05, Frankfurt: Në të njëjtën kohë kur në Konsullatën Turke në Frankfurt kishteshpërthyer një bombë e montuar, me bomba dore ishin sulmuar edhe konsullatat turke në Essen dheKöln. 1977 29.05, Stamboll: Nga shpërthimi i një bombe të montuar në aeroportin e Stambollit, kishinvdekur pesë qytetarë. 09.06, Romë: Në një rrugë të Romës ishte vrarë ambasadori turk në Vatikan, Taha Carim,dhe një shoqërues i tij. Përgjegjësinë për këto vrasje e kishte marrë JCAG. 1978 02.06, Madrid: Nga breshëritë e plumbave të zbrazur mbi makinën zyrtare të ambasadoritturk në Madrid, ishte vrarë ambasadori Zeki Kuneralp, gruaja e tij, Necela Kunerlap, dheambasadori turk në pension, Besir Balciogu. Pas disa ditësh, nga plagët e marra kishte vdekuredhe shoferi i tyre spanjoll. Përgjegjësinë për këto vrasje e kishin marrë ASALA dhe JCAG. 18.06, Paris: Në kryeqytetin francez, në zyrën e përfaqësisë së firmës turke të aviacionit“THY”, në zyrën e atasheut turk si dhe në një agjenci turistike turke kishin shpërthyer disa bombatë kurdisura. Ndërkaq, sulmi i katërt i drejtuar kundër përfaqësuesit turk në OECD ishte zbuluardhe penguar me kohë. Këto sulme ishin kryer nga JCAG. 1979 12.10, Hagë: Terroristët armenë kishin identifikuar dhe vrarë Ahmet Benler, djalin eambasadorit turk në Holandë, Özdemin Benler. 22.12, Paris: Gjatë shëtitjes në Champs Elysées të Parisit, një anëtar i ASALA e kishtevrarë atasheun për Çështje të Turizmit në Ambasadën Tturke në Paris, Yilmaz Çolpan. 23.12, Romë: Para zyrës së përfaqësisë së “Air France” dhe “TWA”, kishin ndodhur trishpërthime të fuqishme. ASALA kishte shpjeguar se këto sulme ishin pjesë e reagimit ndaj repre-sionit të qeverisë franceze kundër pjesëtarëve të popullit armen, që jetonin në Francë. 1980 10.03, Romë: Nga pasojat e dy shpërthimeve të fuqishme, që kishin ndodhur në PiazzaDella Repubblica, kishin vdekur dy persona dhe ishte shkatërruar tërësisht zyra e Turkish Airlines.Përgjegjësinë për këtë sulm e kishte marrë ASALA. 21.04, Romë: Në një pusi ishte plagosur rëndë ambasadori turk në Vatikan, Vecdi Türel,dhe shoferi i tij. Ky sulm ishte kryer nga njësiti i JCAG. 31.07, Athinë: Një zyrtar i lartë i Ambasadës Turke në Athinë, Galip Özmen, gjatë udhë-timit me familjen e tij, ishte sulmuar nga disa terroristë të armatosur armenë. Zyrtari turk, Özmen,
    • .: 170 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARsë bashku me vajzën e tij 14 vjeçe kishin vdekur në vend, ndërsa gruaja dhe djali i tij gjashtë vjeçkishin marrë plagë të rënda trupore. Përgjegjësinë për kryerjen e këtij sulmi e kishte marrë ASALA. 05.08, Lion: Një komando terroriste e ASALA, kishte sulmuar Konsullatën Turke në Lion.Nga breshëritë e plumbave të zbrazur në drejtim të qytetarëve dhe zyrtarëve të pranishëm në kon-sullatë, ishin vrarë dy dhe ishin plagosur shumë persona. 26.09, Paris: Një atentator i ASALA e kishte qëlluar me armë zjarri këshilltarin për shtyptë Ambasadës Turke në Paris, Selçuk Bakkalbasi. 03.10, Gjenevë: Dy terroristë armenë në dhomën e hotelit të tyre në Gjenevë ishin plago-sur rëndë nga shpërthimi i parakohshëm i bombës së tyre. 17.12, Sidnei: Një atentator armen kishte vrarë konsullin gjeneral turk në Sidnei, SarikAriyak, dhe dy truprojat e tij. 1981 14.01, Paris: Në makinën e këshilltarit të Ambasadës Turke në Paris, Ahmet Erbeyli, kishteshpërthyer një bombë. Shoferi Ahmet Erbeyli kishte shpëtuar, ndërsa makina e tij ishte shkatërru-ar tërësisht. Kjo bombë kishte qenë e montuar nga atentatorët e ASALA. 04.03, Paris: Dy terroristë të ASALA kishin qëlluar me armë zjarri makinën në të cilënndodheshin atasheu për Çështje Pune i Ambasadës Turke në Paris, R. Morali, atasheu për Çësht-je Fetare i kësaj ambasade, T. Ari dhe përfaqësuesi i Anadolu Bankasi I. Karakoc. Nga plagët emarra kishin vdekur R. Morali dhe Tecelli Ari. Ndërkaq, Karakoci kishte shpëtuar pa u goditur ngaasnjëri prej qindra plumbave të zbrazur në drejtim të tij. 12.03, Teheran: Një komando terroriste e ASALA ishte përpjekur të pushtonte AmbasadënTurke në Teheran. Gjatë këtij sulmi ishin vrarë dy zyrtarë të sigurimit të ambasadës. Më vonë, dysulmues të ambasadës ishin identifikuar dhe ekzekutuar nga organet iraniane. 09.06, Gjenevë: Në Gjenevë të Zvicrës ishte vrarë zyrtari i lartë i Konsullatës Turke, F.Yerguz. Burgosja e një anëtari të ASALA kishte sjellë si rrjedhim zbulimin e një grupi të ri terror-istësh armenë, që kishte filluar të vepronte me emrin „9 Qershori“. 24.09, Paris: Një grup i përbërë nga katër terroristë armenë e kishte pushtuar KonsullatënTurke në Paris. Gjatë depërtimit të tyre të dhunshëm në ndërtesë, ata e kishin vrarë atasheun turktë Çështjes së Sigurimit, Cemal Özen, ndërsa kishin plagosur konsullin e përgjithshëm turk, KayaInal. Gjatë këtij aksioni ishin rrëmbyer edhe 56 persona të pranishëm. 1982 28.01, Los Anxhelos: Dy terroristë armenë kishin vrarë konsullin e përgjithshëm turk nëLos Anxhelos, Kemal Arikan. 08.04, Otavë: Në garazhin e makinës së vet ishte plagosur rëndë atasheu për ÇështjeEkonomike i Ambasadës Turke në Otavë, Kani Güngör. 04.05, Boston: Terroristët armenë kishin vrarë konsullin turk në Boston, Orhan Gündüz. 07.07, Lisbonë: Në prag të shtëpisë së vet, terroristët e JCAG e kishin vrarë Erkut Akbary,atashe për Çështje Administrative i Ambasadës Turke në Lisbonë dhe gruan e tij, Nadide Akbary. 21.07, Paris: Në sheshin Place Saint - Severin të Parisit kishte shpërthyer një bombë, e cilae kishte shkaktuar plagosjen e 16 personave. Lidhur me këtë rast, në komunikatën e lëshuar ngaARA ishte shpjeguar se Franca, në kundërshtim me rregullat ndërkombëtare, luftëtarët armenë poi trajton si kriminelë të zakonshëm e jo si të burgosur politikë. 07.08, Ankara: Dy terroristë armenë kishin sulmuar aeroportin e Ankarasë. Nga pasojat eshpërthimit të dhjetëra granatave të dorës dhe breshëritë e plumbave të zbrazur nga automatikët etyre, ishin vrarë nëntë dhe ishin plagosur 82 persona.
    • TERRORIZMI ARMEN 171 :. 27.08, Otavë: Gjatë një udhëtimi me makinën e tij, në një rrugë të Otavës ishte vrarëkolonel Atilla Altikat, atashe turk për Çështje Ushtarake në Otavë. 09.09, Burgas: Në Burgas të Bullgarisë, nga një atentator i ASALA, ishte vrarë BoraSüelkan, këshilltar administrativ i Konsullatës Turke. 1983 28.02, Paris: Nga pasojat e shpërthimit të një bombe të montuar nga ASALA në zyrën eMarmara Travel Agency, kishte vdekur një punonjëse e kësaj agjencie. 09.03, Beograd: Në qendër të Beogradit ishte vrarë ambasadori turk në Jugosllavi, GalipBalkar. Gjatë shkëmbimit të zjarrit në mes terroristëve armenë dhe policisë jugosllave, ishin plago-sur pesë qytetarë dhe një sulmues armen. 16.06, Stamboll: Gjatë një sulmi terrorist të „ASALA“, në qendrën tregtare „Basar“ tëStambollit ishin vrarë dy dhe plagosur 21 persona. 14.07, Bruksel: Nga një komando sekrete e terroristëve armenë ishte vrarë diplomati turk,Dursun Aksoy. 15.07, Paris: Nga pasojat e shpërthimit të fuqishëm të një bombe të montuar në sporteline firmës turke të aviacionit THY, e cila gjendej në aeroportin e Parisit “Orli”, kishin humbur jetëntetë persona dhe ishin plagosur 60 të tjerë. Atentatori armen, Varadjian Garbidjian, kishte shp-jeguar se bomba e montuar ishte planifikuar të shpërthente në aeroplanin turk e jo në zyrën e për-faqësisë së saj në Orli. 14.07, Bruksel: Një komando terroriste e JCAG, kishte depërtuar me dhunë në lokalet eambasadës turke në Bruksel dhe kishte vrarë përfaqësuesin e lartë diplomatik turk, Dursun Aksoy. 27.07, Lisbonë: Një komando e përbërë nga pesë terroristë armenë kishte pushtuarambasadën turke në Lisbonë. Gjatë aksionit të policisë portugeze për lirimin e Ambasadës Turke,ishin vrarë të gjithë sulmuesit, një polic portugez dhe gruaja e një diplomati turk. 1984 28.04, Teheran: Në një rrugë të Teheranit, nga dy terroristë të motorizuar të ASALA, ishteplagosur sekretari i parë i Ambasadës Turke në Teheran, H. Yönder dhe gruaja e tij, Ibyk Yönder. 20.06, Vjenë: Nga pasojat e shpërthimit të një bombe të montuar nga ARA, në makinën etij kishte vdekur Erdogan Özen, atashe për Punë dhe Çështje Sociale i Ambasadës Turke në Vjenë,dhe ishin plagosur pesë persona të tjerë. 19.11, Vjenë: Gjatë udhëtimit me makinë në një rrugë të Vjenës ishte vrarë ambasadoriturk në Kombet e Bashkuara, Enver Ergun. Mbi trupin e ambasadorit të vrarë ishte hedhur një letëre shkruar „ARA“. 1985 12.03, Otavë: Një grup i përbërë nga tre terroristë armenë e kishte sulmuar AmbasadënTurke në Otavë. Që në hyrje të ndërtesës, terroristët kishin vrarë një zyrtar të sigurimit turk, i cilipara vdekjes së vet kishte arritur ta mbyllte derën e dytë të hyrjes në ambasadë. Pas minimit tëkësaj dere, terroristët kishin hyrë brenda dhe kishin filluar ta kërkonin ambasadorin. Duke e parërrezikun që e kanoste, ambasadori turk Coskun Kirca nga një dalje tjetër kishte arritur të largohejnga ndërtesa. Mirëpo, gjatë ikjes në një rrugë ai ishte plagosur rëndë. Përgjegjësinë për këtë sulme kishte marrë „ARA“. 1986 23.11, Melburn: Nga pasojat e shpërthimit të një bombe të kurdisur para ndërtesës sëKonsullatës Gjenerale Turke në Melburn të Australisë, kishte vdekur një person dhe një tjetër ishteplagosur.
    • .: 172 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR 1991 07.10, Athinë: Në një rrugë të Athinës, nga një terrorist armen, ishte vrarë atasheu turkpër Çështje të Mediave, Çetin Görgü. 1993 11.12, Bagdat: Në një rrugë të Bagdadit, terroristët armenë kishin vrarë atasheun turk përÇështje Administrative, Çadlar Yücel. 1994 04.07, Athinë: Para Ambasadës Turke në Athinë, ishte vrarë këshilltari i Ambasadës Turke,Haluk Sypahyodlu.
    • TERRORIZMI ISLAMIK 173 :. TERRORIZMI ISLAMIK1. Kontekstet mbi ekzistencën e terrorizmit islamik A ekziston terrorizmi islamik? A janë të bazuara lëvizjet e ndryshme terroristenë ideologjinë fetare islamike? A është feja islame, një fe e dhunës dhe e terrorit? Këtodhe pyetje të ngjashme kishin filluar të parashtroheshin që nga koha kur grupi i stu-dentëve militantë iranianë kishte sulmuar dhe 14 muaj e mbajti të pushtuarAmbasadën Amerikane në Teheran305. Përgjigjet e këtyre pyetjeve janë të ndryshmedhe varen kryesisht nga orientimi ideologjik i autorëve. Në këtë kontekst, politikanëtdhe intelektualët e ndryshëm myslimanë e kanë parashtruar edhe idenë e një diskuti-mi të përbashkët lidhur me raportin e fesë islame me terrorizmin. Sipas tyre, konsta-timi i njëanshëm i ekzistimit të terrorizmit islamik, ashtu si praktikohet nga disa ide-ologë perëndimorë, për botën islame është jo vetëm i papranuar, por edhe i tepruar,tendencioz dhe fyes. Nga ana tjetër, autorët e ndryshëm perëndimorë e sidomos ataizraelitë, me shkrimet dhe diskutimet e tyre të shumta, janë përpjekur ta „argumento-jnë” lidhjen e terrorizmit me kulturën dhe fenë islame. Në këtë drejtim ata duke ofru-ar edhe shembuj të ndryshëm praktikë, kanë konstatuar se çdo politikë e bazuar nëideologjinë fetare islamike detyrimisht do të rezultojë me dhunë fizike dhe terror. Këtu nuk synoj të polemizoj me asnjërin nga këto qëndrime të polarizuara,por si përgjigje ndaj tyre ofroj një „shkrim të shenjtë”, të profetit më të madh islamtë shekullit XX, Ajatollah Ruhollah Homeini. Ky shkrim i titulluar „Feja islamenuk është religjion për pacifistë”, ishte botuar në revistën “Kaschf al – Asrar”(Çelësi i Fshehtësirave) në vitin 1942 në Qom dhe ishte ribotuar më 1980 dhe më1983 në Teheran306.305 Me 04.11.1979 grupi i studentëve militantë islamikë e kishte sulmuar dhe pushtuar Ambasadën Amerikane në Teheran. Ishte rrëmbyer edhe personeli i punësuar në ambasadë. Të gjitha përpjekjet diplomatike për lirimin e këtij personeli kishin dështuar. Pas afër 14 muajsh, kur në ShBA vinte në pushtet presidenti Regan (i cili gjatë fushatës zgjedhore kishte premtuar lirimin, në rast nevoje edhe me dhunë, të personelit diplomatik amerikan), qeveria iraniane „kishte ndërmjetësuar” me sukses në lirimin e këtij personeli të rrëmbyer diplomatik.306 Feja Islame i njeh dy lloje luftërash. E para, është Xhihadi (përpjekja - lufta e shenjtë), e cila zhvillohet në kushte të caktuara për okupimin e shteteve të tjera, ndërsa e dyta, është lufta për ruajtjen e pavarësisë së shteteve islame dhe mbrojtja e tyre nga armiku. Zhvillimi i Xhihadit ose i luftës së shenjtë për okupimin e vendeve të tjera është i domosdoshëm dhe duhet të fillojë menjëherë pas themelimit të shtetit islamik. Në krye të këtij shteti duhet të jetë imami ose personi civil nën komandën e tij.... Pas themelimit të shtetit islamik, islami duhet t’i mobilizojë të gjithë burrat e aftë për luftë me qëllim të fillimit të okupimit të vendeve të tjera. Vetëm në këtë mënyrë mund të ndikohet në pranimin dhe respektimin e fesë islame në tërë botën.
    • .: 174 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Si në shkencën, ashtu edhe në praktikën bashkëkohore kriminalistikembretëron bindja se disa grupe dhe organizata terroriste janë të bazuara në ide-ologjinë fetare islamike dhe veprojnë në emër të dogmave fetare të saja. Kjo mundtë argumentohet edhe me faktin se mekanizmat e tillë terroristë, jo vetëm theme-limin, por edhe arsyetimin e veprave të tyre kriminale, e bëjnë kryesisht duke inter-pretuar mësimet e ndryshme të Kuranit. Me gjithë argumentet e ofruara, këto„bindje perëndimore”, refuzohen kategorikisht nga politikanët dhe shkencëtarët ebotës islame. Në këtë kontekst, ata parashtrojnë edhe pyetjen: „Përse atëherë nëbotën perëndimore nuk përdoret nocioni „terrorizëm katolik“ kur është fjala për„Armatën Republikane Irlandeze“ ose për disa organizata të tjera terroriste, qëveprojnë në Amerikën Latine, të cilat kanë anëtarësi të pastër katolike dhe vrasinekskluzivisht qytetarë të përkatësive të tjera fetare?! Këtu përgjigjja është e qartë: jo vetëm Armata Republikane Irlandeze oseShtegu i Ndriçuar në Peru, por asnjë organizatë tjetër terroriste, me anëtarësi tëpastër katolike, nuk vepron në emër të katolicizmit! Ato janë organizata terroriste,të cilat veprojnë në bazë të ideologjive të ndryshme politike, e jo fetare të cilat ezbatojnë dhunën terroriste si mjet strategjik për arritjen e qëllimeve të caktuarapolitike ose nacionale! Në këtë drejtim qëllimi i Armatës Republikane Irlandeze,ishte ribashkimi i Irlandës, ndërsa ai i Shtegut të Ndriçuar, është ndërrimi i sistemitshtetëror kapitalist në Peru, në një sistem socialist. Me gjithë këto qëllime, organizatat e ndryshme terroriste islamike si,p.sh., Xhihadi Islamik (Përpjekja Islamike), Hezb - Allah (Partia e Allahut),HAMAS (Lëvizja e Kryengritjes Islamike), etj., i rekrutojnë anëtarët e tyre jonë emër të çështjes së tyre nacionale, por në emër të fesë islame. Udhëheqësit ekëtyre organizatave terroriste janë kryesisht edhe udhëheqës fetarë, të cilët dukee akuzuar dhe fajësuar botën perëndimore për çdo gjë të keqe që ekziston nëbotën islame, e propagandojnë edhe qëllimin e tyre të fundit „përhapjen e fesë Opinioni botëror duhet ta ketë të qartë se okupuesit islamikë nuk kanë asgjë të përbashkët me okupuesit e tjerë joislamikë. Këta të fundit, dëshirojnë ta okupojnë botën vetëm me qëllim të shkatërrimit të fesë islame, e cila realisht u shërben intere- save të njerëzimit.... okupuesit joislamë, nëpërmjet pushtimit të botës dëshirojnë përhapjen e padrejtësive të liga, me qël- lim të shfrytëzimit të lirë të epsheve të tyre jonormale seksuale. Ndërkaq, Islami dëshiron ta okupojë botën me një qëllim krejtësisht tjetër. Qëllim i Islamit është përhapja e vlerave të vërteta shpirtërore dhe krijimi i një drejtësie të tillë njerëzore, në të cilën do të përgatitet rruga për ardhjen e pushtetit të vërtetë të Allahut... Pra lufta e shenjtë ilamike është një luftë kundër të pafeve, është një luftë kundër perverzioneve seksuale, është një luftë kundër shfrytëzimit të njeriut dhe kundër shkeljes së të drejtave dhe vlerave morale të tij, etj. Opinioni botëror duhet ta dijë gjithashtu se të gjitha vendet, të cilat ende nuk janë okupuar nga islami, janë të zgjedhura për dritën e përjetshme, e cila do ta ndriçojë jetën e popujve të tyre me ligjet e Allahut.... Ata që nuk kanë kuptuar gjë nga Islami, thonë se feja islame predikon paqen. Mirëpo, ata janë frikacakë! Feja islame thotë: „Vritni të pafetë, ashtu si do t’ju kishin vrarë ata juve“. ...Feja islame thotë: „Çdo gjë që është e mirë ekziston vetëm përmes shpatës dhe hijes së saj. Njerëzit, vetëm me përdorimin e shpatës, mund t’i bësh të dëgjueshëm. Shpata është çelësi i xhehenetit, pa të cilën nuk mund të zhvillohet Xhihadi. Më gjerësisht: Amir Tacheri, Morden für Allah, Terrorismus im Auftrag der Mullahs, Aus dem Englischen von Agnes Beck, München 1993, f. 329 - 331.
    • TERRORIZMI ISLAMIK 175 :.islame në tërë botën, në rast nevoje edhe me luftë”! Si lëvizje, organizata ose grupe terroriste islamike nuk duhet kuptuar tëgjitha lëvizjet, organizatat ose grupet terroriste me anëtarësi të pastër myslimane,por vetëm ato që janë të organizuara dhe që veprojnë në emër të „interpretimevetë ndryshme të mësimeve të Islamit”. Të gjithë këta subjekt terrorist islamikë,duhen dalluar qartë nga organizatat, grupet dhe lëvizjet e ndryshme militante qëveprojnë edhe në vetë botën islame. Kriteri themelor për dallimin e tyre është qël-limi politik. Në bazë të këtij qëllimi mund të thuhet se Partia Komuniste eKurdistanit, me gjithë faktin se ka një anëtarësi relativisht të pastër islame, nukkonsiderohet si organizatë islamike, por si lëvizje nacionale, e cila është e orga-nizuar dhe vepron në bazë të ideologjisë komuniste me qëllim të çlirimit dhethemelimit të shtetit të pavarur të Kurdistanit. I njëjti parim vlen edhe përOrganizatën për Çlirimin e Palestinës. Askush në botën perëndimore, madje asIzraeli zyrtar, asnjëherë deri tash nuk e ka trajtuar Organizatën për Çlirimin ePalestinës si organizatë islamike, jo nga fakti se shumë udhëheqës të saj, respek-tivisht shumë udhëheqës eminentë të organizatave dhe grupeve të ndryshme terror-iste që veprojnë në kuadër të saj (si, p.sh., Dr. Georg Habash, kryetar i FrontitPopullor Palestinez, Gjeneral Dr.Vadi Hadad, kryetar i Komandos Direkte tëFrontit Popullor Palestinez, Fuad Shemaili themelues i Shtatorit të Zi, etj.) ishin tëkrishterë, por nga fakti se qëllimi politik i Organizatës për Çlirimin e Palestinës,kishte të bënte me zgjidhjen e çështjes kombëtare arabe, përkatësisht asajpalestineze.2. Rrënjët e terrorizmit islamik Me qëllim që të kuptohet më mirë rreziku që paraqet terrorizmi islamik përbotën joislamike dhe rendin juridik ndërkombëtar, së pari duhen sqaruar rrënjëthistorike të urrejtjes ekstremiste islamike ndaj botës perëndimore. Shumë pakqytetarë të Evropës janë të informuar lidhur me ngjarjet vendimtare që kanëndikuar në tensionimin e përhershëm të raporteve në mes botës islame dhe asajperëndimore. Në vitin 630, profeti Muhamet përmes propagandimit të një besimi luftarak,kishte arritur t’i bashkonte fiset e ndryshme arabe në një popull, i cili me fjalën eAllahut do ta vendoste pushtetin e vet islamik në tërë botën. Në bazë të një propa-gande të tillë, profeti Muhamet dhe pasardhësit e tij, vetëm brenda një shekullikishin arritur t’i bënin arabët e islamizuar sundues të një perandorie të madhe, ecila shtrihej në tërë territorin e Lindjes së Afërt, Persi, Indi, Afrikën Veriore dhe në
    • .: 176 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARAzinë Jugore. Më vonë ishte pushtuar edhe Italia Jugore dhe Spanja, nga kishte fil-luar edhe marshimi nëpërmes Pirinejeve në drejtim të Francës. Sikur në vitin 732,afër Poitiers, e cila gjendet vetëm 200 kilometra larg Parisit, të mos kishte arriturKarl Martell t’i shpartallonte forcat arabe, tash me siguri që e tërë Evropa do tëishte një kontinent mysliman. Kjo ngjarje historike e harruar në Evropë, ështëpjesë elementare e kulturës myslimane, e cila asnjëherë deri tash nuk është shlyernga kujtesa. Pas kësaj disfate, në kulturën ekstremiste islamike është evidentuar edheviti 905 si vit i luftës për mbrojtjen e „tokave myslimane“, në mesin e të tjeraveedhe Izraelit, Spanjës dhe Italisë Jugore (të pushtuara më parë), nga sulmet e for-cave të krishtera. Në këtë kohë te rrezikut permanent dhe disfatave të shumtaarabe, bota islamike kishte qenë në kërkim të gjetjes së një udhëheqësi të ri, të njëKalifi të aftë, i cili do të ishte në gjendje t’i korrigjonte gabimet historike ndajbotës islame dhe kësaj t’i jepte një forcë të re me të cilën do të riktheheshin tokate humbura dhe do të pushtohej Evropa. Kështu, që nga ajo kohë e deri më tash,ideologjia radikale islamike në të gjitha periudhat e ngritjeve të shteteve tëndryshme myslimane, e kishte aktualizuar ëndrrën për pushtimin e Evropës. Nëbazë të një ëndrre të tillë, në vitin 1638 në drejtim të Evropës kishin marshuar edheforcat turke. Në kulturën ekstremiste të qarqeve të ndryshme islamike, kjo ngjarjeështë shënuar si depërtim i dytë i forcave myslimane në Evropë. Shkatërrimi i Perandorisë Osmane, që kishte filluar paralelisht me ngritjene fuqive të ndryshme evropiane, për kulturën ekstremiste islamike ishte shumë imundimshëm. Në vitin 1798, Napoleoni pa ndonjë vështirësi usharake kishte arrit-ur pushtimin e tërë Egjiptit. Në vitin 1830, Algjeria ishte shndërruar në koloni tëFrancës, ndërsa Anglia i kishte vendosur nën kontroll të gjitha ujërat detare nëLindje të Afërt dhe bregdetin arab. Kështu, vetëm brenda disa dekadave, shtetet ekrishtera, si Italia, Franca dhe Britania e Madhe, kishin arritur pushtimin dhe ndar-jen e tërë rajonit të Gjirit Persik dhe Afrikës Veriore. Në këtë mënyrë ishin push-tuar dhe ndarë edhe shumë pjesë të Perandorisë Osmane. Të gjitha këto territore tëokupuara arabe, përkatësisht myslimane, ishin vendosur nën administrimin eshteteve të ndryshme evropiane, me ndihmën e udhëheqësve të ndryshëm lokalëmyslimanë, të cilët që nga ajo kohë kishin filluar të shpërblehen me tituj tradi-cionalë evropianë, si „mbretër“ ose „princa“. Këta udhëheqës të rinj myslimanë,falë statusit të tyre të privilegjuar shumë shpejt kishin arritur të pasurohen.Sidomos pas zbulimit të naftës, pasuria e tyre kishte arritur përmasa përrallore.Edhe më vonë, kur ishin krijuar mundësi të tjera të vendosjes, kjo klasë e pasur dhesunduese myslimane, kishte vazhduar bashkëpunimin e vet me botën perëndimore.
    • TERRORIZMI ISLAMIK 177 :.Në këtë mënyrë vazhdimisht ishin krijuar forma dhe mundësi të reja për vazhdimine influencës së gjithanshme të botës perëndimore mbi atë islame. Shtetet e banuara me popullsi myslimaneBurimi: Prof. Dr. Rainer Tetzlaff, Unser Bild vom Islam, Jacobs University Bremen, Bremen 2009, f.2.Krahaso: Bundesamt für Verfasungsschutz, Islamismus, Entstehung und Erscheiungsformen, Köln2006, f. 11: - Prej numrit të përgjithshëm të popullsisë myslimane (1.2 miliardë), Indonezia është shteti me numrin më të madh në botë, me 188 milionë banorë myslimanë. Pas saj vjen India me 142, Pakistani 141, Bangladeshi 120, Turqia 70, Irani 66, Nigeria 61, Egjipti 57, Algjeria 31, Etiopia 30, Maroku 29, Afganistani 28, Iraku 23, Sudani 23, Arabia Saudite 22 milionë banorë, etj. Shumica e besimtarëve myslimanë i takojnë ritit fetar Sunit, ndërsa Shiitët janë shumicë vetëm në Irak dhe Iran. - Numri më i madh i popullsisë myslimane në Evropë, është në Rusi, ku jetojnë rreth 19 milionë myslimanë. Ndërsa shteti me shumicën më të madhe të popullsisë myslimane në Evropë është Kosova me rreth 85 %, pastaj Shqipëria me rreth 65%, Bosnja dhe Hercegovina me 40% dhe Maqedonia me 25%.
    • .: 178 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR - Në Bashkimin Evropian jetojnë rreth 10 milionë myslimanë. Prej tyre në Francë jeto- jnë rreth pesë milionë, në Britani të Madhe rreth 1.6 milionë, në Gjermani rreth 3.2 milionë (kryesisht turq, 2.1 milion), etj . Pas një të kaluare të tillë historike, në të cilën kishte humbje dhe fitore, esidomos pas vendosjes së protektorateve evropiane mbi shtetet e ndryshme mysli-mane, në tërë botën myslimane ishin paraqitur dy rryma politike, të cilat propagan-donin kundër gjendjes së mjerë dhe poshtëruese në të cilën ishte katandisur popul-li arab dhe përgjithësisht ai mysliman: - Rryma e parë e përfaqësonte idenë e nacionalizmit panarab dhe propa- gandonte bashkimin e të gjithë popujve arabë në një shtet të ri dhe mod- ern. Kjo ide ishte propaganduar sidomos nga ish-kryetari i Egjiptit Naser dhe nga disa qarqe zyrtare siriane dhe irakiane. - Rryma e dytë ishte propaganduar nga Vëllazërimi Mysliman dhe disa organizata të tjera fundamentaliste islamike, të cilat e kishin refuzuar idenë panarabe madje edhe duke i akuzuar përfaqësuesit e saj si heretikë dhe në vend të saj kishin propaganduar mitin dhe ëndrrat e vjetra mys- limane për bashkimin e të gjitha tokave të tyre në një shtet, i cili do të organizohet sipas parimeve fetare. Këto rryma politike në të gjitha shtetet myslimane kishin filluar të zhvil-lonin një propagandë të fuqishme kundër familjeve mbretërore arabe dhe shahut tëIranit, të cilat akuzoheshin për ligësi e tradhti kombëtare dhe fetare. Pastaj fajëso-heshin Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe fuqitë e ndryshme evropiane përpërçarjen e botës myslimane me qëllim të varfërimit, ndarjes politike, shkatërrim-it kulturor dhe përgjithësisht poshtërimit të tyre. Me qëllim të mënjanimit të njëgjendjeje të tillë, sipas rregullave të xhihadit (të propaganduara sidomos nga“Vëllazërimi Mysliman”, së pari duhet goditur armiku i afërt, në këtë rast familjetmbretërore arabe e pastaj katili i largët). Nga këto parime kudo në botën mysli-mane kishin filluar aksionet terroriste kundër pushteteve mbretërore, të cilat nëdisa raste si Egjipt, Irak, Siri, Libi dhe Iran kishin marrë përmasa të revolucioneveqë kishin sjellë ndërrimin e pushteteve mbretërore properëndimore me regjime tëndryshme ushtarake dhe diktatoriale.3. Nocionet e ndryshme fetare në kontekst të terrorizmit islamik Islami është një fe dhe besimtarët e tij quhen myslimanë. Fenë Islame, sikomunitet konfeksional, mund ta përfaqësojnë vetëm përfaqësuesit e sajshpirtërorë, të cilët varësisht nga riti fetar quhen imamë (prijës të lutjeve), mulla(të diturit), shkencëtarët e fesë islame dhe shkencëtarët e drejtësisë islamike. Me
    • TERRORIZMI ISLAMIK 179 :.nocionin „udhëheqës ose aktivist politik islamik” kuptohen përfaqësuesit e njëlëvizjeje politike, e cila është e bazuar në parimet fetare islamike. Në të gjitha sis-temet politike të karakterizuara me lëvizje të tilla fetare-politike, ndarja e fesë ngashteti është i padukshëm. Për dallim nga këto kuptime, islamizmi nuk është fe, por është ideologjipolitike, e cila bazohet kryesisht në interpretimet e ndryshme të parimeve fetare.Islamistët kërkojnë rregullimin e të gjitha sferave të jetës shoqërore sipas ligjevefetare. Islamizmi, si ideologji politike, kuptohet edhe si lëvizje protestuese kundërqeverive dhe rregullimeve shtetërore të shteteve të ndryshme islamike, të cilatkudo sipas zhanrit të njëjtë propagandues, akuzohen si tirane ose tradhtare dhefajësohen për problemet e shumta shoqërore. Në kuadër të lëvizjeve të tilla ështëparaqitur e ashtuquajtura ideologji fundamentaliste. Në bazë të kësaj ideologjie,feja islame dhe besimtarët e saj janë në rrezik dhe shpëtimi i tyre mund të arrihetvetëm nga zbatimi i drejtë i parimeve fundamentale islamike në jetën shoqërore.Në këtë kontekst, çështje kryesore paraqitet e ashtuquajtura Suna e Profetit(Legjenda e Muhamedit), në bazë të së cilës është e bazuar “E drejta Islame”.Pikërisht këtu paraqitet edhe problemi kryesor ngaqë Sheriati nuk është e drejtë epandryshuar, por është një kod i normave të përmbledhura, të sistemuara dhe tëinterpretuara gjatë shekujve307. Për dallim nga këto kuptime, xhihadi kudo në botën islame e ka kuptimin eparimit etik të mobilizimit shpirtëror dhe të përpjekjeve për arritjen e një qëllimitë mirë dhe pozitiv. Në këtë kuptim, edhe përpjekja ime për përfundimin e këtijstudimi mund të interpretohet si xhihad (mundim, përpjekje në rrugën e Zotit). Çdoperson, i cili e praktikon xhihadin quhet muxhahid (luftëtar i zotit). Ndërsa personii kundërt, quhet Qa´idin (ai që ikën nga puna dhe jeton si parazit në shtëpi). Sipas mësimeve të Islamit ekzistojnë dy lloje të xhihadit: xhihadi i vogël dhexhihadi i madh. Në kuptimin e xhihadit të vogël bën pjesë edhe lufta e armatosur„në rast se besimtari lufton për lirinë e vet fetare”. Ndërsa, me fjalën xhihad i madh(djihad bi-n-nafs) kuptohet aspekti shpirtëror i njohjes dhe i zotërimit të vetvetes.Sipas bindjeve të shumicës myslimane, me fjalën xhihad, në radhë të parë, kupto-het njohja dhe zotërimi i vetvetes e pastaj zhvillimi i luftës për lirinë fetare. Me gjithë këto kuptime tradicionale, në vitet ‘70 të shekullit XX, studentiegjiptian, Sheik Umar Abd al-Rahman, në temën e tij të doktoraturës, të mbrojturnë universitetin autoritativ islamik Azhar, me 2000 faqe, e kishte argumentuar307 Në të vërtetë kjo çështje është parashtruar që nga vdekja e profetit Muhamed. Në kontekstin e parashtruar rreth emërimit të Kalifit „pasardhësit” (të Muhamedit) dhe „zëvendësit” (të Allahut), ishin ndarë myslimanët në Shiit dhe Sunit. Shiitët mendonin se pozicioni i Kalifit iu takon atyre si të afërm, më të afërt me Muhamedin, ndërsa sunitët mendonin se Kalifi duhej zgjedhur nga rrethi i gjerë i fisit të Muhamedit.
    • .: 180 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR„kuptimin e vërtetë” të nocioneve islamike. Sipas tij nuk ekzistojnë dy lloje të xhi-hadeve dhe as që ka shpjeguar ndonjëherë profeti Muhamed kalimin nga xhihadi ivogël në të madhin. „Xhihad do të thotë vetëm marrja e shpatës në dorë me qëllimtë detyrimit të pafeve (në këtë kuptim të krishterëve dhe izraelitëve), për pranimine fesë së vërtetë ose për dorëzimin e pakusht të tyre”. Para vdekjes së vet, profetiMuhamed kishte urdhëruar: „largoni shërbëtorët e Zotit nga tokat arabe”308. Kjokishte qenë mënyra më e suksesshme e përhapjes së fesë islame në botë.” Sipasinterpretimeve radikale të urdhrit të fundit të profetit Muhamed, xhihadi islamik katë bëjë ekskluzivisht me „luftën për përhapjen e fesë së vërtetë dhe nënshtrimit tëpafeve”309. Nga një kuptim i tillë, është stilizuar edhe aspekti shpirtëror i „xhiha-dit” si bindje vullnetare dhe detyrim shpirtëror për vetëflijim në shërbim të Zotit.Në të vërtetë, në Suren 4 të Vers 33 të Kuranit thuhet „mos bëj vetëvrasje”!Mirëpo, terroristët islamikë e argumentojnë këtë me Vers 76, në të cilin thuhet„lufto në anën e Zotit edhe në qoftë se jeta juaj do të ndërrohet”. Në këtë kuptimedhe xhihadizmi është shpjeguar si luftë e armatosur kundër të gjitha forcave, tëcilat e pengojnë krijimin e shtetit islamik. Në vende dhe struktura të ndryshmeshoqërore me fjalën xhihadizëm kuptohen jo vetëm disponimet ose aktivitetet endryshme antiperëndimore, por edhe kundërshtimi i stilit perëndimor të jetës.4. Karakteristikat themelore të terrorizmit islamik Terrorizmi islamik mund të dallohet nga të gjitha format e tjera të veprimitterrorist, kryesisht në bazë të tri elementeve specifike ideologjike: - Terrorizmi islamik kategorikisht i refuzon të gjitha ideologjitë e tjera bashkëkohore. Ai, si i tillë, veten e konsideron të pashembullt dhe krejtë- sisht të veçantë nga të tjerët, të cilit nuk i ka mbetur gjë tjetër përveç arrit- jes së qëllimit të vet ose „vdekjes me shpatë në dorë”310. Qëllimi themelor i terrorizmit islamik është rilindja islamike, e cila duhet të sjellë jo vetëm lirimin e të gjitha territoreve myslimane nga ndikimet perëndimore, por edhe pushtimin e tërë rruzullit tokësor nga besimtarët e vërtetë të308 Si shërbëtorë të Zotit ishin quajtur besimtarët katolikë. Deri para vdekjes së profetit Muhamed, në Mekë kishin jetuar rreth 60.000 katolikë. Mihael Pophly, Khalid Durán, Usama bin Ladin und der Internationale Terrorizmus, Ullstein 2001 München, f. 32-46309 „Ne do ta vazhdojmë rrugën e përhapjes së Islamit dhe në qoftë se dikush e pengon qëllimin tonë, atëherë do të ketë xhihad”, kishte shpjeguar Sheik Omar Abdel-Rahman gjatë një qëndrimi të tij në ShBA. Më gjerësisht: Mihael Pophly/ Khalid Durán; Usama bin Ladin und der Internationale Terrorizmus, Ullstein 2001, f. 42310 „Bota e sotme është ashtu si e kanë krijuar të pafetë. Prandaj ne, si bij të Muhamedit, nuk na ka mbetur alernativë tjetër: ose ta pranojmë atë ashtu si është, e kjo do të thotë zhdukje e islamit, ose ta shkatërrojmë atë në mënyrë që ta krijojmë një botë të re, ashtu si e kërkon islami”. Cituar sipas: Ajatollah Baqer al - Sadr, Sarcheschmeh Qodrat dar Hokumat Eslami, Teheran 1980, f. 37.
    • TERRORIZMI ISLAMIK 181 :. Muhamedit. Për realizimin e këtij qëllimi hyjnor, nuk duhet zgjedhur mjetet. Në të vërtetë, terrorizmi këtu e ka kuptimin e mjetit të përshtat- shëm praktik, me të cilin vihet në lëvizje fundamentalizmi islamik si parakusht i rilindjes islamike, e cila do të ndikonte në krijimin e botës uni- versale islame311. - Karakteristikë tjetër e terrorizmit islamik është prezantimi i tij si formë e luftës së shenjtë, e cila detyrimisht do të kurorëzohet me fitoren e plotë. Në këtë drejtim, nuk bëhet dallimi në mes aktivitetit terrorist dhe formave të tjera të zhvillimeve luftarake312. - Elementi i tretë karakteristik i terrorizmit islamik është krijimi i rregullave të detyrueshme të sjelljes islame. Sipas këtyre rregullave, detyrë e çdo besimtari, qoftë si individ ose komunitet islam, është vrasja e armiqve të Zotit “armiqtë tanë duhet të vriten, ndërsa të pafetë duhet ta zgjedhin vdekjen ose kthimin e tyre të detyrueshëm në fenë islame”313.5. Taktika e sulmeve vetëvrasëse Nuk është i bazuar mendimi se sulmet vetëvrasëse janë produkt i ide-ologjisë së caktuar islamike ose vepra ekskluzive të autorëve islamikë. Në rrethanatë caktuara të jetës shoqërore, në të gjitha komunitetet njerëzore, janë paraqiturpersona të gatshëm për kryerjen e sulmeve vetëvrasëse. Madje edhe në të kaluarënshqiptare kishte shumë raste heroike të vdekjeve martire si, p.sh., rasti i MaroKontit, Nora Kelmendit, Marash Palit, Oso Kukës, etj. Sulmet vetëvrasëse janë vepra terroriste të kryera kundër personave ose të311 Mustafa Chamran, njëri nga udhëheqësit islamikë në Liban kishte deklaruar: „me fjalën armik në terminologjinë islamike nuk kuptohen vetëm të pafetë (të krishterët dhe izraelitët), por edhe e tërë bota lindore dhe ajo perëndimore.... Pra të gjithë ata janë armiq.... Në këtë kuptim, edhe komunizmi është po aq armik sa edhe liberalizmi dhe demokracia. Yadnameh, Teheran 1985, f.8 - 9. Më gjerësisht: Amir Tacheri, Morden für Allah, Terrorismus im Auftrag der Mullahs, Përkthyer nga anglishtja në gjermanisht nga Agnes Beck, München 1993, f. 32 - 33.312 Husein Musavi, njëri nga udhëheqësit shpirtërorë të fundamentalizmit islamik në Liban, kishte deklaruar: „Ne nuk luftojmë me qëllim që të na njohë ose të na ofrojë diçka armiku, por luftojmë më qëllim që ta pastrojmë rrugën tonë nga ai. Ne nuk do të shkojmë rrugës së turpit dhe nuk do të kemi mëshirë ndaj armikut. Kjo do të thotë se nuk do të mjaftojë vetëm kapitullimi i pakusht i armikut, por zhdukja e përgjithshme e tij! (Me thënien „nuk do të shkojmë rrugës së turpit” ishte menduar për OÇP-në dhe shtetet e ndryshme arabe, të cilat kishin filluar bisedimet paqësore me Izraelin.Tacheri, Morden für Allah, Terrorismus im Auftrag der Mullahs, Përkthyer nga anglishtja në gjermanisht nga Agnes Beck, München 1993, f. 32 - 33.313 „Besimtari, që sheh se si shkelet dhe përbuzet Islami e nuk ndërmerr asgjë për shpëtimin e tij, do të shkojë në shtresën e shtatë të ferrit. Ai besimtar që e merr pushkën në dorë, shpatën, thikën ose sipas mundësisë së tij edhe gurin më të vogël me qëllim të shpëtimit të nderit të islamit dhe vrasjes së armiqve të tij, do të shkojë në parajsë. Shteti islamik duhet të përbëhet nga shumë besimtarë të tillë. Ai duhet të jetë shtet i luftëtarëve, të cilët do ta bartin dritën e besimit të vërtetë, derisa ky besim të shihet, të kuptohet dhe të pranohet në tërë botën. Më gjerësisht: Amir Tacheri, Morden für Allah, Terrorismus im Auftrag der Mullahs, Nga anglishtja përkthyer në gjuhën gjermane nga Agnes Beck, München 1993, f. 32 - 33; Krahaso revistën javore „BAZAAR“; Komentari i Ajatollahut, München 30. März 1985.
    • .: 182 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARmirave të tyre materiale me vetëdijen dhe gatishmërinë e sulmuesit për të sakri-fikuar jetën e vet. Në kuptimin bashkëkohor, taktika e sulmeve vetëvrasëse, përherë të parë ishte zbatuar në vitin 1944 nga shërbimi special i aviacionit japonez,Tokubetkögekitai, i njohur me emrin Tokkötai. Gjatë atij viti, kur kishte filluarmarshimi i forcave amerikane në drejtim të Japonisë, Marina PerandorakeJaponeze kishte marrë vendimin për themelimin e një shërbimi special luftarak, icili sipas parimit „një aeroplan një anije”, do ta frenonte pushtimin e Japonisë ngaforcat amerikane. Ky shërbim ishte emëruar Shimpü Tokkötai (Forcat Speciale Zoti Stuhisë). Mirëpo, gjatë deshifrimit të këtij emri, shërbimi i kundërzbulimitamerikan kishte gabuar duke e lexuar atë gabimisht dhe nga ana e kundërt siKamikaz. Në të vërtetë, emri Shimpü Tokkötai sipas alfabetit japonez, shkruhet meshkronja të njëjta si fjala Kamikaz. Kështu, elita kryesore e forcave ajrore peran-dorake japoneze Shimpü Tokkötai, ishte popullarizuar në tërë botën me emrin egabuar, Kamikaz314. Pas Luftës së Dytë Botërore, taktika e sulmeve vetëvrasëse për herë të parëkishte filluar të zbatohej nga Fronti Popullor për Çlirimin e Palestinës, i udhëhe-qur nga palestinezi i krishterë, Dr. Georg Habash. Më 30.05.1972 tre anëtarë tëArmatës së Kuqe Japoneze, në shenjë bashkëpunimi me FPÇP-në dhe solidaritetime popullin palestinez, me armë zjarri dhe granata dore kishin sulmuar personat epranishëm në aeroportin izraelit, Lod. Gjatë këtij sulmi solidar vetëvrasës, kishinvdekur 28 persona dhe ishin plagosur 69 të tjerë. Pas këtij aksioni të parëvetëvrasës, taktikën e sulmeve vetëvrasëse kishte filluar ta përdorte edhe FrontiPopullor për Çlirimin e Palestinës - Komanda Gjenerale, e udhëhequr nga AhmadDxhibril. Gjatë asaj kohe, personat që e kishin flijuar jetën e tyre gjatë sulmeve tëndryshme vetëvrasëse kundër Izraelit, ishin quajtur Fedayin. Gjatë viteve ’70, taktikën e sulmeve vetëvrasëse kishin filluar ta përdorninedhe Armata Republikane Irlandeze dhe Tigrat Tamilë të Sri-Lankës. Gjithashtu,edhe disa udhëheqës të Fraksionit të Armatës së Kuqe gjermane, e kishin zbatuarvetëvrasjen, si mjet të veprimit të tyre politik. Ndërkaq, gjatë dekadës pasuese,udhëheqësi fetar dhe shtetëror iranian, Homeini, në baza fetare kishte arritur tëmobilizonte qindra mijëra vullnetarë, në mesin e të cilëve edhe shumë fëmijë, përmarshime vetëvrasëse kundër pozicioneve ushtarake irakiane dhe fushave të min-uara të saj. Në të njëjtat baza ideologjike dhe fetare ishte themeluar edhe organiza-ta terroriste islamike Hezb-Allah, e cila në vitin 1983, kryesisht me sulme314 Në të njëjtën kohë edhe Shtabi i Komandës së Përgjithshme Gjermane e kishte themeluar njësitin më pak të njohur ushtarak Vetëflijimi. Anëtarë të këtij njësiti special ishin kryesisht oficerët e aviacionit gjerman, të cilët përgatiteshin për të ndërmarrë aksione vetëvrasëse kundër pozicioneve të caktuara ushtarake të forcave aleate. http://www.uni- protokolle.de/Lexikon/Selbstmordattentat.html.
    • TERRORIZMI ISLAMIK 183 :.vetëvrasëse, kishte arritur t’i dëbonte bazat ushtarake amerikane dhe ato francezenga Libani. Më vonë nga presioni i sulmeve vetëvrasëse të pjesëtarëve të kësajorganizate, ishin detyruar edhe forcat izraelite që të tërhiqeshin nga (zona e sig-urisë) jugu i Libanit. Prej vitit 1980 e deri në shkurt të vitin 2000, ishin evidentuar rreth 300 sulmevetëvrasëse të kryera në pjesë të ndryshme të Lindjes së Afërt, Azi, Amerikë Latinedhe në Evropë. Nga ky numër i përgjithshëm, 168 sulme të tilla ishin kryer ngaTigrat Çlirimtarë të Tamilit-Elam në Sri-Lankë dhe Indi, 52 nga organizata Hezb-Allah dhe disa grupe të tjera të vogla islamike në Liban, Kuvajt dhe Argjentinë(kundër interesave izraelite), 22 nga organizata HAMAS në Palestinë dhe Izrael, 15nga PKK (Partia Punëtore e Kurdistanit) në Turqi, tetë nga organizata e XhihaditIslamik Palestinez në Izrael, dy nga organizata Al Qa’ida në Afrikën Lindore, dynga organizata e Xhihadit Islamik (Egjiptian) në Kroaci dhe Pakistan, një nga grupiBabar Khalsa International (BKI) në Indi, një nga organizata terroriste islamikeegjiptiane Gamaat al-Islamia në Palestinë dhe një nga Grupi i Armatosur Islamik(GIA) në Algjeri315. Nga numri i përgjithshëm i sulmeve vetëvrasëse, 30 sulme tëtilla nuk kishte qenë e mundur t’i përshkruhen ndonjë grupi ose organizate të cak-tuar terroriste. Në bazë të këtyre të dhënave, mund të konkludohet se sulmetvetëvrasëse nuk janë të bazuara në ideologjinë politike ose përkatësinë fetare të sul-muesit, por në natyrën dhe intensitetin e konflikteve politike.5.1. Autorët e sulmeve vetëvrasëse Sipas vrojtimeve të shumta dhe rezultateve të studimeve të ndryshmendërkombëtare, mosha mesatare e aktorëve potencialë për kryerjen e sulmevevetëvrasëse varion nga 12 deri në 20 vjeç. Në numrin absolut të rasteve, personatë tillë e kanë një të afërm të tyre të dënuar politik, të plagosur ose të vrarë ngaarmiku dhe personalisht nuk kanë marrë pjesë në kryerjen e ndonjë aksion tëarmatosur. Pikërisht ky pasivitet politik i personave të emocionuar dhe sensibël, nërrethanat e caktuara shoqërore, ndikon lehtë në krijimin e ndjenjave të mosvlerësdhe turpit si dhe bindjes së fuqishme për mundësinë e pastrimit të vlerave të tillanegative vetëm nëpërmjet vetëflijimit për çështjen madhore. Nga ana tjetër edherrethanat objektive, si bindja e krijuar fetare, se vdekja martire shpërblehet meshkuarje të drejtpërdrejtë në parajsë - pa kaluar nëpërmes procedurës së rregullthyjnore të marrjes në pyetje për mëkatet e bëra, e sidomos respekti i lartë ndaj mar-tirëve dhe familjeve të tyre, ndikojnë në marrjen e vendimit për vdekje martire.315 Udo Ulfkotte, Propheten des Terrors, Das Geheime Netzwerk der Islamisten, München 2001, f. 121-123.
    • .: 184 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR Në të vërtetë, glorifikimi i martirëve palestinezë po ndikon në vazhdimës-inë e sulmeve vetëvrasëse. Në të gjitha komunitetet fetare, rrymat politike dheshtresat shoqërore të popullit palestinez, martirët gëzojnë statusin e heronjve kom-bëtarë. Kështu, më 12.04.2002, për revistën arabe „Sayidati” kishte deklaruar edhegruaja e kryetarit Arafat, Suha (një palestineze e krishterë, e cila jeton në Paris).Sipas saj, sulmet vetëvrasëse janë mjete dhe metoda legjitime të rezistencës kom-bëtare palestineze kundër okupatorit Izraelit316. Kështu, sipas analizave të shumtalokale, gjatë viteve ‘90, shumë pak të rinj palestinezë kishin qenë të gatshëm tëvdesin për çështjen e tyre kombëtare, ndërsa tash kjo gatishmëri është shtuar nëmbi 70%.317 Në marrjen e vendimit për kryerjen e aksioneve vetëvrasëse pa dyshim sendikon edhe baza materiale. Sipas praktikës së organizatës islamike libanezeHezb-Allah edhe ajo palestineze HAMAS, u kishte ofruar familjeve të martirëvepalestinezë ndihma të rregullta materiale me vlerë 1000$ në muaj. Përveç kësajndihme të rregullt financiare, familjet e martirëve palestinezë marrin edhe ndihmatë tjera të rregullta për ushqim, shkollim dhe veshmbathje. Ndërkaq, pas vitit 2000,kur kishte filluar intensifikimi i sulmeve vetëvrasëse palestineze, ish diktatoriirakian, Sadam Husein, e kishte rritur kontributin e vet për familjet e martirëvepalestinezë prej 10.000$ (ndihmë e menjëhershme) në 20.000$.318 Procedura sekrete për rekrutimin e kandidatëve për martirë fillon zakonishtnë shkolla, xhami dhe në qendra të tjera rinore. Sipas praktikës palestineze, per-soni i autorizuar për hulumtimin e kandidatëve potencialë për martirë së pari eidentifikon rrethin e personave të rinj që manifestojnë elemente të dukshme emo-cionale dhe rrjedhin nga familjet e personave të persekutuar. Pastaj me këta per-sona, në mënyrë të lirë, spontane, të rastësishme dhe të paobliguar, fillohenbisedimet individuale lidhur me çështjet e ndryshme politike, qëllimet e armikutdhe efektet e sulmeve vetëvrasëse. Gjatë zhvillimit të këtyre bisedave duhej anal-izuar me kujdes të gjitha reagimet e bashkëbiseduesit. Pas përfundimit të bisedavetë para, personi, i cili tregon interesim për vazhdimin e kontakteve dhe bisedave tëtilla, hyn në rrethin e ngushtë të kandidatëve potencialë për martirë. Tash në këtëfazë të procedurës rekrutuese, veprohet me shumë kujdes. Në qoftë se kandidatigjatë bisedave pasuese e lartëson vdekjen martire, ai parimisht duhet të këshillohetpër t’u përmbajtur nga aksionet e tilla. Mirëpo, në qoftë se ai edhe pasi të jetëkëshilluar vazhdon të këmbëngulë në vdekjen e vet martire, zgjidhet për misione316 http://www.rrz.uni-hamburg.de/Ibahrine/saudi.htm.317 Islamic Palestine or Liberated Palestine? The Relationship between the Palestinian Authority and HAMAS, Reuven Paz, në librin: Peacewatch, 19. Juli 2001, Washington Institute for Near East Policy.318 Naomi Bubis, NZZ am Sontag, Terrorismus; www. forum.hagalil.com.
    • TERRORIZMI ISLAMIK 185 :.të tilla. Menjëherë pas kësaj zgjedhje fillon faza e përgatitjes së kandidatit përvdekje martire. Gjatë kësaj faze të shkurtër përgatitore ftohen në ndihmë edhemësuesit e ndryshëm fetarë, të cilët me shpjegimet e tyre duhet ta stimulojnë edhemë tepër dhe ta çelikosin vendimin e marrë të kandidatit për kryerjen e një sulmivetëvrasës319. Sipas praktikave të disa organizatave terroriste, para dërgimit të kandidatitnë aksion vetëvrasës, zakonisht bëhet testimi përfundimtar i tij. Në të vërtetë,nëpërmjet kryerjes së një aksioni të lehtë kundër armikut, praktikisht argumento-het besnikëria dhe vendosmëria e kandidatit si dhe ushtrohet aftësia e tij për ruajt-jen e gjakftohtësisë gjatë aksionit në rrethana të ndërlikuara. Në rast kalimi të suk-sesshëm të kësaj prove gjenerale, kandidati largohet nga rrethi i tij familjar dheditët e fundit të jetës së vet i kalon në shoqëri me disa persona të zgjedhur të tij.Në fund, bëhet ceremonia përcjellëse dhe zakonisht pas përfundimit të kësaj cere-monie kandidatit i shpjegohet mënyra e kryerjes së aksionit vetëvrasës320. Elementi kryesor, që ndikon në mosparaqitjen e shenjave të dukshme tëfrikës ose nervozitetit, gjatë kryerjes së aksioneve vetëvrasëse, është vendosmëriae kandidatit për vdekje martire. Kështu, sipas dëshmitarëve izraelitë, sulmuesit endryshëm palestinezë gjatë kryerjes së aksioneve të tyre vetëvrasëse, në numrinmë të madh të rasteve kishin qenë të veshur me rroba tradicionale izraelite, me uni-forma të ndryshme policore ose me ato të ushtarëve izraelitë. Në këtë mënyrë,atentatorët palestinezë, duke e fshehur identitetin e tyre me pamje të jashtme, sjell-je, dhe shprehje izraelite, kishin arritur të depërtonin deri në vendet e dëshiruaradhe atje në mënyrë të papritur t’i kryenin sulmet e tyre vetëvrasëse.5.2. Taktikat tjera të veprimit të terroristëve islamikë Terrorizmi islamik, publicitetin e vet e kishte arritur falë zbatimit karakter-istik të sulmeve vetëvrasëse, rrëmbimit të aeroplanëve, montimit të autobombavedhe përdorimit të sasive të mëdha të mjeteve shpërthyese. Sidomos, zbatimi i tak-tikës së sulmeve vetëvrasëse, kishte shënuar kthesë radikale në publicitetin e ter-roristëve islamikë. Shumë të rinj myslimanë, djem dhe vajza, të dehur nga urrejtja319 Das Märtyrertum im Islam, Ministria e Punëve të Brenshme e Nordrhein-Westfalen, Sherbimi i Mbrojtjës së Rëndit Kushtetuës, Düsseldorf, 2004, f.4.320 Për dallim nga përgatitjet tjera luftarake, kandidatit për martir i shpjegohet mënyra e kryerjes së sulmit vetëvrasës vetëm disa orë para kryerjes së aktit. Më gjerësisht: http://www.praesidia.de/ Anbieter_von_ Personenschutz_P/Presse_und_Publikationen_zu_Te/presse_und_publikationen_zu_te.html, Selbstmordanschläge - Kamikazeangriffe islamischer Terroristen. Autori PM ishte një zyrtar i lartë i policisë, i cili kishte specializuar „Terrorizmin dhe format e tjera të dhunën politike” në një universitet amerikan. Tani ai është i angazhuar në ndërmarrjen PRAESIDIA DEFENCE në München.
    • .: 186 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARkundër armikut dhe bindjet e krijuara fetare, se vendi i tyre në parajsë mund të fito-het vetëm në rast vetëflijimi për çështjen fetare, e kishin pranuar kryerjen e sul-meve të ndryshme vetëvrasëse. Në këtë mënyrë, kishin filluar sulmet terroristekundër objektivave të ndryshme perëndimore në Lindje të Afërt, ishin sulmuarvlerat më të çmuara njerëzore në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe po sulmo-het çdo ndjenjë e sigurisë së shtetit izraelit. Në vitin 1983, grupe të ndryshme terroriste islamike kishin filluar zbatimine taktikës së rrëmbimit të aeroplanëve. Një vit më vonë, grupi terrorist, i prezantu-ar si Xhihadi Islamik, kishte rrëmbyer një aeroplan francez, i cili fluturonte ngaFrankfurti për në Paris. Aeroplani i rrëmbyer ishte detyruar ta ndërronte kursin efluturimit dhe të ulej në Teheran. Si kusht për lirimin e udhëtarëve të rrëmbyer, ter-roristët kishin kërkuar lirimin nga burgu të ekstremistëve islamikë, që ishin përp-jekur ta vrisnin ish-kryeministrin iranian, Shapour Bakhtiarit si dhe të gjithë të bur-gosurit e tjerë politikë iranianë nga burgjet franceze. Mirëpo, autoritetet franceze,ndonëse kishin pësuar dy viktima në aeroplan, nuk kishin pranuar ndonjë dialogme rrëmbyesit ose ndonjë zgjidhje kompromisi të rastit. Kështu, kjo ngjarje, sipasversionit zyrtar iranian kishte përfunduar, me largimin „vullnetar” të rrëmbyesvenga aeroplani dhe dorëzimin e tyre. Me gjithë kërkesat e përsëritura, autoritetet ira-niane nuk kanë njoftuar asgjë lidhur me konsekuencat eventuale ligjore dhe iden-titetin personal të rrëmbyesve. Në dhjetor të vitit 1984, një grup tjetër terrorist, i prezantuar gjithashtu siXhihadi Islamik, kishte rrëmbyer në Teheran një aeroplan kuvajtian dhe si kusht përlirimin e tij kishte kërkuar lirimin e 17 anëtarëve të grupit terrorist Al-Dawa, të bur-gosur në Kuvajt. Në shenjë vendosmërie për realizimin e qëllimit të tyre, rrëmbye-sit menjëherë i kishin vrarë dy ekonomistë amerikanë, që ndodheshin në mesin eudhëtarëve në aeroplan. Mirëpo, me gjithë këto viktima dhe kërcënime të përsërit-ura, autoritetet kuvajtiane kategorikisht i kishin refuzuar kërkesat e terroristëve. Pasgjashtë ditësh, policia iraniane kishte deklaruar se ishte liruar aeroplani i rrëmbyerkuvajtian. Sipas vrojtuesve të ndryshëm, aksioni i publikuar policor iranian për lir-imin e aeroplanit, kishte qenë vetëm manovrim taktik për fshehjen e realitetit se kygrup kishte vepruar me kërkesë të qarqeve të caktuara zyrtare iraniane. Më 14.06.1985, një aeroplani i TWA-së me 150 udhëtarë, i cili fluturontenga Athina për në Paris, gjatë fluturimit mbi Romë, ishte rrëmbyer nga dy anëtarëtë organizatës Hesb-Allah. Në të vërtetë, ky rrëmbim e paraqet aksionin më dra-matik të shënuar në historinë e rrëmbimit të aeroplanëve. Së pari, aeroplani ishtedetyruar të fluturonte për Bejrut. Pas një kohe të qëndrimit në Bejrut, aeroplaniishte detyruar të fluturonte në drejtim të Algjerit. Pastaj nga Algjeri aeroplani ishte
    • TERRORIZMI ISLAMIK 187 :.kthyer përsëri në Bejrut. Këtu ishte hedhur trupi i pajetë i ushtarit të vrarëamerikan, Robert Stethem dhe aeroplani ishte kthyer përsëri në Algjer. Pas këtijrasti kishte pasuar kërkesa ultimative e ShBA, drejtuar kryetarit sirian, Asad. Meqëllim të mënjanimit të një konflikti të padëshiruar me ShBA, presidenti sirian,Asad kishte kërkuar nga organizata Hesb-Allah lirimin e menjëhershëm dhe tëpakusht të aeroplanit dhe udhëtarëve të rrëmbyer. Në të kundërtën, autoritetet siri-ane kishin kërcënuar se do ta dëbonin organizatën Hesb-Allah nga Lugina Beka nëJug të Libanit, e cila edhe tash kontrollohet nga forcat siriane. Në këtë mënyrë, pas17 ditësh kishte përfunduar odiseja e këtij aeroplani të rrëmbyer amerikan. Nëjanar të vitit 1987, Mohammed Ali Hammedei gjatë një udhëtimi të tij ilegal nëGjermani, ishte identifikuar si njëri nga rrëmbyesit e këtij aeroplani dhe për veprëne kryer ishte dënuar me burgim të përjetshëm. Taktika e rrëmbimit të aeroplanëve, me qëllim të detyrimit të ShBA-së përtë liruar nga burgu njërin prej sulmuesve të parë të World Trade Center, ideologunislamik, Sheik Umar Abd al-Rahman, ishte zbatuar edhe më 15.08.1993. Mirëpo,vetëm disa orë pas rrëmbimit të aeroplanit holandez, Boeing 737, shërbimi specialgjerman GSG9, pa shkaktuar asnjë viktimë, kishte arritur të lironte aeroplanin dheudhëtarët e rrëmbyer. Më 24.12.1999, aktorët islamikë kishin rrëmbyer edhe njëairbus indian. Mirëpo, kësaj radhe qeveria indiane, me qëllim të shpëtimit të jetëssë 155 udhëtarëve të rrëmbyer, e kishte plotësuar njërën nga disa kërkesat eparashtruara të rrëmbyesve, duke i liruar nga burgu tre të burgosur politikë. Përveç rasteve të lartpërmendura, në historinë e rrëmbimit të aeroplanëvenga autorët islamikë janë evidentuar edhe rrëmbimet e shtatorit të vitit 2001, kurkatër aeroplanët e rrëmbyer amerikanë ishin shfrytëzuar si torpeda vetëvrasësekundër vlerave më vitale të ShBA-së. Gjatë këtyre sulmeve kishin vdekur mbi3000 persona. Në të vërtetë, taktika e përdorimit të sasive të mëdha të mjeteveshpërthyese gjatë kryerjes së sulmeve vetëvrasëse ishte përdorur edhe shumë kohëmë parë nga aktorët islamikë. Kështu, në vitin 1983, gjatë një sulmi vetëvrasëskundër Ambasadës Amerikane në Bejrut, ishte përdorur makina e mbushur merreth 1000 kilogramë eksplozivë. Në tetor të të njëjtit vit, gjatë sulmit kundërkomandës ushtarake amerikane në Bejrut, ishte përdorur kamioni i mbushur merreth gjashtë tonelata eksplozivë. Ndërkaq, dy muaj më vonë, gjatë një sulmi tjetërvetëvrasës kundër Ambasadës Amerikane në Kuvajt, ishte përdorur makina embushur me rreth 2000 kilogramë eksplozivë. Gjithashtu, edhe në mars të vitit1993, gjatë një sulmi vetëvrasës në Bombei, nga pasojat e shpërthimit të një sasietë madhe eksplozivi, kishin vdekur rreth 300 dhe ishin plagosur mbi 1200 persona.Në gusht të vitit 1998, gjatë dy sulmeve vetëvrasëse kundër ambasadave
    • .: 188 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARamerikane në Kenia dhe Tanzani, kishin vdekur 257 persona dhe ishin plagosurmbi 5000 të tjerë.6. Shfaqja e terrorizmit bashkëkohor islamik Gjatë viteve ‘60 në Irak, paralelisht me rilindjen e filluar fetare, ishteshfaqur lëvizja e parë terroriste islamike. Në qytetin e shenjtë shiit Naxhaf, ishteshfaqur një lëvizje islamike shiite e quajtur Al-Dawa (Zëri i Islamit), e cila ishteudhëhequr nga Ajatollah Sayyid Mohammed Baqir al-Sadr. Pas vitit 1980, kur meurdhër të Sadam Huseinit ishte likuiduar udhëheqësi i kësaj organizate al-Sadr,praktikisht kishte pushuar edhe aktivitetit politik i lëvizjes islamike “Zëri iIslamit”. Në të njëjtën kohë, kur në Irak ishte shfaqur organizata Al-Dawa, edhe nëqytetin e shenjtë iranian, Ghom doli në skenë një lëvizje tjetër islamike e udhëhe-qur nga mësuesi i atëhershëm i qendrës teologjike dhe udhëheqësi i mëvonshëm iRevolucionit Islamik, Homeini. Reformat e filluara politike në Iran, të cilat ekishin paraparë barazimin e të drejtave të gruas me ato të burrit si dhe ato që kishinparaparë barazimin e të drejtave të shtetasve iranianë jomuhamedanë me ata mys-limanë, ishin trajtuar nga Homeini si „sulme kundër Kuranit dhe fesë Islame”. Nëkëto baza ideologjike, të propaganduara kryesisht nga Homeini, ishte mobilizuarnjë pjesë e madhe e të rinjve revolucionarë iranianë, për t’i kundërshtuar me dhunëreformat e filluara. Pas konflikteve të përgjakshme të vitit 1962, që kishte përfun-duar me rreth 200 (kryesisht) studentë teologë të vrarë dhe pas dy burgosjeve tëmëparshme të Homeinit, në vitin 1964 ishte marrë vendimi për dëbimin e tij ngaIrani. Pas qëndrimit të shkurtër në Turqi, Homeini ishte vendosur në qytetin shiitirakian, Naxhaf, nga ku i kishte vazhduar sulmet e veta kundër pushtetit të shahutnë Iran. Në të vërtetë, këtu kishte filluar ngritja e shpejtë e lëvizjes politike tëudhëhequr nga Homeini, e cila i kishte influencuar edhe minoritetet e ndryshmeshiite të Lindjes së Afërt, e sidomos ata të Libanit. Nën ndikimin e ideve të Homeinit, gjatë viteve ’70 në Liban ishte paraqiturorganizata militante islamike shiite Al-Amal, e cila udhëhiqej nga themeluesi i saj,imami, Musa Sadr. Në fillim të themelimit të saj, organizata Al-Amal ishte quajturHarakat al Mahrumim (Lëvizja e të Mjerëve). Zgjedhja e këtij emri nuk ishte kre-jtësisht e rastësishme, kur merret parasysh fakti se popullsia shiite në Liban dhe nështetet e tjera arabe, jetonte në varfëri shpërpjesëtimore ekonomike. Gjithashtuedhe në aspektin politik, popullsia shiite ishte komunitet i papërfillur. Udhëheqësii kësaj organizate, Musa Sadr ishte zhdukur në vitin 1978 gjatë një misioni të tij
    • TERRORIZMI ISLAMIK 189 :.politik në Libi. Pas ardhjes së Nabib Berrit në krye të organizatës islamike Al-Amal, popullsia shiite kishte krijuar një forcë ekonomike dhe pozicion të ri politiknë Liban. Ky kishte arritur mobilizimin e numrit më të madh të intelektualëve shi-itë, duke iu ofruar atyre pozicione udhëheqëse në organizatë. Këta intelektualë tëdiplomuar kryesisht në qendra të ndryshme islame shiite në Iran dhe Irak, kishinkontribuar sidomos në drejtim të studimit të efekteve eventuale të sulmevevetëvrasëse321. Në vitin 1982, nga organizata islamike Al-Amal ishin ndarë fraksionetradikale, të prezantuara si Al Jihad al Islami dhe Hezb-Allah. Me gjithë këto ndar-je, organizata Al Amal kishte vazhduar të mbetet subjekt i fuqishëm politik në Libandhe si i tillë të gëzonte përkrahjen e Iranit dhe Sirisë zyrtare322. Pas pavarësimit tëvet, grupi Hezb-Allah ishte masivizuar aq shpejt sa brenda një kohe të shkurtër ishteshndërruar në organizatën më të fuqishme terroriste në Liban. Publiciteti i kësajorganizate, kishte filluar të rritej sidomos pas marsit të vitit 1983, kur ishin sulmuarbazat ushtarake amerikane dhe ato franceze në Bejrut si dhe ishte goditur ndërtesae Komandës Ushtarake Izraelite në Tyre. Disa muaj më vonë, organizata Hezb-Allah, kishte sulmuar edhe disa objektiva perëndimore në Kuvajt323. Vetëm pas këtyre sulmeve vetëvrasëse, ishte arritur zbulimi i identitetit tëudhëheqësve kryesorë të organizatës Hezb-Allah, Hussein Mussawi dhe SheikFadlallah. Gjithashtu ishte njoftuar edhe mbi ekzistencën e një komande qendrore,të vendosur në Baalbek dhe Zabdani. Pastaj shërbimet sekrete izraelite i kishinzbuluar edhe dy qendra për rekrutim dhe stërvitje terroriste në Ras al Ain dhe Jantasi dhe i kishin sqaruar raportet reale që ekzistonin në mes organizatave terroristeshiite në Liban, Al-Amal, Al Jihad al Islami dhe asaj Hezb-Allah. Sigurimi i këtyreinformacioneve kishte rëndësi të veçantë nga fakti se organizata Hezb-Allah qënga themelimi i saj, kishte manifestuar profesionalitet të rrallë në organizimin dheveprimin e saj konspirativ.7. Irani dhe terrorizmi islamik Irani është qendër e ritit shiit të fesë Islame dhe si e tillë gjithmonë ka luftu-ar kundër mbizotërimit fetar të ritit rival, sunit. Shiitët besojnë se dhëndri iMuhametit, Aliu, ishte kalifi i parë i vërtetë dhe në këtë mënyrë i mohojnë trekalifët e tjerë, të cilët konsiderohen nga ortodokset myslimanë sunitë si trashëgim-321 Krahaso: Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 294.322 Në sigurimin e këtyre përkrahjeve, rol të rëndësishëm kishte luajtur edhe ambasadori iranian në Siri, Ali Akhbar Mohtashami. Më gjerësisht shih: Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 665-677.323 Krahaso: Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 673.
    • .: 190 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARtarë të vërtetë të Muhametit324. Për botën e krishterë, dallimi që ekziston në mes tëkëtyre dy sekteve fetare myslimane është i pakuptueshëm dhe i parëndësishëm. Nëtë njëjtën masë, për botën myslimane është i pakuptueshëm dhe i parëndësishëmedhe dallimi që ekziston në mes të ritit protestant dhe atij katolik. Ashtu sikurse në botën e krishterë, që kishte tensione dhe luftëra fetare,edhe në botën myslimane ishin zhvilluar shumë luftëra në mes pjesëtarëve fanatikëtë sektit shiit dhe atij sunit. Dallimi në mes ritit fetar shiit dhe atij sunit, në njëfarëmënyre kishte qenë edhe shkak i luftës së fundit irako-iraniane, gjatë së cilësHomeini si shiit, vazhdimisht e kishte akuzuar sunitin Sadam Huseinin si heretik. Shiitët besojnë se janë të diskriminuar nga shumica sunite, e cila mbi-zotëron në vende të ndryshme të Lindjes së Afërt. Pas ardhjes në pushtet tëHomeinit në Iran, shiitët besonin se kishte ardhur koha e tyre për t’u hakmarrë ndajpadrejtësive të bëra historike. Kështu në Iran kishte filluar një luftë e egër kundërsunitëve dhe kundër çdo grupi tjetër heretik, të ndarë nga feja e vërtetë islame. Nëtë njëjtën masë ishin luftuar edhe ndikimet kulturore të botës perëndimore në Iran.Zhvillimi i suksesshëm i këtyre luftërave kishte qenë i mundur vetëm falë inkor-porimit të dogmës së caktuar fetare islame me dhunën politike dhe nacionalizminiranian325. Në baza të tilla ideologjike, në fillim të vitit 1979, në tërë territorin eLindjes së Afërt ishin organizuar protesta masive shiite. Në mars të vitit 1982 në Teheran ishin ftuar 380 misionarë dhe udhëheqëstë grupeve të ndryshme revolucionare shiite nga të gjitha shtetet arabe dhe ngaEvropa. Gjatë kësaj konference, ishte kërkuar nga qeveria islamike në Iran që tëangazhohet fuqishëm „për përhapjen e mësimeve të vërteta të Islamit edhe te trad-htarët e Islamit dhe te popujt e pafe”. Me qëllim të mënjanimit të pengesave even-tuale, të cilat do të paraqiteshin gjatë realizimit të këtij projekti, ishte kërkuar lejapër hapjen e llogoreve të ndryshme për stërvitje luftarake. Pastaj ishte themeluaredhe e ashtuquajtura Konto e Luftës, në të cilën ishin deponuar 100 milionë dol-larë. Këto mjete financiare u ishin dedikuar grupeve të ndryshme revolucionareislamike ndërkombëtare. Ndërkaq, si burimi i përhershëm i këtij fondi ishte para-parë vlera e 50 milionë dollarëve, nga të cilat mund të financoheshin vetëmaktivitetet e posaçme luftarake326. Nga këto mjete financiare kishin përfituar grupet e reja terroriste në Liban,ishin financuar disa sulme brutale terroriste në Kuvajt, ishte financuar përhapja elëvizjeve fundamentaliste islamike në Azinë Juglindore si dhe ishte financuar kry-erja e disa aksioneve terroriste në Evropë. Në shfrytëzimin e këtyre mjeteve ishin324 Kalif do të thot „trashigimtarë i profetit Muhamed dhe përfaqësues i zotit në tokë.325 Krahaso: Brogan Patrick, Die Unruhe der Welt, Darmstadt 1990, f. 674.326 James Adams, Geld und Gewalt, Wer finanziert den internationalen Terror, Frankfurt/Main 1990, f. 99 - 108.
    • TERRORIZMI ISLAMIK 191 :.favorizuar sidomos projektet që kishin paraparë krijimin e një rrjeti global tëbashkësive islame, të cilat duhet të udhëhiqeshin nga mësuesit fetarë, të cilët do tambanin edhe përgjegjësinë e rekrutimit të assasinëve të viteve të ardhshme. Qarqet zyrtare iraniane e përkrahën dhe stimuluan fanatizmin islamik.Orientimi zyrtar iranian ishte bazuar në doktrinën mesjetare të sektit fetar, tëthemeluar në vitin 1094 nga Hassan Ibn al-Sabbah: nga kështjella e vet në Alamut(një bjeshkë në Persi), al-Sabbah i kishte dërguar luftëtarët e vet në aksione tëndryshme luftarake. Mirëpo, gjithmonë para marshimit të tyre, ata kishin shijuar„parajsën qiellore” në tokë, duke marrë sasi të konsiderueshme të drogës. Në këtëmënyrë ata ishin bindur se vendi i tyre në rast vdekjeje është i garantuar në para-jsë. Nga emri i drogës së konsumuar hashish rrjedh edhe emri assassin327. Trashëgimtarët e sektit të al-Sabbah, respektivisht një komando assassine eHomeinit në vitin 1980, ishte përpjekur që ta vriste kryeministrin e fundit të shahutiranian, Shapour Bakhtiar, i cili jetonte i strehuar në Paris. Katër vjet më vonë ishinlikuiduar në Paris tre anëtarë të qeverisë së Bakhtiarit dhe ishin plagosur 18 per-sona të tjerë. Në vitin 1984, në një zyrë të Madridit, e cila ishte shfrytëzuarbashkërisht nga British Airways dhe TWA, kishte shpërthyer një bombë, e cilakishte shkaktuar vdekjen e një personi. Në qershor të vitit 1985 në të njëjtën kohëkishin shpërthyer disa bomba të kurdisura në aeroportin e Frankfurtit. Një sulm ingjashëm ishte kryer edhe në Romë, ndërsa në Londër ishte zbuluar me kohëeksplozivi i vendosur para Ambasadës Irakiane. Në vitin 1985 në Romë ishte bur-327 Sabbah ishte udhëheqës i grupit „Muslim Ismaili“, i cili menjëherë pas paraqitjes së vet në shekullin XI në Iran, ishte ndarë nga sekti shiit. Duke pasur parasysh kohën dhe rrethanat, ku kishte jetuar Sabbah, kishte qenë i zgjuar dhe i arsimuar. Ai kishte udhëtuar nëpër vendet e ndryshme të Lindjes së Afërt dhe kudo e kishte predikuar Kuranin sipas versionit të vet. Në moshën e vet 40 vjeçare, përafërsisht gjatë vitit 1090, Sabbah e kishte ndërtuar një kështjellë në një rrafshnaltë afër Alamutit, e cila shtrihet në veri të Iranit. Lidhur me personalitetin e tij ishte krijuar edhe legjenda e „plakut nga bjeshka”. Sabbah ishte përpjekur që ta bindte popullin për pranimin e filozofisë së tij fetare. Mirëpo, kur oratoria e tij nuk kishte sukses ai e kishte praktikuar dhunën. Sabbah kishte rekrutuar një numër të madh të luftëtarëve, të cilët besonin verbërisht në predikimet fetare të udhëheqësit të tyre. Me qëllim të sigurimit të lojalitetit të ushtarëve të vet, Sabbah kishte mbjell një kopsht të madh me lule, në të cilin kishte ujë, pemë të llojllojshme, peshq dhe ujëvare. Gjithmonë pas dhënies së hashishit, Sabbahu i kishte ftuar luftëtarët në kopshtin e vet, ku servoheshin ushqime të mira dhe vajza të bukura. Në këtë mënyrë ata praktikisht e kishin shijuar parajsën e predikuar fetare dhe gjithmonë pas shijimit dyditor të kësaj mrekullie qiellore të krijuar në tokë, ithtarët e tij ishin kthyer përsëri në kasollat e tyre. Një ditë më vonë ata duhej të paraqiteshin te prijësi i tyre, Sabbah, i cili kishte shpjeguar se Allahu i kishte zgjedhur pikërisht ata për shijimin e versionit të parajsës qiellore në mënyrë që të mos frikësohen nga vdekja gjatë kryerjes së misionit të tyre të rrezikshën. Kështu, në rast vdekjeje ata ishin bindur se vendi i tyre ishte i garantuar në parajsë. Metodat e indoktrinimit të Sabbahut kishin qenë aq të suksesshme sa që në vitin 1124 (viti i vdekjes së tij), perandoria e Sabbahut ishte shtrirë nga Gjiri Persik e deri në Detin Mesdhe. Taktika e dhënies së hashishit e kishte shtuar pa masë trimërinë e luftëtarëve të quajtur në bazë të hashishit të konsumuar, assassin. Këta luftëtarë ishin të njohur për dhunën e tyre në popull. Gjatë atyre kohërave askush në Lindje të Afërt nuk ishte i sigurt nga thikat e assassinëve. Askush nuk guxonte të udhëtonte në rajon, pa përcjellje të madhe ushtarake. Sabbahu i kishte quajtur luftëtarët e vet si fedai ose fedayeen (avanturier) ose si thonë palestinezët „njerëz të viktimave“. Më gjerësisht: James Adams, Geld und Gewalt, Wer finanziert den internationalen Terror? Nga anglishtja përkthyer në gjuhën gjermane nga Nikolaus Gatter, Frankfurt/Main 1990, f. 99 - 108.
    • .: 192 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARgosur një grup i terroristëve islamikë, i cili kishte planifikuar sulmin kundërAmbasadës Amerikane në Romë, etj. Përgjegjësinë për kryerjen e disa aksioneve të tilla terroriste e kishte marrëorganizata Al-Dawa, e cila sipas dëshmive të deponuara, dirigjohej nga ShërbimiInformativ dhe i Sigurimit Kombëtar Iranian (SAVAK). Gjithashtu ishin argumen-tuar lidhjet e caktuara në mes Hezb-Allahut dhe të „Xhihadit Islamik” me qarqet ecaktuara zyrtare iraniane328.328 Krahaso: Netanyahu Benjamin, Der neue Terror, Nga anglishtja përkthyer në gjuhën gjermane nga Klaus Binder und Jemery Gaines, C. Bertelsmann, München 1995, f. 96 - 102.
    • ORGANIZATAT TERRORISTE ISLAMIKE 193 :. ORGANIZATAT TERRORISTE ISLAMIKE1. Afwaj al-muqawama al-lubananiya (Al - Amal) Njësitet e Rezistencës Libaneze (Shpresa) Amal është shkurtesë e emrit Afwaj al-muqawama al-lubananiya (Njësitet e Rezistencës Libaneze), që në gjuhënarabe ka kuptimin e shpresës. Organizata islamike shiite Al-Amal, ishte themeluar në vitin 1975 nga imam Musa Sadrdhe deri në vitin 1978 kjo organizatë kishte vepruar me emrinHarakat al Mahrumim (Lëvizja e të nënshtruarve)329. Pas vitit1978, kur ishte themeluar krahu ushtarak, kishte vepruar me emrin Al-Amal,Afwaj al-muqawama al-lubananiya (Njësitet e Rezistencës Libaneze). Themeluesi dhe udhëheqësi i parë i organizatës Al-Amal, imam Musa Sadr, ishtezhdukur në vitin 1978 gjatë një vizite zyrtare në Libi. Dyshohet se kjo zhdukje ishte bërëme urdhër personal të kolonel Gadafit330. Që nga viti 1980 udhëheqës politik i organiza-tës islamike Al-Amal ishte emëruar avokati Nabih Berri. Një vit më vonë, ai ishte emëru-ar edhe komandant i krahut ushtarak, i cili kishte rreth 8000 luftëtarë. Në fillim të viteve‘80, lëvizja islamike shiite Al-Amal, kishte fituar popullaritet të lartë politik. Mirëpo, pasvitit 1982, nga kjo organizatë ishin shkëputur grupet radikale të njohura me emrin alJihad al Islami dhe Hezb-Allah. Kjo ndarje kishte ndikuar në zbehjen e popullaritetit dheautoritetit të fituar politik. Në të vërtetë, si kjo ndarje, ashtu edhe rënia e autoritetit poli-tik të organizatës Al-Amal, ishte shkaktuar nga fakti se kjo organizatë gjatë luftës civilenë Liban kishte luftuar, si në anën palestineze, ashtu edhe kundër tyre331. Madje, në fillim329 Shiitët dhe Sunitët janë dy sekte Islame. 90% e besimtarëve myslimanë janë sunitë. Shiitët janë shumicë vetëm në Iran dhe Irak. Dhe kudo tjetër në botë, janë pakicë. Më gjerësisht: Die Unruche der Welt, Brogan, Patrick, përkthyer nga anglishtja në gjuhën gjermane nga Reinchard Deutsch, Darmstadt 1990, f. 359330 Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 294.331 Lufta e dytë civile në Liban kishte filluar me 13 prill të vitit 1973, kur ishin masakruar 25 palestinezë, të cilët udhëtonin nëpërmes një vendbanimi të krishterë. Në shenjë hakmarrjeje OÇP-ja, në të gjitha pjesët e Libanit i kishte sulmuar vendbanimet e krishtera. Kështu kishte filluar edhe polarizimi i konfesioneve fetare në Bejrut, i cili brenda disa muajve e kishte kapluar tërë Libanin. Një polarizim i tillë kishte ndikuar edhe në ndarjen e ushtrisë libaneze në formacione të krishtera dhe në ato myslimane. Pasojat e kësaj lufte civile kishin qenë katastrofale: 176.000 persona të vrarë dhe pastrimi fetar i vendbanimeve të tëra. Më gjerësisht: Die Unruche der Welt, Brogan, Patrick, përkthyer nga anglishtja në gjuhën gjermane nga Reinchard Deutsch, Darmstadt 1990, f.360
    • .: 194 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARtë asaj lufte e deri në kohën e invadimit të forcave izraelite në Libanin Jugor, organizataAl-Amal kishte vijuar një politikë neutrale edhe ndaj Izraelit. Lëvizja islamike shiite “Al-Amal” kishte pranuar ndihma të rregullta poli-tike, financiare dhe ushtarake si nga Irani, ashtu edhe nga Siria332. Mirëpo, pavarë-sisht nga ndihmat e pranuara, lëvizja Al-Amal e kishte ruajtur autonominë e vet.Qëllimi politik i kësaj organizate ishte mënjanimi i të gjitha diskriminimeve poli-tike, ekonomike, kulturore, fetare etj., ndaj popullsisë shiite, që jeton në Liban333.Që nga viti 1989, organizata politike Al-Amal është e përfaqësuar në parlamentinlibanez. Në të njëjtin vit edhe udhëheqja politike e kësaj organizate, kishte kalu-ar në Bejrut. Ndërsa në shtator të vitit 1991, sipas Marrëveshjes së Paqes, 2800pjesëtarë të forcave të armatosura të Al-Amal, integrohen në ushtrinë libaneze. Raporti në mes organizatës Al-Amal dhe organizatave të tjera islamike nëLiban, përfshirë këtu edhe organizatën konkurrente Hezb-Allah, ishte ambivalent.Në këtë drejtim janë evidentuar konflikte dhe diferenca të fuqishme politike, poredhe unitete në qëndrime dhe veprime, kur ishte fjala për luftimin e armikut të për-bashkët - Izraelin. Organizata Al-Amal e mbështet praninë e forcave siriane në Liban. Pasvrasjes së ish-kryeministrit libanez Rafik Hariri, që kishte ndodhur me 14.02.2005,Al-Amal e kishte kundërshtuar tërheqjen e forcave siriane nga Libani. Që nga viti1990, Al-Amal ka qenë vazhdimisht e përfaqësuar në parlamentin dhe qeverinëlibaneze. Kryetari i kësaj organizate Nabih Berri, ishte zgjedhur kryetar i parla-mentit libanez në vitin 1992, 1996, 2000, 2005 dhe 2009. Aktualisht, Al-Amal ka13 përfaqësues (nga 128 vende) në parlamentin libanez.2. Hezb - Allah (Partia e Allahut) Në vitit 1982, pas pushtimit të papenguar të forcaveizraelite në Liban, nga organizata shiite Al-Amal, ishin ndarëgrupet radikale islamike, të njohura me emrat Al Jihad al332 O´Ballance, Edgar, Islamic fundamentalist terrorism, 1979-96. The Iranian connection, Basingstoke 1997, f. 15.333 Në prag të Luftës së Dytë Botërore, si reagim ndaj ndikimit islamik në Liban, që si shtet arab tradicionalisht ishte udhëhequr nga të krishterët, ishte paraqitur falanga e krishterë. Kjo falangë, e njohur edhe me emrin “Formacioni i krishterë” ishte e përbërë nga disa mijëra ushtarë të armatosur dhe të financuar mirë, të cilët i përkrahte Izraeli. Kjo përkrahje kishte të bënte me interesin politik të Izraelit për posedimin e një dore të zgjatur në vendin ku më së shumti ishte e përqendruar OÇP-ja. Kështu, gjatë dy luftërave qytetare në Liban, falangistët kishin luftuar kundër formacioneve të OÇP-së dhe gjithmonë e kishin përshëndetur ndërhyrjen ushtarake izraelite në Liban. Kryetari i Libanit, Amin Gemayel, kishte qenë njëri nga udhëheqësit e falangistëve të krishterë. Krahaso: Die Unruche der Welt, Libanon, Brogan, Patrick, përkthyer nga anglishtja në gjuhën gjermane nga Reinchard Deutsch, Darmstadt 1990, f. 349- 381.
    • ORGANIZATAT TERRORISTE ISLAMIKE 195 :.Islami dhe Hezb-Allah334. Gjatë asaj kohe, qeveria islamike e Iranit, e brengosurpër fatin e bashkëfetarëve të vet, kishte dërguar disa „roje revolucionare”, në jugtë Libanit me qëllim të ofrimit të ndihmës profesionale në mbrojtjen dhe organiz-imin politik të besimtarëve shiitë në Liban. Duke përfituar edhe nga një ndihmë etillë, grupi radikal Hezb-Allah, brenda një kohe të shkurtër kishte arritur të shndër-rohet në lëvizjen më të fuqishme politike në Liban. Organi më i lartë i organizatës Hezb-Allah, është Këshilli “Majlis al-Shura”, që përbëhet nga tetë anëtarë. Ky këshill i konstituuar për herë të parë nëvitin 1986, përgjigjet para udhëheqësit fetar, Sheik Muhamad Husein Fadlallah.Anëtarët e „Majlis al-Shura”, zgjidhen çdo dy vjet nga përfaqësuesit autoritativë tëpopullit shiit në Liban. Në kompetenca të këtij këshilli janë të gjitha çështjet poli-tike, ushtarake, fetare, ekonomike, kulturore, etj. Organ ekzekutiv i këtij këshilliështë „Sekretari i Përgjithshëm”, i cili zgjidhet në mënyrë të pavarur nga “Majlisal-Shura”. Deri në vitin 1992, sekretar i këshillit të Hezb-Allah-ut ishte SheikAbbas Al-Musawi. Pas vrasjes së tij nga një raketë izraelite, sekretar i ri i kësajorganizate ishte zgjedhur Sheik Hassan Nasrallah, ndërsa zëvendës i tij, Sheik Naim Kassem335. Në kuadër të komisionit ushtarak të “Majlis al-Shura”, fuksionon edhe i ash-tuquajturi „Aparat i Përgjithshëm i Sigurimit Special”, i cili është i përbërë nga shër-bime të ndryshme. Udhëheqës i shërbimit për përgatitjen e sulmeve terroriste ndërkom-bëtare ishte Imad Mughniya, ndërsa zëvendësi i tij quhej Abdul Hadi Hamadi336.Mughniya deri para invadimit izraelit në Liban kishte qenë oficer i Formacionit 17 tëorganizatës palestineze Al-Fatah337. Krahu ushtarak i Hezb-Allahut, Al Muqawama alIslamia (Kryengritja Islamike) krahas njësive të rregullta posedon edhe një njësit spe-cial, i cili është kompetent për përgatitjen e aksioneve vetëvrasëse. Bazat kryesore të Hezb-Allahut janë të vendo-sura në disa paralagje të Bejrutit Perëndimor dhe nëLuginën Beka të Libanit Jugor, e cila kontrollohet ngaforcat siriane. Kjo organizatë islamike gjatë kohës sëluftës civile në Liban kishte përfaqësuar idenë e kri-jimit të një Republike Islamike Libaneze, e cila duhejtë formohej sipas modelit iranian. Sipas Hezb- Sheik Hassan Nasrallah334 Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 294.335 Yoram Yoffee, Hezb-Allah on the Defensive, botuar në: Policy Watch, Washington, Institute for Near East Policy f. 755 6. Mai 2003.336 Blanford, Nicholas: Hizbullah prepares to open up front along the Israeli border, në librin: Jane´s Intelligence Review, 14 (2002), Nr. 4, f. 26-28 (f. 28).337 Mughniya i shfrytëzon kontaktet e veta me Iranin edhe për zhvillimin e kontrabandave të ndryshme me armë në Lindje të Afërt. Më gjerësisht: Schirra, Bruno: Krieger und ihre Gönner, në: Die Zeit 5.12.2002, f. 8.
    • .: 196 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARAllahut, në republikën e dëshiruar islamike do të rregullohen të gjitha raportetndërnjerëzore, sipas parimeve të Kuranit dhe ligjeve të Sheriatit. Gjatë luftës civilenë Liban, qëllimi themelor i kësaj organizate kishte qenë pastrimi i elementëvejoislamikë nga Libani, shkatërrimi i shtetit të Izraelit dhe dëmtimi i interesaveamerikane në rajon338. Që nga viti 1983, organizata Hezb-Allah është përgjegjëse për kryerjen edisa sulmeve terroriste kundër interesave amerikane, franceze dhe atyre izraelitenë Liban. Kjo organizatë, në vitin 1983, e kishte sulmuar Ambasadën Amerikanenë Bejrut, duke shkaktuar 57 viktima. Më vonë kishte marrë edhe përgjegjësinë përsulmet vetëvrasëse kundër bazave ushtarake amerikane dhe atyre franceze nëBejrut, që kishin shkaktuar vdekjen e 241 ushtarëve amerikanë dhe 58parashutistëve francezë. Organizata Hezb-Allah është përgjegjëse edhe për numrinmë të madh të rrëmbimit të aeroplanëve dhe qytetarëve të huaj në Liban gjatëviteve të tetëdhjeta. Madje, një herë kjo organizatë kishte gabuar duke e rrëmbyeredhe një diplomat rus. Në realitet, diplomati i rrëmbyer rus ishte liruar menjëherëdhe që nga ajo kohë nuk ishte evidentuar ndonjë sulm tjetër i Hezb-Allahut kundërdiplomatëve të huaj në Liban339. Në këtë mënyrë ishte vazhduar me sulmet terror-iste kundër rendit juridikndërkombëtar. Kështu, në vitin1988, me ndihmën e Hezb-Allahut, mbi Lockeribe tëSkocisë ishte rrëzuar një aero-plan amerikan me 258 udhëtarëdhe anëtarë të ekuipazhit. Nëvitin 1992 dhe 1994 ishin sul-muar në Buenos Aires interesate ndryshme izraelite. Në sul-min e parë kishin vdekur 29persona, ndërsa gjatë sulmit tëdytë ishin masakruar 96 qyte- Ambasada Amerikane, Bejrut 18.04.1983tarë340.338 Bundesamt für Verfassungsschutz (Hg.): Extremistisch-islamische Bestrebungen in der Bundesrepublik Deutschland, Köln 1999, f. 30; Landesamt für Verfassungsschutz Niedersachsen: http://www.verfassungsschutz.niedersachsen.de339 Pas këtij rasti, Shërbimi Sekret Rus, e kishte rrëmbyer një udhëheqës të lartë të Hezb-Allahut. Pasi që e kishte rrahur dhe kastruar, e kishte njoftuar atë lidhur me të gjitha informacionet në dispozicion që kishin të bënin me sekretet më të larta të Hezb-Allahut. Pastaj udhëheqësi i kastruar ishte kthyer përsëri në Luginën Beka me kërcënimin „në qoftë se diplomati rus nuk lirohet brenda 24 orëve, atëherë informacionet në dispozicion do t’u ofrohen forcave izraelite dhe të gjithë udhëheqësit e Hezb-Allahut do të kastrohen“. Më gjerësisht: Udo Ulfkotte, Propheten des Terrors, Das geheime Netzwerk der Islamisten, München 2001, f. 164.340 Krahaso: Walter Laqueur, Terrorismus, Die globale Herausforderung, Ullstein 1987, f. 295.
    • ORGANIZATAT TERRORISTE ISLAMIKE 197 :. Gjatë 20 vjetëve të kaluara, organizata „Hezb-Allah“ është furnizuar rreg-ullisht me armë nga Irani341. Sipas disa burimeve, vlera e përgjithshme e armatim-it të sjellë nga Irani është mbi 100 milionë dollarë. Në këtë arsenal luftarak bënpjesë edhe artileria e përbërë prej 8000 deri në 10.000 raketave 122 milimetra tëtipit Katjusha, si dhe disa raketa iraniane me rreze të shkurtra veprimi. Në arma-timin e Hezb-Allahut janë të evidentuara edhe disa raketa antitanke ruse të tipitFagot dhe ato amerikane të tipit TOW. Gjatë vitit 2000, forcat e Hezb-Allah-utjanë armatosur edhe me raketa kundërajrore të kalibrit 23 dhe 49 milimetra, me tëcilat mund të goditen edhe avionët specialë izraelitë342. Ky armatim, të cilin e pose-don organizata „Hezb-Allah“ është shumë më i begatshëm sesa armatimi ipërgjithshëm luftarak, që kishte poseduar ndonjëherë Al-Qa´ida. Pa dyshim senëpërmjet fuqizimit të organizatës Hezb-Allah, Irani ishte përpjekur t’i forcontepozitat e veta në rajon343. Sipas disa të dhënave, vlera e përgjithshme e ndihmavetë ndryshme iraniane për organizatën „Hezb-Allah“ është rreth 100 milionë dollarënë vit344. Mirëpo, pavarësisht nga kjo begati ushtarake dhe nga prania e mijëra pjesë-tarëve të motivuar me ideologji radikale islamike dhe të stërvitur nga oficerët erregullt të ushtrisë iraniane, gjatë zhvillimeve të ndryshme politike të 20 vjetëve tëkaluara në Liban, nuk ishte dëshmuar ndonjë nivel i lartë ushtarak i Hezb-Allahut.Për dallim nga aspekti i rregullt ushtarak, organizata Hezb-Allah kishte dëshmuarprofesionalitet të lartë në zbatimin e formave dhe metodave të ndryshme tëveprimit terrorist. Deri në vitin 2000 (kur ishte tërhequr Izraeli nga Jugu i Libanit)organizata terroriste „Hezb-Allah“ e kishte zbatuar me sukses taktikën e sulmevevetëvrasëse, si formë të zhvillimit të luftës guerile. Gatishmëria për vetëflijim dhesulmet befasuese kundër banorëve dhe bazave të ndryshme izraelite në Liban, ekishin shtuar pa masë autoritetin politik të Hezb-Allahut, madje edhe në komu-nitetet e tjera fetare. Pas përfundimit të luftës civile në Liban, kishte ndërruar edhe qëndrimipolitik i organizatës Hezb-Allah. Gjatë viteve të para të pasluftës, nuk ishte zhvil-luar një politikë e konfrontimit të hapur me shtetin libanez dhe ishte flakur kërke-sa radikale për themelimin e një republike islamike sipas modelit iranian në Liban.341 Sipas të dhënave amerikane, Irani gjatë dekadave të fundit e kishte furnizuar Hezb-Allahun me armë në vlerë të 100 mil- ionë dollarëve. Më gjerësisht: Leader, Stefan; Wiencek, David: Drug money: the fuel for global terrorism, në: Jane´s Intelligence Review, 12 (2000), Nr. 2, f. 49-54 (f. 52).342 Udo Ulfkotte, Propheten des Terrors, Das geheime Netzwerk der Islamisten, München 2001, f. 163343 Blanford, Nicholas: Waiting Game, në librin: Jane´s Defence Weekly, 30. Oktober 2002, f. 19. Blanford: Hezb-Allah prepares, f. 29.344 Yves Dubitzky: Finanzierung des islamistischen Terrorismus, Forschungsarbeit, GRIN Verlag, München-Ravensburg 2008, f.35
    • .: 198 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARSipas këtyre qëndrimeve të moderuara politike, ishin ndërtuar disa qendra sociale,si ajo e Hezb-Allah Ableger Jihad al-Binaa (Lufta për Rindërtimin), të cilat ukishin ofruar ndihma humanitare edhe pjesëtarëve të komuniteteve të tjera fetare345. Që nga viti 1992, orga-nizata “Hezb-Allah”, ishte inte-gruar në jetën politike, dhekishte marrë pjesë në zgjedhjetparlamentare në Liban. Mirëpoajo nuk ishte demilitarizuar dhekishte vazhduar furnizimin erregullt të saj me armë ruse,kineze dhe iraniane, të cilatishin përdorur gjatë luftës sëvitit 2006 në Liban. Forcatluftarake të Hezb-Allahut janëtë përqendruara kryesisht në Baza ushtarake amerikane në Bejrut më 23.10.1983Luginën Beka dhe në Bejrutinjugor. Sipas të dhënave libaneze, organizata Hezb-Allah posedon 300 deri në 400ushtarë aktivë të komanduar nga një udhëheqës fetarë. Ndërsa sipas të dhënaveperëndimore, organizata “Hezb-Allah” posedon 3500 deri në 5000 ushtarë aktivëdhe rreth 20.000 rezervistë, të cilët zakonisht rekrutohen nga udhëheqësit fetarë të„Hezb-Allahut“ të ardhur nga Irani346. Shërbimi Federal i Informimit Gjerman, duke i shfrytëzuar kontaktet e mirame Iranin, kishte ofruar shërbimin e vet duke ndërmjetësuar në lirimin, përkatë-sisht ndërrimin e ish-oficerit izraelit, Tennenbaum që ishte burgosur nga Hezb-Allahu, me qindra të burgosur politikë arabë, të cilët mbaheshin në burgjetizraelite. Pas bisedimeve të filluara në vitin 2002 në Berlin dhe të vazhduara nëLiban, në vitin 2003 ishte arritur marrëveshja e dëshiruar.345 Trendle, Giles: Hezb-Allah: Pragmatism and Popular Standing, në librin: Hollis, Rosemary; Shehadi, Nadim (Hg.): Lebanon on Hold. Implications for Middle East Peace, London 1996, f. 63-67 (f. 65).341 Sipas të dhënave amerikane, Irani gjatë dekadave të fundit e kishte furnizuar Hezb-Allahun me armë në vlerë të 100 mil- ionë dollarëve. Më gjerësisht: Leader, Stefan; Wiencek, David: Drug money: the fuel for global terrorism, në: Jane´s Intelligence Review, 12 (2000), Nr. 2, f. 49-54 (f. 52).342 Udo Ulfkotte, Propheten des Terrors, Das geheime Netzwerk der Islamisten, München 2001, f. 163343 Blanford, Nicholas: Waiting Game, në librin: Jane´s Defence Weekly, 30. Oktober 2002, f. 19. Blanford: Hezb-Allah prepares, f. 29.344 Yves Dubitzky: Finanzierung des islamistischen Terrorismus, Forschungsarbeit, GRIN Verlag, München-Ravensburg 2008, f.35345 Trendle, Giles: Hezb-Allah: Pragmatism and Popular Standing, në librin: Hollis, Rosemary; Shehadi, Nadim (Hg.): Lebanon on Hold. Implications for Middle East Peace, London 1996, f. 63-67 (f. 65).346 Erich Schmidt-Eenboom: BND: Der deutsche Geheimdienst im Nahen Osten: geheime Hintergründe und Fakten”, Herbig Verlag, München 2007, f. 210
    • ORGANIZATAT TERRORISTE ISLAMIKE 199 :. Sipas të dhënave të “Amnesty International“, më 12.07.2006, një grup iarmatosur i organizatës Hezb-Allah kishte depërtuar me mjete të blinduara në ter-ritorin izraelit dhe kishte vrarë dy dhe rrëmbyer një ushtar izraelit347. Këtë incidenttë papritur kufitar, Izraeli e kishte kuptuar si sulm ushtarak dhe kishte reaguar menjë operacion të gjerë luftarak kundër Libanit. Gjatë zhvillimit të këtij operacionitë quajtur „Mbajtja e Premtimit“, ishin vrarë rreth 500 pjesëtarë të organizatës“Hezb-Allah”, 1191 banorë dhe ushtarë libanezë si dhe 120 ushtarë izraelitë.Ndërsa numri i personave të plagosur ishte mbi 5000. Gjatë zhvillimit të këtyreluftimeve ishin zhvendosur edhe rreth një milion banorë të Libanit. Ky sulmushtarak ishte ndërprerë me 14.08.2006, sipas Rezolutës 1701 të Këshillit tëSigurimit të KB348. Pas vrasjes së ish-kryeministrit të Libanit, Rafik Hariris (më 14.02.2005), eposaçërisht pas Luftës së fundit në Liban, Përkatësia fetare e popullit libanezorganizata “Hezb-Allah” ishte përpjekurpër rritjen e ndikimit të vet në jetën poli-tike të vendit. Kështu, kjo organizatëkishte mobilizuar edhe popullsisë shiite,për ushtrim të dhunës kundër Druzëve, qëkishin organizuar protesta kundër dhunëspolitike në vend dhe kishin kërkuarlargimin e forcave siriane nga Libani. Këtoforma të ushtrimit të dhunës, kishinndikuar në tensionimin afatgjatë të situatëspolitike në Liban, që kishte eskaluar më07, 11 dhe 12 maj të vitit 2008, kur ishinzhvilluar konflikte të armatosura në mespopullsisë shiite, sunite dhe druze, nëqytete të ndryshme të vendit349. Përkatësia fetare e popullit libanez. Sipas “marrëvesh- Organizata “Hezb-Allah” është evi- jes kombëtare” të vitit 1943, ndarja e funksioneve shtetërore dhe punësimi në administratën publikedentuar në listën e organizatave dhe gru- bëhet sipas përkatësisë fetare të popullit libanez:peve terroriste të ShBA-së. Mirëpo disa www.muz-online.de/middleeast/libanon.htmshtete të Bashkimit Evropian këtë organi-zatë nuk e konsiderojnë më si terroriste, por si një subjekt radikal politik, të njështeti parlamentar, që përfaqësohet me 14 deputetë në parlamentin libanez350.347 Amnesty International: AI: Hisbollah hat in Israel Kriegsverbrechen begangen, 14. September 2006348 Yves Dubitzky: Finanzierung des islamistischen Terrorismus, München-Ravensburg 2008, f, 35349 Erich Schmidt-Eenboom: BND: Der deutsche Geheimdienst im Nahen Osten: geheime Hintergründe und Fakten”, Herbig Verlag, München 2007, f. 214350 UN-Liste der Individuen und Organisationen, welche den Taleban oder al-Qaida nahe stehen 29. Juli 2006
    • .: 200 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARPadyshim se kjo organizatë e gëzon përkrahjen e një pjese të madhe të popullsisëshiite, që është një e treta e popullsisë së Libanit351.2.1. Kronikë e raporteve ndërmjet organizatave Al-Amal dhe Hezb-Allah 1984 Shkurt, Bejrut: Formacionet luftarake të Al-Amalit kishin pushtuar Bejrutin Perëndimor,të banuar kryesisht me popullsi myslimane shiite. 1985 08.03, Bejrut: Para selisë së Komandës Qendrore të Hezb-Allahut në Bejrutin Perëndimor,ishte ndërmarrë një aksion vetëvrasës me qëllim të likuidimit të udhëheqësit shpirtëror të organi-zatës Hezb-Allah, Mohammed Hussein Faldallah. Nga pasojat e shpërthimit të autobombës ishinvrarë 80 persona dhe ishin plagosur mbi 200 të tjerë. Maj, Bejrut: Formacionet e armatosura të organizatës “Al-Amal” i kishin rrethuar bazatpalestineze në Bejrut. Gjatë një sulmi në kampet palestineze Sabra dhe Shatila, ishin vrarë qindrapersona kryesisht të paarmatosur. Ky rrethim i forcave palestineze kishte zgjatur tri vjet. 1986 Dhjetor, Liban: Formacionet luftarake të organizatës “Al-Amal” kishin filluar një ofensivëtë fuqishme kundër bazave të ndryshme palestineze në Liban, të cilat ishin dëmtuar rëndë, por nukishin pushtuar. 1987 Shkurt, Bejrut: Forcat e armatosura siriane kishin sulmuar pozicionet e Hezb-Allahut nëjug të Bejrutit. 01.06, Bejrut: Vritet kryeministri libanez, Rashid Karami. 1988 Janar, Liban: Formacionet e armatosura të organizatës Al-Amal, në shenjë përkrahjejendaj kryengritjes së filluar palestineze kundër Izraelit, kishin ndërprerë rrethimin e bazavepalestineze në Liban. Prill, Jugu i Libanit: Në mes formacioneve të armatosura të organizatës Al-Amal dhe atyretë Hezb-Allahut, kishte filluar një luftë e armatosur. Një muaj më vonë, forcat izraelite i kishin sul-muar pozicionet e Hezb-Allahut në Jug të Libanit. Ndërkaq, në Jug të Bejrutit forcat e Hezb-Allahut, të përkrahura nga OÇP-ja, kishin shënuar fitore kundër formacioneve të organizatës Al-Amal. Pas shpërthimit dramatik të kësaj lufte, kishin ndërhyrë edhe forcat siriane me qëllim tëndërprerjes së saj. Dhjetor, Liban: Përsëri kishte shpërthyer një konflikt i përgjithshëm në mes të organizatavekryesore fundamentaliste islamike shiite në Liban: Al Amal dhe asaj Hezb-Allah. 1989 16 Maj, Bejrut: Nga pasojat e shpërthimit të një autobombe ishte vrarë udhëheqësi fetarsunit në Liban, Sheik Hasan Khaled. 28.06, Jugu i Libanit: Një komando speciale izraelite, kishte rrëmbyer udhëheqësin e orga-351 Amal Saad-Ghorayeb, profesoreshë e shkencave politike në Universitetin Amerikan në Bejrut, deklaron se të gjitha armët që mund të shkatërrohen dhe montohen përsëri, i dërgohen organizatës Hezb-Allah, përmes territorit sirian. Më gjërësisht Gilbert Achcar/Michel Warschawski: “Der 33 Tage-Krieg. Israels Krieg gegen Hisbollah im Libanon und seine Konsequenzen” Edition Nautilus, Hamburg 2007, f. 22.
    • ORGANIZATAT TERRORISTE ISLAMIKE 201 :.nizatës Hezb-Allah për Jugun e Libanit, Sheik Abdul Karim Obaid. 24.10, Taif, Arabia Saudite: Delegatët e zgjedhur të parlamentit libanez, ishin takuar nëqytetin Taif të Arabisë Saudite. Ky takim i organizuar nga Liga Arabe kishte për qëllim aprovimine ndërrimit të Kushtetutës libaneze, e cila kishte paraparë reduktimin e pozicioneve udhëheqëse tëkomunitetit të krishterë në Liban. 05.11, Bejrut: Konstituohet parlamenti libanez dhe kryetari i shtetit zgjedhet i krishteriRene Moawad. 24.11, Bejrut: Vritet kryetari i porsazgjedhur libanez, Rene Moawad. 22.12, Jugu i Libanit: Shpërthen konflikt i përmasave të gjera në mes të formacioneve tëarmatosura Al-Amal dhe atyre Hezb-Allah. Më 8 janar 1990 arrihet marrëveshja për ndërprerjene armiqësive. Në këtë vit kishte përfunduar lufta civile 13 vjeçare në Liban. 2006 Dhjetorë 2006/Janar 2007: Al-Amal së bashku me Hezb-Allah, organizojnë demonstrata tëpërbashkëta kundër qeverisë libaneze. 2008 07.05, Liban: Në shumë qytete të Libanit shpërthejnë konflikte të armatosura në mes anë-tarëve të organizatës Al-Amal dhe atyre Hezb-Allah. Gjatë këtyre konflikteve kishin humbur jetënrreth 50 persona.2.2. Kronikë e sulmeve terroriste të organizatave Al Amal dhe Hezb-Allah 1983 10.04, Bejrut: Gjatë një sulmi vetëvrasës kundër Ambasadës Amerikane në Bejrut kishinvdekur 57 persona dhe ishin plagosur 120 të tjerë. 23.04, Bejrut: Përsëri bëhet sulm vetëvrasës kundër Ambasadës Amerikane në BejrutinPerëndimor, dhe si pasojë vdesin 49 persona. 27.08, Vjenë: Rrëmbehet një aeroplan i kompanisë ajrore “Air France”, i cili fluturontenga Vjena për në Teheran. Rrëmbyesit e paraqitur si „Luftëtarët për Çlirimin e Islamit” sipas ver-sionit zyrtar „ishin burgosur“, në Teheran. 23.10, Bejrut: Gjatë dy sulmeve vetëvrasëse kundër bazave ushtarake amerikane dhe atyrefranceze në Bejrut, kishin vdekur 241 marinsa amerikane dhe 58 parashutistë francezë. 12.12, Kuvajt: Gjatë sulmeve kundër Ambasadës Amerikane dhe asaj franceze në Kuvajt,ishin vrarë katër persona, ndërkaq ishin plagosur 60 të tjerë. Përgjegjësinë për kryerjen e këtyresulmeve e kishte marrë Al-Dawa. 1984 Mars, Bejrut: Njësitet speciale Hezb-Allah e kishin rrëmbyer reporterin amerikan të CNN-it, Jeremy Levin, të cilin e kishin liruar pas 11 muajve. 20.09, Bejrut: Përsëri bëhet sulm vetëvrasës kundër Ambasadës Amerikane në Bejrut, dhepër pasojë pati 14 të vrarë dhe mbi 30 persona të plagosur. 1985 05.03, Bejrut: Gjatë një sulmi vetëvrasës kundër udhëheqësit shpirtëror të Hezb-Allahut,Mohammed Hussein Faldallah kishin vdekur 80 dhe ishin plagosur mbi 200 persona. Sulmi ishtekryer para ndërtesës së komandës qendrore të Hezb-Allahut. 11.06, Bejrut: Terroristët islamikë shiitë, të udhëhequr nga Fawaz Younis kishin rrëmbyeraeroplanin jordanez, i cili fluturonte nga Bejruti për në Kajro. Të gjithë personat e rrëmbyer ishin
    • .: 202 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARliruar. Më 13.09.1985, njëri nga rrëmbyesit Younis gjatë lundrimit të tij me një jaht luksoze nëujërat e Qipros, ishte rrëmbyer nga agjentët amerikanë dhe ishte dërguar në ShBA. 1992 16.02, Bejrut: Nga pasojat e një sulmi raketor izraelit, vritet Husein Musavi, udhëheqësi iorganizatës Hezb-Allah në Liban. Gjatë këtij sulmi ishte vrarë edhe gruaja, djali dhe katër trupro-jat e tij. 17.10.1992, Berlin: Në një restorant të Berlinit vritet udhëheqësi i Partisë DemokratikeKurde (në Iran) Sadiq Sharafkindi dhe tre bashkëpunëtorët e tij. Autorët e veprës, anëtarë të Hezb-Allahut, kishin pranuar se kishin vepruar me kërkesë të Iranit. 1994 18. 06, Buenos Aires: Nga pasojat e shpërthimit të një bombe në Qendrën Kulturore tëkomunitetit çifut në Buenos Aires, kishin humbur jetën 85 persona dhe rreth 200 ishin plagosur. Pashetimeve disavjeçare, autoritetet argjentinase e kishin akuzuar organizatën Hezb-Allah dhe koman-dantin e grupit “Quds” të Gardës Revolucionare të Iranit, Ahmad Vahidi, për planifikimin dhe kry-erjen e këtij atentati. 1996 25.6, Dahran: Në një kompleks të banesave amerikane në Dahran të Arabisë Saudite,kishte shpërthyer një autocisternë e mbushur me eksploziv, që kishte shkaktuar vdekjen e 19ushtarëve amerikanë dhe plagosjen e 240 bashkatdhetarëve të tyre. Për kryerjen e këtij sulmi ishtefajësuar organizata Hezb-Allah. 2000 Maj, Liban: Tërheqjen e forcave izraelite nga jugu i Libanit, Hezb-Allah e kishte festuar sifitore të luftës së saj kundër Izraelit. 2005 14.02, Bejrut: Nga pasojat e shpërthimit të një autobombe, kishte humbur jetën ish-kryem-inistri dhe industrialisti Rafik Hariri. Kjo vrasje kishte ndikuar në tërheqjen e 14.000 forcave siri-ane nga Libani, të stacionuara para 30 vjetëve. 12.12, Bejrut: Nga shpërthimi i një bombe ishte vrarë Gebrane Tueni, deputet i parlamen-tit dhe kryeredaktor i gazetës “An-Nahar”. 2006 21.11, Bejrut: Nga shpërthimi i një autokolone kishte humbur jetën ministri i Industrisë,Amin Gemayel. 2007 13.02, Bejrut: Një dit para përvjetorit të vrasjes së kryeministrit Hariri, në një autobus tëqytetit kishte shpërthyer një bombë që kishte shkaktuar vdekjen e tre personave. 13.06, Bejrut: Nga shpërthimi i një autobombe, kishte humbur jetën deputeti antisirian,Walid Eido dhe nëntë persona të tjerë. 19.06, Bejrut: Sërish atentat kundër një deputeti antisirian. Nga pasojat e shpërthimit tënjë autobombe e kishin humbur jetën Antonie Ghanem dhe pesë shoqëruesit e tij. 12. 12, Bejrut: Nga pasojat e shpërthimit të një bombe në Bejrutin Lindor, të banuar krye-sisht me popullsi të krishterë, kishte humbur jetën gjenerali libanez Francois al-Hadsch, që kishtekomanduar gjatë muajve të verës një ofensivë ushtarake kundër njësitit “Fatah al-Islam“ që kishinqenë të barrikaduar në një kamp palestinez në veri të Libanit. 2008 08.05, Bejrut. Kryetari i organizatës Hezb-Allah gjatë një fjalimi të tij e kishte akuzuar
    • ORGANIZATAT TERRORISTE ISLAMIKE 203 :.qeverinë libaneze se po zhvillon luftë kundër popullsisë shiite. 2009 08.07, Bejrut: Nga shpërthimi i një autobombe, kishte humbur jetën hetuesi Wissam Eid,një oficer i Shërbimit Sekret të Libanit dhe katër persona të tjerë.3. Harakat Al - Muquawama Al - Islamiya Lëvizja Kryengritëse Islamike (HAMAS) HAMAS është shkurtesë e emrit Harakat al -Muqawamah al – Islamiyah (Lëvizja e KryengritjesIslamike), e cila në gjuhën arabe ( ) do të thotë entuzi-azëm, vrull, ndërsa në atë hebreje ( ) dhunë. LëvizjaKryengritëse Islamike (HAMAS) ishte themeluar më15.12.1987 nga udhëheqësi i qendrës islamike në Gazë,Imam Sheik Ahmad Ibrahim Jassin352. Ky imam i entuziaz-muar nga ideologjia panislame e Vëllazërisë Myslimane,ishte përpjekur të formonte një forcë kryengritëse islamike, e cila do të ishte e aftët’i çlironte të gjitha territoret e okupuara dhe ato të aneksuara palestineze me qël-lim të krijimit të një shteti islamik palestinez, i cili do t’i përfshinte të gjitha trojetetnike dhe historike të tij353. Si troje palestineze, organizata HAMAS kupton tërë352 Sheik Ahmad Ibrahim Jassin lindi në vitin 1936 në një fshat afër Askalonit, i cili gjendet në Bregun Negev. Nga pasojat e Luftës së Parë Arabo-Izraelite të zhvilluar në vitin 1948, familja e tij ishte detyruar të shpërngulej në Gazë. Gjatë studimeve teologjike në Universitetin al-Azhar të Kajros, Jassin ishte bërë anëtar i lëvizjes „Vëllazërimi Mysliman“. Pas fillimit të Intifadës palestineze të vitit 1987, Imam Jassin me ndihmën e disa anëtarëve të tjerë të Vëllazërimit Mysliman e kishte themeluar Lëvizjen e kryengritjes islamike, të regjistruar si organizatë humanitare me emrin Hamas (vrull, entuziazëm). Që nga themelimi i kësaj organizate, Imam Jassin ishte eksponuar me kërkesat e veta për likuidimin e kolaboracionistëve palestinezë dhe zhvillimin e kryengritjes së armatosur kundër Izraelit. Në vitin 1989, Jassin i hendikepuar që nga mosha e vet rinore (nga një fatëkeqësi sportive), ishte akuzuar për nxitje të vrasjes së disa kolaboracionistëve palestinezë dhe dy ushtarëve izraelitë. Në vitin 1991 një gjykatë izraelite e kishte dënuar Imam Jassin me burgim të përjetshën. Mirëpo, me ndërmjetësimin e mbretit të Jordanisë, Husein, në vitin 1997 ai ishte liruar nga burgu. Në të vërtetë, ky lirim ishte pjesë e marrëveshjes për ndërrimin e Immam Jassin me dy agjentë të Mosadit izraelit, që ishin burgosur në Jordani, pas përpjekjes për të vrarë udhëheqësin e lartë të Hamasit, Khaled Mishal. Pas lirimit të tij nga burgu, Jassin jo vetëm që nuk e kishte ndalur propagandën e vet kundërizraelite, por e kishte intensi- fikuar atë duke kërkuar vazhdimin e sulmeve vetëvrasëse kundër të gjitha objektivave izraelite. Nga shkaku i kërkesave të tilla publike, në vitin 2000 dhe 2001, pushteti automon palestinez i kishte shqiptuar Imam Jassinit masën preventive të paraburgimit shtëpiak. Mirëpo, nga presioni i fuqishëm popullor, këto masa të shqiptuara ishin pezulluar. Në shtator të vitit 2003, Shërbimi Sekret Izraelit ishte përpjekur ta vriste Sheik Ahmad Ibrahim Jassin (në të vërtetë ishte testuar reagimi popullor ndaj një vrasjeje të tillë eventuale). Kundër këtij atentati, që kishte shkaktuar vetëm plagosjen e lehtë të Jassinit, organizata Hamas ishte betuar për t’u hakmarrë. Mirëpo, në mëngjesin e datës 22.03.2004, pas lutjes së mëngjesit dhe dal- jes nga xhamia, nga një sulm i teledirigjuar raketor ishte goditur konvoi përcjellës i Sheik Ahmad Ibrahim Jassin, duke e shkaktuar vrasjen e Imamit dhe tetë truprojave të tij.353 Die Unruche der Welt, Brogan, Patrick, përkthyer nga anglishtja në gjuhën gjermane nga Reinchard Deutsch, Darmstadt 1990, f. 392.
    • .: 204 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARterritorin shtetëror izraelit dhe territoret palestineze të aneksuara nga Jordania354.Në drejtim të realizimit të kësaj ëndrre politike, organizata HAMAS bashkëpunonme disa organizata terroriste islamike në rajon, e sidomos me Al Qa’idën. Kështu,në një rast Bin Ladeni kishte deklaruar: „Përpjekjet palestineze nuk duhet tëmbesin të vetmuara, por e tërë bota myslimane duhet ta ofrojë ndihmën e vet përtë themeluar shtete islamike kudo në botë”355. Që nga themelimi i saj, organizata HAMASkishte kundërshtuar procesin e filluar paqësor përzgjidhjen politike të problemit palestinez. Gjithashtu,ajo e kishte kundërshtuar edhe përpjekjen e OÇP-sëpër ruajtjen e monopolit të vet politik, si përfaqësuesee vetme dhe legjitime e popullit palestinez. Konfliktet Flamuri i Hamasitgjithnjë e më të acaruara politike në mes organizatësislamike HAMAS dhe asaj palestineze Al- Fatah, në vitin 1988 ishin shndërruarnë përleshje të armatosura. Pas këtyre konflikteve të përgjakshme, organizataHAMAS ishte larguar nga OÇP-ja dhe që nga ajo kohë vepron në mënyrë tëpavarur. Sheik Ahmad Ibrahim Jassin e kishte kundërshtuar edhe marrëveshjen evitit 1993, e cila e kishte paraparë themelimin e autoriteteve autonomepalestineze në Bregun Perëndimor të Lumit Jordan dhe Gazë. Mirëpo, nga ndiki-mi i presioneve të ndryshme nacionale dhe ndërkombëtare në qershor të vitit2003 kjo organizatë e kishte aprovuar „Planin Paqësor për Lindjen e Afërt”, tëhartuar nga Bashkimi Evropian, Rusia dhe ShBA-ja356. Me qëllim të përgatitjes së rrethanave për ardhjen e saj në pushtet, organizata HAMAS që nga themelimi i saj, në ter- ritore të ndryshme palestineze kishte filluar ndërtimin e një infrastrukture të fuqishme shëndetësore, arsimore, kulturore dhe sociale, duke ndërtuar qindra shkolla, çerdhe të fëmijëve, spitale, xhami dhe ndërmarrje të vogla357. Pastaj ishte themelu- ar edhe një fond i fuqishëm humanitar, nga i cili kishin përfi- tuar të gjitha familjet e rrezikuara e sidomos ato të martirëve palestinezë. Ky përkushtim i përgjithshëm social, e sidomos Abd al-Aziz Rantisi kujdesi i lartë ndaj familjeve të martirëve palestinezë, kishte (1947-2004) ndikuar në shtimin e besimit dhe autoritetit politik të kësaj354 http://www.uni-protokolle.de/Lexikon/Hamas.html.355 Udo Ulfkotte, Propheten des Terrors, Das geheime Netzwerk der Islamisten, München 2001, f. 166.356 http://de.wikipedia.org/wiki/HAMAS.357 Analysen, How HAMAS became the Key to the Roadmap, Toni Karon, TIME Online edition, Juni 2003.358 Raport vjetor i Ministrisë së Punëve të Jashtme të ShBA-së, Patterns of Global Terrorism 2003 Report, http://globalsecu- rity.org/security/library/report/2004/pgt_2003/, i datës 29.04.2004.
    • ORGANIZATAT TERRORISTE ISLAMIKE 205 :.organizate. Kështu, në momentin aktual llogaritet se organizata HAMAS ështësubjekti më i fuqishëm politik opozitar palestinez, i cili e gëzon simpatinë e rreth40 % të popullit që jeton në territoret autonome358. Të ardhurat buxhetore të organizatës HAMAS llogariten në 70 milionë dol-larë, të realizuara nga kontributet e ndryshme vullnetare dhe ndihmat financiarenga Irani, Siria, Arabia Saudite dhe nga disa shtete të tjera arabe. Në vitin 1989,kjo organizatë kishte pranuar një ndihmë materiale nga Kuvajti në vlerë të 60 mil-ionë dollarëve359. Gjatë Intifadës së vitit 1991, HAMAS kishte themeluar Shërbimin eBrendshëm Informativ dhe njësitin ushtarak “Brigadat e Izz-ad-Din al-Qassam”.Në kuadër të këtyre brigadave veprojnë edhe grupet islamike, si “StudentëtAyyash”, “Grupi i studentëve të inxhinier Jahya Ayyash”360, “Batalionet e Izz-ad-Din al-Qassam” dhe “Forcat e e Izz-ad-Din al-Qassam”361. Në dhjetor të vitit 1992, sireagim ndaj vrasjes së dyushtarëve të vet, pushteti izraelitkishte deportuar në jug të Libanit415 të burgosur politikë, nëmesin e tyre edhe dy udhëheqëskryesorë të organizatës HAMAS,mjekun e fëmijëve, Abd al-Azizal-Rantisi, dhe kirurgun, Mahmutal-Zahhar. Mirëpo, këta human- Aktivistët e Hamasit në Gazë, Shkurt 2002istë gjatë qëndrimit të tyre nëLiban, kishin studiuar efektet e sulmeve vetëvrasëse të praktikuara nga organizataterroriste islamike Hezb-Allah dhe mundësitë e zbatimit të një taktike të tillë nërrethanat palestineze. Një vit më vonë, Rantisi kishte deklaruar: „Bota do të ndër-rojë, por jo në të mirë të Izraelit”362. Kështu kishte filluar intensifikimi i sulmeve vetëvrasëse kundër interesaveizraelite. Vetëm gjatë vitit 1996, nga sulmet e tilla vetëvrasëse, kishin vdekur 61359 Publikim i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Izraelit, i datës 30.07.2003, www.mfa.gov.il/mfa/mfaarchive/ 2000_2009/2003/7/the+financial+sources+of+the+hamas+terror+organiza.htm.360 Jahya Ayyash ishte ekspert për montimin e bombave dhe komandant i brigadave Qassam. Më 05.01.1996, pikërisht në moshën e tij 30 vjeçare ishte likuiduar nga Shërbimi Sekret Izraelit, që aktivizoi shpërthimin e dëgjueses së telefonit në një kabinë publike në çastin kur Ayyash ishte duke zhvilluar një bisedë telefonike. Në varrimin e trupit të copëtuar të komandant Ayyash kishin marrë pjesë mbi 100.000 palestinezë.361Të emëruara në shenjë ideali ndaj Sheik Izz-ad-Din al-Qassam, themeluesit të grupeve të para terroriste islamike „Djalëria Myslimane”. Ky grup palestinez ishte themeluar në vitin 1928, ndërsa Qassam ishte likuiduar nga forcat angleze në vitin 1935.362 Islamic Palestine or Liberated Palestine? The Relationship between the Palestinian Authority and HAMAS, Reuven Paz, në librin: Peacewatch, 19. Juli 2001, Washington Institute for Near East Policy, Krahaso: Udo Ulfkotte, Propheten des Terrors, Das geheime Netzwerk der Islamisten, München 2001, f. 167.
    • .: 206 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARqytetarë izraelitë. Ndërsa, gjatë tërë Intifadës së parë palestineze (1987-1993),kishin vdekur rreth 200 dhe ishin plagosur mbi 1500 qytetarë izraelitë. Pas një serie të fuqishme të sulmeve vetëvrasëse, në vitin 1997, dy anëtarëtë Shërbimit Sekret Izraelit, Mosad, nëpërmjet një gjilpëre milimetrike e kishinhelmuar me substanca të panjohura përfaqësuesin e organizatës HAMAS nëJordani, Khalid Mishaal, i cili akuzohej për organizimin e këtyre sulmeve. Mirëpopër fat të tij, dy atentatorët izraelitë ishin identifikuar dhe burgosur nga policia jor-daneze. Përderisa fjala ishte për një aksion spektakular, për të cilin nuk kishtezgjidhje mjekësia jordaneze, në interes të shpëtimit të jetës së këtij aktivisti islamikpalestinez, kishte ndërhyrë personalisht mbreti i Jordanisë, Husein. Falë mar-rëveshjes së arritur me Izraelin, ishte dhënë medikamenti shërues për të helmuar-in Khalid Mishaal dhe ishte liruar nga vuajtja e mëtejme e dënimit me burg, SheikAhmad Jassin. Nga ana tjetër, ishin liruar edhe dy oficerët operativë të ShërbimitSekret Izraelit. Mirëpo, pas disa aktiviteteve të palejuara politike dhe pas pretendimeve tëhapura territoriale ndaj Jordanisë, në vitin 1999, autoritetet e këtij shteti e kishinmbyllur përfaqësinë e organizatës HAMAS në Aman dhe i kishin burgosurudhëheqësit më të lartë të organizatës HAMAS, si Mishaal, Marzuq, Ghosheh, Izzal-Rashq, Sami Khatir dhe Nazzal. Madje disa prej tyre (Mishaal, Ghosheh, al-Rashq, Khatir) ndonëse kishin shtetësi jordaneze, ishin dëbuar nga Jordania363. Pas lirimit të Sheik Ahmad Jassin nga burgu, edhe zëvendësi i tij, al-Rantisiishte përpjekur të kthehet në Palestinë. Mirëpo, ky përsëri ishte burgosur. Pas dyvjetësh qëndrimi në burg, al-Rantisi që nga shtatori i vitit 2000 (kur kishte filluarIntifada e dytë palestineze) kishte vepruar në liri si zëvendës, përkatësisht udhëhe-qës i mirëfilltë i organizatës HAMAS364. Ky, edhe pse nuk ishte teolog i arsimuar,gjithmonë i kishte arsyetuar dhe shpjeguar sulmet vetëvrasëse si „detyrë të rinisëmyslimane dhe vullnet i Allahut për shkatërrimin e Izraelit”365. Kështu, ky intelek-tual islamik, duke e inkorporuar nacionalizmin palestinez me idetë emocional-izuese të fundamentalizmit islamik, kishte arritur mobilizimin e qindra simpa-tizuesve për kryerjen e aksioneve të ndryshme vetëvrasëse kundër Izraelit. Kështuqë, nga viti 1994 e deri në fund të vitit 2003, nga atentatorët islamikë (edhe anë-tarë të Xhihadit Islamik Palestinez), janë ndërmarrë rreth 80 sulme vetëvrasëse, tëcilat e kanë shkaktuar vdekjen e 377 qytetarëve palestinezë.363 www.terrorismanswers.org/groups/Hamas.html364 Abd al-Aziz al-Rantisi kishte qëndruar gjithsej 9 vite në burg. Dy vite edhe në burgun e administratës autonome palestineze.365 http://www.uni-protokolle.de/Lexikon/Hamas.html
    • ORGANIZATAT TERRORISTE ISLAMIKE 207 :. Pas intensifikimit të sulmevevetëvrasëse kundër popullsisëizraelite, më 06.09.2003, ShBA-të ekishin evidentuar LëvizjenKryengritëse Islamike HAMAS nëlistën e grupeve dhe organizataveterroriste ndërkombëtare. Disa ditëmë vonë edhe Bashkimi Evropiandhe OKB-ja e kishin evidentuar këtëorganizatë si terroriste. Autobusi izraelit pas sulmit vetëvrasës në Haifa me 02.12.2001 dhe në Jerusalem më 18.08.2003 Në shtator të vitit 2003, for-cat izraelite ishin përpjekur ta vris-nin Sheik Ahmad Ibrahim Jassin. Pas kësaj plagosjeje të lehtë trupore, Imam Jassindhe organizata e tij terroriste ishin betuar për t’u hakmarrë. Mirëpo, më 22 mars2004, pas lutjes së mëngjesit dhe duke dalë nga xhamia, ishte vrarë Sheik AhmadIbrahim Jassin dhe tetë truprojat e tij. Dy ditë më vonë, komandant gjeneral i orga-nizatës HAMAS ishte emëruar Abd al-Aziz al-Rantisi. Edhe përkundër jetës ile-gale dhe aktivitetit konspirativ, më 17.04.2004, ishte identifikuar pozicioni i Abdal-Aziz al-Rantisit dhe me një sulm të telekomanduar raketor ishte shuar jeta e tij.Një ditë më vonë, udhëheqja e mbetur e organizatës HAMAS kishte vendosur tambante sekret emrin e udhëheqësit të ri të kësaj organizate366. Me këto vrasje, for-cat izraelite dëshironin ta shkatërronin strukturën udhëheqëse të organizatësHAMAS. Besohet se Shërbimi Sekret Izraelit ka depërtuar deri në strukturat më tëlarta komanduese të kësaj organizate. Si udhëheqës potencial i organizatësHAMAS, është Khalid Mishaal, i lindur në vitin 1956 afër qytezës Ramallah, njëringa themeluesit dhe kryetar i këshillit të përgjithshëm politik të Hamasit, që ngaviti 1966. Në evidencën e udhëheqësve potencialë të kësaj organizate figurojnëedhe emrat e Mahmud al-Zahhar, Musa Abu Marzuq, Muhammad Nazzal dheImad al-Alami. Nga shtatori i vitit 2000 e deri në maj të vitit 2003, janë ndërmarrë 27 sulmevetëvrasëse kryesisht kundër popullsisë civile izraelite, që kanë shkaktuar vdekjene rreth 200 personave367. Në vitin 2004, sipas Planit Paqësor për Lindje të Afërt, ishte arritur njëarmëpushim më mes autoriteteve autonome palestineze dhe Izraelit. Pas këtijarmëpushimi, kishte ndodhur edhe një sulm vetëvrasës në Jerusalem. Mirëpo me366 www.aljazeera.net/news/arabic/2004/4/4-18-20.htm367 http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-+Obstacle+to+Peace/Terror+Groups/Hamas+terror+attacks+22-Mar-2004.htm
    • .: 208 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR08.02.2005, ishte arritur përsëri një armëpushim dhe që nga ajo kohë HAMAS nukkishte qëndruar prapa ndonjë sulmi terrorist, por e kishte kritikuar ashpër kryetarinpalestinez për nënshkrimin e Marrëveshjes Paqësore me Izraelin. Në zgjedhjet e25. 01. 2006, Al-Fatah e kishte humbur dominimin e vet në parlamentin palestinez.Pas kësaj fitore të Hamasit, në të gjitha territoret autonome palestineze, kishte fil-luar një konflikt i armatosur në mes fraksioneve të Al- Fatahut dhe Hamasit. Meqëllim të pengimit të këtyre konflikteve, në shtator të vitit 2006, ishte themeluar„Qeveria e Unitetit Nacional“, në krye të së cilës ishte emëruar zyrtari i lartë i orga-nizatës HAMAS, Ismail Haniya. Pas nëntë muajve, për shkak të eskalimit tëdhunës politike në Gazë, ishte shpërndarë kabineti qeveritar. Pas disa përleshjevetë armatosura, me 12.06.2007, njësitet e armatosura të HAMAS e kishin pushtuaredhe selinë e organizatës Fatah në Gazë dhe që nga ajo kohë territorit palestinezështë ndarë në mes Hamasit që kontrollon Rripin e Gazës dhe Al-Fatah që kontrol-lon Bregun Perëndimor të Lumit Jordan. Sipas burimeve palestineze, gjatë zhvillimit të këtyre konflikteve organiza-ta Hamas i kishte përdorur edhe automjetet shëndetësore dhe ato të mjeteveinformative për qëllime luftarake. Ndërsa sipas „Amnesty International“ gjatëkëtyre luftimeve kishte ardhur deri te burgosjet e shpeshta arbitrare, vrasjet dhetorturimet e kundërshtarëve politikë.368 Sipas autoriteteve të ShBA-së, Hamas është një organizatë e korruptuar qëpërhap idetë e „Vëllazërisë Myslimane“. Pas fillimit të luftës kundër Irakut, autoritetetudhëheqëse të Hamas disa herë kishin bërë thirrje të gjithë myslimanëve në botë përkryerjen e sulmeve terroriste kundër „agresorëve të krishterë dhe tiranë“369. Në verën e vitit 2008, me ndërmjetësimin e qev-erisë egjiptiane ishte arritur ndërprerja gjashtëmujore earmiqësisë në mes fraksioneve të konfrontuarapalestineze. Këtë marrëveshje kryetari i organizatësHamas, Chalid Mashal, e kishte shpjeguar si „marrëvesh-je taktike“ në luftë kundër Izraelit. Gjatë vitit 2005, forcat e Hamasit kishin gjuajtur190 raketa të tipit Kassam në drejtim të Izraelit. Një vit mëvonë, territori izraelit ishte goditur me 1190 raketa Khalid MishaalKassam. Ndërsa në vitin 2007, vendbanimet e ndryshmeizraelite ishin atakuar me 1115 raketa Kassam dhe 1435 predha tjera artilerike.Sulmet e tilla kishin vazhduar edhe në vitin 2008, duke gjuajtur 1500 raketa Kassam368 Joseph Croitoru: Hamas. Der islamische Kampf um Palästina. Beck, München 2007, f. 49369 Khaled Abu Toameh: Beloved Saddam, strike Tel Aviv,’ Palestinians chant in West Bank rallies, in: Jerusalem Post Online, 19. Januar 2003; Krahaso: Hamas to Muslims: Attack US targets, The Jerusalem Post, 8. November 2006
    • ORGANIZATAT TERRORISTE ISLAMIKE 209 :.dhe 1600 predha të ndryshme Sulmet raketore të Hamasit kundër qyteteve izraeliteartilerie në drejtim tëterritorit izraelit. Si reagimndaj këtyre sulmeve, më 27dhjetor 2008, forcat izraelitekishin filluar operacionin“Cast Lead” kundërpozicioneve të Hamasit nëGazë. Ky operacioninushtarak që kishte filluar menjë bombardim intensiv tëRripit të Gazës dhe kishtepërfunduar më 18 janar2009, kishte shkaktuar 13izraelitë dhe 1300palestinezë të vrarë dhe rreth20.000 shtëpi të dëmtuara370. Burimi: Cordesman, The Gaza War, A Strategic Analysis, CSIS, 2-2009, Washington, f. 14Këto shkatërrime kishinnxitur reagimin e grupeve tëndryshme ndërkombëtare për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të njeriut që kishinakuzuar Hamasin dhe Izraelin për kryerjen e krimeve të luftës dhe kishin bërë thirrjepër ndalimin e furnizimit të tyre me armë371.3.1. Kronikë e përmbledhur e sulmeve terroriste të Hamasit 1987 Dhjetor, Palestinë: Fillon Intifada e parë palestineze. 1989 Shkurt, Palestinë: Një komando e Hamasit kishte rrëmbyer dhe pas disa ditësh e kishtevrarë ushtarin izraelit, Avi Sasportas. Maj, Palestinë: Përsëri një komando e Hamasit e kishte rrëmbyer dhe vrarë një ushtarizraelit. 1990 Korrik, Tel-Aviv: Gjatë një sulmi terrorist në plazhin e Tel-Avivit, ishte vrarë turistjakanadeze, Marnie Kimelman. 14.12, Xhaffa: Një grup i armatosur i anëtarëve të Hamasit i kishte vrarë tre punëtorëizraelitë, të punësuar në një fabrikë të metaleve në Xhaffa.370 Anthony H. Cordesman, The Gaza War, A Strategic Analysis, CSIS, 2-2009, Washingtn, f. 13371 ”Scale of Gaza destruction emerges” BBC News, January 19, 2009.
    • .: 210 TERRORIZMI NDËRKOMBËTAR 1991 Tetor, Izrael: Një komando e Hamasit kishte vrarë ushtarët izraelitë, Aaron Agmon Klijamidhe Shumel Michaeli. 1992 17.05, Bet Leheja: Disa atentatorë të Hamasit e kishin vrarë David Cohen, banor i fshatitMoshav Te´ashur. 24.05, Bat Jam: Një aktivist i organizatës Hamas, kishte therur me thikë vajzën izraelite 15vjeçe, Helena Rapp nga Bat Jam. 27.05, Gush Katif: Një anëtar i organizatës Hamas, që kishte ardhur nga Dir el-Balah,kishte therur me thikë Rabinin e fshatit Darom të Gazës, Shimon Biran. 12.12, Jerusalem: Një komando e Hamasit e kishte rrëmbyer nënoficerin Nissim Toledanonga Lod dhe si kusht për lirimin e tij kishte kërkuar lirimin nga burgu të udhëheqësit të Hamas,Ahmed Jassin. Tri ditë më vonë ishte gjetur trupi i copëtuar i Toledanos. 1993 01.07, Jerusalem: Një aktivist i Hamasit kishte plagosur një djalë dhe kishte therur tri graizraelite. 24.09, Basra: Në një plantacion të pemëve afër fshatit Basra, Brigadat Iz a-Din al Kassam,kishin vrarë Yigal Vaknin. 09.10, Vadi Kelt: Në shkretëtirën Vadi Kelt ishin gjetur trupat e vdekur të Dror Forer dheAran Bachar. Përgjegjësinë për vrasjen e tyre e kishte marrë organizata Hamas dhe XhihadiIslamik Palestinez. 21.10, Gaza: Dy aktivistë të maskuar të organizatës Hamas e kishin vrarë udhëheqësinlokal të OÇP-së Assad Saftawi (mik personal i Jassir Arafatit). 07.11, Hebron: Një aktivist i organizatës Hamas, kishte vrarë Efraim Ayubi, shofer person-al i Rabin Chaim Druckman, nga Kfar Darom. 01.12, El Bireh: Gjatë pritjes së ndihmës së kërkuar teknike për riparimin e një defekti nëveturë, në një rrugë afër El Bireh ishin vrarë Shalva Ozana dhe Yitzhak Weinstock. Përgjegjësinëpër këto vrasje gjakmarrëse e kishin marrë Brigadat Iz a-Din al Kassam. Disa ditë më parë forcatizraelite e kishin vrarë udhëheqësin lokal të Hamasit, Imad Akel. 06.12, Hebron: Në afërsi të Hebronit, një komando e Hamasit e kishte vrarë MordechaiLapid dhe djalin e tij. 18.12, Gazë: Në një pritë të befasishme vritet komandanti i Njësive Speciale Izraelite(Izraeli Defense Forces) Lojtnan Kolonel Meir Mintz. 22.12, Ramallah: Organizata Hamas kishte marrë përgjegjësinë për vrasjen e Eliahu Levindhe Meir Mendelovitch. 1994 14.01, Erez: Në zonën industriale të Erezit, një aktivist i Hamasit e kishte therur me thikëGrigory Ivanovin. 19.02, Samaria: Gjatë vozitjes në autostradën Samaria, nga vetura e një aktivisti tëHamasit ishte vrarë shtetasi izraelit, Zipora Sasson. 06.04, Afula: Në qytetin Afula, afër një autobusi përplot me udhëtarë, kishte shpërthyer njëautobombë. Nga pasojat e këtij shpërthimi të fuqishëm kishin vdekur nëntë udhëtarë dhe ishinplagosur 51 të tjerë. Sipas një komunikate të organizatës Hamas, ky sulm vetëvrasës kishte qenëreagim hakmarrës ndaj masakrës së 25.02.1994, kur një ekstremist izraelit kishte vrarë 29 besim-tarë myslimanë gjatë lutjeve të tyre fetare në Xhaminë e Ibrahimit, në Hebron.
    • ORGANIZATAT TERRORISTE ISLAMIKE 211 :. 7.04, Ashdod: Gjatë pritjes së autobusit në Ashdod ishte vrarë Yishai Gadassi. Kalimtarëte rastit e kishin identifikuar dhe e kishin vrarë atentatorin. 13.04, Hadera: Sulm vetëvrasës në qytetin Hadera. Në një autobus lokal izraelit, ishteaktivizuar eksplozivi i fshehur në trupin e një aktivisti të organizatës Hamas: gjashtë persona tëvrarë dhe 25 të plagosur. 20.04, Beit Hanina: Një atentator i Hamasit, i veshur me rroba fetare izraelite, kishte vrarëushtarin izraelit, Shachar Simani. 14.08, Kissufim: Në një pusi afër Kissufim, ishte vrarë Ron Soval. 09.10, Jerusalem: Në Nahalat Shiva´a (lagje tregtare e Jerusalemit), dy anëtarë të Hamasitkishin hapur zjarr kundër kalimtarëve të rastit, duke vrarë dy persona dhe duke plagosur 14 tëtjerë. Njëri atentator vritet, ndërsa tjetri burgoset. 19.10, Tel-Aviv: Në autobusin e linjës rrugore Nr.5, kishte shpërthyer eksplozivi i fshehurnë trupin e një martiri të organizatës Hamas: 22 udhëtarë të vrarë dhe 48 të plagosur. 25.12, Jerusalem: Në stacionin e autobusëve afër International Convention Centers tëJerusalemit, një aktivist i Hamasit kishte aktivizuar bombën e fshehur në trupin e tij, nga shpërthi-mi i së cilës ishin plagosur 13 persona. 1995 24.07, Tel-Aviv: Në autobusin lokal, i cili qarkullonte në drejtim të Ramat Gan, afër Tel-Avivit, ishte aktivizuar një bombë e fshehur në trupin e një aktivisti të Hamasit, nga e cila u vranështatë persona, kurse 12 të tjerë u plagosën. 21.08, Jerusalem: Në një autobus të mbushur plot me udhëtarë, i cili qarkullonte në zonënqendrore të Jerusalemit, kishte shpërthyer një bombë e fshehur gjithashtu në trupin e një aktivistitë Hamasit: pesë persona të vrarë dhe mbi 100 të plagosur. 1996 Janar: Shërbimi Sekret Izraelit kishte likuiduar komandantin dhe ekspertin e mjeteveeksplozive të Hamasit, Yahya Ayyash. Në një telefon publik ishin montuar rreth 60 gramë eksplozivplastik dhe në çastin kur komandanti Ayyash kishte thirrur një numër të telefonit, kishte shpërthy-er dëgjuesja, duke i copëtuar kokën. 25.02, Jerusalem, Ashkelon: Në qendër të Jerusalemit, në autobusin e linjës lokale Nr. 18,kishte shpërthyer një bombë e fshehur në trupin e një aktivisti të Hamasit: 23 persona të vrarë dhe50 të plagosur. Në të njëjtën kohë, në stacionin e autobusëve në Aschkalon, një aktivist tjetër iHamasit, i veshur me rroba fetare izraelite kishte aktivizuar një sasi të madhe eksplozivi të fshehurnë trupin e tij: tre persona të vdekur dhe 31 të plagosur. 03.03, Jerusalem: Një aktivist i Hamasit e kishte aktivizuar eksplozivin e fshehur në trupine tij, duke shkaktuar vdekjen e 19 udhëtarëve të një autobusi lokal izraelit ( ndër të cilët tre ushtarëizraelitë, një turist nga Etiopia dhe gjashtë punëtorë nga Rumunia) dhe plagosjen e 10 të tjerëve. 04.03, Tel-Aviv: Në qendrën tregtare të Jerusalemit Dizengoff, një aktivist i Hamasit kishteaktivizuar eksplozivin në bagazhin e tij, duke shkaktuar vdekjen e 13 personave dhe plagosjen embi 100 të tjerëve. Pas këtij sulmi, organizata Hamas kishte treguar gatishmëri për të biseduar meIzraelin. 13.05, Beth El: Disa persona, të veshur me rroba tradicionale arabe, kishin hapur zjarrkundër një autobusi të studentëve izraelitë, duke shkaktuar vrasjen e David Boim dhe plagosjen etre të tjerëve. Për kryerjen e këtij sulmi terrorist ishte akuzuar Hamasi. 1997 21.03, Tel-Aviv: Një aktivist i Hamasit kishte hyrë në kafenenë Apropos të mbushur plot
    • .: 212 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARme vizitorë dhe e kishte aktivizuar eksplozivin e fshehur në trupin e tij: katër persona të vdekur, dhembi 50 të plagosur. 30.07, Jerusalem: Në tregun Mehani-Yehuda, i cili gjendet në perëndim të Jerusalemit, dyatentatorë palestinezë në të njëjtën kohë kishin bërë vetëvrasje, duke shkaktuar vdekjen edhe të 15personave dhe plagosjen e rreth 160 të tjerëve. Për kryerjen e këtij sulmi ishte akuzuar Hamasi. 04.09, Jerusalem: Në një shëtitore të Jerusalemit, tre aktivistë të Hamasit, në të njëjtënkohë i kishin aktivizuar bombat e fshehura në trupat e tyre, duke shkaktuar vdekjen e tetë person-ave dhe plagosjen e mbi 200 të tjerëve. 1998 5.08, Yitzhar: Një komando e Hamasit i kishte vrarë dy banorë të qytezës Yitzhar, HarelBin-Nun e Shlomo Leibman. 20.08, Tel Rumeiyda: Një aktivist i Hamasit kishte vrarë Rabinin Shlomo Raanan. Tetor, Izrael: Lirohet nga burgu themeluesi dhe udhëheqësi i Hamasit, Sheik AhmadIbrahim Jassin. 19.10, Beersheva: Gjatë kohës së zhvillimit të bisedimeve paqësore në mes palës izraelitedhe asaj palestineze në Wye Plantation, një aktivist i Hamasit kishte hedhur disa granata dorekundër disa banorëve të qytetit Beersheva, që kishin shkaktuar plagosjen e 65 personave. 29.10, Kfar Darom: Në vendbanimin izraelit, Kfar Darom, një aktivist i Hamasit kishteaktivizuar bombën e fshehur në trupin e tij në çastin kur afër tij ishte ndalur një autobus me nxënësizraelitë: një person i vrarë dhe tre të plagosur. 1999 10.08, Nahshon: Një aktivist i Hamasit, e kishte ngarë me shpejtësi të madhe veturën e tij,Fiat Uno në drejtim të udhëtarëve izraelitë, që pritnin autobusin në një stacion afër qytetitNahshon. Vritet atentatori dhe plagosen gjashtë persona kryesisht ushtarakë. 05.09, Tiberias: Gabimisht ishte aktivizuar eksplozivi i fshehur në trupat e tre aktivistëvetë Hamasit, duke shkaktuar vdekjen e tyre dhe plagosjen e katër personave të tjerë. 07.11, Netanjah: Një ditë para rifillimit të bisedimeve paqësore palestinezo-izraelite, nëhyrje të një banke në Netanjah, kishin shpërthyer tri bomba, të cilat kishin shkaktuar plagosjen e33 personave. 2001 04.03, Netanjah: Një aktivist i Hamasit, i cili udhëtonte me autobusin e mëngjesit, afërtregut të qytetit Netanjah, kishte aktivizuar bombën e fshehur në bagazhin e vet: tre persona tëvrarë dhe 66 të plagosur. 22.04, Kfar Saba: Në lagjen Kfar Saba, e cila gjendet në veri të Tel-Avivit, një aktivist iHamasit kishte hyrë në mesin e udhëtarëve, që pritnin autobusin e parë të mëngjesit dhe e kishteaktivizuar një bombë të fshehur në trupin e tij. Nga pasojat e shpërthimit të fuqishëm kishte vdekurnjë mjek dhe ishin plagosur 39 persona. 18.05, Netanjah: Në hyrje të qendrës tregtare të qytetit Netanjah, një atentator vetëvrasësi Hamasit kishte aktivizuar eksplozivin plastik të fshehur në trupin e tij: gjashtë persona të vrarëdhe mbi 100 të plagosur. Pas këtij sulmi kishte pasuar një aksion hakmarrës i ushtrisë izraelite nëRamallah, Tulkarem dhe Nablus. 09.08, Jerusalem: Në kohën e drekës, një aktivist i Hamasit kishte hyrë në Picerinë“Sbarro”, e cila gjendet në rrugën Jaffa të Jerusalemit dhe e kishte aktivizuar eksplozivin plastiktë fshehur në trupin e tij: 15 persona të vrarë e mbi 90 të plagosur. Vetëm disa ditë më parë ishtepenguar një sulm vetëvrasës kundër vizitorëve të këtij lokali.
    • ORGANIZATAT TERRORISTE ISLAMIKE 213 :. 02.12, Haifa: Në qytetin bregdetar izraelit, Haifa, një aktivist i Hamasit kishte hyrë në njëautobus izraelit dhe në çastin kur kishte paguar biletën e kishte aktivizuar eksplozivin e fshehur nëtrupin e tij: 15 persona të vrarë dhe mbi 40 të plagosur. Në të njëjtën ditë, në qytetin e Gazës ishtevrarë një banor izraelit dhe ishin plagosur pesë të tjerë. 09.12, Haifa: Në një rrugë të frekuentuar të qytetit Haifa, një aktivist i Hamasit kishteaktivizuar eksplozivin e fshehur në trupin e tij: 26 persona të plagosur. 12.12, Emanuel: Në një rrugë afër qytezës Emanuel, e cila gjendet afër qytetit Nablus, njëkomando e Hamasit e kishte ndalur autobusin izraelit me 52 udhëtarë. Në çastin kur udhëtarët epaarmatosur kishin filluar të iknin në mënyrë të organizuar, ishte hapur zjarr në drejtim të tyre: 10persona të vdekur dhe 31 të plagosur. Përgjegjësinë për këtë sulm e kishin marrë edhe martirët “Al-Aksa”. Në të njëjtën ditë ishin kryer edhe dy sulme vetëvrasëse në Gazë, duke plagosur katër per-sona. Pas këtyre sulmeve, kishte filluar një ofensivë e madhe e forcave izraelite kundër pozicion-eve palestineze në Gazë dhe Bregun Perëndimor të Lumit Jordan. 2002 25.01, Tel-Aviv: Në stacionin e vjetër të autobusëve të Tel-Avivit, kishte shpërthyereksplozivi i fshehur në trupin dhe motoçikletën e një atentatori të Hamasit, duke plagosur edhe 25izraelitë. Në mbrëmje ishte likuiduar një udhëheqës lokal i Hamasit. 27.01, Jerusalem: Në qendër të Jerusalemit perëndimor, para picerisë “Sbarro”, një aten-tator vetëvrasës i Hamasit kishte aktivizuar eksplozivin e fshehur në trupin e tij, duke vrarë një per-son dhe duke plagosur 99 të tjerë. 06.02, Hamra: Dy anëtarë të Hamasit, duke shfrytëzuar errësirën, kishin sulmuar vendba-nimin izraelit, Hamra, duke vrarë dy gra dhe një burrë izraelit. 07.03, Atzmona: Një terrorist i Hamasit kishte vrarë pesë nxënës 18 vjeç, të një klase tëgjimnazit ushtarak të Atzmona në Gush Katif dhe kishte plagosur 23 të tjerë. 09.03, Jerusalem, Netanjah: Në kafenenë Moment, e cila gjendet afër rezidencës së kryem-inistrit izraelit, Sharon, kishte ndodhur një sulm i fuqishëm vetëvrasës. Krahas atentatoritpalestinez, kishin vdekur edhe 11 qytetarë izraelitë dhe ishin plagosur 54 të tjerë. Në të njëjtënkohë, në një qendër tregtare të qytetit Matanja, dy atentatorë të Hamasit kishin hapur zjarr kundërkalimtarëve të rastit, duke vrarë 10 persona dhe plagosur 40 të tjerë. 27.03, Netanjah: Gjatë një sulmi vetëvrasës në Hotel Parkun e qytetit Netanjah, kishinvdekur 30 persona dhe ishin plagosur 150 të tjerë. 28.03, Alon Moreh: Një komando terroriste e Hamasit kishte sulmuar vendbaniminizraelit, Alon Moreh, duke vrarë katër anëtarë të një familjeje izraelite dhe duke plagosur tre fqin-jë të tyre. 31.03, Haifa: Në orën 14:45, në një restorant izraelit të mbushur plotë me mysafirë, kishteshpërthyer eksplozivi i fshehur në trupin e një anëtari të Hamasit, duke vrarë 15 persona dhe dukeplagosur 35 të tjerë. 10.04, Yagur Junction: Në një autobus, i cili qarkullonte nga qyteti Haifa në drejtim tëYagur Junction, kishte shpërthyer një bombë e fshehur në çantën e një atentatori vetëvrasës, dukeshkaktuar vdekjen e tetë personave dhe plagosjen e 22 të tjerëve. 27.04, Adora: Dy aktivistë të Hamasit, të veshur me rroba ushtarake izraelite, kishin hyrënë vendbanimin izraelit Adora, i cili gjendet afër qytetit Hebron dhe kishin vrarë katër banorëizraelitë dhe kishin plagosur shtatë të tjerë. 07.05, Rishon Le Zion: Në hallën sportive “Sheffield Club”, e cila gjendet në lagjen jugoretë Tel-Avivit, Rishon Le Zion, gjatë një manifestimi sportiv ishte kryer një sulm vetëvrasës, i cili e
    • .: 214 TERRORIZMI NDËRKOMBËTARkishte shkaktuar vdekjen e 15 personave dhe plagosjen e mbi 60 të tjerëve. 19.05, Netanjah: Një aktivist i Hamasit, në një qendër tregtare të qytetit Netanjah, kishteaktivizuar eksplozivin e fshehur në çantën e tij, duke shkaktuar vdekjen e tre personave dhe plagos-jen e 59 të tjerëve. 08.06, Karmei Tzur: Tre anëtarë të Hamasit i kishin vrarë katër shtetas izraelitë dhe ikishin plagosur pesë të tjerë. 18.06, Patt Intersection – Jerusalem: Sulm vetëvrasës në një autobus izraelit: 19 personatë vrarë dhe 52 të plagosur. 16.07, Emmanuel: Përsëri sulm vetëvrasës kundër udhëtarëve të një autobusi izraelit:nëntë persona të vrarë dhe 17 të plagosur. Korrik, Gazë: Nga një sulm i telekomanduar raketor (lëshuar nga një aeroplan luftarak F-16) ishte vrarë njëri nga udhëheqësit e Hamasit, Sheuh Salah Shehada dhe 14 bashkëpunëtorë të tij.Pas kësaj vrasjeje, udhëheqësi i Hamasit, Sheik Ibrahim Jassin, ishte betuar për t’u hakmarrë. 31.07, Mount Scopus, Jerusalem: Në lokalet e ndryshme të universitetit izraelit kishinshpërthyer bomba të montuara, duke vrarë nëntë persona (kryesisht studentë) dhe duke plagosur86 të tjerë. 04.08, Meron Junction: Në orën 08.45 në autobusin Nr. 361, i cili qarkullonte në relacioninHaifa-Meron, kishte shpërthyer eksplozivi i fshehur në trupin e një aktivisti të Hamasit, duke vrarënëntë udhëtarë dhe duke plagosur 40 të tjerë. 19.09, Tel-Aviv: Përsëri sulm vetëvrasës kundër udhëtarëve të pafajshëm të një autobusiizraelit: gjashtë persona të vrarë dhe 59 të plagosur. 10.10, Bar Ilan Junction, Ramat Gan: Bilanci i një sulmi vetëvrasës kundër udhëtarëve tënjë autobus