Manualdeemerxenciadebd

obradoiros 2010 manual de emerxencia de - banda desenada www.cerditosdeguinea.com

Manual de emerxencia de banda deseñada (xaneiro de 2010) é unha publicación de Cerditos de Guinea Cómics. Apdo. de Correos nº 27 15172 Perillo-Oleiros (A Coruña). Máis información na nosa web www.cerditosdeguinea.com, no e-mail: info@cerditosdeguinea.com e no tlf.: 628 378 117. Idea, textos e maquetación: GoChi. Servizos lingüísticos: María Otero Porta. Depósito legal: C 4046-2009 ISBN: 978-84-935904-4-4 Todas as imaxes utilizadas neste manual son copyrigth dos seus respectivos autores ou editoriais e son usadas de acordo ao dereito de cita recollido no artigo 32 da Lei de propiedade intelectual. Este manual é de distribución gratuíta e úsase como material de apoio na campaña de obradoiros levada a cabo por Cerditos de Guinea Cómics.

manual de emerxencia de - banda desenada introdución as sirenas e todo o mundo se Activouse o piloto vermello, empezan a soar pon a correr e berrar. Todos meno s ti, que tes nas túas mans o Manual de s todas as respostas á túa emerxencia de banda deseñada, onde atopará viñetas. neces idade de coñecemento deste incrible mundo das u so cor rec to d o m a nu a l Co i n i ci o do 20 1 0 d e ci d i mos f a c er u n ma n ua l qu e se r vi s e d e mate ri a l d e ap o io p ar a os n os o s o b ra d oi r o s d e b a nd a de s eñ a da e gr a ffi t i , de for ma q ue o s a si s t e n t e s a el e s t i v er a n un h a f o nte de do c ume n t a c ió n o n de r ep as a r o s t e mas t r a t a d os e c o ñe c er ou tro s as p ec tos . Tr a s mo ito t r a ba l l o, e ste ma nu a l p re t e n de se r vi r d e mater i a l d e r e f e r en c ia na n os a c a mp añ a d e o b ra d oi r o s d e b a nd a de s eñ a da , a ce r c an d o o me di o de man e ir a d o ad a e atr ac t i v a á xe n t e q u e as i s t e a e le s . Po d e se r u n man u al d e i nte re s e t a mé n p a r a t o do s a q ue l e s i n t e r es a d os n a b a nd a de s e ña da q u e, co mo l ec tor e s o u f u - tu ro s p r o f e si o n ai s , q ue i ra n c o ñe c e r u n p oc o má i s s o br e a s t é cn i - c a s , r ec u r so s e ma t e r i ai s us a do s no se u pr o c es o d e cr e a ci ó n. E nfoc a mos o ma nu al t r a t a nd o a b a nd a d es e ña d a c omo me d i o de e ntre t e me n t o ( s en en t r a r n a e t e r na cu e sti ón s o b re cu a li fic a l a c omo n ov e na ar te o u u n s ub p r od u t o c u l t u ra l ) e r ec o ll e n do ci fra s de v en d as e a lg u nh a s a né c do tas c oa s q u e p od e r fac e r se un h a i de a do s eu i mpa c t o co mo i nd u stri a . neste manual usaremos o termo banda dese- ñada para denominar todo o medio en xeral, o cómic para tratar o procedente dos estados unidos, o manga para a produción feita en xapón e a bd para falar do mercado franco- - bbelga. os apartados marcados con este símbolo...... servirán para apuntar pequenos consellos, anécdotas ou incisos, facendo máis completo e atractivo o manual. Ir ed e s v en d o e n d ife re n t e s s e cc i ó ns un ap a rtad o c h a mad o Di r e cto ri o d e pe r s oa l c u al i f i c ad o , on d e ap a re c er á n l i stas d e a uto - r e s , e di t o r i ai s , e n t i d ad e s, web s ou e nd e re z o s d e in t e r es e q ue r ec o - me n da mo s e q ue co mp l etar á n a v os a in f o r ma ci ó n. O1

manual de emerxencia de - banda desenada Este manua l d ivídes e en ca tr o secció ns: 0 1 .Estu do de merc a do Onde verem os os pri n cipais prod u tores de b a nda deseñ ada: o cómic estado uniden se, o m a nga x ap o né s e a BD fran c o-belg a . R e pa s aremo s a histor i a e ca r acterí st i cas de cada u n dele s , ao igual q u e as súas pr i n c ipai s fi g uras. 02.Pr o ceso d e c r e ac i ón Tratar emo s os pasos que s e deben seguir no proces o de c r e ac i ón dunha banda deseñ ada, dende a i d ea p rin c ipal a ta o p roce s o de pro d uc i ón da ob r a. 0 3 .Recu r sos g ráfic os N e sta se c ci ó n an a liza r emos t o do s o s re c urso s q u e ofrec e a banda d e señad a á h ora d e c r ear unha obra . 04 . Ma t eri a i s Ana l izare m os os u tensili o s básico s r e coll e ndo a in f ormac i ó n do noso blog e speci a l i zado L ata de fe rr a m e ntas. (http:/ /l a tad e ferram entas. blo g sp o t.co m ) A g o ra só no s queda espera r que esta i n forma ción sexa do v o so a grado e q ue s irva para d i fu nd i r e dar a coñe c er un p ou c o máis a b anda d eseña da (un m e dio bastan te m a l tratad o e ch e o de tópico s). Coloc a d e a másca ra d e osíxe n o e o c halec o s alvavi das e benv i d o s ao n o so Ma n ual de e m e r x e nc i a d e banda dese ñ ad a. O2

seccion 01 ‘ estudo de mercado

manual de emerxencia de - banda desenada SECCióN 1.a intro ducc ión cado Os tre s de mer Estudoprincip ais m ercado s mundia is d e comic producen Nesta sección an alizaremos os tres principais mercados que practicamente a totalidade do material que se distribúe e le no resto do unidense, o manga xaponés e ma do. Estamos a falar do comic book estado un a BD franco-belga. SEC C iÓ N 1.B o com ic b o o k est ad o un i den se O c ómic estad o unide nse lidero u a p r odu c ión mund ial du r ante to d a a prim e ira metad e do s éculo XX, sendo a prime ira en xe r ar un h a ve r dad e ira i n dus t ria e i n troduc ir o g lob o d e d i álo g o e a s c a rtela s . O cómi c toma a súa o r ixe da s c om i c strip ( tiras de pre n sa) , q ue nacen d a riva l ida d e entre os xo r nais N ew Yor k World de Jo s eph P ulit z er e o Morni ng Jou r nal de Wil l iam Her a st , qu e , n o s e u afán p or ga ñ ar le c tores i n migr a nt e s que n o n enten d í an a lingua , d e ci- dir o n i ntrod u cir este tipo de h i stori e tas v isualm en t e fáciles de en- tende r. A pr i meir a e n rev o lucion a r o m e rcado f o i The Yel l ow Kid d e Richa rd Ou t cau l t , un c a tivo q ue l evaba sempr e un camis ón d e durm i r no que o autor e s cribí a os tex t os e que en 1896 pasar á á hi s t o ria po r s e r o prime iro en ut i lizar un glo b o d e d iál o go. the yellow kid tivo un éxito sen precedentes, o que levou o journal a roubarlle o debuxante ao world. pulitzer decidiu entón contratar a outro ilustrador, George Luks, para que debuxara unha segunda versión da tira, saíndo simultaneamente nos dous xornais. ao final todo acabou nos tribunais, pero marcou unha singular característica do cómic: a continuidade do personaxe a pesar dos cambios de debuxantes. os matices sensacionalistas que tomaron os dous diarios para vender máis exemplares, unido á tinta amarela que se usou por primeira vez para colorear as tiras de the yellow kid, foi o que acuñou o termo de “prensa amarela” para este tipo de publicacións. E n 1 930 Alex Raym o n d e Haro l d Foste r m a r caron as paut a s do est i lo actua l (he r oes de l iña el e gante m eti d os n o x é ner o de a ven t uras) co a s súas s e ries F las h Gordo n e Tarz á n, a o s que se s umar í a Milto n Can i ff con Terr y e os pirat a s , a pri m eira serie onde a histor ia disp u ña de contin uidad e e o suspe nse da última viñ e ta con s egu í a f i deliza r l e ctore s p a ra o d ía se g uinte . O4

manual de emerxencia de - banda desenada S E C CiÓN 1. B Nes ta é po ca n ace o co mi c b oo k , r e vi s tas g r a mp ad a s, c on 2 4 p áxi- n as d e m e di a , n as qu e se de se nvo l ve n as historia s e n tr e p ub l i - ci d a de e te xtos aut orr e fe r e nciais inte r c alad os, n os que os sup erhe - r o es se rán o xé n ero pred o mi n an te . S u pe r m an d e Sie g el e S hu s t e r será o pri m ei ro , se gu i d o d e Ba tm an ou o Ca p i tán A m éri ca , o n de a Se g und a G u err a Mu n di a l ma r co u a tem át i ca d as sú as a ven tu r a s. EN 1940 Quality comics buscaba unha solución á competencia que os comics book ofrecían aos xornais, e vaia se a atoparon, empezaron a publicar, cunha tirada de 5 millóns, un suplemento dominical de 16 páxinas que contiña a serie de temática negra spirit. Will eisner, o seu creador, rompeu todos os moldes, durante os 12 anos de publicación, respecto á composi- ción de páxina. ademais, implantaría o concepto de novela gráfica (historia costumista con maior pretensión artís- tica e dun número considerado de páxinas). Com o isto é Am é r i c a e non po d ía fa l ta r a ce nsu ra, e n 1 954 creo us e a C CA (Co m i cs Co de A uth ori ty) , á q u e os e di t ores tiña n qu e ma nd a r l le a s sú as p u bli ca ci ó ns p ara que l les d e r a n o vi s to e prac e, e as í po de r imp r imil os co se u sel o (tod o o qu e esta ba fóra da CCA tiña nu l a s po si b i li da de s d e d i st r ibu ci ó n). A CCA co ntiña “ p erl a s” com o no n perm i ti r q ue n i ng ún có mic co nt i ve r a a pa l a bra h orror ou t err o r n o se u t ítulo. No 20 01 M arvel a ba nd on a a C CA e DC Co mi c s só s ome te as súa s p ubli ca ci ó ns d e su pe r h ero es. art spiegelman, un autor sueco que emigra aos EUa cos seus pais (xudeus sobreviventes de auschwitz), publica por entregas na revista Raw, da que era editor, UNHA OBRA baseada nas vivencias do seu pai, finalmente recompilada baixo o nome de maus. con animais antropomórficos como protagonistas, maus consegue un premio pulitzer, un eisner, un harvey, dous en angoulême e unha bolsa da fundación guggenheim. por primeira vez o cómic conseguía recoñecemento fóra do círculo especializado. en 1990 o autor canadense Todd McFarlane fíxose cargo do primeiro número dunha nova colección chamada simplemente Spider- -Man (anteriormente traballara en The Amazing Spider-Man). O resultado foron case 2,5 millóns de exemplares vendidos, recorde aínda vixente na historia do cómic americano. pouco despois case repite éxito co seu cómic independente spawn, do que vendeu máis de 1,5 millóns de copias e que se converteu no primeiro cómic independente en superar os 100 números. O5

manual de emerxencia de - banda desenada SECCióN 1.B tras intro ducc iatura de Detective Comics) e Marvel Comics (que DC Comics (abreviónercado s mundia is d e comic Os tre s princip ais m queda co do título da súa primeira publicación im- varios cambios de nome an este mercado. No se- portante) son os dous colosos editoriais que domin das por unha pre- guinte parágrafo repasaremos as súas traxectorias marca a ás editoriais e misa común : os dereitos dos personaxes creados pertencen non aos autores. SEC C iÓ N 1.B Coñe c ida popul ar m e n t e como “ A c asa d as idea s ”, pol a cr e aci ó n du n nú m ero e nor m e de sup e rhe r oes embl e mát i cos, M arve l Comic s foi f u n dada po r Mar t in Go o dman en 1 939 . A empre sa e stivo a pique s d e pecha r n os ano s 50 p ola quebr a d a s ú a dis t ribui d ora , p e ro a cou s a c a mbiou nos ano s 60, cando i ncorp oraro n a fil a s a S t an Lee e Jack Kirb y , que co s seus 4 Fantá s t i c os rev i t a lizaron a compa ñ í a e c omez a ron a cre a r multitu d e de perso naxes sobre os q ue desta co u Spide r-Man . Nos anos 70 Ma r vel tent o u com p rar D C C o mics , pe r o o acord o n on frutific o u por p roblem as c os derei t os dos pers o nax e s. O que si ll e s sa í u ben foi a publ i cac i ón d o s X- Me n de Clare mo n t e Byrn e , outr o d os mai o res é x itos da e d itori a l. Dend e entó n n o n pararo n d e r eno v ars e c o n dif e rente s l i ñas edi- tori a is, con m á i s ou me n os acerto , p ero, sobre todo, s a bendo sac a r froi t o do éxit o das pro d ucións ci n emato gr á ficas basea das nos se u s heroe s . se algo pode axudar a dar unha idea do potencial da editorial é o anuncio en agosto de 2009 da compra de marvel pola empresa the walt disney company por 4.000 millóns de dólares; co que se converten nos novos propietarios dos dereitos de mitos do cómic como iron Man, Spider-Man, Capitán América e ata 5.000 personaxes máis. DC Comic s fund o use en 1937 e nos seu s co m ezos viviro n a ida d e de our o g r azas a pe r sonax es com o B a tma n , Sup e rman e Justic e Socie ty o f Amer i ca , o prim e iro gr u po d e super her o es. Pero o emp u - xe d e Ma r vel fix o que DC fos e perde ndo pe s o, adem ai s , os a r t i stas vete r ano s d a compa ñí a e mpeza ron a esixi r m e llo r as nos seus se- g u ros mé d icos e pl a ns d e pensió ns. Isto le v ou a c o mpañ í a a des- p e dir a totali d ade do p e rsoal e ren o var s e con xó v ene s d ebu x antes que cr e cer a n baixo a infl u enc i a e es t i l o de Mar v el, pod e ndo así i ntenta r iguala r a sú a l i ña. A f i na i s dos 70 , a e d ito r i a l f o i compra d a p o la Warn e r , pero seguiro n p asand o p rob l emas de ve n das at a a ch egad a da nova h o rda d e guionis tas britá n ico s dentro da sú a liña pa ra a dultos Ve rt i go, q u e con ser i es como Wa t chm e n, A Co u sa d o P an ta no o u V de Vende tt a t ro u xero n á compañ ía u n no vo g rup o de lec to res. O6

manual de emerxencia de - banda desenada directorio de persoal cualificado JOE KUBERT (polonia 1926) Este autor precoz, que emigrou de cativo aos EUA, empezou profesionalmente no cómic aos 12 anos (tintando para Archie Comics), e logo pasaría a formar parte do equipo gráfico da serie Spirit de Will Eisner. Os seus maiores éxitos chegan ao fichar por DC, onde se encarga de Sgt. Rock e Hawkman. A súa obra Fax from Sarajevo valeulle dous premios Eisner en 1997. En 1976 funda Joe Kubert School of Cartoon and Graphic Art, da que saíron multitude de profesionais, entre eles os seus fillos Adam e Andy, dous dos autores máis utilizados por Marvel e DC. SERGi O ARAG ONÉS (CAST ELL ÓN 1937 ) Este autor mexicano de orixe española fíxose amo e señor das marxes das páxinas da revista de humor MAD (o único espazo libre que que- daba cando se presentou á entrevista co editor). A rapidez no seu traballo permitiulle crear a serie Groo, máis de 100 números de humor absurdo que pasarán á historia por ser os pri- meiros en manter os dereitos de autor nas grandes compañías nas que se publicaron (entre elas Marvel ou Dark Horse). JEFF SMiTH (PENNSYLVANiA 1960) Cando creou a tira Thorn para o xornal da universi- dade non sabía que moitos dos personaxes publicados, que logo formarían parte de Bone, lle propor- cionarían máis de 40 premios, entre eles 10 Eisner e 11 Harvey. Bone, publicada baixo o seu propio selo Cartoon Books, consta de 55 números, recompilados nunha novela gráfica que pertence á lista das 10 mellores de todos os tempos (segundo a revista Time) e que vendeu máis de 1 millón de copias nos 15 idiomas nos que se publicou. 07

manual de emerxencia de - banda desenada SECCiÓN 1.C o manga xaponés A palabra manga (que literalmente podería traducirse como garabato) define a banda deseñada producida no Xapón, e ao pro- fesional que os debuxa chámaselle mangaka. Aínda que se exte- riorizou a imaxe de sexo e violencia neste tipo de publicacións, o manga destaca principalmente pola enorme variedade de material que produce, que no canto de clasificalo por xénero fano polo sector de poboación ao que se dirixen: Kodomo (dirixido a cativos), Shonen (dirixido a rapaces adolescentes), Shojo (dirixido a rapazas adolescentes), Seinen (dirixido a homes adultos) e Josei (dirixido a mulleres adultas). unha das características básicas distintivas do manga é que se le de atrás cara a diante e de dereita a esquerda, igual que o sentido de escritura tradicional xaponés. e aínda que orixinalmente se lles permitía aos editores occidentais reflectir as páxinas para adaptalas ao noso sentido de lectura, cada vez son máis os que adoptan o formato xapo- nés para non distorsionar o material orixinal. Aínda que en occidente é dificil de comprender, en Xapón o manga é un auténtico fenómeno de masas. Un único dato serve para ilustrar a magnitude deste fenómeno: no 1989, o 38% de todos os libros e revistas publicados en Xapón eran de manga. Destaca tamén o seu curioso formato de edición, as revistas de manga, publicacións semanais ou mensuais de entre 200 e 900 páxinas nas que se concentran moitas series distintas que constan, á súa vez, de entre 20 e 40 páxinas por número. Estas revistas adoitan estar impresas en papel de baixa calidade e en branco e negro (con excepción da portada e usualmente algunhas páxinas do comezo) e custan uns 300 yens (menos de 3 euros). Este tipo de publicacións recibe o mesmo tratamento que un xornal (véndense máis de 1.000 millóns de exemplares ao ano), polo que unha vez lido é moi probable atopalo no lixo. a revista semanal shonen jump da editorial shueisha é a máis vendida de todo xapón, cunha tirada de case 3 millóns de exemplares. dentro podes atopar as series máis emblemáticas e coñecidas en occidente (naruto, bleach, dragon ball, one piece ou slam dunk). 08

manual de emerxencia de - banda desenada SEC Ci Ó N 1 . C do de evasión ao finalizar a A industria do manga emerxeu como méto Segunda Guerra Mundial, cando os recurs os eran poucos e foi necesario naceron os libros vermellos encontrar entretemento de baixo custo. De aí xinas onde un (chamados así pola cor das súas capas), uns tomos de 200 pá que mozo de Osaka, fan da liña Disney, publicou A nova illa do tesouro, vendeu de súpeto entre 400.000 e 80 0.000 exemplares. S EC Ci Ó N 1. c E s tamos a fal ar de Osam u Tez uka (Os ak a 1 928), pai do manga que, c on má i s de 150.00 0 páx i nas debux adas reparti d as en 7 00 obras e 35 pel íc ul as de ani m ac ió n á s sú as c ostas , s entou as bas es do manga e o a ni me c on títul os com o A s tro B oy, B l ack J ac k, Féni x ou A pri nc es a cabale i ro (o p ri meiro s hoj o da hi s tori a). o manga de Astro boy foi serializado na revista Shonen de Kobunsha entre 1951 e 1968 e recompilado en 23 tomos, ademais converteuse no primeiro anime da historia (que é como se coñecen as series de debuxos animados produ- cidas no xapón) con máis de 250 episodios. Stanley Kubrick, despois de ler a obra, convidou a tezuka a ser o director artístico de 2001, unha Odisea no Espazo , aínda que finalmente este rexeitou. C o aux e ec onóm i co do p aís a pr odució n de manga incre mento us e con si der abl emen t e gr azas ás x a tratada s rev i stas de m anga. E n 1960, K odan sha , a pri nc i pal edi tora de l i bro s, foi a primei ra en aposta r p ol a peri o di ci dad e se manal c on S hone n Magaz i ne, á que l l e s egui ría 20 anos des poi s a Young Magaz i ne, onde s e publ i c ou a obra A k i ra de K atsuhi ro Otomo e, graz as a e l a, o m anga abri us e ao res to do m undo. O m anga Aki ra , de mái s de 2.000 páx i nas foi publi cado por Mar ve l nos E UA , o que pe rmi ti u o seu salto a E ur opa. A i sto súm ase o fenó- meno Drago n B a l l , de A kira To riyama , que arras ou en v endas en todo o mund o ( con vertén dos e na ban da d eseñ ada de ori x e estr an- xeira m ái s v endi da en E spañ a) e me sm o i nc rem entand o a tir ada d a Shone n J ump ata o s 6 m i l l óns de ex empla res c ando a trama da se- ri e entra ba en episod ios dec i sivos . A día de hox e, o manga s atura o mer ca do mundi al , debido ao seu baixo c usto de produc i ón en propor ci ón ao res ul tado de ven das. 09

manual de emerxencia de - banda desenada akira estreouse en 1988, foi necesario a asociación dun grupo de empresas, chamado comité akira, para financiala (entre as que estaban kodansha, bandai, laserdisc ou tokyo movie shin- sha). o resultado: máis de 160.000 debuxos feitos a man e a primeira pélicula xaponesa en usar a sincronización labial (técnica coa que se gravan as voces e logo créanse os debuxos para que coincidan con elas). en 2001, a remasterización que pioneer fixo para o seu relanzamento custou máis de 1 millón de euros. SECC i ÓN 1 .c ma ng a fo i a v e rsión d e S e a lgo c on s e g uiu d ar p op u larida d e ao de b uxos a nima d os (a n ime ) q ue f an d as s e r ies de ma i or é xi t o. e s q ue a v e rsión en p ap e l, E s t e f o rma t o , qu e a d oit a e x po r t a rse a n t ten p re s e n za en c a s e c al q ue r a cad e a d e TV d o mu nd o . O e stud io n sa b le d e se r ie s c o mo má is imp or t a n te é Toe i A n ima t io n ( r espo o u Ma z in ge r Z ) D r a g on B a ll, D r. S lu mp, Sain t Sei y a, Sailo r mo o n s súas q u e x e ro u n o 20 0 2 máis d e 1 00 mill ó ns d e e ur o s e n tre a lic e nz a s r ep a rtida s po r t o do o mu nd o . ie de t e levis ió n, epis o di o s O for ma to má i s c lá s ic o do a n ime é a s e r d e 2 5 minu t os n os q ue a s c a n c ió ns d o op e nin g o u en d ing ( c rédi t os los grup o s e s o lis t as má is in ic ia is ou f in a is ) est á n in t e r pret a da s p o na s ú a c a rreira . co ñ ecido s de Xap ó n e s u p ón u n e no r me p re s t ix io ) o nde Ou t r o f o r ma to men o s ha b it u al é o OVA (o n ly v i deo a v ali a ble o s ep i so d ios d ur a n uns 4 5 mi nutos e o s e u lan z ame n t o é d ir ect a - men t e a o mer c a d o do D VD . n ha lexión de segu i d or e s O fenó m eno do man g a e o ani me c r eou u cultu r a x a p on e sa , on- (de n omin a do s o t a ku s) q u e ido l at r an tod a a d if r azan e inter - d e c h ama a at e nción o c o s p lay (on d e o s o t akus se pret a n a o s seu s pe r s o na x e s de m a nga f avori to s ) . akira toriyama (aichi 1955) é un dos autores máis respectados en xapón e coñecido en occidente, o seu dragon ball foi publicado durante 10 anos na shonen jump, e recompilado logo en 42 tomos. a súa serie animada constou de case 500 capítulos. ademais de ser autor de outro éxito como dr. slump, fíxose cargo dos deseños de personaxes da saga de videoxogos dragon quest, que marcou o inicio dos xogos de rol en xapón. 10

manual de emerxencia de - banda desenada directorio de persoal cualificado Masashi Kishimoto (nagi 1974) Influenciado por Akira Toriyama, este xoven mangaka consolidouse no mercado coa sua única obra Naruto, convertida nun auténtico fenómeno de masas. O manga comezou a súa andaina no 1999 na revista Shonen Jump. A día de hoxe, Naruto vendeu máis de 90 millóns de copias entre os 23 países nos que se publica. O manga conta cunha serie de animación emitida en máis de 60 países con máis de 220 episodios. Ten un irmán xemelgo, Seishi, autor de 666 Satán, publicado na revista Monthly Shonen Gangan. eiichiro oda (kumamoto 1975) Aos 17 anos recibiu o 2º premio nos Tezuka Awards e dous anos despois entrou como asistente de Nobuhiro Watsuki (autor de Rurouni Kenshin). Pero o seu salto á fama non sería ata 1997, ao publicar a serie de pira- tas One Piece na Shonen Jump. Ao igual que Naruto ou Dragon Ball, a serie fíxose co premio Hot Step e pulverizou todos os récordes de vendas, con máis de 158 millóns de copias vendidas en todo o mundo (entre os 55 volumes publicados ata a data). Conta cun anime con máis de 420 episodios. naoki urasawa (tokio 1960) A súa obra Monster (publicada durante 7 anos na revista Big Comic Original) converteuse nun éxito de vendas que lle valeu o Premio Cultural Osamu Tezuka. A esta seguiulle 20th Century Boys, máis de 4.000 páxinas que lle proporcionaron o premio Kodansha Manga no 2001 na categoría xeral e o Premio Manga da editorial Shôgakukan no 2003. A súa fascinación por Astro Boy levouno a unha nova versión do personaxe baixo o título de Pluto. 11

manual de emerxencia de - banda desenada directorio de persoal cualificado takehiko inoue (kyushu 1967) Tras ser asistente de Tsukasa Hojo (autor de City Hunter) conseguiu o éxito grazas a Slam Dunk, recompilado en 31 volumes e que se publicou durante 6 anos na Shonen Jump. A serie vendeu máis de 100 millóns de exemplares, proporcionando ingresos millonarios ao autor. Pero sería con Vagabond, unha serie baseada no samurai Miyamoto Musashi, coa que consegui- ría o Gran Premio do Festival de Artes dos Medios do 2000 da Axencia Xaponesa para Asuntos Culturais, o Premio Cultural Osamu Tezuka e un nomeamento aos premios Eisner. masamune shirow (kobe 1961) Baixo este pseudónimo (o seu nome real é Masanori Ota) ocúltase un dos autores da ciencia ficción máis respectados do mercado. Publicou o groso das súas obras na revista Young Magazine (editorial Kodansha), onde atopamos tí- tulos como Dominion, Appleseed e o manga que o convertería en autor de culto Ghost in the Shell. Esta última conta cunha película de animación da que se utilizaron escenas para facer varios anuncios e ata un videoclip de Michael Jackson. Tamén serviu de ins- piración aos directores de Matrix. 12

manual de emerxencia de - banda desenada sección 1.c a bd franc o-bel ga Chamare m o s BD fra nco -b elga á b anda deseñad a p ro duc i da e n Bél x ica, Franc i a e Suiza, c aracteriz ada nas súas orixes por una liña de t ra zo limpo e core s p lanas e enma rc ad a no x é nero de a ven tu ras, d esta c and o p olo traballo de d oc u mentació n no que se basea. O me rc ado fra n cés goza de boa saúde, cunh a s vendas de c a se 3 3 millón s de exempla re s ao a n o (o n de d e staca o med io milló n de exe m plares v e ndido s p o lo du o déc i mo álb u m de Titeuf n o 20 0 8). O f o rmato típic o é o álbum, un h a publicaci ón de en t re 4 0 e 60 p á xin a s e n cad e rnada s en ta pa du r a cun papel d e alta calidade e d e tamaño A4 (22x29 cm), o p rezo po r unid a de ronda entre os 12 e os 18 euros . Coa a dquisic ió n recente de D u puis, o xa im p resio n ante g rupo Méd ia -Partici p ation (prop ie tario de Da rg aud, Lombard , Lu c ky Comics, Blake et Mortime r, Fl e urus , Man g o e Ka n a) controla xa o 3 7 % d o m erca d o, n o que tamén destacan ou t ra s editoriais c omo Glé n at, C a sterman, S o leil, Delc o urt o u L es Hu m anoïdes Associés . O franco -s ui zo R o dolp he Töp ffer é c o nsi de ra do o pr i m e i ro re presen t ante da B D mode rn a coa súa H i st oi r e de M. Jab ot p u- blica da no 1 833, á q ue l le segurí a n outr os 6 á l bu m s. Pero serí a en Bél xi ca onde come- zar ía n os acont e nceme nt os máis inter e- sant es n a B D. E n 1 929 o b el g a H er g é pu- b l i cou A s aven tura s d e T i n tí n e 10 an os des- po is na c e a re v i st a L e J o urna l de Spirou , o nd e tr ab al l a rí an t odo s os m e s t r es d a BD fran c o - b belga e qu e se seg ue a publi car na actua- - l idade con máis de 3.7 00 n úmeros . spirou e fantasio foi creada por rob-vel no 1938 para a revista le journal de spirou, o personaxe (que significa esquío en belga) foi mercado por dupuis no 1943 e é dos pouquísimos cas os onde os dereitos non pertencen ao autor. o debuxante Jijé creou un par de anos despois a fantasio, pero sería o belga andré fran quin o que convertería a serie nun produto de culto durante os 24 álbums nos que traballou, onde creou o marsupilami, do que mantería os dereitos para utilizalos na súa propia serie. Pero franquin decidiu deixar a serie para traballar no seu outro personaxe de éxito, tomás o gafe (do que leva vendido s máis de 50 millóns de álbums), polo que a serie pasou unha época de transición na que traballaron varios artistas sen encotrar o seu sit io. a mediados dos 80, o equipo formado por tome e janry fíxose cargo da serie, dándolle estabilidade e un bo resultado de vendas, inclu so facén- dose cargo do spin-off o pequeno spirou. tras UNHA P ARÉNTESE de 6 anos a serie volve estar de actualidade grazas ao traballo do debuxante murciano jose luis munuera. 13

manual de emerxencia de - banda desenada secc i ó n 1.c Tr as a Segu nda G uerra Mund ial, cheg arían se r ies como Luck y Lu ke de Morr is (máis d e 3 00 milló ns de exem pl ares ve ndido s) e Os P i tufos de P ey o (máis de 50 mil l óns de ex em pl ar es ve nd idos) . No 1959 , os f rance ses Gosc inn y, Uder zo e Char lier l anza n ao me r cado a revis ta Pilote busc ando u n oco n o pano rama das publi - cació ns xuve ní s lidera das por Spiro u e Tintín . O seu éxit o e o do se u per son axe estre la, A s té r ix o galo , foi inme diato e con ver teuse n a r evist a de refer encia . A partir da déca da dos 60 créan se instit ució ns pa r a o estud o d o m edi o como o C E LEG ( C entre d ’ Étude des Litté r ature s d ’ Expre ssi o n Gra ph ique) , e o SOC E RLID (Soci été d’Étu des et de Rech erche s des L i ttérat ures Dess inn é es), dánd ol l e ao m edi o a rel eva ncia cu ltural e indus tria l da que desfr uta hoxe en día. En m a io do 6 8, a rev ol ució n cheg a á rev i sta Pilote onde os xove ns debu xante s aban do nan a t e mátic a infan til pa ra facer cóm i c de vang arda. Anos desp ois, al gú ns deste s au t or es, co mo M oebi u s , decid en facer a súa p ropia revis ta que se ch amar á Méta l Hurla nt . Astérix é todo un símbolo cultural en Francia, 33 libros traducidos a 107 idiomas e dialectos (incluído o grego e o latín antigo), máis de 310 millóns de exemplares vendidos, 1.374 edicións (8 delas en galego) fan desta aldea gala o referente mundial da BD xunto a tintín. o éxito dos fran- ceses uderzo e goscinny vese truncado coa morte do segundo aos 51 anos, co álbum astérix en bélxica a medio facer. uderzo decide rematar a bd e sacar 9 álbums máis en solitario. ademais das películas de animación, conta con 3 de personaxes reais, a primeira foi a máis cara feita no cine francés, con case 50 millóns de dólares de orzamento. O primeiro satélite francés lanzado ao espazo chamouse astérix en homenaxe ao pequeno galo. 14

manual de emerxencia de - banda desenada secció n 1 . c Na década dos 90 comeza a evoluci onar o estilo gráfico da BD, influen ciado polo manga e o comic book , facilitan do a cheg a da ao medio de numero s o s artistas de diferen tes proced encias e estilos. Tamén se estand ariza o álbum e a s publica cións periódi cas empez an a d esapar ecer (entre elas Pilote que cerrou en 1989). O xénero clásico de aventu ras empez a a combin a r se c on tramas máis experim entais e autobio gráfica s, consoli dándos e com o un importa nte mercad o. astérix é a obra de bd máis vendida en todo o mundo, seguida de lucky luke (máis de 300 millóns de exemplares) e as aventuras de tintín (con máis de 200 millóns de exemplares). no cuarto lugar aparece a obra do debuxante belga peyo, os pitufos. Les Schtroumpfs, o seu título orixinal, nacen na revista spirou no 1958. se algo axudou a difundir a fama destes pequenos personaxes azuis foi a súa serie de animación producida por hanna-barbera, emitida durante 10 anos na nbc e que ten a peculiaridade de ser unha das máis extensas series estadounidenses con 421 episodios (só superada polos simpsons e os picapedra). Na imaxe que acompaña podemos ver a portada da revista spirou na que se conmemoran os 50 anos destes personaxes. É curioso com p robar como o manga , a banda deseña da menos coñecid a en occiden te a ta hai unha década , se fai con todo tipo de me r cados, xa que na lista das 30 BD máis vendid as no 2008 máis da metada son obras de orixe xapone sa . o Festival International de la Bande Dessinée de angoulême é punto de encontro e cita obrigada de autores, editores e banda deseñada dende 1974. nesta pequena vila situada a 120 km de bordeos respírase bd por todos os recunchos, onde chaman a atención os xigantes murais e os nomes das rúas (onde predo- minan os mestres da bd e as placas teñen forma de globo de diálogo). neste festival entréganse os premios máis prestixiosos de europa, entre os que foi galardonado miguelanxo prado pola súa obra trazo de tiza ou guarnido e canales pola súa obra blacksad. podes saber máis visitando a súa web oficial www.bdangouleme.com 15

manual de emerxencia de - banda desenada directorio de persoal cualificado zep (xenebra 1967) Philippe Chappuis (Zep) creou en 1992 a Titeuf para un fanzine, que pasou a publicar profesionalmente para Glénat, onde leva vendidos máis de 12 millóns de álbums e foi publicado en 20 países. No 2004 recibiu o Gran Premio do Festival International de la Bande Dessinée de Angoulême. O seu oitavo álbum tivo a segunda maior tirada inicial do mercado francés con 1,4 millóns de copias. juanjo guarnido (granada 1967) Este autor español empezou no mercado francés no sector da animación (nos estudios Disney de París) onde pasou de facer fondos no Corcovado de Notre-Dame a ser animador principal de Hér- cules (encargándose do personaxe de Hades). Tras 7 anos de produción publica xunto a Díaz Canales o primeiro álbum de Blacksad, obtendo un enorme éxito de crítica e público e facéndose co Gran Premio do Festival de Angoulême. Entre outros traballos destaca Sorcelleries con guións de Teresa Valero. enrico marini (suiza 1969) Influenciado polo mangaka Katsuhiro Otomo, debuxa Gipsy, unha serie de aventuras futuristas guionizadas por Somolderen. O éxito da obra consolida a Marini no mercado, e máis tras recibir no 1997 o premio que concede a ALBD (Association de libraires de bandes dessinées) coa obra A estrela do deserto, á que lle seguen outros éxitos como Rapaces ou O Escorpión. 16

seccion 02 ‘ proceso de creacion ‘

manual de emerxencia de - banda desenada SEintro ducc ión CCióN 2.a protre sso de creación Os ce princip ais m ercado s mundia is d e comic ñada. Divi- de creación dunha banda dese Agora toca analizar o proceso persona- s: idea orixinal, guión, deseño de diremos este proceso en 7 paso a cor. is, tinta e xes, planificación de páxina, lap ndendo das ro pódense ir simplificando depe Estes pasos serven de guía, pe s lapis sen ter que necesidades. Hai moitos autores que colorean enriba do sen ter que ente a planificación de páxina tintar, ou pódese facer directam ndo directamente sobre as secu en- traballa escribir antes o guión literario e cias. S E CCiÓN 2 .B a id e a orix i n a l É i mport an t e t e r u nha boa i d ea c o a qu e empe z a r a t r a ba l lar, qu e sirva d e p u nt o de p artida para u n argumen t o qu e, a súa v e z , se d e s e nvolv a nu n guió n . Est a po de na c e r du n s u c e s o na s n o tici a s , u n ha e x p er ien c ia pe r s o al d o au t or, u nh a tram a a l ter n at iv a a un h a p e l í cula o u d unh a con v e r s a e s coit a da ao a z a r. A i n s p i r a c ión en c ó n - tra s e e n t o da s pa r t es e nun c a sab e s cal po de se r o de s e n c a dea n t e . A ob r a tam é n po de s e r o r e s u l tado de v a r ias i d ea s en t r elazad a s e ntre si o u q ue v a n to m a n do f o rma g r a z a s a un h as dir ect r ic e s p r e v i a s coa s q ue se te n q u e t r a ballar. É b ast an t e c o mú n tra b allar u nh a idea s o br e un pers o na x e e n lu ga r d e cr e ar un p er s o n axe p a r a e s a id ea. Can d o a o au t o r califo r nia no Mik e M i g n o l a l le c h e go u a op ortu - nid a de d e r e ali zar o s e u p r op i o t r a ballo manten do os dereit o s de au t o r (baixo o selo e dit o ria l L eg en d ) , t iña m o i c la ro o t ipo de h is - t o r i a s q ue qu er ía c o nt a r ; po l o qu e d e s e ño u pri m e i ro u n p er s o n axe q ue ll e f o r a div e r t i d o d e deb u x a r, He l lb oy , e de s p o i s , s o b re a mar - cha , f o i de c id i n d o a s ú a or i xe e m o t i vación s . tal e como falabamos no PARÁGRAFO anterior, as ideas poden xurdir en calquera momento e non sempre logras lembrarte delas no momento preciso. por iso é recomendable anotalas (serve unha servilleta, unha folla, un posit ou o que sexa) e ter despois un caderno onde almacenar e rees- cribir toda esta información para cando sexa necesaria. 18

manual de emerxencia de - banda desenada S E CCiÓN 2 . c o guió n O guión é o rel a to escr i to do q u e vai s u cede r n a b anda deseña da , d e senvol ve n do c o mpl e tame n te o a rg umen t o e t endo en c o nta o s d iálo g o s , s ec u e n cia s e p la nos d as viñet a s. Á hora de escribi r o guió n é imp o rtant e t er amplio s coñ e ceme n tos d o q ue se q uere co n tar, co m enza n do así co pr oceso d e doc u men- t ac i ón. Hoxe en día p odem o s acced e r a g ra n d es cant i dad e s de inf o rmació n s o bre c a lquera tema graza s á re d e de int e rn e t, tant o de c o nti d o es c rito co m o a u d iov is ua l. Este tipo d e in forma c ión é de s uma impo rt ancia so b re todo n as o b ras de temá t ica his t óric a e axud a a darlle forma e rigor á b a nda d e s eñ a d a . O p r i m eiro p a so é facer un h a pequ e na s in opse, n a que se re s umi s e a trama a g r an d es tra z os . Neste pa s o ten s e que te r c laro as t res parte s nas q u e s e d i vi d e t oda h is to ria : exp o sición (deb e prese n tar o c o n t ex t o d a historia ao lec t or), d e se v olv e ment o (s u cesión de co n- flito s que co n duce n ao des e nlace ) e c onclus i ó n (res o luc ió n do s conf il tos p re s en t ados ). Tam é n s e ten qu e d e fin ir a c a nti d a d e de páx in as a dic a d a s a cad a un h a dela s e segu ir u nhas peq u enas norma s d e distribu c i ón d e te m pos, nas que a ex p os ic ión nunc a d e b e s er m a ior que o d e senvol ve m ento e a con c lus ió n maior que a e xpos i ci ó n . primeira páxina do guión literario do número #01 de chew, a serie de jhon layman e rob guillory para image comics. 19

manual de emerxencia de - banda desenada SE CCi Ó N 2 .c Cand o s e t e n r emat a da es t a f as e comé zas e c o guión l it er ar io. Neste paso d i v í d es e a r eda c c ión en páxi nas e v iñet as , o nde se d es c ri be n as a c c ións dos per s on ax es, os ti pos d e pl a no que s e uti l izar án, os te x t os en off e os d i álogo s. Nor mal men t e o camb i o de esc ena c oinc ide co salto de p áx i n a, xa que é mái s comp r ensi ble par a o l ect or. No guión de c ómi c tens e que f ac e r un uso cor r ecto d os di álogo s, os c ales debe n p ar ecer nat u ra i s e, t endo en c onta que est es c ar ac- t er iz a n o pe rsona xe, o di álogo debe ap ar ecer c and o a l go non se pode expl ic ar s ó c o debu x o, sen r ec argar as páx inas nin c omen tar c ousa s obvi as que xa s e e s t án a v er. a Splash Page normalmente é unha primeira páxina, na que hai unha única viñeta. Funciona como introdución e marco decorativo, sobre todo porque se aproveita para escribir os títulos de crédito. neste tipo de páxina Prima a estética por riba da finalidade narrativa. tamén é posible que o cómic teña unha obertura de dúas ou tres pá- xinas e logo a Splash Page nas pá- xinas interiores, cun debuxo impactante. o exemplo de splash page da dereita pertence ao número 140 de spawn (image comics) de ángel medina. Chama a atención un método de traballo común na editorial Marvel, no cal o guionista fai unha pequena descrición do que sucede en cada páxina, só cos diálogos totalmente indispensables, logo o debuxante fai unha interpretación do material reci- bido, deixando espazo para os diá- logos, os cales, finalmente, son co- locados polo guionista. 20

manual de emerxencia de - banda desenada S ECCiÓN 2. d dese ño de pers onax e s Un p e rsona x e du n ha banda dese ñ ada te n que ser realista e c o herent e c oa súa mo r al e form a de se r, in d epende n teme n te da súa na t ureza , se n abusar de a rquet ip os e buscan do os s eus defe c - tos e debi li dades. Para isto, antes d e empez ar a face r b o sque x os e des e ños, prepár ase unh a f ich a do mesmo . Nes t a fic h a reséñ a se o seu nome , asp e ct o f ís ic o, p e rfil psicoló xico, o seu p asad o , as súas mo t iva c ións e os s eus tics, maní a s e retrous os q ue usar á nos diálog o s. U nha vez remata da a fol la de p erson a xe, pás a se ao aspect o gráfico , traba l lando o fí s ico do person ax e , face n do d ife r en t es per- fís e án g ulos do mesmo , trata n do por separa do o s detalle s e os comple m ento s . N e stes des e ños t a mén s e fan dife re ntes v es t iarios e se p ra cti c an expres ió n s bá s icas e e s ta d os d e ánimo. deseño de personaxe feminino e exercicio de expresións faciais da artista lois van baarle. 21

manual de emerxencia de - banda desenada deseño de personaxes e bosquexos para amazing spider-man de j. scott campbell 22

manual de emerxencia de - banda desenada S E CCiÓN 2 . e p l anifi cac ión d e p á xina Neste paso, segu in do o guión lite ra rio, comé z as e a p la nif ic ar a compo sic ió n d e cad a p á xin a . Nela d efín s es e o t amañ o d a s v iñ etas e a súa forma , a sit u ac ió n d o s p e rsona x es dentro da viñ e ta, o e s - pazo que s e n e c es i ta para o s glo b os de d iá logo e a m e llor ub ic a- c ió n para as o n o m at o p e as . N orm a lment e u tilí z anse figura s x eo m é - tricas, fond o s e e s ce n arios po u co def in idos, servind o de guí a pa ra o defin i ti v o tra b a l lo a lapis. e seguimos co traballo do autor californiano jeff scott campbell, o cal explicaba nunha entrevista que o seu proceso de traballo consistía en facer un simple bosquexo no que se aseguraba de que ía entrar todo, despois facía outro moito máis definido a metade de tamaño, que finalmente ampliaba nunha fotocopiadora, calcaba e remataba na páxina definitiva. O u tras v eces póde s e facer unha pan i ficaci ó n m á is comple t a que s e rve de p a t rón p a ra o traba llo a lapis (ca lc ándo a m edi a n t e un h a m esa d e luz ), como se p o de ve r n o trab a llo de Takas h i Yaman o máis a baixo. 23

manual de emerxencia de - banda desenada SEC CiÓN 2 .f o lap is Ch eg a o m o m en t o de d a rlle fo rm a a t od o o t ra ta d o n as f as e s a nt er ior e s . Nas e d i t o- r i a is am e ric a n as , os ar tis ta s t ra b allan n u- n ha s f ollas sub m i n is tr a da s p o l a s c o m pa - ñ ía s , ta m a ño A 3 , c o a s m a r x es e l iña s d e c o rt e e n c or a z u l n o n r e pr o du c ible , t al e c om o s e v e n a ima x e i n fe r i o r. R e s p e c to ás zon a s q u e l o g o irá n e n n eg ro , n on s em p r e é n e c e s a rio s o mb r ea las, a lgú n s a r tis ta s p r ef i r e n m a rc a la s s i m p l e m e nt e cun X e f ac e r o tr a ba ll o n a fa s e d a tint axe. serie a para a Gigliott ). Gianluca ial marvel páxina a lapis de (da editor ter Negative dark reign, Mis 24

manual de emerxencia de - banda desenada páxina a lapis de bill para os cinco loitado res # 01. diferentes pasos no debuxo a lapis dun personaxe estilo manga 25

manual de emerxencia de - banda desenada S E C Ci ÓN 2 . G a t in t a A ti ntax e é o proc e s o onde r epasamos o lapi s con ti nta chi ne s a ne gra , r e s a ltand o as liña s e da ndo c l ar i dade a o de buxo. Os m éto - d os m ái s ha bi tuai s son o pin c e l ( com ú n n o com ic bo ok e na BD ) e a plu m a ( t ípic a d o mang a) . Aínda que cada vez é mái s fre c ue nte salt a r este paso e dar cor di r ect a m en t e sobre o lap i s. o fundador de idw publishing e tintador de wildstorm, alex garner, explicaba nunha entrevista que “moita xente pensa que tintar non é máis que repasar figuras, hai debuxantes que manexan o lapis con nitidez e perfección, que case podes fotocopiar os seus traballos. Pero hai outros que o fan de forma imprecisa, nos que tes que traducir os seus grises a branco e negro, engadindo profundidade e sentido ao lapis facendo un traballo claro e pulido”. tinta de todd mcfarlane sobre debuxo a lapis de whilce portacio para unha portada da serie spawn. 26

manual de emerxencia de - banda desenada SECCiÓN 2. h a cor A ctua l m e nte é a c or d ixi t a l a q u e p re d o m i na n o merc a do d a b a nd a d e se ñ ad a , g r az a s á s m ú ltip l es p o si b il i da d es q u e ofre c en o s p r og r a- m a s , s imul a nd o ca l quera té cn ic a art e sa n al , of re ce n do l i m p e za n o t r ab a ll o , a p o si bi l id a d e d e mod i f i ca r o u e me nd a r e rro s e as f a ci l i- d a d e s q u e o f r e ce n a fas e de r ep r od u ci ó n. Nor m a l m e nte, t r ab á ll a se co so ft w a r e d e re t o q u e f o t o gr á f i co e a t á b oa di xi t a l iz ad o ra subs- titúe o t ra d i cio n a l p i nc e l. N a s imax e s d e arr i ba p ó de s e ver o t r ab a ll o d e S te v e H a mak e r ( co l o ris t a da s er i e Bo n e s ), o c al v ai t ra b a ll a nd o p o r c a pa s o s di v er - s os el e m e nto s da pá x in a , da n d o co r es p l a na s p ri m e ir o ( e st e p r oc e - so c há m a s e s e pa r ac i ón d e co r ) e e n gadi n do o s br i ll o s, s omb ra s e e f e ctos po r r i ba . como excepción a este método dixital encóntrase o mundo do manga, no que o traballo que se fai a cor (as portadas ou as primeiras páxinas) é usando rotuladores con punta de pincel. neste método vanse aplicando capas de diferentes tonalidades, de máis claro a máis escuro ata conseguir o efecto desexado. este tipo de rotuladores profesionais poden chegar a ter ata 330 tonos na súa carta de cores. 27

seccion 03 ‘ recursos graficos ‘

manual de emerxencia de - banda desenada SEintro ducc ión CCióN 3.a rectre s princip ais micos s mundia is d e comic Os ursos gráfercado deseñada. ceso de creación dunha banda Na sección anterior vimos o pro a traballar recursos dos que se dispón par Nesta sección analizaremos os a nas fases de creación. lanos, os is son: as viñetas, os tipos de p As posibilidades gráficas principa ticas e onoma- tipos de ángulos, globos de diálogo, rotulación, liñas ciné topeas. SECC iÓN 3 . B a s v i ñ e ta s Un h a vi ñ e ta é a re p r e s e n ta ci ó n p i c t o g r á f i c a d o mín imo e s p a z o e t e mp o si g n i f i c a tiv o s , s e n d o a u n ida d e mí n i ma n a mo n ta x e d a b a n d a d e s e ñ a d a . Usua lme n te a s v i ñ e t as ve ñ en d e l i m i ta d a s p o r u n ma r c o d e li ñ a n e gra , p e ro ta mé n p o d e n s e r se mi a b e r t a s o u a b e r t as. O n ú me ro d e vi ñ e ta s ma rc a o r i t mo d a p áxi n a . Ca n t a s me n os v i ñ e - t a s , ma i o r r a p ide z e te n s ió n s e l l e d á á h i s t ori a , s e n d o a s e sc e n a s d e a c c ió n o n d e má is se n o ta e s t e r e curs o . P o l o c o n tra r i o , u n n ú me r o e l e v a d o d e v i ñ e t a s d á l l e sen sa c i ó n d e l e n t i tu d e . Ou tr a f o r ma d e a p l ic a r ri tmo n a vi ñ e ta é e v ita r e nma rc a r la e n c a d r a - d o s o u r e c t á n g u l o s , f a c e n d o c o mp o s i c ió n s p o l i g o n a i s me n o s f r e - c u e n t es o u s o b r e p o ñ e n d o u n ha s v i ñ e t as e n r i b a d o u t r a s . E s te ti p o d e d i stri b u c i ó n é mo i n o r ma l n o co mi c b o ok e s t a d o u n i d e n s e e n o ma ng a xa p o né s. Ta mé n é i m po rta n t e o ut o r g a r ll e o ta ma ñ o n e c e s a ri o á v i ñ e t a e n fu n ci ó n d a s ú a imp o r t an ci a , d e i x a n d o a s má i s g ran d e s p a r a p l a n o s x e r a i s o u ima x e s i mp a c t a n te s e a s má i s p e q u e n a s p a r a d e t a l l e s e diálogos. le tueur de jacamon (ed. Casterman) wolverine origins de braithwaite (ed. marvel) 29

manual de emerxencia de - banda desenada SEC C i ÓN 3 .c o s ti pos de pl a n os P a r a p oder v isual iz a r as acc ió ns e d ar sensa ción de mov emen to, é ne c esari o ir enca dea ndo pl anos . O pl ano é a dist ancia coa q ue se m ir a o obxe ct i v o e a súa clasif ic a c ió n é m o i s i m ilar á u s ad a no cine e na f otogr af ía. pl ano xe ra l (px ) É un pl ano de grand e obe r tur a coa conto r n a com o prota goni s ta. Adoit an ser grand e s , c argad os de de t al les e no n é nece s a r io a a paric i ón de pers o naxe s , u t il í zanse c omo e lem entos desc rit i v os e propo rc i onan r ixide z á p áx i na. te) Marco (ed. Le cyclis Rosco Le rouge de JL pl a n o de c on xun to ( pc) Nest e enca dram ento apare ce un pe r sona xe xunto a outr o , enma r - c a dos n o seu am b iente x eo gr á f ico e s ocial , pero c on p ouco i nt e r ese descr i t ivo. Associés) (ed. Les Humanoïdes es de matteo piana L'Anneau des 7 Mond 30

manual de emerxencia de - banda desenada S ECCiÓ N 3 .c pl a n o e nteiro ( pe ) O s p ers on a xe s e l ex i do s a p arec e n d e co rpo e n te iro , on d e os p é s e a c ab e za t oc a n o s l ími te s s up e r i o r e i nfe ri or d a vi ñ et a. p lano amer i cano ( p a) naruto de kishimoto (ed. shueisha) le tueur de jacamon (ed. Casterman) . Her d ado das pelí c ula s weste rn ( o nde os directo re s nec e sitab a n mostra r os pr o t a gonist as xunto aos seu s revól- veres) , d e staca p orq u e recort an o per s onax e polos xeonll os. pla n o medio ( p m) batman de kubert (ed. dc comics) Recorta os personaxes á altura da cintura. É usado para mostrar as emocións e estados de ánimo dos personaxes. 31

manual de emerxencia de - banda desenada SE C CiÓ N 3 . c plano medio curto (pmc) 100 bullets de risso (ed. vertigo) pri meiro plan o (pp ) 100 bullets de risso (ed. vertigo) É onde se representa os ombreiros e Neste caso é á cabezas dos personaxes, dotando altura do peito de acercamento e intimidade os en- onde se recorta focados. o personaxe. pri meirísim o pri meiro pl ano ( p pp) A dife re nza d o p rim eiro plan o , só se r e presenta a ca beza o u pa rte dela. sky doll de canepa (ed. soleil) plano det a lle (pd) M ostra a lgún t r az o da c ar a dos pe r so n ax e s ou alg ú n obxecto a unha d ist a nc ia moi c u rta, destacan do un d etalle que nou t ros p la nos poderí a pasar d e s ap ercibido. avengers de finch (ed. marvel) 32

manual de emerxencia de - banda desenada SECC iÓ N 3.D os tipo s de áng u l os O lug a r dend e on de se produ ce o e nfo q ue é ou t ro dos r ecurs os visua is. D ep ende ndo deste ángu lo pód e ns e c on s eg ui r di f erent es sensa cións e ef ec tos. frontal On de os ol l os do es p ec tador s e sit ú an á altur a das cabe z as d os perso naxe s. Ashrel de Valp (ed. delcourt) picado c on trapica do Situado por riba do obxecto ou per- É todo o oposto ao tipo de sonaxe e mirando cara a abaixo, es- ángulo anterior, enfocando te tipo de ángulo proporciona inferio- de abaixo para riba, conse- ridade e vulnerabilidade ao obxec- guindo resaltar a superio- tivo enfocado. ridade do obxectivo enfocado. superlópez de jan (ediciones b) DRAGON BALL de TORiYAMA (ED. SHUEiSHA) 33

manual de emerxencia de - banda desenada SEC C i ÓN 3 .D c enit a l Nes te c aso a v i s ió n é tot al m ente p er p endic ula r á e s cena e vis ta de nde a r riba. (ed. planeta) la conjura de los Miércoles de sergio bleda n ad i ra l E ste t i po de án gulo é o c o nt rapic ado abso luto, contr a r io ao cenit al, ob s ervan do d ende ab aixo. Tam én é c o ñecid o com o á ngulo supi no (est e s dous úl t im o s t ipo s de ángu lo s s on os m e nos utiliza do s ). 34

manual de emerxencia de - banda desenada SECCióN 3.d globos de diálogo o texto dos Os globos son indicadores destinados a integrar graficamente diálogos ou pensamentos na viñeta. O contorno do globo pode ser variado, o adxectiva o aínda que predomina o óvalo. O estilo aplicado ao contorn indica enfado), continente do globo, os máis comúns son: dentes de serra ( pensamento), liña descontinua (indica murmurio), forma de nube (indica ou liña tremorosa (indica pánico). O contido do A cola ou rabo do globo serve para indicar a quen pertence. visual globo pode ser rotulado ou conter unha onomatopea ou metáfora (como unha lámpa da acesa que indica que o personaxe acaba de ter unha idea). S E C Ci Ó N 3.e a ro tu la c ión A r otulac ión é o tipo ou font e de let r a empr egada no t ext o do globo, a s úa elec c ión pode transm it ir difer ent es estados de ánim o dos pr ot agoni stas . Norm alm ente t oda a rot ulac ión é en m aiús c ulas e, a ín da q ue empezou s e nd o un ha t écnica t r ad ic i ona l, a go r a c onv er t eus e nun pr oc es o infogr áf i co no que x a s e dis pón de em p r esas es p ec ia liz a das que subm in is t r an e s t a clase d e t i pogr af ías . diversas tipografías da empresa blambot 35

manual de emerxencia de - banda desenada SECCióN 3.f liñas cinéticas Outro recurso gráfico da banda dese- ñada son as liñas cinéticas, que permi- ten expresar o movemento, conducin- do a mirada do lector na dirección de- sexada. Jazz Maynard de Roger (ed. Dargaud) As liñas cinéticas poden usarse de tres formas: uso xeral (o fondo está cuberto de cinéticas e os obxectos móvense na dirección que indican as liñas), uso puntual (cando acompañan a un só obxecto da viñeta mentres o resto perma- nece inmóbil) e uso dramático (usán- dose para enfatizar a situación). S E C Ci Ó N 3.g o n o m a topeas Unha onom atopea é o uso dunha pal abr a ou conxunt o de palabr as c ux a pr onunc iac ión im ita o son de aquil o que des c r ibe. N as v iñetas , o tam año das onomat opeas i ndica o v olume do s on. O mercado que m áis us o f ai delas é o m anga xaponés , x a que s e enc ont r an inc or por adas na f al a cotiá, onde, por ex em plo, exi s t en 17 dif erent es par a def inir o ac t o de c am iñar. battlechaser de madureira (ed. cliffhanger) 36

seccion 04 ‘ materiais

manual de emerxencia de - banda desenada SECCióN 4.a materiais Neste apartado imos ver as ferramentas de traballo pa ra a creación dunha banda deseñada; tanto ferramentas máis básicas como o lápis ou o papel como as máis actuais como os programas infográficos para a coloración dixital. Os materiais que trataremos son especializados e algúns difíciles de atopar en Galicia e incluso en España, debido ao pouco mercado e tendas especializadas, polo que para acceder a eles hai que facelo a través de tendas online. SECCiÓN 4 . b o lapis Esta ferra m enta, tan básica c o mo necesa ria, invento una William Mo n roe en 1812. O la p is está fo r mado p or unha m estura de grafito nat u ral pulveriz a d o e arxila f orn e ada a unha s t empera turas espe- cíficas e re c u b ert a habitua lmente por mad e ira de cedro. Os lapis c lasifíca nse pola dure z a da mi n a, que está en r e lación coas c a n ti - dades de grafito e arxi l a que se u tilizan para fabrical a: a maior proporc ión de arxila e menor d e grafito, o trazo será m á is fi n o e claro, e vicever sa. Por esta r a z ó n o s lapis bra n dos e s criben máis escuro e desgás tanse m á is rápido qu e o s duros. A n omencl atura uti l izada na clasifica ción e a seg u inte: o s lapis d uros levan a letra H (hard) e os brando s levan a letra B (bold) seguida do nú m ero que o posicio na con respect o ao s outros t al e como se ve na s e gu i nt e gráfica. O H B gr i p 2001 d e Fabe r- - b Cas t el l é un bo model o p a ra trab a llar. A característica p rinci- pal é que é de b ase triangu la r ergonómica e dispón d u nha base de puntos antiesc o rregantes. A de m a i s fabrícase 10 0 % con madeira de reforestación. Outra opción é traballa r cun lapis azul non reprod u c i ble (evitand o ter que b o rrarl o par a q ue non apareza no proceso d e es c a n ea m ento ) . Neste caso o s máis coñecid os s o n os C o py Not e L i gth Blue da marca america n a Pris m acolor Col-Era se . 38

manual de emerxencia de - banda desenada SECCióN 4.b Outra opción é o portaminas. Inventado 100 anos despois do lapis en Xapón, este clasifícase polo diámetro das minas, que van dende 0,3 mm ata 2,0 mm. Para minas pequenas é unha boa elección o P entel graphgear 1000 ou o Ohto Super ProMecha 1505S. Tamén podes atopar minas de cores destes grosores da marca Pentel, Staedtl e r ou Faber-Castell. O portaminas de 2,0 mm é unha boa posibilidade cando se busc a un efecto similar ao lapis tradicional, onde tamén se poden elixir minas de todas as durezas e cores. Recomendamos os modelos Staedtler Mars technico 782, Mitsubishi UNI ou o Rotring 300. algúns portaminas de 2,0 mm levan no capuchón traseiro un afialapis, se non pódense atopar algúns soltos de diferentes marcas. por outra banda, pódese utilizar para afiar os portaminas de menor diámetro as lixas da raspeta de faber-castell. 39

manual de emerxencia de - banda desenada SECC i ÓN 4 .c o pa p el Ta l e co m o vim o s na se cc ió n 2 , a s g r a n d e s co m p a ñ í a s utiliza n o se u pa p e l pe r s o n a liza d o , p e r o p ó d e s e co n s eguir re s u lt a d o s simi - la r e s u s a n d o , p o r ex e mplo, a gam a F a nb o y d e Ca n so n : b lo q u e s e n colado s dunha s 2 5 fol la s d e 250 g , lib r e d e ácid o s, e n f o r m a t o A3 q u e vé n pre p a r a d o co n g u í a s e n a z u l n o n r eprodu cib le e va r ia s m a r xe s a dapta d a s a o f o rm a t o c o mic b o o k e u n e sp a z o p a r a a id e n t ifica c ió n d e p á xin a , a u t o r, tí t u lo e d a t a . Ha i va r io s m odelos p a r a d if erente s e s p e cia lid a d e s , a s má is h a b it u a is so n o c om i c bo o k ar t boa r d p a r a as pá xin a s in t e r i or e s e o co m i c b oo k c ov e r s he e t p a r a as p o r t a d a s . O u t r a p o si b ilid a d e é o p a p e l e s p e cia liz a d o n o m a n g a , de co m p a ñ í a s c o mo D ele t e r ou I C , n e s t e ca so si mila r e s ao a n t e r io r, p e r o du n h a g r a ma x e in f e r io r (1 3 5 g) e cun a ca b a m e n t o má is sati- n a d o , p e n s ado par a o u s o d e p lu ma . O s t a maño s va r ían e n t re o A4 e o B4 . A se g u in te g r á f ica m o stra a s n o m e n cla t u r a s e med i da s d o p a p e l n o r m al iza d o DI N. A B C D O 841 X 1184 1000 X 1414 917 X 1297 1 594 X 841 700 X 1000 648 X 917 545 X 779 2 420 X 594 500 X 700 458 X 648 385 X 545 3 297 X 420 350 X 500 324 X 458 272 X 385 4 210 X 297 250 X 350 229 X 324 192 X 272 5 148 X 210 175 X 250 162 X 229 136 X 192 medidas en mm. 40

manual de emerxencia de - banda desenada SECCióN 4.d a pluma A pluma divídese na cabeza e o mango. Os mangos, que poden ser de plástico ou de madeira, teñen varios tipos de agarramento, dende un sis - tema de tres garras metálicas, ata un sistema de dúas xuntas concén - tricas de goma. Ao ser un sistema usado sobre todo no manga, son as marcas xaponesas as que as fabrican, destacando Deleter ou Tachikawa. As cabezas das plumas divídense en tres modelos: os maru pen, os g pen e saji pen, con pouca diferenza entre eles (máis que nada no espesor do trazo). g pen saji pen maru pen Unha boa opción é a Tachikawa school G pen, cun sistema antigoteo e recargable, facendo dela unha ferramente limpa, de longa duración e fácil de usar. S ECC i ÓN 4.e o pincel Neste caso imos r ecomendar tamén ferram ent as actuais, comos pinc eis r ec ar gables de c aligrafía, que substitúen os clásicos e evitan ter que andar mol lando na tinta chinesa. Aí nda que hai unha v ersión curta dun tamaño interm e di o, elix ir emos os tres modelos de Pentel ou P ilot chinese Kanji fude brush : fino (fine) medio, (m edium) e ancho ( br oad ) . Nestes modelos o mango é en s i t odo o c ar t ucho recargable, reutilizándose só a cabeza. 41

manual de emerxencia de - banda desenada SECCióN 4.F a tinta chinesa A tinta chinesa componse de carbón vexetal moi finamente moído, que se amazoca e compacta con pegamento de base acuosa, como resinas vexetais ou algúns extractos animais. Co carbón moído e o pegamento fórmanse unhas barras pequenas con forma de lingote que se prensan e deixan secar ata alcanzar unha consistencia totalmente sólida. Esta tinta en estado sólido pode durar anos ou séculos sen perder as súas propiedades. A calidade da tinta depende de moitos factores, como a madeira da que provén o carbón, o proceso de prensadura, o pegamento utilizado, o tempo que ten, etc. Para preparar tinta líquida a partir destas barras, hai que fretalas contra unha pedra rugosa especialmente deseñada para tal efecto e chamada en xaponés suzuri. Sobre estas pedras vértese un pouco de auga e sobre elas frétase a barra, de maneira que sempre estea húmida. O continuo fretamento sobre a pedra coa auga vai desfacendo aos poucos a tinta, que vai quedando disolta na auga que se acumula na cavidade. Poden servir as das marcas Pelikan, Windsor & Newton ou os seis modelos da xaponesa Deleter (cada unha coas súas particulares características). S ECC i ÓN 4.G a s g oma s de borrar I mos agora cunha das ferramentas m á i s simples e á súa v ez máis necesarias, as gomas de borrar. C ando debux am os c un lapis s ob re un papel, o c ar bón da mi n a queda f ixado á super f ici e da f olla por m or da forz a de adhes ión, que é unha f or z a elec t r omagnét ic a que oper a entre as m oléculas do s dif er ent es c or pos que interaccionan . Para ro m per es t a ad hes ión, o mat er ial das gomas de borrar, xeralmente de cauc ho, ten unha maior forza de adhesión que o papel, pol o que tira do c ar bón cara a s i . A x udan t am én o x of r e e os ac e i t es v ex etais c os que es t án feitas, que elim inan as partí c ulas de s uc idade. 42

manual de emerxencia de - banda desenada SECCióN 4.g Existen varios tipos de gomas: Goma moldeable: É unha masa plástica, parecida á plastilina, pero nada oleosa. Debido á súa composición non presenta u nha estrutura sólida. Ao ser moldeable permítenos retocar a súa forma, estiral a, amasala e o máis importante: non se esgaza ao fretala contra o papel. É ideal para o grafito brando ou para o carbón de debuxar. Ao non deixar migas non dana o papel, só recolle parte do grafito ao entrar en cont acto co debuxo. Goma de caucho: Por unha banda están as qu e se desfán literalmente cando entran en fricción co papel, chamadas goma s de miga de pan. Ao ser tan fráxil non dana a superficie do papel; o que permite a súa utili- zación abundante en papeis de calidade sen medo a danalos. O seu principal inconveniente: deixa toda a zona de traba llo ensuciada e a súa curta vida. E por outro lado temos a goma de plástic o duro, que é practicamente igual que a miga de pan pero non tan degradable. Ten unha textura máis forte co que ao borrar non se nos desfar án ao instante. Isto evita ese desbalde de lixo sobre a mesa. Ao desga starse produce pequenas tiras compactas facilmente eliminables, pe ro non protexe o papel como o fai a anterior. SE CCi ÓN 4 . h as t ra mas a dh e si v as As t ra m a s a d h e sivas son l á m in a s a d he- siva s d e d ifere n t e s t a mañ o s qu e le va n i m p r e so s pu n tos co n dive rso s p a t ró n s e q u e so n co mún s no m a n g a xa p o nés e n s u b st i t u ci ón d o s g rise s , xa qu e so n f ia- b le s á hor a d e r e p r o d u cirs e n a i m p r e n - ta . A d ía d e h o xe é u n m a te r i al que va i d e sap a rece n d o po rq ue s o n m o i cara s e t a m é n p o r q u e h ai po sib il id ade d e rep ro - d uci la s d ixi t a lmen te . Pod e s co n se gu i las de ma r ca s co m o De le t er, Ma xon , IC ou M e canorm a . 43

manual de emerxencia de - banda desenada SECCióN 4.I programas infográficos A día de hoxe case toda a produción de banda deseñada mundial está coloreada por ordenador mediante o uso de programas infográficos, sobre os que hai que destacar o Adobe Photoshop (a última versión ao escribir o manual é a CS4), o Corel Painter (que vai pola versión 11) ou o Corel Photo-Paint (pola versión X4). SECCiÓN 4.l os rotuladores O s rotulad o r e s,tamé n chamados ma r cadores, foron cread o s en 196 2 po l o xaponés Yuk i o Horie . Orixina l mente a punta estab a feita de fe ltr o ou fibras fi nas de n ailon, a tint a do carga d or flúe cara a esta medi a nte a propi e dade de capila r i d ade da m esma. Máis a d iante, e n 19 6 3, chegaría o rotulad o r de punta acrílic a , c o mer- c i alizado p ola empresa xapone s a Pentel. A día de h oxe os rotuladores profesionais destacan pola súa enorme gama de cores e a súa versatilidade twin (puntas diferentes e n cada extremo). En común teñen todos a súa tinta non permanente co n base de a l col e a posibilidade de reencherse na maioría dos ca- s o s. Os má is coñecidos son os Copic da empresa xaponesa Too, pero practicamente son todos moi parecidos tanto en calidade como en ca- racterísticas (como poden ser os Neopiko, Touch, OTR, Alpha Design ou Tria). podes seguir o noso blog especializado lata de ferramentas para coñecer máis sobre materiais e técnicas. (http://latadeferramentas.blogspot.com) 44

2010 © Cerditos de Guinea Cómics O Manual de emerxencia de banda deseñada é parte da nosa filosofía Guinea Verde, polo que non imprima este documento se non é estritamente necesario.

Manualdeemerxenciadebd

by macapredi on Dec 16, 2009

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 4

Statistics

Manualdeemerxenciadebd — Document Transcript