γ. Συναισθήματα - Συναισθηματική νοημοσύνη

6,488 views
6,401 views

Published on

Ερευνητική Εργασία
"Η έννοια του εαυτού: Αυτοεικόνα, Αυτοεκτίμηση και Διαχείριση συναισθήματος"
Γενικό Λύκειο Καρέα
2012-2013
Υπεύθυνη καθηγήτρια: Κριπαροπούλου Αντιγόνη

0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
6,488
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1,453
Actions
Shares
0
Downloads
123
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

γ. Συναισθήματα - Συναισθηματική νοημοσύνη

  1. 1. 1ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ•ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ•ΕΙΔΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ•ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΛΥΚΕΙΟ ΚΑΡΕΑ 2013ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Β’ ΛΥΚΕΙΟΥΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΚΡΙΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
  2. 2. 2Ερευνητική ομάδαΜανουηλίδου ΑνατολήΜεγαγιάννη ΜαρίαΜπαλωμένου ΟλίναΜποτσιαλά ΘεοδώραΣταματοπούλου ΚωνσταντίναΧουσέας Διονύσης
  3. 3. 3ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ1. Περίληψη2. Πρόλογος3. Εισαγωγή4. Θεωρητικό μέρος – Προβληματική θέματός του5. Μεθοδολογία6. Συμπεράσματα – Κριτική και αυτοκριτική αποτίμηση
  4. 4. 4ΠΕΡΙΛΗΨΗΗ ερευνητική μας εργασία χωρίζεται στο θεωρητικό και στο πρακτικό της μέρος.Αρχικά αφού επισκεφτήκαμε διάφορες ιστοσελίδες συλλέξαμε πληροφορίες σχετικάμε τις έννοιες του συναισθήματος, της συναισθηματικής νοημοσύνης και τηςενσυναίσθησης. Στη συνέχεια για να κατανοήσουμε σε βάθος αυτές τις έννοιεςασχοληθήκαμε με μελέτες περιπτώσεων και παιχνίδια ρόλων. Καταλήξαμε στοσυμπέρασμα ότι το συναίσθημα είναι η έκφραση του εσωτερικού κόσμου τουατόμου σε συνδυασμό με στοιχεία της συμπεριφοράς του. Εξωτερικεύεται μεδιάφορους τρόπους όπως π.χ. εκφράσεις του προσώπου. Επιπλέον η μελέτη σχετικάμε τη συναισθηματική νοημοσύνη μας απασχόλησε ιδιαίτερα καθώς μας δίδαξε τησημασία της αναγνώρισης αλλά και του σωστού χειρισμού των συναισθημάτων.Συνειδητοποιήσαμε ότι ο έλεγχος των συναισθημάτων μας και χαρακτηριστικά όπωςη υπομονή, η κατανόηση, και η αποδοχή του άλλου μπορούν να συμβάλλουν στηβελτίωση των προσωπικών και διαπροσωπικών μας σχέσεων.
  5. 5. 5ΠΡΟΛΟΓΟΣΤο θέμα του φετινού μας project ήταν η ψυχολογία. Η ομάδα μας που αποτελείταιαπό πέντε κορίτσια και ένα αγόρι επέλεξε να ασχοληθεί με τα συναισθήματα. Όλοιμας θέλαμε να μάθουμε να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματα μας αλλά και τωνάλλων ανθρώπων γύρω μας , ώστε να είμαστε ικανοί να βοηθήσουμε τον εαυτό μαςαλλά και εκείνους σε οποιαδήποτε περίπτωση. Καθοδηγήτρια μας σε αυτό τοαπίστευτα μαγικό και όμορφο ταξίδι ήταν η καθηγήτρια μας , η ΑντιγόνηΚριπαροπούλου . Η βοήθεια της ήταν καθοριστική για την ολοκλήρωση της έρευναςμας αλλά και στο να γνωρίσουμε καλύτερα τους ίδιους τους εαυτούς μας. Για αυτότον λόγο την ευχαριστούμε μέσα από την καρδιά μας.
  6. 6. 6ΕΙΣΑΓΩΓΗΣε αυτή την ερευνητική εργασία ασχοληθήκαμε με τα συναισθήματα.Εξετάσαμε τα εξής υποθέματα : τα είδη των συναισθημάτων, τη συναισθηματικήνοημοσύνη και την ενσυναίσθηση. Η εμβάθυνση στον κόσμο των συναισθημάτωνείχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί καταφέραμε να μιλήσουμε περισσότερο με τηνκαρδιά μας από ότι με το στόμα μας. Στόχος μας να έρθουμε πιο κοντά με τουςάλλους και στην προκειμένη περίπτωση με τα υπόλοιπα άτομα της ομάδας πουδουλέψαμε μαζί. Πιστεύουμε πως μέσα από το ταξίδι αυτό θα έχουμε την ευκαιρίααπό εδώ και πέρα να αναγνωρίζουμε τόσο τα δικά μας συναισθήματα όσο και τωνάλλων ανθρώπων γύρω μας. Η ερευνητική εργασία είναι σημαντική γιατί μας βοηθάνα βελτιώνουμε τις διαπροσωπικές μας σχέσεις.Όσον αφορά το χωρισμό των υποθεμάτων εργαστήκαμε όλοι μαζί και αποφασίσαμενα βρει ο καθένας πληροφορίες για ότι του φαίνεται ενδιαφέρον. Έτσι η Ολίναασχολήθηκε με τα είδη των συναισθημάτων και βρήκε πληροφορίες για αυτά, ηΜαρία ασχολήθηκε με τη συναισθηματική νοημοσύνη, η Λώρα με τηνενσυναίσθηση, η Κωνσταντίνα για τη δυσκολία έκφρασης των συναισθημάτων, ηΑνατολή με τον ορισμό των συναισθημάτων και ο Διονύσης .
  7. 7. 7ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ-ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΤΟΥΣυναίσθημαEίναι μια κατάσταση που περιλαμβάνει το προσωπικό βίωμα, την έκφρασή του σεεπίπεδο συμπεριφοράς και τις φυσιολογικές αλλαγές του ανθρώπινου οργανισμούπου το συνοδεύουν. Είναι δηλαδή μια εσωτερική κατάσταση του ατόμου, μια«μοναχική» εμπειρία. Υπάρχει η λεκτική έκφραση του συναισθήματος, π.χ. «είμαιλυπημένος» και η μη-λεκτική έκφραση του συναισθήματος (έκφραση προσώπου,τόνος φωνής, κινήσεις και στάση του σώματος).Οι συναισθηματικές αντιδράσειςσυνδέονται με φυσιολογικές αντιδράσεις, που κατευθύνονται από το αυτόνομοκεντρικό σύστημα (κοκκινίζουμε, οι κόρες των ματιών μεγαλώνουν, τα χέριαιδρώνουν κ.α.)
  8. 8. 8
  9. 9. 9• Είδη συναισθημάτωνΤα συναισθήματα χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες : θετικά καιαρνητικά .Αρνητικά συναισθήματα : είναι, για παράδειγμα: η απάθεια, η θλίψη, οφόβος, το μίσος, η ντροπή, η λύπη, η αγανάκτηση, ο θυμός, η εχθρότητα.Θετικά συναισθήματα :είναι, για παράδειγμα: το ενδιαφέρον, οενθουσιασμός, η έκπληξη, το γέλιο, η ενσυναίσθηση, η δράση, ηπεριέργεια.Ekmen & Friesen (1971): Έξι πρωτογενή συναισθήματα που βασίζονταιστη γενετική κληρονομιά του ανθρώπινου είδους: θυμός, φόβος, χαρά,λύπη, έκπληξη και αηδία. Τα δευτερογενή θεωρούνται προσμίξεις αυτώντων 6 βασικών.Lazarus (1991) Οι γνωστικές εκτιμήσεις παρουσιάζουν απεριόριστηποικιλία ώστε να είναι σε θέση να διαφοροποιούν όλες τιςσυναισθηματικές εκφάνσεις.Strongman (1987): Τα συναισθήματα δεν είναι μία ομοιογενήςκατηγορία. Ο φόβος και ο θυμός σχετίζονται με αισθήματα μεγάληςέντασης και περιφερική διέγερση. Συναισθήματα, όπως η λύπη, είναιχαμηλής έντασης, που δε συνοδεύεται από περιφερική διέγερση.
  10. 10. 10• Αρνητικά συναισθήματαΤο κύριο χαρακτηριστικό των αρνητικών συναισθημάτων είναι ότιπεριορίζουν το άτοµο σε μία συγκεκριμένη αντίδραση, για κάθε αρνητικόσυναίσθημα που βιώνει και προκαλούν την αντίστοιχη αλλαγή στονευρικό μας σύστημα(ταχυκαρδία, εφίδρωση κτλ). Για παράδειγμα, οφόβος ωθεί μόνο στην αποφυγή (είτε μέσω φυγής, είτε μέσω επίθεσης)και ο θυµός μπορεί μας ωθεί μόνο στην επίθεση (άμεση ή έμμεση,δηλαδή επίθεση στον άλλο ή στον εαυτό μας, όταν δεν εκφράζουμε τονθυμό μας).Όσοι βιώνουν αρνητικά συναισθήματα είναι καταδικασμένοι ναακολουθήσουν µια συγκεκριμένη συμπεριφορά, εντός τουσυγκεκριμένου πλαισίου δράσης, που υπαγορεύει το κάθε αρνητικόσυναίσθημα. Για παράδειγμα, ένα άτομο που φοβάται, δεν θακαταφύγει σε συμπεριφορές που προϋποθέτουν ευρηματικήεπεξεργασία του ερεθίσματος του φόβου και καθαρό μυαλό ή ηρεμονευρικό συστημα, οπότε δεν μπορεί να έχει ποικιλίααντιδράσεων/λύσεων. Δεν έχει την ψυχραιμία εκεινη την στιγμή νασκεφτεί, οπότε αντιδρά ενστικτωδώς.Τα αρνητικά συναισθήματα μακροπρόθεσμα μπορεί να οδηγήσουν σεµια διαρκή βίωση αρνητικών συναισθημάτων ή κατάθλιψη. Οσυνεχόμενος περιορισμός στις συμπεριφορές/αντιδράσεις μας,προωθεί την εμπλοκή μας σε ένα φαύλο κύκλο αρνητικώνσυναισθημάτων/συγκεκριμένων συμπεριφορών, που εμποδίζει τηνπροσωπική ανάπτυξη και ωρίμανση.Για παράδειγμα :1.Ο φόβος οξύνει τις αισθήσεις (ακοή πιο λεπτή, όραση πιο καθαρή, τοσώμα σε εγρήγορση, ο εγκέφαλος σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης). Τοπρωταρχικό καθήκον του φόβου είναι να εξασφαλίσει την προστασίαμας,π.χ. το να στρίψουμε εγκαίρως το τιμόνι για να αποφύγουμε έναατύχημα. Όταν όμως είναι υπερβολικός το άτομο μας παραλύει π.χ. οφόβος κινδύνου στο σκοτάδι ή σε ένα έρημο δρόμο.2.Ο θυμός είναι μία αντίδραση στην απογοήτευση και στην αδικία.Προσφέρει την ενέργεια της αυτοεπιβεβαίωσης. Χρησιμεύει στηνδιατήρηση των σωματικών, ψυχολογικών ή κοινωνικών ορίων και στην
  11. 11. 11υπεράσπιση των δικαιωμάτων μας. Εμφανίζεται στην έλλειψη σεβασμούόσον αφορά την ακεραιότητα μας, μας προειδοποιεί για τις ανάγκες μας,τόσο τις σωματικές όσο και τις ψυχικές επιτρέποντας μας ναεναρμονίζουμε τις σχέσεις μας με τους άλλους.3.Η λύπη συνοδεύει την διεργασία του πένθους. Ξυπνάει από μίααπώλεια, έναν χωρισμό. Υπογραμμίζει το κενό και την έλλειψη. Η λύπηδεν είναι κατάθλιψη. Τα δάκρυα της αληθινής λύπης δεν κρατούν πολύκαι ανακουφίζουν. Η λύπη είναι μια θετική διεργασία, ενώ η κατάθλιψημας φυλακίζει και συντηρεί μία νοσηρή κατάσταση.• Θετικά συναισθήματαΤο θετικό συναίσθημα μπορεί να οριστεί ως το συναίσθημα πουπροκαλεί ψυχική (ίσως και σωματική) ευχαρίστηση στο άτομο, που τοκάνουν να αισθάνεται καλά με τον εαυτό του και με το περιβάλλον του.Τα θετικά συναισθήματα μπορεί να αποτελέσουν πολύτιμο βοηθητικόεργαλείο για πολλούς ανθρώπους και να τους βοηθήσουν ναανταποκριθούν αποτελεσματικότερα στις απαιτήσεις του περιβάλλοντόςτους.Αν ένα άτομο χαρακτηρίζεται από θετικά συναισθήματα θα είναι σεγενικές γραμμές πιο αισιόδοξο για το μέλλον του και ενδεχομένωςλιγότερο αυστηρό με τον εαυτό του με αποτέλεσμα να έχει μια γενικήευεξία. Αυτό βοηθάει στο να επιτευχθούν οι στόχοι του πιο εύκολαεπειδή το άτομο συνεχίζει να προσπαθεί για τους στόχους αυτούς ακόμηκαι σε αντίξοες συνθήκες, σε αντίθεση με ένα άτομο που επικεντρώνεταιστα αρνητικά συναισθήματα με αποτέλεσμα να εγκαταλείπει τηνπροσπάθεια.Επίσης είναι πιθανό το άτομο αυτό να αναπτύσσει πιο πολλές καιποιοτικά καλύτερες σχέσεις με τους γύρω του σε σχέση με κάποιον πουβιώνει συνεχώς αρνητικά συναισθήματα. Όλοι θέλουν να τουςπεριτριγυρίζουν άτομα που έχουν θετική διάθεση γιατί μπορεί να τουςτην μεταδώσει και κατά συνέπεια να νιώσουν και οι ίδιοι καλά.Επομένως ένα άτομο με θετικά συναισθήματα κοινωνικοποιείται πιοεύκολα και προσαρμόζεται πιο εύκολα σε νέα περιβάλλοντα.Μακροπρόθεσμα, τα θετικά συναισθήματα οδηγούν σε μια διαρκή
  12. 12. 12βίωση θετικών συναισθημάτων και σε μια συνεχόμενη διεύρυνση τουορίζοντα του μυαλού μας, μέσω του μηχανισμού της ατέρμονηςανελισσόμενης αλυσίδας (Upward Spiral) και με αυτόν τον τρόποσυμβάλλουν στην προσωπική ανάπτυξη, ωρίμανση και ολοκλήρωσημαςΓια παράδειγμα :1.Η χαρά κάνει τους χτύπους της καρδιάς πιο δυνατούς, πιο αργούς, μίαγλυκιά.. ζεστασιά μας κυριεύει, το αίμα κυκλοφορεί, ποτίζει το σώμα,ελευθερώνει από τις εντάσεις. Η χαρά είναι αγαλλίαση του σώματοςκαι του πνεύματος. Νιώθεις ολοκληρωμένος, ενωμένος,συγκεντρωμένος.• Διαφορετικά συναισθήματα φαίνεται να σχετίζονται μεδιαφορετικά πρότυπα σωματικής διέγερσης.Ax (1953): Ο θυμός και ο φόβος σχετίζονται με διαφορετικάπρότυπα διέγερσης. Η πίεση του αίματος και η θερμοκρασία τουπροσώπου ήταν υψηλότερη για το θυμό, ενώ η θερμοκρασία τουδέρματος χαμηλότερη. (Θυμός-επινεφρίνη, φόβος-νορεπινεφρίνη.)Wilson: Συχνά το συναίσθημα που νιώθουμε σε μία κατάστασηδιαμορφώνεται από τις προσδοκίες που έχουμε για το πως θα νιώσουμε(προσδοκητικό άγχος)• Προγνωστικά συναισθήματαΑν μας χτυπήσει κάποιος ξαφνικά στο πρόσωπο μπορεί να βιώσουμεσυναίσθημα προτού ερμηνεύσουμε το γεγονός.• Η συναισθηματική ζωή του ανθρώπου παρουσιάζεται υπό τρειςκυρίως μορφές :
  13. 13. 131. Την μορφή των ατομικών συναισθημάτων που αφορούν στο ίδιομας το πρόσωπο (π.χ. το αυτοσυναίσθημα που εκφράζεται ως υπεροψία,ματαιοδοξία , τιμή , άμιλλα , επιθυμία , φόβο ή θυμό )2. Την μορφή των κοινωνικών συναισθημάτων τα οποίαδιακρίνονται σε συμπαθητικά ( φιλία , στοργή , γενναιοδωρία ,καλοσύνη, ελεημοσύνη ) και σε αντιπαθητικά (μίσος , φθόνος ,ζηλοτυπία, αντιπάθεια , χαιρεκακία )3. Την μορφή των ανώτερων , απρόσωπων συναισθημάτων(καλαισθητικό , ηθικό )• Γνωρίσματα συναισθημάτωνΔιαθέσεις είναι συναισθηματικές καταστάσεις με μικρή ένταση, λίγεςμεταβολές και μεγάλη διάρκεια. Αψιθυμίες (πάθη) είναι συναισθήματαμεγάλης έντασης, με σύντομη συνήθως διάρκεια και έντονεςφυσιολογικές αλλαγές (π.χ. έκρηξη οργής)Δυναμικότητα συναισθήματοςΤα συναισθήματα έχουν την ιδιότητα να ωθούν τον άνθρωπο σε κάποιεςενέργειες και να τον απωθούν από κάποιες άλλες. Τα βαθύτερασυναισθήματα μας τα πάθη και οι επιθυμίες μας είναι ουσιώδεις«καθοδηγητές» και η ύπαρξη του ανθρώπινου είδους οφείλει πολλάστη δύναμη τους και στην επιρροή τους πάνω στην ανθρωπινήδραστηριότητα. Αυτή η δύναμη είναι εκπληκτική: μόνο μια πανίσχυρηαγάπη μπορεί να ωθήσει κάποιον να ξεπεράσει την άποψη της λογικήςκαι να βασιστεί στη άποψη της καρδιάς. Με άλλα λόγια τασυναισθήματα παίζουν ένα σημαντικό ρόλο στη διαδικασία που οδηγείαπό τα κίνητρα στη δράση και κάτω από ορισμένες συνθήκες μπορούν ναλειτουργήσουν και από μόνα τους ως κίνητρα. Πχ σπασμωδικές καιασυλλόγιστες ενέργειες σε κατάσταση πανικού.
  14. 14. 14• ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ (EQ) : Με τον όροσυναισθηματική νοημοσύνη νοείται ”η ικανότητα να αναγνωρίζει κανείςτα δικά του συναισθήματα, να τα κατανοεί και να τα ελέγχει. Είναι επίσηςη ικανότητα να αναγνωρίζει και να κατανοεί τα συναισθήματα τωνανθρώπων γύρω του και να μπορεί να χειρίζεται αποτελεσματικά τόσο ταδικά του συναισθήματά του όσο και τις διαπροσωπικές του σχέσεις”.«Πρόκειται για μια μορφή κοινωνικής νοημοσύνης που περιλαμβάνει τηνικανότητα αναγνώρισης των δικών μας συναισθημάτων και τωνσυναισθημάτων των άλλων, διάκρισης μεταξύ των συναισθημάτων καιχρήσης της πληροφορίας (που απορρέει από τα συναισθήματα) για τηνκαθοδήγηση της σκέψης και των πράξεων μας»Η συναισθηματική νοημοσύνη περικλείει την ικανότητα νααντιλαμβάνεσαι με ακρίβεια, να εκτιμάς και να εκφράζεις τοσυναίσθημα, την ικανότητα να αναδύεις και να γεννάς συναισθήματαόταν αυτά βοηθούν τη σκέψη, την ικανότητα να καταλαβαίνεις τοσυναίσθημα και την συναισθηματική γνώση και την ικανότητα ναελέγχεις τα συναισθήματα ώστε να προωθείς τη συναισθηματική καιδιανοητική σου ανάπτυξη.
  15. 15. 15Η συναισθηματική αυτογνωσία, η ευαισθησία και οι διαχειριστικέςικανότητες είναι αυτές που μας βοηθούν να μεγιστοποιήσουμε τηνμακροπρόθεσμη ευτυχία και επιβίωσή μας…Ο Γκαίτε είχε πει “είμαστε σχηματοποιημένοι και διαμορφωμένοι απόαυτά που αγαπάμε“, και πιθανά η ευφυΐα είναι ένα “καλούπι” δοσμένοαπό την καρδιά. Μία ευφυΐα επικεντρωμένη στην καρδιά, είναιεπικεντρωμένη στον Εαυτό και επομένως έχει μια υπεράνθρωπη καιδιαπροσωπική σύνδεση. Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι μιαουσιαστική κατανόηση των όσων μαθαίνουμε και όταν η μάθηση ριζωθείστην καρδιά, καθώς και στο μυαλό, το μάθημα θα έχει μετατραπεί σεσοφία…Οι γυναίκες θυμούνται καλύτερα τις στιγμές εκείνες της ζωής τους πουέχουν επηρεαστεί συναισθηματικά επειδή ο εγκέφαλος τους είναιοργανωμένος να φυλάσσει στη μνήμη του τα έντονα συναισθήματα καιαυτό λόγω της ύπαρξης ενός σημαντικού δεσμού μεταξύ της γνωσιακήςσυμπεριφοράς και της δομής του εγκεφάλου που δραστηριοποιείταιόταν δέχεται ένα συναισθηματικό ερέθισμα…Οι γυναίκες κινητοποιούν εννέα περιοχές του εγκεφάλου τους για να“απαθανατίσουν” το συναίσθημα ενώ οι άνδρες μόνο δύο. Και ηαντίδραση των νευρώνων των γυναικών είναι επίσης μεγαλύτερη απόαυτή των ανδρών, όλα αυτά αποτελούν και μια εξήγηση για το πώς ηκατάθλιψη προσβάλλει περισσότερο τις γυναίκες αφού γι´ αυτές είναιπολύ εύκολο να ανακαλέσουν στη μνήμη τους επώδυνες στιγμές…Ικανότητες που συνδέονται με την συναισθηματικήνοημοσύνη :1. Συναισθηματική αυτοεπίγνωση: Βελτίωση στην αναγνώριση και τηνκατονομασία των συναισθημάτων, μεγαλύτερη κατανόηση των αιτίωντων συναισθημάτων, αναγνώριση της διαφοράς μεταξύ συναισθημάτωνκαι πράξεων.2. Χειρισμός των συναισθημάτων: Μεγαλύτερη αντοχή στηναπογοήτευση και αποτελεσματικότερος έλεγχος του θυμού, λιγότερεςφραστικές προσβολές και καβγάδες, μεγαλύτερη ικανότητα εκδήλωσηςτου θυμού με σωστό τρόπο, λιγότερο επιθετική ή αυτοκαταστροφική
  16. 16. 16συμπεριφορά, πιο θετικά συναισθήματα για τον εαυτό μας και για τουςάλλους, καλύτερος χειρισμός του άγχους. Λιγότερη μοναξιά καικοινωνικό άγχος.3. Δημιουργική χαλιναγώγηση συναισθημάτων: Περισσότερηυπευθυνότητα, λιγότερες παρορμήσεις, περισσότερος αυτοέλεγχος,ενσυναίσθηση: Αντίληψη των συναισθημάτων των άλλων, μεγαλύτερηικανότητα κατανόησης των απόψεων του άλλου, μεγαλύτερη ευαισθησίαστα συναισθήματα των άλλων, πιο προσεκτική ακρόαση των άλλων.4. Χειρισμός των σχέσεών μας: Πιο ικανοί στο να αναλύουμε και νακατανοούμε τις σχέσεις μας, καλύτεροι στο να λύνουμε διαφορές και ναρυθμίζουμε διαφωνίες, πιο θετικοί και επιδέξιοι στην επικοινωνία, πιοεξωστρεφείς, φιλικοί και κοινωνικοί, πιο συμπονετικοί και ευαίσθητοι,ικανότεροι στο να συνεργαζόμαστε, να βοηθάμε και να μοιραζόμαστε,πιο δημοκρατικοί στη συναναστροφή μας με τους άλλους και λιγότεροδογματικοί.Συμπερασματικά, η Συναισθηματική νοημοσύνη είναι η αναγνώριση καιεκτίμηση τόσο των δικών μας συναισθημάτων όσο και τωνσυναισθημάτων των άλλων, η κατάλληλη ανταπόκριση σε αυτά και ηαποτελεσματική εφαρμογή της ενέργειας των συναισθημάτων στηνκαθημερινή μας ζωή και την εργασία. Πρόσφατα άρχισε νααναγνωρίζεται η σημασία της ύπαρξης και ανάπτυξης μιας τέτοιαςμορφής νοημοσύνης η οποία μπορεί να μας βοηθήσει να εξελιχθούμε, νααντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις της ζωής (αντιμετώπιση άγχους,μοναξιάς, επιθετικότητας κλπ.) και να αλληλεπιδράσουμε επιτυχώς μεάλλους ανθρώπους.
  17. 17. 17• ΕνσυναίσθησηΕίναι μια θεμελιώδης νοητική λειτουργία και ένα βασικό συστατικόστοιχείο των σχέσεών μας με τους άλλους και με τον κόσμο που μαςπεριβάλλει.Η ενσυναίσθηση είναι η βαθιά επικοινωνία με τον άλλον μέσω τηςσυναισθηματικής ταύτισης ή κατανόησης. Η ενσυναίσθηση απαιτείπερισσότερα από μια απλή κατανόηση των συναισθημάτων ενός άλλουανθρώπου. Σύμφωνα με τον Harris (1989) υπάρχουν περιπτώσεις κατάτις οποίες κατανοούμε το συναίσθημα που νιώθει ο άλλος, αλλά δεννιώθουμε το ίδιο συναίσθημα. Είναι επίσης σημαντικό να αναφέρουμεότι, για να μπορέσουμε να εκτιμήσουμε ένα συναίσθημα, δεν αρκεί ναφανταστούμε τι μπορεί να νιώθει ο άλλος, αλλά και τι πιστεύει και θέλει.• ΕπικοινωνίαΣε διαπροσωπικό επίπεδο υπάρχει όταν διακινούνται νοήματα καισυναισθήματα από τον ένα στον άλλο. Όταν κάποιος προσλαμβάνει καικατανοεί κάτι που εκφράζει κάποιος άλλος, απαντά σαυτό καιαντίστροφα. Αυτά που κατεξοχήν χαρακτηρίζουν την άμεσηδιαπροσωπική επικοινωνία είναι η συνέχεια, η συμμετοχή και ηαλληλεπίδραση.Παρόλο που επικοινωνούμε συνήθως με διάφορους τρόπους, παρόλοπου οι κώδικες, όπως τους λέμε, της επικοινωνίας ποικίλλουν (το ντύσιμοπ.χ. ο τρόπος που τρώμε, οδηγούμε κ.α. είναι μερικοί από αυτούς), οσημαντικότερος κώδικας που διαθέτουμε είναι η γλώσσα. Τόσο στηνπροφορική όσο και στη γραπτή της μορφή, η γλώσσα επιτρέπει στουςανθρώπους να έχουν ιστορία, να θέτουν στόχους και νααντιλαμβάνονται, να σκέπτονται και να εκφράζουν, με αποχρώσεις καιακρίβεια, τα πιο σύνθετα νοήματα. Νοήματα πολυεπίπεδα, αντιφατικά ήδιφορούμενα. Η πλευρά εκείνη της επικοινωνίας που διεξάγεται με τηχρήση της γλώσσας ονομάζεται λεκτική επικοινωνία.Δεν επικοινωνούμε όμως μόνο με το λόγο. Η επικοινωνία είναι και μη
  18. 18. 18λεκτική. Οι κινήσεις του σώματος και οι διάφορες μορφές έκφρασης τουπροσώπου επιτρέπουν στον άνθρωπο να εκφράζει σιωπηλά τασυναισθήματά του: τη λύπη, το θυμό, την επιθυμία, την απορία, τηνειρωνεία, την κόπωση, την αδιαφορία, τη χαρά του.Πολλά από τα σωματικά μηνύματα αυτής της συναισθηματικήςεπικοινωνίας δεν προσλαμβάνονται ενσυνείδητα από τουςεπικοινωνούντες. Με άλλα λόγια, η πληροφορία για το πως μπορεί νανιώθει ο άλλος, φτάνει σε μας χωρίς όμως να αναγνωρίζουμε τηνπροέλευσή της επακριβώς. Αυτό συμβαίνει γιατί το αντιληπτικό σύστημαπου διαθέτει ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να συλλαμβάνει πολλέςλεπτομέρειες και με ταχύτητα που υπερβαίνει τη δυνατότητά του να τιςεπεξεργάζεται πλήρως νοητικά. Το φαινόμενο αυτό είναι αλληλένδετοκαι με τη λειτουργία του ασυνείδητου, με μηχανισμούς δηλαδή - όπως ηαπώθηση, η άρνηση ή η μόνωση - που έχουν να κάνουν με τηνεπιλεκτικότητα της αντίληψης όπως μας διδάσκει η ψυχανάλυση.ΕΠΙΠΕΔΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ1. Αντιληπτικό-αισθητηριακό (ότι ακούω, ότι βλέπω, ότι γεύομαι).2. Λεκτικό-ιδεολογικό.3. Συναισθηματικό (κοινωνία ψυχών).4. Επίπεδο προσδοκίας.
  19. 19. 19ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΔραστηριότητες/εργαλεία που έχουν σχέση με την ψυχοκοινωνικήεπιδεξιότητα κατά ενότητες και διενεργούνταν καθ’ όλη την διάρκεια τηςΕρευνητικής Εργασίας και στις ώρες συνάντησης της ομάδας (δηλαδήκάθε εβδομάδα επί ένα δίωρο):Προσωπικότητα: Παιχνίδια ρόλων/Αυτοσχεδιασμός (Παρατήρηση καιεντοπισμός των στοιχείων προσωπικότητας που αναδύθηκαν μέσα απότο παίξιμο των ρόλων-Συζήτηση).Test προσωπικότητας (Συμπλήρωση ερωτηματολογίων).Μιλάμε για τα συναισθήματα (Μελέτη μικρών ιστοριών και συζήτησηπ.χ. «Μαθήματα Ιατρικής» του Εντουάρντο Γκαλεάνο).Αναγνώριση και αποδοχή των συναισθημάτων μας (Λεξιλόγιοσυναισθημάτων, συμπλήρωση του λεξιλογίου, διαβάθμιση της έντασηςτων συναισθημάτων, περιγραφή κ.λπ).Αυτοεκτίμηση (Test σχετικά με την αυτοεικόνα και την αυτοεκτίμηση).Συναισθηματική νοημοσύνη (Μελέτη περίπτωσης με θέμα:«Δυσλειτουργική συμπεριφορά μαθητή σε πολιτιστική επίσκεψη»-Ανταλλαγή απόψεων).Ενσυναίσθηση (Βιωματικό παιχνίδι: «Ο τυφλός και ο οδηγός του»-Εναλλαγή ρόλων).Τα συναισθήματα στην τέχνη (Προβολή 12 έργων ζωγραφικής μεγάλωνκαλλιτεχνών-Παρατήρηση-Συζήτηση-Ανίχνευση συναισθήματος).Νευρώσεις-Ψυχώσεις (Μελέτη μικρών ιστοριών και συζήτηση π.χ. «ΟΉλιος στα χέρια της» του Εντουάρντο Γκαλεάνο).Φόβος-Φοβίες (Παιδικές ζωγραφιές. Δείγμα: Παιδιά Ε’ και ΣΤ’ τάξης τουΔημοτικού καθώς και μερικές ζωγραφιές παιδιών Β’ τάξης Δημοτικού καιπαιδιών του Γυμνασίου. Μελέτη-Συζήτηση).Το στρες στη ζωή μας (Test που μετράει το άγχος με βάση ταψυχοσωματικά συμπτώματα).Θυμός και επιθετικότητα (Μελέτη μικρών ιστοριών και συζήτηση, π.χ. «Ηθλίψη και η οργή» του Χόρχε Μπουκάι).
  20. 20. 20Η μεθοδολογία και τα εργαλεία προτείνονταν κάθε φορά από τηνυπεύθυνη καθηγήτρια της ομάδας και γίνονταν δεκτά από τα μέλη τηςομάδας στην προσπάθειά μας να αποκτήσουμε αυτογνωσία,αυτοεκτίμηση, επίγνωση των συναισθημάτων μας (και κυρίως τωνδυσλειτουργικών), αποδοχή και κατανόηση των συναισθημάτων τωνδικών μας και των άλλων ώστε να μπορούμε να διαχειριζόμαστε πιοεύκολα δύσκολες καταστάσεις της καθημερινότητάς.
  21. 21. 21ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΡΙΤΙΚΗΑΠΟΤΙΜΗΣΗΕίμαστε στο τέλος της ερευνητικής εργασίας . Δουλεύοντας σαν ομάδαανακαλύψαμε την χαρά της συλλογικότητας. Ήμασταν 6 παιδιά τα οποίαπροσπαθούσαν να βγάλουν μια άκρη και να κατανοήσουν τιςσυμπεριφορές τα συναισθήματα και τον κόσμο γύρω τους .Έξιδιαφορετικοί χαρακτήρες που συνεργάστηκαν ομαδικά και αντάλλαξαναπόψεις και ιδέες . Βοηθούσαμε ο ένας τον άλλον να κατανοήσει έστωκαι ένα μικρό κομμάτι από το εγώ του Ήρθαμε κοντά, γνωριστήκαμε καιανακαλύψαμε ότι η διαφορετικότητά μας , μας ένωνε αντί να μαςχωρίζει και συμπλήρωνε ο ένας τα κενά του άλλου . Έχουμε αποκομίσειπολλά από αυτό το project. Ο χρόνος βέβαια καθώς και ηπολυπλοκότητα της επιστήμης της ψυχολογίας στάθηκαν εμπόδιο στονα μάθουμε τα πάντα για την σύνθεση της ψυχής και τηςπροσωπικότητας μας. Εξάλλου κάτι τέτοιο είναι αδύνατο. Παρόλα αυτάμάθαμε να αναγνωρίζουμε κάποιες συμπεριφορές μας. Ήρθαμε πιοκοντά σε εμάς αλλά και στους γύρω μας.

×