2010 11-05-colloquium gaillot

163 views
107 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
163
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

2010 11-05-colloquium gaillot

  1. 1. Tekst colloquium Kompas op de toekomst – 5 november Antwerpen – Mgr. Gaillot op emeritaat  Vertel kort de geschiedenis van Jona, met bijzondere aandacht voor de manier waarop in die beweging werk wordt gemaakt om jongeren ruimte te geven tot groeien in een ‘profetisch’ op de wereld betrokken zijn.  Welke concrete initiatieven, engagementen hebben jullie in die zin al genomen?  Waar plaatsen jullie zich ten overstaan van het ‘instituut’ kerk? Waarom?  Als de kerk (als instituut) voor een ‘profetisch christendom’ zou kiezen, hoe zou ze dat dan moeten aanpakken?  Zijn véél jongeren aanspreekbaar voor jullie aanbod?  Biedt de school, en het godsdienstonderwijs in het bijzonder, ook eigen kansen om jongeren op een maatschappij-betrokken manier met de Bijbel te leren omgaan?(slide 1: profeet)Goedemorgen!Een profeet orakelt niet. Het is geen door planten en andere snuiverijen bezoedeldmens die oreert over hoe de toekomst zal verlopen.Integendeel.Een profeet handelt: in woorden, in daden, in een getuigenis. Handelen is geaard,met de voeten op de grond, weten waarmee je bezig bent. Orakelen daarentegen iszweven zonder houvast, is spreken naar de mond van de toehoorder en is jezelfwegtrekken uit de wereld.Het verhaal van Jona dat ik vandaag zal proberen te brengen vanuit mijn eigenpersoonlijke ervaring probeert iets te vertellen over dat profetisch handelen.#1 Maarten Devos
  2. 2. START(slide 2: Sint-Maarten en Remi)Het verhaal van Jona is concreet begonnen uit het profetisch handelen van 1priester, priester Johan. Hij was bereid om jongeren, nu 10 jaar geleden, fysiek enpsychisch ruimte te geven op zijn parochie. Vanuit het geloof dat onze bedoelingengoed waren en dat de Kerk ruimte moest maken voor jongeren heeft hij een boostgegeven aan onze ideeën.Anekdote inrichting lokalen: – zolderruimtes PC Sint-Maarten – zelf opgeknapt door onze jongeren – belangrijk proces van groepsvorming – vrij confronterend voor de kerkfabriek.We zijn priester Johan daarvoor dankbaar tot op vandaag.Daarnaast was er de inhoudelijke rol van WTM, de werkplaats voor theologie enmaatschappij, waar Remi Verwimp en Elke Vandeperre ons voortdurend hebbenuitgedaagd om na te denken over onze groep en de overtuigingen in onze groep.Wat tien jaar geleden begonnen is met een 1ste leerhuis over de 10 woorden is nueen deel van onze visie geworden. Daar start mijn persoonlijk verhaal, in datleerhuis.Anekdote leerhuis: – als student in de lerarenopleiding godsdienst – geconfronteerd worden met bevrijdende exegese: aandacht voor het literaire, voor de ontstaanscontext, voor politieke situaties achter de tekst. – Zowat het meest openbarende was het lezen op het niveau van het jaar 70 (joodse oorlog) of 100. – gedrevenheid én openheid van Remi en Elke als ideaal koppel. – Aandacht voor onze persoonlijke verhalen.Mijn verhaal is zo gestart in dat leerhuis. En dat is typisch voor Jona: het is eenplaats van verhalen, waar verhalen samenkomen, waar interpretaties afgewogenworden aan elkaar. Het is een vrije ruimte van zinzoeken. Dat is een kwetsbareopstelling. En probeer dat maar eens te verkopen in een promotiefolder.#2 Maarten Devos
  3. 3. GESCHIEDENIS(slide 3: Olla)Voor ik verder ingaan op het profetische in onze beweging wil ik kort nog even dehistorie schetsen van Jona:Het begon allemaal met de vereniging Olla Podridadie activiteiten organiseerde opbasis van – ontmoeting: klapcafé, tijdschrift, andere agenda, – geloofsinhoud: leerhuis en avondmomenten in de lieve leegte, – cultuur: film, poëzie en muziek – engagement: migrantencentrum, Compostella, oprichten SofiaEn toen.... toen hield het opeens op. We zaten na 4 jaar op een BBQ samen met nogmaar 5 mensen. Einde verhaal... of niet. Daar beslisten we om het over een andereboeg te gooien en nieuwe mensen aan te spreken.Olla Podrida was een experiment gebleven. Een werkplaats waar jonge mensenpuzzelstukken van hun persoonlijk leven samen konden leggen tot een zinvolgeheel. Na vier jaar en een eerste generatie jongeren was het tijd voor een groteevaluatie en bijsturing. Het verlangen was gegroeid om nieuwe mensen aan tespreken met een geëngageerd christelijk verhaal.(slide 4: Jona)Toen is Jona geboren. Ik had het geluk vrijgesteld te mogen zijn als deeltijdsparochieassistent en kon tweewekelijks vorming en ontmoeting organiseren. En wehadden geluk: we kregen heel wat jongeren erbij. We organiseerden leerhuizen,bowling- en badmintonavonden, debatten, interreligieuze activiteiten en zoveelmeer. Zeer gevarieerd en zeer boeiend, maar vooral telkens vanuit bijbelseinspiratie en met maatschappelijke insteek. Zo startten we 7 jaar geleden met eenbijbelweekend dat tot op vandaag zowat de spil is van onze hele beweging én elkjaar in een mum van tijd volzet is.#3 Maarten Devos
  4. 4. Doorheen de jaren is steeds ook het profetische van belang geweest, vooral in onzeblijvende overtuiging om het evangelie aan concreet engagement te binden.Moeilijk, maar in onze ogen de enige optie als jonge christenen.Daar komt ook het verhaal van de profeet Jona binnengewaaid. Jona verwoordt alskleine profeet de uitgangspositie van veel jongeren vandaag. Die zijngeconfronteerd met klimaatproblemen, een stijgend aantal zelfmoorden endepressies, drugsgebruik, werkloosheid enerzijds en een almaar toenemendetijdsdruk anderzijds. Het liefst van al wil je dan schuilen in je eigen cocon of hardweglopen.In eerste instantie doet de profeet Jona dat ook: weglopen, naar het einde van detoen gekende wereld: Tarsis. Weg van het onrecht en brute geweld van de mensenin Nineve, een stad van verderf en wanhoop. Maar op zijn bootreis stormt het in zijngedachten en gevoelens. Diep vanbinnen schreeuwt een Stem van verlossing, eenStem van licht in het donker en van geloof in mensen. In hoofdstuk 2 toont denovelle aan dat de joodse traditie een traditie van aanpakken is, een traditie vanwoorden die vlees worden. Bij de Heer is redding! (Jon 2,10b)Door een kritisch-constructieve blik op kerk en samenleving wilden we geloven ineen wereld die de moeite waard is voor iedere mens. Door vorming en ontmoetingte stimuleren tussen jonge mensen, geboeid door het Jezusverhaal, wilden weprofetisch zijn. Dat wil zeggen: leren kijken, luisteren en spreken met de ogen, orenen mond van de Eeuwige. Jongeren verkeren immers, ten aanzien van hunchristelijke roots en de samenleving, vaak tussen niet meer anti en nog nietthuisgekomen.Die thuiskomst is voor ons de kern van zingeving en levensbeschouwing: eigenlevensbeschouwelijke keuzes maken en zelf in de maatschappij de Naamvormgeven. Voor ons staat het goddelijke niet zomaar vast. Je kunt er aan twijfelenof het zelfs ontkennen. Het belangrijkste is dat Jona een plaats kan zijn waar je eenStem kunt ontdekken die zin en richting geeft aan het leven. Wat ons dan christelijkmaakt, is dat we die Stem vaak zoeken in de joods-christelijke traditie.#4 Maarten Devos
  5. 5. VANDAAGEn dan komen we op vandaag. Een punt waar we 7 jaar geleden ook al eensstonden, al zijn we nu met meer dan vijf! De eerste jongeren zijn nu oudergeworden, zo rond de dertig. En de jongste zijn nu rond de 24. Heel watgezinssituaties zijn nu ook veranderd: getuige mezelf die nu al papa ben van 2 jongekinderen!(slide 5: tagcloud visietekst Jona)Vorig jaar hebben we daarom een uitgebreide enquête gehouden bij onze basis overde identiteit van Jona. Daarop zijn we begonnen met het schrijven van een nieuwevisietekst. Tussen de starttekst en de uiteindelijke visietekst hebben we met diversevrijwilligers uitgebreide gesprekken gevoerd om tot een aantal fundamentele keuzeste komen voor de toekomst van onze beweging.Een half jaar schrijven en nadenken over onze identiteit heeft ons deugd gedaan endoet ons vermoeden dat we al tien jaar in een goede bedding zitten. Mensen dieons vinden, laten ons niet meer los.We kwamen tot de conclusie dat deze zaken bepalend zijn voor onze identiteit: – het joods-christelijke, – actief pluralisme, – netwerk aan de basis, – verandering ten goede, – maatschappelijke en politieke betrokkenheid, – ecologie, – gezinsvriendelijkheid en de – dialoog tussen verschillende generaties.Ik wil hier nog 2 zaken nader toelichten:Christelijk betekent dat onze werking altijd: – vertrekt vanuit de christelijke traditie en haar joodse bronnen. We creëren – ruimte om in alle vrijheid te spreken over religie in al haar betekenissen. – Agnostici, atheïsten en anders-overtuigden zijn daarom welkom om met ons samen na te denken over wat die erfenis concreet kan beteken in het persoonlijke en maatschappelijke leven. – nooit exclusief op. Integendeel. We vinden het belangrijk actief mee te werken aan een maatschappij waar mensen in een open dialoog kunnen#5 Maarten Devos
  6. 6. treden met elkaar over wat zin geeft aan het leven.Het ecologische vraagstuk houdt ons heel erg bezig. In het spoor van deecofeministische theologie en de bevrijdingstheologie willen we zorgen voor onzenoodlijdende schepping. Als jongeren zijn we geconfronteerd met het feit dat dezeaarde begrensd is. Daarom willen we nu al in onze initiatieven de ecologischealternatieven zoveel mogelijk toepassen. In onze organisatie is het een voortdurendaandachtspunt. We zijn geen milieubeweging, maar vinden het onze profetischetaak om de natuurlijke band tussen christendom en ecologisch bewustzijn uit tedragen. De toekomst zal groen en duurzaam zijn of ze zal niet zijn. Jona wil daaromop een creatieve manier duurzame alternatieven in de praktijk omzetten. Het isonze heilige plicht.EN DE KERK?(slide 6: de kerk)En hoe is dan de verhouding met de Kerk?Ik zou het zo formuleren: Uit de margeWe laten ons er niet uitgooien omdat we vinden dat we evangelisch bezig zijn, maarwe voelen ons zeker niet altijd verwant met de Rooms-katholieke Kerk.We kick some ass!We laten het niet na om ons gedacht te zeggen en dat ook ruim te verspreiden. Datwordt ons niet altijd in dank afgenomen, maar wij zien het als een schreeuw doorhet woestijnlandschap van de Kerk. Een schreeuw die misschien ooit gehoord enopgepikt zal worden door een verloren zwerver in die Kerk. Ik hoop het.Met Jona willen we het woord ‘christelijk’ ook losmaken van het louterinstitutionele. Dat is niet eenvoudig. Want met zon manier van geloven word je inde periferie van de kerk geplaatst. Er is soms steun, meestal van enkelingen, maardie is nooit onvoorwaardelijk. Dat er zon periferie rond de kerk ontstaat, metbewegingen als Jona, toont de centraliserende en restauratieve tendens binnen dekerk aan. Getuige de uitspraken van Léonard die absoluut niet verrassend zijn voormij? Voor jullie waarschijnlijk ook niet! Wiens brood men eet, diens woord menspreekt.Wij wensen onszelf alvast niet buiten de kerk te plaatsen. Toen de profeet Jona inde buik van de grote vis tot de kern van zijn roeping kwam, besefte hij ook dat hijnaar Nineve moest. Het is niet voldoende om aan de kant te staan schreeuwen. Als#6 Maarten Devos
  7. 7. we beweging willen vormen, dan moeten we ook beweging maken in de kerk. Wemogen als jonge mensen de kerk confronteren met hoe wij de traditieherinterpreteren, al is dat geen makkelijke oefening. Velen van ons zijn ontgoocheldin de kerk en de kerk zelf lijkt ook niet onmiddellijk van plan om haar structuren endogma’s ter discussie te stellen. Nochtans is dat laatste voor ons de enige manierom dichter te komen bij het visioen van het koninkrijk van God.PROFETISCH BLIJVEN(slide 7: de toekomst)Wat de toekomst brengt, is onzeker. Onze beweging is al tien jaar gekenmerkt dooreen voortdurend zoeken en herdenken van waar het nu eigenlijk om draait. Dievoortdurende zoektocht is ook verankerd in onze visietekst. Net omdat we ervanovertuigd zijn dat het de enige manier is om niet vervreemd te raken van dedebatten in onze samenleving.Jona staat in elk geval nog voor twee grote uitdagingen: het wisselen van generatiesen de restauratieve tendens in vele christelijke kerken. 1. We starten een nieuwe jongerengroep. We zijn niet bang van hun vragen en kritiek, we zien er naar uit. We willen ook voor jongeren een plaats van inspiratie zijn. 2. Het moeilijke actualiseringsproces binnen de kerk heeft grote gevolgen voor Jona. Heel wat van onze jonge mensen komen in een moeilijke spreidstand terecht: het verstand uitschakelen en in de klassieke parochie blijven geloven, of een hedendaags antwoord durven formuleren op de vele maatschappelijke uitdagingen. Ofwel vervreemd je van je traditie, ofwel van de maatschappij. Een beetje zoals Ruth, de Moabitische: een vreemdeling in eigen land. Het voorbeeld van onze kleine beweging en de zin die mensen vinden in het samenkomen rond onze oerverhalen kan een getuigenis zijn van een brug over de kloof tussen geloof en samenleving.#7 Maarten Devos
  8. 8. VRAGEN  Als de kerk (als instituut) voor een ‘profetisch christendom’ zou kiezen, hoe zou ze dat dan moeten aanpakken?Profeten zijn confronterend omdat ze uitdagen om woorden in daden om te zetten.Ik zou graag een eerste profetische stenen tafel voorleggen aan de Kerk metvolgende zaken:(slide 8: stenen tafel) 1. Gij zult het woord God opnieuw uitvinden 2. Gij zult u instituut confronteren met de bevrijdende boodschap van Jezus van Nazareth 3. Gij zult open staan voor verscheidene interpretaties 4. Gij zult dienaar zijn en zo koninklijk worden 5. Gij zult de volgende 5 geboden met de basis van uw Kerk opstellen.  Zijn véél jongeren aanspreekbaar voor jullie aanbod?Enkele cijfers maken jullie misschien wat wegwijs:(slide 9: cijfers) – In tien jaar mochten we meer dan 100 jongeren tussen 18 en 30 verwelkomen. – Een gemiddeld leerhuis was vroeger rond de 15, nu slechts 8 personen – Onze weekends zijn steeds volboekt, meestal rond de 22 personen – We zien nu ongeveer een 25-tal echt actieve leden regelmatig terugkeren – Onze nieuwsbrief heeft nu 159 leden, zorg dat je de 160ste bent. Je krijgt géén prijs als je de 200ste bent! – De jongerengroep zal uit zowat 10 jongeren tussen 17 en 20 bestaan.#8 Maarten Devos
  9. 9.  Biedt de school, en het godsdienstonderwijs in het bijzonder, ook eigen kansen om jongeren op een maatschappij-betrokken manier met de Bijbel te leren omgaan?(slide 10: bijbeldidactiek, narrativiteit)Een heel apart verhaal – en toch niet – is het bijbels godsdienstonderwijs. Mijnovertuiging is dat de enige weg naar een zinvolle godsdientles de narratieve weg is.We zijn dus niet zo slecht bezig in het godsdienstonderwijs. Want het narratievekrijgt heel wat aandacht: zie de hermeneutische knooppunten als basis van hetleerplan.Toch is er 1 grote leemte: een bevrijdende bijbeldidactiek. In vrijwel geen enkelhandboek wordt de kerkelijke lezing of intuïtieve lezing doorbroken. En in geen bijnageen enkel handboek zal je politieke of materialistische interpretaties aantreffen.De laatste 60 jaar, na Vat II, hebben ons heel wat boeiende leeswijzen opgeleverddie op de koop toe nog relevant zijn voor jongeren vandaag en daarvan is bitterweinig van te merken in het godsdienstonderwijs. Dat is echt jammer.#9 Maarten Devos

×