Your SlideShare is downloading. ×
  • Like
long
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Now you can save presentations on your phone or tablet

Available for both IPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply
Published

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
318
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
1
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. DANH MôC HÖ THèNG TµI KHO¶N KÕ TO¸N DOANH NGHIÖP Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 5 lo¹i tk 1 TµI S¶N NG¾N H¹N01 111 TiÒn mÆt 1111 TiÒn ViÖt Nam 1112 Ngo¹i tÖ 1113 Vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý02 112 TiÒn göi Ng©n hµng Chi tiÕt theo 1121 TiÒn ViÖt Nam tõng ng©n hµng 1122 Ngo¹i tÖ 1123 Vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý03 113 TiÒn ®ang chuyÓn 1131 TiÒn ViÖt Nam 1132 Ngo¹i tÖ04 121 §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n 1211 Cæ phiÕu 1212 Tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, kú phiÕu05 128 §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c 1281 TiÒn göi cã kú h¹n 1288 §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c06 129 Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n07 131 Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Chi tiÕt theo ®èi t−îng08 133 ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ 1331 ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña hµng hãa, dÞch vô 1332 ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña TSC§09 136 Ph¶i thu néi bé 1361 Vèn kinh doanh ë c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc 1368 Ph¶i thu néi bé kh¸c10 138 Ph¶i thu kh¸c 1381 Tµi s¶n thiÕu chê xö lý 1385 Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ 1388 Ph¶i thu kh¸c11 139 Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi 1
  • 2. Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 512 141 T¹m øng Chi tiÕt theo ®èi t−îng13 142 Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n14 144 CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n15 151 Hµng mua ®ang ®i ®−êng16 152 Nguyªn liÖu, vËt liÖu Chi tiÕt theo yªu cÇu qu¶n lý17 153 C«ng cô, dông cô18 154 Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang19 155 Thµnh phÈm20 156 Hµng hãa 1561 Gi¸ mua hµng hãa 1562 Chi phÝ thu mua hµng hãa 1567 Hµng hãa bÊt ®éng s¶n21 157 Hµng göi ®i b¸n22 158 Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ §¬n vÞ cã XNK ®−îc lËp kho b¶o thuÕ23 159 Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho24 161 Chi sù nghiÖp 1611 Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc 1612 Chi sù nghiÖp n¨m nay LO¹I TK 2 TµI S¶N DµI H¹N25 211 Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh 2111 Nhµ cöa, vËt kiÕn tróc 2112 M¸y mãc, thiÕt bÞ 2113 Ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, truyÒn dÉn 2114 ThiÕt bÞ, dông cô qu¶n lý 2115 C©y l©u n¨m, sóc vËt lµm viÖc vµ cho s¶n phÈm 2118 TSC§ kh¸c26 212 Tµi s¶n cè ®Þnh thuª tµi chÝnh27 213 Tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh 2
  • 3. Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 5 2131 QuyÒn sö dông ®Êt 2132 QuyÒn ph¸t hµnh 2133 B¶n quyÒn, b»ng s¸ng chÕ 2134 Nh·n hiÖu hµng ho¸ 2135 PhÇn mÒm m¸y vi tÝnh 2136 GiÊy phÐp vµ giÊy phÐp nh−îng quyÒn 2138 TSC§ v« h×nh kh¸c28 214 Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh 2141 Hao mßn TSC§ h÷u h×nh 2142 Hao mßn TSC§ thuª tµi chÝnh 2143 Hao mßn TSC§ v« h×nh 2147 Hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t−29 217 BÊt ®éng s¶n ®Çu t−30 221 §Çu t− vµo c«ng ty con31 222 Vèn gãp liªn doanh32 223 §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt33 228 §Çu t− dµi h¹n kh¸c 2281 Cæ phiÕu 2282 Tr¸i phiÕu 2288 §Çu t− dµi h¹n kh¸c34 229 Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n35 241 X©y dùng c¬ b¶n dë dang 2411 Mua s¾m TSC§ 2412 X©y dùng c¬ b¶n 2413 Söa ch÷a lín TSC§36 242 Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n37 243 Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i38 244 Ký quü, ký c−îc dµi h¹n LO¹I TK 3 Nî PH¶I TR¶39 311 Vay ng¾n h¹n40 315 Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶41 331 Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Chi tiÕt theo ®èi 3
  • 4. Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 5 t−îng42 333 ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc 3331 ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ph¶i nép 33311 ThuÕ GTGT ®Çu ra 33312 ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu 3332 ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt 3333 ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu 3334 ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp 3335 ThuÕ thu nhËp c¸ nh©n 3336 ThuÕ tµi nguyªn 3337 ThuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt 3338 C¸c lo¹i thuÕ kh¸c 3339 PhÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c43 334 Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng 3341 Ph¶i tr¶ c«ng nh©n viªn 3348 Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng kh¸c44 335 Chi phÝ ph¶i tr¶45 336 Ph¶i tr¶ néi bé46 337 Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y DN x©y l¾p cã dùng thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch47 338 Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c 3381 Tµi s¶n thõa chê gi¶i quyÕt 3382 Kinh phÝ c«ng ®oµn 3383 B¶o hiÓm x· héi 3384 B¶o hiÓm y tÕ 3385 Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn ho¸ 3386 NhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n 3387 Doanh thu ch−a thùc hiÖn 3388 Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c48 341 Vay dµi h¹n49 342 Nî dµi h¹n50 343 Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh 3431 MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu 3432 ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu 3433 Phô tréi tr¸i phiÕu51 344 NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n52 347 ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ 4
  • 5. Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 553 351 Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm54 352 Dù phßng ph¶i tr¶ LO¹I TK 4 VèN CHñ Së H÷U55 411 Nguån vèn kinh doanh 4111 Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u 4112 ThÆng d− vèn cæ phÇn C.ty cæ phÇn 4118 Vèn kh¸c56 412 Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n57 413 Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i 4131 Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh 4132 Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB58 414 Quü ®Çu t− ph¸t triÓn59 415 Quü dù phßng tµi chÝnh60 418 C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u61 419 Cæ phiÕu quü C.ty cæ phÇn62 421 Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi 4211 Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc 4212 Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m nay63 431 Quü khen th−ëng, phóc lîi 4311 Quü khen th−ëng 4312 Quü phóc lîi 4313 Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§64 441 Nguån vèn ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n ¸p dông cho DNNN65 461 Nguån kinh phÝ sù nghiÖp Dïng cho 4611 Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc c¸c c«ng ty, 4612 Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay T.Cty cã nguån kinh phÝ66 466 Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ 5
  • 6. Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 5 LO¹I TK 5 Doanh thu67 511 Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô 5111 Doanh thu b¸n hµng hãa 5112 Doanh thu b¸n c¸c thµnh phÈm Chi tiÕt theo 5113 Doanh thu cung cÊp dÞch vô yªu cÇu 5114 Doanh thu trî cÊp, trî gi¸ qu¶n lý 5117 Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−68 512 Doanh thu b¸n hµng néi bé ¸p dông khi 5121 Doanh thu b¸n hµng hãa cã b¸n hµng 5122 Doanh thu b¸n c¸c thµnh phÈm néi bé 5123 Doanh thu cung cÊp dÞch vô69 515 Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh70 521 ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i71 531 Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i72 532 Gi¶m gi¸ hµng b¸n LO¹I TK 6 CHI PHÝ S¶N XUÊT, KINH DOANH73 611 Mua hµng ¸p dông 6111 Mua nguyªn liÖu, vËt liÖu ph−¬ng 6112 Mua hµng hãa ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú74 621 Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp75 622 Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp76 623 Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng ¸p dông cho 6231 Chi phÝ nh©n c«ng ®¬n vÞ x©y l¾p 6232 Chi phÝ vËt liÖu 6233 Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt 6234 Chi phÝ khÊu hao m¸y thi c«ng 6237 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi 6238 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c 6
  • 7. Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 577 627 Chi phÝ s¶n xuÊt chung 6271 Chi phÝ nh©n viªn ph©n x−ëng 6272 Chi phÝ vËt liÖu 6273 Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt 6274 Chi phÝ khÊu hao TSC§ 6277 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi 6278 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c78 631 Gi¸ thµnh s¶n xuÊt PP. K kª ®Þnh kú79 632 Gi¸ vèn hµng b¸n80 635 Chi phÝ tµi chÝnh81 641 Chi phÝ b¸n hµng 6411 Chi phÝ nh©n viªn 6412 Chi phÝ vËt liÖu, bao b× 6413 Chi phÝ dông cô, ®å dïng 6414 Chi phÝ khÊu hao TSC§ 6415 Chi phÝ b¶o hµnh 6417 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi 6418 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c82 642 Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp 6421 Chi phÝ nh©n viªn qu¶n lý 6422 Chi phÝ vËt liÖu qu¶n lý 6423 Chi phÝ ®å dïng v¨n phßng 6424 Chi phÝ khÊu hao TSC§ 6425 ThuÕ, phÝ vµ lÖ phÝ 6426 Chi phÝ dù phßng 6427 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi 6428 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c LO¹I TK 7 THU NHËP KH¸C83 711 Thu nhËp kh¸c Chi tiÕt theo ho¹t ®éng 7
  • 8. LO¹I TK 8 CHI PHÝ KH¸C84 811 Chi phÝ kh¸c Chi tiÕt theo ho¹t ®éng85 821 Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp 8211 Chi phÝ thuÕ TNDN hiÖn hµnh 8212 Chi phÝ thuÕ TNDN ho·n l¹i LO¹I TK 9 X¸C §ÞNH KÕT QU¶ KINH DOANH86 911 X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh LO¹I TK 0 TµI KHO¶N NGOµI B¶NG 001 Tµi s¶n thuª ngoµi 002 VËt t−, hµng hãa nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng Chi tiÕt theo yªu cÇu qu¶n lý 003 Hµng hãa nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc 004 Nî khã ®ßi ®· xö lý 007 Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i 008 Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n 8
  • 9. Gi¶i ThÝch Néi DUNG, KÕt CÊu Vµ PH¦¥NG Ph¸p GHI ChÐp Tµi Kho¶n KÕ To¸n Lo¹i Tµi Kho¶n I Tµi S¶n Ng¾n H¹n Lo¹i tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã, t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng,gi¶m tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp. Tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng tµi s¶n thuéc quyÒn së h÷u vµ qu¶n lýcña doanh nghiÖp, cã thêi gian sö dông, lu©n chuyÓn, thu håi vèn trong mét kú kinh doanhhoÆc trong mét n¨m. Tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp cã thÓ tån t¹i d−íi h×nh th¸i tiÒn,hiÖn vËt (vËt t−, hµng ho¸), d−íi d¹ng ®Çu t− ng¾n h¹n vµ c¸c kho¶n nî ph¶i thu. Tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp bao gåm: Vèn b»ng tiÒn; C¸c kho¶n ®Çu t− tµichÝnh ng¾n h¹n; C¸c kho¶n ph¶i thu; Hµng tån kho vµ c¸c tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c. Thuéc lo¹i tµi kho¶n nµy cßn bao gåm tµi kho¶n chi sù nghiÖp. H¹ch to¸n kÕ to¸n tµi s¶n ng¾n h¹n cÇn l−u ý: 1. KÕ to¸n c¸c lo¹i tµi s¶n thuéc tµi s¶n ng¾n h¹n ph¶i tu©n thñ c¸c nguyªn t¾c®¸nh gi¸ gi¸ trÞ quy ®Þnh cho tõng lo¹i tµi s¶n: Vèn b»ng tiÒn, ®Çu t− ng¾n h¹n, c¸ckho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n t¹m øng, c¸c kho¶n cÇm cè, ký c−îc, ký quü ng¾n h¹n, hµngtån kho...… 2. §èi víi c¸c lo¹i tµi s¶n ng¾n h¹n thuéc nhãm ®Çu t− ng¾n h¹n, c¸c tµi kho¶n nî ph¶ithu, hµng tån kho ®−îc ®¸nh gi¸ vµ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ trªn c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n theo gi¸ gèc.Cuèi niªn ®é kÕ to¸n nÕu gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña hµng tån kho thÊp h¬n gi¸gèc th× ®−îc lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho, ®èi víi c¸c kho¶n ph¶i thu ®· ®−îc ph©n lo¹ilµ kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã kh¶ n¨ng kh«ng thu håi ®−îc th× ®−îc lËp dù phßng ph¶ithu khã ®ßi. Kho¶n dù phßng gi¶m gi¸, dù phßng ph¶i thu khã ®ßi kh«ng ®−îc ghi trùc tiÕp vµoc¸c tµi s¶n ng¾n h¹n mµ ph¶i ph¶n ¸nh trªn mét tµi kho¶n riªng (Tµi kho¶n dù phßng)vµ ®−îc ghi chÐp, xö lý theo quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh. Tµi kho¶n dù phßng gi¶m gi¸, dù phßng ph¶i thu khã ®ßi vÒ tµi s¶n ng¾n h¹n ®−îcsö dông ®Ó ®iÒu chØnh gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n cña tµi s¶n ng¾n h¹n nh»m x¸c ®Þnh ®−îc gi¸trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña c¸c tµi s¶n ng¾n h¹n trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n. Lo¹i tµi kho¶n Tµi s¶n ng¾n h¹n cã 24 tµi kho¶n, chia thµnh 6 nhãm: Nhãm Tµi kho¶n 11 - Vèn b»ng tiÒn, cã 3 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 111 - TiÒn mÆt; - Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng; - Tµi kho¶n 113 - TiÒn ®ang chuyÓn. 9
  • 10. Nhãm Tµi kho¶n 12 - §Çu t− tµi chÝnh ng¾n h¹n, cã 3 tµi kho¶n:- Tµi kho¶n 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n;- Tµi kho¶n 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c;- Tµi kho¶n 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n.Nhãm Tµi kho¶n 13 - C¸c kho¶n ph¶i thu, cã 5 tµi kho¶n:- Tµi kho¶n 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng;- Tµi kho¶n 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ;- Tµi kho¶n 136 - Ph¶i thu néi bé;- Tµi kho¶n l38 - Ph¶i thu kh¸c;- Tµi kho¶n 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi.Nhãm Tµi kho¶n 14 - øng tr−íc, cã 3 tµi kho¶n:- Tµi kho¶n 141 - T¹m øng;- Tµi kho¶n 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n;- Tµi kho¶n 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n.Nhãm Tµi kho¶n 15 - Hµng tån kho, cã 9 tµi kho¶n:- Tµi kho¶n 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng;- Tµi kho¶n 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu;- Tµi kho¶n 153 - C«ng cô, dông cô;- Tµi kho¶n 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang;- Tµi kho¶n 155 - Thµnh phÈm;- Tµi kho¶n 156 - Hµng ho¸;- Tµi kho¶n 157 - Hµng göi ®i b¸n;- Tµi kho¶n 158 - Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ;- Tµi kho¶n 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho.Nhãm Tµi kho¶n 16 - Chi sù nghiÖp, cã 1 tµi kho¶n:- Tµi kho¶n 161 - Chi sù nghiÖp. 10
  • 11. Nhãm Tµi Kho¶n 11 Vèn B»ng TiÒn C¸c tµi kho¶n vèn b»ng tiÒn dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éngt¨ng, gi¶m c¸c lo¹i vèn b»ng tiÒn cña doanh nghiÖp, gåm: TiÒn mÆt t¹i quü tiÒn mÆt, tiÒngöi ë c¸c Ng©n hµng vµ c¸c kho¶n tiÒn ®ang chuyÓn. H¹ch To¸n Vèn B»ng TiÒn CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. H¹ch to¸n vèn b»ng tiÒn ph¶i sö dông mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ thèng nhÊt lµ §ång ViÖtNam, trõ tr−êng hîp ®−îc phÐp sö dông mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ th«ng dông kh¸c. 2. ë nh÷ng doanh nghiÖp cã ngo¹i tÖ nhËp quü tiÒn mÆt hoÆc göi vµo Ng©n hµngph¶i quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch (Tû gi¸ hèi®o¸i giao dÞch thùc tÕ, hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©nhµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh) ®Ó ghi sæ kÕto¸n. Tr−êng hîp mua ngo¹i tÖ vÒ nhËp quü tiÒn mÆt, göi vµo Ng©n hµng hoÆc thanhto¸n c«ng nî ngo¹i tÖ b»ng §ång ViÖt Nam th× ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Namtheo tû gi¸ mua hoÆc tû gi¸ thanh to¸n. Bªn Cã c¸c TK 1112, 1122 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 1112 hoÆc TK 1122 theo mét trong c¸cph−¬ng ph¸p: B×nh qu©n gia quyÒn, NhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; NhËp sau, xuÊt tr−íc; Gi¸thùc tÕ ®Ých danh (nh− mét lo¹i hµng ho¸ ®Æc biÖt). Nhãm Tµi kho¶n Vèn b»ng tiÒn cã nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh b»ng ngo¹i tÖ ph¶iquy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam, ®ång thêi ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt ngo¹i tÖ theonguyªn tÖ. NÕu cã chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i th× ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch nµy trªn c¸c TKdoanh thu, chi phÝ tµi chÝnh (nÕu ph¸t sinh trong giai ®o¹n SXKD, kÓ c¶ doanh nghiÖpSXKD cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB) hoÆc ph¶n ¸nh vµo TK 413 (NÕu ph¸t sinh trong giai®o¹n ®Çu t− XDCB - giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng). Sè d− cuèi kú cña c¸c tµi kho¶n vènb»ng tiÒn cã gèc ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞtr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè ë thêi ®iÓmlËp b¸o c¸o tµi chÝnh n¨m. Ngo¹i tÖ ®−îc kÕ to¸n chi tiÕt theo tõng lo¹i nguyªn tÖ trªn Tµi kho¶n 007 "Ngo¹i tÖc¸c lo¹i" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n). 3. §èi víi vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ph¶n ¸nh ë nhãm tµi kho¶n vèn b»ng tiÒn chظp dông cho c¸c doanh nghiÖp kh«ng ®¨ng ký kinh doanh vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý. vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ph¶i theo dâi sè l−îng, träng l−îng, quy c¸ch, phÈmchÊt vµ gi¸ trÞ cña tõng thø, tõng lo¹i. Gi¸ trÞ vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ®−îc tÝnhtheo gi¸ thùc tÕ (Gi¸ ho¸ ®¬n hoÆc gi¸ ®−îc thanh to¸n) khi tÝnh gi¸ xuÊt vµng, b¹c, kim 11
  • 12. khÝ quý, ®¸ quý cã thÓ ¸p dông 1 trong 4 ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ hµng tån kho. Nhãm tµi kho¶n 11 - Vèn b»ng tiÒn, cã 3 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 111 - TiÒn mÆt; - Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng; - Tµi kho¶n 113 - TiÒn ®ang chuyÓn. 12
  • 13. Tµi Kho¶n 111 TiÒn MÆt Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh thu, chi, tån quü t¹i quü doanh nghiÖp baogåm: TiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét sè Quy §Þnh SAU 1. ChØ ph¶n ¸nh vµo TK 111 "TiÒn mÆt" sè tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ thùc tÕ nhËp, xuÊtquü tiÒn mÆt. §èi víi kho¶n tiÒn thu ®−îc chuyÓn nép ngay vµo Ng©n hµng (kh«ng quaquü tiÒn mÆt cña ®¬n vÞ) th× kh«ng ghi vµo bªn Nî TK 111 "TiÒn mÆt" mµ ghi vµo bªn NîTK 113 "TiÒn ®ang chuyÓn". 2. C¸c kho¶n tiÒn mÆt do doanh nghiÖp kh¸c vµ c¸ nh©n ký c−îc, ký quü t¹i doanhnghiÖp ®−îc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n nh− c¸c lo¹i tµi s¶n b»ng tiÒn cña ®¬n vÞ. 3. Khi tiÕn hµnh nhËp, xuÊt quü tiÒn mÆt ph¶i cã phiÕu thu, phiÕu chi vµ cã ®ñ ch÷ký cña ng−êi nhËn, ng−êi giao, ng−êi cho phÐp nhËp, xuÊt quü theo quy ®Þnh cña chÕ ®échøng tõ kÕ to¸n. Mét sè tr−êng hîp ®Æc biÖt ph¶i cã lÖnh nhËp quü, xuÊt quü ®Ýnh kÌm. 4. KÕ to¸n quü tiÒn mÆt ph¶i cã tr¸ch nhiÖm më sæ kÕ to¸n quü tiÒn mÆt, ghi chÐphµng ngµy liªn tôc theo tr×nh tù ph¸t sinh c¸c kho¶n thu, chi, xuÊt, nhËp quü tiÒn mÆt,ngo¹i tÖ vµ tÝnh ra sè tån quü t¹i mäi thêi ®iÓm. 5. Thñ quü chÞu tr¸ch nhiÖm qu¶n lý vµ nhËp, xuÊt quü tiÒn mÆt. Hµng ngµy thñquü ph¶i kiÓm kª sè tån quü tiÒn mÆt thùc tÕ, ®èi chiÕu sè liÖu sæ quü tiÒn mÆt vµ sæ kÕto¸n tiÒn mÆt. NÕu cã chªnh lÖch, kÕ to¸n vµ thñ quü ph¶i kiÓm tra l¹i ®Ó x¸c ®Þnhnguyªn nh©n vµ kiÕn nghÞ biÖn ph¸p xö lý chªnh lÖch. 6. ë nh÷ng doanh nghiÖp cã ngo¹i tÖ nhËp quü tiÒn mÆt ph¶i quy ®æi ngo¹i tÖ ra§ång ViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ cña nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh, hoÆc tû gi¸giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖtNam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ ®Ó ghi sæ kÕ to¸n. Tr−êng hîp mua ngo¹i tÖ vÒ nhËp quü tiÒn mÆt ngo¹i tÖ b»ng §ång ViÖt Nam th×®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ mua hoÆc tû gi¸ thanh to¸n. Bªn CãTK 1112 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 1112theo mét trong c¸c ph−¬ng ph¸p: B×nh qu©n gia quyÒn; NhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; NhËpsau, xuÊt tr−íc; Gi¸ thùc tÕ ®Ých danh (nh− mét lo¹i hµng ho¸ ®Æc biÖt). TiÒn mÆt b»ng ngo¹i tÖ ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng lo¹i nguyªn tÖ trªn TK007 "Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i" (TK ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 7. §èi víi vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ph¶n ¸nh ë tµi kho¶n tiÒn mÆt chØ ¸pdông cho c¸c doanh nghiÖp kh«ng ®¨ng ký kinh doanh vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ëc¸c doanh nghiÖp cã vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý nhËp quü tiÒn mÆt th× viÖc nhËp,xuÊt ®−îc h¹ch to¸n nh− c¸c lo¹i hµng tån kho, khi sö dông ®Ó thanh to¸n chi tr¶ ®−îch¹ch to¸n nh− ngo¹i tÖ. 13
  • 14. KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 111 - TiÒn MÆt Bªn Nî: - C¸c kho¶n tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý nhËp quü; - Sè tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý thõa ë quü ph¸t hiÖn khi kiÓm kª. - Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cuèi kú (®èi víi tiÒnmÆt ngo¹i tÖ). Bªn Cã: - C¸c kho¶n tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý xuÊt quü; - Sè tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý thiÕu hôt ë quü ph¸t hiÖn khikiÓm kª; - Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cuèi kú (®èi víi tiÒnmÆt ngo¹i tÖ). Sè d− bªn Nî: C¸c kho¶n tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý cßn tån quü tiÒn mÆt. Tµi kho¶n 111 - TiÒn mÆt, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1111 - TiÒn ViÖt Nam: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh thu, chi, tån quü tiÒn ViÖtNam t¹i quü tiÒn mÆt. - Tµi kho¶n 1112 - Ngo¹i tÖ: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh thu, chi, t¨ng, gi¶m tû gi¸ vµ tånquü ngo¹i tÖ t¹i quü tiÒn mÆt theo gi¸ trÞ quy ®æi ra §ång ViÖt Nam. - Tµi kho¶n 1113 - Vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vµng, b¹c, kimkhÝ quý, ®¸ quý nhËp, xuÊt, tån quü. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Thu tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp lao vô, dÞch vô nhËp quü tiÒn mÆtcña ®¬n vÞ: - Tr−êng hîp b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theoph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theogi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 14
  • 15. Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT). - Khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT, hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸nph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô lµ tæng gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Khi nhËn ®−îc tiÒn cña Ng©n s¸ch Nhµ n−íc thanh to¸n vÒ kho¶n trî cÊp, trî gi¸b»ng tiÒn mÆt, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3339). 3. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, c¸c kho¶n thu nhËpkh¸c thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖpnép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ (nh−: Thu l·i ®Çu t− ng¾n h¹n, dµi h¹n,thu vÒ thanh lý, nh−îng b¸n TSC§,...) b»ng tiÒn mÆt nhËp quü, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT). 4. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, c¸c kho¶n thu nhËp kh¸cthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸ptrùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT b»ng tiÒn mÆt, khi nhËp quü, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 5. Rót tiÒn göi Ng©n hµng vÒ nhËp quü tiÒn mÆt; vay dµi h¹n, ng¾n h¹n, vay kh¸cb»ng tiÒn mÆt (TiÒn ViÖt Nam hoÆc ngo¹i tÖ), ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng ( 1121, 1122) Cã c¸c TK 311, 341,... 6. Thu håi c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ nhËp quü tiÒn mÆt cña doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt(1111, 1112) 15
  • 16. Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 141 - T¹m øng. 7. Thu håi c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n, c¸c kho¶n ký c−îc, ký quü hoÆc thu håi c¸ckho¶n cho vay nhËp quü tiÒn mÆt, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n; hoÆc Cã TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c. 8. NhËn kho¶n ký quü, ký c−îc cña c¸c ®¬n vÞ kh¸c b»ng tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Kho¶n ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n) Cã TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n. 9. C¸c kho¶n thõa quü tiÒn mÆt ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªnnh©n, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381). 10. Khi nhËn ®−îc vèn do ®−îc giao, nhËn vèn gãp b»ng tiÒn mÆt, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 11. XuÊt quü tiÒn mÆt göi vµo tµi kho¶n t¹i Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 12. XuÊt quü tiÒn mÆt mua chøng kho¸n ng¾n h¹n, dµi h¹n hoÆc ®Çu t− vµo c«ng tycon, ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt, gãp vèn liªn doanh, ghi: Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh 16
  • 17. Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 13. XuÊt quü tiÒn mÆt ®em ®i ký quü, ký c−îc, ghi: Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Nî TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 14. XuÊt quü tiÒn mÆt mua TSC§ ®−a ngay vµo sö dông: - Tr−êng hîp mua TSC§ vÒ sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vôthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. - Tr−êng hîp mua TSC§ vÒ sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng.ho¸, dÞch vôthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc trang tr¶i b»ngnguån kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc sö dông cho ho¹t ®éng v¨n ho¸, phóc lîi ®−îctrang tr¶i b»ng quü khen th−ëng, phóc lîi, ghi: Nî c¸c TK 211, 213,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 111 - TiÒn mÆt (Tæng gi¸ thanh to¸n). NÕu TSC§ mua s¾m b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc Quü §Çu t− ph¸t triÓn vµ®−îc dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, kÕ to¸n ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh, khi quyÕtto¸n vèn ®Çu t− XDCB ®−îc duyÖt, ghi: Nî c¸c TK 441, 414,... Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 15. XuÊt quü tiÒn mÆt chi cho ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB, chi söa ch÷a lín TSC§ hoÆcmua s¾m TSC§ ph¶i qua l¾p ®Æt ®Ó dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vôthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 16. XuÊt quü tiÒn mÆt mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô, hµng ho¸ vÒnhËp kho ®Ó dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ 17
  • 18. GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ (Theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn), ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 17. XuÊt quü tiÒn mÆt mua vËt t−, hµng ho¸ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµngho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, nhËp kho (Theo ph−¬ngph¸p kiÓm kª ®Þnh kú), ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (6111, 6112) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 18. XuÊt quü tiÒn mÆt thanh to¸n c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 19. Doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ khi mua nguyªn vËtliÖu sö dông ngay vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ b»ng tiÒn mÆt ph¸t sinh trong kú, ghi: Nî c¸c TK 621, 623, 627, 641, 642,...… Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 20. XuÊt quü tiÒn mÆt sö dông cho ho¹t ®éng tµi chÝnh, ho¹t ®éng kh¸c, ghi: Nî c¸c TK 635, 811,...… Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 18
  • 19. 21. C¸c kho¶n thiÕu quü tiÒn mÆt ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªnnh©n, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 22. C¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ: 22.1. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ lµ tiÒn mÆttrong giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh (KÓ c¶ cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n cñadoanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB). a) Khi mua hµng ho¸, dÞch vô thanh to¸n b»ng tiÒn mÆt lµ ngo¹i tÖ. - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸,TSC§ dÞch vô, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 111 (1112) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸, dÞchvô, TSC§, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 111 (1112) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - Khi nhËn vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô cña nhµ cung cÊp, hoÆc khi vay ng¾nh¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, hoÆc nhËn nî néi bé,... b»ng ngo¹i tÖ, c¨n cø tû gi¸ hèi ®o¸it¹i ngµy giao dÞch, ghi: Nî c¸c TK cã liªn quan (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã c¸c TK 331, 311, 341, 342, 336,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch). b) Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay ng¾n h¹n, vay dµih¹n, nî dµi h¹n, nî néi bé,...): - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) 19
  • 20. Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). c) Khi ph¸t sinh doanh thu, thu nhËp kh¸c b»ng ngo¹i tÖ lµ tiÒn mÆt ghi: Nî TK 111 (1112) (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH) Cã c¸c TK 511, 515, 711,... (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). d) Khi thu ®−îc tiÒn nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ (Ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ph¶i thunéi bé,...): - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 111 (1112) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 111 (1112) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§TK) 22.2. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ lµtiÒn mÆt cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng). a) Khi mua ngoµi vËt t−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt dong−êi b¸n hoÆc bªn nhËn thÇu bµn giao: - NÕu ph¸t sinh lç chªnh lÖch tû gi¸ trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh to¸n mua 20
  • 21. vËt t−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do ng−êi b¸n hoÆc bªn nhËnthÇu bµn giao, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213 , 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanhto¸n mua vËt t−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do bªn nhËn thÇubµn giao, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ngµy giao dÞch) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). b) Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ (nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay dµi h¹n,ng¾n h¹n, nî néi bé (nÕu cã),...): - NÕu ph¸t sinh lç chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT) - NÕu ph¸t sinh l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶itr¶, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,.... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). c) Hµng n¨m, chªnh lÖch tû gi¸ ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− x©ydùng (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®−îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸hèi ®o¸i" (4132) cho ®Õn khi hoµn thµnh ®Çu t− XDCB vµ ®−îc xö lý, h¹ch to¸n theo quy®Þnh (Xem h−íng dÉn TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i). 22.3. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i cña c¸c kho¶n ngo¹i tÖ lµ tiÒn mÆt khi ®¸nhgi¸ l¹i cuèi n¨m. 21
  • 22. ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i sè d− TK 111 "TiÒnmÆt" cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh (Tû gi¸ giao dÞchb×nh qu©n trªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm kho¸sæ lËp b¸o c¸o tµi chÝnh), cã thÓ ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (l·i hoÆc lç). DoanhnghiÖp ph¶i chi tiÕt kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i cña ho¹t®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) (TK 4132) vµ cña ho¹t ®éng s¶nxuÊt, kinh doanh (TK 4131): NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 111 (1112) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132). - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132) Cã TK 111 (1112). 22
  • 23. tµi kho¶n 112 tiÒn göi ng©n hµng Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸ckho¶n tiÒn göi t¹i Ng©n hµng cña doanh nghiÖp. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. C¨n cø ®Ó h¹ch to¸n trªn Tµi kho¶n 112 “TiÒn göi Ng©n hµng" lµ c¸c giÊy b¸oCã, b¸o Nî hoÆc b¶n sao kª cña Ng©n hµng kÌm theo c¸c chøng tõ gèc (Uû nhiÖm chi, uûnhiÖm thu, sÐc chuyÓn kho¶n, sÐc b¶o chi,...) 2. Khi nhËn ®−îc chøng tõ cña Ng©n hµng göi ®Õn, kÕ to¸n ph¶i kiÓm tra, ®èi chiÕuvíi chøng tõ gèc kÌm theo. NÕu cã sù chªnh lÖch gi÷a sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n cña ®¬n vÞ,sè liÖu ë chøng tõ gèc víi sè liÖu trªn chøng tõ cña Ng©n hµng th× ®¬n vÞ ph¶i th«ng b¸ocho Ng©n hµng ®Ó cïng ®èi chiÕu, x¸c minh vµ xö lý kÞp thêi. Cuèi th¸ng, ch−a x¸c ®Þnh®−îc nguyªn nh©n chªnh lÖch th× kÕ to¸n ghi sæ theo sè liÖu cña Ng©n hµng trªn giÊy b¸oNî, b¸o Cã hoÆc b¶n sao kª. Sè chªnh lÖch (nÕu cã) ghi vµo bªn Nî TK 138 "Ph¶i thukh¸c" (1388) (NÕu sè liÖu cña kÕ to¸n lín h¬n sè liÖu cña Ng©n hµng) hoÆc ghi vµo bªn CãTK 338 "Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c" (3388) (NÕu sè liÖu cña kÕ to¸n nhá h¬n sè liÖu cñaNg©n hµng). Sang th¸ng sau, tiÕp tôc kiÓm tra, ®èi chiÕu, x¸c ®Þnh nguyªn nh©n ®Ó ®iÒuchØnh sè liÖu ghi sæ. 3. ë nh÷ng ®¬n vÞ cã c¸c tæ chøc, bé phËn phô thuéc kh«ng tæ chøc kÕ to¸n riªng, cãthÓ më tµi kho¶n chuyªn thu, chuyªn chi hoÆc më tµi kho¶n thanh to¸n phï hîp ®ÓthuËn tiÖn cho viÖc giao dÞch, thanh to¸n. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo tõng lo¹i tiÒngöi (§ång ViÖt Nam, ngo¹i tÖ c¸c lo¹i). 4. Ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n chi tiÕt sè tiÒn göi theo tõng tµi kho¶n ë Ng©n hµng ®ÓtiÖn cho viÖc kiÓm tra, ®èi chiÕu. 5. Tr−êng hîp göi tiÒn vµo Ng©n hµng b»ng ngo¹i tÖ th× ph¶i ®−îc quy ®æi ra §ångViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êngngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸tsinh (Sau ®©y gäi t¾t lµ tû gi¸ giao dÞch BQLNH). Tr−êng hîp mua ngo¹i tÖ göi vµo Ng©nhµng ®−îc ph¶n ¸nh theo tû gi¸ mua thùc tÕ ph¶i tr¶. Tr−êng hîp rót tiÒn göi Ng©n hµng b»ng ngo¹i tÖ th× ®−îc quy ®æi ra §ång ViÖtNam theo tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nh trªn sæ kÕ to¸n TK 1122 theo mét trong c¸c ph−¬ngph¸p: B×nh qu©n gia quyÒn; NhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; NhËp sau, xuÊt tr−íc; Gi¸ thùc tÕ®Ých danh. 6. Trong giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh (KÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n 23
  • 24. cña doanh nghiÖp SXKD võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB) c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinhliªn quan ®Õn tiÒn göi ngo¹i tÖ nÕu cã ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i th× c¸c kho¶nchªnh lÖch nµy ®−îc h¹ch to¸n vµo bªn Cã TK 515 "Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh" (L·itû gi¸) hoÆc vµo bªn Nî TK 635 "Chi phÝ tµi chÝnh" (Lç tû gi¸). 7. C¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−ícho¹t ®éng) nÕu cã ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i th× c¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸liªn quan ®Õn tiÒn göi ngo¹i tÖ nµy ®−îc h¹ch to¸n vµo TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi®o¸i" (4132). KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 112 - TiÒn Göi NG¢N Hµng Bªn Nî: - C¸c kho¶n tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ göi vµo Ng©n hµng; - Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− tiÒn göi ngo¹i tÖ cuèi kú. Bªn Cã: - C¸c kho¶n tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ rót ra tõ Ng©n hµng; - Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− tiÒn göi ngo¹i tÖ cuèi kú. Sè dù bªn Nî: Sè tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ hiÖn cßn göi t¹i Ng©n hµng. Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1121 - TiÒn ViÖt Nam: Ph¶n ¸nh sè tiÒn göi vµo, rót ra vµ hiÖn ®anggöi t¹i Ng©n hµng b»ng §ång ViÖt Nam. - Tµi kho¶n 1122 - Ngo¹i tÖ: Ph¶n ¸nh sè tiÒn göi vµo, rót ra vµ hiÖn ®ang göi t¹iNg©n hµng b»ng ngo¹i tÖ c¸c lo¹i ®· quy ®æi ra §ång ViÖt Nam. - Tµi kho¶n 1123 - Vµng, b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vµng, b¹c, kimkhÝ quý, ®¸ quý göi vµo, rót ra, vµ hiÖn ®ang göi t¹i Ng©n hµng. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. XuÊt quü tiÒn mÆt göi vµo tµi kho¶n t¹i Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 2. NhËn ®−îc giÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng vÒ sè tiÒn ®ang chuyÓn ®· vµo tµi kho¶ncña doanh nghiÖp, ghi: 24
  • 25. Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn. 3. NhËn ®−îc tiÒn øng tr−íc hoÆc khi kh¸ch hµng tr¶ nî b»ng chuyÓn kho¶n, c¨n cøgiÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 4. Thu håi c¸c kho¶n tiÒn ký quü, ký c−îc b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n. 5. NhËn vèn gãp liªn doanh, vèn gãp cæ phÇn do c¸c thµnh viªn gãp vèn chuyÓn ®Õnb»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 6. NhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n, dµi h¹n b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388). 7. Thu håi c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n b»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn) Cã TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 8. Thu tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô hoÆc thu tõ ho¹t ®éng tµichÝnh, ho¹t ®éng kh¸c b»ng chuyÓn kho¶n. 8.1. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ,khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô vµ thu tõ c¸c ho¹t ®éng kh¸c thuéc ®èi t−îng chÞuthuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) 25
  • 26. Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Kho¶n thu ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Thu nhËp ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 8.2. Thu tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô vµ c¸c kho¶n thu tõ ho¹t®éng tµi chÝnh, ho¹t ®éng kh¸c kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 9. Thu l·i tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh 10. Rót tiÒn göi Ng©n hµng vÒ nhËp quü tiÒn mÆt, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 11. ChuyÓn tiÒn göi Ng©n hµng ®i ký quü, ký c−îc (dµi h¹n, ng¾n h¹n), ghi: Nî TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 12. ChuyÓn tiÒn göi ng©n hµng ®i ®Çu t− tµi chÝnh ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 13. Tr¶ tiÒn mua vËt t−, c«ng cô, hµng ho¸ vÒ dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinhdoanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊutrõ b»ng chuyÓn kho¶n, uû nhiÖm chi hoÆc sÐc: - Tr−êng hîp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, khiph¸t sinh, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu 26
  • 27. Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 156 - Hµng ho¸ Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. - Tr−êng hîp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, khi ph¸tsinh, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 14. Tr¶ tiÒn mua TSC§, B§S ®Çu t−, ®Çu t− dµi h¹n, chi phÝ ®Çu t− XDCB phôc vôcho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theoph−¬ng ph¸p khÊu trõ b»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332 - nÕu cã) ... … Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 15. Thanh to¸n c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ b»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c Nî TK 341 - Vay dµi h¹n 27
  • 28. Nî TK 342 - Nî dµi h¹n ... Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 16. Tr¶ vèn gãp hoÆc tr¶ cæ tøc, lîi nhuËn cho c¸c bªn gãp vèn, chi c¸c quü doanhnghiÖp,... b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Nî c¸c TK 414, 415, 418,... Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 17. Thanh to¸n c¸c kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸ hµng b¸n, hµng b¸n bÞtr¶ l¹i thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖpnép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ cho ng−êi mua b»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i Nî TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 18. Chi b»ng tiÒn göi Ng©n hµng liªn quan ®Õn c¸c kho¶n chi phÝ sö dùng m¸y thic«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, chi phÝho¹t ®éng tµi chÝnh, chi phÝ kh¸c thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸pkhÊu trõ, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 – Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 19. C¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ. 19.1. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ cña ho¹t®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh: a) Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô thanh to¸n b»ng tiÒn göi ngo¹i tÖ. 28
  • 29. - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸,TSC§, dÞch vô, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch). Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸, dÞchvô, TSC§, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch). Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT) - Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ (nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n,nî dµi h¹n, nî néi bé...) + NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). + NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). Nî TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). b) Khi ph¸t sinh doanh thu, thu nhËp kh¸c b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 112 (1122) (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH) Cã c¸c TK 511, 515, 711,... (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). 29
  • 30. c) Khi thu ®−îc tiÒn nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ (Ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ph¶i thunéi bé...) - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i ngµy giao dÞch) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138,...(Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). 19.2. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ cñaho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) a) Khi mua ngoµi hµng ho¸, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Ætdo ng−êi b¸n hoÆc bªn nhËn thÇu bµn giao: - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh to¸n mua vËtt−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do bªn nhËn thÇu bµn giao, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh to¸n muahµng ho¸, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do bªn nhËn thÇu bµngiao, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). b) Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay dµi h¹n,ng¾n h¹n, nî néi bé (nÕu cã))… 30
  • 31. - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹itÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸) Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). c) Hµng n¨m chªnh lÖch tû gi¸ ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng(giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®−îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i(4132) cho ®Õn khi hoµn thµnh ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n vµ ®−îc xö lý theo quy ®Þnh (Xem néidung TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i). 19.3. KÕ to¸n ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m c¸c kho¶n tiÒn göi ngo¹i tÖ: ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n tiÒn göingo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh lµ tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©nliªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµichÝnh. Doanh nghiÖp ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinhdo ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ nµy cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) vµo TK 4132 vµ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh vµo TK 4131. - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 112 (1122) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132). - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132) Cã TK 112 (1122). 31
  • 32. tµi kho¶n 113 tiÒn ®ang chuyÓn Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn cña doanh nghiÖp ®· nép vµoNg©n hµng, Kho b¹c Nhµ n−íc, ®· göi b−u ®iÖn ®Ó chuyÓn cho Ng©n hµng nh−ng ch−anhËn ®−îc giÊy b¸o Cã, tr¶ cho ®¬n vÞ kh¸c hay ®· lµm thñ tôc chuyÓn tiÒn tõ tµi kho¶nt¹i Ng©n hµng ®Ó tr¶ cho ®¬n vÞ kh¸c nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Nî hay b¶n sao kªcña Ng©n hµng. TiÒn ®ang chuyÓn gåm tiÒn ViÖt Nam vµ ngo¹i tÖ ®ang chuyÓn trong c¸c tr−êng hîp sau: - Thu tiÒn mÆt hoÆc sÐc nép th¼ng vµo Ng©n hµng; - ChuyÓn tiÒn qua b−u ®iÖn ®Ó tr¶ cho ®¬n vÞ kh¸c; - Thu tiÒn b¸n hµng nép thuÕ vµo Kho b¹c (Giao tiÒn tay ba gi÷a doanh nghiÖp víing−êi mua hµng vµ Kho b¹c Nhµ n−íc). kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 113 - tiÒn ®ang chuyÓn Bªn Nî: - C¸c kho¶n tiÒn mÆt hoÆc sÐc b»ng tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ ®· nép vµo Ng©n hµnghoÆc ®· göi b−u ®iÖn ®Ó chuyÓn vµo Ng©n hµng nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã; - Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ tiÒn ®ang chuyÓncuèi kú. Bªn Cã: - Sè kÕt chuyÓn vµo Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng, hoÆc tµi kho¶n cã liªn quan; - Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ tiÒn ®ang chuyÓncuèi kú. Sè d− bªn Nî: C¸c kho¶n tiÒn cßn ®ang chuyÓn cuèi kú. Tµi kho¶n 113 - TiÒn ®ang chuyÓn, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1131 - TiÒn ViÖt Nam: Ph¶n ¸nh sè tiÒn ViÖt Nam ®ang chuyÓn. - Tµi kho¶n 1132 - Ngo¹i tÖ: Ph¶n ¸nh sè ngo¹i tÖ ®ang chuyÓn. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Thu tiÒn b¸n hµng, tiÒn nî cña kh¸ch hµng hoÆc c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c b»ng 32
  • 33. tiÒn mÆt hoÆc sÐc nép th¼ng vµo Ng©n hµng (kh«ng qua quü) nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊyb¸o Cã cña Ng©n hµng, ghi: Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Thu nî cña kh¸ch hµng) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (NÕu cã) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 2. XuÊt quü tiÒn mÆt göi vµo Ng©n hµng nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã cñaNg©n hµng, ghi: Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132) Cã TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112). 3. Lµm thñ tôc chuyÓn tiÒn tõ tµi kho¶n ë Ng©n hµng ®Ó tr¶ cho chñ nî nh−ng ch−anhËn ®−îc giÊy b¸o Nî cña Ng©n hµng, ghi: Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng ( 1121, 1122). 4. Kh¸ch hµng tr¶ tr−íc tiÒn mua hµng b»ng sÐc, ®¬n vÞ ®· nép sÐc vµo Ng©n hµngnh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng, ghi: Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 5. Ng©n hµng b¸o Cã c¸c kho¶n tiÒn ®ang chuyÓn ®· vµo tµi kho¶n tiÒn göi cña ®¬nvÞ, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121, 1122) Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132). 6. Ng©n hµng b¸o Nî c¸c kho¶n tiÒn ®ang chuyÓn ®· chuyÓn cho ng−êi b¸n, ng−êicung cÊp dÞch vô, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132). 7. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹itÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè, ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖtrªn Tµi kho¶n 113 "TiÒn ®ang chuyÓn": 33
  • 34. - NÕu chªnh lÖch tû gi¸ t¨ng, ghi:Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1132) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i.- NÕu chªnh lÖch tû gi¸ gi¶m, ghi:Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1132). 34
  • 35. tµi kho¶n 121 ®Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh mua, b¸n vµ thanh to¸n chøng kho¸n(Cæ phiÕu, tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu,...) cã thêi h¹n thu håi kh«ng qu¸ mét n¨m hoÆc mua vµo,b¸n ra chøng kho¸n ®Ó kiÕm lêi. Chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n bao gåm: - Cæ phiÕu cã thÓ giao dÞch trªn thÞ tr−êng chøng kho¸n; - Tr¸i phiÕu gåm tr¸i phiÕu c«ng ty, tr¸i phiÕu chÝnh phñ; - C¸c lo¹i chøng kho¸n kh¸c theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n ph¶i ®−îc ghi sæ kÕ to¸n theo gi¸ thùc tÕ muachøng kho¸n (gi¸ gèc), bao gåm: Gi¸ mua céng (+) c¸c chi phÝ mua (nÕu cã) nh− chi phÝm«i giíi, giao dÞch, cung cÊp th«ng tin, thuÕ, lÖ phÝ vµ phÝ ng©n hµng. 2. Chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n bao gåm c¶ nh÷ng chøng kho¸n dµi h¹n ®−îcmua vµo ®Ó b¸n ë thÞ tr−êng chøng kho¸n mµ cã thÓ thu håi vèn trong thêi h¹n kh«ngqu¸ mét n¨m. 3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, nÕu gi¸ trÞ thÞ tr−êng cña chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n bÞgi¶m xuèng thÊp h¬n gi¸ gèc, kÕ to¸n ®−îc lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− chøng kho¸nng¾n h¹n. 4. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹nmµ ®¬n vÞ ®ang n¾m gi÷ (Theo tõng lo¹i cæ phiÕu, tr¸i phiÕu, chøng kho¸n cã gi¸ trÞkh¸c; Theo tõng lo¹i ®èi t¸c ®Çu t−; Theo tõng lo¹i mÖnh gi¸ vµ gi¸ mua thùc tÕ). kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 121 - ®Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n mua vµo. Bªn Cã: TrÞ gi¸ thùc tÕ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n b¸n ra, ®¸o h¹n hoÆc ®−îc thanh to¸n. Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n do doanh nghiÖp ®ang n¾m gi÷. Tµi kho¶n 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: 35
  • 36. - Tµi kho¶n 1211 - Cæ phiÕu: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh mua, b¸n cæ phiÕu víi môc ®Ýchn¾m gi÷ ®Ó b¸n kiÕm lêi. - Tµi kho¶n 1212 - Tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, kú phiÕu: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh mua, b¸n vµthanh to¸n c¸c lo¹i tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, kú phiÕu ng¾n h¹n. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi mua chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n, c¨n cø vµo chi phÝ thùc tÕ mua (Gi¸ muacéng (+) Chi phÝ m«i giíi, giao dÞch, chi phÝ th«ng tin, lÖ phÝ, phÝ ng©n hµng,...), ghi: Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 141 - T¹m øng Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. 2. §Þnh kú tÝnh l·i vµ thu l·i tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu, kú phiÕu: a) Tr−êng hîp nhËn tiÒn l·i vµ sö dông tiÒn l·i tiÕp tôc mua bæ sung tr¸i phiÕu, tÝnphiÕu (kh«ng mang tiÒn vÒ doanh nghiÖp mµ sö dông tiÒn l·i mua ngay tr¸i phiÕu), ghi: Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. b) Tr−êng hîp nhËn l·i b»ng tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. c) Tr−êng hîp nhËn l·i ®Çu t− bao gåm c¶ kho¶n l·i ®Çu t− dån tÝch tr−íc khi mual¹i kho¶n ®Çu t− ®ã th× ph¶i ph©n bæ sè tiÒn l·i nµy. ChØ ghi nhËn lµ doanh thu ho¹t®éng tµi chÝnh phÇn tiÒn l·i cña c¸c kú mµ doanh nghiÖp mua kho¶n ®Çu t− nµy; Kho¶ntiÒn l·i dån tÝch tr−íc khi doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n ®Çu t− ®−îc ghi gi¶m gi¸ trÞ cñachÝnh kho¶n ®Çu t− ®ã, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng tiÒn l·i thu ®−îc) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (PhÇn tiÒn l·i ®Çu t− dån tÝch tr−íc khi doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n ®Çu t−) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (PhÇn tiÒn l·i cña c¸c kú mµ doanh nghiÖp mua kho¶n ®Çu t− nµy). 36
  • 37. 3. §Þnh kú nhËn cæ tøc (nÕu cã), ghi:Nî c¸c TK 111, 112,...Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Ch−a thu ®−îc tiÒn ngay) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.4. Khi chuyÓn nh−îng chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n, c¨n cø vµo gi¸ b¸n chøng kho¸n:a) Tr−êng hîp cã l·i, ghi:Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ vèn).b) Tr−êng hîp bÞ lç, ghi:Nî c¸c TK 111, 112 hoÆc 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n)Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ vèn) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn).c) C¸c chi phÝ vÒ b¸n chøng kho¸n, ghi:Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã c¸c TK 111, 112,...5. Thu håi hoÆc thanh to¸n chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n ®· ®¸o h¹n, ghi:Nî c¸c TK 111, 112 hoÆc 131 Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 37
  • 38. tµi kho¶n 128 ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m cñac¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c bao gåm c¶ c¸c kho¶n cho vay mµ thêi h¹n thu håikh«ng qu¸ mét n¨m.… Trong c¸c tr−êng hîp ®Çu t− b»ng tiÒn hoÆc hiÖn vËt (nh−: Tµi s¶n cè ®Þnh, nguyªnliÖu, vËt liÖu, hµng ho¸,...) gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− ®−îc tÝnh theo gi¸ tho¶ thuËn cña c¸c bªntham gia ®Çu t− ®èi víi c¸c tµi s¶n ®−a ®i ®Çu t−. PhÇn chªnh lÖch (nÕu cã) gi÷a gi¸ trÞghi sæ kÕ to¸n cña ®¬n vÞ víi gi¸ trÞ tµi s¶n ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i ph¶n ¸nh vµo bªn Nî Tµikho¶n 811 hoÆc bªn Cã Tµi kho¶n 711. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi tõng kho¶n ®Çu t−, tõng hîp ®ång cho vay. kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 128 - ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Bªn Nî: Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c t¨ng. Bªn Cã: Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c gi¶m. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c hiÖn cßn. Tµi kho¶n 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1281 - TiÒn göi cã kú h¹n: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh t¨ng, gi¶m vµ sè hiÖn cãcña tiÒn göi cã kú h¹n. - Tµi kho¶n 1288 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh t¨ng, gi¶m vµ sèhiÖn cã cña c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi dïng vèn b»ng tiÒn ®Ó ®Çu t− ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1281, 1288) Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Doanh nghiÖp ®−a ®i ®Çu t− b»ng vËt t−, s¶n phÈm, hµng ho¸ vµ thêi gian n¾mgi÷ c¸c kho¶n ®Çu t− ®ã d−íi 1 n¨m: a) NÕu gi¸ trÞ vËt t−, s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−a ®i ®Çu t− ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i cao h¬n 38
  • 39. gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n, ghi: Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1288) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ). b) NÕu gi¸ trÞ vËt t−, s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−a ®i ®Çu t− ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬ngi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n, ghi: Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1288) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸. 3. Khi thu håi c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 152, 156, 211,...… Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Tr−êng hîp lç) Cã TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1281, 1288) (Gi¸ vèn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Tr−êng hîp l·i). 39
  • 40. tµi kho¶n 129 dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸ckho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n. Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n ®−îc lËp ®Ó ghi nhËn c¸c kho¶n lç cã thÒ ph¸tsinh do sù gi¶m gi¸ cña c¸c chøng kho¸n ng¾n h¹n doanh nghiÖp ®ang n¾m gi÷ cã thÓx¶y ra. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. ViÖc trÝch lËp vµ hoµn nhËp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n ®−îc thùchiÖn ë thêi ®iÓm kho¸ sæ kÕ to¸n ®Ó lËp b¸o c¸o tµi chÝnh n¨m. §èi víi c¸c doanh nghiÖpcã lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é nÕu cã biÕn ®éng lín vÒ lËp dù phßng th× ®−îc ®iÒuchØnh trÝch thªm hoÆc hoµn nhËp. 2. Møc lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n ®−îc x¸c ®Þnh b»ng chªnh lÖch gi÷agi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc (gi¸ thÞ tr−êng) vµ gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. NÕu sèdù phßng ph¶i lËp kú nµy cao h¬n sè d− dù phßng ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc th× sèchªnh lÖch ®ã ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú. NÕu sè dù phßng ph¶i lËp n¨mnay thÊp h¬n sè d− dù phßng ®· lËp ®ang ghi trªn sæ kÕ to¸n th× sè chªnh lÖch ®ã ®−îc ghigi¶m chi phÝ tµi chÝnh. 3. §iÒu kiÖn ®Ó trÝch lËp c¸c kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n lµ: - Chøng kho¸n cña doanh nghiÖp ®−îc doanh nghiÖp ®Çu t− theo ®óng quy ®Þnhcña ph¸p luËt; - §−îc tù do mua, b¸n trªn thÞ tr−êng mµ t¹i thêi ®iÓm kiÓm kª, lËp b¸o c¸o tµichÝnh cã gi¸ thÞ tr−êng gi¶m xuèng so víi gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. (Chøng kho¸nkh«ng ®−îc mua b¸n tù do th× kh«ng ®−îc lËp dù phßng). 4. Doanh nghiÖp ph¶i lËp dù phßng cho tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n khi cãbiÕn ®éng gi¶m gi¸ t¹i thêi ®iÓm cuèi kú kÕ to¸n n¨m theo c«ng thøc: Møc dù Sè l−îng chøng Gi¸ gèc Gi¸ thÞ phßng gi¶m kho¸n bÞ gi¶m chøng tr−êng cña gi¸ ®Çu t− = gi¸ t¹i thêi x kho¸n ghi - chøng chøng kho¸n ®iÓm cuèi kú kÕ trªn sæ kÕ kho¸n ®Çu ng¾n h¹n to¸n n¨m to¸n t− ng¾n h¹n Doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh sè dù phßng cÇn lËp cho tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu t−ng¾n h¹n bÞ gi¶m gi¸ vµ ®−îc tæng hîp vµo b¶ng kª chi tiÕt dù phßng gi¶m gi¸ chøngkho¸n ®Çu t− so s¸nh víi sè ®· lËp cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ®Ó x¸c ®Þnh sè ph¶i lËp thªmhoÆc hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ tµi chÝnh. 40
  • 41. kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¶nh cña tµi kho¶n 129 - dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n Bªn Nî: Hoµn nhËp sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n kú nµy ph¶i lËpnhá h¬n sè ®· lËp cuèi kú tr−íc. Bªn Cã: TrÝch lËp dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n (Sè cÇn trÝch lËp lÇn®Çu vµ sè chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng kú nµy ph¶i lËp lín h¬n sè ®· lËp cuèi kú tr−íc). Sè d− bªn Cã: Sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n hiÖn cã cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo biÕn ®éng gi¶m gi¸ cña c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹nhiÖn cã, tÝnh to¸n møc dù phßng cÇn lËp lÇn ®Çu, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n. 2. Cuèi kú kÕ to¸n sau: - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ph¶i lËp ë kú kÕ to¸nnµy nhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ®· lËp cuèi kú kÕto¸n tr−íc th× sè chªnh lÖch nhá h¬n ph¶i ®−îc hoµn nhËp, ghi: Nî TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n Cã TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh. - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ph¶i lËp ë kú kÕ to¸n nµylín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ®· lËp cuèi kú kÕ to¸n tr−íc th×ph¶i trÝch lËp thªm theo sè chªnh lÖch lín h¬n, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n. 41
  • 42. tµi kho¶n 131 ph¶i thu cña kh¸ch hµng Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ t×nh h×nh thanh to¸nc¸c kho¶n nî ph¶i thu cña doanh nghiÖp víi kh¸ch hµng vÒ tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµngho¸, B§S ®Çu t−, TSC§, cung cÊp dÞch vô. Tµi kho¶n nµy cßn dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸ckho¶n ph¶i thu cña ng−êi nhËn thÇu XDCB víi ng−êi giao thÇu vÒ khèi l−îng c«ng t¸cXDCB ®· hoµn thµnh. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Nî ph¶i thu cÇn ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt cho tõng ®èi t−îng ph¶i thu, theo tõngnéi dung ph¶i thu, theo dâi chi tiÕt ph¶i thu ng¾n h¹n, ph¶i thu dµi h¹n vµ ghi chÐp theotõng lÇn thanh to¸n. §èi t−îng ph¶i thu lµ c¸c kh¸ch hµng cã quan hÖ kinh tÕ víi doanh nghiÖp vÒ muas¶n phÈm, hµng ho¸, nhËn cung cÊp dÞch vô, kÓ c¶ TSC§, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−. 2. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy c¸c nghiÖp vô b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S®Çu t−, TSC§, cung cÊp dÞch vô thu tiÒn ngay (TiÒn mÆt, sÐc hoÆc ®· thu qua Ng©nhµng). 3. Trong h¹ch to¸n chi tiÕt tµi kho¶n nµy, kÕ to¸n ph¶i tiÕn hµnh ph©n lo¹i c¸ckho¶n nî, lo¹i nî cã thÓ tr¶ ®óng h¹n, kho¶n nî khã ®ßi hoÆc cã kh¶ n¨ng kh«ng thuhåi ®−îc, ®Ó cã c¨n cø x¸c ®Þnh sè trÝch lËp dù phßng ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã biÖnph¸p xö lý ®èi víi kho¶n nî ph¶i thu kh«ng ®ßi ®−îc. 4. Trong quan hÖ b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô theo tho¶ thuËn gi÷adoanh nghiÖp víi kh¸ch hµng, nÕu s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t− ®· giao, dÞch vô ®·cung cÊp kh«ng ®óng theo tho¶ thuËn trong hîp ®ång kinh tÕ th× ng−êi mua cã thÓ yªucÇu doanh nghiÖp gi¶m gi¸ hµng b¸n hoÆc tr¶ l¹i sè hµng ®· giao. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 131 - ph¶i thu cña kh¸ch hµng Bªn Nî: - Sè tiÒn ph¶i thu cña kh¸ch hµng vÒ s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t−, TSC§ ®·giao, dÞch vô ®· cung cÊp vµ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú; - Sè tiÒn thõa tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng. Bªn Cã: - Sè tiÒn kh¸ch hµng ®· tr¶ nî; - Sè tiÒn ®· nhËn øng tr−íc, tr¶ tr−íc cña kh¸ch hµng; 42
  • 43. - Kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n cho kh¸ch hµng sau khi ®· giao hµng vµ kh¸ch hµng cãkhiÕu n¹i; - Doanh thu cña sè hµng ®· b¸n bÞ ng−êi mua tr¶ l¹i (Cã thuÕ GTGT hoÆc kh«ng cãthuÕ GTGT); - Sè tiÒn chiÕt khÊu thanh to¸n vµ chiÕt khÊu th−¬ng m¹i cho ng−êi mua. Sè d− bªn Nî: Sè tiÒn cßn ph¶i thu cña kh¸ch hµng. Tµi kho¶n nµy cã thÓ cã sè d− bªn Cã. Sè d− bªn Cã ph¶n ¸nh sè tiÒn nhËn tr−íc,hoÆc sè ®· thu nhiÒu h¬n sè ph¶i thu cña kh¸ch hµng chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng cô thÓ.Khi lËp B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n, ph¶i lÊy sè d− chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng ph¶i thu cña tµikho¶n nµy ®Ó ghi c¶ hai chØ tiªu bªn "Tµi s¶n" vµ bªn "Nguån vèn". ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu 1. Doanh thu cña khèi l−îng s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− xuÊt b¸n,dÞch vô ®· cung cÊp ®−îc x¸c ®Þnh lµ tiªu thô. KÕ to¸n ghi sè tiÒn ph¶i thu cña kh¸chhµng nh−ng ch−a thu: - §èi víi hµng ho¸, dÞch vô, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGTtheo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸pkhÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theo gi¸ b¸n ch−acã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) (5111, 5112, 5113, 5117) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - §èi víi hµng ho¸, dÞch vô, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸nph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theo tæng gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) (5111, 5112, 5113 , 5117). 2. Tr−êng hîp hµng b¸n bÞ kh¸ch hµng tr¶ l¹i: §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµdoanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: 43
  • 44. Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (Sè thuÕ GTGT cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã c¸c TK 111, 112,... - §èi víi hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îngchÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, doanh thu hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, ghi: Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 3. C¨n cø chøng tõ x¸c nhËn sè tiÒn ®−îc gi¶m gi¸ cña l−îng hµng ®· b¸n chokh¸ch hµng kh«ng phï hîp víi quy c¸ch, chÊt l−îng hµng ho¸ ghi trong hîp ®ång, nÕukh¸ch hµng ch−a thanh to¸n sè tiÒn mua hµng, kÕ to¸n ghi gi¶m trõ sè tiÒn ph¶i thu cñakh¸ch hµng vÒ sè tiÒn gi¶m gi¸ hµng b¸n: - §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµdoanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (ThuÕ GTGT cña hµng gi¶m gi¸) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng sè tiÒn gi¶m gi¸). - §èi víi hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnhtheo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ nh−ng doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp,kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè tiÒn gi¶m gi¸ hµng b¸n, ghi: Nî TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 4. NhËn ®−îc tiÒn do kh¸ch hµng tr¶ (KÓ c¶ tiÒn l·i cña sè nî - nÕu cã) liªn quan ®Õns¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t− ®· b¸n, dÞch vô ®· cung cÊp, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (PhÇn tiÒn l·i). 5. Sè chiÕt khÊu thanh to¸n ph¶i tr¶ cho ng−êi mua do ng−êi mua thanh to¸n tiÒnmua hµng tr−íc thêi h¹n quy ®Þnh, trõ vµo kho¶n nî ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè tiÒn chiÕt khÊu thanh to¸n) 44
  • 45. Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 6. Sè chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ph¶i tr¶ cho ng−êi mua trõ vµo kho¶n nî ph¶i thu cñakh¸ch hµng, ghi: Nî TK 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 7. NhËn tiÒn øng tr−íc cña kh¸ch hµng theo hîp ®ång b¸n hµng hoÆc cung cÊp dÞchvô, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 8. Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c kho¶n ph¶i thu cña nhµ thÇu ®èi víi kh¸ch hµng liªnquan ®Õn hîp ®ång x©y dùng: 8.1. Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo tiÕn ®ékÕ ho¹ch, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc −íc tÝnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy,kÕ to¸n c¨n cø vµo chøng tõ ph¶n ¸nh doanh thu t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®· hoµnthµnh (kh«ng ph¶i ho¸ ®¬n) do nhµ thÇu tù x¸c ®Þnh, ghi: Nî TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. - C¨n cø vµo ho¸ ®¬n ®−îc lËp theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®Ó ph¶n ¸nh sè tiÒn kh¸chhµng ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®· ghi trong hîp ®ång, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 8.2. Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo gi¸ trÞkhèi l−îng thùc hiÖn, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch®¸ng tin cËy vµ ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn, kÕ to¸n ph¶i lËp ho¸ ®¬n trªn c¬ së phÇnc«ng viÖc ®· hoµn thµnh ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 8.3. Kho¶n tiÒn th−ëng thu ®−îc tõ kh¸ch hµng tr¶ phô thªm cho nhµ thÇu khithùc hiÖn hîp ®ång ®¹t hoÆc v−ît mét sè chØ tiªu cô thÓ ®· ®−îc ghi trong hîp ®ång, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 45
  • 46. 8.4. Kho¶n båi th−êng thu ®−îc tõ kh¸ch hµng hay c¸c bªn kh¸c ®Ó bï ®¾p cho c¸cchi phÝ kh«ng bao gåm trong gi¸ trÞ hîp ®ång (vÝ dô: Sù chËm trÔ do kh¸ch hµng g©y nªn;sai sãt trong c¸c chØ tiªu kü thuËt hoÆc thiÕt kÕ vµ c¸c tranh chÊp vÒ c¸c thay ®æi trongviÖc thùc hiÖn hîp ®ång), ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 8.5. Khi nhËn ®−îc tiÒn thanh to¸n khèi l−îng c«ng tr×nh hoµn thµnh hoÆc kho¶nøng tr−íc tõ kh¸ch hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 9. KÕ to¸n c¸c kho¶n ph¶i thu cña kh¸ch hµng t¹i ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu: 9.1. Khi nhËn cña ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu mét kho¶n tiÒn mua hµng tr¶ tr−íc ®Ómë LC..., c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ giao uû th¸c nhËp khÈu). 9.2. Khi chuyÓn tiÒn hoÆc vay ng©n hµng ®Ó ký quü më LC (NÕu thanh to¸n b»ngth− tÝn dông), c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112, 311,..... 9.3. Khi nhËp khÈu vËt t−, thiÕt bÞ, hµng ho¸ cÇn ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô sau: - Sè tiÒn hµng uû th¸c nhËp khÈu ph¶i thanh to¸n hé víi ng−êi b¸n cho bªn giao uûth¸c, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng (NÕu hµng mua ®ang ®i ®−êng) Nî TK 156 - Hµng ho¸ (NÕu hµng vÒ nhËp kho) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ng−êi b¸n). Tr−êng hîp nhËn hµng cña n−íc ngoµi kh«ng nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho ®¬nvÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ng−êi b¸n n−íc ngoµi). - ThuÕ nhËp khÈu ph¶i nép hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø c¸c chøng tõliªn quan, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng 46
  • 47. Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu). Tr−êng hîp nhËn hµng cña n−íc ngoµi kh«ng nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho ®¬nvÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu) Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu). - ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng hµng nhËp khÈu ph¶i nép hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu,c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312). Tr−êng hîp nhËn hµng cña n−íc ngoµi kh«ng qua nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312). - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø c¸cchøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. Tr−êng hîp nhËp hµng cña n−íc ngoµi kh«ng qua nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu) Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. - Khi tr¶ hµng cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT xuÊt tr¶hµng vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c NK) Cã TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu ®· bao gåm c¸c kho¶n thuÕ ph¶i nép) Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 9.4. §èi víi phÝ uû th¸c nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT tÝnh trªn phÝ uû th¸c nhËp khÈu,c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT vµ c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu phÝ uûth¸c nhËp khÈu, ghi: 47
  • 48. Nî c¸c TK 131, 111, 112,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. 9.5. §èi víi c¸c kho¶n chi hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu liªn quan ®Õn ho¹t ®éngnhËn uû th¸c nhËp khÈu (PhÝ ng©n hµng, phÝ gi¸m ®Þnh h¶i quan, chi thuª kho, thuª b·i,chi bèc xÕp, vËn chuyÓn hµng...), c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c NK) Cã TK 111, 112,... 9.6. Khi ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu chuyÓn tr¶ nèt sè tiÒn hµng nhËp khÈu, tiÒnthuÕ nhËp khÈu, thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt (NÕu ®¬n vÞ uû th¸cnhê nép hé vµo NSNN c¸c kho¶n thuÕ nµy), vµ c¸c kho¶n chi hé cho ho¹t ®éng uû th¸cnhËp khÈu, phÝ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø vµo c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c NK). 9.7. Khi thanh to¸n hé tiÒn hµng nhËp khÈu víi ng−êi b¸n cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËpkhÈu, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ng−êi b¸n) Cã c¸c TK 112, 144,... 9.8. Khi nép hé thuÕ nhËp khÈu, thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, thuÕ tiªu thô ®ÆcbiÖt vµo NSNN, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 3331, 3332, 3333,... Cã c¸c TK 111, 112,... 9.9. Tr−êng hîp ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu lµm thñ tôc nép c¸c lo¹i thuÕ liªnquan ®Õn hµng nhËp khÈu, ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu tù nép c¸c kho¶n thuÕ nµy vµoNSNN, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè tiÒn ®¬n vÞ uû th¸c nhËpkhÈu ®· nép vµo NSNN, ghi: Nî c¸c TK 3331, 3332, 3333,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu). 10. Tr−êng hîp kh¸ch hµng kh«ng thanh to¸n b»ng tiÒn mµ thanh to¸n b»ng hµng(Theo ph−¬ng thøc hµng ®æi hµng), c¨n cø vµo gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ nhËn trao ®æi(TÝnh theo gi¸ trÞ hîp lý ghi trong Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc Ho¸ ®¬n b¸n hµng cña kh¸chhµng) trõ vµo sè nî ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô 48
  • 49. Nî TK 156 - Hµng ho¸ Nî TK 611 - Mua hµng (Tr−êng hîp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú) . Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 11. Tr−êng hîp ph¸t sinh kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi thùc sù kh«ng thÓ thu nî ®−îcph¶i xö lý xo¸ sæ: C¨n cø vµo biªn b¶n xö lý xo¸ nî, ghi: Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (Sè ®· lËp dù phßng) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (Sè ch−a lËp dù phßng) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. §ång thêi, ghi ®¬n vµo bªn Nî TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ngC©n ®èi kÕ to¸n) nh»m tiÕp tôc theo dâi trong thêi h¹n quy ®Þnh ®Ó cã thÓ truy thu ng−êim¾c nî sè tiÒn ®ã. 12. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− nî ph¶i thu cña kh¸ch hµng cã gèc ngo¹i tÖ ®−îc ®¸nh gi¸theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−ícViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh: - NÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©nhµng Nhµ n−íc c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh lín h¬n tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nhtrªn sæ kÕ to¸n Tµi kho¶n 131 cã gèc ngo¹i tÖ th× sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131). - NÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©nhµng Nhµ n−íc c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh nhá h¬n tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nhtrªn sæ kÕ to¸n Tµi kho¶n 131 cã gèc ngo¹i tÖ th× sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. - Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi niªn ®é kÕ to¸n c¸c kho¶nph¶i thu cña kh¸ch hµng cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i cuèi kú (Xem h−íng dÉn ëTµi kho¶n 413). 49
  • 50. tµi kho¶n 133 thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ®−îc khÊu trõ Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, ®· khÊutrõ vµ cßn ®−îc khÊu trõ cña doanh nghiÖp. ThuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ lµ thuÕ GTGT cña hµng ho¸, dÞch vô dïng chos¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT. ThuÕ GTGT ®Çu vµo b»ng (=) Tæng sè thuÕ GTGT ghi trªn Ho¸ ®¬n GTGT muahµng ho¸, dÞch vô (bao gåm c¶ tµi s¶n cè ®Þnh) dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,dÞch vô chÞu thuÕ GTGT, sè thuÕ GTGT ghi trªn chøng tõ nép thuÕ cña hµng ho¸ nhËpkhÈu, hoÆc chøng tõ nép thuÕ GTGT thay cho phÝa n−íc ngoµi theo quy ®Þnh cña Bé TµichÝnh ¸p dông ®èi víi c¸c tæ chøc, c¸ nh©n n−íc ngoµi cã ho¹t ®éng kinh doanh t¹i ViÖtNam kh«ng thuéc c¸c h×nh thøc ®Çu t− theo LuËt §Çu t− n−íc ngoµi t¹i ViÖt Nam. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Tµi kho¶n 133 chØ ¸p dông ®èi víi doanh nghiÖp thuéc ®èi t−îng nép thuÕ GTGTtheo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, kh«ng ¸p dông ®èi víi hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp vµ hµng ho¸ dÞch vô kh«ng thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT. 2. §èi víi hµng ho¸, dÞch vô mua vµo dïng ®ång thêi cho s¶n xuÊt, kinh doanhhµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT th× doanh nghiÖp ph¶i h¹ch to¸n riªng thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ vµ thuÕGTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ. Tr−êng hîp kh«ng thÓ h¹ch to¸n riªng ®−îc th× sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc h¹chto¸n vµo Tµi kho¶n 133. Cuèi kú, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõtheo tû lÖ (%) gi÷a doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT so víi tæng doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô ph¸t sinh trong kú. Sè thuÕGTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ ®−îc tÝnh vµo gi¸ vèn cña hµng b¸n ra hoÆc chi phÝs¶n xuÊt, kinh doanh tuú theo tõng tr−êng hîp cô thÓ. Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT kh«ng ®−îc khÊu trõ cã gi¸ trÞ lín th× tÝnh vµo gi¸ vènhµng b¸n ra trong kú t−¬ng øng víi doanh thu trong kú, sè cßn l¹i ®−îc tÝnh vµo gi¸ vènhµng b¸n ra cña kú kÕ to¸n sau. 3. Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua hµng ho¸, dÞch vô dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt,kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc dïng vµoho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸ptrùc tiÕp, dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kinh phÝ sùnghiÖp, dù ¸n, hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng phóc lîi, khen th−ëng ®−îc trang tr¶i b»ng quüphóc lîi, khen th−ëng cña doanh nghiÖp th× sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ 50
  • 51. vµ kh«ng h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 133. Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ cña vËt t−, hµng ho¸, tµi s¶n cè ®Þnh, dÞch vô mua vµo. 4. Tr−êng hîp hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ®−îc dïng chøng tõ ®Æc thï (nh− temb−u ®iÖn, vÐ c−íc vËn t¶i...) ghi gi¸ thanh to¸n lµ gi¸ ®· cã thuÕ GTGT th× doanh nghiÖp®−îc c¨n cø vµo gi¸ hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ®· cã thuÕ GTGT ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ kh«ngcã thuÕ vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ theo ph−¬ng ph¸p tÝnh ®−îc quy ®Þnh t¹i®iÓm b, kho¶n 1.2, Môc I, PhÇn III Th«ng t− sè 120/2003/TT-BTC ngµy 12/12/2003 cñaBé Tµi chÝnh. 5. §èi víi c¬ së s¶n xuÊt n«ng, l©m, ng− nghiÖp xuÊt khÈu s¶n phÈm do m×nh trùctiÕp nu«i, trång, ®¸nh b¾t khai th¸c, th× chØ ®−îc khÊu trõ thuÕ ®Çu vµo cña hµng ho¸,dÞch vô sö dông trùc tiÕp cho giai ®o¹n khai th¸c. 6. Hµng ho¸ mua vµo bÞ tæn thÊt do thiªn tai, ho¶ ho¹n, bÞ mÊt, x¸c ®Þnh do tr¸chnhiÖm cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n ph¶i båi th−êng th× thuÕ GTGT ®Çu vµo cña sè hµng ho¸nµy ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ hµng ho¸ tæn thÊt ph¶i båi th−êng, kh«ng ®−îc tÝnh vµo sè thuÕGTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ khi kª khai thuÕ GTGT ph¶i nép. 7. ThuÕ GTGT ®Çu vµo ph¸t sinh trong th¸ng nµo th× ®−îc kª khai khÊu trõ khi x¸c®Þnh thuÕ GTGT ph¶i nép cña th¸ng ®ã. NÕu sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ lính¬n sè thuÕ GTGT ®Çu ra th× chØ khÊu trõ thuÕ GTGT ®Çu vµo b»ng (=) sè thuÕ GTGT®Çu ra cña th¸ng ®ã, sè thuÕ GTGT ®Çu vµo cßn l¹i ®−îc khÊu trõ tiÕp vµo kú tÝnh thuÕsau hoÆc ®−îc xÐt hoµn thuÕ theo quy ®Þnh cña LuËt thuÕ GTGT. Tr−êng hîp Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc chøng tõ nép thuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸,dÞch vô mua vµo ph¸t sinh trong th¸ng nh−ng ch−a kª khai kÞp trong th¸ng th× ®−îc kªkhai khÊu trõ vµo c¸c th¸ng tiÕp sau theo quy ®Þnh cña LuËt thuÕ GTGT. 8. V¨n phßng Tæng c«ng ty kh«ng trùc tiÕp ho¹t ®éng kinh doanh kh«ng thuéc ®èit−îng nép thuÕ GTGT th× kh«ng ®−îc khÊu trõ hay hoµn thuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµngho¸, dÞch vô mua vµo phôc vô cho ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ. Tr−êng hîp V¨n phßng Tæng c«ng ty cã ho¹t ®éng kinh doanh hµng ho¸, dÞch vôchÞu thuÕ GTGT th× ph¶i ®¨ng ký, kª khai nép thuÕ GTGT riªng cho c¸c ho¹t ®éng nµy. 9. §èi víi doanh nghiÖp kinh doanh nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕptrªn GTGT ®−îc chuyÓn sang nép thuÕ theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ®−îc khÊu trõthuÕ GTGT cña hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ph¸t sinh kÓ tõ th¸ng ®−îc ¸p dông nép thuÕtheo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ; ®èi víi hµng ho¸, dÞch vô mua vµo tr−íc th¸ng ®−îc ¸pdông nép thuÕ theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ th× kh«ng ®−îc tÝnh khÊu trõ thuÕGTGT ®Çu vµo. 10. Theo LuËt thuÕ GTGT th× c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh sè thuÕ ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ lµsè thuÕ GTGT ghi trªn Ho¸ ®¬n GTGT khi mua hµng ho¸, dÞch vô hoÆc chøng tõ népthuÕ GTGT ®èi víi hµng ho¸ nhËp khÈu hoÆc chøng tõ nép thuÕ GTGT thay cho nhµthÇu n−íc ngoµi theo quy ®Þnh. Tr−êng hîp hµng ho¸, dÞch vô mua vµo kh«ng theo Ho¸®¬n GTGT hoÆc cã Ho¸ ®¬n GTGT nh−ng kh«ng ®óng quy ®Þnh cña ph¸p luËt th× doanhnghiÖp kh«ng ®−îc khÊu trõ thuÕ GTGT ®Çu vµo. Tr−êng hîp Ho¸ ®¬n GTGT kh«ng ghi 51
  • 52. thuÕ GTGT (trõ tr−êng hîp ®Æc thï ®−îc dïng Ho¸ ®¬n GTGT ghi gi¸ thanh to¸n lµ gi¸®· cã thuÕ GTGT); kh«ng ghi hoÆc ghi kh«ng ®óng tªn, ®Þa chØ, m· sè thuÕ cña ng−êi b¸nnªn kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc ng−êi b¸n; ho¸ ®¬n, chøng tõ nép thuÕ GTGT gi¶, ho¸ ®¬n bÞtÈy xo¸, ho¸ ®¬n khèng (kh«ng b¸n hµng ho¸, dÞch vô); ho¸ ®¬n ghi gi¸ trÞ cao h¬n gi¸ trÞthùc tÕ cña hµng ho¸, dÞch vô ®· b¸n th× doanh nghiÖp kh«ng ®−îc khÊu trõ thuÕ GTGT®Çu vµo. kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 133 - thuÕ gtgt ®−îc khÊu trõ Bªn Nî: Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ. Bªn Cã: - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®· khÊu trõ; - KÕt chuyÓn sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ; - ThuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸ mua vµo nh−ng ®· tr¶ l¹i, ®−îc gi¶m gi¸; - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®· ®−îc hoµn l¹i. Sè d− bªn Nî: Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo cßn ®−îc khÊu trõ, sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc hoµn l¹inh−ng NSNN ch−a hoµn tr¶. Tµi kho¶n 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1331 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña hµng ho¸, dÞch vô: Ph¶n ¸nhthuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ cña vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô mua ngoµi dïng vµo s¶nxuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ngph¸p khÊu trõ thuÕ. - Tµi kho¶n 1332 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña tµi s¶n cè ®Þnh: Ph¶n ¸nh thuÕGTGT ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh ®Çu t−, mua s¾m tµi s¶n cè ®Þnh dïng vµo ho¹t ®éng s¶nxuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ngph¸p khÊu trõ thuÕ, cña qu¸ tr×nh mua s¾m bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§ dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµngho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, mua bÊt®éng s¶n ®Çu t− thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕto¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ nhËp kho, chi phÝ thu mua, vËn chuyÓn, bèc xÕp,thuª kho b·i... tõ n¬i mua vÒ ®Õn doanh nghiÖp theo gi¸ thùc tÕ bao gåm gi¸ mua ch−a cã 52
  • 53. thuÕ GTGT ®Çu vµo vµ ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 156 - Hµng ho¸ Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Nî TK 611 - Mua hµng Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, c«ng cô, dÞch vô dïng ngay vµo s¶n xuÊt, kinh doanhhµng ho¸, dÞch vô, söa ch÷a TSC§, ®Çu t− XDCB thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnhtheo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, c«ng cô, dÞch vôtÝnh vµo chi phÝ theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT, vµ ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®Çu vµo, ghi: Nî c¸c TK 621, 623, 627, 641, 642, 241, 142, 242,... (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 3. Khi mua hµng ho¸ giao b¸n ngay (Thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theoph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊutrõ) cho kh¸ch hµng (Kh«ng qua nhËp kho), ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 4. Khi nhËp khÈu vËt t−, hµng ho¸, TSC§, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµngho¸, TSC§ nhËp khÈu bao gåm tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸giao dÞch thùc tÕ, hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµngdo Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ),thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép (nÕu cã), chi phÝ vËn chuyÓn, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3332, 3333) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 53
  • 54. Riªng ®èi víi thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶n ¸nh nh− sau: - NÕu hµng nhËp khÈu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× thuÕ GTGT cña hµng nhËpkhÈu sÏ ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312). - NÕu hµng nhËp khÈu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ngthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆcdïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, ho¹t ®éng v¨n ho¸, phóc lîi,... ®−îc trang tr¶i b»ngnguån kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc quü khen th−ëng, phóc lîi th× thuÕ GTGT ph¶i népcña hµng nhËp khÈu ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ cã thuÕ GTGT vµ thuÕ nhËp khÈu) Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ cã thuÕ GTGT vµ thuÕ nhËp khÈu) Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ cã thuÕ GTGT vµ thuÕ nhËp khÈu) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312). 5. Tr−êng hîp hµng ®· mua vµ ®· tr¶ l¹i hoÆc hµng ®· mua ®−îc gi¶m gi¸ do kÐm,mÊt phÈm chÊt thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, c¨n cøvµo chøng tõ xuÊt hµng tr¶ l¹i cho bªn b¸n vµ c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nhgi¸ trÞ hµng ®· mua vµ ®· tr¶ l¹i ng−êi b¸n hoÆc hµng ®· mua ®−îc gi¶m gi¸, thuÕ GTGT®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (ThuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng mua tr¶ l¹i hoÆc ®−îc gi¶m gi¸) Cã c¸c TK 152, 153, 156, 211,... (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT). 6. §èi víi vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§ mua vÒ dïng ®ång thêi cho s¶n xuÊt,kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ kh«ng chÞu thuÕ GTGTnh−ng doanh nghiÖp kh«ng h¹ch to¸n riªng ®−îc thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ: 6.1. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§, ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156, 211, 213 (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (ThuÕ GTGT ®Çu vµo) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 6.2. Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh vµ x¸c ®Þnh thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, kh«ng®−îc khÊu trõ trªn c¬ së ph©n bæ theo tû lÖ doanh thu. Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc tÝnhkhÊu trõ theo tû lÖ (%) gi÷a doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô chÞu thuÕ GTGT sovíi tæng doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô ph¸t sinh trong kú. §èi víi sè thuÕ GTGT 54
  • 55. ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ trong kú sÏ ph¶n ¸nh nh− sau: - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ trong kú, tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸ntrong kú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). - Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT kh«ng ®−îc khÊu trõ cã trÞ gi¸ lín ®−îc tÝnh vµo gi¸vèn hµng b¸n ra cña c¸c kú kÕ to¸n sau, kÕt chuyÓn sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îckhÊu trõ trong kú tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña c¸c kú kÕ to¸n sau, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n; hoÆc Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). §Þnh kú, khi tÝnh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ vµo gi¸ vèn hµngb¸n cña kú kÕ to¸n sau, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã c¸c TK 142, 242,.... 7. Khi mua TSC§ cã Ho¸ ®¬n GTGT dïng chung cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµngho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ kh«ng chÞu thuÕ GTGT, kÕ to¸n ph¶n¸nh gi¸ trÞ TSC§ theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT, thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc ph¶n ¸nhvµo bªn Nî TK 133 ®Ó cuèi kú tÝnh vµ x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ trªnc¬ së tû lÖ doanh thu b¸n hµng, cung øng dÞch vô chÞu thuÕ GTGT so víi tæng doanh thub¸n hµng vµ cung øng dÞch vô ph¸t sinh trong kú: - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ trong kú, ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép nhµ n−íc (33311) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332). - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ ®−îc h¹ch to¸n vµo c¸c tµi kho¶n tËphîp chi phÝ cã liªn quan ®Õn viÖc sö dông TSC§: + Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ lín ph¶i ph©n bæ dÇn, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n; hoÆc Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332). + §Þnh kú, khi ph©n bæ sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ tÝnh vµo chiphÝ, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... 55
  • 56. Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu ph©n bæ dµi h¹n). + Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332). 8. VËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo bÞ tæn thÊt do thiªn tai, ho¶ ho¹n, bÞ mÊt, x¸c®Þnh do tr¸ch nhiÖm cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n ph¶i båi th−êng th× thuÕ GTGT ®Çu vµo cñasè hµng ho¸ nµy kh«ng ®−îc tÝnh vµo sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ khi kª khaithuÕ GTGT ph¶i nép: - Tr−êng hîp thuÕ GTGT cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo bÞ tæn thÊt ch−a x¸c®Þnh ®−îc nguyªn nh©n chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332). - Tr−êng hîp thuÕ GTGT cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo bÞ tæn thÊt khi cã quyÕt®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn vÒ sè thu båi th−êng cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n, ghi: Nî c¸c TK 111, 334,... (Sè thu båi th−êng) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (NÕu ®−îc tÝnh vµo chi phÝ) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ cã quyÕt ®Þnh xö lý ngay). 9. §èi víi hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ®Ó xuÊt khÈu ®−îc khÊu trõ, hoµn thuÕ GTGT®Çu vµo khi ®¶m b¶o cã ®ñ ®iÒu kiÖn, thñ tôc vµ hå s¬ ®Ó khÊu trõ hoµn thuÕ GTGT ®Çuvµo theo quy ®Þnh hiÖn hµnh: - ThuÕ GTGT ®Çu vµo ph¸t sinh khi mua vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§ liªnquan ®Õn ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng ho¸, dÞch vô ®−îc khÊu trõ, hoµn thuÕ theo chÕ ®équy ®Þnh ®−îc kÕ to¸n nh− tr−êng hîp mua vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§ trong n−íc(Xem h−íng dÉn ë môc 1, 2, 3). - Khi ®−îc hoµn thuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸, dÞch vô xuÊt khÈu (nÕu cã), ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). 10. Cuèi th¸ng, kÕ to¸n x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ vµo sè thuÕGTGT ®Çu ra khi x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ph¶i nép trong kú, ghi: Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ. 56
  • 57. 11. §èi víi doanh nghiÖp thuéc ®èi t−îng nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊutrõ thuÕ mµ th−êng xuyªn cã sè thuÕ GTGT ®Çu vµo lín h¬n sè thuÕ GTGT ®Çu ra ®−îcc¬ quan cã thÈm quyÒn cho phÐp hoµn l¹i thuÕ GTGT theo quy ®Þnh cña luËt thuÕ. KhinhËn ®−îc tiÒn NSNN thanh to¸n vÒ sè tiÒn thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc hoµn l¹i, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332). 57
  • 58. tµi kho¶n 136 ph¶i thu néi bé Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶nnî ph¶i thu cña doanh nghiÖp víi ®¬n vÞ cÊp trªn, gi÷a c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc, hoÆc c¸c®¬n vÞ phô thuéc trong mét doanh nghiÖp ®éc lËp, c¸c doanh nghiÖp ®éc lËp trong Tængc«ng ty vÒ c¸c kho¶n vay m−în, chi hé, tr¶ hé, thu hé, hoÆc c¸c kho¶n mµ doanh nghiÖpcÊp d−íi cã nghÜa vô nép lªn ®¬n vÞ cÊp trªn hoÆc cÊp trªn ph¶i cÊp cho cÊp d−íi. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Ph¹m vi vµ néi dung ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n 136 thuéc quan hÖ thanh to¸n néibé vÒ c¸c kho¶n ph¶i thu gi÷a ®¬n vÞ cÊp trªn vµ ®¬n vÞ cÊp d−íi, gi÷a c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íivíi nhau. Trong ®ã, cÊp trªn lµ Tæng c«ng ty, c«ng ty ph¶i lµ doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinhdoanh ®éc lËp kh«ng ph¶i lµ c¬ quan qu¶n lý, c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi lµ c¸c doanh nghiÖpthµnh viªn trùc thuéc hoÆc phô thuéc Tæng c«ng ty, c«ng ty nh−ng ph¶i lµ ®¬n vÞ cã tæchøc c«ng t¸c kÕ to¸n riªng. 2. Néi dung c¸c kho¶n ph¶i thu néi bé ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 136 bao gåm: a) ë doanh nghiÖp cÊp trªn (doanh nghiÖp ®éc lËp, Tæng c«ng ty): - Vèn, quü hoÆc kinh phÝ ®· giao, ®· cÊp cho cÊp d−íi; - Vèn kinh doanh cho cÊp d−íi vay kh«ng tÝnh l·i; - C¸c kho¶n cÊp d−íi ph¶i nép lªn cÊp trªn theo quy ®Þnh; - C¸c kho¶n nhê cÊp d−íi thu hé; - C¸c kho¶n ®· chi, ®· tr¶ hé cÊp d−íi; - C¸c kho¶n ®· giao cho ®¬n vÞ trùc thuéc ®Ó thùc hiÖn khèi l−îng giao kho¸n néi bévµ nhËn l¹i gi¸ trÞ giao kho¸n néi bé; - C¸c kho¶n ph¶i thu v·ng lai kh¸c. b) ë doanh nghiÖp cÊp d−íi (Doanh nghiÖp thµnh viªn trùc thuéc hoÆc ®¬n vÞ h¹chto¸n phô thuéc): - C¸c kho¶n ®−îc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp nh−ng ch−a nhËn ®−îc (Trõ vèn kinh doanhvµ kinh phÝ); - Kho¶n cho vay vèn kinh doanh; - C¸c kho¶n nhê ®¬n vÞ cÊp trªn hoÆc ®¬n vÞ néi bé kh¸c thu hé; - C¸c kho¶n ®· chi, ®· tr¶ hé ®¬n vÞ cÊp trªn vµ ®¬n vÞ néi bé kh¸c; - C¸c kho¶n ph¶i thu v·ng lai kh¸c. 3. Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh sè vèn ®Çu t− mµ c«ng ty mÑ ®Çu t− vèn vµo c¸cc«ng ty con vµ c¸c kho¶n thanh to¸n gi÷a c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con. 4. Tµi kho¶n 136 ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng ®¬n vÞ cã quan hÖ thanh to¸n vµ 58
  • 59. theo dâi riªng tõng kho¶n ph¶i thu néi bé. Tõng doanh nghiÖp cÇn cã biÖn ph¸p ®«n ®ècgi¶i quyÕt døt ®iÓm c¸c kho¶n nî ph¶i thu néi bé trong niªn ®é kÕ to¸n. 5. Cuèi kú kÕ to¸n, ph¶i kiÓm tra, ®èi chiÕu vµ x¸c nhËn sè ph¸t sinh, sè d− Tµikho¶n 136 "Ph¶i thu néi bé", Tµi kho¶n 336 "Ph¶i tr¶ néi bé" víi c¸c ®¬n vÞ cã quan hÖtheo tõng néi dung thanh to¸n. TiÕn hµnh thanh to¸n bï trõ theo tõng kho¶n cña tõng®¬n vÞ cã quan hÖ, ®ång thêi h¹ch to¸n bï trõ trªn 2 Tµi kho¶n 136 "Ph¶i thu néi bé" vµTµi kho¶n 336 "Ph¶i tr¶ néi bé" (Theo chi tiÕt tõng ®èi t−îng) Khi ®èi chiÕu, nÕu cã chªnh lÖch, ph¶i t×m nguyªn nh©n vµ ®iÒu chØnh kÞp thêi. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 136 - ph¶i thu néi bé Bªn Nî: - Sè vèn kinh doanh ®· giao cho ®¬n vÞ cÊp d−íi (bao gåm vèn cÊp trùc tiÕp vµ cÊpb»ng c¸c ph−¬ng thøc kh¸c); - C¸c kho¶n ®· chi hé, tr¶ hé ®¬n vÞ cÊp trªn, cÊp d−íi; - Sè tiÒn ®¬n vÞ cÊp trªn ph¶i thu vÒ, c¸c kho¶n ®¬n vÞ cÊp d−íi ph¶i nép; - Sè tiÒn ®¬n vÞ cÊp d−íi ph¶i thu vÒ, c¸c kho¶n cÊp trªn ph¶i giao xuèng; - Sè tiÒn ph¶i thu vÒ b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô cho ®¬n vÞ cÊp trªn, cÊpd−íi, gi÷a c¸c ®¬n vÞ néi bé. Bªn Cã: - Thu håi vèn, quü ë ®¬n vÞ thµnh viªn; - QuyÕt to¸n víi ®¬n vÞ thµnh viªn vÒ kinh phÝ sù nghiÖp ®· cÊp, ®· sö dông; - Sè tiÒn ®· thu vÒ c¸c kho¶n ph¶i thu trong néi bé; - Bï trõ ph¶i thu víi ph¶i tr¶ trong néi bé cña cïng mét ®èi t−îng. Sè d− bªn Nî: Sè nî cßn ph¶i thu ë c¸c ®¬n vÞ néi bé. Tµi kho¶n 136 - Ph¶i thu néi bé, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1361 - Vèn kinh doanh ë ®¬n vÞ trùc thuéc: Tµi kho¶n nµy chØ më ë ®¬nvÞ cÊp trªn (Tæng c«ng ty, c«ng ty) ®Ó ph¶n ¸nh sè vèn kinh doanh hiÖn cã ë c¸c ®¬n vÞtrùc thuéc do ®¬n vÞ cÊp trªn giao trùc tiÕp hoÆc h×nh thµnh b»ng c¸c ph−¬ng thøc kh¸c.Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh sè vèn ®Çu t− mµ c«ng ty mÑ ®Çu t− vµo c¸c c«ng ty con,c¸c kho¶n nµy ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 221 "§Çu t− vµo c«ng ty con". - Tµi kho¶n 1368 - Ph¶i thu néi bé kh¸c: Ph¶n ¸nh tÊt c¶ c¸c kho¶n ph¶i thu kh¸cgi÷a c¸c ®¬n vÞ néi bé. 59
  • 60. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. H¹ch to¸n ë ®¬n vÞ cÊp d−íi: 1. Khi ®¬n vÞ cÊp d−íi nhËn ®−îc vèn do Tæng c«ng ty, c«ng ty giao xuèng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 211,... Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 2. Khi chi hé, tr¶ hé cho ®¬n vÞ cÊp trªn vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã c¸c TK 111, 112,... 3. C¨n cø vµo th«ng b¸o hoÆc chøng tõ x¸c nhËn cña ®¬n vÞ cÊp trªn vÒ sè ®−îc chiac¸c quü doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã c¸c TK 414, 415, 431,... 4. Sè lç vÒ ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh ®· ®−îc cÊp trªn chÊp nhËn cÊp bï, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi. 5. Ph¶i thu ®¬n vÞ cÊp trªn vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c vÒ doanh thu b¸n hµng néi bé, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 6. Khi nhËn ®−îc tiÒn hoÆc vËt t−, tµi s¶n cña cÊp trªn hoÆc ®¬n vÞ néi bé kh¸cthanh to¸n vÒ c¸c kho¶n ph¶i thu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 152, 153,... Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). 7. Bï trõ c¸c kho¶n ph¶i thu néi bé víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ néi bé cña cïng mét ®èit−îng, ghi: Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). II. H¹ch to¸n ë ®¬n vÞ cÊp trªn 1. Khi ®¬n vÞ cÊp trªn (Tæng c«ng ty, c«ng ty) giao vèn kinh doanh cho ®¬n vÞ trùcthuéc, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361 - Vèn kinh doanh ë c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc) Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Tr−êng hîp ®¬n vÞ cÊp trªn giao vèn kinh doanh cho ®¬n vÞ trùc thuéc b»ng tµis¶n cè ®Þnh, ghi: 60
  • 61. Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) (1361) Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn cña TSC§) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). 3. Tr−êng hîp c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc nhËn vèn kinh doanh trùc tiÕp tõ Ng©n s¸chNhµ n−íc theo sù uû quyÒn cña ®¬n vÞ cÊp trªn. Khi ®¬n vÞ trùc thuéc thùc nhËn vèn, ®¬nvÞ cÊp trªn ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 4. C¨n cø vµo b¸o c¸o ®¬n vÞ trùc thuéc nép lªn vÒ sè vèn kinh doanh t¨ng do mua s¾mTSC§ b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc quü ®Çu t− ph¸t triÓn, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 5. Cuèi kú, c¨n cø phª duyÖt cña ®¬n vÞ cÊp trªn vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh cña ®¬n vÞ trùcthuéc, kÕ to¸n ®¬n vÞ cÊp trªn ghi sè vèn kinh doanh ®−îc bæ sung tõ lîi nhuËn ho¹t ®éngkinh doanh trong kú cña ®¬n vÞ trùc thuéc, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 6. Khi ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n cho ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã c¸c TK 111, 112, 461,... Tr−êng hîp rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó cÊp kinh phÝ cho ®¬n vÞ cÊp d−íi,®ång thêi ghi Cã TK 008 - "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èikÕ to¸n). 7. Tr−êng hîp ®¬n vÞ trùc thuéc ph¶i hoµn l¹i vèn kinh doanh cho ®¬n vÞ cÊp trªn,khi nhËn ®−îc tiÒn do ®¬n vÞ trùc thuéc nép lªn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361). 8. C¨n cø vµo b¸o c¸o cña ®¬n vÞ trùc thuéc vÒ sè vèn kinh doanh ®¬n vÞ trùc thuéc®· nép Ng©n s¸ch Nhµ n−íc theo sù uû quyÒn cña cÊp trªn, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361). 9. Kho¶n ph¶i thu vÒ l·i cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, ho¹t ®éng kh¸c ë c¸c®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi. 10. Kho¶n ph¶i thu cña ®¬n vÞ cÊp d−íi ph¶i nép cho ®¬n vÞ cÊp trªn vÒ quü ®Çu t−ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh, quü khen th−ëng, phóc lîi, c¸c quü kh¸c thuéc vènchñ së h÷u, ghi: 61
  • 62. Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn Cã TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh Cã TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi. 11. Khi nhËn ®−îc tiÒn do ®¬n vÞ cÊp d−íi nép lªn vÒ nép tiÒn l·i kinh doanh, népvÒ quü ®Çu t− ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh, quü khen th−ëng, phóc lîi, c¸c quükh¸c thuéc vèn chñ së h÷u, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). 12. Khi chi hé, tr¶ hé c¸c kho¶n nî cña ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã c¸c TK 111, 112,... 13. Khi thùc nhËn ®−îc tiÒn cña ®¬n vÞ cÊp d−íi chuyÓn tr¶ vÒ c¸c kho¶n ®· chi hé,tr¶ hé, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). 14. Bï trõ c¸c kho¶n ph¶i thu néi bé víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ néi bé cña cïng mét ®èit−îng, ghi: Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). 15. Ph¶i thu ®¬n vÞ cÊp d−íi vÒ kinh phÝ qu¶n lý ph¶i nép cÊp trªn, ghi: Nî TK 136- Ph¶i thu néi bé. Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Chi tiÕt lo¹i doanh thu lín nhÊt). 62
  • 63. tµi kho¶n 138 ph¶i thu kh¸c Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî ph¶i thu ngoµi ph¹m vi ®· ph¶n¸nh ë c¸c Tµi kho¶n ph¶i thu (TK 131, 133, 136) vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n nîph¶i thu nµy. Néi dung vµ ph¹m vi ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n nµy gåm c¸c nghiÖp vô chñyÕu sau: 1. Gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu ®· ®−îc ph¸t hiÖn nh−ng ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n,ph¶i chê xö lý; 2. C¸c kho¶n ph¶i thu vÒ båi th−êng vËt chÊt do c¸ nh©n, tËp thÓ (trong vµ ngoµi®¬n vÞ) g©y ra nh− mÊt m¸t, h− háng vËt t−, hµng ho¸, tiÒn vèn,... ®· ®−îc xö lý b¾t båith−êng; 3. C¸c kho¶n cho vay, cho m−în vËt t−, tiÒn vèn cã tÝnh chÊt t¹m thêi kh«ng lÊy l·i; 4. C¸c kho¶n ®· chi cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, chi dù ¸n, chi ®Çu t− XDCB, chi phÝs¶n xuÊt, kinh doanh nh−ng kh«ng ®−îc cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt ph¶i thu håi; 5. C¸c kho¶n ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu chi hé cho ®¬n vÞ uû th¸c xuÊt khÈu vÒphÝ ng©n hµng, phÝ gi¸m ®Þnh h¶i quan, phÝ vËn chuyÓn, bèc v¸c,... 6. C¸c kho¶n ph¶i thu ph¸t sinh khi cæ phÇn ho¸ c«ng ty nhµ n−íc, nh−: Chi phÝ cæphÇn ho¸, trî cÊp cho lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc, hç trî ®µo t¹o l¹i lao ®éng trong doanhnghiÖp cæ phÇn ho¸,... 7. TiÒn l·i, cæ tøc, lîi nhuËn ph¶i thu tõ c¸c ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh; 8. C¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c ngoµi c¸c kho¶n trªn. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 138 - ph¶i thu kh¸c Bªn Nî: - Gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu chê gi¶i quyÕt; - Ph¶i thu cña c¸ nh©n, tËp thÓ (trong vµ ngoµi ®¬n vÞ) ®èi víi tµi s¶n thiÕu ®· x¸c®Þnh râ nguyªn nh©n vµ cã biªn b¶n xö lý ngay; - Sè tiÒn ph¶i thu vÒ c¸c kho¶n ph¸t sinh khi cæ phÇn ho¸ c«ng ty nhµ n−íc; - Ph¶i thu vÒ tiÒn l·i, cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia tõ c¸c ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh; - C¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c. Bªn Cã: 63
  • 64. - KÕt chuyÓn gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan theo quyÕt ®Þnh ghitrong biªn b¶n xö lý; - KÕt chuyÓn c¸c kho¶n ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ c«ng ty nhµ n−íc; - Sè tiÒn ®· thu ®−îc vÒ c¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c. Sè d− bªn Nî: C¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c ch−a thu ®−îc. Tµi kho¶n nµy cã thÓ cã sè d− bªn Cã: Sè d− bªn Cã ph¶n ¸nh sè ®· thu nhiÒu h¬nsè ph¶i thu (Tr−êng hîp c¸ biÖt vµ trong chi tiÕt cña tõng ®èi t−îng cô thÓ) Tµi kho¶n 138 - Ph¶i thu kh¸c, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu ch−a x¸c®Þnh râ nguyªn nh©n, cßn chê quyÕt ®Þnh xö lý. VÒ nguyªn t¾c trong mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thiÕu tµi s¶n, ph¶i truy t×m nguyªnnh©n vµ ng−êi ph¹m lçi ®Ó cã biÖn ph¸p xö lý cô thÓ. ChØ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 1381 tr−êng hîp ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vÒthiÕu, mÊt m¸t, h− háng tµi s¶n cña doanh nghiÖp ph¶i chê xö lý. Tr−êng hîp tµi s¶n thiÕu ®· x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ ®· cã biªn b¶n xö lýngay trong kú th× ghi vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan, kh«ng h¹ch to¸n qua Tµi kho¶n 1381. - Tµi kho¶n 1385- Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸: Ph¶n ¸nh sè ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸mµ doanh nghiÖp ®· chi ra, nh−: Chi phÝ cæ phÇn ho¸, trî cÊp cho lao ®éng th«i viÖc, mÊtviÖc, hç trî ®µo t¹o l¹i lao ®éng trong doanh nghiÖp cæ phÇn ho¸,... - Tµi kho¶n 1388 - Ph¶i thu kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i thu cña ®¬n vÞ ngoµiph¹m vi c¸c kho¶n ph¶i thu ph¶n ¸nh ë c¸c TK 131, 133, 136 vµ TK 1381, 1385, nh−:Ph¶i thu c¸c kho¶n cæ tøc, lîi nhuËn, tiÒn l·i; Ph¶i thu c¸c kho¶n ph¶i båi th−êng do lµmmÊt tiÒn, tµi s¶n;... ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh ph¸t hiÖnthiÕu, ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ghi gi¶m TSC§ h÷u h×nh trªn sæ kÕ to¸n chi tiÕt TSC§. 64
  • 65. 2. TSC§ h÷u h×nh dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc ho¹t ®éng phóc lîiph¸t hiÖn thiÕu, ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi gi¶m: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n) Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng phóc lîi) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ph¶n ¸nh phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña tµi s¶n thiÕu chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng phóc lîi) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n). 3. Tr−êng hîp tiÒn mÆt tån quü, vËt t−, hµng ho¸, ... ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª,ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸. 4. Khi cã biªn b¶n xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®èi víi tµi s¶n thiÕu, c¨n cø vµoquyÕt ®Þnh xö lý, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Sè båi th−êng trõ vµo l−¬ng) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388 - Ph¶i thu kh¸c (PhÇn b¾t båi th−êng) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ hao hôt mÊt m¸t cña hµng tån kho sau khi trõ sè thu båi th−êng theo quyÕt ®Þnh xö lý) Nî c¸c TK liªn quan (theo quyÕt ®Þnh xö lý) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý). 5. Tr−êng hîp tµi s¶n ph¸t hiÖn thiÕu ®· x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ ng−êi chÞutr¸ch nhiÖm th× c¨n cø nguyªn nh©n hoÆc ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm båi th−êng, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388 - Ph¶i thu kh¸c) (Sè ph¶i båi th−êng) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Sè båi th−êng trõ vµo l−¬ng) 65
  • 66. Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t cña hµng tån kho sau khi trõ sè thu båi th−êng theo quyÕt ®Þnh xö lý) Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 6. C¸c kho¶n cho vay, cho m−în vËt t−, tiÒn vèn t¹m thêi vµ c¸c kho¶n ph¶i thukh¸c, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. 7. Khi ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu chi hé cho bªn uû th¸c xuÊt khÈu c¸ckho¶n phÝ ng©n hµng, phÝ gi¸m ®Þnh h¶i quan, phÝ vËn chuyÓn, bèc v¸c, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112,... 8. §Þnh kú khi x¸c ®Þnh tiÒn l·i ph¶i thu vµ sè cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè ®· thu ®−îc tiÒn) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 9. Khi ®−îc ®¬n vÞ uû th¸c xuÊt khÈu thanh to¸n bï trõ víi c¸c kho¶n ®· chi hé, kÕto¸n ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388). 10. Khi thu ®−îc tiÒn cña c¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388). 66
  • 67. 11. §èi víi DNNN, khi cã quyÕt ®Þnh xö lý nî ph¶i thu kh¸c kh«ng cã kh¶ n¨ng thuhåi, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Sè båi th−êng cña c¸ nh©n, tËp thÓ cã liªn quan) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Sè båi th−êng trõ vµo t−¬ng) Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (NÕu ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (NÕu ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ kinh doanh) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388 - Ph¶i thu kh¸c). §ång thêi ghi ®¬n vµo Bªn Nî TK 004 - Nî khã ®ßi ®· xö lý - Tµi kho¶n ngoµi B¶ngC©n ®èi kÕ to¸n. 12. Khi c¸c doanh nghiÖp hoµn thµnh thñ tôc b¸n c¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c (®ang®−îc ph¶n ¸nh trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n) cho c«ng ty mua b¸n nî, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... (Sè tiÒn thu ®−îc tõ viÖc b¸n kho¶n nî ph¶i thu) Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (Sè chªnh lÖch ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi) Nî c¸c TK liªn quan (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ gèc kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi víi sè tiÒn thu ®−îc tõ b¸n kho¶n nî vµ sè ®· ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388). 13. Khi ph¸t sinh chi phÝ cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n−íc, ghi: Nî TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ (Chi tiÕt chi phÝ cæ phÇn ho¸) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 331,... 14. Khi thanh to¸n trî cÊp cho ng−êi lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc do chuyÓn doanhnghiÖp nhµ n−íc thµnh c«ng ty cæ phÇn, ghi: Nî TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ Cã c¸c TK 111, 112,... 15. Khi chi tr¶ c¸c kho¶n vÒ hç trî ®µo t¹o l¹i ng−êi lao ®éng trong doanh nghiÖp nhµn−íc cæ phÇn ho¸ ®Ó bè trÝ viÖc lµm míi trong c«ng ty cæ phÇn, ghi: Nî TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 16. Khi kÕt thóc qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸, doanh nghiÖp ph¶i b¸o c¸o vµ thùc hiÖnquyÕt to¸n c¸c kho¶n chi vÒ cæ phÇn ho¸ víi c¬ quan quyÕt ®Þnh cæ phÇn ho¸. Tæng sè chiphÝ cæ phÇn ho¸, chi trî cÊp cho lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc, chi hç trî ®µo t¹o l¹i lao 67
  • 68. ®éng,... ®−îc trõ (-) vµo sè tiÒn thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc thu ®−îc tõ cæ phÇnho¸ doanh nghiÖp nhµ n−íc, ghi: Nî TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn ho¸ (Chi tiÕt phÇn tiÒn thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc) Cã TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸. 17. C¸c kho¶n chi cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, chi ®Çu t− XDCB, chi phÝ SXKDnh−ng kh«ng ®−îc cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt ph¶i thu håi, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c Cã c¸c TK 161, 241, 641, 642,... 68
  • 69. tµi kho¶n 139 dù phßng ph¶i thu khã ®ßi Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh trÝch lËp, sö dông vµ hoµn nhËp kho¶ndù phßng c¸c kho¶n ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã kh¶ n¨ng kh«ng ®ßi ®−îc vµo cuèi niªn ®ékÕ to¸n. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUy §Þnh SAU 1. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n hoÆc cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é (§èi víi ®¬n vÞ cã lËp b¸oc¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é) doanh nghiÖp x¸c ®Þnh c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cãkh¶ n¨ng kh«ng ®ßi ®−îc ®Ó trÝch lËp hoÆc hoµn nhËp kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßitÝnh vµo hoÆc ghi gi¶m chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp cña kú b¸o c¸o. 2. VÒ nguyªn t¾c, c¨n cø lËp dù phßng lµ ph¶i cã nh÷ng b»ng chøng ®¸ng tin cËy vÒc¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi (Kh¸ch hµng bÞ ph¸ s¶n hoÆc bÞ tæn thÊt, thiÖt h¹i lín vÒtµi s¶n,... nªn kh«ng hoÆc khã cã kh¶ n¨ng thanh to¸n, ®¬n vÞ ®· lµm thñ tôc ®ßi nînhiÒu lÇn vÉn kh«ng thu ®−îc nî). Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh th× c¸c kho¶n ph¶i thu ®−îccoi lµ kho¶n ph¶i thu khã ®ßi ph¶i cã c¸c b»ng chøng chñ yÕu d−íi ®©y: - Sè tiÒn ph¶i thu ph¶i theo dâi ®−îc cho tõng ®èi t−îng, theo tõng néi dung, tõngkho¶n nî, trong ®ã ghi râ sè nî ph¶i thu khã ®ßi; - Ph¶i cã chøng tõ gèc hoÆc giÊy x¸c nhËn cña kh¸ch nî vÒ sè tiÒn cßn nî ch−a tr¶bao gåm: Hîp ®ång kinh tÕ, khÕ −íc vay nî, b¶n thanh lý hîp ®ång, cam kÕt nî, ®èi chiÕuc«ng nî... 3. C¨n cø ®Ó ®−îc ghi nhËn lµ mét kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi lµ: - Nî ph¶i thu qu¸ h¹n thanh to¸n ghi trong hîp ®ång kinh tÕ, c¸c khÕ −íc vay nî,b¶n cam kÕt hîp ®ång hoÆc cam kÕt nî, doanh nghiÖp ®· ®ßi nhiÒu lÇn nh−ng vÉn ch−athu ®−îc; - Nî ph¶i thu ch−a ®Õn thêi h¹n thanh to¸n nh−ng kh¸ch nî ®· l©m vµo t×nh tr¹ngph¸ s¶n hoÆc ®ang lµm thñ tôc gi¶i thÓ, mÊt tÝch, bá trèn. 4. Møc lËp dù phßng c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi theo quy ®Þnh cña chÕ ®é tµichÝnh doanh nghiÖp hiÖn hµnh. 5. §èi víi nh÷ng kho¶n ph¶i thu khã ®ßi kÐo dµi trong nhiÒu n¨m, doanh nghiÖp ®· cèg¾ng dïng mäi biÖn ph¸p ®Ó thu nî nh−ng vÉn kh«ng thu ®−îc nî vµ x¸c ®Þnh kh¸ch nî thùcsù kh«ng cã kh¶ n¨ng thanh to¸n th× doanh nghiÖp cã thÓ ph¶i lµm c¸c thñ tôc b¸n nî choC«ng ty mua, b¸n nî vµ tµi s¶n tån ®äng hoÆc xo¸ nh÷ng kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi trªn sækÕ to¸n. NÕu lµm thñ tôc xo¸ nî th× ®ång thêi ph¶i theo dâi chi tiÕt ë TK 004 "Nî khã ®ßi ®·xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®æi kÕ to¸n). ViÖc xo¸ c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi ph¶i®−îc sù ®ång ý cña Héi ®ång qu¶n trÞ doanh nghiÖp vµ c¬ quan qu¶n lý tµi chÝnh (NÕu lµ 69
  • 70. doanh nghiÖp Nhµ n−íc) hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn theo quy ®Þnh trong ®iÒu lÖ doanh nghiÖp.Sè nî nµy ®−îc theo dâi trong thêi h¹n quy ®Þnh cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh, chê kh¶ n¨ng cã®iÒu kiÖn thanh to¸n sè tiÒn thu ®−îc vÒ nî khã ®ßi ®· xö lý. NÕu sau khi ®· xo¸ nî, kh¸chhµng cã kh¶ n¨ng thanh to¸n vµ doanh nghiÖp ®· ®ßi ®−îc nî ®· xö lý (§−îc theo dâi trªnTK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý") th× sè nî thu ®−îc sÏ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 711 "Thu nhËpkh¸c". kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 139 - dù phßng ph¶i thu khã ®ßi Bªn Nî: - Hoµn nhËp dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi. - Xo¸ c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi. Bªn Cã: Sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi ®−îc lËp tÝnh vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. Sè d− bªn Cã: Sè dù phßng c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi hiÖn cã cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m hoÆc cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é (®èi víi doanh nghiÖp cãlËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é), doanh nghiÖp c¨n cø c¸c kho¶n nî ph¶i thu ®−îc x¸c®Þnh lµ kh«ng ch¾c ch¾n thu ®−îc (Nî ph¶i thu khã ®ßi), kÕ to¸n tÝnh, x¸c ®Þnh sè dùphßng nî ph¶i thu khã ®ßi cÇn trÝch lËp hoÆc hoµn nhËp. NÕu sè dù phßng nî ph¶i thukhã ®ßi cÇn trÝch lËp ë kú kÕ to¸n nµy lín h¬n sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi ®· trÝchlËp ë kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dùng hÕt, th× sè chªnh lÖch lín h¬n ®−îc h¹ch to¸n vµo chiphÝ, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi. 2. NÕu sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi cÇn trÝch lËp ë kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n sèdù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi ®· trÝch lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dông hÕt, th× sèchªnh lÖch ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ, ghi: Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi Cã TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (Chi tiÕt hoµn nhËp dù phßng ph¶i thu khã ®ßi). 3. C¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi khi x¸c ®Þnh thùc sù lµ kh«ng ®ßi ®−îc ®−îc phÐp 70
  • 71. xo¸ nî. ViÖc xo¸ nî c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi ph¶i theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖnhµnh. C¨n cø vµo quyÕt ®Þnh xo¸ nî vÒ c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi, ghi: Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (NÕu ®· lËp dù phßng) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (NÕu ch−a lËp dù phßng) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c. §ång thêi ghi vµo bªn Nî TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n®èi kÕ to¸n). 4. §èi víi nh÷ng kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi ®· ®−îc xö lý xo¸ nî, nÕu sau ®ã l¹i thuhåi ®−îc nî, kÕ to¸n c¨n cø vµo gi¸ trÞ thùc tÕ cña kho¶n nî ®· thu håi ®−îc, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. §ång thêi ghi ®¬n vµo bªn Cã TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ngc©n ®èi kÕ to¸n). 5. C¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi cã thÓ ®−îc b¸n cho C«ng ty mua, b¸n nî. Khi doanhnghiÖp hoµn thµnh thñ tôc b¸n c¸c kho¶n nî ph¶i thu (®ang ph¶n ¸nh trªn B¶ng C©n ®èi kÕto¸n) cho C«ng ty mua, b¸n nî vµ thu ®−îc tõ tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... (Sè tiÒn thu ®−îc tõ viÖc b¸n kho¶n nî ph¶i thu) Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (Sè chªnh lÖch ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi) Nî c¸c TK liªn quan (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ gèc kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi víi sè tiÒn thu ®−îc tõ b¸n kho¶n nî vµ sè ®· ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi theo quy ®Þnh cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh) Cã c¸c TK 131, 138,... 71
  • 72. tµi kho¶n 141 t¹m øng Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n t¹m øng cña doanh nghiÖp cho ng−êi lao®éng trong ®¬n vÞ vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n t¹m øng ®ã. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Kho¶n t¹m øng lµ mét kho¶n tiÒn hoÆc vËt t− do doanh nghiÖp giao cho ng−êinhËn t¹m øng ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc gi¶i quyÕt mét c«ng viÖcnµo ®ã ®−îc phª duyÖt. Ng−êi nhËn t¹m øng ph¶i lµ ng−êi lao ®éng lµm viÖc t¹i doanhnghiÖp. §èi víi ng−êi nhËn t¹m øng th−êng xuyªn (Thuéc c¸c bé phËn cung øng vËt t−,qu¶n trÞ, hµnh chÝnh) ph¶i ®−îc Gi¸m ®èc chØ ®Þnh b»ng v¨n b¶n. 2. Ng−êi nhËn t¹m øng (Cã t− c¸ch c¸ nh©n hay tËp thÓ) ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm víidoanh nghiÖp vÒ sè ®· nhËn t¹m øng vµ chØ ®−îc sö dông t¹m øng theo ®óng môc ®Ýchvµ néi dung c«ng viÖc ®· ®−îc phª duyÖt. NÕu sè tiÒn nhËn t¹m øng kh«ng sö dông hoÆckh«ng sö dông hÕt ph¶i nép l¹i quü. Ng−êi nhËn t¹m øng kh«ng ®−îc chuyÓn sè tiÒn t¹møng cho ng−êi kh¸c sö dông. Khi hoµn thµnh, kÕt thóc c«ng viÖc ®−îc giao, ng−êi nhËn t¹m øng ph¶i lËp b¶ngthanh to¸n t¹m øng (KÌm theo chøng tõ gèc) ®Ó thanh to¸n toµn bé, døt ®iÓm (Theo tõnglÇn, tõng kho¶n) sè t¹m øng ®· nhËn, sè t¹m øng ®· sö dông vµ kho¶n chªnh lÖch gi÷a sè®· nhËn t¹m øng víi sè ®· sö dông (nÕu cã). Kho¶n t¹m øng sö dông kh«ng hÕt nÕu kh«ngnép l¹i quü th× ph¶i tÝnh trõ vµo l−¬ng cña ng−êi nhËn t¹m øng. Tr−êng hîp chi qu¸ sènhËn t¹m øng th× doanh nghiÖp sÏ chi bæ sung sè cßn thiÕu. 3. Ph¶i thanh to¸n døt ®iÓm kho¶n t¹m øng kú tr−íc míi ®−îc nhËn t¹m øng kúsau. 4. KÕ to¸n ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi cho tõng ng−êi nhËn t¹m øng vµ ghichÐp ®Çy ®ñ t×nh h×nh nhËn, thanh to¸n t¹m øng theo tõng lÇn t¹m øng. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 141 - t¹m øng Bªn Nî: C¸c kho¶n tiÒn, vËt t− ®· t¹m øng cho ng−êi lao ®éng cña doanh nghiÖp. Bªn Cã: - C¸c kho¶n t¹m øng ®· ®−îc thanh to¸n; - Sè tiÒn t¹m øng dïng kh«ng hÕt nhËp l¹i quü hoÆc tÝnh trõ vµo l−¬ng; 72
  • 73. - C¸c kho¶n vËt t− sö dông kh«ng hÕt nhËp l¹i kho. Sè d− bªn Nî: Sè t¹m øng ch−a thanh to¸n. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi t¹m øng tiÒn hoÆc vËt t− cho ng−êi lao ®éng trong ®¬n vÞ, ghi: Nî TK 141 - T¹m øng Cã c¸c TK 111, 112, 152,... 2. Khi thùc hiÖn xong c«ng viÖc ®−îc giao, ng−êi nhËn t¹m øng lËp B¶ng thanhto¸n t¹m øng kÌm theo c¸c chøng tõ gèc ®· ®−îc ký duyÖt ®Ó quyÕt to¸n kho¶n t¹m øng,ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156, 241, 331, 621, 623, 627, 642,... Cã TK 141 - T¹m øng. 3. C¸c kho¶n t¹m øng chi (hoÆc sö dông) kh«ng hÕt, ph¶i nhËp l¹i quü, nhËp l¹ikho hoÆc trõ vµo l−¬ng cña ng−êi nhËn t¹m øng, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 141 - T¹m øng. 4. Tr−êng hîp sè thùc chi ®· ®−îc duyÖt lín h¬n sè ®· nhËn t¹m øng, kÕ to¸n lËpphiÕu chi ®Ó thanh to¸n thªm cho ng−êi nhËn t¹m øng, ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156, 241, 621, 622, 627,... Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 73
  • 74. tµi kho¶n 142 chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh, nh−ngch−a ®−îc tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña kú ph¸t sinh vµ viÖc kÕt chuyÓn c¸ckho¶n chi phÝ nµy vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¸c kú kÕ to¸n sau trong métn¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh, nh−ng cãliªn quan tíi ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña nhiÒu kú h¹ch to¸n trong mét n¨m tµichÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh, nªn ch−a thÓ tÝnh hÕt vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinhdoanh trong kú ph¸t sinh mµ ®−îc tÝnh vµo hai hay nhiÒu kú kÕ to¸n tiÕp theo. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Thuéc lo¹i chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n, gåm: - Chi phÝ tr¶ tr−íc vÒ thuª cöa hµng, nhµ x−ëng, nhµ kho, v¨n phßng cho mét n¨mtµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. - Chi phÝ tr¶ tr−íc vÒ thuª dÞch vô cung cÊp cho ho¹t ®éng kinh doanh cña mét n¨mtµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. - Chi phÝ mua c¸c lo¹i b¶o hiÓm (B¶o hiÓm ch¸y, næ, b¶o hiÓm tr¸ch nhiÖm d©n sùchñ ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, b¶o hiÓm th©n xe...) vµ c¸c lo¹i lÖ phÝ mua vµ tr¶ mét lÇn trongn¨m. - C«ng cô, dông cô thuéc tµi s¶n l−u ®éng xuÊt dïng mét lÇn víi gi¸ trÞ lín vµ c«ngcô, dông cô cã thêi gian sö dông d−íi mét n¨m. - Gi¸ trÞ bao b× lu©n chuyÓn, ®å dïng cho thuª víi kú h¹n tèi ®a lµ mét n¨m tµichÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. - Chi phÝ mua c¸c tµi liÖu kü thuËt vµ c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n kh¸c®−îc tÝnh ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ kinh doanh trong mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kúkinh doanh. - Chi phÝ trong thêi gian ngõng viÖc (Kh«ng l−êng tr−íc ®−îc). - Chi phÝ söa ch÷a TSC§ ph¸t sinh mét lÇn qu¸ lín cÇn ph¶i ph©n bæ cho nhiÒu kú kÕto¸n (th¸ng, quÝ) trong mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n kh¸c (nh− l·i tiÒn vay tr¶ tr−íc, l·i mua hµng tr¶chËm, tr¶ gãp,...). 2. ChØ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 142 nh÷ng kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ph¸tsinh cã gi¸ trÞ lín liªn quan ®Õn kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña nhiÒu kú trong mét n¨m tµi chÝnhhoÆc mét chu kú kinh doanh kh«ng thÓ tÝnh hÕt cho kú ph¸t sinh chi phÝ. Tõng doanh 74
  • 75. nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh vµ quy ®Þnh chÆt chÏ néi dung c¸c kho¶n chi phÝ h¹ch to¸n vµo Tµikho¶n 142 "Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n". 3. ViÖc tÝnh vµ ph©n bæ chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanhtõng kú h¹ch to¸n ph¶i c¨n cø vµo tÝnh chÊt, møc ®é tõng lo¹i chi phÝ mµ lùa chänph−¬ng ph¸p vµ tiªu thøc phï hîp, kÕ ho¹ch ho¸ chÆt chÏ. KÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕttõng kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ®· ph¸t sinh, ®· ph©n bæ vµo chi phÝ s¶n xuÊt,kinh doanh vµo c¸c ®èi t−îng chÞu chi phÝ cña tõng kú h¹ch to¸n vµ sè cßn l¹i ch−a tÝnhvµo chi phÝ. 4. §èi víi chi phÝ söa ch÷a TSC§ nÕu ph¸t sinh mét lÇn qu¸ lín th× ®−îc ph©n bædÇn vµo c¸c kú kÕ to¸n tiÕp theo trong vßng mét n¨m tµi chÝnh. §èi víi nh÷ng TSC§ ®Æcthï, viÖc söa ch÷a lín cã tÝnh chu kú, doanh nghiÖp cã thÓ trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷alín vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 142 - chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Bªn Nî: C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n thùc tÕ ph¸t sinh. Bªn Cã: C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ®· tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanhtrong kú. Sè dù bªn Nî: C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ch−a tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n cã liªn quan ®Õn nhiÒu kú kÕto¸n trong mét n¨m tµi chÝnh th× ®−îc ph©n bæ dÇn: a) §èi víi chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞchvô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô 75
  • 76. Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (2413) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c. b) §èi víi chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞchvô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 141 - T¹m øng Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 2. Tr−êng hîp thuª TSC§ lµ thuª ho¹t ®éng (V¨n phßng lµm viÖc, nhµ x−ëng, cöahµng,...), khi doanh nghiÖp tr¶ tr−íc tiÒn thuª cho nhiÒu kú kÕ to¸n trong mét n¨m tµichÝnh: - NÕu TSC§ thuª sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Gi¸ thuª ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112,..... - NÕu TSC§ thuª sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞuthuÕ GTGT, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112,.... 3. §Þnh kú, tiÕn hµnh tÝnh ph©n bæ chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n vµo chi phÝ s¶n xuÊt,kinh doanh, ghi: Nî TK 241- X©y dùng c¬ b¶n dë dang Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n. 4. §èi víi c«ng cô, dông cô xuÊt dïng mét lÇn cã gi¸ trÞ lín, thêi gian sö dông d−íi 76
  • 77. mét n¨m ph¶i ph©n bæ nhiÒu kú (th¸ng, quý) trong mét n¨m: - Khi xuÊt c«ng cô, dông cô, c¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. - §Þnh kú (th¸ng, quý) tiÕn hµnh ph©n bæ c«ng cô, dông cô theo tiªu thøc hîp lý.C¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh møc chi phÝ ph¶i ph©n bæ mçi kú trong n¨m cã thÓ lµ thêi gian södông hoÆc khèi l−îng s¶n phÈm, dÞch vô mµ c«ng cô, dông cô tham gia kinh doanh trongtõng kú h¹ch to¸n. Khi ph©n bæ, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,...… Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n. 5. Tr−êng hîp chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n lµ chi phÝ söa ch÷a TSC§ thùc tÕ ph¸tsinh mét lÇn qu¸ lín, ph¶i ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña nhiÒu kú kÕto¸n trong mét n¨m tµi chÝnh, khi c«ng viÖc söa ch÷a TSC§ hoµn thµnh, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 241- XDCB dë dang (2413). 6. TÝnh vµ ph©n bæ chi phÝ söa ch÷a TSC§ vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trongc¸c kú kÕ to¸n, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n. 7. Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn tµi s¶n thuª tµi chÝnhtr−íc khi nhËn tµi s¶n thuª nh− ®µm ph¸n, ký kÕt hîp ®ång..., ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112,.... 8. Chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh ®−îc ghi nhËnvµo nguyªn gi¸ TSC§ thuª tµi chÝnh, ghi: Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (KÕt chuyÓn chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn TSC§ thuª tµi chÝnh ph¸t sinh tr−íc khi nhËn TSC§ thuª) Cã c¸c TK 111, 112,.... (Sè chi phÝ trùc tiÕp liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª ph¸t sinh khi nhËn tµi s¶n thuª tµi chÝnh). 77
  • 78. 9. Tr−êng hîp doanh nghiÖp tr¶ tr−íc l·i tiÒn vay cho bªn cho vay ®−îc tÝnh vµo chiphÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112... - §Þnh kú, khi ph©n bæ l·i tiÒn vay theo sè ph¶i tr¶ tõng kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu chi phÝ ®i vay ghi vµo chi phÝ SXKD) Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu chi phÝ ®i vay ®−îc vèn ho¸ tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu chi phÝ ®i vay ®−îc vèn ho¸ tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n. 78
  • 79. tµi kho¶n 144 cÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tµi s¶n, tiÒn vèn cña doanh nghiÖp mang ®i cÇmcè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n (Thêi gian d−íi mét n¨m hoÆc d−íi mét chu kú s¶n xuÊt,kinh doanh b×nh th−êng) t¹i Ng©n hµng, C«ng ty Tµi chÝnh, Kho b¹c Nhµ n−íc, c¸c tæchøc tÝn dông trong c¸c quan hÖ kinh tÕ. CÇm cè lµ viÖc doanh nghiÖp mang tµi s¶n cña m×nh giao cho ng−êi nhËn cÇm cècÇm gi÷ ®Ó vay vèn hoÆc ®Ó nhËn c¸c lo¹i b¶o l·nh. Tµi s¶n cÇm cè cã thÓ lµ vµng, b¹c,kim khÝ quý, ®¸ quý, «t«, xe m¸y... vµ còng cã thÓ lµ nh÷ng giÊy tê chøng nhËn quyÒn sëh÷u vÒ nhµ, ®Êt hoÆc tµi s¶n. Nh÷ng tµi s¶n ®· mang cÇm cè, doanh nghiÖp cã thÓ kh«ngcßn quyÒn sö dông trong thêi gian ®ang cÇm cè. Sau khi thanh to¸n tiÒn vay, doanhnghiÖp nhËn l¹i nh÷ng tµi s¶n ®· cÇm cè. NÕu doanh nghiÖp kh«ng tr¶ nî ®−îc tiÒn vay hoÆc bÞ ph¸ s¶n th× ng−êi cho vay cãthÓ ph¸t m¹i c¸c tµi s¶n cÇm cè ®Ó lÊy tiÒn bï ®¾p l¹i sè tiÒn cho vay bÞ mÊt. Ký quü lµ viÖc doanh nghiÖp göi mét kho¶n tiÒn hoÆc kim lo¹i quý, ®¸ quý hay c¸cgiÊy tê cã gi¸ trÞ vµo tµi kho¶n phong to¶ t¹i Ng©n hµng ®Ó ®¶m b¶o viÖc thùc hiÖn b¶ol·nh cho doanh nghiÖp. Ký c−îc lµ viÖc doanh nghiÖp ®i thuª tµi s¶n giao cho bªn cho thuª mét kho¶n tiÒnhoÆc kim khÝ quý, ®¸ quý hoÆc c¸c vËt cã gi¸ trÞ cao kh¸c nh»m môc ®Ých rµng buéc vµn©ng cao tr¸ch nhiÖm cña ng−êi ®i thuª tµi s¶n ph¶i qu¶n lý, sö dông tèt tµi s¶n ®i thuªvµ hoµn tr¶ tµi s¶n ®óng thêi gian quy ®Þnh. TiÒn ®Æt c−îc do bªn cã tµi s¶n cho thuª quy®Þnh cã thÓ b»ng hoÆc cao h¬n gi¸ trÞ cña tµi s¶n cho thuª. §èi víi tµi s¶n ®−a ®i cÇm cè, ký quü, ký c−îc, ®−îc ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 144"CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n" theo gi¸ ®· ghi sæ kÕ to¸n cña doanh nghiÖp. Khi xuÊttµi s¶n mang ®i cÇm cè, ký quü, ký c−îc ghi theo gi¸ nµo th× khi thu vÒ ghi theo gi¸ ®ã. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 144 - cÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Bªn Nî: Gi¸ trÞ tµi s¶n mang ®i cÇm cè vµ gi¸ trÞ tµi s¶n hoÆc sè tiÒn ®· ký quü, ký c−îcng¾n h¹n. Bªn Cã: Gi¸ trÞ tµi s¶n cÇm cè vµ gi¸ trÞ tµi s¶n hoÆc sè tiÒn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n ®·nhËn l¹i hoÆc ®· thanh to¸n. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ tµi s¶n cßn ®ang cÇm cè vµ gi¸ trÞ tµi s¶n hoÆc sè tiÒn cßn ®ang ký quü, kýc−îc ng¾n h¹n. 79
  • 80. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Dïng tiÒn mÆt, vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý hoÆc tiÒn göi Ng©n hµng ®Ó kýc−îc, ký quü ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112, 1113) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121, 1122, 1123). 2. Tr−êng hîp dïng tµi s¶n cè ®Þnh ®Ó cÇm cè ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). Tr−êng hîp thÕ chÊp b»ng giÊy tê (GiÊy chøng nhËn së h÷u nhµ ®Êt, tµi s¶n) th×kh«ng ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶n nµy mµ chØ theo dâi trªn sæ chi tiÕt. 3. Khi nhËn l¹i tµi s¶n cÇm cè hoÆc tiÒn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n: 3.1. NhËn l¹i tµi s¶n cè ®Þnh cÇm cè, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ khi ®−a ®i cÇm cè) Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i khi ®−a ®i cÇm cè) Cã TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn). 3.2. NhËn l¹i sè tiÒn hoÆc vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112, 1113) Nî TK 112 - TiÒn göi ng©n hµng (1121, 1122, 1123 ) Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. 4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kh«ng thùc hiÖn ®óng nh÷ng cam kÕt, bÞ ph¹t vi ph¹mhîp ®ång trõ vµo tiÒn ký quü ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè tiÒn bÞ trõ) Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. 5. Tr−êng hîp ®¬n vÞ kh«ng thanh to¸n tiÒn b¸n hµng cho ng−êi cã hµng göi b¸n,ng−êi b¸n hµng ®Ò nghÞ trõ vµo tiÒn ®· ký quü. Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o cña ng−êi cãhµng göi b¸n hoÆc cña ng−êi b¸n hµng, ghi : Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. 80
  • 81. nhãm tµi kho¶n 15 hµng tån kho Nhãm Tµi kho¶n hµng tån kho ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nhbiÕn ®éng hµng tån kho cña doanh nghiÖp (NÕu doanh nghiÖp thùc hiÖn kÕ to¸n hµng tånkho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn) hoÆc ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµngtån kho ®Çu kú vµ cuèi kú kÕ to¸n cña doanh nghiÖp (NÕu doanh nghiÖp thùc hiÖn kÕto¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Hµng tån kho cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng tµi s¶n: §−îc gi÷ ®Ó b¸n trong kú s¶nxuÊt, kinh doanh b×nh th−êng; §ang trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang;Nguyªn liÖu; VËt liÖu; C«ng cô, dông cô (gäi chung lµ vËt t−) ®Ó sö dông trong qu¸ tr×nhs¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc cung cÊp dÞch vô. Hµng tån kho cña mçi doanh nghiÖp cã thÓ bao gåm: Hµng ho¸ mua vÒ ®Ó b¸n(hµng ho¸ tån kho, hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n, hµng mua ®ang ®i ®−êng, hµng göi ®i b¸n,hµng göi ®i gia c«ng chÕ biÕn); Thµnh phÈm tån kho vµ thµnh phÈm göi ®i b¸n; s¶nphÈm dë dang (s¶n phÈm ch−a hoµn thµnh vµ s¶n phÈm hoµn thµnh ch−a lµm thñ tôcnhËp kho); Nguyªn liÖu, vËt liÖu; C«ng cô, dông cô tån kho, göi ®i gia c«ng chÕ biÕn vµ®· mua ®ang ®i ®−êng; Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dÞch vô dë dang; Nguyªn liÖu, vËtliÖu nhËp khÈu ®Ó s¶n xuÊt, gia c«ng hµng xuÊt khÈu vµ thµnh phÈm, hµng ho¸ ®−îc l−ugi÷ t¹i kho b¶o thuÕ cña doanh nghiÖp. h¹ch to¸n hµng tån cho cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. KÕ to¸n hµng tån kho ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n thuéc nhãm hµng tån khoph¶i ®−îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 "Hµng tån kho”, vÒ viÖcx¸c ®Þnh gi¸ gèc hµng tån kho, ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ hµng tån kho, x¸c ®Þnh gi¸ trÞthuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc, lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho vµ ghi nhËn chi phÝ. 2. Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh gi¸ gèc hµng tån kho ®−îc quy ®Þnh cô thÓ cho tõng lo¹i vËtt−, hµng ho¸, theo nguån h×nh thµnh vµ thêi ®iÓm tÝnh gi¸. 3. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, gi¸ trÞvËt t−, hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vôthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸mua ch−a cã thuÕ GTGT ®Çu vµo. 4. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆchµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, hoÆc dïng cho ho¹t ®éng sùnghiÖp, phóc lîi, dù ¸n, gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo tæng gi¸thanh to¸n (Bao gåm c¶ thuÕ GTGT ®Çu vµo). 5. Khi x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hµng tån kho cuèi kú, doanh nghiÖp ¸p dông theo mét trongc¸c ph−¬ng ph¸p sau: 81
  • 82. a) Ph−¬ng ph¸p tÝnh theo gi¸ ®Ých danh: Ph−¬ng ph¸p tÝnh theo gi¸ ®Ých danh ®−îc ¸p dông dùa trªn gi¸ trÞ thùc tÕ cñatõng thø hµng ho¸ mua vµo, tõng thø s¶n phÈm s¶n xuÊt ra nªn chØ ¸p dông cho c¸cdoanh nghiÖp cã Ýt mÆt hµng hoÆc mÆt hµng æn ®Þnh vµ nhËn diÖn ®−îc. b) Ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn: Theo ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn, gi¸ trÞ cña tõng lo¹i hµng tån kho ®−îctÝnh theo gi¸ trÞ trung b×nh cña tõng lo¹i hµng tån kho ®Çu kú vµ gi¸ trÞ tõng lo¹i hµngtån kho ®−îc mua hoÆc s¶n xuÊt trong kú. Gi¸ trÞ trung b×nh cã thÓ ®−îc tÝnh theo tõngkú hoÆc sau tõng l« hµng nhËp vÒ, phô thuéc vµo ®iÒu kiÖn cô thÓ cña mçi doanh nghiÖp. c) Ph−¬ng ph¸p nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc (FIFO): Ph−¬ng ph¸p nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc ¸p dông dùa trªn gi¶ ®Þnh lµ gi¸ trÞ hµng tånkho ®−îc mua hoÆc ®−îc s¶n xuÊt tr−íc th× ®−îc xuÊt tr−íc, vµ gi¸ trÞ hµng tån kho cßnl¹i cuèi kú lµ gi¸ trÞ hµng tån kho ®−îc mua hoÆc s¶n xuÊt gÇn thêi ®iÓm cuèi kú. Theoph−¬ng ph¸p nµy th× gi¸ trÞ hµng xuÊt kho ®−îc tÝnh theo gi¸ cña l« hµng nhËp kho ëthêi ®iÓm ®Çu kú hoÆc gÇn ®Çu kú, gi¸ trÞ cña hµng tån kho cuèi kú ®−îc tÝnh theo gi¸cña hµng nhËp kho ë thêi ®iÓm cuèi kú hoÆc gÇn cuèi kú cßn tån kho. d) Ph−¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tr−íc (LIFO): Ph−¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tr−íc ¸p dông dùa trªn gi¶ ®Þnh lµ gi¸ trÞ hµng tånkho ®−îc mua hoÆc ®−îc s¶n xuÊt sau th× ®−îc xuÊt tr−íc vµ gi¸ trÞ hµng tån kho cßn l¹icuèi kú lµ gi¸ trÞ hµng tån kho ®−îc mua hoÆc s¶n xuÊt tr−íc ®ã. Theo ph−¬ng ph¸p nµyth× gi¸ trÞ hµng xuÊt kho ®−îc tÝnh theo gi¸ cña l« hµng nhËp sau hoÆc gÇn sau cïng, gi¸trÞ hµng tån kho ®−îc tÝnh theo gi¸ cña hµng nhËp kho ®Çu kú hoÆc gÇn ®Çu kú cßn tånkho. Mçi ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ hµng tån kho ®Òu cã nh÷ng −u, nh−îc ®iÓm nhÊt®Þnh. Møc ®é chÝnh x¸c vµ ®é tin cËy cña mçi ph−¬ng ph¸p tuú thuéc vµo yªu cÇu qu¶nlý, tr×nh ®é, n¨ng lùc nghiÖp vô vµ tr×nh ®é trang bÞ c«ng cô tÝnh to¸n, ph−¬ng tiÖn xö lýth«ng tin cña doanh nghiÖp. §ång thêi còng tuú thuéc vµo yªu cÇu b¶o qu¶n, tÝnh phøct¹p vÒ chñng lo¹i, quy c¸ch vµ sù biÕn ®éng cña vËt t−, hµng ho¸ ë doanh nghiÖp. 6. §èi víi vËt t−, hµng ho¸ mua vµo b»ng ngo¹i tÖ ph¶i c¨n cø vµo tû gi¸ giao dÞchthùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn Ng©n hµng do Ng©nhµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ ®Ó quy ®æingo¹i tÖ ra ®ång ViÖt Nam ®Ó ghi gi¸ trÞ hµng tån kho ®· nhËp kho. 7. §Õn cuèi niªn ®é kÕ to¸n, nÕu xÐt thÊy gi¸ trÞ hµng tån kho kh«ng thu håi ®ñ dobÞ h− háng, lçi thêi, gi¸ b¸n bÞ gi¶m hoÆc chi phÝ hoµn thiÖn, chi phÝ b¸n hµng t¨ng lªnth× ph¶i ghi gi¶m gi¸ gèc hµng tån kho cho b»ng gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cñahµng tån kho. Gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc lµ gi¸ b¸n −íc tÝnh cña hµng tån khotrong kú s¶n xuÊt, kinh doanh b×nh th−êng trõ (-) chi phÝ −íc tÝnh ®Ó hoµn thiÖn s¶nphÈm vµ chi phÝ −íc tÝnh cÇn thiÕt cho viÖc tiªu thô chóng. ViÖc ghi gi¶m gi¸ gèc hµng tån kho cho b»ng gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc 82
  • 83. ®−îc thùc hiÖn b»ng c¸ch lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. Sè dù phßng gi¶m gi¸hµng tån kho ®−îc lËp lµ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ gèc cña hµng tån kho lín h¬n gi¸ trÞthuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña chóng. 8. Khi b¸n hµng tån kho, gi¸ gèc cña hµng tån kho ®· b¸n ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝs¶n xuÊt, kinh doanh trong kú phï hîp víi doanh thu liªn quan ®Õn chøng ®−îc ghinhËn. TÊt c¶ c¸c kho¶n chªnh lÖch gi÷a kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËpë cuèi kú kÕ to¸n nµy lín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· tËp ë cuèi kú kÕto¸n tr−íc, c¸c kho¶n hao hôt, mÊt m¸t cña hµng tån kho, sau khi ®· trõ (-) phÇn båith−êng do tr¸ch nhiÖm c¸ nh©n g©y ra, vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung kh«ng ph©n bæ, ®−îcghi nhËn lµ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú. Tr−êng hîp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸hµng tån kho ®−îc lËp ë cuèi kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tånkho ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc, th× sè chªnh lÖch nhá h¬n ph¶i ®−îc hoµn nhËp ghigi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. 9. KÕ to¸n hµng tån kho ph¶i ®ång thêi kÕ to¸n chi tiÕt c¶ vÒ gi¸ trÞ vµ hiÖn vËttheo tõng thø, tõng lo¹i, quy c¸ch vËt t−, hµng ho¸ theo tõng ®Þa ®iÓm qu¶n lý vµ södông, lu«n ph¶i ®¶m b¶o sù khíp, ®óng c¶ vÒ gi¸ trÞ vµ hiÖn vËt gi÷a thùc tÕ vÒ vËt t−,hµng ho¸ víi sæ kÕ to¸n tæng hîp vµ sæ kÕ to¸n chi tiÕt. Doanh nghiÖp cã thÓ lùa chän mét trong 3 ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n chi tiÕt sau: - Ph−¬ng ph¸p thÎ song song; - Ph−¬ng ph¸p sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn; - Ph−¬ng ph¸p sæ sè d−. 10. Trong mét doanh nghiÖp (mét ®¬n vÞ kÕ to¸n) chØ ®−îc ¸p dông mét trong haiph−¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho: Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, hoÆc ph−¬ngph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. ViÖc lùa chän ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho ¸p dông t¹idoanh nghiÖp ph¶i c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm, tÝnh chÊt, sè l−îng, chñng lo¹i vËt t−, hµng ho¸vµ yªu cÇu qu¶n lý ®Ó cã sù vËn dông thÝch hîp vµ ph¶i ®−îc thùc hiÖn nhÊt qu¸n trongniªn ®é kÕ to¸n. C¸c ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho. a) Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn: Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn lµ ph−¬ng ph¸p theo dâi vµ ph¶n ¸nh th−êngxuyªn, liªn tôc, cã hÖ thèng t×nh h×nh nhËp, xuÊt, tån vËt t−, hµng ho¸ trªn sæ kÕ to¸n. Trong tr−êng hîp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, c¸c tµi kho¶n kÕto¸n hµng tån kho ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã, t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m cñavËt t−, hµng ho¸. V× vËy, gi¸ trÞ hµng tån kho trªn sæ kÕ to¸n cã thÓ ®−îc x¸c ®Þnh ë bÊtkú thêi ®iÓm nµo trong kú kÕ to¸n. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo sè liÖu kiÓm kª thùc tÕ hµng tån kho, so s¸nh, ®èi chiÕuvíi sè liÖu hµng tån kho trªn sæ kÕ to¸n. VÒ nguyªn t¾c sè tån kho thùc tÕ ph¶i lu«n phïhîp víi sè tån kho trªn sæ kÕ to¸n. NÕu cã chªnh lÖch ph¶i truy t×m nguyªn nh©n vµ cãgi¶i ph¸p xö lý kÞp thêi. 83
  • 84. Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn th−êng ¸p dông cho c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt (c«ngnghiÖp, x©y l¾p...) vµ c¸c ®¬n vÞ th−¬ng nghiÖp kinh doanh c¸c mÆt hµng cã gi¸ trÞ línnh− m¸y mãc, thiÕt bÞ, hµng cã kü thuËt, chÊt l−îng cao... b) Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú: Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú lµ ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓmkª thùc tÕ ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tån kho cuèi kú vËt t−, hµng ho¸ trªn sæ kÕ to¸n tæng hîpvµ tõ ®ã tÝnh gi¸ trÞ cña hµng ho¸, vËt t− ®· xuÊt trong kú theo c«ng thøc : TrÞ gi¸ hµng TrÞ gi¸ hµng Tæng gi¸ trÞ TrÞ gi¸ hµng xuÊt kho = tån kho + hµng nhËp - tån kho cuèi trong kú ®Çu kú kho trong kú kú Theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, mäi biÕn ®éng cña vËt t−, hµng ho¸ (NhËpkho, xuÊt kho) kh«ng theo dâi, ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n hµng tån kho. Gi¸trÞ cña vËt t−, hµng ho¸ mua vµ nhËp kho trong kú ®−îc theo dâi, ph¶n ¸nh trªn méttµi kho¶n kÕ to¸n riªng (Tµi kho¶n 611 "Mua hµng"). C«ng t¸c kiÓm kª vËt t−, hµng ho¸ ®−îc tiÕn hµnh cuèi mçi kú kÕ to¸n ®Ó x¸c ®Þnh trÞgi¸ vËt t−, hµng ho¸ tån kho thùc tÕ, trÞ gi¸ vËt t−, hµng ho¸ xuÊt kho trong kú (Tiªu dïngcho s¶n xuÊt hoÆc xuÊt b¸n) lµm c¨n cø ghi sæ kÕ to¸n cña Tµi kho¶n 611 "Mua hµng". Nh− vËy, khi ¸p dông ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n hµngtån kho chØ sö dông ë ®Çu kú kÕ to¸n (®Ó kÕt chuyÓn sè d− ®Çu kú) vµ cuèi kú kÕ to¸n (®Óph¶n ¸nh gi¸ trÞ thùc tÕ hµng tån kho cuèi kú). Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú th−êng ¸p dông ë c¸c ®¬n vÞ cã nhiÒu chñng lo¹ihµng ho¸, vËt t− víi quy c¸ch, mÉu m· rÊt kh¸c nhau, gi¸ trÞ thÊp, hµng ho¸, vËt t− xuÊtdïng hoÆc xuÊt b¸n th−êng xuyªn (cöa hµng b¸n lÎ...). Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú hµng tån kho cã −u ®iÓm lµ ®¬n gi¶n, gi¶m nhÑ khèil−îng c«ng viÖc h¹ch to¸n. Nh−ng ®é chÝnh x¸c vÒ gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ xuÊt dïng,xuÊt b¸n bÞ ¶nh h−ëng cña chÊt l−îng c«ng t¸c qu¶n lý t¹i kho, quÇy, bÕn b·i. Nhãm Tµi kho¶n Hµng tån kho cã 9 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng; - Tµi kho¶n 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu; - Tµi kho¶n 153 - C«ng cô, dông cô; - Tµi kho¶n 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang; - Tµi kho¶n 155 - Thµnh phÈm; - Tµi kho¶n 156 - Hµng ho¸; - Tµi kho¶n 157 - Hµng göi ®i b¸n; - Tµi kho¶n 158 - Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ; - Tµi kho¶n 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. 84
  • 85. tµi kho¶n 151 hµng mua ®ang ®i ®−êng Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ cña c¸c lo¹i hµng ho¸, vËt t− (Nguyªn liÖu,vËt liÖu; c«ng cô, dông cô; hµng ho¸) mua ngoµi ®· thuéc quyªn së h÷u cña doanh nghiÖpcßn ®ang trªn ®−êng vËn chuyÓn, ë bÕn c¶ng, bÕn b·i hoÆc ®· vÒ ®Õn doanh nghiÖpnh−ng ®ang chê kiÓm nhËn nhËp kho. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Hµng ho¸, vËt t− ®−îc coi lµ thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp nh−ng ch−anhËp kho, bao gåm: - Hµng ho¸, vËt t− mua ngoµi ®· thanh to¸n tiÒn hoÆc ®· chÊp nhËn thanh to¸nnh−ng cßn ®Ó ë kho ng−êi b¸n, ë bÕn c¶ng, bÕn b·i hoÆc ®ang trªn ®−êng vËn chuyÓn; - Hµng ho¸, vËt t− mua ngoµi ®· vÒ ®Õn doanh nghiÖp nh−ng ®ang chê kiÓmnghiÖm, kiÓm nhËn nhËp kho. 2. KÕ to¸n hµng mua ®ang ®i ®−êng ®−îc ghi nhËn trªn Tµi kho¶n 151 theo nguyªn t¾cgi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 " Hµng tån kho". 3. Hµng ngµy, khi nhËn ®−îc ho¸ ®¬n mua hµng, nh−ng hµng ch−a vÒ nhËp kho, kÕto¸n ch−a ghi sæ mµ tiÕn hµnh ®èi chiÕu víi hîp ®ång kinh tÕ vµ l−u ho¸ ®¬n vµo tËp hås¬ riªng: "Hµng mua ®ang ®i ®−êng". Trong th¸ng, nÕu hµng vÒ nhËp kho, kÕ to¸n c¨n cø vµo phiÕu nhËp kho vµ ho¸ ®¬nmua hµng ghi sæ trùc tiÕp vµo c¸c Tµi kho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu” Tµi kho¶n 153"C«ng cô, dông cô”, Tµi kho¶n 156 "Hµng ho¸”, Tµi kho¶n 158 "Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ". NÕu cuèi th¸ng hµng vÉn ch−a vÒ th× c¨n cø ho¸ ®¬n mua hµng ghi vµo Tµi kho¶n151 “Hµng mua ®ang ®i ®−êng”. 4. KÕ to¸n ph¶i më chi tiÕt ®Ó theo dâi hµng mua ®ang ®i.®−êng theo tõng chñnglo¹i hµng ho¸, vËt t−, tõng l« hµng, tõng hîp ®ång kinh tÕ. kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 151 - hµng mua ®ang ®i ®−êng Bªn Nî: - TrÞ gi¸ hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng vËt t− mua ®ang ®i ®−êng cuèi kú (Tr−ênghîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: 85
  • 86. - TrÞ gi¸ hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng ®· vÒ nhËp kho hoÆc ®· chuyÓngiao th¼ng cho kh¸ch hµng; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng ®Çu kú(Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ hµng ho¸, vËt t− ®· mua nh−ng cßn ®ang ®i ®−êng (Ch−a vÒ nhËp kho ®¬n vÞ). ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kªkhai th−êng xuyªn. 1. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n mua hµng cña c¸c lo¹i hµng mua ch−a vÒnhËp kho dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îngchÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n; hoÆc Cã c¸c TK 111, 112, 141,... NÕu hµng ch−a vÒ nhËp kho dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGTtÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 2. Sang th¸ng sau, khi hµng vÒ nhËp kho, c¨n cø ho¸ ®¬n vµ phiÕu nhËp kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 3. Tr−êng hîp sang th¸ng sau hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng kh«ng nhËpkho mµ giao th¼ng cho kh¸ch hµng theo hîp ®ång kinh tÕ t¹i ph−¬ng tiÖn, t¹i kho ng−êib¸n, t¹i bÕn c¶ng, bÕn b·i, hoÆc göi th¼ng cho kh¸ch hµng, göi b¸n ®¹i lý, ký göi, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n; hoÆc Nî TK 157- Hµng göi ®i b¸n 86
  • 87. Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 4. Tr−êng hîp hµng mua ®ang ®i ®−êng bÞ hao hôt, mÊt m¸t ph¸t hiÖn ngay khiph¸t sinh hoÆc khi kiÓm kª cuèi kú, c¨n cø vµo biªn b¶n vÒ mÊt m¸t, hao hôt, kÕ to¸nph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng tån kho bÞ mÊt m¸t, hao hôt, ghi: Nî TK 1381- Tµi s¶n thiÕu chê xö lý Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸pkiÓm kª ®Þnh kú. 1 §Çu kú, kÕ to¸n c¨n cø trÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸, vËt t− ®ang ®i ®−êng ®· kÕtchuyÓn cuèi kú tr−íc kÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸, vËt t− ®ang ®i ®−êng ®Çukú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 2. Cuèi kú, kÕ to¸n c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµngho¸, vËt t− ®· mua nh−ng ch−a vÒ nhËp kho (Cßn ®ang ®i ®−êng cuèi kú), ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Cã TK 611 - Mua hµng. 87
  • 88. tµi kho¶n 152 nguyªn liÖu, vËt liÖu Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶mcña c¸c lo¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu trong kho cña doanh nghiÖp. Nguyªn liÖu, vËt liÖu cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng ®èi t−îng lao ®éng mua ngoµihoÆc tù chÕ biÕn dïng cho môc ®Ých s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp. NguyªnliÖu, vËt liÖu ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n nµy ®−îc ph©n lo¹i nh− sau: - Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh; - VËt liÖu phô; - Nhiªn liÖu; - Phô tïng thay thÕ; - VËt liÖu vµ thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n. 1. Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh: Lµ nh÷ng lo¹i nguyªn liÖu vµ vËt liÖu khi tham giavµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt th× cÊu thµnh thùc thÓ vËt chÊt, thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm. V×vËy kh¸i niÖm nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh g¾n liÒn víi tõng doanh nghiÖp s¶n xuÊt côthÓ. Trong c¸c doanh nghiÖp kinh doanh th−¬ng m¹i, dÞch vô... kh«ng ®Æt ra kh¸i niÖmvËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô. Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh còng bao gåm c¶ nöa thµnhphÈm mua ngoµi víi môc ®Ých tiÕp tôc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o ra thµnh phÈm. 2. VËt liÖu phô: Lµ nh÷ng lo¹i vËt liÖu khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kh«ngcÊu thµnh thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm nh−ng cã thÓ kÕt hîp víi vËt liÖu chÝnh lµm thay®æi mµu s¾c, mïi vÞ, h×nh d¸ng bªn ngoµi, t¨ng thªm chÊt l−îng cña s¶n phÈm hoÆc t¹o®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm ®−îc thùc hiÖn b×nh th−êng, hoÆc phôc vô chonhu cÇu c«ng nghÖ, kü thuËt, b¶o qu¶n ®ãng gãi; phôc vô cho qu¸ tr×nh lao ®éng. 3. Nhiªn liÖu: Lµ nh÷ng thø cã t¸c dông cung cÊp nhiÖt l−îng trong qu¸ tr×nh s¶nxuÊt, kinh doanh t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm diÔn ra b×nh th−êng.Nhiªn liÖu cã thÓ tån t¹i ë thÓ láng, thÓ r¾n vµ thÓ khÝ. 4. Phô tïng thay thÕ: Lµ nh÷ng vËt t− dïng ®Ó thay thÕ, söa ch÷a m¸y mãc thiÕt bÞ,ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, c«ng cô, dông cô s¶n xuÊt... 5. VËt liÖu vµ thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n: Lµ nh÷ng lo¹i vËt liÖu vµ thiÕt bÞ ®−îc södông cho c«ng viÖc x©y dùng c¬ b¶n. §èi víi thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n bao gåm c¶ thiÕt bÞcÇn l¾p, kh«ng cÇn l¾p, c«ng cô, khÝ cô vµ vËt kÕt cÊu dïng ®Ó l¾p ®Æt vµo c«ng tr×nh x©ydùng c¬ b¶n. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho nguyªn liÖu, vËt liÖu trªn tµi kho¶n 152 ph¶i ®−îcthùc hiÖn theo nguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong chuÈn mùc sè 02 "Hµng tån kho". Néi 88
  • 89. dung gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−îc x¸c ®Þnh tuú theo tõng nguån nhËp. 1.1. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu mua ngoµi, bao gåm: Gi¸ mua ghi trªn ho¸®¬n, thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã),chi phÝ vËn chuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n, ph©n lo¹i, b¶o hiÓm,... nguyªn liÖu, vËt liÖu tõ n¬imua vÒ ®Õn kho cña doanh nghiÖp, c«ng t¸c phÝ cña c¸n bé thu mua, chi phÝ cña bé phËnthu mua ®éc lËp, c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc thu mua nguyªn vËt liÖuvµ sè hao hôt tù nhiªn trong ®Þnh møc (nÕu cã): - Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua nguyªn liÖu, vËt liÖu dïng vµo s¶n xuÊt, kinhdoanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× gi¸ trÞ cñanguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT. ThuÕGTGT ®Çu vµo khi mua nguyªn liÖu, vËt liÖu vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo cña dÞch vô vËnchuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n, chi phÝ gia c«ng,... ®−îc khÊu trõ vµ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n133 "ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). - Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua nguyªn liÖu, vËt liÖu dïng vµo s¶n xuÊt, kinhdoanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ngthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, hoÆc dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n th×gi¸ trÞ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo tæng gi¸ thanh to¸n baogåm c¶ thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ (nÕu cã). - §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu mua b»ng ngo¹i tÖ th× ph¶i ®−îc quy ®æi ra ®ång ViÖtNam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖliªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖpvô ®Ó ghi t¨ng gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho. 1.2. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tù chÕ biÕn, bao gåm: Gi¸ thùc tÕ cña nguyªnliÖu xuÊt chÕ biÕn vµ chi phÝ chÕ biÕn. 1.3. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, bao gåm: Gi¸thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, chi phÝ vËn chuyÓnvËt liÖu ®Õn n¬i chÕ biÕn vµ tõ n¬i chÕ biÕn vÒ ®¬n vÞ, tiÒn thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn. 1.4. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu nhËn gãp vèn liªn doanh, cæ phÇn: Lµ gi¸ trÞ ®−îc c¸cbªn tham gia gãp vèn liªn doanh thèng nhÊt ®¸nh gi¸ chÊp thuËn. 2. ViÖc tÝnh trÞ gi¸ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho, ®−îc thùc hiÖn theo mét trongbèn ph−¬ng ph¸p quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÓ to¸n sè 02 “Hµng tån kho”: - Ph−¬ng ph¸p gi¸ ®Ých danh; - Ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn sau mçi lÇn nhËp hoÆc cuèi kú; - Ph−¬ng ph¸p nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; - Ph−¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tr−íc. Doanh nghiÖp lùa chän ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ nµo th× ph¶i ®¶m b¶o tÝnh nhÊt qu¸ntrong c¶ niªn ®é kÕ to¸n. 3. KÕ to¸n chi tiÕt nguyªn liÖu, vËt liÖu ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, 89
  • 90. tõng nhãm, thø nguyªn liÖu, vËt liÖu. 4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp sö dông gi¸ h¹ch to¸n trong kÕ to¸n chi tiÕt nhËp,xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu, th× cuèi kú kÕ to¸n ph¶i tÝnh HÖ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thùc tÕvµ gi¸ h¹ch to¸n cña nguyªn liÖu, vËt liÖu ®Ó tÝnh gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖuxuÊt dïng trong kú theo c«ng thøc: Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn HÖ sè chªnh lÖch liÖu, vËt liÖu tån kho + liÖu, vËt liÖu nhËp kho gi÷a gi¸ thùc tÕ ®Çu kú trong kú vµ gi¸ h¹ch to¸n = cña nguyªn liÖu, Gi¸ h¹ch to¸n cña Gi¸ h¹ch to¸n cña vËt liÖu (1) nguyªn liÖu, vËt liÖu + nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho ®Çu kú nhËp kho trong kú Gi¸ h¹ch to¸n cña HÖ sè chªnh lÖch gi÷a Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt gi¸ thùc tÕ vµ gi¸ h¹ch nguyªn liÖu, vËt liÖu = x liÖu xuÊt dïng to¸n cña nguyªn liÖu, xuÊt dïng trong kú trong vËt liÖu (1) kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 152 - nguyªn liÖu, vËt liÖu Bªn Nî: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho do mua ngoµi, tù chÕ, thuªngoµi gia c«ng, chÕ biÕn, nhËn gãp vèn hoÆc tõ c¸c nguån kh¸c; - TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa ph¸t hiÖn khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho cuèi kú (Tr−êng hîpdoanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt kho dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh,®Ó b¸n, thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, hoÆc ®−a ®i gãp vèn; - TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu tr¶ l¹i ng−êi b¸n hoÆc ®−îc gi¶m gi¸ hµng mua; - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu khi mua ®−îc h−ëng; - TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu hao hôt, mÊt m¸t ph¸t hiÖn khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîpdoanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho cuèi kú. 90
  • 91. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kªkhai th−êng xuyªn. 1. Khi mua nguyªn liÖu, vËt liÖu vÒ nhËp kho ®¬n vÞ, c¨n cø ho¸ ®¬n, phiÕu nhËpkho vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho: - §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). - §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinhdoanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc phôc vô cho ho¹t®éng sù nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 311, 331, ... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Tr−êng hîp mua nguyªn, vËt liÖu ®−îc h−ëng chiÕt khÊu th−¬ng m¹i th× ph¶i ghigi¶m gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu ®· mua ®èi víi kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i thùc tÕ®−îc h−ëng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,... Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã). 3. Tr−êng hîp nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vÒ nhËp kho nh−ng ®¬n vÞ ph¸t hiÖnkh«ng ®óng quy c¸ch, phÈm chÊt theo hîp ®ång ký kÕt ph¶i tr¶ l¹i ng−êi b¸n hoÆc ®−îcgi¶m gi¸, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng mua xuÊt kho tr¶ l¹i hoÆc ®−îc gi¶m gi¸, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,.... Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã). 4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®· nhËn ®−îc ho¸ ®¬n mua hµng nh−ng nguyªn liÖu,vËt liÖu ch−a vÒ nhËp kho ®¬n vÞ th× kÕ to¸n l−u ho¸ ®¬n vµo mét tËp hå s¬ riªng "Hµngmua ®ang ®i ®−êng". 4.1. NÕu trong th¸ng hµng vÒ th× c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, phiÕu nhËp kho ®Ó ghi vµoTµi kho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu”. 4.2. NÕu ®Õn cuèi th¸ng nguyªn liÖu, vËt liÖu vÉn ch−a vÒ th× c¨n cø vµo ho¸ ®¬n 91
  • 92. (Tr−êng hîp nguyªn liÖu, vËt liÖu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞuthuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ), kÕ to¸n ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n; hoÆc Cã c¸c TK 111, 112, 141,... Sang th¸ng sau, khi nguyªn liÖu, vËt liÖu vÒ nhËp kho, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n vµ phiÕunhËp kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 5. Khi tr¶ tiÒn cho ng−êi b¸n, nÕu ®−îc h−ëng chiÕt khÊu thanh to¸n, th× kho¶nchiÕt khÊu thanh to¸n thùc tÕ ®−îc h−ëng ®−îc ghi nhËn vµo doanh thu ho¹t ®éng tµichÝnh, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (ChiÕt khÊu thanh to¸n). 6. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu: - NÕu nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu vÒ dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanhhµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nhvµo gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu theo gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu). §ång thêi ph¶n ¸nh thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) - §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu vÒ ®Ó dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinhdoanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng chos¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆcdïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n (kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖunhËp khÈu theo gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu), ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu) 92
  • 93. Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312). - NÕu nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu ph¶i chÞu thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt th× sè thuÕ tiªuthô ®Æc biÖt ph¶i nép ®−îc ph¶n ¸nh vµo gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu, ghi: Nî TK 152- Nguyªn liÖu, vËt liÖu (gi¸ cã thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. 7. C¸c chi phÝ vÒ thu mua, bèc xÕp, vËn chuyÓn nguyªn liÖu, vËt liÖu tõ n¬i mua vÒ khodoanh nghiÖp, tr−êng hîp nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vÒ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµngho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... 8. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho do thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn: - Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gia c«ng, chÕ biÕn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. - Khi ph¸t sinh chi phÝ thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 131, 141,... - Khi nhËp l¹i kho sè nguyªn liÖu, vËt liÖu thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn xong, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 9. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho do tù chÕ: - Khi xuÊt kho nguyªn liÖu, vËt liÖu ®Ó tù chÕ biÕn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. - Khi nhËp kho nguyªn liÖu, vËt liÖu ®· tù chÕ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 10. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ®· x¸c ®Þnh ®−îcnguyªn nh©n th× c¨n cø nguyªn nh©n thõa ®Ó ghi sæ, nÕu ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn 93
  • 94. nh©n th× c¨n cø vµo gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381 - Tµi s¶n thõa chê gi¶i quyÕt). - Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa ph¸t hiÖn trong kiÓm kª, c¨n cøvµo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) Cã c¸c tµi kho¶n cã liªn quan. - NÕu x¸c ®Þnh ngay khi kiÓm kª sè nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa lµ cña c¸c ®¬n vÞkh¸c khi nhËp kho ch−a ghi t¨ng TK 152 th× kh«ng ghi vµo bªn Cã Tµi kho¶n 338(3381)mµ ghi vµo bªn Nî Tµi kho¶n 002 "VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng". Khi tr¶l¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu cho ®¬n vÞ kh¸c ghi vµo bªn Cã Tµi kho¶n 002 (Tµi kho¶n ngoµiB¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 11. Khi xuÊt kho nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi : Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. 12. XuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông cho ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n hoÆcsöa ch÷a lín TSC§, ghi: Nî TK 241- X©y dùng c¬ b¶n dë dang Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. 13. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: a) Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gãp vèn liªn doanh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh ( Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Theo gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh). b) Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n thµnh phÈm s¶n xuÊt b»ng nguyªnliÖu, vËt liÖu nhËn gãp vèn, hoÆc b¸n sè nguyªn liÖu, vËt liÖu ®ã cho bªn thø ba ®éc lËp,bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn phÇn doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸ctrong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn 94
  • 95. Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 14. Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt, ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ). 15. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu thiÕu hôt ph¸t hiÖn khi kiÓm kª: Mäi tr−êng hîp thiÕu hôt nguyªn liÖu, vËt liÖu trong kho hoÆc t¹i n¬i qu¶n lý, b¶oqu¶n ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ph¶i lËp biªn b¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n, x¸c ®Þnh ng−êinhËn lçi. C¨n cø vµo biªn b¶n kiÓm kª vµ quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®Ó ghisæ kÕ to¸n: - NÕu do nhÇm lÉn hoÆc ch−a ghi sæ ph¶i tiÕn hµnh ghi bæ sung hoÆc ®iÒu chØnh l¹isè liÖu trªn sæ kÕ to¸n; - NÕu gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu hao hôt n»m trong ph¹m vi hao hôt cho phÐp(Hao hôt vËt liÖu trong ®Þnh møc), ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. NÕu sè hao hôt, mÊt m¸t ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n ph¶i chê xö lý, c¨n cø vµogi¸ trÞ hao hôt, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý, c¨n cø vµo quyÕt ®Þnh, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Ng−êi ph¹m lçi nép tiÒn båi th−êng) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo tiÒn l−¬ng cña ng−êi ph¹m lçi) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t nguyªn liÖu, vËt liÖu cßn l¹i ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381- Tµi s¶n thiÕu chê xö lý). II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸pkiÓm kª ®Þnh kú. 1. §Çu kú, kÕt chuyÓn trÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho ®Çu kú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. 2. Cuèi kú, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu tån khocuèi kú, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 611 - Mua hµng. 95
  • 96. tµi kho¶n 153 c«ng cô, dông cô Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶mc¸c lo¹i c«ng cô, dông cô cña doanh nghiÖp. C«ng cô, dông cô lµ nh÷ng t− liÖu lao ®éngkh«ng cã ®ñ c¸c tiªu chuÈn vÒ gi¸ trÞ vµ thêi gian sö dông quy ®Þnh ®èi víi TSC§. V× vËyc«ng cô, dông cô ®−îc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n nh− nguyªn liÖu, vËt liÖu. Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh, nh÷ng t− liÖu lao ®éng sau ®©y nÕu kh«ng ®ñ tiªu chuÈnghi nhËn TSC§ th× ®−îc ghi nhËn lµ c«ng cô, dông cô: C¸c ®µ gi¸o, v¸n khu«n, c«ng cô, dông cô g¸ l¾p chuyªn dïng cho s¶n xuÊt x©y l¾p; C¸c lo¹i bao b× b¸n kÌm theo hµng ho¸ cã tÝnh tiÒn riªng, nh−ng trong qu¸ tr×nhb¶o qu¶n hµng ho¸ vËn chuyÓn trªn ®−êng vµ dù tr÷ trong kho cã tÝnh gi¸ trÞ hao mßn ®Ótrõ dÇn gi¸ trÞ cña bao b×; - Nh÷ng dông cô, ®å nghÒ b»ng thuû tinh, sµnh, sø; - Ph−¬ng tiÖn qu¶n lý, ®å dïng v¨n phßng; - QuÇn ¸o, giµy dÐp chuyªn dïng ®Ó lµm viÖc,... h¹ch to¸n kÕ to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho c«ng cô, dông cô trªn tµi kho¶n 153 ®−îc thùc hiÖntheo gi¸ gèc. Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh gi¸ gèc nhËp kho c«ng cô, dông cô ®−îc thùc hiÖn nh−quy ®Þnh ®èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu (Xem gi¶i thÝch ë TK 152). 2. ViÖc tÝnh gi¸ trÞ c«ng cô, dùng cô tån kho còng ®−îc thùc hiÖn theo ôméttrong bèn ph−¬ng ph¸p quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 "Hµng tån kho”. 3. KÕ to¸n chi tiÕt c«ng cô, dông cô ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, tõngnhãm, tõng thø c«ng cô, dông cô. 4. C«ng cô, dông cô xuÊt dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh, cho thuª ph¶i ®−îc theodâi vÒ hiÖn vËt vµ gi¸ trÞ trªn sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo n¬i sö dông, theo ®èi t−îng thuª vµng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm vËt chÊt. §èi víi c«ng cô, dông cô cã gi¸ trÞ lín, quý hiÕm ph¶i cãthÓ thøc b¶o qu¶n ®Æc biÖt. 5. §èi víi c¸c c«ng cô, dông cô cã gi¸ trÞ nhá khi xuÊt dïng cho s¶n xuÊt, kinhdoanh ph¶i ghi nhËn toµn bé mét lÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. 6. Tr−êng hîp xuÊt dïng c«ng cô, dông cô mét lÇn cã gi¸ trÞ lín vµ cã thêi gian södông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh d−íi mét n¨m th× gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô xuÊt dïng ®−îcghi vµo Tµi kho¶n 142 "Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n" vµ ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt,kinh doanh cho c¸c kú kÕ to¸n th¸ng hoÆc quý trong n¨m. 7. Tr−êng hîp c«ng cô, dông cô xuÊt dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh cã gi¸ trÞ lín 96
  • 97. vµ cã thêi gian sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh trªn mét n¨m th× gi¸ trÞ c«ng cô, dôngcô xuÊt dïng ®−îc ghi vµo Tµi kho¶n 242 "Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n" vµ ph©n bæ dÇn vµochi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 153 - c«ng cô, dông cô Bªn Nî: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô nhËp kho do mua ngoµi, tù chÕ, thuª ngoµigia c«ng chÕ biÕn, nhËn gãp vèn; - TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô cho thuª nhËp l¹i kho; - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô thõa ph¸t hiÖn khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho cuèi kú (Tr−êng hîpdoanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô xuÊt kho sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh,cho thuª hoÆc gãp vèn; - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i khi mua c«ng cô, dông cô ®−îc h−ëng; - TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n hoÆc ®−îc ng−êi b¸n gi¶m gi¸; - TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô thiÕu ph¸t hiÖn trong kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanhnghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho. Tµi kho¶n 153 - C«ng cô, dông cô, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1531 - C«ng cô, dông cô: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn®éng c¸c lo¹i c«ng cô, dông cô. - Tµi kho¶n 1532 - Bao b× lu©n chuyÓn: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn®éng c¸c lo¹i bao b× lu©n chuyÓn sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp. Bao b× lu©n chuyÓn lµ c¸c lo¹i bao b× sö dông nhiÒu lÇn, cho nhiÒu chu kú s¶n xuÊt,kinh doanh. TrÞ gi¸ cña bao b× lu©n chuyÓn khi xuÊt dïng ®−îc ph©n bæ dÇn vµo chi phÝs¶n xuÊt, kinh doanh cña nhiÒu kú h¹ch to¸n. - Tµi kho¶n 1533 - §å dïng cho thuª: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éngc¸c lo¹i c«ng cô, dông cô doanh nghiÖp chuyªn dïng ®Ó cho thuª. 97
  • 98. ChØ h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy nh÷ng c«ng cô, dông cô doanh nghiÖp mua vµo víimôc ®Ých cho thuª, tr−êng hîp kh«ng ph©n biÖt ®−îc th× h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 1531.Tr−êng hîp cho thuª c«ng cô, dông cô dïng trong s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanhnghiÖp th× ngoµi viÖc h¹ch to¸n trªn tµi kho¶n cÊp 1 cßn ph¶i h¹ch to¸n chuyÓn c«ng cô,dông cô trªn tµi kho¶n cÊp 2. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kªkhai th−êng xuyªn. 1. Mua c«ng cô, dông cô nhËp kho dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµngho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× gi¸ trÞ cña c«ng cô,dông cô ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, phiÕunhËp kho vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan, ghi: Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo) (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). - §èi víi c«ng cô, dông cô mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanhhµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng choho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc diÖn chÞu thuÕ GTGThoÆc phôc vô cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n, ghi: Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Tr−êng hîp c«ng cô, dông cô mua vÒ ®· nhËp kho ®−îc h−ëng chiÕt khÊu th−¬ngm¹i, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,...… Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (Sè chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ®−îc h−ëng) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). 3. C«ng cô, dông cô mua vÒ ®−îc ng−êi b¸n gi¶m gi¸ do kh«ng ®óng quy c¸ch,phÈm chÊt theo hîp ®ång, kho¶n ®−îc gi¶m gi¸, ghi: Nî TK 111, 112; hoÆc Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (Sè ®−îc gi¶m gi¸) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã). 98
  • 99. 4. Tr¶ l¹i c«ng cô, dông cô ®· mua cho ng−êi b¸n, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô tr¶ l¹i) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) (ThuÕ GTGT ®Çu vµo cña c«ng cô, dông cô tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n). 5. Ph¶n ¸nh chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc h−ëng (nÕu cã), ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc h−ëng). 6. XuÊt c«ng cô, dông cô sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh: 6.1. NÕu gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô kh«ng lín, tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanhmét lÇn, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6273) Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (6412, 6413) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6423) Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (1531, 1532). 6.2. NÕu gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô lín, sö dông cho nhiÒu kú s¶n xuÊt, kinh doanhhoÆc xuÊt dïng bao b× lu©n chuyÓn, ph¶i ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh,khi xuÊt kho c«ng cô, dông cô, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (C«ng cô, dông cô cã gi¸ trÞ lín vµ cã thêi gian sö dông d−íi mét n¨m) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (C«ng cô, dông cô cã thêi gian sö dông trªn mét n¨m vµ cã gi¸ trÞ lín) Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (1531, 1532). - Khi ph©n bæ gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô xuÊt dïng cho tõng kú kÕ to¸n, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 7. §èi víi c«ng cô, dông cô cho thuª: Khi xuÊt kho c«ng cô, dông cô cho thuª, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n 99
  • 100. Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (1533). Ph©n bæ gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô cho thuª vµo chi phÝ, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. - §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸nph¶n ¸nh doanh thu vÒ cho thuª c«ng cô, dông cô, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). NhËn l¹i c«ng cô, dông cô cho thuª, ghi: Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (1533). Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i ch−a tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i ch−a tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh). 8. Khi kiÓm kª ph¸t hiÖn c«ng cô, dông cô thõa, thiÕu, mÊt, h− háng, kÕ to¸n ph¶ic¨n cø vµo nguyªn nh©n hoÆc quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®Ó xö lý nh− sau: 8.1. NÕu thõa, thiÕu do nhÇm lÉn hoÆc ch−a ghi sæ ph¶i tiÕn hµnh ghi bæ sung hoÆc®iÒu chØnh l¹i sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n. G8.2. Tr−êng hîp ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµng−êi ph¹m lçi, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý) Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý: NÕu ng−êi lµm mÊt, háng ph¶i båi th−êng, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn thiÕu hôt, mÊt, h− háng c«ng cô, dông cô cßn l¹i ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381). 8.3. Tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n ph¶i chê xö lý, ghi: 100
  • 101. Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) Cã c¸c TK liªn quan. II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸pkiÓm kª ®Þnh kú 1. §Çu kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho ®Çu kú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. 2. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh trÞ gi¸ c«ng cô, dông cô tånkho cuèi kú, ghi: Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 611 - Mua hµng. 101
  • 102. tµi kho¶n 154 chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh phôc vôcho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm c«ng nghiÖp, x©y l¾p, nu«i, trång, chÕ biÕn s¶n phÈmn«ng, l©m, ng− nghiÖp, dÞch vô ë doanh nghiÖp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kª khai th−êngxuyªn trong h¹ch to¸n hµng tån kho. ë nh÷ng doanh nghiÖp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú trong h¹ch to¸nhµng tån kho, Tµi kho¶n 154 chØ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ thùc tÕ cña s¶n phÈm, dÞch vô dë dangcuèi kú. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" ph¶n ¸nh chi phÝ s¶nxuÊt, kinh doanh ph¸t sinh trong kú; chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña khèi l−îng s¶nphÈm, dÞch vô hoµn thµnh trong kú; chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang ®Çu kú, cuèikú cña c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh chÝnh, phô vµ thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn ëc¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt (C«ng nghiÖp, x©y l¾p, n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, ng− nghiÖp,...), hoÆcë c¸c ®¬n vÞ kinh doanh dÞch vô (VËn t¶i, b−u ®iÖn, du lÞch, kh¸ch s¹n,...). Tµi kho¶n 154còng ph¶n ¸nh chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, gia c«ng chÕbiÕn, hoÆc cung cÊp dÞch vô cña c¸c doanh nghiÖp th−¬ng m¹i, nÕu cã tæ chøc c¸c lo¹ih×nh ho¹t ®éng nµy. 2. Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh h¹ch to¸n trªn Tµi kho¶n 154 ph¶i ®−îc chi tiÕttheo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (Ph©n x−ëng, bé phËn s¶n xuÊt, ®éi s¶n xuÊt, c«ngtr−êng,...); theo lo¹i, nhãm s¶n phÈm, hoÆc chi tiÕt, bé phËn s¶n phÈm; theo tõng lo¹idÞch vô hoÆc theo tõng c«ng ®o¹n dÞch vô. 3. Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 154 gåm nh÷ng chi phÝsau: - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp; - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp; - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (§èi víi ho¹t ®éng x©y l¾p); - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 4. Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng vµchi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ hµng tån khomµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. 5. Cuèi kú, ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh vµo chi phÝ chÕbiÕn cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng (Cã TK 627, Nî TK 154).Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th× kÕto¸n ph¶i tÝnh vµ x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn 102
  • 103. cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chungcè ®Þnh kh«ng ph©n bæ (kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vènhµng b¸n trong kú (Cã TK 627, Nî TK 632). Chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi ®−îc ph©n bæ hÕt vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi ®¬nvÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh. 6. §èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt x©y l¾p, Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanhdë dang" lµ tµi kho¶n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p, víic¸c kho¶n môc tÝnh gi¸ thµnh: Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp; Chi phÝ nh©n c«ngtrùc tiÕp; Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng; Chi phÝ s¶n xuÊt chung. §èi víi ho¹t ®éng s¶nxuÊt s¶n phÈm kh¸c, Tµi kho¶n 154 dïng ®Ó ph¶n ¸nh, tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnhgi¸ thµnh cña c¸c ph©n x−ëng hoÆc bé phËn s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm. 7. §èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp cã ho¹t ®éng thuª ngoµi gia c«ng chÕbiÕn, cung cÊp lao vô, dÞch vô ra bªn ngoµi hoÆc phôc vô cho viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm th×nh÷ng chi phÝ cña ho¹t ®éng nµy còng ®−îc tËp hîp vµo Tµi kho¶n 154. 8. Kh«ng h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 154 nh÷ng chi phÝ sau: - Chi phÝ b¸n hµng; - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp; - Chi phÝ tµi chÝnh; - Chi phÝ kh¸c; - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp; - Chi sù nghiÖp, chi dù ¸n; - Chi ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n; - C¸c kho¶n chi ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kh¸c. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 154 - chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Bªn Nî: - C¸c chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ södông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn s¶n xuÊts¶n phÈm vµ chi phÝ thùc hiÖn dÞch vô; - C¸c chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ södông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn gi¸ thµnhs¶n phÈm x©y l¾p c«ng tr×nh hoÆc gi¸ thµnh x©y l¾p theo gi¸ kho¸n néi bé; - KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang cuèi kú (tr−êng hîp doanhnghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: 103
  • 104. - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ cña s¶n phÈm ®· chÕ t¹o xong nhËp kho hoÆc chuyÓn®i b¸n; - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao tõng phÇn, hoÆc toµn bétiªu thô trong kú; hoÆc bµn giao cho ®¬n vÞ nhËn thÇu chÝnh x©y l¾p (CÊp trªn hoÆc néi bé);hoÆc gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh chê tiªu thô; - Chi phÝ thùc tÕ cña khèi l−îng dÞch vô ®· hoµn thµnh cung cÊp cho kh¸ch hµng; - TrÞ gi¸ phÕ liÖu thu håi, gi¸ trÞ s¶n phÈm háng kh«ng söa ch÷a ®−îc; - TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, hµng ho¸ gia c«ng xong nhËp l¹i kho; - Ph¶n ¸nh chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êngvµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo trÞ gi¸ hµng tånkho mµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. §èi víi ®¬n vÞ s¶n xuÊt theo ®¬n®Æt hµng, hoÆc ®¬n vÞ cã chu kú s¶n xuÊt s¶n phÈm dµi mµ hµng kú kÕ to¸n ®· kÕtchuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh vµo TK 154 ®Õn khi s¶n phÈm hoµn thµnh míix¸c ®Þnh ®−îc chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ®−îc tÝnh vµo trÞ gi¸ hµng tån khomµ ph¶i h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n (Cã TK 154, Nî TK 632); - KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang ®Çu kú (Tr−êng hîp doanhnghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè dù bªn Nî: Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cßn dë dang cuèi kú. ph−¬ng ph¸p vËn dông tµi kho¶n 154 trong mét sè ngµnh chñ yÕu C«ng nghiÖp Tµi kho¶n 154 - "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" ¸p dông trong ngµnhc«ng nghiÖp dïng ®Ó tËp hîp, tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈmcña c¸c ph©n x−ëng, hoÆc bé phËn s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm. §èi víi c¸c doanhnghiÖp s¶n xuÊt cã thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn, cung cÊp lao vô, dÞch vô cho bªnngoµi hoÆc phôc vô cho viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm th× chi phÝ cña nh÷ng ho¹t ®éng nµycòng ®−îc tËp hîp vµo Tµi kho¶n 154. h¹ch to¸n tµi kho¶n 154 trong ngµnh c«ng nghiÖp cÇn chó ý 1. ChØ ®−îc ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 154 nh÷ng néi dung chi phÝ sau: - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, cungcÊp dÞch vô; 104
  • 105. - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, cung cÊp dÞch vô; - Chi phÝ s¶n xuÊt chung phôc vô trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm vµcung cÊp dÞch vô. 2. Tµi kho¶n 154 ë c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕttheo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (Ph©n x−ëng, bé phËn s¶n xuÊt), theo lo¹i, nhãm s¶nphÈm, s¶n phÈm, hoÆc chi tiÕt bé phËn s¶n phÈm. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu trong ngµnh c«ng nghiÖp I. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êngxuyªn. 1. Cuèi kú, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp theo tõng ®èit−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp. 2. Cuèi kú, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp theo tõng ®èi t−îng tËphîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nh©n c«ng trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. 3. Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra cao h¬n hoÆc b»ng c«ng suÊt b×nhth−êng th× cuèi kú, kÕ to¸n thùc hiÖn viÖc tÝnh to¸n, ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn toµn bé chiphÝ s¶n xuÊt chung (chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh)cho tõng ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 4. Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th×kÕ to¸n ph¶i tÝnh vµ x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕncho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung cè®Þnh kh«ng ph©n bæ (kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm sè chªnh lÖch gi÷a tæng sè chiphÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh thùc tÕ ph¸t sinh lín h¬n chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh tÝnhvµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n 105
  • 106. bæ vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) Cã TK 627- Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 5. TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt thuª ngoµi gia c«ng nhËp l¹i kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 6. TrÞ gi¸ s¶n phÈm háng kh«ng söa ch÷a ®−îc, ng−êi g©y ra thiÖt h¹i s¶n phÈmháng ph¶i båi th−êng, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 7. §èi víi ®¬n vÞ cã chu kú s¶n xuÊt, kinh doanh dµi mµ trong kú kÕ to¸n ®· kÕtchuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ s¶nxuÊt chung sang TK 154, khi x¸c ®Þnh ®−îc chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ngtrùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng tÝnh vµo gi¸thµnh s¶n phÈm, kÕ to¸n ph¶n ¸nh chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng v−îttrªn møc b×nh th−êng vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ (kh«ng ®−îc tÝnhvµo trÞ gi¸ hµng tån kho) mµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Tr−êng hîp ®· kÕt chuyÓn chi phÝ tõ TK 621, 622, 627 sang TK 154). 8. Gi¸ thµnh s¶n phÈm thùc tÕ nhËp kho trong kú, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 9. Tr−êng hîp s¶n phÈm s¶n xuÊt xong, kh«ng tiÕn hµnh nhËp kho mµ chuyÓn giaoth¼ng cho ng−êi mua hµng (S¶n phÈm ®iÖn, n−íc...), ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. II. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. 1. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª thùc tÕ, x¸c ®Þnh trÞ gi¸ thùc tÕ chi phÝs¶n xuÊt, kinh doanh dë dang vµ thùc hiÖn viÖc kÕt chuyÓn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt. 2. §Çu kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn chi phÝ thùc tÕ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang, ghi: Nî TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt 106
  • 107. Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. N«ng nghiÖp Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" ¸p dông trong ngµnh n«ngnghiÖp dïng ®Ó tËp hîp tæng chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cña c¸c ho¹t ®éngnu«i trång, chÕ biÕn s¶n phÈm hoÆc dÞch vô n«ng nghiÖp. h¹ch to¸n tµi kho¶n 154 trong ngµnh n«ng nghiÖp cÇn chó ý 1. Tµi kho¶n nµy ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo ngµnh kinh doanh n«ng nghiÖp(Trång trät, ch¨n nu«i, chÕ biÕn,...), theo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (Ph©n x−ëng, ®éi s¶nxuÊt,...), chi tiÕt theo tõng lo¹i c©y con vµ tõng lo¹i s¶n phÈm, tõng s¶n phÈm hoÆc dÞch vô. 2. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ cña s¶n phÈm n«ng nghiÖp ®−îc x¸c ®Þnh vµo cuèi vôthu ho¹ch, hoÆc cuèi n¨m. S¶n phÈm thu ho¹ch n¨m nµo th× tÝnh gi¸ thµnh trong n¨m ®ãnghÜa lµ chi phÝ chi ra trong n¨m nay nh−ng n¨m sau míi thu ho¹ch s¶n phÈm th× n¨msau míi tÝnh gi¸ thµnh. 3. §èi víi ngµnh trång trät, chi phÝ ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo 3 lo¹i c©y: - C©y ng¾n ngµy (Lóa, khoai, s¾n,...); - C©y trång mét lÇn thu ho¹ch nhiÒu lÇn (Døa, chuèi,...); - C©y l©u n¨m (ChÌ, cµ phª, cao su, hå tiªu, c©y ¨n qu¶,...). §èi víi c¸c lo¹i c©y trång 2, 3 vô trong mét n¨m, hoÆc trång n¨m nay, n¨m sau míithu ho¹ch, hoÆc lo¹i c©y võa cã diÖn tÝch trång míi, võa cã diÖn tÝch ch¨m sãc thu ho¹chtrong cïng mét n¨m,... th× ph¶i c¨n cø vµo t×nh h×nh thùc tÕ ®Ó ghi chÐp, ph¶n ¸nh rârµng chi phÝ cña vô nµy víi vô kh¸c, cña diÖn tÝch nµy víi diÖn tÝch kh¸c, cña n¨m tr−ícvíi n¨m nay vµ n¨m sau,... 4. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy chi phÝ khai hoang, trång míi vµ ch¨m sãcc©y l©u n¨m ®ang trong thêi kú XDCB, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp,chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh, chi phÝ kh¸c. 5. VÒ nguyªn t¾c, chi phÝ s¶n xuÊt ngµnh trång trät ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt vµo bªnNî Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" theo tõng ®èi t−îng tËp hîpchi phÝ. §èi víi mét sè lo¹i chi phÝ cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi t−îng h¹ch to¸n, hoÆc liªnquan ®Õn nhiÒu vô, nhiÒu thêi kú th× ph¶i ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n riªng, sau ®ãph©n bæ vµo gi¸ thµnh cña c¸c lo¹i s¶n phÈm liªn quan nh−: Chi phÝ t−íi tiªu n−íc, chiphÝ chuÈn bÞ ®Êt vµ trång míi n¨m ®Çu cña nh÷ng c©y trång mét lÇn, thu ho¹ch nhiÒulÇn (Chi phÝ nµy kh«ng thuéc vèn ®Çu t− XDCB),... 6. Trªn cïng mét diÖn tÝch canh t¸c, nÕu trång xen tõ hai lo¹i c©y n«ng nghiÖp ng¾nngµy trë lªn th× nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn lo¹i c©y nµo th× tËp hîpriªng cho lo¹i c©y ®ã (nh−: H¹t gièng, chi phÝ gieo trång, thu ho¹ch,...), chi phÝ ph¸t sinhchung cho nhiÒu lo¹i c©y (Chi phÝ cµy bõa, t−íi tiªu n−íc,...) th× ®−îc tËp hîp riªng vµ ph©n 107
  • 108. bæ cho tõng lo¹i c©y theo diÖn tÝch gieo trång, hoÆc theo mét tiªu thøc phï hîp. 7. §èi víi c©y l©u n¨m, qu¸ tr×nh tõ khi lµm ®Êt, gieo trång, ch¨m sãc ®Õn khib¾t ®Çu cã s¶n phÈm (thu, bãi) th× ®−îc h¹ch to¸n nh− qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB ®Óh×nh thµnh nªn TSC§) ®−îc tËp hîp chi phÝ ë TK 241 "XDCB dë dang". Chi phÝ cho v−ên c©y l©u n¨m trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh bao gåm c¸cchi phÝ cho kh©u ch¨m sãc, kh©u thu ho¹ch. 8. Khi h¹ch to¸n chi phÝ ngµnh ch¨n nu«i trªn Tµi kho¶n 154 cÇn chó ý mét sè®iÓm sau: - H¹ch to¸n chi phÝ ch¨n nu«i ph¶i chi tiÕt cho tõng lo¹i ho¹t ®éng ch¨n nu«i (nh−ch¨n nu«i tr©u bß, ch¨n nu«i lîn,...), theo tõng nhãm hoÆc tõng lo¹i gia sóc, gia cÇm; - Sóc vËt, con cña ®µn sóc vËt c¬ b¶n hay nu«i bÐo ®Î ra sau khi t¸ch mÑ ®−îc mësæ chi tiÕt theo dâi riªng theo gi¸ thµnh thùc tÕ; - §èi víi sóc vËt c¬ b¶n khi ®µo th¶i chuyÓn thµnh sóc vËt nu«i lín, nu«i bÐo ®−îch¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 154 theo gi¸ trÞ cßn l¹i cña sóc vËt c¬ b¶n; - §èi t−îng tÝnh gi¸ thµnh trong ngµnh ch¨n nu«i lµ: 1 kg s÷a t−¬i, 1 con bß contiªu chuÈn, gi¸ thµnh 1 kg thÞt t¨ng, gi¸ thµnh 1 kg thÞt h¬i, gi¸ thµnh 1 ngµy/con ch¨nnu«i,... 9. PhÇn chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nhth−êng, chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ thµnhs¶n phÈm mµ ®−îc h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu trong ngµnh n«ng nghiÖp I. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn. 1. Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh vµ kÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp theo®èi t−îng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp. 2. Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh vµ kÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp theo tõng ®èit−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nh©n c«ng trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. 108
  • 109. 3. Cuèi kú, kÕ to¸n thùc hiÖn viÖc tÝnh to¸n, ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊtchung cho tõng ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 4. TrÞ gi¸ s¶n phÈm phô thu håi (Nh−: Ph©n sóc vËt, r¬m, r¹,...), ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 5. TrÞ gi¸ phÕ liÖu thu håi, nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt thuª ngoµi gia c«ng xong nhËpl¹i kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 6. TrÞ gi¸ sóc vËt con vµ sóc vËt nu«i bÐo chuyÓn sang sóc vËt lµm viÖc, hoÆc sóc vËtsinh s¶n, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (2116) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 7. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ s¶n phÈm s¶n xuÊt xong nhËp kho hoÆc tiªu thôngay, ghi: . Nî TK 155 - Thµnh phÈm Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. II. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu ë Tµi kho¶n 154 trongngµnh N«ng nghiÖp t−¬ng tù nh− ®èi víi ngµnh C«ng nghiÖp. Kinh doanh dÞch vô Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang" ¸p dông trong c¸c ®¬n vÞkinh doanh dÞch vô nh−: Giao th«ng vËn t¶i, b−u ®iÖn, du lÞch, dÞch vô,... Tµi kho¶n nµydïng ®Ó tËp hîp tæng chi phÝ (Nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝs¶n xuÊt chung) vµ tÝnh gi¸ thµnh cña khèi l−îng dÞch vô ®· thùc hiÖn. h¹ch to¸n tµi kho¶n 154 trong ngµnh kinh doanh dÞch vô cÇn chó ý 109
  • 110. 1. §èi víi ngµnh giao th«ng vËn t¶i, tµi kho¶n nµy dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ vµ tÝnhgi¸ thµnh vÒ vËn t¶i ®−êng bé (« t«, tµu ®iÖn, vËn t¶i b»ng ph−¬ng tiÖn th« s¬ kh¸c...) vËnt¶i ®−êng s¾t, ®−êng thuû, ®−êng hµng kh«ng, vËn t¶i ®−êng èng,... Tµi kho¶n 154 ¸p dông cho ngµnh giao th«ng vËn t¶i ph¶i ®−îc më chi tiÕt cho tõnglo¹i ho¹t ®éng (VËn t¶i hµnh kh¸ch, vËn t¶i hµng ho¸,...) theo tõng ®¬n vÞ hoÆc bé phËnkinh doanh dÞch vô. Trong qu¸ tr×nh vËn t¶i, s¨m lèp bÞ hao mßn víi møc ®é nhanh h¬n møc khÊu hao®Çu xe nªn th−êng ph¶i thay thÕ nhiÒu lÇn nh−ng gi¸ trÞ s¨m lèp thay thÕ kh«ng tÝnhvµo gi¸ thµnh vËn t¶i ngay mét lóc khi xuÊt dïng thay thÕ, mµ ph¶i chuyÓn dÇn tõngth¸ng. V× vËy, hµng th¸ng c¸c ®¬n vÞ vËn t¶i «t« ®−îc trÝch tr−íc chi phÝ s¨m lèp vµo gi¸thµnh vËn t¶i (Chi phÝ ph¶i tr¶) theo quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh. 2. PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn møcb×nh th−êng vµ phÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµogi¸ thµnh s¶n phÈm mµ ®−îc h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. 3. §èi víi ho¹t ®éng kinh doanh du lÞch, tµi kho¶n nµy ®−îc më chi tiÕt theo tõnglo¹i ho¹t ®éng nh−: H−íng dÉn du lÞch, kinh doanh kh¸ch s¹n, kinh doanh vËn t¶i dulÞch,... 4. Trong ho¹t ®éng kinh doanh kh¸ch s¹n, Tµi kho¶n 154 ph¶i më chi tiÕt theo tõnglo¹i dÞch vô nh−: Ho¹t ®éng ¨n, uèng, dÞch vô buång nghØ, dÞch vô vui ch¬i gi¶i trÝ, phôcvô kh¸c (GiÆt, lµ, c¾t tãc, ®iÖn tÝn, thÓ thao,...). Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu ë Tµi kho¶n 154 ë c¸c ®¬nvÞ thuéc ngµnh kinh doanh dÞch vô t−¬ng tù nh− ®èi víi ngµnh c«ng nghiÖp. Ngoµi ra cÇnchó ý: NghiÖp vô kÕt chuyÓn gi¸ thµnh thùc tÕ cña khèi l−îng dÞch vô ®· hoµn thµnh vµ®· chuyÓn giao cho ng−êi mua vµ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. X©y l¾p §èi víi ho¹t ®éng kinh doanh x©y l¾p quy ®Þnh chØ ¸p dông ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸nhµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, kh«ng ¸p dông ph−¬ng ph¸ph¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú nªn Tµi kho¶n 154 dïng ®ÓtËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈmx©y l¾p c«ng nghiÖp, dÞch vô cña doanh nghiÖp x©y l¾p. PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªnmøc b×nh th−êng vµ phÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnhvµo gi¸ thµnh c«ng tr×nh x©y l¾p mµ ®−îc h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. Tµi kho¶n nµy trong ngµnh X©y l¾p cã 4 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1541 - X©y l¾p: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n 110
  • 111. phÈm x©y l¾p vµ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ s¶n phÈm x©y l¾p dë dang cuèi kú; - Tµi kho¶n 1542 - S¶n phÈm kh¸c: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh s¶nxuÊt s¶n phÈm kh¸c vµ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ s¶n phÈm kh¸c dë dang cuèi kú (Thµnh phÈm,cÊu kiÖn x©y l¾p,...); - Tµi kho¶n 1543 - DÞch vô: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh dÞch vô vµph¶n ¸nh chi phÝ dÞch vô dë dang cuèi kú; - Tµi kho¶n 1544 - Chi phÝ b¶o hµnh x©y l¾p: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ b¶o hµnhc«ng tr×nh x©y dùng, l¾p ®Æt thùc tÕ ph¸t sinh trong kú vµ gi¸ trÞ c«ng tr×nh b¶o hµnhx©y l¾p cßn dë dang cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu trong ngµnh x©y l¾p I. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm l©y l¾p(kÓ c¶ ë ®¬n vÞ nhËn kho¸n néi bé vÒ s¶n phÈm x©y l¾p cã tæ chøc kÕ to¸n riªng) ViÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p ph¶i theo tõng c«ngtr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh vµ theo kho¶n môc gi¸ thµnh quy ®Þnh trong gi¸ trÞ dù to¸nx©y l¾p, gåm: - Chi phÝ vËt liÖu; - Chi phÝ nh©n c«ng; - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng; - ChÝ phÝ chung. Riªng chi phÝ chung ®−îc tËp hîp bªn Nî Tµi kho¶n 1541 "X©y l¾p" : ChØ bao gåmchi phÝ chung ph¸t sinh ë ®éi nhËn thÇu hoÆc c«ng tr−êng x©y l¾p. Cßn chi phÝ qu¶n lýdoanh nghiÖp x©y l¾p lµ mét bé phËn cña chi phÝ chung) ®−îc tËp hîp bªn Nî Tµi kho¶n642 "Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp". Chi phÝ nµy sÏ ®−îc kÕt chuyÓn vµo bªn Nî Tµikho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh" tham gia vµo gi¸ thµnh toµn bé s¶n phÈm x©yl¾p hoµn thµnh vµ b¸n ra trong kú. 1. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n tËp hîp chi phÝ x©y l¾p (bªn Nî Tµi kho¶n 1541“X©y l¾p”): 1. 1. H¹ch to¸n kho¶n môc nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp: Kho¶n môc chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp bao gåm: Gi¸ trÞ thùc tÕ cña vËtliÖu chÝnh, vËt liÖu phô, c¸c cÊu kiÖn hoÆc c¸c bé phËn rêi, vËt liÖu lu©n chuyÓn tham giacÊu thµnh thùc thÓ s¶n phÈm x©y, l¾p hoÆc gióp cho viÖc thùc hiÖn vµ hoµn thµnh khèil−îng x©y, l¾p (Kh«ng kÓ vËt liÖu phô cho m¸y mãc, ph−¬ng tiÖn thi c«ng vµ nh÷ng vËtliÖu tÝnh trong chi phÝ chung). Nguyªn t¾c h¹ch to¸n kho¶n môc nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp: Nguyªn liÖu, vËt 111
  • 112. liÖu sö dông cho x©y dùng h¹ng môc c«ng tr×nh nµo ph¶i tÝnh trùc tiÕp cho s¶n phÈmh¹ng môc c«ng tr×nh ®ã trªn c¬ së chøng tõ gèc theo sè l−îng thùc tÕ ®· sö dông vµ theogi¸ thùc tÕ xuÊt kho (Gi¸ b×nh qu©n gia quyÒn; Gi¸ nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc,...) Cuèi kú h¹ch to¸n hoÆc khi c«ng tr×nh hoµn thµnh, tiÕn hµnh kiÓm kª sè vËt liÖucßn l¹i t¹i n¬i s¶n xuÊt (nÕu cã) ®Ó ghi gi¶m trõ chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕpxuÊt sö dông cho c«ng tr×nh. Trong ®iÒu kiÖn thùc tÕ s¶n xuÊt x©y l¾p kh«ng cho phÐp tÝnh chi phÝ nguyªn liÖu,vËt liÖu trùc tiÕp cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh th× ®¬n vÞ cã thÓ ¸p dôngph−¬ng ph¸p ph©n bæ vËt liÖu cho ®èi t−îng sö dông theo tiªu thøc hîp lý (Tû lÖ víi ®Þnhmøc tiªu hao nguyªn liÖu, vËt liÖu,...). C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ vËt liÖu cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Kho¶n môc: Chi phÝ vËt liÖu) (1541) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp. 1.2. H¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: H¹ch to¸n t−¬ng tù nh−ngµnh c«ng nghiÖp 1.3. H¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng: Kho¶n môc chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng bao gåm: Chi phÝ cho c¸c m¸y thi c«ngnh»m thùc hiÖn khèi l−îng c«ng t¸c x©y l¾p b»ng m¸y. M¸y mãc thi c«ng lµ lo¹i m¸y trùctiÕp phôc vô x©y l¾p c«ng tr×nh. §ã lµ nh÷ng m¸y mãc chuyÓn ®éng b»ng ®éng c¬ h¬in−íc, diezen, x¨ng, ®iÖn,... (KÓ c¶ lo¹i m¸y phôc vô x©y, l¾p). Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng bao gåm: Chi phÝ th−êng xuyªn vµ chi phÝ t¹m thêi. Chi phÝ th−êng xuyªn cho ho¹t ®éng cña m¸y thi c«ng, gåm: Chi phÝ nh©n c«ng ®iÒukhiÓn m¸y, phôc vô m¸y,...; Chi phÝ vËt liÖu; Chi phÝ c«ng cô, dông cô; Chi phÝ khÊu haoTSC§; Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi (Chi phÝ söa ch÷a nhá, ®iÖn, n−íc, b¶o hiÓm xe,m¸y,...); Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn. Chi phÝ t¹m thêi cho ho¹t ®éng cña m¸y thi c«ng, gåm: Chi phÝ söa ch÷a lín m¸ythi c«ng (®¹i tu, trung tu,...) kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ghi t¨ng nguyªn gi¸ m¸y thi c«ng; ChiphÝ c«ng tr×nh t¹m thêi cho m¸y thi c«ng (lÒu, l¸n, bÖ, ®−êng ray ch¹y m¸y,...). Chi phÝt¹m thêi cña m¸y cã thÓ ph¸t sinh tr−íc (§−îc h¹ch to¸n vµo bªn Nî Tµi kho¶n 142, hoÆcTK 242) sau ®ã sÏ ph©n bæ dÇn vµo Nî Tµi kho¶n 623 "Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng";HoÆc ph¸t sinh sau, nh−ng ph¶i tÝnh tr−íc vµo chi phÝ s¶n xuÊt x©y l¾p trong kú (Do liªnquan tíi viÖc sö dông thùc tÕ m¸y mãc thi c«ng trong kú). Tr−êng hîp nµy ph¶i tiÕn hµnhtrÝch tr−íc chi phÝ, ghi Cã Tµi kho¶n 335 "Chi phÝ ph¶i tr¶", Nî Tµi kho¶n 623 "Chi phÝsö dông m¸y thi c«ng". ViÖc tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh vÒ chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng ph¶i ®−îch¹ch to¸n riªng biÖt theo tõng m¸y thi c«ng (Xem h−íng dÉn ë phÇn Tµi kho¶n 623 "Chi 112
  • 113. phÝ sö dông m¸y thi c«ng"). - C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (Chi phÝ thùc tÕ ca m¸y)tÝnh cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Kho¶n môc chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng. 1.4. H¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ s¶n xuÊt chung: - Chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¶n ¸nh chi phÝ s¶n xuÊt cña ®éi, c«ng tr−êng x©y dùnggåm: L−¬ng nh©n viªn qu¶n lý ph©n x−ëng, tæ, ®éi x©y dùng; Kho¶n trÝch b¶o hiÓm x·héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn ®−îc tÝnh theo tØ lÖ quy ®Þnh trªn tiÒn l−¬ng ph¶itr¶ c«ng nh©n trùc tiÕp x©y l¾p, nh©n viªn sö dông m¸y thi c«ng vµ nh©n viªn qu¶n lýph©n x−ëng, tæ, ®éi; KhÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh dïng chung cho ho¹t ®éng cña ®éi vµnh÷ng chi phÝ kh¸c liªn quan ®Õn ho¹t ®éng cña ®éi,... Khi c¸c chi phÝ nµy ph¸t sinhtrong kú, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 334, 338, 152, 153, 142, 214, 335, 111, 112,... - Khi x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. - Khi ph¸t sinh chi phÝ söa ch÷a vµ b¶o hµnh c«ng tr×nh, nh− chi phÝ nguyªn liÖu,vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng, chi phØ s¶nxuÊt chung, kÕ to¸n ph¶n ¸nh vµo c¸c Tµi kho¶n chi phÝ cã liªn quan, ghi: Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Nî TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 112, 152, 153, 214, 331, 334, 338,... - Cuèi kú, kÕt chuyÓn chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú vÒ nguyªn liÖu, vËt liÖutrùc tiÕp, nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung liªnquan ®Õn ho¹t ®éng söa ch÷a vµ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p ®Ó tæng hîp chi phÝ söach÷a vµ b¶o hµnh vµ tÝnh gi¸ thµnh b¶o hµnh, ghi: 113
  • 114. Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Cã TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. - Khi c«ng viÖc söa ch÷a b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao chokh¸ch hµng, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. - HÕt thêi h¹n b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, nÕu c«ng tr×nh kh«ng ph¶i b¶o hµnhhoÆc sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p lín h¬n chi phÝ thùc tÕ ph¸tsinh th× sè chªnh lÖch ph¶i hoµn nhËp, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. - Cuèi kú h¹ch to¸n, c¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung ®Ó ph©n bæ vµkÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cho c¸c c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh cã liªn quan(Tû lÖ víi chi phÝ nh©n c«ng), ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh c«ng tr×nh x©y l¾p) Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 2. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n vµ kÕt chuyÓn chi phÝ x©y l¾p (bªn Cã TK 1541 “X©y l¾p”): 2.1. C¸c chi phÝ cña hîp ®ång kh«ng thÓ thu håi (VÝ dô: Kh«ng ®ñ tÝnh thùc thi vÒmÆt ph¸p lý nh− cã sù nghi ngê vÒ hiÖu lùc cña nã, hoÆc hîp ®ång mµ kh¸ch hµng kh«ngthÓ thùc thi nghÜa vô cña m×nh... ) ph¶i ®−îc ghi nhËn ngay lµ chi phÝ trong kú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 2.2. Chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn tõng hîp ®ång cã thÓ ®−îc gi¶m nÕu cã c¸ckho¶n thu kh¸c kh«ng bao gåm trong doanh thu cña hîp ®ång. VÝ dô: C¸c kho¶n thu tõviÖc b¸n nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa vµ thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng khi kÕt thóchîp ®ång x©y dùng: a) NhËp kho nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa khi kÕt thóc hîp ®ång x©y dùng, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Theo gi¸ gèc) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 114
  • 115. b) PhÕ liÖu thu håi nhËp kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Theo gi¸ cã thÓ thu håi) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. c) Tr−êng hîp vËt liÖu thõa vµ phÕ liÖu thu håi kh«ng qua nhËp kho mµ b¸n ngay,kÕ to¸n ph¶n ¸nh c¸c kho¶n thu b¸n vËt liÖu thõa vµ phÕ liÖu, ghi gi¶m chi phÝ: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT). d) KÕ to¸n thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng chuyªn dïng cho mét hîp ®ång x©ydùng vµ TSC§ nµy ®· trÝch khÊu hao ®ñ theo nguyªn gi¸ khi kÕt thóc hîp ®ång x©y dùng: + Ph¶n ¸nh sè thu vÒ thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT). + Ph¶n ¸nh chi phÝ thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ (nÕu cã), ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (33311) Cã c¸c TK 111, 112,... + Ghi gi¶m TSC§ ®· khÊu hao hÕt lµ m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng chuyªn dïng ®·thanh lý, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh. 2.3. Cuèi kú h¹ch to¸n, c¨n cø vµo gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm x©y l¾p thùc tÕhoµn thµnh ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n (Bµn giao tõng phÇn hoÆc.toµn bé cho Ban qu¶n lýc«ng tr×nh - bªn A); hoÆc bµn giao cho ®¬n vÞ nhËn thÇu chÝnh néi bé: a) Tr−êng hîp bµn giao cho Bªn A (KÓ c¶ bµn giao khèi l−îng x©y l¾p hoµn thµnhtheo hîp ®ång kho¸n néi bé, cho ®¬n vÞ nhËn kho¸n cã tæ chøc kÕ to¸n riªng), ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - ChÝ phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (1541). b) Tr−êng hîp s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh chê b¸n (X©y dùng nhµ ®Ó b¸n,...) hoÆcs¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh nh−ng ch−a bµn giao, c¨n cø vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm x©yl¾p hoµn thµnh chê b¸n, ghi: 115
  • 116. Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (1541). c) Tr−êng hîp bµn giao s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh cho ®¬n vÞ nhËn thÇu chÝnhx©y l¾p (CÊp trªn, ®¬n vÞ néi bé - do thùc hiÖn hîp ®ång kho¸n x©y l¾p néi bé, ®¬n vÞnhËn kho¸n cã tæ chøc kÕ to¸n riªng nh−ng chØ h¹ch to¸n ®Õn gi¸ thµnh s¶n xuÊt x©yl¾p), ghi: Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé (3362) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (1541). II. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh ®èi víi ho¹t®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm c«ng nghiÖp vµ dÞch vô trong doanh nghiÖp x©y l¾pthùc hiÖn nh− quy ®Þnh cho ngµnh c«ng nghiÖp. 116
  • 117. tµi kho¶n 155 thµnh phÈm Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng cña c¸c lo¹ithµnh phÈm cña doanh nghiÖp. Thµnh phÈm lµ nh÷ng s¶n phÈm ®· kÕt thóc qu¸ tr×nh chÕ biÕn do c¸c bé phËn s¶nxuÊt cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt hoÆc thuª ngoµi gia c«ng xong ®· ®−îc kiÓm nghiÖm phïhîp víi tiªu chuÈn kü thuËt vµ nhËp kho. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1 KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho thµnh phÈm trªn Tµi kho¶n 155 ®−îc thùc hiÖn theonguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 " Hµng tån kho". 2. Thµnh phÈm do c¸c bé phËn s¶n xuÊt chÝnh vµ s¶n xuÊt phô cña ®¬n vÞ s¶n xuÊt raph¶i ®−îc ®¸nh gi¸ theo gi¸ thµnh s¶n xuÊt (gi¸ gèc), bao gåm: Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖutrùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung vµ nh÷ng chi phÝ cã liªn quantrùc tiÕp kh¸c ®Õn viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm. + §èi víi chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi ®−îc ph©n bæ hÕt vµo chi phÝ chÕ biÕn chomçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú. + §èi víi chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ®−îc ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi®¬n vÞ s¶n phÈm dùa trªn c«ng suÊt b×nh th−êng cña m¸y mãc thiÕt bÞ s¶n xuÊt. C«ngsuÊt b×nh th−êng lµ sè l−îng s¶n phÈm ®¹t ®−îc ë møc trung b×nh trong c¸c ®iÒu kiÖns¶n xuÊt b×nh th−êng. + Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra cao h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th×chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ®−îc ph©n bæ cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùctÕ ph¸t sinh. + Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n møc c«ng suÊt b×nhth−êng th× chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh chØ ®−îc ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung kh«ngph©n bæ ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh (Ghi nhËnvµo gi¸ vèn hµng b¸n) trong kú. 3. Kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ gèc thµnh phÈm c¸c chi phÝ sau: a) Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng vµ c¸c chi phÝ s¶n xuÊt, kinhdoanh kh¸c ph¸t sinh trªn møc b×nh th−êng; b) Chi phÝ b¶o qu¶n hµng tån kho trõ c¸c kho¶n chi phÝ b¶o qu¶n hµng tån kho cÇnthiÕt cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tiÕp theo vµ chi phÝ b¶o qu¶n quy ®Þnh ë ®o¹n 06 cña ChuÈnmùc kÕ to¸n sè 02- Hµng tån kho; c) Chi phÝ b¸n hµng; d) Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. 117
  • 118. 4. Thµnh phÈm thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn ®−îc ®¸nh gi¸ theo gi¸ thµnh thùc tÕgia c«ng chÕ biÕn bao gåm: Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ thuª gia c«ngvµ c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn qu¸ tr×nh gia c«ng. 5. ViÖc tÝnh gi¸ trÞ thµnh phÈm tån kho ®−îc thùc hiÖn theo mét trong bèn ph−¬ngph¸p quy ®Þnh trong chuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 " Hµng tån kho". 6. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khaith−êng xuyªn, nÕu kÕ to¸n chi tiÕt nhËp, xuÊt kho thµnh phÈm hµng ngµy ®−îc ghi sætheo gi¸ h¹ch to¸n (Cã thÓ lµ gi¸ thµnh kÕ ho¹ch hoÆc gi¸ nhËp kho thèng nhÊt quy®Þnh). Cuèi th¸ng, kÕ to¸n ph¶i tÝnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña thµnh phÈm nhËp kho vµ x¸c®Þnh hÖ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thµnh thùc tÕ vµ gi¸ h¹ch to¸n cña thµnh phÈm (TÝnh c¶sè chªnh lÖch cña thµnh phÈm ®Çu kú) lµm c¬ së x¸c ®Þnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña thµnhphÈm nhËp, xuÊt kho trong kú (Sö dông c«ng thøc tÝnh ®· nªu ë phÇn gi¶i thÝch Tµikho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu”). 7. KÕ to¸n chi tiÕt thµnh phÈm ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, nhãm, thøthµnh phÈm. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 155 - thµnh phÈm Bªn Nî: - TrÞ gi¸ cña thµnh phÈm nhËp kho; - TrÞ gi¸ cña thµnh phÈm thõa khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn gi¸ trÞ cña thµnh phÈm tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖph¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña thµnh phÈm xuÊt kho; - TrÞ gi¸ cña thµnh phÈm thiÕu hôt khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña thµnh phÈm tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanhnghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn N¬: TrÞ gi¸ thùc tÕ cña thµnh phÈm tån kho cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kªkhai th−êng xuyªn. 118
  • 119. 1. NhËp kho thµnh phÈm do ®¬n vÞ s¶n xuÊt ra hoÆc thuª ngoµi gia c«ng, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 2. XuÊt kho thµnh phÈm ®Ó b¸n cho kh¸ch hµng, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ vèn cñathµnh phÈm xuÊt b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm. 3. XuÊt kho thµnh phÈm göi ®i b¸n, xuÊt kho cho c¸c c¬ së nhËn b¸n hµng ®¹i lý,ký göi hoÆc xuÊt kho cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc (Tr−êng hîp sö dôngphiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé), ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm. 4. Khi ng−êi mua tr¶ l¹i sè thµnh phÈm ®· b¸n: Tr−êng hîp thµnh phÈm ®· b¸n bÞtr¶ l¹i thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nhdoanh thu hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña thµnh phÈm ®· b¸n nhËp l¹i kho, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 5. XuÊt thµnh phÈm tiªu dïng néi bé cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh: Tr−êng hîpxuÊt kho thµnh phÈm thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Ósö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ: + Khi xuÊt kho thµnh phÈm, ghi: Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm. + Ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé cña thµnh phÈm xuÊt kho tiªu dïng néi bévµ thuÕ GTGT ®Çu ra, ghi: Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang 119
  • 120. Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Theo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm). 6. XuÊt kho thµnh phÈm ®−a ®i gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: a) Khi xuÊt kho thµnh phÈm ®−a ®i gãp vèn liªn doanh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm) Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn( Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh). b) Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n sè thµnh phÈm nhËn gãp vèn chobªn thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn phÇn doanh thu ch−a thùc hiÖncßn l¹i vµo thu nhËp kh¸c trong kú ®ã, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c . 7. XuÊt thµnh phÈm ®−a ®i gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm) Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm). 8. Mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa, thiÕu thµnh phÈm khi kiÓm kª ®Òu ph¶i lËp biªnb¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n x¸c ®Þnh ng−êi ph¹m lçi. C¨n cø vµo biªn b¶n kiÓm kª vµquyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®Ó ghi sæ kÕ to¸n: - NÕu thõa, thiÕu thµnh phÈm do nhÇm lÉn hoÆc ch−a ghi sæ kÕ to¸n ph¶i tiÕnhµnh ghi bæ sung hoÆc ®iÒu chØnh l¹i sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n; - Tr−êng hîp ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n thõa, thiÕu ph¶i chê xö lý: + NÕu thõa, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381). Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c. Cã c¸c Tµi kho¶n liªn quan. 120
  • 121. - NÕu thiÕu, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý) Cã TK 155 - Thµnh phÈm. Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, kÕ to¸n ghi sæ theo quyÕt ®Þnh xölý, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (NÕu c¸ nh©n ph¹m lçi båi th−êng b»ng tiÒn) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo l−¬ng cña c¸ nh©n ph¹m lçi) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t cßn l¹i sau khi trõ sè thu båi th−êng) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381). II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸pkiÓm kª ®Þnh kú. 1. §Çu kú, kÕ to¸n c¨n cø kÕt qu¶ kiÓm kª thµnh phÈm ®· kÕt chuyÓn cuèi kútr−íc ®Ó kÕt chuyÓn gi¸ trÞ thµnh phÈm tån kho ®Çu kú vµo Tµi kho¶n 632 "Gi¸ vènhµng b¸n", ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm. 2. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª thµnh phÈm tån kho, kÕt chuyÓn gi¸trÞ thµnh phÈm tån kho cuèi kú, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 121
  • 122. tµi kho¶n 156 hµng ho¸ Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶mc¸c lo¹i hµng ho¸ cña doanh nghiÖp bao gåm hµng ho¸ t¹i c¸c kho hµng, quÇy hµng, hµngho¸ bÊt ®éng s¶n. Hµng ho¸ lµ c¸c lo¹i vËt t−, s¶n phÈm do doanh nghiÖp mua vÒ víi môc ®Ých ®Ó b¸n(B¸n bu«n vµ b¸n lÎ). Gi¸ gèc hµng ho¸ mua vµo, bao gåm: Gi¸ mua theo ho¸ ®¬n vµ chiphÝ thu mua hµng ho¸. Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua hµng ho¸ vÒ ®Ó b¸n l¹i nh−ng v× lýdo nµo ®ã cÇn ph¶i gia c«ng, s¬ chÕ, t©n trang, ph©n lo¹i chän läc ®Ó lµm t¨ng thªm gi¸trÞ hoÆc kh¶ n¨ng b¸n cña hµng ho¸ th× trÞ gi¸ hµng mua gåm gi¸ mua theo ho¸ ®¬n céng(+) chi phÝ gia c«ng, s¬ chÕ. §èi víi hµng ho¸ nhËp khÈu, ngoµi c¸c chi phÝ trªn cßn bao gåm c¶ thuÕ nhËp khÈu,thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu (nÕu cã), thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (nÕu kh«ng®−îc khÊu trõ), chi phÝ b¶o hiÓm,... Tr−êng hîp hµng ho¸ mua vÒ võa dïng ®Ó b¸n, võa dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanhkh«ng ph©n biÖt râ rµng gi÷a hai môc ®Ých b¸n l¹i hay ®Ó sö dông th× vÉn ph¶n ¸nh vµoTµi kho¶n 156 “Hµng ho¸”. Nh÷ng tr−êng hîp sau ®©y kh«ng ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 156 “Hµng ho¸”: 1. Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn gi÷ hé cho c¸c doanh nghiÖp kh¸c (Ghi vµo Tµikho¶n 002 "VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng", hoÆc Tµi kho¶n 003 "Hµng ho¸nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n)). 2. Hµng ho¸ mua vÒ dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh (Ghi vµo c¸c Tµikho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu”, hoÆc Tµi kho¶n 153 "C«ng cô, dông cô”,...) h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho hµng ho¸ trªn Tµi kho¶n 156 ®−îc ph¶n ¸nh theonguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 - “Hµng tån kho”; - Gi¸ gèc hµng ho¸ mua vµo bao gåm gi¸ mua theo ho¸ ®¬n, thuÕ nhËp khÈu, thuÕtiªu thô ®Æc biÖt (nÕu cã), thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (NÕu kh«ng ®−îc khÊu trõ) vµ c¸cchi phÝ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh thu mua, vËn chuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n hµng tõ n¬imua vÒ kho doanh nghiÖp. - Hµng ho¸ mua vÒ sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞchvô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× gi¸ gèc cñahµng ho¸ mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT. - Hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vôthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng vµo ho¹t®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, th× 122
  • 123. gi¸ gèc hµng ho¸ mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo tæng gi¸ thanh to¸n (Bao gåm c¶ thuÕGTGT ®Çu vµo). 2. Gi¸ gèc cña hµng ho¸ mua vµo ®−îc tÝnh theo tõng nguån nhËp vµ ph¶i theo dâi,ph¶n ¸nh riªng biÖt trÞ gi¸ mua vµ chi phÝ thu mua hµng ho¸. 3. §Ó tÝnh gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho, kÕ to¸n cã thÓ ¸p dông mét trong bèn ph−¬ng ph¸ptÝnh gi¸ trÞ hµng tån kho theo quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 - “Hµng tån kho”. 4. Chi phÝ thu mua hµng ho¸ trong kú ®−îc tÝnh cho hµng ho¸ tiªu thô trong kú vµhµng ho¸ tån kho cuèi kú. ViÖc lùa chän tiªu thøc ph©n bæ chi phÝ thu mua hµng ho¸ tuúthuéc t×nh h×nh cô thÓ cña tõng doanh nghiÖp nh−ng ph¶i thùc hiÖn theo nguyªn t¾cnhÊt qu¸n. 5. KÕ to¸n chi tiÕt hµng ho¸ ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, tõng nhãm,thø hµng ho¸. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 156 - hµng ho¸ Bªn Nî: - TrÞ gi¸ mua vµo cña hµng ho¸ theo ho¸ ®¬n mua hµng (Bao gåm c¸c lo¹i thuÕkh«ng ®−îc hoµn l¹i); - Chi phÝ thu mua hµng ho¸; - TrÞ gi¸ cña hµng ho¸ thuª ngoµi gia c«ng (Gåm gi¸ mua vµo vµ chi phÝ gia c«ng); - TrÞ gi¸ hµng ho¸ ®· b¸n bÞ ng−êi mua tr¶ l¹i; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ ph¸t hiÖn thõa khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸nhµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú); - TrÞ gi¸ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n mua vµo hoÆc chuyÓn tõ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−. Bªn Cã: - TrÞ gi¸ cña hµng ho¸ xuÊt kho ®Ó b¸n, giao ®¹i lý, giao cho ®¬n vÞ phô thuéc; thuªngoµi gia c«ng, hoÆc sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh; - Chi phÝ thu mua ph©n bæ cho hµng ho¸ ®· b¸n trong kú; - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i hµng mua ®−îc h−ëng; - C¸c kho¶n gi¶m gi¸ hµng mua ®−îc h−ëng; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n 123
  • 124. hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú); - TrÞ gi¸ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n ®· b¸n hoÆc chuyÓn thµnh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, bÊt®éng s¶n chñ së h÷u sö dông hoÆc tµi s¶n cè ®Þnh. Sè d− bªn Nî: - TrÞ gi¸ mua vµo cña hµng ho¸ tån kho; - Chi phÝ thu mua cña hµng ho¸ tån kho. Tµi kho¶n 156 - Hµng ho¸, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1561 - Gi¸ mua hµng ho¸: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éngcña hµng ho¸ mua vµo vµ ®· nhËp kho (TÝnh theo trÞ gi¸ mua vµo); - Tµi kho¶n 1562 - Chi phÝ thu mua hµng ho¸: Ph¶n ¸nh chi phÝ thu mua hµng ho¸ph¸t sinh liªn quan ®Õn sè hµng ho¸ ®· nhËp kho trong kú vµ t×nh h×nh ph©n bæ chi phÝthu mua hµng ho¸ hiÖn cã trong kú cho khèi l−îng hµng ho¸ ®· b¸n trong kú vµ tån khothùc tÕ cuèi kú (KÓ c¶ tån trong kho vµ hµng göi ®i b¸n, hµng göi ®¹i lý, ký göi ch−a b¸n®−îc). Chi phÝ thu mua hµng ho¸ h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy chØ bao gåm c¸c chi phÝliªn quan trùc tiÕp ®Õn qu¸ tr×nh thu mua hµng ho¸ nh−: Chi phÝ b¶o hiÓm hµng ho¸,tiÒn thuª kho, thuª bÕn b·i,... chi phÝ vËn chuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n ®−a hµng ho¸ tõ n¬imua vÒ ®Õn kho doanh nghiÖp; c¸c kho¶n hao hôt tù nhiªn trong ®Þnh møc ph¸t sinhtrong qu¸ tr×nh thu mua hµng ho¸. - Tµi kho¶n 1567 - Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nhbiÕn ®éng cña c¸c lo¹i hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n cña doanh nghiÖp. Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n gåm: QuyÒn sö dông ®Êt; nhµ; hoÆc nhµ vµ quyÒn sö dông®Êt; c¬ së h¹ tÇng mua ®Ó b¸n trong kú ho¹t ®éng kinh doanh b×nh th−êng; BÊt ®éng s¶n®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ së h÷u b¾t ®Çu triÓn khai cho môc ®Ých b¸n. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 1561 - gi¸ mua hµng ho¸ Bªn Nî: - TrÞ gi¸ hµng ho¸ mua vµo ®· nhËp kho theo ho¸ ®¬n mua hµng; - ThuÕ nhËp khÈu hoÆc thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt cña hµng nhËp khÈu hoÆc thuÕGTGT hµng nhËp khÈu, thuÕ GTGT ®Çu vµo - nÕu kh«ng ®−îc khÊu trõ, tÝnh cho sèhµng ho¸ mua ngoµi ®· nhËp kho; - TrÞ gi¸ cña hµng ho¸ giao gia c«ng, chÕ biÕn xong nhËp kho, gåm: Gi¸ mua vµo vµchi phÝ gia c«ng chÕ biÕn; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ nhËn vèn gãp; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ ®· b¸n bÞ tr¶ l¹i nhËp kho; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ ph¸t hiÖn thõa khi kiÓm kª; 124
  • 125. - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ hµng ho¸ tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸nhµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸ xuÊt kho trong kú (XuÊt b¸n, trao ®æi, biÕu tÆng, xuÊt giao®¹i lý, ®¬n vÞ trùc thuéc, xuÊt sö dông néi bé, xuÊt gãp vèn liªn doanh, liªn kÕt); - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i hµng mua ®−îc h−ëng; - C¸c kho¶n gi¶m gi¸ hµng mua ®−îc h−ëng; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ hao hôt, mÊt m¸t; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ hµng ho¸ tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸nhµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn Nî: - TrÞ gi¸ hµng ho¸ thùc tÕ tån kho cuèi kú. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 1562 - chi phÝ thu mua hµng ho¸ Bªn Nî: Chi phÝ thu mua hµng ho¸ thùc tÕ ph¸t sinh liªn quan tíi khèi l−îng hµng ho¸ muavµo, ®· nhËp kho trong kú. Bªn Cã: Chi phÝ thu mua hµng ho¸ tÝnh cho khèi l−îng hµng ho¸ ®· tiªu thô trong kú. Sè d− bªn Nî: Chi phÝ thu mua hµng ho¸ cßn l¹i cuèi kú. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 1567 - hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n Bªn Nî: - TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n mua vÒ ®Ó b¸n; - Gi¸ trÞ cßn l¹i cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho; - Chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n ghi t¨ng gi¸ gèchµng ho¸ bÊt ®éng s¶n chê b¸n. Bªn Cã: - TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n b¸n trong kú; 125
  • 126. - TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n chuyÓn thµnh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− hoÆcchuyÓn thµnh tµi s¶n cè ®Þnh. Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n cßn l¹i cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng ho¸ tån kho theo ph−¬ngph¸p kª khai th−êng xuyªn. 1. Hµng ho¸ mua ngoµi nhËp kho doanh nghiÖp, c¨n cø ho¸ ®¬n, phiÕu nhËp kho vµc¸c chøng tõ cã liªn quan: 1.1. §èi víi hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ: - NÕu mua hµng trong n−íc, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (ThuÕ GTGT ®Çu vµo) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). - NÕu mua hµng trùc tiÕp nhËp khÈu, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Gi¸ mua céng (+) ThuÕ nhËp khÈu) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu). §ång thêi ph¶n ¸nh thuÕ GTGT cña hµng nhËp khÈu ph¶i nép Ng©n s¸ch Nhµn−íc, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) - Tr−êng hîp hµng mua nhËp khÈu ph¶i nép thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËpkhÈu, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Gi¸ mua céng (+) ThuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. - NÕu mua hµng uû th¸c nhËp khÈu xem quy ®Þnh ë Tµi kho¶n 331 - Ph¶i tr¶ cho 126
  • 127. ng−êi b¸n. 1.2. §èi víi hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆc dïng choho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT: - NÕu mua hµng trong n−íc, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). + NÕu mua hµng nhËp khÈu, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Gi¸ mua céng (+) ThuÕ nhËp khÈu céng (+) ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu céng (+) ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312). Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt (nÕu cã). 2. Tr−êng hîp ®· nhËn ®−îc ho¸ ®¬n cña ng−êi b¸n nh−ng ®Õn cuèi kú kÕ to¸n,hµng ho¸ ch−a vÒ nhËp kho th× c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... - Sang kú kÕ to¸n sau, khi hµng mua ®ang ®i ®−êng vÒ nhËp kho, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 3. ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i hµng mua ®−îc h−ëng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,.... Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã). 4. Gi¸ trÞ cña hµng ho¸ mua ngoµi kh«ng ®óng quy c¸ch, phÈm chÊt theo hîp ®ångkinh tÕ ph¶i tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n, hoÆc sè tiÒn ®−îc gi¶m gi¸, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã). 127
  • 128. 5. Ph¶n ¸nh chi phÝ thu mua hµng ho¸ dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµngho¸ dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1562) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... 6. Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n mua vÒ ®Ó b¸n, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (TK 1567 - Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n- Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ 1332) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 7. C¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc mua hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (TK 1567 - Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 8. Tr−êng hîp bÊt ®éng s¶n ®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ së h÷u cãquyÕt ®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp ®Ó b¸n: - Khi cã quyÕt ®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ®Ó b¸n, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (TK 1567 - Hµng ho¸ B§S - Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t−) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ ((2147) - Sè hao mßn luü kÕ) Cã TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Nguyªn gi¸) Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã c¸c TK 111, 112, 152, 334, 331,... - Khi kÕt thóc giai ®o¹n söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n, kÕtchuyÓn toµn bé chi phÝ ghi t¨ng gi¸ trÞ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1567) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 9. TrÞ gi¸ hµng ho¸ xuÊt b¸n ®−îc x¸c ®Þnh lµ tiªu thô, c¨n cø Ho¸ ®¬n GTGT hoÆcHo¸ ®¬n b¸n hµng, phiÕu xuÊt kho, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561). §ång thêi kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng: 128
  • 129. - NÕu doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ hµng ho¸ xuÊtb¸n thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 511, 512 (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - NÕu hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕpvµ hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 511, 512,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 10. Tr−êng hîp thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn hµng ho¸: a) Khi xuÊt kho hµng ho¸ ®−a ®i gia c«ng, chÕ biÕn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561). b) Chi phÝ gia c«ng, chÕ biÕn hµng ho¸, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... c) Khi gia c«ng xong nhËp l¹i kho hµng ho¸, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 11. Khi xuÊt kho hµng ho¸ göi cho kh¸ch hµng hoÆc xuÊt kho cho c¸c ®¹i lý, ®¬n vÞnhËn hµng ký göi,..., ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561). 12. Khi xuÊt kho hµng ho¸ cho c¸c ®¬n vÞ h¹ch to¸n phô thuéc ®Ó b¸n: NÕu sö dôngphiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸. - NÕu sö dông Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc Ho¸ ®¬n b¸n hµng, khi xuÊt kho hµng ho¸, c¨ncø vµo ho¸ ®¬n, kÕ to¸n x¸c ®Þnh gi¸ vèn cña hµng xuÊt b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸. 129
  • 130. 13. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT khi xuÊt kho ®Ó sö dông néi bé: a) NÕu hµng ho¸ xuÊt kho ®Ó sö dông néi bé phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinhdoanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊutrõ thuÕ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé theo gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... (Gi¸ vèn hµng xuÊt kho) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ vèn hµng xuÊt kho). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561) b) NÕu xuÊt kho hµng ho¸ ®Ó sö dông néi bé, phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinhdoanh hµng ho¸ dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùctiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµngnéi bé theo gi¸ vèn hµng xuÊt kho. ThuÕ GTGT ®Çu ra ph¶i nép kh«ng ®−îc khÊu trõph¶i tÝnh vµo chi phÝ, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... (Gi¸ vèn hµng xuÊt kho céng (+) thuÕ GTGT ®Çu ra) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ vèn hµng xuÊt kho). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561). 14. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT khi xuÊt kho ®Ó biÕu tÆnghoÆc ®Ó tr¶ thay l−¬ng: a) NÕu xuÊt kho hµng ho¸ ®Ó biÕu, tÆng (Chi tõ quü phóc lîi, khen th−ëng) hoÆc ®Ó tr¶thay l−¬ng phôc vô ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞuthuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµngho¸ theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (NÕu xuÊt kho ®Ó biÕu tÆng) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu xuÊt kho ®Ó tr¶ thay l−¬ng) Cã TK 512- Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561). 130
  • 131. b) NÕu xuÊt kho hµng ho¸ ®Ó biÕu, tÆng (Chi tõ quü phóc lîi, khen th−ëng), ®Ó tr¶thay l−¬ng hoÆc ®Ó phôc vô ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞuthuÕ GTGT, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé theo tæng gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî TK 431 - Qòy khen th−ëng, phóc lîi (NÕu xuÊt kho ®Ó biÕu, tÆng) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu xuÊt kho ®Ó tr¶ thay l−¬ng) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé. 15. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp,hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, khi xuÊt biÕu tÆng, sö dông néi bé, kÕ to¸nph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng lµ tæng gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî c¸c TK 641, 642, 431 Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé. §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561). 16. XuÊt hµng ho¸ ®−a ®i gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: a) Khi xuÊt hµng ho¸ ®−a ®i gãp vèn liªn doanh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña hµng ho¸) Cã TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña hµng ho¸ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña hµng ho¸ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh). b) Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n sè hµng ho¸ ®ã cho bªn thø ba ®éclËp, bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸ctrong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 17. XuÊt hµng ho¸ ®−a ®i gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt, ghi: 131
  • 132. Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña hµng ho¸) Cã TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña hµng ho¸). 18. Cuèi kú, khi ph©n bæ chi phÝ thu mua cho hµng ho¸ ®−îc x¸c ®Þnh lµ b¸n trongkú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1562). 19. Mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa hµng ho¸ bÊt kú ë kh©u nµo trong kinh doanhph¶i lËp biªn b¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n. KÕ to¸n c¨n cø vµo nguyªn nh©n ®· ®−îc x¸c®Þnh ®Ó xö lý vµ h¹ch to¸n: a) NÕu do nhÇm lÉn, c©n, ®o, ®ong, ®Õm, do quªn ghi sæ,... th× ®iÒu chØnh l¹i sæ kÕ to¸n. b) NÕu hµng ho¸ thõa lµ thuéc quyÒn së h÷u cña ®¬n vÞ kh¸c, th× gi¸ trÞ hµng ho¸thõa ghi Nî TK 002 - VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng (tµi kho¶n ngoµi b¶ngC©n ®èi kÕ to¸n). Sau ®ã khi tr¶ l¹i hµng ho¸ cho ®¬n vÞ kh¸c ghi Cã TK 002. c) NÕu ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n ph¶i chê xö lý, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381). d) Khi cã quyÕt ®Þnh cña cÊp cã thÈm quyÒn vÒ xö lý hµng ho¸ thõa, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) Cã c¸c Tµi kho¶n liªn quan. 20. Mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thiÕu hôt, mÊt m¸t hµng ho¸ ë bÊt kú kh©u nµo trongkinh doanh ph¶i lËp biªn b¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n. KÕ to¸n c¨n cø vµo quyÕt ®Þnhxö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn theo tõng nguyªn nh©n g©y ra ®Ó xö lý vµ ghi sæ kÕ to¸n: a) Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng ho¸ thiÕu ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý) Cã TK 156 - Hµng ho¸. b) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (NÕu do c¸ nh©n g©y ra ph¶i båi th−êng b»ng tiÒn) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu do c¸ nh©n g©y ra ph¶i trõ vµo l−¬ng) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t cßn l¹i) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381). 132
  • 133. 21. TrÞ gi¸ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n ®−îc x¸c ®Þnh lµ b¸n trong kú, c¨n cø Ho¸ ®¬nGTGT hoÆc Ho¸ ®¬n b¸n hµng, biªn b¶n bµn giao hµng ho¸ B§S, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1567 - Hµng ho¸ B§S). §ång thêi kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng ho¸ B§S: + NÕu ®¬n vÞ nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5117) (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). + NÕu ®¬n vÞ nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5117) (Tæng gi¸ thanh to¸n). II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸pkiÓm kª ®Þnh kú 1. §Çu kú, kÕ to¸n c¨n cø gi¸ trÞ hµng ho¸ ®· kÕt chuyÓn cuèi kú tr−íc kÕt chuyÓntrÞ gi¸ hµng ho¸ tån kho ®Çu kú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Cã TK 156 - Hµng ho¸. 2. Cuèi kú kÕ to¸n: a) TiÕn hµnh kiÓm kª x¸c ®Þnh sè l−îng vµ gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho cuèi kú. C¨n cø vµo tæng trÞ gi¸ hµng ho¸ tån kho cuèi kú, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 611 - Mua hµng. b) C¨n cø vµo kÕt qu¶ x¸c ®Þnh tæng trÞ gi¸ hµng ho¸ ®· xuÊt b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 611 - Mua hµng. 133
  • 134. tµi kho¶n 157 hµng göi ®i b¸n Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hµng ho¸, thµnh phÈm ®· göi hoÆc chuyÓn®Õn cho kh¸ch hµng; Hµng ho¸, thµnh phÈm göi b¸n ®¹i lý, ký göi; Hµng ho¸, s¶n phÈmchuyÓn cho c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi h¹ch to¸n phô thuéc ®Ó b¸n; TrÞ gi¸ dÞch vô ®· hoµnthµnh, bµn giao cho ng−êi ®Æt hµng nh−ng ch−a ®−îc chÊp nhËn thanh to¸n. Tµi kho¶n nµy sö dông cho tÊt c¶ c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt, kinh doanh thuéc mäi lÜnh vùc. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Hµng göi ®i b¸n ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 157 ®−îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾cgi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 - Hµng tån kho. 2. ChØ ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 157 “Hµng göi ®i b¸n” trÞ gi¸ cña hµng ho¸, thµnhphÈm ®· göi ®i cho kh¸ch hµng, göi b¸n ®¹i lý, ký göi, göi cho c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi h¹chto¸n phô thuéc ®Ó b¸n, dÞch vô ®· hoµn thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng theo hîp ®ångkinh tÕ hoÆc ®¬n ®Æt hµng, nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n (Ch−a ®−îc tÝnh lµdoanh thu b¸n hµng trong kú ®èi víi sè hµng ho¸, thµnh phÈm ®· göi ®i, dÞch vô ®· cungcÊp cho kh¸ch hµng). 3. Hµng ho¸, thµnh phÈm ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶n nµy vÉn thuéc quyÒn së h÷u cña®¬n vÞ, kÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi tõng lo¹i hµng ho¸, thµnh phÈm, tõng lÇn göihµng tõ khi göi ®i cho ®Õn khi ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n. 4. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy chi phÝ vËn chuyÓn, bèc xÕp,... chi hé kh¸ch hµng. 5. Tµi kho¶n 157 cã thÓ më chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng lo¹i hµng ho¸, thµnh phÈm göi®i b¸n, dÞch vô ®· cung cÊp cho tõng kh¸ch hµng, cho tõng c¬ së nhËn ®¹i lý kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 157 - hµng göi ®i b¸n Bªn Nî: - TrÞ gi¸ hµng ho¸, thµnh phÈm ®· göi cho kh¸ch hµng, hoÆc göi b¸n ®¹i lý, ký göi;göi cho c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi h¹ch to¸n phô thuéc; - TrÞ gi¸ dÞch vô ®· cung cÊp cho kh¸ch hµng, nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n; - Cuèi kú kÕt chuyÓn trÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi ®i b¸n ch−a ®−îc x¸c®Þnh lµ ®· b¸n cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ngph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: 134
  • 135. - TrÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm göi ®i b¸n, dÞch vô ®· cung cÊp ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n; - TrÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm, dÞch vô ®· göi ®i bÞ kh¸ch hµng tr¶ l¹i; - §Çu kú kÕt chuyÓn trÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi ®i b¸n, dÞch vô ®· cungcÊp ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån khotheo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi ®i, dÞch vô ®· cung cÊp ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ®· b¸n trong kú. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kªkhai th−êng xuyªn 1. Khi göi hµng hãa, thµnh phÈm cho kh¸ch hµng, xuÊt hµng hãa, thµnh phÈm cho®¬n vÞ nhËn b¸n ®¹i lý, ký göi theo hîp ®ång kinh tÕ, c¨n cø phiÕu xuÊt kho, phiÕu xuÊtkho hµng göi b¸n ®¹i lý, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 156 - Hµng hãa Cã TK 155 - Thµnh phÈm. DÞch vô ®· hoµn thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng nh−ng ch−a x¸c ®Þnh lµ ®· b¸ntrong kú, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 3. Khi hµng göi ®i b¸n vµ dÞch vô ®· hoµn thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng ®−îc x¸c®Þnh lµ ®· b¸n trong kú: - NÕu hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ doanh nghiÖp nép thuÕGTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng hãa,thµnh phÈm, cung cÊp dÞch vô theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - NÕu hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng 135
  • 136. Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) §ång thêi ph¶n ¸nh trÞ gi¸ vèn cña sè hµng hãa, thµnh phÈm, dÞch vô ®· b¸n trongkú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 157 - H¹ng göi ®i b¸n. 4. Khi xuÊt hµng hãa, s¶n phÈm (Thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ngph¸p khÊu trõ vµ ®¬n vÞ nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ) cho c¸c ®¬n vÞ cÊpd−íi h¹ch to¸n phô thuéc, tr−êng hîp sö dông PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé,kÕ to¸n ®¬n vÞ cÊp trªn ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (Gi¸ vèn) Cã TK 155 - Thµnh phÈm; hoÆc Cã TK 156 - Hµng hãa. §Þnh kú, ®¬n vÞ cÊp trªn c¨n cø vµo B¶ng kª hãa ®¬n hµng hãa b¸n ra do ®¬n vÞ cÊpd−íi lËp chuyÓn ®Õn ®Ó lËp Hãa ®¬n GTGT ph¶n ¸nh thµnh phÈm, hµng hãa tiªu thô néibé göi cho ®¬n vÞ cÊp d−íi, c¨n cø Hãa ®¬n GTGT, kÕ to¸n ®¬n vÞ cÊp trªn ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 136,... (Gi¸ b¸n néi bé ®· cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng b¸n ra, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n. 5. Tr−êng hîp hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi ®i b¸n nh−ng bÞ kh¸ch hµng tr¶ l¹i: a) NÕu hµng hãa, thµnh phÈm vÉn cã thÓ b¸n ®−îc hoÆc cã thÓ söa ch÷a ®−îc, ghi: Nî TK 156 - Hµng hãa; hoÆc Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n. b) NÕu hµng hãa, thµnh phÈm bÞ h− háng kh«ng thÓ b¸n ®−îc vµ kh«ng thÓ söach÷a ®−îc, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n. II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸pkiÓm kª ®Þnh kú 1. §Çu kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn gi¸ trÞ hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi cho kh¸ch hµng 136
  • 137. nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú, hµng hãa göi b¸n ®¹i lý, ký göi (Ch−a ®−îccoi lµ ®· b¸n trong kú), gi¸ trÞ dÞch vô ®· bµn giao cho ng−êi ®Æt hµng nh−ng ch−a ®−îcx¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (§èi víi hµng hãa) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (§èi víi thµnh phÈm, dÞch vô) Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n. 2. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø kÕt qu¶ kiÓm kª hµng tån kho, x¸c ®Þnh trÞ gi¸ hµng hãa,s¶n phÈm (Thµnh phÈm, b¸n thµnh phÈm), dÞch vô cung cÊp cho kh¸ch hµng; nhê b¸n®¹i lý, ký göi ch−a ®−îc coi lµ ®· b¸n cuèi kú: - Gi¸ trÞ hµng hãa göi kh¸ch hµng nh−ng ch−a ®−îc chÊp nhËn thanh to¸n; hµnghãa göi b¸n ®¹i lý, ký göi; göi cho ®¬n vÞ cÊp d−íi h¹ch to¸n phô thuéc ch−a ®−îc coi lµ®· b¸n cuèi kú, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 611 - Mua hµng. - Cuèi kú, kÕ to¸n kÕt chuyÓn gi¸ trÞ thµnh phÈm cung cÊp cho kh¸ch hµng hoÆcnhê b¸n ®¹i lý, ký göi; gi¸ trÞ dÞch vô cung cÊp cho ng−êi ®Æt hµng nh−ng ch−a ®−îc x¸c®Þnh lµ ®· b¸n cuèi kú, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 137
  • 138. Tµi Kho¶n 158 Hµng Hãa KHO B¶o ThuÕ Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sù biÕn ®éng t¨ng, gi¶m vµ sè hiÖn cã cña hµnghãa ®−a vµo Kho b¶o thuÕ. Kho b¶o thuÕ chØ ¸p dông cho doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi phôc vô chos¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu, ®−îc ¸p dông chÕ ®é qu¶n lý h¶i quan ®Æc biÖt, theo ®ã nguyªnliÖu, vËt t− nhËp khÈu ®Ó phôc vô cho s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp ®−îc ®−a vµo l−u gi÷t¹i Kho b¶o thuÕ ch−a ph¶i tÝnh vµ nép thuÕ nhËp khÈu vµ c¸c lo¹i thuÕ liªn quan kh¸c. Nguyªn liÖu, vËt t− nhËp khÈu vµ s¶n phÈm l−u gi÷ t¹i Kho b¶o thuÕ chØ bao gåmnguyªn liÖu, vËt t− dïng ®Ó cung øng cho s¶n xuÊt vµ s¶n phÈm s¶n xuÊt ra cña chÝnhdoanh nghiÖp ®ã. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. Kho b¶o thuÕ chØ ®−îc thµnh lËp t¹i c¸c doanh nghiÖp ®−îc thµnh lËp theo LuËt§Çu t− n−íc ngoµi t¹i ViÖt Nam (nay lµ LuËt §Çu t−) chñ yÕu ®Ó s¶n xuÊt hµng xuÊtkhÈu (xuÊt khÈu Ýt nhÊt 50% s¶n phÈm). Doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc kÕ to¸n ®Ó ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ kÞp thêi t×nh h×nh nhËpkho, xuÊt kho nguyªn liÖu, vËt t− nhËp khÈu, s¶n phÈm xuÊt khÈu, nhËp khÈu vµ vËt t−,s¶n phÈm l−u gi÷ t¹i kho theo quy ®Þnh hiÖn hµnh cña ph¸p luËt ViÖt Nam. Kho b¶o thuÕ ph¶i ®−îc ®Æt ë khu vùc thuËn lîi cho viÖc qu¶n lý, gi¸m s¸t cña H¶iquan. 2. Hµng hãa nhËp khÈu ®−a vµo Kho b¶o thuÕ kh«ng ®−îc b¸n vµo thÞ tr−êng ViÖtNam. Tr−êng hîp ®Æc biÖt ®−îc Bé Th−¬ng m¹i chÊp thuËn cho phÐp b¸n t¹i thÞ tr−êngViÖt Nam, doanh nghiÖp ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ c¸c lo¹i thuÕ kh¸c theo quy ®Þnh 3. Hµng hãa ®−a vµo Kho b¶o thuÕ nÕu bÞ h− háng, kÐm phÈm chÊt kh«ng ®¸p øngyªu cÇu s¶n xuÊt th× ®−îc c¬ quan H¶i quan lµm thñ tôc t¸i xuÊt hoÆc tiªu hñy theo quy®Þnh cña Tæng côc H¶i quan vµ chÞu sù gi¸m s¸t cña c¬ quan H¶i quan, c¬ quan thuÕ vµc¬ quan m«i tr−êng. 4. Doanh nghiÖp ph¶i më sæ chi tiÕt ®Ó ph¶n ¸nh sè l−îng vµ gi¸ trÞ cña tõng thønguyªn liÖu, vËt t− vµ hµng hãa theo tõng lÇn nhËp, xuÊt kho. 138
  • 139. KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 158 - Hµng Hãa KHO B¶o ThuÕ Bªn Nî: TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, thµnh phÈm, hµng hãa nhËp Kho b¶o thuÕ trong kú. Bªn Cã: TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, thµnh phÈm, hµng hãa xuÊt Kho b¶o thuÕ trong kú. Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, thµnh phÈm, hµng hãa cßn l¹i cuèi kú t¹i Kho b¶o thuÕ. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Khi nhËp nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm xuÊt khÈu,hoÆc gia c«ng hµng xuÊt khÈu nÕu ®−îc ®−a vµo Kho b¶o thuÕ th× doanh nghiÖp ch−aph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, ghi: Nî TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 2. Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu ë Kho b¶o thuÕ ra ®Ó s¶n xuÊt s¶nphÈm, hoÆc gia c«ng hµng xuÊt khÈu, ghi: Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 158 - Hµng hãa kho b¶o thuÕ. 3. Khi xuÊt kho thµnh phÈm hoÆc hµng hãa xuÊt khÈu, hµng gia c«ng xuÊt khÈu®−a vµo Kho b¶o thuÕ (nÕu cã), ghi: Nî TK 158 - Hµng hãa kho b¶o thuÕ Cã c¸c TK 156, 155,... 4. Khi xuÊt khÈu hµng hãa cña Kho b¶o thuÕ (nÕu cã): - Ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng hãa xuÊt khÈu thuéc Kho b¶o thuÕ, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ. - Ph¶n ¸nh doanh thu cña hµng hãa xuÊt khÈu thuéc Kho b¶o thuÕ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 5. NÕu tû lÖ xuÊt khÈu thÊp h¬n tû lÖ ®−îc b¶o thuÕ t¹i doanh nghiÖp ph¶i nép thuÕnhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (nÕu cã) cho phÇn chªnh lÖch gi÷a sè l−îngs¶n phÈm ph¶i xuÊt khÈu vµ sè l−îng s¶n phÈm thùc tÕ xuÊt khÈu doanh nghiÖp ph¶inép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (nÕu cã): - Khi x¸c ®Þnh thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã), ghi: 139
  • 140. Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu) - Khi x¸c ®Þnh thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã), ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (TK 1331 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña hµng hãa, dÞch vô) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu). - Khi thùc nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (nÕu cã), ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu) Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Cã c¸c TK 111, 112,.... 6. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc Bé Th−¬ng m¹i cho phÐp b¸n hµng hãa thuécKho b¶o thuÕ t¹i thÞ tr−êng ViÖt Nam, doanh nghiÖp ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ c¸clo¹i thuÕ kh¸c theo quy ®Þnh. - Khi ®−îc phÐp sö dông hµng hãa thuéc Kho b¶o thuÕ, doanh nghiÖp ph¶i lµm thñtôc xuÊt hµng hãa ra khái Kho b¶o thuÕ, nhËp l¹i kho s¶n phÈm, hµng hãa cña doanhnghiÖp vµ nép thuÕ ®èi víi sè hµng hãa nµy, ghi: Nî c¸c TK 155, 156 Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ. §ång thêi, ph¶n ¸nh sè thuÕ nhËp khÈu vµ sè thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép: - Khi x¸c ®Þnh thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã), ghi: Nî c¸c TK 155, 156 Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu) - Khi x¸c ®Þnh thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã), ghi: Nî c¸c TK 155, 156 (nÕu kh«ng ®−îc khÊu trõ) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (TK 1331 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña hµng hãa dÞch vô) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu). Khi thùc nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312, 3333) Cã c¸c TK 111, 112,.... 7. Tr−êng hîp xuÊt b¸n hµng hãa l−u gi÷ t¹i kho b¶o thuÕ t¹i thÞ tr−êng néi ®Þa: - Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ vèn cña hµng hãa Kho b¶o thuÕ xuÊt b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n 140
  • 141. Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ. §ång thêi, ph¶i x¸c ®Þnh sè thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu cña sès¶n phÈm, hµng hãa, nguyªn liÖu, vËt liÖu nµy vµ h¹ch to¸n nh− bót to¸n (5). - Ph¶n ¸nh doanh thu cña sè hµng hãa kho b¶o thuÕ xuÊt b¸n t¹i thÞ tr−êng néi ®Þa, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 33311 - ThuÕ GTGT ®Çu ra). 8. Tr−êng hîp vËt liÖu, hµng hãa ®−a vµo Kho b¶o thuÕ, nÕu bÞ h− háng, kÐm mÊtphÈm chÊt kh«ng ®¸p øng yªu cÇu xuÊt khÈu th× ph¶i t¸i nhËp khÈu, hoÆc tiªu hñy: - Tr−êng hîp t¸i nhËp khÈu, ghi: Nî c¸c TK 155, 156,.... Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ. §ång thêi, ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép cñasè hµng hãa, nguyªn liÖu, vËt liÖu nµy, x¸c ®Þnh sè thuÕ ph¶i nép ghi nh− bót to¸n (6);Khi thùc nép thuÕ, ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312, 3333) Cã c¸c TK 111, 112,.... - Tr−êng hîp t¸i xuÊt khÈu (tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n), ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ. - Tr−êng hîp tiªu hñy hµng hãa, nguyªn liÖu, vËt liÖu l−u gi÷ t¹i Kho b¶o thuÕ, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Hµng hãa, nguyªn vËt liÖu bÞ tiªu hñy) Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ. 141
  • 142. Tµi Kho¶n 159 Dù Phßng Gi¶m Gi¸ Hµng Tæn KHO Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶ilËp khi cã nh÷ng b»ng chøng tin cËy vÒ sù gi¶m gi¸ cña gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn®−îc so víi gi¸ gèc cña hµng tån kho. Dù phßng lµ kho¶n dù tÝnh tr−íc ®Ó ®−a vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh phÇn gi¸ trÞbÞ gi¶m xuèng thÊp h¬n gi¸ trÞ ®· ghi sæ kÕ to¸n cña hµng tån kho. ViÖc lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho, nh»m bï ®¾p c¸c kho¶n thiÖt h¹i thùc tÕx¶y ra do vËt t−, s¶n phÈm, hµng hãa tån kho bÞ gi¶m gi¸; ®ång thêi còng ®Ó ph¶n ¸nh®óng gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña hµng tån kho cña doanh nghiÖp khi lËp b¸oc¸o tµi chÝnh vµo cuèi kú h¹ch to¸n. Gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña hµng tån kho lµ gi¸ b¸n −íc tÝnh cña hµng tånkho trong kú s¶n xuÊt, kinh doanh b×nh th−êng trõ (-) chi phÝ −íc tÝnh ®Ó hoµn thµnh s¶nphÈm vµ chi phÝ −íc tÝnh cÇn thiÕt cho viÖc b¸n chóng. Kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 159 "Dù phßnggi¶m gi¸ hµng tån kho" sö dông ®Ó ®iÒu chØnh gi¸ gèc hµng tån kho cña c¸c tµi kho¶nhµng tån kho. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®−îc lËp khi gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îccña hµng tån kho nhá h¬n gi¸ gèc vµ ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú. 2. Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®−îc lËp vµo cuèi kú kÕ to¸n n¨m khi lËp b¸o c¸otµi chÝnh. Khi lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i ®−îc thùc hiÖn theo ®óng c¸c quy®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n "Hµng tån kho" vµ quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh.§èi víi c¸c doanh nghiÖp ph¶i lËp vµ c«ng khai b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é nh− c«ng tyniªm yÕt th× khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é (b¸o c¸o quÝ) cã thÓ xem xÐt vµ ®iÒu chØnhsè dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp cho phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ theo nguyªn t¾cgi¸ trÞ hµng tån kho ph¶n ¸nh trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n theo gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn®−îc (NÕu gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc thÊp h¬n gi¸ gèc) cña hµng tån kho. 3. ViÖc lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i tÝnh theo tõng thø vËt t−, hµnghãa, s¶n phÈm tån kho. §èi víi dÞch vô cung cÊp dë dang, viÖc lËp dù phßng gi¶m gi¸hµng tån kho ph¶i ®−îc tÝnh theo tõng lo¹i dÞch vô cã møc gi¸ riªng biÖt. 4. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n c¨n cø vµo sè l−îng, gi¸ gèc, gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn®−îc cña tõng thø vËt t−, hµng hãa, tõng lo¹i dÞch vô cung cÊp dë dang, x¸c ®Þnh kho¶ndù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp cho niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo: - Tr−êng hîp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp ë cuèi kú kÕ to¸n nµylín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ch−a södông hÕt th× sè chªnh lÖch lín h¬n ®−îc ghi t¨ng dù phßng vµ ghi t¨ng gi¸ vèn hµng b¸n. -- Tr−êng hîp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp ë cuèi kú kÕ to¸n 142
  • 143. n¨m nay nhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®ang ghi trªn sæ kÕ to¸n th× sèchªnh lÖch nhá h¬n ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m dù phßng vµ ghi gi¶m gi¸ vèn hµng b¸n. KÕt CÊu Vµ Néi dUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 159 - dù Phßng Gi¶m Gi¸ Hµng Tån KHO Bªn Nî: Gi¸ trÞ dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m gi¸ vèn hµng b¸ntrong kú. Bªn Cã: Gi¸ trÞ dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú. Sè d− bªn Cã: Gi¸ trÞ dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho hiÖn cã cuèi kú. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m (hoÆc quý), khi lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho lÇn ®Çutiªn, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. 2. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m (hoÆc quý) tiÕp theo: - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp ë cuèi kú kÕ to¸n n¨m naylín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ch−a södông hÕt th× sè chªnh lÖch lín h¬n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho) Cã TK 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp ë cuèi kú kÕ to¸n n¨m naynhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ch−a södông hÕt th× sè chªnh lÖch nhá h¬n, ghi: Nî TK 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho). 143
  • 144. Tµi Kho¶n 161 CHI Sù NghiÖp Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ®Ó thùc hiÖn c¸c nhiÖmvô kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi do Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn giao cho doanh nghiÖp ngoµinhiÖm vô s¶n xuÊt, kinh doanh vµ kh«ng v× môc ®Ých lîi nhuËn cña ®¬n vÞ. C¸c kho¶nchi sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù¸n do Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp hoÆc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp, hoÆc ®−îc viÖn trî, tµi trî kh«nghoµn l¹i. Tµi kho¶n nµy chØ sö dông ë nh÷ng ®¬n vÞ cã c¸c ho¹t ®éng sù nghiÖp, ho¹t ®éng dù¸n ®−îc Ng©n s¸ch Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn cÊp kinh phÝ hoÆc ®−îc viÖn trî, tµi trî kh«nghoµn l¹i, hoÆc ®−îc thu c¸c kho¶n thu sù nghiÖp ®Ó trang tr¶i c¸c kho¶n chi. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét sè QUY §Þnh SAU 1. Ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt chi sù nghiÖp, chi dù ¸n theo tõng nguån tÝnh phÝ, theoniªn ®é kÕ to¸n, niªn khãa Ng©n s¸ch vµ theo ph©n lo¹i cña môc lôc Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. 2. H¹ch to¸n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ph¶i ®¶m b¶o thèng nhÊt víi c«ng t¸c lËp dùto¸n vµ ph¶i ®¶m b¶o sù khíp ®óng, thèng nhÊt gi÷a sæ kÕ to¸n víi chøng tõ vµ b¸o c¸otµi chÝnh. 3. H¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy nh÷ng kho¶n chi thuéc kinh phÝ sù nghiÖp, kinhphÝ dù ¸n hµng n¨m cña ®¬n vÞ, bao gåm c¶ nh÷ng kho¶n chi th−êng xuyªn vµ nh÷ngkho¶n chi kh«ng th−êng xuyªn theo chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh. 4. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, nÕu quyÕt to¸n ch−a ®−îc duyÖt th× toµn bé sè chi sùnghiÖp, chi dù ¸n trong n¨m ®−îc chuyÓn tõ bªn Cã Tµi kho¶n 1612 "Chi sù nghiÖp n¨mnay" sang bªn Nî Tµi kho¶n 1611 "Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc" ®Ó theo dâi cho ®Õn khi b¸oc¸o quyÕt to¸n ®−îc duyÖt. KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 161- CHI sù NghiÖp Bªn Nî: C¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n thùc tÕ ph¸t sinh. Bªn Cã: - C¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n sai quy ®Þnh kh«ng ®−îc phª duyÖt, ph¶i xuÊtto¸n thu håi; - Sè chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ®−îc duyÖt quyÕt to¸n víi nguån kinh phÝ sù nghiÖp,nguån kinh phÝ dù ¸n. Sè d− bªn Nî: C¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ch−a ®−îc quyÕt to¸n hoÆc quyÕt to¸n ch−a 144
  • 145. ®−îc duyÖt y. Tµi kho¶n 161 - Chi sù nghiÖp, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chidù ¸n thuéc kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m tr−íc ch−a ®−îc quyÕt to¸n - Tµi kho¶n 1612 - Chi sù nghiÖp n¨m nay: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chidù ¸n n¨m nay. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Khi xuÊt tiÒn chi cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, ch−¬ng tr×nh, dù ¸n thuéc nguån kinhphÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã c¸c TK 111, 112,... 2. TiÒn l−¬ng vµ c¸c kho¶n kh¸c ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng cña ®¬n vÞ, ng−êi b¸nhµng hãa, cung cÊp dÞch vô tÝnh vµo chi sù nghiÖp, chi dù ¸n, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 3. Khi xuÊt kho vËt t−, c«ng cô, dông cô sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. 4. Khi nhËn ®−îc c¸c kho¶n kinh phÝ cña cÊp trªn hoÆc khi rót dù to¸n chi sùnghiÖp, dù ¸n ®Ó chi trùc tiÕp cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, ho¹t ®éng dù ¸n, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp. NÕu rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ra sö dông ®ång thêi ghi Cã TK 008 "Dù to¸nchi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 5. Khi kÕt chuyÓn chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ hoµn thµnh ®Ó sö dông cho ho¹t ®éngsù nghiÖp, ho¹t ®éng dù ¸n, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413 - Söa ch÷a lín TSC§). 6. Tr−êng hîp mua s¾m TSC§ hoÆc ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n cho c¸c ho¹t ®éng sùnghiÖp, dù ¸n b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n: - Khi mua s¾m TSC§, x©y dùng c«ng tr×nh hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông, ghi: 145
  • 146. Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã c¸c TK 111, 112, 331, 241, 461,... - §ång thêi ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§. NÕu rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó mua s¾m TSC§, ®ång thêi ghi ®¬n bªn CãTK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 7. Khi trÝch BHXH, BHYT, kinh phÝ c«ng ®oµn cña ng−êi lao ®éng tham gia ho¹t®éng sù nghiÖp, dù ¸n cña doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3382, 3383, 3384). 8. Cuèi n¨m tµi chÝnh, nÕu quyÕt to¸n ch−a ®−îc duyÖt, kÕ to¸n tiÕn hµnh chuyÓn sèd− Nî TK 1612 "Chi sù nghiÖp n¨m nay" sang TK 1611 "Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc", ghi: Nî TK 1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc Cã TK 1612 - Chi sù nghiÖp n¨m nay. 9. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n ®−îc duyÖt, sè chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ®−îc quyÕt to¸nvíi nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n, ghi: Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc) Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc). 10. C¸c kho¶n chi sai quy ®Þnh kh«ng ®−îc cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt ph¶i xuÊtto¸n thu håi, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc). 146
  • 147. Lo¹i tµi kho¶n 2 Tµi S¶n Dµi H¹n Tµi s¶n dµi h¹n cña doanh nghiÖp gåm: Tµi s¶n cè ®Þnh (TSC§) h÷u h×nh, TSC§ v«h×nh, TSC§ thuª tµi chÝnh, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, ®Çu t− vµo c«ng ty con, ®Çu t− vµo c«ngty liªn kÕt, ®Çu t− gãp vèn liªn doanh, ®Çu t− dµi h¹n kh¸c vµ ®Çu t− XDCB ë doanhnghiÖp, chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n, tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i. Nguyªn t¾c kÕ to¸n Tµi s¶n dµi h¹n: 1. Trong mäi tr−êng hîp, kÕ to¸n TSC§ ph¶i t«n träng nguyªn t¾c ®¸nh gi¸ theonguyªn gi¸ (Gi¸ thùc tÕ h×nh thµnh TSC§) vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§. 2. KÕ to¸n TSC§ ph¶i ph¶n ¸nh ®−îc 3 chØ tiªu gi¸ trÞ cña TSC§: Nguyªn gi¸, gi¸trÞ hao mßn vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§. Gi¸ trÞ cßn l¹i = Nguyªn gi¸ - Gi¸ trÞ ®· hao mßn cña TSC§. 3. KÕ to¸n ph¶i ph©n lo¹i TSC§ theo ®óng ph−¬ng ph¸p ph©n lo¹i ®· ®−îc quy®Þnh trong c¸c b¸o c¸o kÕ to¸n, thèng kª vµ phôc vô cho c«ng t¸c qu¶n lý, tæng hîp chØtiªu cña Nhµ n−íc. 4. §èi víi c¸c kho¶n ®Çu t− tµi chÝnh dµi h¹n nh−: §Çu t− chøng kho¸n dµi h¹n,®Çu t− gãp vèn liªn doanh, ®Çu t− kinh doanh bÊt ®éng s¶n,... kÕ to¸n ph¶i ph¶n ¸nh sèhiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng, gi¶m theo gi¸ thùc tÕ (®èi víi c¸c lo¹i chøng kho¸n, bÊt ®éngs¶n,... c¸c kho¶n vèn gãp liªn doanh). §ång thêi ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt ®Ó theo dâitõng kho¶n ®Çu t− tµi chÝnh dµi h¹n vµ c¸c kho¶n chi phÝ (nÕu cã), l·i ph¸t sinh tõ ho¹t®éng ®Çu t− tµi chÝnh dµi h¹n. Lo¹i Tµi kho¶n Tµi s¶n dµi h¹n cã 14 tµi kho¶n, chia thµnh 3 nhãm: Nhãm Tµi kho¶n 21 - Tµi s¶n cè ®Þnh, cã 5 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh; - Tµi kho¶n 212 - Tµi s¶n cè ®Þnh thuª tµi chÝnh; - Tµi kho¶n 213 - Tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh; - Tµi kho¶n 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh; - Tµi kho¶n 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t−. Nhãm Tµi kho¶n 22 - §Çu t− dµi h¹n, cã 5 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con; - Tµi kho¶n 222 - Vèn gãp liªn doanh; 147
  • 148. - Tµi kho¶n 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt;- Tµi kho¶n 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c;- Tµi kho¶n 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n.Nhãm Tµi kho¶n 24 - C¸c tµi s¶n dµi h¹n kh¸c , cã 4 tµi kho¶n:- Tµi kho¶n 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang;- Tµi kho¶n 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n;- Tµi kho¶n 243 - Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i;- Tµi kho¶n 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n. 148
  • 149. Tµi Kho¶n 211 Tµi S¶n Cè §Þnh H÷U H×NH Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng,gi¶m toµn bé tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh cña doanh nghiÖp theo nguyªn gi¸. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh lµ nh÷ng tµi s¶n cã h×nh th¸i vËt chÊt do doanh nghiÖpn¾m gi÷ ®Ó sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh phï hîp víi tiªu chuÈn ghi nhËnTSC§ h÷u h×nh. 2. Nh÷ng tµi s¶n h÷u h×nh cã kÕt cÊu ®éc lËp, hoÆc nhiÒu bé phËn tµi s¶n riªng lÎliªn kÕt víi nhau thµnh mét hÖ thèng ®Ó cïng thùc hiÖn mét hay mét sè chøc n¨ng nhÊt®Þnh, nÕu thiÕu bÊt kú mét bé phËn nµo trong ®ã th× c¶ hÖ thèng kh«ng thÓ ho¹t ®éng®−îc, nÕu tháa m·n ®ång thêi c¶ bèn tiªu chuÈn d−íi ®©y th× ®−îc coi lµ tµi s¶n cè ®Þnh: a) Ch¾c ch¾n thu ®−îc lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai tõ viÖc sö dông tµi s¶n ®ã; b) Nguyªn gi¸ tµi s¶n ph¶i ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch tin cËy; c) Cã thêi gian sö dông tõ 1 n¨m trë lªn; d) Cã gi¸ trÞ theo quy ®Þnh hiÖn hµnh (tõ 10.000.000 ®ång trë lªn). Tr−êng hîp mét hÖ thèng gåm nhiÒu bé phËn tµi s¶n riªng lÎ liªn kÕt víi nhau,trong ®ã mçi bé phËn cÊu thµnh cã thêi gian sö dông kh¸c nhau vµ nÕu thiÕu mét béphËn nµo ®ã mµ c¶ hÖ thèng vÉn thùc hiÖn ®−îc chøc n¨ng ho¹t ®éng chÝnh cña nã nh−ngdo yªu cÇu qu¶n lý, sö dông tµi s¶n cè ®Þnh ®ßi hái ph¶i qu¶n lý riªng tõng bé phËn tµis¶n vµ mçi bé phËn tµi s¶n ®ã nÕu cïng tháa m·n ®ång thêi bèn tiªu chuÈn cña tµi s¶n cè®Þnh th× ®−îc coi lµ mét tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh ®éc lËp. §èi víi sóc vËt lµm viÖc hoÆc cho s¶n phÈm, nÕu tõng con sóc vËt tháa m·n ®ångthêi bèn tiªu chuÈn cña tµi s¶n cè ®Þnh ®Òu ®−îc coi lµ mét tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh. §èi víi v−ên c©y l©u n¨m, nÕu tõng m¶nh v−ên c©y, hoÆc c©y tháa m·n ®ång thêibèn tiªu chuÈn cña tµi s¶n cè ®Þnh th× còng ®−îc coi lµ mét tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh. 3. Gi¸ trÞ TSC§ h÷u h×nh ®−îc ph¶n ¸nh trªn TK 211 theo nguyªn gi¸. KÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt nguyªn gi¸ cña tõng TSC§. Tïy thuéc vµo nguånh×nh thµnh, nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh ®−îc x¸c ®Þnh nh− sau: a) TSC§ h÷u h×nh do mua s¾m: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh do mua s¾m bao gåmgi¸ mua (trõ c¸c kho¶n ®−îc chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸), c¸c kho¶n thuÕ (kh«ngbao gåm c¸c kho¶n thuÕ ®−îc hoµn l¹i) vµ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc ®−a tµis¶n vµo tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông nh− chi phÝ chuÈn bÞ mÆt b»ng, chi phÝ vËn chuyÓnvµ bèc xÕp ban ®Çu, chi phÝ l¾p ®Æt, ch¹y thö (trõ (-) c¸c kho¶n thu håi vÒ s¶n phÈm, phÕ 149
  • 150. liÖu do ch¹y thö), chi phÝ chuyªn gia vµ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp kh¸c. §èi víi TSC§ mua s¾m dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞTSC§ theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT. §èi víi TSC§ mua s¾m dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èit−îng kh«ng chÞu thuÕ GTGT, hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp,hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, ch−¬ng tr×nh, dù ¸n hoÆc dïng cho ho¹t ®éng phóclîi, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ theo tæng gi¸ thanh to¸n ®· cã thuÕ GTGT. b) Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh do ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n theo ph−¬ng thøc giao thÇu:Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh h×nh thµnh do ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n hoµn thµnh theoph−¬ng thøc giao thÇu lµ gi¸ quyÕt to¸n c«ng tr×nh x©y dùng theo quy ®Þnh t¹i Quy chÕqu¶n lý ®Çu t− vµ x©y dùng hiÖn hµnh, c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan trùc tiÕp vµ lÖ phÝtr−íc b¹ (nÕu cã). §èi víi tµi s¶n cè ®Þnh lµ con sóc vËt lµm viÖc hoÆc cho s¶n phÈm, v−ênc©y l©u n¨m th× nguyªn gi¸ lµ toµn bé c¸c chi phÝ thùc tÕ ®· chi ra cho con sóc vËt, v−ênc©y ®ã tõ lóc h×nh thµnh cho tíi khi ®−a vµo khai th¸c, sö dông theo quy ®Þnh t¹i QuychÕ qu¶n lý ®Çu t− vµ x©y dùng hiÖn hµnh, c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan. c) Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh mua tr¶ chËm: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh mua s¾m®−îc thanh to¸n theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngayt¹i thêi ®iÓm mua. Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua tr¶ chËm vµ gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh theo kú h¹n thanh to¸n. d) TSC§ h÷u h×nh tù x©y dùng hoÆc tù chÕ: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh tù x©ydùng hoÆc tù chÕ lµ gi¸ thµnh thùc tÕ cña TSC§ tù x©y dùng hoÆc tù chÕ céng (+) Chi phÝl¾p ®Æt, ch¹y thö. Tr−êng hîp doanh nghiÖp dïng s¶n phÈm do m×nh s¶n xuÊt ra ®ÓchuyÓn thµnh TSC§ th× nguyªn gi¸ lµ chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm ®ã céng (+) C¸c chi phÝtrùc tiÕp liªn quan ®Õn viÖc ®−a TSC§ vµo tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông. Trong c¸ctr−êng hîp trªn, kh«ng ®−îc tÝnh l·i néi bé vµo nguyªn gi¸ cña tµi s¶n ®ã. C¸c chi phÝkh«ng hîp lý nh− nguyªn liÖu, vËt liÖu l·ng phÝ, lao ®éng hoÆc c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c södông v−ît qu¸ møc b×nh th−êng trong qu¸ tr×nh tù x©y dùng hoÆc tù chÕ kh«ng ®−îc tÝnhvµo nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh. ®) TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh muad−íi h×nh thøc trao ®æi víi mét TSC§ h÷u h×nh kh«ng t−¬ng tù hoÆc tµi s¶n kh¸c, ®−îcx¸c ®Þnh theo gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ h÷u h×nh nhËn vÒ, hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n®em trao ®æi, sau khi ®iÒu chØnh c¸c kho¶n tiÒn hoÆc t−¬ng ®−¬ng tiÒn tr¶ thªm hoÆc thuvÒ. Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi víi mét TSC§ h÷u h×nht−¬ng tù, hoÆc cã thÓ h×nh thµnh do ®−îc b¸n ®Ó ®æi lÊy quyÒn së h÷u mét tµi s¶n t−¬ngtù (Tµi s¶n t−¬ng tù lµ tµi s¶n cã c«ng dông t−¬ng tù, trong cïng lÜnh vùc kinh doanh vµcã gi¸ trÞ t−¬ng ®−¬ng). Trong c¶ hai tr−êng hîp kh«ng cã bÊt kú kho¶n l·i hay lç nµo®−îc ghi nhËn trong qu¸ tr×nh trao ®æi. Nguyªn gi¸ TSC§ nhËn vÒ ®−îc tÝnh b»ng gi¸ trÞcßn l¹i cña TSC§ ®em trao ®æi. e) Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh ®−îc cÊp, ®−îc ®iÒu chuyÓn ®Õn: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷uh×nh ®−îc cÊp, ®−îc ®iÒu chuyÓn ®Õn... bao gåm: Gi¸ trÞ cßn l¹i trªn sæ kÕ to¸n cña tµi 150
  • 151. s¶n cè ®Þnh ë ®¬n vÞ cÊp, ®¬n vÞ ®iÒu chuyÓn... hoÆc gi¸ trÞ theo ®¸nh gi¸ thùc tÕ cña Héi®ång giao nhËn vµ c¸c chi phÝ vËn chuyÓn, bèc dì, chi phÝ n©ng cÊp, l¾p ®Æt, ch¹y thö lÖphÝ tr−íc b¹ (nÕu cã)... mµ bªn nhËn tµi s¶n ph¶i chi ra tÝnh ®Õn thêi ®iÓm ®−a TSC§ vµotr¹ng th¸i s½n sµng sö dông. Riªng nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh ®iÒu chuyÓn gi÷a c¸c ®¬nvÞ thµnh viªn h¹ch to¸n phô thuéc trong doanh nghiÖp lµ nguyªn gi¸ ph¶n ¸nh ë ®¬n vÞbÞ ®iÒu chuyÓn phï hîp víi bé hå s¬ cña tµi s¶n cè ®Þnh ®ã. §¬n vÞ nhËn tµi s¶n cè ®Þnhc¨n cø vµo nguyªn gi¸, sè khÊu hao lòy kÕ, gi¸ trÞ cßn l¹i trªn sæ kÕ to¸n vµ bé hå s¬ cñatµi s¶n cè ®Þnh ®ã ®Ó ph¶n ¸nh vµo sæ kÕ to¸n. C¸c chi phÝ cã liªn quan tíi viÖc ®iÒuchuyÓn tµi s¶n cè ®Þnh gi÷a c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn h¹ch to¸n phô thuéc kh«ng h¹ch to¸nt¨ng nguyªn gi¸ tµi s¶n cè ®Þnh mµ h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú. g) Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh nhËn gãp vèn liªn doanh, nhËn l¹i vèn gãp, do ph¸t hiÖnthõa, ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng...: Nguyªn gi¸ TSC§ nhËn vèn gãp liªn doanh, nhËn l¹i vèngãp, do ph¸t hiÖn thõa, ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng... lµ gi¸ trÞ theo ®¸nh gi¸ thùc tÕ cña Héi®ång giao nhËn; C¸c chi phÝ mµ bªn nhËn ph¶i chi ra tÝnh ®Õn thêi ®iÓm ®−a TSC§ vµotr¹ng th¸i s½n sµng sö dông nh−: Chi phÝ vËn chuyÓn, bèc dì, l¾p ®Æt, ch¹y thö, lÖ phÝtr−íc b¹ (nÕu cã)... 4. ChØ ®−îc thay ®æi nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh trong c¸c tr−êng hîp: - §¸nh gi¸ l¹i TSC§ theo quyÕt ®Þnh cña Nhµ n−íc; - X©y l¾p, trang bÞ thªm cho TSC§; - Thay ®æi bé phËn cña TSC§ h÷u h×nh lµm t¨ng thêi gian sö dông h÷u Ých, hoÆclµm t¨ng c«ng suÊt sö dông cña chóng; - C¶i tiÕn bé phËn cña TSC§ h÷u h×nh lµm t¨ng ®¸ng kÓ chÊt l−îng s¶n phÈm s¶nxuÊt ra; - ¸p dông quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt míi lµm gi¶m chi phÝ ho¹t ®éng cña tµi s¶nso víi tr−íc; - Th¸o dì mét hoÆc mét sè bé phËn cña TSC§. 5. Mäi tr−êng hîp t¨ng, gi¶m TSC§ h÷u h×nh ®Òu ph¶i lËp biªn b¶n giao nhËn,biªn b¶n thanh lý TSC§ vµ ph¶i thùc hiÖn c¸c thñ tôc quy ®Þnh. KÕ to¸n cã nhiÖm vô lËpvµ hoµn chØnh hå s¬ TSC§ vÒ mÆt kÕ to¸n. 6. TSC§ h÷u h×nh cho thuª ho¹t ®éng vÉn ph¶i trÝch khÊu hao theo quy ®Þnh cñachuÈn mùc kÕ to¸n vµ chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh. 7. TSC§ h÷u h×nh ph¶i ®−îc theo dâi chi tiÕt cho tõng ®èi t−îng ghi TSC§, theotõng lo¹i TSC§ vµ ®Þa ®iÓm b¶o qu¶n, sö dông, qu¶n lý TSC§. 151
  • 152. KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 211 - Tµi S¶n Cè §Þnh H÷U H×NH Bªn Nî: - Nguyªn gi¸ cña TSC§ h÷u h×nh t¨ng do XDCB hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo södông, do mua s¾m, do nhËn vèn gãp liªn doanh, do ®−îc cÊp, do ®−îc tÆng biÕu, tµi trî... - §iÒu chØnh t¨ng nguyªn gi¸ cña TSC§ do x©y l¾p, trang bÞ thªm hoÆc do c¶i t¹on©ng cÊp...; - §iÒu chØnh t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ do ®¸nh gi¸ l¹i. Bªn Cã: - Nguyªn gi¸ cña TSC§ h÷u h×nh gi¶m do ®iÒu chuyÓn cho ®¬n vÞ kh¸c, do nh−îngb¸n, thanh lý hoÆc ®em ®i gãp vèn liªn doanh,... - Nguyªn gi¸ cña TSC§ gi¶m do th¸o bít mét hoÆc mét sè bé phËn; - §iÒu chØnh gi¶m nguyªn gi¸ TSC§ do ®¸nh gi¸ l¹i. Sè d− bªn Nî: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh hiÖn cã ë doanh nghiÖp. Tµi kho¶n 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh cã 6 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 2111 - Nhµ cöa, vËt kiÕn tróc: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c c«ng tr×nh XDCBnh− nhµ cöa, vËt kiÕn tróc, hµng rµo, bÓ, th¸p n−íc, s©n b·i, c¸c c«ng tr×nh trang trÝthiÕt kÕ cho nhµ cöa, c¸c c«ng tr×nh c¬ së h¹ tÇng nh− ®−êng s¸, cÇu cèng, ®−êng s¾t, cÇutµu, cÇu c¶ng... - Tµi kho¶n 2112 - M¸y mãc thiÕt bÞ: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i m¸y mãc, thiÕt bÞdïng trong s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp bao gåm nh÷ng m¸y mãc chuyªndïng, m¸y mãc, thiÕt bÞ c«ng t¸c, d©y chuyÒn c«ng nghÖ vµ nh÷ng m¸y mãc ®¬n lÎ. - Tµi kho¶n 2113 - Ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, truyÒn dÉn: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹iph−¬ng tiÖn vËn t¶i, gåm ph−¬ng tiÖn vËn t¶i ®−êng bé, s¾t, thñy, s«ng, hµng kh«ng,®−êng èng vµ c¸c thiÕt bÞ truyÒn dÉn (Th«ng tin, ®iÖn n−íc, b¨ng chuyÒn t¶i vËt t−, hµnghãa). - Tµi kho¶n 2114 - ThiÕt bÞ, dông cô qu¶n lý: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i thiÕt bÞ,dông cô sö dông trong qu¶n lý, kinh doanh, qu¶n lý hµnh chÝnh (M¸y vi tÝnh, qu¹t trÇn,qu¹t bµn, bµn ghÕ, thiÕt bÞ, dông cô ®o l−êng, kiÓm tra chÊt l−îng hót Èm, hót bôi, chèngmèi mät...). - Tµi kho¶n 2115 - C©y l©u n¨m, sóc vËt lµm viÖc vµ cho s¶n phÈm: Ph¶n ¸nh gi¸trÞ c¸c lo¹i TSC§ lµ c¸c lo¹i c©y l©u n¨m (Cµ phª, chÌ, cao su, v−ên c©y ¨n qu¶) sóc vËtlµm viÖc (Voi, bß, ngùa cµy kÐo...) vµ sóc vËt nu«i ®Ó lÊy s¶n phÈm (Bß s÷a, sóc vËt sinhs¶n...). 152
  • 153. - Tµi kho¶n 2118 - TSC§ kh¸c: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i TSC§ kh¸c ch−a ph¶n ¸nhë c¸c tµi kho¶n nªu trªn (Nh− t¸c phÈm nghÖ thuËt, s¸ch chuyªn m«n kü thuËt...). PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu I. KÕ to¸n t¨ng TSC§ h÷u h×nh Tµi s¶n cè ®Þnh cña ®¬n vÞ t¨ng do ®−îc giao vèn (§èi víi DNNN), nhËn gãp vènb»ng TSC§, do mua s¾m, do c«ng t¸c XDCB ®· hoµn thµnh ®−a vµo sö dông, do ®−îcviÖn trî hoÆc tÆng, biÕu. 1. Tr−êng hîp nhËn vèn gãp hoÆc nhËn vèn cÊp b»ng TSC§ h÷u h×nh, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 2. Tr−êng hîp TSC§ ®−îc mua s¾m: 2.1. Tr−êng hîp mua s¾m TSC§ h÷u h×nh (KÓ c¶ mua míi hoÆc mua l¹i TSC§ ®·sö dông) dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, c¨n cø c¸c chøng tõ cã liªn quan ®Õn viÖc muaTSC§, kÕ to¸n x¸c ®Þnh nguyªn gi¸ cña TSC§, lËp hå s¬ kÕ to¸n, lËp Biªn b¶n giao nhËnTSC§, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112,... Cã TK 331- Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. 2.2. Tr−êng hîp mua TSC§ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vôkh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theoph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112,... Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. 2.3. NÕu TSC§ ®−îc mua s¾m b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc quü ®Çu t− ph¸ttriÓn cña doanh nghiÖp dïng vµo SXKD, kÕ to¸n ph¶i ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh,gi¶m nguån vèn XDCB hoÆc gi¶m quü ®Çu t− ph¸t triÓn khi quyÕt to¸n ®−îc duyÖt, ghi: Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn 153
  • 154. Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 3. Tr−êng hîp mua TSC§ h÷u h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp: - Khi mua TSC§ h÷u h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ ®−a vÒ sö dôngngay cho SXKD, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ - ghi theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n [(PhÇn l·i tr¶ chËm lµ sè chªnh lÖch gi÷a tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay trõ (-) ThuÕ GTGT (nÕu cã)] Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). - §Þnh kú, thanh to¸n tiÒn cho ng−êi b¸n, ghi: Nî TK 331- Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã c¸c TK 111, 112 (Sè ph¶i tr¶ ®Þnh kú bao gåm c¶ gi¸ gèc vµ l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp ph¶i tr¶ ®Þnh kú). - §Þnh kú, tÝnh vµo chi phÝ theo sè l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp ph¶i tr¶ cña tõng kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng TSC§ h÷u h×nh ®−a vµo södông ngay cho SXKD, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. C¸c chi phÝ kh¸c liªn quan trùc tiÕp ®Õn TSC§ h÷u h×nh ®−îc tµi trî, biÕu, tÆngtÝnh vµo nguyªn gi¸, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 5. Tr−êng hîp TSC§ h÷u h×nh tù chÕ: - Khi sö dông s¶n phÈm do doanh nghiÖp tù chÕ t¹o ®Ó chuyÓn thµnh TSC§ h÷uh×nh sö dông cho SXKD, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm (NÕu xuÊt kho ra sö dông) Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (NÕu s¶n xuÊt xong ®−a vµo sö dông ngay, kh«ng qua kho). 154
  • 155. §ång thêi ghi t¨ng TSC§ h÷u h×nh: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Doanh thu lµ chi phÝ s¶n xuÊt thùc tÕ s¶n phÈm). - Chi phÝ l¾p ®Æt, ch¹y thö,... liªn quan ®Õn TSC§ h÷u h×nh, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 6. Tr−êng hîp TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi: 6.1. TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi víi TSC§ h÷u h×nh t−¬ng tù: KhinhËn TSC§ h÷u h×nh t−¬ng tù do trao ®æi vµ ®−a vµo sö dông ngay cho SXKD, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh nhËn vÒ ghi theo gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· khÊu hao cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ cña TSC§ h÷u h×nh ®−a ®i trao ®æi) 6.2. TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi víi TSC§ h÷u h×nh kh«ng t−¬ng tù: - Khi giao TSC§ h÷u h×nh cho bªn trao ®æi, ghi: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ h÷u h×nh ®−a ®i trao ®æi) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· khÊu hao) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ghi t¨ng thu nhËp do trao ®æi TSC§: Nî TK 131- Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (TK 33311) (NÕu cã). - Khi nhËn ®−îc TSC§ h÷u h×nh do trao ®æi, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ nhËn ®−îc do trao ®æi) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n). - Tr−êng hîp ph¶i thu thªm tiÒn do gi¸ trÞ cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi lín h¬n gi¸ trÞcña TSC§ nhËn ®−îc do trao ®æi, khi nhËn ®−îc tiÒn cña bªn cã TSC§ trao ®æi, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn ®· thu thªm) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 155
  • 156. - Tr−êng hîp ph¶i tr¶ thªm tiÒn do gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi nhá h¬ngi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ nhËn ®−îc do trao ®æi, khi tr¶ tiÒn cho bªn cã TSC§ trao ®æi, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã c¸c TK 111, 112,... 7. Tr−êng hîp mua TSC§ h÷u h×nh lµ nhµ cöa, vËt kiÕn tróc g¾n liÒn víi quyÒn södông ®Êt, ®−a vµo sö dông ngay cho ho¹t ®éng SXKD, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ - chi tiÕt nhµ cöa, vËt kiÕn tróc) Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ - chi tiÕt quyÒn sö dông ®Êt) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 8. Tr−êng hîp TSC§ h÷u h×nh t¨ng do ®Çu t− XDCB hoµn thµnh: 8.1. Tr−êng hîp qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB ®−îc h¹ch to¸n trªn cïng hÖ thèng sæ kÕto¸n cña ®¬n vÞ: - Khi c«ng t¸c XDCB hoµn thµnh nghiÖm thu, bµn giao ®−a tµi s¶n vµo sö dông chos¶n xuÊt, kinh doanh, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang. - NÕu tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− kh«ng tháa m·n c¸c tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§h÷u h×nh theo quy ®Þnh cña chuÈn mùc kÕ to¸n TSC§ h÷u h×nh, ghi: Nî c¸c TK 152, 153 (NÕu lµ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô nhËp kho) Cã TK 241 - XDCB dë dang. - NÕu doanh nghiÖp sö dông nguån vèn ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n hoÆc c¸c quüdoanh nghiÖp ®Ó ®Çu t− XDCB, kÕ to¸n ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh, gi¶m nguånvèn ®Çu t− XDCB vµ c¸c quü doanh nghiÖp khi quyÕt to¸n ®−îc duyÖt. 8.2. Tr−êng hîp qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB kh«ng h¹ch to¸n trªn cïng hÖ thèng sæ kÕto¸n cña ®¬n vÞ (§¬n vÞ chñ ®Çu t− cã tæ chøc kÕ to¸n riªng ®Ó theo dâi qu¸ tr×nh ®Çu t−XDCB): Khi doanh nghiÖp nhËn bµn giao TSC§ lµ s¶n phÈm ®Çu t− XDCB hoµn thµnh vµnguån vèn h×nh thµnh TSC§ (KÓ c¶ bµn giao kho¶n vay ®Çu t− XDCB), ghi: Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu ®−îc khÊu trõ) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (PhÇn vèn chñ së h÷u) Cã TK 341 - Vay dµi h¹n (PhÇn vèn vay c¸c tæ chøc tÝn dông); hoÆc Cã TK 343 - Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh (PhÇn vèn vay trùc tiÕp do ph¸t hµnh tr¸i 156
  • 157. phiÕu) Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (PhÇn vèn ®¬n vÞ cÊp trªn giao). - §èi víi doanh nghiÖp Nhµ n−íc, nÕu TSC§ (§Çu t− qua nhiÒu n¨m) ®−îc nghiÖmthu, bµn giao theo gi¸ trÞ ë thêi ®iÓm bµn giao c«ng tr×nh (Theo gi¸ trÞ phª duyÖt cña cÊpcã thÈm quyÒn), ghi: Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ ®−îc duyÖt) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã). Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (PhÇn vèn chñ së h÷u) Cã TK 341 - Vay dµi h¹n Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé. Bµn giao TSC§ hoµn thµnh qua ®Çu t−, ®ång thêi víi viÖc bµn giao c¸c kho¶n vaydµi h¹n, hoÆc nî dµi h¹n ®Ó h×nh thµnh TSC§ ®ã. 9. Tr−êng hîp c«ng tr×nh hoÆc h¹ng môc c«ng tr×nh XDCB hoµn thµnh ®· bµn giao®−a vµo sö dông, nh−ng ch−a ®−îc duyÖt quyÕt to¸n vèn ®Çu t−, th× doanh nghiÖp c¨n cøvµo chi phÝ ®Çu t− XDCB thùc tÕ, t¹m tÝnh nguyªn gi¸ ®Ó h¹ch to¸n t¨ng TSC§ (§Ó cã c¬së tÝnh vµ trÝch khÊu hao TSC§ ®−a vµo sö dông). Sau khi quyÕt to¸n vèn ®Çu t− XDCB®−îc duyÖt, nÕu cã chªnh lÖch so víi gi¸ trÞ TSC§ ®· t¹m tÝnh th× kÕ to¸n thùc hiÖn ®iÒuchØnh t¨ng, gi¶m sè chªnh lÖch. 10. Tr−êng hîp nhËn vèn gãp liªn doanh cña c¸c ®¬n vÞ kh¸c b»ng TSC§ h÷u h×nh,c¨n cø gi¸ trÞ TSC§ ®−îc c¸c bªn liªn doanh chÊp thuËn, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 11. TSC§ nhËn ®−îc do ®iÒu ®éng néi bé Tæng c«ng ty (Kh«ng ph¶i thanh to¸n tiÒn), ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Gi¸ trÞ cßn l¹i). 12. Tr−êng hîp dïng kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®Ó ®Çu t−, mua s¾m TSC§, khiTSC§ mua s¾m, ®Çu t− hoµn thµnh ®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã c¸c TK 111, 112 Cã TK 241 - XDCB dë dang Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612). 157
  • 158. §ång thêi ghi t¨ng nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§. NÕu rót dù to¸n mua TSC§, ®ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 008 - Dù to¸n chi sùnghiÖp, dù ¸n. 13. Tr−êng hîp ®Çu t−, mua s¾m TSC§ b»ng quü phóc lîi, khi hoµn thµnh ®−a vµosö dông cho ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi, ghi: Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 331, 341,... - §ång thêi kÕt chuyÓn gi¶m quü phóc lîi, ghi: Nî TK 4312 - Quü phóc lîi Cã TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§. 14. Chi phÝ ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu liªn quan ®Õn TSC§ h÷u h×nh nh− söach÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp: Khi ph¸t sinh chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp TSC§ h÷u h×nh sau khi ghi nhËnban ®Çu, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 112, 152, 331, 334,... - Khi c«ng viÖc söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp TSC§ hoµn thµnh ®−a vµo sö dông: + NÕu tháa m·n c¸c ®iÒu kiÖn ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang. + NÕu kh«ng tháa m·n c¸c ®iÒu kiÖn ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (NÕu gi¸ trÞ nhá) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu gi¸ trÞ lín ph¶i ph©n bæ dÇn) Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang. II. KÕ to¸n gi¶m TSC§ h÷u h×nh Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh cña ®¬n vÞ gi¶m, do nh−îng b¸n, thanh lý, mÊt m¸t, ph¸thiÖn thiÕu khi kiÓm kª, ®em gãp vèn liªn doanh, ®iÒu chuyÓn cho ®¬n vÞ kh¸c, th¸o dìmét hoÆc mét sè bé phËn... Trong mäi tr−êng hîp gi¶m TSC§ h÷u h×nh, kÕ to¸n ph¶i lµm®Çy ®ñ thñ tôc, x¸c ®Þnh ®óng nh÷ng kho¶n thiÖt h¹i vµ thu nhËp (nÕu cã). C¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ghi sæ theo tõng tr−êng hîp cô thÓ nh− sau: 158
  • 159. 1. Tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, dïng cho ho¹t®éng sù nghiÖp, dù ¸n: TSC§ nh−îng b¸n th−êng lµ nh÷ng TSC§ kh«ng cÇn dïng hoÆc xÐt thÊy sö dôngkh«ng cã hiÖu qu¶. Khi nh−îng b¸n TSC§ h÷u h×nh ph¶i lµm ®Çy ®ñ c¸c thñ tôc cÇnthiÕt (LËp Héi ®ång x¸c ®Þnh gi¸, th«ng b¸o c«ng khai vµ tæ chøc ®Êu gi¸, cã hîp ®ångmua b¸n, biªn b¶n giao nhËn TSC§...). C¨n cø vµo biªn b¶n giao nhËn TSC§ vµ c¸cchøng tõ liªn quan ®Õn nh−îng b¸n TSC§: 1.1. Tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh: - NÕu doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, sè thu vÒnh−îng b¸n TSC§, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 3331 - ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ph¶i nép (33311) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT). - NÕu doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, sè tiÒn thu vÒnh−îng b¸n TSC§, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Tæng gi¸ thanh to¸n). - C¨n cø Biªn b¶n giao nhËn TSC§ ®Ó ghi gi¶m TSC§ ®· nh−îng b¸n: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141) (Gi¸ trÞ ®· hao mßn) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). - C¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn nh−îng b¸n TSC§ ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn NîTK 811 "Chi phÝ kh¸c". 1.2. Tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§ h÷u h×nh dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n: - C¨n cø Biªn b¶n giao nhËn TSC§ ®Ó ghi gi¶m TSC§ ®· nh−îng b¸n: Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· hao mßn) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh nguyªn gi¸). Sè tiÒn thu, chi liªn quan ®Õn nh−îng b¸n TSC§ h÷u h×nh ghi vµo c¸c tµi kho¶nliªn quan theo quy ®Þnh cña c¬ quan cã thÈm quyÒn. 1.3. Tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§ h÷u h×nh dïng vµo ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi: - C¨n cø Biªn b¶n giao nhËn TSC§ ®Ó ghi gi¶m TSC§ nh−îng b¸n, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4313) (Gi¸ trÞ cßn l¹i) 159
  • 160. Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· hao mßn) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). - §ång thêi ph¶n ¸nh sè thu vÒ nh−îng b¸n TSC§, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331) (NÕu cã) - Ph¶n ¸nh sè chi vÒ nh−îng b¸n TSC§, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312) Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Tr−êng hîp thanh lý TSC§: TSC§ thanh lý lµ nh÷ng TSC§ h− háng kh«ng thÓ tiÕp tôc sö dông ®−îc, nh÷ngTSC§ l¹c hËu vÒ kü thuËt hoÆc kh«ng phï hîp víi yªu cÇu s¶n xuÊt, kinh doanh. Khi cãTSC§ thanh lý, ®¬n vÞ ph¶i ra quyÕt ®Þnh thanh lý, thµnh lËp Héi ®ång thanh lý TSC§.Héi ®ång thanh lý TSC§ cã nhiÖm vô tæ chøc thùc hiÖn viÖc thanh lý TSC§ theo ®óngtr×nh tù, thñ tôc quy ®Þnh trong chÕ ®é qu¶n lý tµi chÝnh vµ lËp “Biªn b¶n thanh lýTSC§” theo mÉu quy ®Þnh. Biªn b¶n ®−îc lËp thµnh 2 b¶n, 1 b¶n chuyÓn cho phßng kÕto¸n ®Ó theo dâi ghi sæ, 1 b¶n giao cho ®¬n vÞ qu¶n lý, sö dông TSC§. C¨n cø vµo Biªn b¶n thanh lý vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan ®Õn c¸c kho¶n thu, chithanh lý TSC§,... kÕ to¸n ghi sæ nh− tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§. 3. Gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng TSC§ h÷u h×nh: 3.1. Khi gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng tµi s¶n cè ®Þnh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh ®¸nh gi¸) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Sè khÊu hao ®· trÝch) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ sÏ ®−îc ho·n l¹i phÇn chªnh lÖch t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh). 3.2. §Þnh kú, c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña tµi s¶n cè ®Þnh mµ c¬ sëkinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, kÕ to¸n ph©n bæ doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thunhËp kh¸c trong kú, ghi: 160
  • 161. Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®em ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn doanh thu ch−a thùc hiÖn ®−îc ph©n bæ trong kú). 4. KÕ to¸n TSC§ h÷u h×nh ph¸t hiÖn thõa, thiÕu: Mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa hoÆc thiÕu TSC§ ®Òu ph¶i truy t×m nguyªn nh©n.C¨n cø vµo "Biªn b¶n kiÓm kª TSC§" vµ kÕt luËn cña Héi ®ång kiÓm kª ®Ó h¹ch to¸nchÝnh x¸c, kÞp thêi, theo tõng nguyªn nh©n cô thÓ: 4.1. TSC§ ph¸t hiÖn thõa: - NÕu TSC§ ph¸t hiÖn thõa do ®Ó ngoµi sæ s¸ch (ch−a ghi sæ), kÕ to¸n ph¶i c¨n cø vµohå s¬ TSC§ ®Ó ghi t¨ng TSC§ theo tõng tr−êng hîp cô thÓ, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã c¸c TK 241, 331, 338, 411,... NÕu TSC§ thõa ®ang sö dông th× ngoµi nghiÖp vô ghi t¨ng TSC§ h÷u h×nh, ph¶ic¨n cø vµo nguyªn gi¸ vµ tû lÖ khÊu hao ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hao mßn lµm c¨n cø tÝnh,trÝch bæ sung khÊu hao TSC§ hoÆc trÝch bæ sung hao mßn ®èi víi TSC§ dïng cho ho¹t®éng phóc lîi, sù nghiÖp, dù ¸n, ghi: Nî c¸c TK Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh (TSC§ dïng cho SXKD) Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (TSC§ dïng cho môc ®Ých phóc lîi) Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141). - NÕu TSC§ ph¸t hiÖn thõa ®−îc x¸c ®Þnh lµ TSC§ cña ®¬n vÞ kh¸c th× ph¶i b¸ongay cho ®¬n vÞ chñ tµi s¶n ®ã biÕt. NÕu kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc ®¬n vÞ chñ tµi s¶n th× ph¶ib¸o ngay cho c¬ quan cÊp trªn vµ c¬ quan tµi chÝnh cïng cÊp (nÕu lµ DNNN) biÕt ®Ó xölý. Trong thêi gian chê xö lý, kÕ to¸n ph¶i c¨n cø vµo tµi liÖu kiÓm kª, t¹m thêi ph¶n ¸nhvµo Tµi kho¶n 002 "VËt t−, hµng hãa nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ngC©n ®èi kÕ to¸n) ®Ó theo dâi gi÷ hé. 4.2. TSC§ ph¸t hiÖn thiÕu ph¶i ®−îc truy cøu nguyªn nh©n, x¸c ®Þnh ng−êi chÞutr¸ch nhiÖm vµ xö lý theo chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh. - Tr−êng hîp cã quyÕt ®Þnh xö lý ngay: C¨n cø "Biªn b¶n xö lý TSC§ thiÕu ®· ®−îcduyÖt vµ hå s¬ TSC§, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh chÝnh x¸c nguyªn gi¸, gi¸ trÞ hao mßn cñaTSC§ ®ã lµm c¨n cø ghi gi¶m TSC§ vµ xö lý vËt chÊt phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§. Tïythuéc vµo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi: + §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) 161
  • 162. Nî c¸c TK 111, 334, 138 (1388) (NÕu ng−êi cã lçi ph¶i båi th−êng)Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (NÕu ®−îc phÐp ghi gi¶m vèn)Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (NÕu doanh nghiÖp chÞu tæn thÊt) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh.+ §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n:a) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§, ghi:Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).b) §èi víi phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu ph¶i thu håi theo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi:Nî TK 111 - TiÒn mÆt (NÕu thu tiÒn)Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo l−¬ng cña ng−êi lao ®éng) Cã c¸c TK liªn quan (Tïy theo quyÕt ®Þnh xö lý).+ §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi:a) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§, ghi:Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn)Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).b) §èi víi phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu ph¶i thu håi theo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi:Nî TK 111 - TiÒn mÆt (NÕu thu tiÒn).Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo l−¬ng cña ng−êi lao ®éng) Cã TK 4312 - Quü phóc lîi.- Tr−êng hîp TSC§ thiÕu ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n chê xö lý:+ §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh:a) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§. PhÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu, ghi:Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141) (Gi¸ trÞ hao mßn)Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸).b) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu, ghi:Nî TK 111 - TiÒn mÆt (TiÒn båi th−êng)Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (NÕu ng−êi cã lçi ph¶i båi th−êng)Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo l−¬ng cña ng−êi lao ®éng) 162
  • 163. Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (NÕu ®−îc phÐp ghi gi¶m vèn) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (NÕu doanh nghiÖp chÞu tæn thÊt) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381). + §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n: a) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ph¶n ¸nh phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu vµo TK 1381 "Tµi s¶nthiÕu chê xö lý", ghi: Nî TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c. b) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý thu båi th−êng phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 334,... Cã TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý. §ång thêi ph¶n ¸nh sè thu båi th−êng phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu vµo c¸ctµi kho¶n liªn quan theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan cã thÈm quyÒn: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c Cã c¸c TK liªn quan (TK 333, 461,...). + §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi: (1) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ph¶n ¸nh phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu vµo TK 1381 "Tµi s¶nthiÕu chê xö lý", ghi: Nî TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý Cã TK 4312 - Quü phóc lîi. (2) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý thu båi th−êng phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 334,... Cã TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý. 5. §èi víi TSC§ h÷u h×nh dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh, nÕu kh«ng ®ñ tiªu chuÈn 163
  • 164. ghi nhËn theo quy ®Þnh ph¶i chuyÓn thµnh c«ng cô, dông cô ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (NÕu gi¸ trÞ cßn l¹i nhá) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu gi¸ trÞ cßn l¹i lín ph¶i ph©n bæ dÇn) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§). 6. KÕ to¸n giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i TSC§ h÷u h×nh lµ thuª ho¹t ®éng (Xem quy®Þnh ë TK 811 hoÆc 711). 164
  • 165. Tµi Kho¶n 212 Tµi S¶n Cè §Þnh THU£ Tµi ChÝnh Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶mcña toµn bé TSC§ thuª tµi chÝnh cña doanh nghiÖp. - Thuª tµi chÝnh: Lµ thuª tµi s¶n mµ bªn cho thuª cã sù chuyÓn giao phÇn lín rñi rovµ lîi Ých g¾n liÒn víi quyÒn së h÷u tµi s¶n cho bªn thuª. QuyÒn së h÷u tµi s¶n cã thÓchuyÓn giao vµo cuèi thêi h¹n thuª. - §iÒu kiÖn ph©n lo¹i thuª tµi s¶n lµ thuª tµi chÝnh: Mét hîp ®ång thuª tµi chÝnhph¶i tháa m·n 1 trong n¨m (5) ®iÒu kiÖn sau: + Bªn cho thuª chuyÓn giao quyÒn së h÷u tµi s¶n cho bªn thuª khi hÕt thêi h¹n thuª; + T¹i thêi ®iÓm khëi ®Çu thuª tµi s¶n, bªn thuª cã quyÒn lùa chän mua l¹i tµis¶n thuª víi møc gi¸ −íc tÝnh thÊp h¬n gi¸ trÞ hîp lý vµo cuèi thêi h¹n thuª; + Thêi h¹n thuª tµi s¶n tèi thiÓu ph¶i chiÕm phÇn lín thêi gian sö dông kinh tÕ cñatµi s¶n cho dï kh«ng cã sù chuyÓn giao quyÒn së h÷u; + T¹i thêi ®iÓm khëi ®Çu thuª tµi s¶n, gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒnthuª tèi thiÓu chiÕm phÇn lín (t−¬ng ®−¬ng) gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª; + Tµi s¶n thuª thuéc lo¹i chuyªn dïng mµ chØ cã bªn thuª cã kh¶ n¨ng sö dôngkh«ng cÇn cã sù thay ®æi, söa ch÷a lín nµo. - Hîp ®ång thuª tµi s¶n ®−îc coi lµ hîp ®ång thuª tµi chÝnh nÕu tháa m·n Ýt nhÊtmét trong ba (3) ®iÒu kiÖn sau: + NÕu bªn thuª hñy hîp ®ång vµ ®Òn bï tæn thÊt ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc hñyhîp ®ång cho bªn cho thuª; + Thu nhËp hoÆc tæn thÊt do sù thay ®æi gi¸ trÞ hîp lý cña gi¸ trÞ cßn l¹i cña tµi s¶nthuª g¾n víi bªn thuª; + Bªn thuª cã kh¶ n¨ng tiÕp tôc thuª l¹i tµi s¶n sau khi hÕt h¹n hîp ®ång thuª víitiÒn thuª thÊp h¬n gi¸ thuª thÞ tr−êng. Riªng tr−êng hîp thuª tµi s¶n lµ quyÒn sö dông ®Êt th× th−êng ®−îc ph©n lo¹i lµthuª ho¹t ®éng. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. Tµi kho¶n nµy dïng cho doanh nghiÖp thuª h¹ch to¸n nguyªn gi¸ cña TSC§ 165
  • 166. thuª tµi chÝnh. §©y lµ nh÷ng TSC§ ch−a thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp nh−ngdoanh nghiÖp cã nghÜa vô vµ tr¸ch nhiÖm ph¸p lý qu¶n lý vµ sö dông nh− tµi s¶n cñadoanh nghiÖp. Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh ®−îc ghi nhËn b»ng gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶nthuª hoÆc lµ gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu (tr−êng hîp gi¸ trÞhîp lý cao h¬n gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu) céng víi c¸c chiphÝ trùc tiÕp ph¸t sinh ban ®Çu liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh. Khi tÝnh gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu cho viÖc thuª tµis¶n, doanh nghiÖp cã thÓ sö dông tû lÖ l·i suÊt ngÇm ®Þnh, tû lÖ l·i suÊt ®−îc ghi tronghîp ®ång thuª hoÆc tû lÖ l·i suÊt biªn ®i vay cña bªn thuª. Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh kh«ng bao gåm sè thuÕ GTGT bªn cho thuª ®·tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª (Sè thuÕ nµy bªn thuª sÏ ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho thuª,kÓ c¶ tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vôthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ vµ tr−êng hîpTSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp). 2. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n nµy gi¸ trÞ cña TSC§ thuª ho¹t ®éng. 3. Bªn thuª cã tr¸ch nhiÖm tÝnh, trÝch khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt,kinh doanh theo ®Þnh kú trªn c¬ së ¸p dông chÝnh s¸ch khÊu hao nhÊt qu¸n víi chÝnh s¸chkhÊu hao cña tµi s¶n cïng lo¹i thuéc së h÷u cña m×nh. NÕu kh«ng ch¾c ch¾n lµ bªn thuª sÏ cã quyÒn së h÷u tµi s¶n thuª khi hÕt h¹n hîp®ång thuª th× tµi s¶n thuª sÏ ®−îc khÊu hao theo thêi h¹n thuª nÕu thêi h¹n thuª ng¾nh¬n thêi gian sö dông h÷u Ých cña tµi s¶n thuª. 4. Sè thuÕ GTGT bªn thuª ph¶i tr¶ cho bªn cho thuª theo ®Þnh kú nhËn ®−îc hãa®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi chÝnh vµ ®−îc h¹ch to¸n nh− sau: - Tr−êng hîp thuª tµi chÝnh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞuthuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ th× sè thuÕ GTGT ph¶i tr¶ tõng kú®−îc ghi vµo bªn Nî TK 133 "ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ" (1332); - Tr−êng hîp thuª tµi chÝnh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng kh«ngchÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× sè thuÕ GTGTph¶i tr¶ tõng kú ®−îc ghi vµo chi phÝ SXKD trong kú. 5. Tµi kho¶n 212 ®−îc më chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng lo¹i, tõng TSC§ ®i thuª. KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 212 - TSC§ THU£ Tµi ChÝnh Bªn Nî: Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh t¨ng. Bªn Cã: 166
  • 167. Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh gi¶m do chuyÓn tr¶ l¹i cho bªn cho thuª khihÕt h¹n hîp ®ång hoÆc mua l¹i thµnh TSC§ cña doanh nghiÖp. Sè d− bªn Nî: Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh hiÖn cã. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Khi ph¸t sinh chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn tµi s¶n thuª tµi chÝnh tr−íc khinhËn tµi s¶n thuª nh−: Chi phÝ ®µm ph¸n, ký kÕt hîp ®ång..., ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Khi chi tiÒn øng tr−íc kho¶n tiÒn thuª tµi chÝnh hoÆc ký quü ®¶m b¶o viÖc thuªtµi s¶n, ghi: Nî TK 342 - Nî dµi h¹n (Sè tiÒn thuª tr¶ tr−íc - nÕu cã) Nî TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n Cã c¸c TK 111, 112,... 3. Tr−êng hîp nî gèc ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕGTGT mµ bªn cho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª. 3.1. Khi nhËn TSC§ thuª tµi chÝnh, kÕ to¸n c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi s¶n vµ c¸cchøng tõ cã liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ thuª tµi chÝnh theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT®Çu vµo, ghi: Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 342 - Nî dµi h¹n (Gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª trõ (-) Sè nî gèc ph¶i tr¶ kú nµy) Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Sè nî gèc ph¶i tr¶ kú nµy). 3.2. Chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh ®−îc ghi nhËnvµo nguyªn gi¸ TSC§ thuª tµi chÝnh, ghi: Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n, hoÆc Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè chi phÝ trùc tiÕp liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª ph¸t sinh khi nhËn tµi s¶n thuª tµi chÝnh). 3.3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi s¶n x¸c ®Þnh sè nî gèc thuªtµi chÝnh ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo, ghi: 167
  • 168. Nî TK 342 - Nî dµi h¹n Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. 3.4. §Þnh kú, nhËn ®−îc hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi chÝnh: a) Tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµnghãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ: - Khi xuÊt tiÒn tr¶ nî gèc, tiÒn l·i thuª vµ thuÕ GTGT cho ®¬n vÞ cho thuª, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª tr¶ kú nµy) Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Nî gèc tr¶ kú nµy) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112,... - Khi nhËn ®−îc hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi s¶n nh÷ng doanh nghiÖp ch−atr¶ tiÒn ngay, c¨n cø vµo hãa ®¬n ph¶n ¸nh sè nî ph¶i tr¶ l·i thuª tµi chÝnh vµ sè thuÕGTGT vµo TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. b) Tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞchvô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸ptrùc tiÕp: - Khi xuÊt tiÒn tr¶ nî gèc, tiÒn l·i thuª vµ thuÕ GTGT cho ®¬n vÞ cho thuª, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª tr¶ kú nµy) Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Nî gèc tr¶ kú nµy) Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (Sè thuÕ GTGT tr¶ kú nµy) Cã c¸c TK 111, 112,... - Khi nhËn ®−îc hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi chÝnh nh−ng doanh nghiÖp ch−a tr¶tiÒn ngay, c¨n cø vµo hãa ®¬n ph¶n ¸nh sè nî ph¶i tr¶ l·i thuª tµi chÝnh vµ sè thuÕ GTGTph¶i tr¶ vµo TK 315 “Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶”, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª ph¶i tr¶ kú nµy) Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (Sè thuÕ GTGT ph¶i tr¶ kú nµy) Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. 4. Tr−êng hîp nî gèc ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh theo gi¸ mua cã thuÕGTGT mµ bªn cho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª: 4.1. Khi nhËn TSC§ thuª tµi chÝnh bªn ®i thuª nhËn nî c¶ sè thuÕ GTGT do bªncho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª mµ bªn thuª ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho thuª, 168
  • 169. kÕ to¸n c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi chÝnh vµ c¸c chøng tõ liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ trÞTSC§ thuª tµi chÝnh theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho thuª, ghi: Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo cña TSC§ thuª tµi chÝnh) Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Sè nî ph¶i tr¶ kú nµy cã c¶ thuÕ GTGT) Cã TK 342 - Nî dµi h¹n (Gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª trõ (-) Sè nî ph¶i tr¶ kú nµy céng (+) Sè thuÕ GTGT bªn thuª cßn ph¶i tr¶ dÇn trong suèt thêi h¹n thuª). 4.2. Chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu ®−îc ghi nhËn vµo nguyªn gi¸ TSC§ thuª tµi chÝnh, ghi: Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112,... (Chi phÝ trùc tiÕp ph¸t sinh liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh khi nhËn tµi s¶n thuª tµi chÝnh). 4.3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh sè nî gècthuª tµi chÝnh ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo, ghi: Nî TK 342 - Nî dµi h¹n Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. 4.4. §Þnh kú, ph¶n ¸nh viÖc thanh to¸n tiÒn thuª tµi s¶n: - Khi xuÊt tiÒn tr¶ nî gèc vµ tiÒn l·i thuª tµi s¶n cho ®¬n vÞ cho thuª, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª tr¶ kú nµy) Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Nî gèc tr¶ kú nµy cã c¶ thuÕ GTGT) Cã c¸c TK 111, 112,... - C¨n cø vµo hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i thanhto¸n cho bªn cho thuª trong kú: + Tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞchvô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c. + Tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞchvô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸ptrùc tiÕp, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c - Khi nhËn ®−îc hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi chÝnh nh−ng doanh nghiÖp ch−a 169
  • 170. tr¶ tiÒn ngay, c¨n cø vµo hãa ®¬n ph¶n ¸nh sè l·i thuª tµi chÝnh ph¶i tr¶ kú nµy vµo TK315 “Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶”, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (TiÒn l·i thuª ph¶i tr¶ kú nµy). - §ång thêi, c¨n cø hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶ihoµn l¹i cho bªn cho thuª trong kú gièng nh− tr−êng hîp xuÊt tiÒn tr¶ nî khi nhËn ®−îchãa ®¬n. 5. Khi tr¶ phÝ cam kÕt sö dông vèn ph¶i tr¶ cho bªn cho thuª tµi s¶n, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh. Cã c¸c TK 111, 112,... 6. Khi tr¶ l¹i TSC§ thuª tµi chÝnh theo quy ®Þnh cña hîp ®ång thuª cho bªn chothuª, kÕ to¸n ghi gi¶m gi¸ trÞ TSC§ thuª tµi chÝnh, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2142) Cã TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh. 7. Tr−êng hîp trong hîp ®ång thuª tµi s¶n quy ®Þnh bªn ®i thuª chØ thuª hÕt métphÇn gi¸ trÞ tµi s¶n, sau ®ã mua l¹i th× khi nhËn chuyÓn giao quyÒn së h÷u tµi s¶n, kÕto¸n ghi gi¶m TSC§ thuª tµi chÝnh vµ ghi t¨ng TSC§ h÷u h×nh thuéc së h÷u cña doanhnghiÖp. Khi chuyÓn tõ tµi s¶n thuª tµi chÝnh sang tµi s¶n thuéc së h÷u cña doanhnghiÖp, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thuª tµi chÝnh) Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn ph¶i tr¶ thªm). §ång thêi chuyÓn gi¸ trÞ hao mßn, ghi: Nî TK 2142 - Hao mßn TSC§ thuª tµi chÝnh Cã TK 2141 - Hao mßn TSC§ h÷u h×nh. 8. KÕ to¸n giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i tµi s¶n lµ thuª tµi chÝnh: 8.1. Tr−êng hîp giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i víi gi¸ b¸n tµi s¶n cao h¬n gi¸ trÞ cßn l¹icña TSC§: - KÕ to¸n giao dÞch b¸n (Xem nghiÖp vô 7.3 - Tµi kho¶n 711) C¸c bót to¸n ghi nhËn tµi s¶n thuª vµ nî ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh, tr¶ tiÒn thuªtõng kú thùc hiÖn theo nghiÖp vô 3 vµ nghiÖp vô 4 cña TK 212). - §Þnh kú, kÕ to¸n tÝnh, trÝch khÊu hao TSC§ thuª tµi chÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt,kinh doanh, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 2142 - Hao mßn TSC§ thuª tµi chÝnh. 170
  • 171. - §Þnh kú, kÕt chuyÓn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸nvµ thuª l¹i ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú phï hîp víi thêi gian thuª tµis¶n, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã c¸c TK 623, 627, 641, 642,... 8.2. Tr−êng hîp giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i víi gi¸ thÊp h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§: - KÕ to¸n giao dÞch b¸n (Xem nghiÖp vô 7.2 - Tµi kho¶n 711) - C¸c bót to¸n ghi nhËn tµi s¶n thuª vµ nî ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh, tr¶ tiÒn thuªtõng kú thùc hiÖn theo nghiÖp vô 3 vµ nghiÖp vô 4 cña TK 212). - §Þnh kú, kÕt chuyÓn sè chªnh lÖch nhá h¬n (lç) gi÷a gi¸ b¸n vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cñaTSC§ b¸n vµ thuª l¹i ghi t¨ng chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 171
  • 172. tµi kho¶n 213 tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶mTSC§ v« h×nh cña doanh nghiÖp. TSC§ v« h×nh lµ tµi s¶n kh«ng cã h×nh th¸i vËt chÊt, nh−ng x¸c ®Þnh ®−îc gi¸ trÞvµ do doanh nghiÖp n¾m gi÷, sö dông trong SXKD, cung cÊp dÞch vô hoÆc cho c¸c ®èit−îng kh¸c thuª, phï hîp víi tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§ v« h×nh. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Nguyªn gi¸ cña TSC§ v« h×nh lµ toµn bé c¸c chi phÝ mµ doanh nghiÖp ph¶i bá ra®Ó cã ®−îc TSC§ v« h×nh tÝnh ®Õn thêi ®iÓm ®−a tµi s¶n ®ã vµo sö dông theo dù kiÕn. - Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh mua riªng biÖt, bao gåm gi¸ mua (trõ (-) c¸c kho¶n ®−îcchiÕt khÊu th−¬ng m¹i hoÆc gi¶m gi¸), c¸c kho¶n thuÕ (kh«ng bao gåm c¸c kho¶n thuÕ ®−îchoµn l¹i) vµ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc ®−a tµi s¶n vµo sö dông theo dù tÝnh; - Tr−êng hîp TSC§ v« h×nh mua s¾m ®−îc thanh to¸n theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶gãp, nguyªn gi¸ cña TSC§ v« h×nh ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay t¹i thêi ®iÓmmua. Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua tr¶ chËm vµ gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®−îc h¹ch to¸n vµochi phÝ SXKD theo kú h¹n thanh to¸n, trõ khi sè chªnh lÖch ®ã ®−îc tÝnh vµo nguyªn gi¸TSC§ v« h×nh (vèn hãa) theo quy ®Þnh cña chuÈn mùc kÕ to¸n “Chi phÝ ®i vay”; - TSC§ v« h×nh h×nh thµnh tõ viÖc trao ®æi, thanh to¸n b»ng chøng tõ liªn quan®Õn quyÒn së h÷u vèn cña ®¬n vÞ, th× nguyªn gi¸ cña nã lµ gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c chøng tõ®−îc ph¸t hµnh liªn quan ®Õn quyÒn së h÷u vèn cña ®¬n vÞ; - Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt cã thêi h¹n: Lµ gi¸ trÞ quyÒn södông ®Êt khi doanh nghiÖp ®i thuª ®Êt tr¶ tiÒn thuª 1 lÇn cho nhiÒu n¨m vµ ®−îc cÊpgiÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt hoÆc sè tiÒn ®· tr¶ khi nhËn chuyÓn nh−îng quyÒnsö dông ®Êt hîp ph¸p, hoÆc gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt nhËn vèn gãp; - Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt kh«ng cã thêi h¹n lµ sè tiÒn ®· tr¶khi chuyÓn nh−îng quyÒn sö dông ®Êt hîp ph¸p (gåm chi phÝ ®· tr¶ cho tæ chøc, c¸ nh©nchuyÓn nh−îng hoÆc chi phÝ ®Òn bï, gi¶i phãng mÆt b»ng, san lÊp mÆt b»ng, lÖ phÝ tr−ícb¹...). - Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh ®−îc Nhµ n−íc cÊp hoÆc ®−îc tÆng, biÕu, ®−îc x¸c ®Þnhtheo gi¸ trÞ hîp lý ban ®Çu céng (+) C¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc ®−a tµi s¶nvµo sö dông theo dù tÝnh. 2. Toµn bé chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh liªn quan ®Õn giai ®o¹n triÓn khai ®−îc tËp hîpvµo chi phÝ SXKD trong kú. Tõ thêi ®iÓm xÐt thÊy kÕt qu¶ triÓn khai tháa m·n ®−îc ®ÞnhnghÜa vµ tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§ v« h×nh quy ®Þnh ë ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 04 “TSC§ 172
  • 173. v« h×nh” th× c¸c chi phÝ giai ®o¹n triÓn khai ®−îc tËp hîp vµo TK 241 “X©y dùng c¬ b¶ndë dang” (2412). Khi kÕt thóc giai ®o¹n triÓn khai c¸c chi phÝ h×nh thµnh nguyªn gi¸TSC§ v« h×nh trong giai ®o¹n triÓn khai ph¶i ®−îc kÕt chuyÓn vµo bªn Nî Tµi kho¶n 213“TSC§ v« h×nh”. 3. Trong qu¸ tr×nh sö dông ph¶i tiÕn hµnh trÝch khÊu hao TSC§ v« h×nh vµo chiphÝ SXKD theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n TSC§ v« h×nh. Riªng ®èi víi TSC§ lµquyÒn sö dông ®Êt th× chØ tÝnh khÊu hao ®èi víi nh÷ng TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dôngcã thêi h¹n. 4. Chi phÝ liªn quan ®Õn TSC§ v« h×nh ph¸t sinh sau khi ghi nhËn ban ®Çu ph¶i®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú, trõ khi tháa m·n ®ång thêi 2®iÒu kiÖn sau th× ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh: - Chi phÝ ph¸t sinh cã kh¶ n¨ng lµm cho TSC§ v« h×nh t¹o ra lîi Ých kinh tÕ trongt−¬ng lai nhiÒu h¬n møc ho¹t ®éng ®−îc ®¸nh gi¸ ban ®Çu; - Chi phÝ ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ch¾c ch¾n vµ g¾n liÒn víi TSC§ v« h×nh cô thÓ. 5. Chi phÝ ph¸t sinh ®em l¹i lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai cho doanh nghiÖp gåm:chi phÝ thµnh lËp doanh nghiÖp, chi phÝ ®µo t¹o nh©n viªn, chi phÝ qu¶ng c¸o ph¸t sinhtrong giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp míi thµnh lËp, chi phÝ cho giai ®o¹nnghiªn cøu, chi phÝ chuyÓn dÞch ®Þa ®iÓm ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ SXKD trong kú hoÆc®−îc ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ SXKD trong thêi gian tèi ®a kh«ng qu¸ 3 n¨m. 6. Chi phÝ liªn quan ®Õn tµi s¶n v« h×nh ®· ®−îc doanh nghiÖp ghi nhËn lµ chi phÝ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh trong kú tr−íc ®ã th× kh«ng ®−îc t¸i ghi nhËnvµo nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh. 7. C¸c nh·n hiÖu hµng hãa, quyÒn ph¸t hµnh, danh s¸ch kh¸ch hµng vµ c¸c kho¶nmôc t−¬ng tù ®−îc h×nh thµnh trong néi bé doanh nghiÖp kh«ng ®−îc ghi nhËn lµ TSC§v« h×nh. 8. TSC§ v« h×nh ®−îc theo dâi chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng ghi TSC§ trong “Sæ tµis¶n cè ®Þnh”. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¶nh cña tµi kho¶n 213 - tsc® v« h×nh Bªn Nî: Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh t¨ng. Bªn Cã: Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh gi¶m. Sè d− bªn Nî: 173
  • 174. Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh hiÖn cã ë doanh nghiÖp. Tµi kho¶n 213 - TSC§ v« h×nh, cã 7 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 2131 - QuyÒn sö dông ®Êt: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ toµn bé c¸c chiphÝ thùc tÕ ®· chi ra cã liªn quan trùc tiÕn tíi ®Êt sö dông, bao gåm: TiÒn chi ra ®Ó cã quyÒn södông ®Êt, chi phÝ cho ®Òn bï, gi¶i phãng mÆt b»ng, san lÊp mÆt b»ng (tr−êng hîp quyÒn södông ®Êt riªng biÖt ®èi víi giai ®o¹n ®Çu t− nhµ cöa, vËt kiÕn tróc trªn ®Êt), lÖ phÝ tr−íc b¹(nÕu cã)... Tµi kho¶n nµy kh«ng bao gåm c¸c chi phÝ chi ra ®Ó x©y dùng c¸c c«ng tr×nh trªn ®Êt. - Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc Nhµ n−íc giao ®Êt mµ kh«ng ph¶i tr¶ tiÒn hoÆcph¶i tr¶ tiÒn thuª ®Êt hµng n¨m th× tiÒn thuª ®Êt hµng n¨m ®−îc tÝnh vµo chi phÝ, kh«ng®−îc ghi nhËn quyÒn sö dông ®Êt ®ã lµ TSC§ v« h×nh vµo TK 2131. - Tµi kho¶n 2132 - QuyÒn ph¸t hµnh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ toµn bé c¸cchi phÝ thùc tÕ doanh nghiÖp ®· chi ra ®Ó cã quyÒn ph¸t hµnh. - Tµi kho¶n 2133- B¶n quyÒn, b»ng s¸ng chÕ: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ c¸cchi phÝ thùc tÕ chi ra ®Ó cã b¶n quyÒn t¸c gi¶, b»ng s¸ng chÕ. - Tµi kho¶n 2134 - Nh·n hiÖu hµng hãa: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ c¸c chiphÝ thùc tÕ liªn quan trùc tiÕp tíi viÖc mua nh·n hiÖu hµng hãa. - Tµi kho¶n 2135 - PhÇn mÒm m¸y vi tÝnh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ toµnbé c¸c chi phÝ thùc tÕ doanh nghiÖp ®· chi ra ®Ó cã phÇn mÒm m¸y vi tÝnh. - Tµi kho¶n 2136 - GiÊy phÐp vµ giÊy phÐp nh−îng quyÒn: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§v« h×nh lµ c¸c kho¶n chi ra ®Ó doanh nghiÖp cã ®−îc giÊy phÐp hoÆc giÊy phÐp nh−îngquyÒn thùc hiÖn c«ng viÖc ®ã, nh−: GiÊy phÐp khai th¸c, giÊy phÐp s¶n xuÊt lo¹i s¶nphÈm míi,... - Tµi kho¶n 2138 - TSC§ v« h×nh kh¸c: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i TSC§ v« h×nhkh¸c ch−a quy ®Þnh ph¶n ¸nh ë c¸c tµi kho¶n trªn. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. H¹ch to¸n c¸c nghiÖp vô mua TSC§ v« h×nh: - Tr−êng hîp mua TSC§ v« h×nh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 141 - T¹m øng Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 174
  • 175. - Tr−êng hîp mua TSC§ v« h×nh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 112, 331,...(Tæng gi¸ thanh to¸n) 2. Tr−êng hîp mua TSC§ v« h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp: - Khi mua TSC§ v« h×nh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞuthuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ - Theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp tÝnh b»ng sè chªnh lÖch gi÷a Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo (NÕu cã)) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). - Khi mua TSC§ v« h×nh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îngchÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ - Theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®· cã thuÕ GTGT) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp tÝnh b»ng sè chªnh lÖch gi÷a tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). - Hµng kú tÝnh sè l·i ph¶i tr¶ vÒ mua TSC§ v« h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm,tr¶ gãp, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. - Khi thanh to¸n tiÒn cho ng−êi b¸n, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã c¸c TK 111, 112,... 3. TSC§ v« h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi. 3.1. Tr−êng hîp trao ®æi hai TSC§ v« h×nh t−¬ng tù: Khi nhËn TSC§ v« h×nh t−¬ng tù do trao ®æi víi mét TSC§ v« h×nh t−¬ng tù vµ®−a vµo sö dông ngay cho SXKD, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh nhËn vÒ ghi theo gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143) (Gi¸ trÞ ®· khÊu hao cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) 175
  • 176. Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ cña TSC§ v« h×nh ®−a ®i trao ®æi) 3.2. Tr−êng hîp trao ®æi hai TSC§ v« h×nh kh«ng t−¬ng tù: - Ghi gi¶m TSC§ v« h×nh ®−a ®i trao ®æi, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· khÊu hao) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸). - §ång thêi ph¶n ¸nh sè thu nhËp do trao ®æi TSC§, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (nÕu cã). - Ghi t¨ng TSC§ v« h×nh nhËn trao ®æi vÒ, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ nhËn vÒ) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n). 4. Gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh ®−îc h×nh thµnh tõ néi bé doanh nghiÖp trong giai ®o¹ntriÓn khai: 4.1. Khi ph¸t sinh chi phÝ trong giai ®o¹n triÓn khai xÐt thÊy kÕt qu¶ triÓn khaikh«ng tháa m·n ®Þnh nghÜa vµ tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§ v« h×nh th× tËp hîp vµo chiphÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú hoÆc tËp hîp vµo chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n, ghi: Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (tr−êng hîp gi¸ trÞ lín) hoÆc Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 331,... 4.2. Khi xÐt thÊy kÕt qu¶ triÓn khai tháa m·n ®Þnh nghÜa vµ tiªu chuÈn ghi nhËnTSC§ v« h×nh th×: a) TËp hîp chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh ë giai ®o¹n triÓn khai ®Ó h×nh thµnh nguyªngi¸ TSC§ v« h×nh, ghi: Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332 - nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 331,... b) Khi kÕt thóc giai ®o¹n triÓn khai, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh tæng chi phÝ thùc tÕ ph¸tsinh h×nh thµnh nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang. 5. Khi mua TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt cïng víi mua nhµ cöa, vËt kiÕn 176
  • 177. tróc trªn ®Êt th× ph¶i x¸c ®Þnh riªng biÖt gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt,TSC§ h÷u h×nh lµ nhµ cöa, vËt kiÕn tróc, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ nhµ cöa, vËt kiÕn tróc) Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ quyÒn sö dông ®Êt) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332 - nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 6. Khi TSC§ v« h×nh h×nh thµnh tõ viÖc trao ®æi thanh to¸n b»ng chøng tõ liªnquan ®Õn quyÒn së h÷u vèn cña c¸c c«ng ty cæ phÇn, nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh lµ gi¸ trÞhîp lý cña c¸c chøng tõ ®−îc ph¸t hµnh liªn quan ®Õn quyÒn së h÷u vèn, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111, 4112). 7. Khi doanh nghiÖp ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng TSC§ v« h×nh ®−a vµo sö dông ngaycho ho¹t ®éng SXKD: Khi nhËn TSC§ v« h×nh ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. C¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn TSC§ v« h×nh nhËn tµi trî, biÕu, tÆng, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 111, 112,... 8. Khi doanh nghiÖp nhËn vèn gãp liªn doanh b»ng quyÒn sö dông ®Êt, c¨n cø vµohå s¬ giao quyÒn sö dông ®Êt, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111). 9. Khi cã quyÕt ®Þnh chuyÓn môc ®Ých sö dông cña B§S ®Çu t− lµ quyÒn sö dông®Êt sang TSC§ v« h×nh, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (2131) Cã TK 217 - B§S ®Çu t−. §ång thêi kÕt chuyÓn sè hao mßn lòy kÕ cña B§S ®Çu t− sang sè hao mßn lòy kÕcña TSC§ v« h×nh, ghi: Nî TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t− Cã TK 2143 - Hao mßn TSC§ v« h×nh. 10. Khi ®Çu t− vµo C«ng ty liªn kÕt d−íi h×nh thøc gãp vèn b»ng TSC§ v« h×nh, c¨ncø vµo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ v« h×nh gi÷a doanh nghiÖp vµ c«ng ty liªn kÕt. 10.1. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i x¸c ®Þnh lµ vèn gãp nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña 177
  • 178. TSC§ v« h×nh ®−a ®i gãp vèn, ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ v« h×nh) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh. 10.2. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i x¸c ®Þnh lµ vèn gãp lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cñaTSC§ v« h×nh ®−a ®i gãp vèn, ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ v« h×nh). 11. Khi gãp vèn b»ng TSC§ v« h×nh vµo c¬ së liªn doanh ®ång kiÓm so¸t 11.1. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i x¸c ®Þnh lµ vèn gãp nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cñaTSC§ v« h×nh ®em ®i gãp vèn, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh ®¸nh gi¸) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143) (Sè khÊu hao ®· trÝch) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ v« h×nh) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸). 11.2. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i x¸c ®Þnh lµ vèn gãp lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cñaTSC§ v« h×nh ®em ®i gãp vèn th× sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cñaTSC§ ®em ®i gãp vèn ®−îc ghi nhËn vµo TK 711 “Thu nhËp kh¸c” lµ phÇn chªnh lÖchtÝnh t−¬ng øng cho phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh, phÇn cßn l¹i t−¬ngøng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh ®−îc ghi nhËn vµo TK 3387 “Doanh thuch−a thùc hiÖn”, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh ®¸nh gi¸) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143) (Sè khÊu hao ®· trÝch) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ sÏ ®−îc ho·n l¹i phÇn chªnh lÖch t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh 178
  • 179. trong liªn doanh). - §Þnh kú, c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña TSC§ mµ c¬ së kinh doanh®ång kiÓm so¸t sö dông, kÕ to¸n ph©n bæ sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸ctrong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®em ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 12. H¹ch to¸n viÖc nh−îng b¸n, thanh lý TSC§ v« h×nh ®−îc quy ®Þnh nh− h¹ch to¸nnh−îng b¸n, thanh lý TSC§ h÷u h×nh (Xem h−íng dÉn ë TK 211). 179
  • 180. tµi kho¶n 214 hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh t¨ng, gi¶m gi¸ trÞ hao mßn vµ gi¸ trÞhao mßn lòy kÕ cña c¸c lo¹i TSC§ vµ bÊt ®éng s¶n (B§S) ®Çu t− trong qu¸ tr×nh sö dôngdo trÝch khÊu hao TSC§, B§S ®Çu t− vµ nh÷ng kho¶n t¨ng, gi¶m hao mßn kh¸c cñaTSC§, B§S ®Çu t−. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. VÒ nguyªn t¾c, mäi TSC§, B§S ®Çu t− hiÖn cã cña doanh nghiÖp cã liªn quan®Õn s¶n xuÊt, kinh doanh (gåm c¶ tµi s¶n ch−a dïng, kh«ng cÇn dõng, chê thanh lý) ®Òuph¶i trÝch khÊu hao theo quy ®Þnh hiÖn hµnh. KhÊu hao TSC§ dïng trong s¶n xuÊt, kinhdoanh vµ khÊu hao B§S ®Çu t− h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú;khÊu hao TSC§ ch−a dïng, kh«ng cÇn dïng, chê thanh lý h¹ch to¸n vµo chi phÝ kh¸c.C¸c tr−êng hîp ®Æc biÖt kh«ng ph¶i trÝch khÊu hao (nh− TSC§ dù tr÷, TSC§ dïngchung cho x· héi...), doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh.§èi víi TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc dïng vµo môc ®Ých phóc lîi th×kh«ng ph¶i trÝch khÊu hao tÝnh vµo chi phÝ mµ chØ tÝnh hao mßn TSC§. 2. C¨n cø vµo chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ chuÈn mùc kÕ to¸n hiÖn hµnh, c¨n cø vµo yªucÇu qu¶n lý cña doanh nghiÖp ®Ó lùa chän 1 trong 3 ph−¬ng ph¸p tÝnh, trÝch khÊu haophï hîp cho tõng TSC§, B§S ®Çu t− nh»m kÝch thÝch sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt, kinhdoanh, ®¶m b¶o viÖc thu håi vèn nhanh, ®Çy ®ñ vµ phï hîp víi kh¶ n¨ng trang tr¶i chiphÝ cña doanh nghiÖp. Ph−¬ng ph¸p khÊu hao ®−îc ¸p dông cho tõng TSC§, B§S ®Çu t− ph¶i ®−îc thùchiÖn nhÊt qu¸n vµ cã thÓ ®−îc thay ®æi khi cã sù thay ®æi ®¸ng kÓ c¸ch thøc thu håi lîiÝch kinh tÕ cña TSC§ vµ B§S ®Çu t−. 3. Thêi gian khÊu hao vµ ph−¬ng ph¸p khÊu hao TSC§ ph¶i ®−îc xem xÐt l¹i Ýt nhÊtlµ vµo cuèi mçi n¨m tµi chÝnh. NÕu thêi gian sö dông h÷u Ých −íc tÝnh cña tµi s¶n kh¸cbiÖt lín so víi c¸c −íc tÝnh tr−íc ®ã th× thêi gian khÊu hao ph¶i ®−îc thay ®æi t−¬ng øng.Ph−¬ng ph¸p khÊu hao TSC§ ®−îc thay ®æi khi cã sù thay ®æi ®¸ng kÓ c¸ch thøc −íc tÝnhthu håi lîi Ých kinh tÕ cña TSC§. Tr−êng hîp nµy, ph¶i ®iÒu chØnh chi phÝ khÊu hao chon¨m hiÖn hµnh vµ c¸c n¨m tiÕp theo, vµ ®−îc thuyÕt minh trong b¸o c¸o tµi chÝnh. 4. §èi víi c¸c TSC§ ®· khÊu hao hÕt (§· thu håi ®ñ vèn), nh−ng vÉn cßn sö dôngvµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh th× kh«ng ®−îc tiÕp tôc trÝch khÊu hao. C¸c TSC§ ch−a tÝnh ®ñ khÊu hao (Ch−a thu håi ®ñ vèn) mµ ®· h− háng, cÇn thanhlý, th× ph¶i x¸c ®Þnh nguyªn nh©n, tr¸ch nhiÖm cña tËp thÓ, c¸ nh©n ®Ó xö lý båi th−êngvµ phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ch−a thu håi, kh«ng ®−îc båi th−êng ph¶i ®−îc bï ®¾pb»ng sè thu do thanh lý cña chÝnh TSC§ ®ã, sè tiÒn båi th−êng do l·nh ®¹o doanh nghiÖp 180
  • 181. quyÕt ®Þnh. NÕu sè thu thanh lý vµ sè thu båi th−êng kh«ng ®ñ bï ®¾p phÇn gi¸ trÞ cßnl¹i cña TSC§ ch−a thu håi, hoÆc gi¸ trÞ TSC§ bÞ mÊt th× chªnh lÖch cßn l¹i ®−îc coi lµ lçvÒ thanh lý TSC§ vµ kÕ to¸n vµo chi phÝ kh¸c. Riªng doanh nghiÖp Nhµ n−íc ®−îc xö lýtheo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh cña Nhµ n−íc. 5. §èi víi TSC§ v« h×nh, ph¶i tïy thêi gian ph¸t huy hiÖu qu¶ ®Ó trÝch khÊu haotÝnh tõ khi TSC§ ®−îc ®−a vµo sö dông (Theo hîp ®ång, cam kÕt hoÆc theo quyÕt ®Þnhcña cÊp cã thÈm quyÒn). Riªng ®èi víi TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt th× chØ trÝchkhÊu hao ®èi víi quyÒn sö dông ®Êt x¸c ®Þnh ®−îc thêi h¹n sö dông. NÕu kh«ng x¸c ®Þnh®−îc thêi gian sö dông th× kh«ng trÝch khÊu hao. 6. §èi víi TSC§ thuª tµi chÝnh, trong qu¸ tr×nh sö dông bªn ®i thuª ph¶i trÝchkhÊu hao trong thêi gian thuª theo hîp ®ång tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, ®¶mb¶o thu håi ®ñ vèn. 7. §èi víi B§S ®Çu t−, trong qu¸ tr×nh n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸ hoÆc cho thuª ho¹t®éng ph¶i tiÕn hµnh trÝch khÊu hao B§S ®Çu t−, khÊu hao B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËnvµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú. Doanh nghiÖp cã thÓ dùa vµo c¸c B§S chñ sëh÷u sö dông (TSC§) cïng lo¹i ®Ó −íc tÝnh thêi gian trÝch khÊu hao vµ x¸c ®Þnh ph−¬ngph¸p khÊu hao B§S ®Çu t−. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 214 - hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh Bªn Nî: Gi¸ trÞ hao mßn TSC§, B§S ®Çu t− gi¶m do TSC§, B§S ®Çu t− thanh lý, nh−îngb¸n, ®iÒu ®éng cho ®¬n vÞ kh¸c, gãp vèn liªn doanh,... Bªn Cã: Gi¸ trÞ hao mßn TSC§, B§S ®Çu t− t¨ng do trÝch khÊu hao TSC§, B§S ®Çu t−. Sè d− bªn Cã: Gi¸ trÞ hao mßn lòy kÕ cña TSC§, B§S ®Çu t− hiÖn cã ë ®¬n vÞ. Tµi kho¶n 214 - Hao mßn TSC§, cã 4 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 2141 - Hao mßn TSC§ h÷u h×nh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hao mßn cña TSC§h÷u h×nh trong qu¸ tr×nh sö dông do trÝch khÊu hao TSC§ vµ nh÷ng kho¶n t¨ng, gi¶mhao mßn kh¸c cña TSC§ h÷u h×nh. - Tµi kho¶n 2142 - Hao mßn TSC§ thuª tµi chÝnh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hao mßn cñaTSC§ thuª tµi chÝnh trong qu¸ tr×nh sö dông do trÝch khÊu hao TSC§ thuª tµi chÝnh vµnh÷ng kho¶n t¨ng, gi¶m hao mßn kh¸c cña TSC§ thuª tµi chÝnh. 181
  • 182. - Tµi kho¶n 2143 - Hao mßn TSC§ v« h×nh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hao mßn cña TSC§ v«h×nh trong qu¸ tr×nh sö dông do trÝch khÊu hao TSC§ v« h×nh vµ nh÷ng kho¶n lµm t¨ng,gi¶m hao mßn kh¸c cña TSC§ v« h×nh. - Tµi kho¶n 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−: Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hao mßnB§S ®Çu t− trong qu¸ tr×nh n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸, cho thuª ho¹t ®éng c¸c B§S ®Çu t−cña doanh nghiÖp. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. §Þnh kú tÝnh, trÝch khÊu hao TSC§ vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, chi phÝkh¸c, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (6234) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6274) Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (TK cÊp 2 phï hîp). 2. TSC§ ®· sö dông, nhËn ®−îc do ®iÒu chuyÓn trong néi bé Tæng c«ng ty, c«ng ty, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141) (Gi¸ trÞ hao mßn). 3. §Þnh kú tÝnh, trÝch khÊu hao B§S ®Çu t− ®ang n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸, ®ang chothuª ho¹t ®éng, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t−) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147). 4. Tr−êng hîp gi¶m TSC§, B§S ®Çu t− th× ®ång thêi víi viÖc ghi gi¶m nguyªn gi¸TSC§ ph¶i ghi gi¶m gi¸ trÞ ®· hao mßn cña TSC§, B§S ®Çu t−. (Xem h−íng dÉn h¹ch to¸n c¸c TK 211, 213, 217). 5. §èi víi TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, khi tÝnh hao mßn vµo thêi®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, ghi: Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ Cã TK 214 - Hao mßn TSC§. 6. §èi víi TSC§ dïng cho ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi, khi tÝnh hao mßn vµo thêi 182
  • 183. ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, ghi: Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ Cã TK 214 - Hao mßn TSC§. 7. Tr−êng hîp vµo cuèi n¨m tµi chÝnh doanh nghiÖp xem xÐt l¹i thêi gian trÝch khÊuhao vµ ph−¬ng ph¸p khÊu hao TSC§, nÕu cã sù thay ®æi møc khÊu hao cÇn ph¶i ®iÒuchØnh sè khÊu hao ghi trªn sæ kÕ to¸n nh− sau: - NÕu do thay ®æi ph−¬ng ph¸p khÊu hao vµ thêi gian trÝch khÊu hao TSC§, mµ møckhÊu hao TSC§ t¨ng lªn so víi sè ®· trÝch trong n¨m, sè chªnh lÖch khÊu hao t¨ng, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (Sè chªnh lÖch khÊu hao t¨ng) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (TK cÊp 2 phï hîp). - NÕu do thay ®æi ph−¬ng ph¸p khÊu hao vµ thêi gian trÝch khÊu hao TSC§, mµ møckhÊu hao TSC§ gi¶m so víi sè ®· trÝch trong n¨m, sè chªnh lÖch khÊu hao gi¶m, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (TK cÊp 2 phï hîp) Cã c¸c TK 623, 627, 641, 642 (Sè chªnh lÖch khÊu hao gi¶m). 183
  • 184. tµi kho¶n 217 bÊt ®éng s¶n ®Çu t− Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m bÊt®éng s¶n (B§S) ®Çu t− cña doanh nghiÖp theo nguyªn gi¸. BÊt ®éng s¶n ®Çu t−: Lµ B§S, gåm: quyÒn sö dông ®Êt, nhµ, hoÆc mét phÇn cñanhµ hoÆc c¶ nhµ vµ ®Êt, c¬ së h¹ tÇng do ng−êi chñ së h÷u hoÆc ng−êi ®i thuª tµi s¶ntheo hîp ®ång thuª tµi chÝnh n¾m gi÷ nh»m môc ®Ých thu lîi tõ viÖc cho thuª hoÆc chêt¨ng gi¸ mµ kh«ng ph¶i ®Ó: a) Sö dông trong s¶n xuÊt, cung cÊp hµng hãa, dÞch vô hoÆc sö dông cho c¸c môc®Ých qu¶n lý; hoÆc b) B¸n trong kú s¶n xuÊt, kinh doanh th«ng th−êng. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ B§S ®ñ tiªu chuÈn ghi nhËn lµ B§S ®Çut−. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy gi¸ trÞ B§S mua vÒ ®Ó b¸n trong kú ho¹t ®éngkinh doanh b×nh th−êng hoÆc x©y dùng ®Ó b¸n trong t−¬ng lai gÇn, B§S chñ së h÷u södông, B§S trong qu¸ tr×nh x©y dùng ch−a hoµn thµnh víi môc ®Ých ®Ó sö dông trongt−¬ng lai d−íi d¹ng B§S ®Çu t−. Mét B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn lµ tµi s¶n ph¶i tháa m·n ®ång thêi hai ®iÒu kiÖn sau: a) Ch¾c ch¾n thu ®−îc lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai; vµ b) Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− ph¶i ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy 2. B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn trªn tµi kho¶n nµy theo nguyªn gi¸. Nguyªn gi¸ cñaB§S ®Çu t−: Lµ toµn bé c¸c chi phÝ (tiÒn hoÆc t−¬ng ®−¬ng tiÒn) mµ doanh nghiÖp bá rahoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c kho¶n kh¸c ®−a ra trao ®æi ®Ó cã ®−îc B§S ®Çu t− tÝnh ®Õnthêi ®iÓm mua hoÆc x©y dùng hoµn thµnh B§S ®Çu t− ®ã. a) Tïy thuéc vµo tõng tr−êng hîp, nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− ®−îc x¸c ®Þnh nh− sau: - Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− ®−îc mua bao gåm gi¸ mua vµ c¸c chi phÝ liªn quantrùc tiÕp ®Õn viÖc mua, nh−: PhÝ dÞch vô t− vÊn, lÖ phÝ tr−íc b¹ vµ chi phÝ giao dÞch liªnquan kh¸c,... - Tr−êng hîp mua B§S ®Çu t− thanh to¸n theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, nguyªn gi¸cña B§S ®Çu t− ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay t¹i thêi ®iÓm mua. Kho¶nchªnh lÖch gi÷a gi¸ mua tr¶ chËm vµ gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝtµi chÝnh theo kú h¹n thanh to¸n, trõ khi sè chªnh lÖch ®ã ®−îc tÝnh vµo nguyªn gi¸ B§S®Çu t− theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 16 “Chi phÝ ®i vay”; - Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− tù x©y dùng lµ gi¸ thµnh thùc tÕ vµ c¸c chi phÝ 184
  • 185. liªn quan trùc tiÕp cña B§S ®Çu t− tÝnh ®Õn ngµy hoµn thµnh c«ng viÖc x©y dùng; - Tr−êng hîp B§S thuª tµi chÝnh víi môc ®Ých ®Ó cho thuª ho¹t ®éng tháa m·n tiªuchuÈn ghi nhËn lµ B§S ®Çu t− th× nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− ®ã t¹i thêi ®iÓm khëi ®Çuthuª ®−îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 06 “Thuª tµi s¶n”. b) C¸c chi phÝ sau kh«ng ®−îc tÝnh vµo nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t−: - Chi phÝ ph¸t sinh ban ®Çu (Trõ tr−êng hîp c¸c chi phÝ nµy lµ cÇn thiÕt ®Ó ®−aB§S ®Çu t− vµo tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông); - C¸c chi phÝ khi míi ®−a B§S ®Çu t− vµo ho¹t ®éng lÇn ®Çu tr−íc khi B§S ®Çu t−®¹t tíi tr¹ng th¸i ho¹t ®éng b×nh th−êng theo dù kiÕn; - C¸c chi phÝ kh«ng b×nh th−êng vÒ nguyªn liÖu, vËt liÖu, lao ®éng hoÆc c¸c nguånlùc kh¸c trong qu¸ tr×nh x©y dùng B§S ®Çu t−. 3. C¸c chi phÝ liªn quan ®Õn B§S ®Çu t− ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu ph¶i ®−îcghi nhËn lµ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú, trõ khi chi phÝ nµy cã kh¶ n¨ng ch¾cch¾n lµm cho B§S ®Çu t− t¹o ra lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai nhiÒu h¬n møc ho¹t ®éng®−îc ®¸nh gi¸ ban ®Çu th× ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t−. 4. Trong qu¸ tr×nh n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸, hoÆc cho thuª ho¹t ®éng ph¶i tiÕn hµnhtrÝch khÊu hao B§S ®Çu t−. KhÊu hao B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ kinh doanhtrong kú. Doanh nghiÖp cã thÓ dùa vµo c¸c B§S chñ së h÷u sö dông cïng lo¹i ®Ó −íc tÝnhthêi gian trÝch khÊu hao vµ x¸c ®Þnh ph−¬ng ph¸p khÊu hao cña B§S ®Çu t−. 5. §èi víi nh÷ng B§S ®Çu t− ®−îc mua vµo nh−ng ph¶i tiÕn hµnh x©y dùng, c¶i t¹o,n©ng cÊp tr−íc khi sö dông cho môc ®Ých ®Çu t− th× gi¸ trÞ B§S, chi phÝ mua s¾m vµ chiphÝ cho qu¸ tr×nh x©y dùng, c¶i t¹o, n©ng cÊp B§S ®Çu t− ®−îc ph¶n ¸nh trªn TK 241“X©y dùng c¬ b¶n dë dang”. Khi qu¸ tr×nh x©y dùng, c¶i t¹o, n©ng cÊp hoµn thµnh ph¶ix¸c ®Þnh nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− hoµn thµnh ®Ó kÕt chuyÓn vµo TK 217 “B§S ®Çu t−”. 6. ViÖc chuyÓn tõ B§S chñ së h÷u sö dông thµnh B§S ®Çu t− hoÆc tõ B§S ®Çu t−sang B§S chñ së h÷u sö dông hay hµng tån kho chØ khi cã sù thay ®æi vÒ môc ®Ých södông nh− c¸c tr−êng hîp sau: a) B§S ®Çu t− chuyÓn thµnh B§S chñ së h÷u sö dông khi chñ së h÷u b¾t ®Çu södông tµi s¶n nµy; b) B§S ®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ së h÷u b¾t ®Çu triÓn khai chomôc ®Ých b¸n; c) B§S chñ së h÷u sö dông chuyÓn thµnh B§S ®Çu t− khi chñ së h÷u kÕt thóc södông tµi s¶n ®ã vµ khi bªn kh¸c thuª ho¹t ®éng; d) Hµng tån kho chuyÓn thµnh B§S ®Çu t− khi chñ së h÷u b¾t ®Çu cho bªn kh¸cthuª ho¹t ®éng; e) B§S x©y dùng chuyÓn thµnh B§S ®Çu t− khi kÕt thóc giai ®o¹n x©y dùng, bµngiao ®−a vµo ®Çu t− (Trong giai ®o¹n x©y dùng ph¶i kÕ to¸n theo ChuÈn mùc kÕ to¸n sè03 “ Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh”). 185
  • 186. ViÖc chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông gi÷a B§S ®Çu t− víi B§S chñ së h÷u sö dông hoÆchµng tån kho kh«ng lµm thay ®æi gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n ®−îc chuyÓn ®æi vµ kh«ng lµmthay ®æi nguyªn gi¸ cña B§S trong viÖc x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hay ®Ó lËp b¸o c¸o tµi chÝnh. 7. Khi mét doanh nghiÖp quyÕt ®Þnh b¸n mét B§S ®Çu t− mµ kh«ng cã giai ®o¹n söach÷a, c¶i t¹o n©ng cÊp th× doanh nghiÖp vÉn tiÕp tôc ghi nhËn lµ B§S ®Çu t− trªn TK 217“B§S ®Çu t−” cho ®Õn khi B§S ®Çu t− ®ã ®−îc b¸n mµ kh«ng chuyÓn thµnh hµng tån kho. 8. Doanh thu tõ viÖc b¸n B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn lµ toµn bé gi¸ b¸n (Gi¸ b¸nch−a cã thuÕ GTGT ®èi víi tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ngph¸p khÊu trõ thuÕ). Tr−êng hîp b¸n theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, th× doanh thu ®−îc x¸c ®Þnh ban ®Çutheo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT ®èi víi doanh nghiÖp nép thuÕGTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ). Kho¶n chªnh lÖch gi÷a tæng sè tiÒn ph¶ithanh to¸n vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ®−îc ghi nhËn lµ doanh thu tiÒn l·i ch−a thùc hiÖntheo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 14 “Doanh thu vµ thu nhËp kh¸c”. 9. Ghi gi¶m B§S ®Çu t− trong c¸c tr−êng hîp: - ChuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông tõ B§S ®Çu t− sang hµng tån kho hoÆc B§S chñ sëh÷u sö dông; - B¸n B§S ®Çu t−; - Thanh lý B§S ®Çu t−; - HÕt thêi h¹n thuª tµi chÝnh tr¶ l¹i B§S ®Çu t− cho ng−êi cho thuª. 10. B§S ®Çu t− ®−îc theo dâi chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng ghi B§S ®Çu t− trong “Sætheo dâi B§S ®Çu t−” t−¬ng tù nh− TSC§. KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 217 - BÊt §éng S¶n §Çu T¦ Bªn Nî: Nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− t¨ng trong kú. Bªn Cã: Nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− gi¶m trong kú. Sè d− bªn Nî: Nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− hiÖn cã. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. H¹ch to¸n c¸c nghiÖp vô mua B§S ®Çu t− theo ph−¬ng thøc tr¶ tiÒn ngay: 186
  • 187. - Tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... - Tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 2. H¹ch to¸n nghiÖp vô mua B§S ®Çu t− theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm: 2.1. Tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− (Nguyªn gi¸ - theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm tÝnh b»ng sè chªnh lÖch gi÷a Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 2.2. Tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− (Nguyªn gi¸ - theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®· cã thuÕ GTGT) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm tÝnh b»ng sè chªnh lÖch gi÷a Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®· cã thuÕ GTGT) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 2.3. Hµng kú, tÝnh vµ ph©n bæ sè l·i ph¶i tr¶ vÒ viÖc mua B§S ®Çu t− theo ph−¬ngthøc tr¶ chËm, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 2.4. Khi thanh to¸n tiÒn cho ng−êi b¸n, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (PhÇn chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc h−ëng do thanh to¸n tr−íc thêi h¹n - NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112,... 3. Tr−êng hîp B§S ®Çu t− h×nh thµnh do x©y dùng c¬ b¶n hoµn thµnh bµn giao: 187
  • 188. 3.1. Khi ph¸t sinh chi phÝ x©y dùng B§S ®Çu t−, c¨n cø vµo c¸c tµi liÖu vµ chøng tõcã liªn quan, kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµo bªn Nî TK 241 “XDCB dë dang” (T−¬ng tù nh−x©y dùng TSC§ h÷u h×nh, xem gi¶i thÝch Tµi kho¶n 211 “TSC§ h÷u h×nh”). 3.2. Khi giai ®o¹n ®Çu t− XDCB hoµn thµnh bµn giao chuyÓn tµi s¶n ®Çu t− thµnhB§S ®Çu t−, kÕ to¸n c¨n cø vµo hå s¬ bµn giao, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã TK 241 - XDCB dë dang. 4. Khi chuyÓn tõ B§S chñ së h÷u sö dông thµnh B§S ®Çu t−, c¨n cø vµo hå s¬chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh, hoÆc Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh. §ång thêi kÕt chuyÓn sè hao mßn lòy kÕ, ghi: Nî TK 2141, hoÆc 2143 Cã TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−. 5. Khi chuyÓn tõ hµng tån kho thµnh B§S ®Çu t−, c¨n cø vµo hå s¬ chuyÓn ®æi môc®Ých sö dông, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã TK 156 - Hµng hãa (1567 - Hµng hãa B§S). 6. Khi ®i thuª tµi chÝnh víi môc ®Ých ®Ó cho thuª theo mét hoÆc nhiÒu hîp ®ångthuª ho¹t ®éng, nÕu tµi s¶n thuª ®ã tháa m·n tiªu chuÈn lµ B§S ®Çu t−, c¨n cø vµo hîp®ång thuª tµi chÝnh vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã c¸c TK 111, 112, 315, 342. (KÕ to¸n thanh to¸n tiÒn thuª khi nhËn Hãa ®¬n thuª tµi chÝnh ®−îc thùc hiÖn theoquy ®Þnh t¹i Tµi kho¶n 212 “TSC§ thuª tµi chÝnh”). 7. Khi ph¸t sinh chi phÝ sau ghi nhËn ban ®Çu cña B§S ®Çu t−, nÕu tháa m·n c¸c®iÒu kiÖn ®−îc vèn hãa hoÆc bao gåm trong nghÜa vô cña doanh nghiÖp ph¶i chÞu c¸c chiphÝ cÇn thiÕt sÏ ph¸t sinh ®Ó ®−a B§S ®Çu t− tíi tr¹ng th¸i s½n sµng ho¹t ®éng th× ®−îcghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t−: 7.1. TËp hîp chi phÝ ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu (N©ng cÊp, c¶i t¹o B§S ®Çut−) thùc tÕ ph¸t sinh, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) 188
  • 189. Cã c¸c TK 111, 112, 152, 331,... 7.2. Khi kÕt thóc ho¹t ®éng n©ng cÊp, c¶i t¹o,... B§S ®Çu t−, bµn giao ghi t¨ngnguyªn gi¸ B§S ®Çu t−, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã TK 241 - XDCB dë dang. 8. Khi hÕt h¹n thuª tµi s¶n tµi chÝnh: 8.1. NÕu tr¶ l¹i B§S ®Çu t− thuª tµi chÝnh ®ang ph©n lo¹i lµ B§S ®Çu t−, ghi: Nî TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t− Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Sè chªnh lÖch gi÷a nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− thuª vµ gi¸ trÞ hao mßn lòy kÕ) Cã TK 217 - B§S ®Çu t− (Nguyªn gi¸). 8.2. NÕu mua l¹i B§S ®Çu t− thuª tµi chÝnh ®ang ph©n lo¹i lµ B§S ®Çu t− ®Ó tiÕp tôc®Çu t−, ghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− sè tiÒn ph¶i tr¶ thªm, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã c¸c TK 111, 112,... 8.3. NÕu mua l¹i B§S thuª tµi chÝnh ®ang ph©n lo¹i lµ B§S ®Çu t− ®Ó sö dông choho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc qu¶n lý cña doanh nghiÖp th× ph¶i ph©n lo¹i l¹ithµnh B§S chñ së h÷u sö dông, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh, hoÆc Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 217 - B§S ®Çu t− Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn ph¶i tr¶ thªm). §ång thêi kÕt chuyÓn sè hao mßn lòy kÕ, ghi: Nî TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t− Cã TK 2141 hoÆc 2143. 9. KÕ to¸n b¸n, thanh lý B§S ®Çu t−: 9.1. Ghi nhËn doanh thu b¸n, thanh lý B§S ®Çu t−: - §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 , 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5117 - Doanh thu kinh doanh B§S ®Çu t−) (Gi¸ b¸n, thanh lý ch−a cã thuÕ GTGT). Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: 189
  • 190. Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5117 - Doanh thu kinh doanh B§S ®Çu t− ) (Tæng gi¸ thanh to¸n). 9.2. KÕ to¸n ghi gi¶m nguyªn gi¸ vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t− ®· ®−îc b¸n,thanh lý, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t−) Cã TK 217 - B§S ®Çu t− (Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t−). 10. KÕ to¸n chuyÓn B§S ®Çu t− thµnh hµng tån kho hoÆc thµnh B§S chñ së h÷u sö dông: 10.1. Tr−êng hîp B§S ®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ së h÷u cã quyÕt®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o n©ng cÊp ®Ó b¸n: - Khi cã quyÕt ®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp B§S ®Çu t− ®Ó b¸n, kÕ to¸n tiÕnhµnh kÕt chuyÓn gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t− vµo TK 156 “Hµng hãa”, ghi: Nî TK 156 - Hµng hãa (TK 1567 - Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t−) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147) (Sè hao mßn lòy kÕ) Cã TK 217 - B§ S ®Çu t− (Nguyªn gi¸). - Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 334, 331,... Khi kÕt thóc giai ®o¹n söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n, kÕtchuyÓn toµn bé chi phÝ ghi t¨ng gi¸ gèc hµng hãa B§S chê b¸n, ghi: Nî TK 156 - Hµng hãa (1567) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 10.2. Tr−êng hîp chuyÓn B§S ®Çu t− thµnh B§S chñ së h÷u sö dông, ghi: Nî c¸c TK 211, 213 Cã TK 217 - B§S ®Çu t−. §ång thêi, ghi: Nî TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t− Cã c¸c TK 2141, 2143. 190
  • 191. Tµi Kho¶n 221 §Çu T¦ Vµo C¤NG TY CON Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶mkho¶n ®Çu t− vèn trùc tiÕp vµo c«ng ty con. C«ng ty con lµ doanh nghiÖp chÞu sù kiÓm so¸tcña mét doanh nghiÖp kh¸c (gäi lµ c«ng ty mÑ). Kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con bao gåm: 1. §Çu t− cæ phiÕu: Cæ phiÕu lµ chøng chØ hoÆc bót to¸n ghi sæ hoÆc d÷ liÖu ®iÖn töx¸c nhËn c¸c quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng ty mÑ trong c«ng ty con. Cæ phiÕu cã thÓgåm cæ phiÕu phæ th«ng, cæ phiÕu −u ®·i. C«ng ty mÑ lµ chñ së h÷u cæ phiÕu phæ th«ng t¹i C«ng ty con cã quyÒn tham gia §¹ihéi cæ ®«ng, cã thÓ øng cö vµ bÇu cö vµo Héi ®ång qu¶n trÞ, cã quyÒn biÓu quyÕt c¸c vÊn®Ò quan träng vÒ söa ®æi, bæ sung ®iÒu lÖ, ph−¬ng ¸n kinh doanh, ph©n chia lîi nhuËntheo quy ®Þnh trong ®iÒu lÖ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. C«ng ty mÑ lµ chñ së h÷u cæphiÕu ®−îc h−ëng cæ tøc trªn kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty con, nh−ng ®ångthêi chñ së h÷u cæ phiÕu còng ph¶i chÞu rñi ro khi c«ng ty con thua lç, gi¶i thÓ (hoÆc ph¸s¶n) theo ®iÒu lÖ cña doanh nghiÖp vµ LuËt ph¸ s¶n doanh nghiÖp. 2. Kho¶n ®Çu t− vèn d−íi h×nh thøc gãp vèn b»ng tiÒn, tµi s¶n kh¸c vµo c«ng ty conho¹t ®éng theo lo¹i h×nh c«ng ty Nhµ n−íc, c«ng ty TNHH mét thµnh viªn, c«ng ty cæphÇn Nhµ n−íc vµ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp kh¸c. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè Quy §Þnh SAU 1. ChØ h¹ch to¸n vµo TK 221 “§Çu t− vµo c«ng ty con” khi nhµ ®Çu t− n¾m gi÷ trªn50% vèn chñ së h÷u (n¾m gi÷ trªn 50% quyÒn biÓu quyÕt) vµ cã quyÒn chi phèi c¸c chÝnhs¸ch tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp nh»m thu ®−îc lîi Ých kinh tÕ tõ c¸c ho¹t®éng cña doanh nghiÖp ®ã. Khi doanh nghiÖp ®Çu t− kh«ng cßn quyÒn kiÓm so¸t doanhnghiÖp con th× ghi gi¶m kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con. 2. C¸c tr−êng hîp sau kho¶n ®Çu t− vÉn ®−îc h¹ch to¸n vµo TK 221 “§Çu t− vµoc«ng ty con” khi doanh nghiÖp ®Çu t− n¾m gi÷ Ýt h¬n 50% vèn chñ së h÷u (Ýt h¬n 50%quyÒn biÓu quyÕt) t¹i c«ng ty con, nh−ng cã tháa thuËn kh¸c: a) C¸c nhµ ®Çu t− kh¸c tháa thuËn dµnh cho c«ng ty mÑ h¬n 50% quyÒn biÓu quyÕt; b) C«ng ty mÑ cã quyÒn chi phèi c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng theo quy chÕtháa thuËn; c) C«ng ty mÑ cã quyÒn bæ nhiÖm hoÆc b·i miÔn ®a sè c¸c thµnh viªn Héi ®ång qu¶ntrÞ hoÆc cÊp qu¶n lý t−¬ng ®−¬ng; d) C«ng ty mÑ cã quyÒn bá ®a sè phiÕu t¹i c¸c cuéc häp cña Héi ®ång qu¶n trÞ hoÆccÊp qu¶n lý t−¬ng ®−¬ng. 3. Vèn ®Çu t− vµo c«ng ty con ph¶i ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ gèc, bao gåm Gi¸ mua 191
  • 192. céng (+) C¸c chi phÝ mua (nÕu cã), nh−: Chi phÝ m«i giíi, giao dÞch, lÖ phÝ, thuÕ vµ phÝNg©n hµng 4. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh hîp nhÊt kinh doanhcña doanh nghiÖp ®−îc x¸c ®Þnh lµ bªn mua trong tr−êng hîp hîp nhÊt kinh doanh dÉn®Õn quan hÖ c«ng ty mÑ - c«ng ty con ®−îc thùc hiÖn theo Th«ng t− h−íng dÉn kÕ to¸nthùc hiÖn ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 11 “Hîp nhÊt kinh doanh”. 5. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi kho¶n ®Çu t− vµo tõng c«ng ty con theomÖnh gi¸, gi¸ thùc tÕ mua cæ phiÕu, chi phÝ thùc tÕ ®Çu t− vµo c¸c c«ng ty con... 6. Ph¶i h¹ch to¸n ®Çy ®ñ, kÞp thêi c¸c kho¶n thu nhËp tõ c«ng ty con (L·i cæ phiÕu,l·i kinh doanh) cña n¨m tµi chÝnh vµo b¸o c¸o tµi chÝnh riªng cña c«ng ty mÑ. Cæ tøc, lîinhuËn ®−îc chia tõ c«ng ty con ®−îc h¹ch to¸n vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh hµngn¨m cña c«ng ty mÑ. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 221 - ®Çu t− vµo c«ng ty con Bªn Nî: Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con t¨ng. Bªn Cã: Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con gi¶m. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con hiÖn cã cña c«ng ty mÑ. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Khi c«ng ty mÑ mua cæ phiÕu hoÆc ®Çu t− vµo c«ng ty con b»ng tiÒn theo cam kÕtgãp vèn ®Çu t−, hoÆc mua kho¶n ®Çu t− t¹i c«ng ty con, c¨n cø vµo kho¶n tiÒn thùc tÕ®Çu t− vµo c«ng ty con, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã c¸c TK 111, 112, 341,... §ång thêi më sæ chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng lo¹i cæ phiÕu theo mÖnh gi¸ (NÕu ®Çu t−vµo c«ng ty con b»ng mua cæ phiÕu cña c«ng ty con). 2. NÕu cã chi phÝ ph¸t sinh vÒ th«ng tin, m«i giíi, giao dÞch mua, b¸n trong qu¸tr×nh mua cæ phiÕu, hoÆc thùc hiÖn ®Çu t− vµo c«ng ty con, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con 192
  • 193. Cã c¸c TK 111, 112,... 3. Tr−êng hîp chuyÓn c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh, c«ng cô tµichÝnh thµnh kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con khi ®Çu t− bæ sung ®Ó trë thµnh cã quyÒn kiÓmso¸t, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112 (Sè ph¶i ®Çu t− bæ sung b»ng tiÒn). 4. Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o vÒ cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia, hoÆc nhËn ®−îc tiÒn vÒc¸c kho¶n cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia tõ c«ng ty con, ghi: Nî TK 111, 112 (NÕu nhËn ®−îc tiÒn) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Tr−êng hîp cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia ®Ó l¹i t¨ng vèn ®Çu t− vµo c«ng ty con - nÕu cã) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 5. Khi chuyÓn kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con thµnh c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªnkÕt, hoÆc ®Çu t− vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, hoÆc thµnh kho¶n ®Çu t− lµ c«ng côtµi chÝnh do b¸n 1 phÇn kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con vµ kh«ng cßn quyÒn kiÓm so¸t: 5.1. Tr−êng hîp cã l·i, ghi: Nî TK 111, 112 (Sè tiÒn nhËn vÒ) Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu l·i). 5.2. Tr−êng hîp bÞ lç, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn nhËn vÒ) Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè lç) Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con. 193
  • 194. 6. Khi thu håi, thanh lý, nh−îng b¸n c¸c kho¶n vèn ®Çu t− vµo c«ng ty con mµ cãph¸t sinh lç, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (§èi víi c¸c kho¶n lç ®Çu t− kh«ng thÓ thu håi) Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con. 7. Khi thu håi, thanh lý, nh−îng b¸n c¸c kho¶n vèn ®Çu t− vµo c«ng ty con mµ cãph¸t sinh l·i vÒ thu håi vèn ®Çu t−, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (sè l·i). 8. KÕ to¸n gi¸ phÝ hîp nhÊt kinh doanh ë bªn mua trong tr−êng hîp hîp nhÊt kinhdoanh dÉn ®Õn quan hÖ c«ng ty mÑ - c«ng ty con. T¹i ngµy mua, bªn mua sÏ x¸c ®Þnh vµ ph¶n ¸nh gi¸ phÝ hîp nhÊt kinh doanh baogåm: Gi¸ trÞ hîp lý t¹i ngµy diÔn ra trao ®æi cña c¸c tµi s¶n ®em trao ®æi, c¸c kho¶n nîph¶i tr¶ ®· ph¸t sinh hoÆc ®· thõa nhËn vµ c¸c c«ng cô vèn do bªn mua ph¸t hµnh ®Ó ®æilÊy quyÒn kiÓm so¸t bªn bÞ mua, céng (+) c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc hîpnhÊt kinh doanh. §ång thêi bªn mua lµ c«ng ty mÑ sÏ ghi nhËn phÇn së h÷u cña m×nhtrong c«ng ty con nh− mét kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con. - NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc bªn mua thanh to¸n b»ng tiÒn,hoÆc c¸c kho¶n t−¬ng ®−¬ng tiÒn, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã c¸c TK 111, 112, 121,... - NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc thùc hiÖn b»ng viÖc bªn muaph¸t hµnh cæ phiÕu, nÕu gi¸ ph¸t hµnh (Theo gi¸ trÞ hîp lý) cña cæ phiÕu t¹i ngµy diÔn ratrao ®æi lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý) Cã TK 4111 - Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u (Theo mÖnh gi¸) Cã TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu). - NÕu gi¸ ph¸t hµnh (Theo gi¸ trÞ hîp lý) cña cæ phiÕu t¹i ngµy diÔn ra trao ®æi nháh¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý) Nî TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý nhá h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu) Cã TK 4111 - Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u (Theo mÖnh gi¸). 194
  • 195. - Chi phÝ ph¸t hµnh cæ phiÕu thùc tÕ ph¸t sinh, ghi: Nî TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn Cã c¸c TK 111, 112,... - NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc bªn mua thanh to¸n b»ng c¸chtrao ®æi c¸c tµi s¶n cña m×nh víi bªn bÞ mua: + Tr−êng hîp trao ®æi b»ng TSC§, khi ®−a TSC§ ®em trao ®æi, kÕ to¸n ghi gi¶mTSC§: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ h÷u h×nh ®−a ®i trao ®æi) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ghi t¨ng thu nhËp kh¸c vµ t¨ng kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con do trao ®æiTSC§, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (TK 33311) (nÕu cã). + Tr−êng hîp trao ®æi b»ng s¶n phÈm, hµng hãa, khi xuÊt kho s¶n phÈm, hµng hãa®−a ®i trao ®æi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã c¸c TK 155, 156,... §ång thêi ph¶n ¶nh doanh thu b¸n hµng vµ ghi t¨ng kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311) (nÕu cã) - NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc bªn mua thanh to¸n b»ng viÖcph¸t hµnh tr¸i phiÕu: + Tr−êng hîp thanh to¸n b»ng tr¸i phiÕu theo mÖnh gi¸, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý) Cã TK 343 - Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh (3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu). + Tr−êng hîp thanh to¸n b»ng tr¸i phiÕu cã phô tréi, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý) Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu (Theo mÖnh gi¸ tr¸i phiÕu) Cã TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu (PhÇn phô tréi). 195
  • 196. + Tr−êng hîp thanh to¸n b»ng tr¸i phiÕu cã chiÕt khÊu, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý) Nî TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (PhÇn chiÕt khÊu) Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu (Theo mÖnh gi¸ tr¸i phiÕu). - C¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc hîp nhÊt kinh doanh nh− chi phÝ t− vÊnph¸p lý, thÈm ®Þnh gi¸..., kÕ to¸n bªn mua ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 196
  • 197. Tµi Kho¶n 222 Vèn Gãp LI£N DOANH Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh toµn bé vèn gãp liªn doanh d−íi h×nh thøc thµnhlËp c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ t×nh h×nh thu håi l¹i vèn gãp liªn doanh khi kÕtthóc hîp ®ång liªn doanh. Liªn doanh lµ tháa thuËn b»ng hîp ®ång cña hai hoÆc nhiÒu bªn ®Ó cïng thùc hiÖnho¹t ®éng kinh tÕ, mµ ho¹t ®éng nµy ®−îc ®ång kiÓm so¸t bëi c¸c bªn gãp vèn liªn doanh.Cã 3 h×nh thøc liªn doanh chñ yÕu sau: - Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh d−íi h×nh thøc liªn doanh ho¹t ®éng kinh doanh®−îc ®ång kiÓm so¸t (hay cßn gäi lµ ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t); - Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh d−íi h×nh thøc liªn doanh tµi s¶n ®−îc ®ång kiÓmso¸t (hay cßn gäi lµ tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t); - Hîp ®ång liªn doanh d−íi h×nh thøc thµnh lËp c¬ së kinh doanh ®−îc ®ång kiÓmso¸t (hay cßn gäi lµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t). C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®−îc thµnh lËp bëi c¸c bªn gãp vèn liªn doanh. C¬së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t lµ c¬ së kinh doanh míi ®−îc thµnh lËp cã ho¹t ®éng ®éclËp gièng nh− ho¹t ®éng cña mét doanh nghiÖp, tuy nhiªn vÉn chÞu sù kiÓm so¸t cña c¸cbªn gãp vèn liªn doanh theo hîp ®ång liªn doanh. C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶itæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n riªng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh vÒ kÕto¸n nh− c¸c doanh nghiÖp kh¸c. C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t chÞu tr¸ch nhiÖmkiÓm so¸t tµi s¶n, c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶, doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ ph¸t sinht¹i ®¬n vÞ m×nh. Mçi bªn gãp vèn liªn doanh ®−îc h−ëng mét phÇn kÕt qu¶ ho¹t ®éng cñac¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t theo tháa thuËn cña hîp ®ång liªn doanh. Vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t bao gåm tÊt c¶ c¸c lo¹i tµi s¶n, vËt t−,tiÒn vèn thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp kÓ c¶ tiÒn vay dµi h¹n dïng vµo viÖc gãp vèn. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét sè QUY §Þnh SAU 1. Kho¶n ®Çu t− gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®−îc h¹ch to¸n vµo TK222 khi nhµ ®Çu t− cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng cña ®¬n vÞnhËn ®Çu t−. Khi nhµ ®Çu t− kh«ng cßn quyÒn ®ång kiÓm so¸t th× ph¶i ghi gi¶m kho¶n®Çu t− vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t. 2. VÒ nguyªn t¾c vµ ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c kho¶n vèn gãp liªn doanh theo 3h×nh thøc: Ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t; Tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t; C¬ së kinhdoanh ®ång kiÓm so¸t, doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn theo quy ®Þnh t¹i ChuÈn mùc kÕto¸n sè 08 “Th«ng tin tµi chÝnh vÒ nh÷ng kho¶n vèn gãp liªn doanh” (QuyÕt ®Þnh sè234/2003/Q§-BTC ngµy 30/12/2003). Tµi kho¶n 222 “Vèn gãp liªn doanh” chØ sö dông ®èivíi c¸c doanh nghiÖp cã ho¹t ®éng ®Çu t− gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t 197
  • 198. mµ kh«ng ph¶n ¸nh kho¶n ®Çu t− gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh d−íi h×nh thøc: ho¹t®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t. 3. Gi¸ trÞ vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶nnµy ph¶i lµ gi¸ trÞ vèn gãp ®−îc c¸c bªn tham gia liªn doanh thèng nhÊt ®¸nh gi¸ vµchÊp thuËn trong biªn b¶n gãp vèn. 4. Tr−êng hîp gãp vèn liªn doanh b»ng vËt t−, hµng hãa: - NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng hãa cao h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n ë thêi®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ®−îc xö lý nh− sau: + Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng hãa x¸c ®Þnh lµ vèn gãp cao h¬ngi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n th× ®−îc h¹ch to¸n ngay vµo thu nhËp kh¸c trong kú t−¬ng øng víiphÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh. + PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng hãa x¸c ®Þnh lµ vèn gãp caoh¬n gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh ®−îc ghinhËn lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn. Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n sè vËt t−,hµng hãa cho bªn thø ba ®éc lËp, kho¶n doanh thu ch−a thùc hiÖn nµy ®−îc kÕt chuyÓnvµo thu nhËp kh¸c. - NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng hãa thÊp h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n ë thêi®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ®−îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ kh¸c trong kú. 5. Tr−êng hîp gãp vèn liªn doanh b»ng tµi s¶n cè ®Þnh: - NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ cao h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i ghi trªn sæ kÕ to¸n ë thêi®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ®−îc xö lý nh− sau: + Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víiphÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh th× ®−îc h¹ch to¸n ngay vµo thu nhËp kh¸c. + Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víiphÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh sÏ ®−îc ho·n l¹i vµ ghi nhËn lµ doanh thu ch−athùc hiÖn. Hµng n¨m, kho¶n doanh thu ch−a thùc hiÖn nµy (L·i do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§®−a ®i gãp vèn liªn doanh) ®−îc ph©n bæ dÇn vµo thu nhËp kh¸c c¨n cø vµo thêi gian södông h÷u Ých cña tµi s¶n cè ®Þnh mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông. - NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ thÊp h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i ghi trªn sæ kÕ to¸n ë thêi®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ®−îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ kh¸c trong kú. 6. Khi thu håi vèn gãp liªn doanh, c¨n cø vµo gi¸ trÞ vËt t−, tµi s¶n vµ tiÒn do c¬ sëkinh doanh ®ång kiÓm so¸t tr¶ l¹i ®Ó ghi gi¶m sè vèn ®· gãp. NÕu bÞ thiÖt h¹i do kh«ngthu håi ®ñ vèn gãp th× kho¶n thiÖt h¹i nµy ®−îc ghi nhËn lµ mét kho¶n chi phÝ tµi chÝnh.NÕu gi¸ trÞ thu håi cao h¬n sè vèn ®· gãp th× kho¶n l·i nµy ®−îc ghi nhËn lµ doanh thuho¹t ®éng tµi chÝnh. 7. Lîi nhuËn tõ kÕt qu¶ ®Çu t− gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓmso¸t lµ kho¶n doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Cã Tµi kho¶n 515“Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh”. Sè lîi nhuËn chia cho c¸c bªn tham gia liªn doanh cãthÓ ®−îc thanh to¸n toµn bé hoÆc thanh to¸n tõng phÇn theo mçi kú kÕ to¸n vµ còng cã 198
  • 199. thÓ gi÷ l¹i ®Ó bæ sung vèn gãp liªn doanh nÕu c¸c bªn tham gia liªn doanh chÊp thuËn. C¸c kho¶n chi phÝ vÒ ho¹t ®éng liªn doanh ph¸t sinh t¹i c¸c bªn gãp vèn (NÕu cã)®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî TK 635 “Chi phÝ tµi chÝnh”. 8. C¸c bªn gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cã quyÒnchuyÓn nh−îng gi¸ trÞ phÇn vèn gãp cña m×nh trong liªn doanh. Tr−êng hîp gi¸ trÞchuyÓn nh−îng cao h¬n sè vèn ®· gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t th× chªnhlÖch l·i do chuyÓn nh−îng vèn ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Cã TK 515 “Doanh thu ho¹t ®éngtµi chÝnh”. Ng−îc l¹i, nÕu gi¸ trÞ chuyÓn nh−îng thÊp h¬n sè vèn ®· gãp th× sè chªnh lÖchlµ lç do chuyÓn nh−îng vèn ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî TK 635 “Chi phÝ tµi chÝnh”. 9. §èi víi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, khi chuyÓn nh−îng phÇn vèn gi÷a c¸cbªn tham gia liªn doanh th× c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng chuyÓn nh−îng cña c¸cbªn kh«ng h¹ch to¸n trªn sæ kÕ to¸n cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t mµ chØ theodâi chi tiÕt nguån vèn gãp vµ lµm thñ tôc chuyÓn ®æi tªn chñ së h÷u trªn GiÊy chøngnhËn ®¨ng ký kinh doanh hoÆc GiÊy phÐp ®Çu t−. 10. C¸c bªn tham gia liªn doanh hoÆc ®èi t¸c kh¸c mua l¹i phÇn vèn gãp cña c¸cbªn kh¸c trong liªn doanh, th× ph¶n ¸nh phÇn vèn gãp vµo liªn doanh theo gi¸ thùc tÕmua (Gi¸ mua phÇn vèn gãp nµy cã thÓ cao h¬n hoÆc thÊp h¬n gi¸ trÞ ghi sæ s¸ch cñaphÇn vèn gãp ®−îc chuyÓn nh−îng t¹i thêi ®iÓm thùc hiÖn viÖc chuyÓn nh−îng). 11. KÕ to¸n ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi c¸c kho¶n vèn gãp liªn doanh vµo c¬së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t theo tõng ®èi t¸c, tõng lÇn gãp vµ tõng kho¶n vèn ®· thuhåi, chuyÓn nh−îng. KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 222- Vèn Gãp LI£N DOANH Bªn Nî: Sè vèn gãp liªn doanh ®· gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t t¨ng. Bªn Cã: Sè vèn gãp liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t gi¶m do ®· thu håi,chuyÓn nh−îng, do kh«ng cßn quyÒn ®ång kiÓm so¸t. Sè d− bªn Nî: Sè vèn gãp liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t hiÖn cßn cuèi kú. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu I. KÕ to¸n ho¹t ®éng gãp vèn liªn doanh d−íi h×nh thøc thµnh lËp c¬ sëkinh doanh ®ång kiÓm so¸t: 199
  • 200. 1. Khi gãp vèn liªn doanh b»ng tiÒn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Khi gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng vËt t−, hµnghãa th× c¸c bªn liªn doanh ph¶i thèng nhÊt ®¸nh gi¸ gi¸ trÞ vËt t−, hµng hãa gãp vèn. 2.1. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n cña vËt t−, hµng hãa, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n lín h¬n gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Cã c¸c TK 152, 153, 155, 156, 611 (Gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n). 2.2. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n cña vËt t−, hµnghãa, ghi: - Khi ®em vËt t−, hµng hãa gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Cã c¸c TK 152, 153, 155, 156, 611 (Gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng hãa ®em ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh). Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n sè vËt t−, hµng hãa ®ã cho bªn thø ba®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËpkh¸c trong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 3. Tr−êng hîp gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng tµi s¶ncè ®Þnh th× c¸c bªn liªn doanh cïng ph¶i thèng nhÊt ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ gãp vèn: 3.1. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i ghi trªn sæ kÕ to¸n cñaTSC§, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ lín h¬n gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) 200
  • 201. Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸). 3.2. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸). - Hµng n¨m, c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña tµi s¶n cè ®Þnh mµ c¬ së kinhdoanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, kÕ to¸n ph©n bæ dÇn sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thunhËp kh¸c trong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®em ®i gãp vèn) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn doanh thu ch−a thùc hiÖn ®−îc ph©n bæ cho 1 n¨m). - Tr−êng hîp hîp ®ång liªn doanh kÕt thóc ho¹t ®éng, hoÆc bªn gãp vèn chuyÓnnh−îng ph©n vèn gãp liªn doanh cho ®èi t¸c kh¸c, kÕt chuyÓn toµn bé kho¶n chªnh lÖchdo ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ khi gãp vèn cßn l¹i ch−a ph©n bæ sang thu nhËp kh¸c, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®em ®i gãp vèn) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 4. Khi doanh nghiÖp ViÖt Nam ®−îc Nhµ n−íc giao ®Êt ®Ó gãp vèn liªn doanh víic¸c c«ng ty n−íc ngoµi b»ng gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt, mÆt n−íc, mÆt biÓn, th× sau khi cãquyÕt ®Þnh cña Nhµ n−íc giao ®Êt vµ lµm xong thñ tôc giao cho liªn doanh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Chi tiÕt nguån vèn Nhµ n−íc). 5. Khi bªn gãp vèn liªn doanh ®−îc chia lîi nhuËn nh−ng sö dông sè lîi nhuËn ®−îcchia ®Ó gãp thªm vèn vµo liªn doanh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 6. C¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng gãp vèn liªn doanh ph¸t sinh trong kú 201
  • 202. nh− l·i tiÒn vay ®Ó gãp vèn, c¸c chi phÝ kh¸c, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã TK 111, 112, 152,... 7. Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n lîi nhuËn tõ ho¹t ®éng gãp vèn liªn doanh ph¸t sinh trong kú: 7.1. Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o vÒ sè lîi nhuËn ®−îc chia cña c¬ së kinh doanh ®ångkiÓm so¸t, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 7.2. Khi nhËn ®−îc tiÒn, ghi: Nî TK 111, 112 (Sè tiÒn nhËn ®−îc) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388). 8. KÕ to¸n thu håi vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t khi kÕt thóc hîp®ång liªn doanh hoÆc c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t chÊm døt ho¹t ®éng: 8.1. Khi thu håi vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø vµo chøng tõgiao nhËn cña c¸c bªn tham gia liªn doanh, ghi: Nî TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 213,... Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh. 8.2. Sè vèn kh«ng thu håi ®−îc do liªn doanh lµm ¨n thua lç ®−îc coi lµ mét kho¶nthiÖt h¹i vµ ph¶i tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh. 8.3. Gi¸ trÞ thu håi v−ît qu¸ sè vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®−îccoi lµ thu nhËp vµ ph¶i tÝnh vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, ghi: Nî TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 213,... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 9. KÕ to¸n chuyÓn nh−îng vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÒm so¸t: 9.1. §èi víi doanh nghiÖp chuyÓn nh−îng quyÒn së h÷u vèn gãp vµo c¬ së kinhdoanh ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø vµo gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n nhËn vÒ do bªn nhËn chuyÓnnh−îng thanh to¸n, ghi: Nî TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 213,... Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n nhËn vÒ thÊp h¬n sè vèn ®· gãp) 202
  • 203. Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n nhËn vÒ cao h¬n sè vèn ®· gãp) 9.2. Tr−êng hîp bªn ViÖt Nam ®−îc Nhµ n−íc giao ®Êt ®Ó tham gia liªn doanh, khichuyÓn nh−îng vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cho bªn n−íc ngoµi vµ tr¶l¹i quyÒn sö dông ®Êt cho Nhµ n−íc, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh. NÕu bªn ®èi t¸c thanh to¸n cho bªn ViÖt Nam mét kho¶n tiÒn nh− lµ mét kho¶n®Òn bï cho viÖc chuyÓn nh−îng (Trong tr−êng hîp nµy c¬ së kinh doanh ®ång kiÒm so¸tchuyÓn sang thuª ®Êt), ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 9.3. §èi víi doanh nghiÖp nhËn chuyÓn nh−îng vèn gãp, nÕu ®ang lµ ®èi t¸c thamgia gãp vèn liªn doanh th× sau khi t¨ng thªm quyÒn së h÷u vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh®ång kiÓm so¸t ph¶i tæng hîp sè vèn ®· gãp vµ c¨n cø vµo tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt ®Ó x¸c®Þnh kho¶n ®Çu t− vµo c¬ së nµy lµ kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con hay kho¶n ®Çu t− vµoc«ng ty liªn kÕt, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn thanh to¸n cho bªn gãp vèn liªn doanh tr−íc ®ã ®Ó cã quyÒn së h÷u vèn gãp) Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh. 9.4. §èi víi doanh nghiÖp nhËn chuyÓn nh−îng, nÕu míi tham gia vµo liªn doanh®Ó trë thµnh bªn gãp vèn liªn doanh th× ghi nhËn kho¶n vèn gãp liªn doanh trªn c¬ së gi¸gèc, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn ®· thanh to¸n ®Ó cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t) Cã c¸c TK liªn quan kh¸c. 9.5. Tr−êng hîp bªn ViÖt Nam chuyÓn nh−îng phÇn vèn gãp cho bªn n−íc ngoµitrong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ tr¶ l¹i quyÒn sö dông ®Êt vµ chuyÓn sang h×nhthøc thuª ®Êt. C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶i ghi gi¶m quyÒn sö dông ®Êt vµ ghigi¶m nguån vèn kinh doanh t−¬ng øng víi quyÒn sö dông ®Êt. ViÖc gi÷ nguyªn hoÆc ghit¨ng vèn phô thuéc vµo viÖc ®Çu t− tiÕp theo cña chñ së h÷u. TiÒn thuª ®Êt do c¬ së nµythanh to¸n kh«ng tÝnh vµo vèn chñ së h÷u mµ h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinhdoanh theo c¸c kú t−¬ng øng. 203
  • 204. 10. Khi bªn gãp vèn liªn doanh gãp bæ sung vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓmso¸t b»ng tµi s¶n th× h¹ch to¸n t−¬ng tù nh− khi gãp vèn lÇn ®Çu nªu trªn. 11. KÕ to¸n nghiÖp vô giao dÞch gi÷a bªn gãp vèn liªn doanh vµ c¬ së kinh doanh®ång kiÓm so¸t: 11.1. Tr−êng hîp bªn gãp vèn liªn doanh b¸n tµi s¶n cho c¬ së kinh doanh ®ångkiÓm so¸t: - Tr−êng hîp b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, khixuÊt kho thµnh phÈm, hµng hãa ®Ó b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm; hoÆc Cã TK 156 - Hµng hãa. §ång thêi c¨n cø vµo gi¸ thùc tÕ b¸n s¶n phÈm, hµng hãa ®Ó ph¶n ¸nh doanh thub¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n cña thµnh phÈm, hµng ho¸ b¸n cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (ThuÕ GTGT). - Tr−êng hîp b¸n TSC§ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, kÕ to¸n ghi gi¶mTSC§ khi nh−îng b¸n: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn TSC§) Cã TK 211, 213 (Nguyªn gi¸). §ång thêi ghi nhËn thu nhËp kh¸c do b¸n TSC§ theo gi¸ b¸n thùc tÕ cho c¬ së kinhdoanh ®ång kiÓm so¸t: Nî TK 111, 112, 131,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311). - Cuèi kú, bªn gãp vèn liªn doanh c¨n cø vµo c¸c tµi s¶n cè ®Þnh, thµnh phÈm, hµnghãa ®· b¸n cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cã l·i nh−ng trong kú c¬ së kinh doanh®ång kiÓm so¸t ch−a b¸n tµi s¶n cho bªn thø 3 ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i ph¶n¸nh ho·n l¹i vµ ghi nhËn lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn phÇn l·i do b¸n TSC§, thµnhphÈm, hµng hãa t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh: + Tr−êng hîp b¸n thµnh phÈm, hµng hãa, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (PhÇn l·i ho·n l¹i do b¸n thµnh phÈm, hµng hãa t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) 204
  • 205. Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn. + Tr−êng hîp b¸n TSC§, ghi: Nî TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn l·i ho·n l¹i do b¸n TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn. - Trong kú kÕ to¸n sau, khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n thµnh phÈm,hµng hãa cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn tham gia gãp vèn liªn doanh ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn l·i ho·n l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. - §èi víi TSC§, ®Þnh kú, bªn tham gia gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn dÇn phÇn l·iho·n l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh vµo thu nhËp kh¸c c¨n cøvµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña TSC§ mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. - Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n tµi s¶n mua tõ bªn gãp vèn liªn doanhcho bªn thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn l·i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh cßn l¹i ch−a kÕt chuyÓn vµo thu nhËp kh¸c) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 11.2. Tr−êng hîp bªn gãp vèn liªn doanh mua tµi s¶n cña c¬ së kinh doanh ®ångkiÓm so¸t: Khi mua tµi s¶n tõ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø hãa ®¬n chøng tõ liªnquan kÕ to¸n ghi nhËn tµi s¶n, hµng hãa mua vÒ nh− mua cña c¸c nhµ cung cÊp kh¸c. II. KÕ to¸n ho¹t ®éng liªn doanh d−íi h×nh thøc ho¹t ®éng kinh doanh®ång kiÓm so¸t A. Quy ®Þnh chung 1. Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh d−íi h×nh thøc ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸tlµ ho¹t ®éng liªn doanh kh«ng thµnh lËp mét c¬ së kinh doanh míi. C¸c bªn liªn doanh cãnghÜa vô vµ ®−îc h−ëng quyÒn lîi theo tháa thuËn trong hîp ®ång. Ho¹t ®éng cña hîp®ång liªn doanh ®−îc c¸c bªn gãp vèn thùc hiÖn cïng víi c¸c ho¹t ®éng kinh doanh th«ngth−êng kh¸c cña tõng bªn. 2. Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh quy ®Þnh c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh riªng choho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t do mçi bªn liªn doanh bá ra th× bªn ®ã ph¶i g¸nhchÞu. §èi víi c¸c kho¶n chi phÝ chung (nÕu cã) th× c¨n cø vµo c¸c tháa thuËn trong hîp®ång ®Ó ph©n chia cho c¸c bªn gãp vèn. 205
  • 206. 3. C¸c bªn tham gia liªn doanh ph¶i më sæ kÕ to¸n ®Ó ghi chÐp vµ ph¶n ¸nh trongb¸o c¸o tµi chÝnh cña m×nh c¸c néi dung sau ®©y: + Tµi s¶n gãp vèn liªn doanh vµ chÞu sù kiÓm so¸t cña bªn gãp vèn liªn doanh; + C¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ ph¶i g¸nh chÞu; + Doanh thu ®−îc chia tõ viÖc b¸n hµng hoÆc cung cÊp dÞch vô cña liªn doanh; + Chi phÝ ph¶i g¸nh chÞu. 4. Khi bªn liªn doanh cã ph¸t sinh chi phÝ chung ph¶i më sæ kÕ to¸n ®Ó ghi chÐp,tËp hîp toµn bé c¸c chi phÝ chung ®ã. §Þnh kú c¨n cø vµo c¸c tháa thuËn trong hîp ®ångliªn doanh vÒ viÖc ph©n bæ c¸c chi phÝ chung, kÕ to¸n lËp B¶ng ph©n bæ chi phÝ chung,®−îc c¸c bªn liªn doanh x¸c nhËn, giao cho mçi bªn gi÷ mét b¶n (b¶n chÝnh). B¶ng ph©nbæ chi phÝ chung kÌm theo c¸c chøng tõ gèc hîp ph¸p lµ c¨n cø ®Ó mçi bªn liªn doanh kÕto¸n chi phÝ chung ®−îc ph©n bæ tõ hîp ®ång. 5. Tr−êng hîp hîp ®ång liªn doanh quy ®Þnh chia s¶n phÈm, ®Þnh kú theo tháathuËn trong hîp ®ång liªn doanh, c¸c bªn liªn doanh ph¶i lËp B¶ng ph©n chia s¶n phÈmcho c¸c bªn gãp vèn vµ ®−îc c¸c bªn x¸c nhËn sè l−îng, quy c¸ch s¶n phÈm ®−îc chia tõhîp ®ång, giao cho mçi bªn gi÷ mét b¶n (b¶n chÝnh). Mçi khi thùc giao s¶n phÈm, c¸c bªnliªn doanh ph¶i lËp PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm (hoÆc phiÕu xuÊt kho) lµm 2 b¶n, giao chomçi bªn gi÷ mét b¶n. PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm lµ c¨n cø ®Ó c¸c bªn liªn doanh ghi sækÕ to¸n, theo dâi vµ lµ c¨n cø thanh lý hîp ®ång. B. Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn chi phÝ,doanh thu cña ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t 1. KÕ to¸n chi phÝ ph¸t sinh riªng t¹i mçi bªn liªn doanh 1.1. C¨n cø vµo c¸c hãa ®¬n, chøng tõ liªn quan, tËp hîp chi phÝ ph¸t sinh riªng mµbªn liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu khi tham gia ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi: Nî c¸c TK 621, 622, 627, 641, 642 (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 1.2. Cuèi kú, kÕt chuyÓn chi phÝ ph¸t sinh riªng ®Ó tæng hîp chi phÝ SXKD cña hîp®ång liªn doanh, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Cã c¸c TK 621, 622, 627 (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh). 2. KÕ to¸n chi phÝ ph¸t sinh chung do mçi bªn tham gia liªn doanh g¸nh chÞu: 2.1. KÕ to¸n t¹i bªn tham gia liªn doanh cã ph¸t sinh chi phÝ chung: a) Khi ph¸t sinh chi phÝ chung do mçi bªn liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu, c¨n cø vµoc¸c hãa ®¬n, chøng tõ liªn quan, ghi: 206
  • 207. Nî c¸c TK 621, 622 , 627, 641, 642 (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... b) NÕu hîp ®ång liªn doanh quy ®Þnh ph¶i ph©n chia chi phÝ chung, cuèi kú c¨n cøvµo quy ®Þnh cña hîp ®ång, kÕ to¸n lËp B¶ng ph©n bæ chi phÝ chung cho c¸c bªn gãp vènliªn doanh vµ sau khi ®−îc c¸c bªn liªn doanh chÊp nhËn, c¨n cø vµo chi phÝ ®−îc ph©nbæ cho c¸c bªn gãp vèn liªn doanh kh¸c, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Chi tiÕt cho tõng ®èi t¸c) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 621, 622, 627, 641, 642. 2.2. KÕ to¸n t¹i bªn liªn doanh kh«ng h¹ch to¸n chi phÝ chung cho hîp ®ång liªn doanh: C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ chung cña hîp ®ång liªn doanh ®· ®−îc c¸c bªngãp vèn liªn doanh chÊp nhËn (do bªn tham gia liªn doanh cã ph¸t sinh chi phÝ chungth«ng b¸o), ghi: Nî c¸c TK 621, 622, 623, 641, 642 (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶ kh¸c (Chi tiÕt cho bªn tham gia liªn doanh cã ph¸t sinh chi phÝ chung). 3. KÕ to¸n trong tr−êng hîp hîp ®ång chia s¶n phÈm: 3.1. Khi nhËn s¶n phÈm ®−îc chia tõ hîp ®ång liªn doanh nhËp kho, c¨n cø vµophiÕu giao nhËn s¶n phÈm tõ hîp ®ång, phiÕu nhËp kho vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (NÕu s¶n phÈm ®−îc chia ch−a ph¶i lµ thµnh phÈm cuèi cïng) Nî TK 155 - Thµnh phÈm (NÕu s¶n phÈm ®−îc chia lµ thµnh phÈm) Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (NÕu göi s¶n phÈm ®−îc chia ®em ®i b¸n ngay kh«ng qua kho) Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë ®ang (Gåm chi phÝ ph¸t sinh riªng vµ chi phÝ chung mµ mçi bªn tham gia liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu) (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh). 3.2. Khi nhËn s¶n phÈm ®−îc chia tõ hîp ®ång vµ ®−a vµo sö dông ngay cho s¶nxuÊt s¶n phÈm kh¸c, c¨n cø vµo phiÕu giao nhËn s¶n phÈm tõ hîp ®ång vµ c¸c chøng tõliªn quan, ghi: Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (Gåm chi phÝ ph¸t sinh riªng vµ chi phÝ 207
  • 208. chung mµ mçi bªn tham gia liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu) (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh). 3.3. Tr−êng hîp hîp ®ång liªn doanh quy ®Þnh kh«ng chia s¶n phÈm mµ giao chomét bªn b¸n ra ngoµi, sau khi ph¸t hµnh hãa ®¬n cho bªn b¸n s¶n phÈm, kÕt chuyÓn chiphÝ ph¸t sinh riªng vµ chi phÝ chung mµ mçi bªn tham gia liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu vµogi¸ vèn hµng b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (Gåm chi phÝ ph¸t sinh riªng vµ chi phÝ chung mµ mçi bªn tham gia liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu) (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh). 4. KÕ to¸n doanh thu b¸n s¶n phÈm trong tr−êng hîp mét bªn tham gia liªn doanhb¸n hé hµng hãa vµ chia doanh thu cho c¸c ®èi t¸c kh¸c: 4.1. KÕ to¸n ë bªn b¸n s¶n phÈm: - Khi b¸n s¶n phÈm theo quy ®Þnh cña hîp ®ång, bªn b¸n ph¶i ph¸t hµnh hãa ®¬ncho toµn bé s¶n phÈm b¸n ra, ®ång thêi ph¶n ¸nh tæng sè tiÒn b¸n s¶n phÈm cña ho¹t®éng liªn doanh, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu cã). - C¨n cø vµo quy ®Þnh cña hîp ®ång liªn doanh vµ B¶ng ph©n bæ doanh thu, ph¶n¸nh doanh thu t−¬ng øng víi lîi Ých cña bªn tham gia liªn doanh ®−îc h−ëng, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Lîi Ých mµ bªn b¸n ®−îc h−ëng theo tháa thuËn trong hîp ®ång). - Khi nhËn ®−îc hãa ®¬n do bªn ®èi t¸c tham gia liªn doanh kh«ng b¸n s¶n phÈmph¸t hµnh theo sè doanh thu mµ bªn ®èi t¸c ®ã ®−îc h−ëng tõ hîp ®ång, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (NÕu chia c¶ thuÕ GTGT ®Çu ra) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho tõng ®èi t¸c tham gia liªn doanh) - Khi thanh to¸n tiÒn b¸n s¶n phÈm do bªn ®èi t¸c tham gia liªn doanh kh«ng b¸ns¶n phÈm ®−îc h−ëng, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho tõng ®èi t¸c tham gia liªn doanh) Cã c¸c TK 111, 112,... 4.2. KÕ to¸n ë bªn kh«ng b¸n s¶n phÈm: Bªn liªn doanh kh«ng tham gia b¸n s¶n phÈm cña liªn doanh, c¨n cø vµo b¶ng 208
  • 209. ph©n bæ doanh thu ®· ®−îc c¸c bªn tham gia liªn doanh x¸c nhËn vµ chøng tõ cã liªnquan do bªn b¸n s¶n phÈm cung cÊp, lËp hãa ®¬n cho bªn b¸n s¶n phÈm theo sè doanhthu mµ m×nh ®−îc h−ëng, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Bao gåm c¶ thuÕ GTGT nÕu chia c¶ thuÕ GTGT ®Çu ra, chi tiÕt cho ®èi t¸c tham gia liªn doanh b¸n s¶n phÈm). Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh vµ theo sè tiÒn ®−îc chia) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu ®−îc chia c¶ thuÕ GTGT ®Çu ra). - Khi bªn ®èi t¸c tham gia liªn doanh thanh to¸n tiÒn b¸n s¶n phÈm, c¨n cø vµo sètiÒn thùc nhËn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn do ®èi t¸c trong hîp ®ång chuyÓn tr¶) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Chi tiÕt cho ®èi t¸c tham gia liªn doanh b¸n s¶n phÈm). III. KÕ to¸n ho¹t ®éng liªn doanh theo h×nh thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t A. Quy ®Þnh chung 1. Tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t bëi c¸c bªn tham gia gãp vèn liªn doanh lµ tµi s¶n ®−îc gãphoÆc do c¸c bªn tham gia liªn doanh mua, ®−îc sö dông cho môc ®Ých cña liªn doanh vµmang l¹i lîi Ých cho c¸c bªn tham gia liªn doanh theo quy ®Þnh cña Hîp ®ång liªn doanh. 2. Mçi bªn tham gia liªn doanh ®−îc nhËn s¶n phÈm tõ viÖc sö dông tµi s¶n ®ångkiÓm so¸t vµ chÞu mét phÇn chi phÝ ph¸t sinh theo tháa thuËn trong hîp ®ång. 3. C¸c bªn tham gia liªn doanh ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt trªn cïng hÖ thèng sæ kÓto¸n cña m×nh ®Ó ghi chÐp vµ ph¶n ¸nh trong b¸o c¸o tµi chÝnh cña m×nh nh÷ng néi dungsau ®©y: + PhÇn vèn gãp vµo tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, ®−îc ph©n lo¹i theo tÝnh chÊt cña tµi s¶n; + C¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ ph¸t sinh riªng cña mçi bªn tham gia gãp vèn liªn doanh; + PhÇn nî ph¶i tr¶ ph¸t sinh chung ph¶i g¸nh chÞu cïng víi c¸c bªn tham gia gãpvèn liªn doanh kh¸c tõ ho¹t ®éng cña liªn doanh; + C¸c kho¶n thu nhËp tõ viÖc b¸n hoÆc sö dông phÇn s¶n phÈm ®−îc chia tõ liªndoanh cïng víi phÇn chi phÝ ph¸t sinh ®−îc ph©n chia tõ ho¹t ®éng cña liªn doanh; + C¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc gãp vèn liªn doanh. 4. Tr−êng hîp ph¸t sinh c¸c chi phÝ, doanh thu chung mµ c¸c bªn tham gia hîp®ång ph¶i g¸nh chÞu hoÆc ®−îc h−ëng th× c¸c bªn tham gia liªn doanh ph¶i thùc hiÖn c¸cquy ®Þnh vÒ kÕ to¸n nh− ®èi víi tr−êng hîp ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t. B. KÕ to¸n mét sè néi dung liªn quan ®Õn ho¹t ®éng liªn doanh theo h×nhthøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t 1. Tr−êng hîp bªn tham gia liªn doanh ®em tµi s¶n cè ®Þnh cña m×nh ®i gãp vènvµo hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh theo h×nh thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, kÕ to¸n vÉn tiÕp 209
  • 210. tôc theo dâi TSC§ ®ã trªn TK 211 vµ chØ ph¶n ¸nh sù thay ®æi môc ®Ých, n¬i sö dông cñatµi s¶n cè ®Þnh. 2. Tr−êng hîp bªn tham gia liªn doanh mua hoÆc ®em c¸c tµi s¶n kh¸c ®i gãp vèn vµohîp ®ång hîp t¸c kinh doanh theo h×nh thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø vµo c¸c chi phÝthùc tÕ bá ra ®Ó cã ®−îc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, ghi: Nî TK 211, 213 (Chi tiÕt tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t trong hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112,... Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 3. Tr−êng hîp bªn tham gia liªn doanh tù thùc hiÖn hoÆc phèi hîp cïng víi ®èi t¸ckh¸c tiÕn hµnh ®Çu t− x©y dùng ®Ó cã ®−îc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t: - C¨n cø vµo chi phÝ thùc tÕ bá ra cña bªn tham gia liªn doanh, ghi: Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Chi tiÕt hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 155, 156,... Cã c¸c TK 331, 341,... - Khi c«ng tr×nh ®Çu t− XDCB hoµn thµnh, ®−a vµo sö dông, quyÕt to¸n ®−îcduyÖt, kÕ to¸n x¸c ®Þnh gi¸ trÞ tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB vµc¸c kho¶n chi phÝ kh«ng ®−îc duyÖt chi (nÕu cã), ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Chi tiÕt tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t) Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Chi tiÕt tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (PhÇn chi phÝ kh«ng ®−îc duyÖt chi ph¶i thu håi - nÕu cã) Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 241 - XDCB dë dang. - C¨n cø vµo nguån vèn, quü dïng vµo viÖc ®Çu t−, x©y dùng tµi s¶n ®ång kiÓmso¸t, kÕ to¸n kÕt chuyÓn ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh vµ ghi gi¶m nguån vèn, quütheo quy ®Þnh hiÖn hµnh. - Ph−¬ng ph¸p ghi chÐp c¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn kÕ to¸n chi phÝ, doanhthu mµ c¸c bªn tham gia liªn doanh tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t ph¶i g¸nh chÞu hoÆc ®−îch−ëng, thùc hiÖn nh− quy ®Þnh ®èi víi tr−êng hîp ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t. 210
  • 211. TµI KHO¶N 223 §ÇU T¦ VµO C¤NG TY Liªn KÕT Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− trùc tiÕp cña nhµ ®Çu t− vµoc«ng ty liªn kÕt vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt.. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Kho¶n ®Çu t− ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt khi nhµ ®Çu t− n¾mgi÷ trùc tiÕp tõ 20% ®Õn d−íi 50% vèn chñ së h÷u (tõ 20% ®Õn d−íi 50% quyÒn biÓuquyÕt) cña bªn nhËn ®Çu t− mµ kh«ng cã tho¶ thuËn kh¸c. - Tr−êng hîp tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt cña nhµ ®Çu t− trong c«ng ty liªn kÕt ®óngb»ng tû lÖ vèn gãp cña nhµ ®Çu t− trong c«ng ty liªn kÕt: Tû lÖ quyÒn biÓu Tæng sè vèn gãp cña nhµ ®Çu t− quyÕt cña nhµ ®Çu trong c«ng ty liªn kÕt = x 100% t− trùc tiÕp trong Tæng sè vèn chñ së h÷u cña c«ng c«ng ty liªn kÕt ty liªn kÕt - Tr−êng hîp tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt kh¸c víi tû lÖ vèn gãp do cã tho¶ thuËn kh¸cgi÷a nhµ ®Çu t− vµ c«ng ty liªn kÕt, quyÒn biÓu quyÕt cña nhµ ®Çu t− ®−îc x¸c ®Þnh c¨ncø vµo biªn b¶n tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t− vµ c«ng ty liªn kÕt. 2. KÕ to¸n kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt khi lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnhriªng cña nhµ ®Çu t− ®−îc thùc hiÖn theo ph−¬ng ph¸p gi¸ gèc. Khi kÕ to¸n kho¶n ®Çu t−vµo c«ng ty liªn kÕt theo ph−¬ng ph¸p gi¸ gèc, gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− kh«ng ®−îc thay ®æitrong suèt qu¸ tr×nh ®Çu t−, trõ tr−êng hîp nhµ ®Çu t− mua thªm hoÆc thanh lý toµn béhoÆc mét phÇn kho¶n ®Çu t− ®ã hoÆc nhËn ®−îc c¸c kho¶n lîi Ých ngoµi lîi nhuËn ®−îc chia. 3. Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− ®−îc x¸c ®Þnh nh− sau: - Gi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt bao gåm: PhÇn vèn gãp hoÆc gi¸thùc tÕ mua kho¶n ®Çu t− céng (+) C¸c chi phÝ mua (nÕu cã), nh− chi phÝ m«i giíi, giaodÞch... - Tr−êng hîp gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt b»ng TSC§, vËt t−, hµng ho¸ th× gi¸ gèckho¶n ®Çu t− ®−îc ghi nhËn theo gi¸ trÞ ®−îc c¸c bªn gãp vèn thèng nhÊt ®¸nh gi¸.Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ cña TSC§, vËt t−, hµng ho¸ vµ gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i®−îc ghi nhËn vµ xö lý nh− sau: + Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸ ®−îch¹ch to¸n vµo thu nhËp kh¸c; Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæcña vËt t−, hµng ho¸ ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ kh¸c; + Kho¶n chªnh lÖch lín h¬n gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®−îch¹ch to¸n toµn bé vµo thu nhËp kh¸c; Kho¶n chªnh lÖch nhá h¬n gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµgi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®−îc h¹ch to¸n toµn bé vµo chi phÝ kh¸c; 4. KÕ to¸n ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− vµo tõng c«ng tyliªn kÕt. C¨n cø ®Ó ghi sæ kÕ to¸n gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt nh− sau: - §èi víi kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty cæ phÇn niªm yÕt trªn thÞ tr−êng chøng kho¸n, 211
  • 212. viÖc ghi sæ cña nhµ ®Çu t− ®−îc c¨n cø vµo sè tiÒn thùc tr¶ khi mua cæ phiÕu bao gåm c¶c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc mua cæ phiÕu vµ th«ng b¸o chÝnh thøc cña Trungt©m giao dÞch chøng kho¸n vÒ viÖc cæ phiÕu cña c«ng ty niªm yÕt ®· thuéc phÇn së h÷ucña nhµ ®Çu t−; - §èi víi kho¶n ®Çu t− vµo c¸c c«ng ty cæ phÇn ch−a niªm yÕt trªn thÞ tr−êng chøngkho¸n, viÖc ghi sæ ®−îc c¨n cø vµo giÊy x¸c nhËn së h÷u cæ phiÕu vµ giÊy thu tiÒn b¸n cæphiÕu cña c«ng ty ®−îc ®Çu t− hoÆc chøng tõ mua kho¶n ®Çu t− ®ã; - §èi víi kho¶n ®Çu t− vµo c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp kh¸c viÖc ghi sæ ®−îc c¨n cøvµo biªn b¶n gãp vèn, chia l·i (hoÆc lç) do c¸c bªn tho¶ thuËn hoÆc c¸c chøng tõ mua,b¸n kho¶n ®Çu t− ®ã; - Nhµ ®Çu t− chØ ®−îc ghi nhËn kho¶n cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia tõ c«ng ty liªnkÕt khi nhËn ®−îc th«ng b¸o chÝnh thøc cña c«ng ty liªn kÕt vÒ sè cæ tøc ®−îc h−ëng hoÆcsè lîi nhuËn ®−îc chia trong kú theo nguyªn t¾c dån tÝch. KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 223 - §ÇU T¦ VµO C¤NG TY LI£N KÕT Bªn Nî: Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− t¨ng. Bªn Cã: - Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− gi¶m do nhËn l¹i vèn ®Çu t− hoÆc thu ®−îc c¸c kho¶n lîi Ýchngoµi lîi nhuËn ®−îc chia; - Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− gi¶m do b¸n, thanh lý toµn bé hoÆc mét phÇn kho¶n ®Çu t−. Sè d− bªn Nî: Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt hiÖn ®ang n¾m gi÷ cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N kÕ TO¸N MéT Sè nghiÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt d−íi h×nh thøc mua cæ phiÕu hoÆc gãp vèn b»ngtiÒn, c¨n cø vµo sè tiÒn thùc tÕ chi, nhµ ®Çu t− ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Tr−êng hîp nhµ ®Çu t− ®· n¾m gi÷ mét kho¶n ®Çu t− d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕtvµo mét c«ng ty x¸c ®Þnh, khi nhµ ®Çu t− mua thªm cæ phiÕu hoÆc gãp thªm vèn vµo c«ng ty®ã ®Ó trë thµnh nhµ ®Çu t− cã ¶nh h−ëng ®¸ng kÓ ®èi víi bªn nhËn ®Çu t−, nhµ ®Çu t− ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (Toµn bé kho¶n ®Çu t− d−íi 20%) Cã TK 111, 112,... (Sè tiÒn ®Çu t− thªm). 3. Khi ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt d−íi h×nh thøc gãp vèn b»ng vËt t−, hµng hãa, 212
  • 213. TSC§, c¨n cø vµo gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸, TSC§ ®−îc tho¶ thuËn gi÷a nhµ®Çu t− vµ c«ng ty liªn kÕt, ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nháh¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Cã c¸c TK 152, 153, 156, 211, 213,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§). 4. Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o chÝnh thøc cña c«ng ty liªn kÕt vÒ sè cæ tøc, lîi nhuËn®−îc chia, nhµ ®Çu t− ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o cña c«ng ty liªn kÕt) Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (NÕu nhËn cæ tøc b»ng cæ phiÕu) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. Khi thùc nhËn tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c. 5. Tr−êng hîp nhËn ®−îc c¸c kho¶n kh¸c tõ c«ng ty liªn kÕt ngoµi cæ tøc, lîi nhuËn®−îc chia, nhµ ®Çu t− h¹ch to¸n gi¶m trõ gi¸ gèc ®Çu t−, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 152,... Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt. 6. Khi nhµ ®Çu t− mua thªm vèn cña c«ng ty liªn kÕt vµ cã quyÒn kiÓm so¸t ®èi víic«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu t− kÕt chuyÓn gi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t− sang Tµi kho¶n 221 “§Çu t− vµo c«ng ty con”, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (NÕu nhµ ®Çu t− trë thµnh c«ng ty mÑ) Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã c¸c TK 111, 112,... (NÕu mua thªm phÇn vèn ®Ó trë thµnh c«ng ty mÑ). 7. Khi nhµ ®Çu t− thanh lý mét phÇn kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt dÉn ®Õnkh«ng cßn ®−îc coi lµ cã ¶nh h−ëng ®¸ng kÓ ®èi víi bªn nhËn ®Çu t−, nhµ ®Çu t− kÕtchuyÓn gi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t− sang c¸c tµi kho¶n cã liªn quan kh¸c: - Tr−êng hîp thanh lý, nh−îng b¸n kho¶n ®Çu t− cã l·i, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Nî c¸c TK 111, 112,... (TiÒn thu do thanh lý, nh−îng b¸n mét phÇn kho¶n ®Çu t−) Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n kho¶n ®Çu t− lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t−). - Tr−êng hîp thanh lý, nh−îng b¸n mét phÇn kho¶n ®Çu t− mµ bÞ lç, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t− lín h¬n 213
  • 214. gi¸ b¸n kho¶n ®Çu t−) Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Nî c¸c TK 111, 112,... (TiÒn thu do thanh lý, nh−îng b¸n mét phÇn kho¶n ®Çu t−) Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt. 8. Khi thanh lý, nh−îng b¸n toµn bé kho¶n ®Çu t− trong c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çut− ghi gi¶m kho¶n ®Çu t− vµ ghi nhËn thu nhËp (l·i hoÆc lç) tõ viÖc thanh lý, nh−îngb¸n kho¶n ®Çu t−: - Tr−êng hîp thanh lý, nh−îng b¸n kho¶n ®Çu t− bÞ lç, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t− lín h¬n gi¸ b¸n kho¶n ®Çu t−) Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt. - Tr−êng hîp thanh lý, nh−îng b¸n kho¶n ®Çu t− cã l·i, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n kho¶n ®Çu t− lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t−) Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt. - Chi phÝ thanh lý, nh−îng b¸n kho¶n ®Çu t−, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112,... 214
  • 215. TµI KHO¶N 228 §ÇU T¦ DµI H¹N KH¸C Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶mc¸c lo¹i ®Çu t− dµi h¹n kh¸c (ngoµi c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con, vèn gãp vµo c¬ sëkinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt), nh−: §Çu t− tr¸i phiÕu, ®Çu t−cæ phiÕu, hoÆc ®Çu t− vµo ®¬n vÞ kh¸c mµ chØ n¾m gi÷ d−íi 20% vèn chñ së h÷u (d−íi20% quyÒn biÓu quyÕt),... vµ thêi h¹n thu håi hoÆc thanh to¸n vèn trªn 1 n¨m. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Khi cho vay vèn, kÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt tõng kho¶n tiÒn cho vay theo ®èit−îng vay, ph−¬ng thøc vay, thêi h¹n vµ l·i suÊt vay. 2. Khi doanh nghiÖp ®Çu t− b»ng h×nh thøc mua tr¸i phiÕu th× kÕ to¸n ph¶i theodâi chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, thêi h¹n vµ l·i suÊt tr¸i phiÕu. 3. Tr−êng hîp nhµ ®Çu t− mua cæ phiÕu cña mét doanh nghiÖp mµ nhµ ®Çu t− chØn¾m gi÷ d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt th× kÕ to¸n ph¶i ph¶n ¸nh kho¶n ®Çu t− vµo tµikho¶n nµy vµ ph¶i theo dâi chi tiÕt theo tõng lo¹i mÖnh gi¸ cæ phiÕu, tõng ®èi t−îng ph¸thµnh cæ phiÕu. 4. Tr−êng hîp nhµ ®Çu t− gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t nh−ngkh«ng cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t mµ n¾m gi÷ d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt trong liªn doanhth× h¹ch to¸n phÇn vèn gãp vµo TK 228 “§Çu t− dµi h¹n kh¸c” theo gi¸ gèc. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 228 - §ÇU T¦ DµI H¹N KH¸C Bªn Nî: Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c t¨ng. Bªn Cã: Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c gi¶m. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c hiÖn cã. Tµi kho¶n 228 “§Çu t− dµi h¹n kh¸c” cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 2281 - Cæ phiÕu: Ph¶n ¸nh kho¶n ®Çu t− dµi h¹n b»ng cæ phiÕu cñanhµ ®Çu t−. - Tµi kho¶n 2282- Tr¸i phiÕu: Ph¶n ¸nh kho¶n ®Çu t− dµi h¹n b»ng tr¸i phiÕu cña 215
  • 216. nhµ ®Çu t−. - Tµi kho¶n 2288 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸cnh− cho vay vèn, gãp vèn b»ng tiÒn hoÆc tµi s¶n,... PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi cho ®¬n vÞ kh¸c vay vèn cã thêi h¹n thu håi trªn mét n¨m, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2288) Cã c¸c TK 111, 112,... 2. §Þnh kú, tÝnh to¸n, x¸c ®Þnh sè l·i cho vay ®−îc nhËn trong kú theo khÕ −íc vay, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (NÕu thu tiÒn ngay) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (NÕu ch−a nhËn ®−îc tiÒn ngay) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chi tiÕt l·i cho vay vèn). 3. C¸c kho¶n thu l·i tiÒn göi ph¸t sinh trong kú, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (NÕu thu tiÒn ngay) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 4. Thu håi sè vèn gèc vµ l·i cho vay, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn gèc vµ l·i cho vay) Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (Sè tiÒn gèc) (2288) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè tiÒn l·i). 5. Khi mua tr¸i phiÕu cña mét ®¬n vÞ kh¸c víi thêi h¹n tr¸i phiÕu trªn mét n¨m, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282) Cã c¸c TK 111, 112,... 6. Tr−êng hîp mua tr¸i phiÕu nhËn l·i tr−íc: 6.1. Khi tr¶ tiÒn mua tr¸i phiÕu nhËn l·i tr−íc, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282) Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn thùc chi) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn l·i nhËn tr−íc). 6.2. §Þnh kú, tÝnh vµ kÕt chuyÓn l·i cña kú kÕ to¸n theo sè l·i ph¶i thu tõng kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 216
  • 217. 7. Tr−êng hîp mua tr¸i phiÕu nhËn l·i ®Þnh kú: 7.1. Khi tr¶ tiÒn mua tr¸i phiÕu, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282) Cã c¸c TK 111, 112,... 7.2. §Þnh kú ghi doanh thu tiÒn l·i: Nî c¸c TK 111, 112 (NÕu ®· thu tiÒn) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (NÕu ch−a thu tiÒn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 8. Tr−êng hîp mua tr¸i phiÕu nhËn l·i sau: - Khi tr¶ tiÒn mua tr¸i phiÕu ghi nh− nghiÖp vô 7.1. - §Þnh kú tÝnh l·i tr¸i phiÕu vµ ghi nhËn doanh thu theo sè l·i ph¶i thu tõng kú, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. - Khi ®Õn h¹n thanh to¸n tr¸i phiÕu, thu håi gèc vµ l·i tr¸i phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Sè l·i cña c¸c kú tr−íc) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i kú ®¸o h¹n). 9. Thu håi gi¸ gèc tr¸i phiÕu khi ®Õn h¹n thanh to¸n, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282). 10. Khi doanh nghiÖp ®Çu t− mua cæ phiÕu hoÆc gãp vèn nh−ng chØ n¾m gi÷ d−íi20% quyÒn biÓu quyÕt, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (Ghi theo gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− + Chi phÝ trùc tiÕp liªn quan ®Õn ho¹t ®éng ®Çu t−, nh− chi phÝ m«i giíi,...) (2281, 2288) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 11. Khi doanh nghiÖp gãp vèn b»ng tµi s¶n vµo mét doanh nghiÖp kh¸c nh−ng chØn¾m gi÷ d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt vµ kh«ng cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t, th× c¨n cø vµogi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸, TSC§, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2288) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) 217
  • 218. Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Cã c¸c TK 152, 153, 156, 211, 213,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§). 12. Khi doanh nghiÖp quyÕt ®Þnh bæ sung vèn ®Çu t− tõ cæ tøc hoÆc lîi nhuËn ®−îcchia, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 13. Khi nhµ ®Çu t− b¸n mét phÇn kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn doanh,c«ng ty liªn kÕt dÉn ®Õn kh«ng cßn quyÒn kiÓm so¸t hoÆc kh«ng cßn quyÒn ®ång kiÓmso¸t hoÆc kh«ng cßn ¶nh h−ëng ®¸ng kÓ, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288) Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt. 14. B¸n cæ phiÕu, hoÆc thanh lý phÇn vèn gãp ®Çu t− dµi h¹n kh¸c: - Tr−êng hîp b¸n, thanh lý cã l·i, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ gèc). - Tr−êng hîp b¸n, thanh lý bÞ lç, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ gèc) Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288). 15. Khi nhµ ®Çu t− gãp thªm vèn vµo liªn doanh vµ trë thµnh mét bªn gãp vèn cãquyÒn ®ång kiÓm so¸t trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn ®Çu t− thªm) Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2288). 16. Khi nhµ ®Çu t− gãp thªm vèn vµ trë thµnh c«ng ty mÑ hoÆc cã ¶nh h−ëng ®¸ng 218
  • 219. kÓ, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con, hoÆc Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn ®Çu t− thªm) Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288). 219
  • 220. TµI KHO¶N 229 Dù PHßNG GI¶M GI¸ §ÇU T¦ DµI H¹N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸ckho¶n dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n vµ c¸c kho¶n tæn thÊt ®Çu t− dµih¹n kh¸c. Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n, gåm: - Dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− trong ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh: Lµ dùphßng phÇn gi¸ trÞ bÞ tæn thÊt do gi¶m gi¸ c¸c lo¹i chøng kho¸n doanh nghiÖp ®ang n¾mgi÷ cã thÓ x¶y ra; - Dù phßng tæn thÊt do gi¶m gi¸ c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n hoÆc do doanh nghiÖpnhËn vèn gãp ®Çu t− bÞ lç ph¶i gäi thªm vèn. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. ViÖc trÝch lËp vµ hoµn nhËp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n ®−îc thùchiÖn ë thêi ®iÓm cuèi kú kÕ to¸n n¨m. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc Bé Tµi chÝnh chÊpthuËn ¸p dông n¨m tµi chÝnh kh¸c víi n¨m d−¬ng lÞch (kh«ng ph¶i n¨m tµi chÝnh b¾t®Çu tõ ngµy 1/1 vµ kÕt thóc ngµy 31/12 hµng n¨m) th× thêi ®iÓm tËp dù phßng lµ ngµycuèi cïng cña n¨m tµi chÝnh. §èi víi c¸c doanh nghiÖp cã lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é nÕu cã biÕn ®éng línvÒ dù phßng th× cã thÓ ®iÒu chØnh trÝch thªm hoÆc hoµn nhËp vµo cuèi kú kÕ to¸n gi÷aniªn ®é (kú kÕ to¸n quÝ). 2. ViÖc lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n ph¶i ®−îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña tõng lo¹i®Çu t− dµi h¹n. Møc lËp dù phßng ®−îc x¸c ®Þnh b»ng chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn®−îc (gi¸ thÞ tr−êng) hoÆc kho¶n ®Çu t− cã thÓ thu håi ®−îc vµ gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. NÕu sè dùphßng ph¶i lËp n¨m nay cao h¬n sè d− dù phßng ®ang ghi trªn sæ kÕ to¸n th× sè chªnh lÖch ®ã ®−îcghi nhËn vµo chi phÝ SXKD trong kú. NÕu sè dù phßng ph¶i lËp n¨m nay thÊp h¬n sè d− dù phßng®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch ®ã ®−îc ghi gi¶m chi phÝ SXKD. 3. ViÖc lËp vµ xö lý dù phßng gi¶m gi¸ c¸c kho¶n chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n ®−îcthùc hiÖn vµo cuèi n¨m tµi chÝnh nÕu gi¸ thÞ tr−êng cña c¸c chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹ncña doanh nghiÖp hiÖn cã th−êng xuyªn bÞ gi¶m so víi gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. §iÒukiÖn ®Ó trÝch lËp c¸c kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n dµi h¹n lµ: - Chøng kho¸n cña doanh nghiÖp ®−îc doanh nghiÖp ®Çu t− ®óng quy ®Þnh cña ph¸p luËt - §−îc tù do mua, b¸n trªn thÞ tr−êng mµ t¹i thêi ®iÓm kiÓm kª, lËp b¸o c¸o tµichÝnh cã gi¸ thÞ tr−êng gi¶m so víi gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. 4. Doanh nghiÖp ph¶i lËp dù phßng cho tõng lo¹i chøng kho¸n dµi h¹n khi cã biÕn®éng gi¶m gi¸ t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh theo c«ng thøc: Sè l−îng chøng Gi¸ gèc Gi¸ thÞ Møc dù phßng gi¶m kho¸n bÞ gi¶m gi¸ chøng kho¸n tr−êng cña gi¸ ®Çu t− chøng = t¹i thêi ®iÓm lËp x ghi trªn sæ kÕ - chøng kho¸n kho¸n dµi h¹n cho b¸o c¸o tµi chÝnh to¸n ®Çu t− dµi n¨m sau n¨m h¹n 220
  • 221. Doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh sè dù phßng cÇn lËp cho tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çut− dµi h¹n bÞ gi¶m gi¸ vµ ®−îc tæng hîp vµo b¶ng kª chi tiÕt dù phßng gi¶m gi¸ chøngkho¸n ®Çu t− so s¸nh víi sè ®· lËp cuèi n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt ®Ó x¸c ®Þnh sèph¶i lËp thªm hoÆc hoµn nhËp gi¶m chi phÝ tµi chÝnh. 5. §èi víi c¸c kho¶n vèn cña Tæng c«ng ty ®Çu t− vµo c«ng ty thµnh viªn hoÆc cñaTæng c«ng ty, c«ng ty ®Çu t− vµo c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n nhµ n−íc mét thµnh viªn,c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n hai thµnh viªn trë lªn, c«ng ty cæ phÇn, hîp danh, liªndoanh, liªn kÕt vµ c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c ph¶i trÝch lËp dù phßng, nÕu doanhnghiÖp nhËn vèn gãp ®Çu t− bÞ lç ph¶i gäi thªm vèn (Trõ tr−êng hîp lç theo kÕ ho¹ch®−îc x¸c ®Þnh trong ph−¬ng ¸n kinh doanh tr−íc khi ®Çu t−), møc trÝch lËp dù phßng chomçi kho¶n ®Çu t− tµi chÝnh tÝnh theo c«ng thøc sau: Møc dù phßng Tæng vèn Vèn ®Çu t− cña gãp thùc tÕ Vèn doanh nghiÖp tæn thÊt c¸c cña c¸c bªn chñ së kho¶n ®Çu t− = - x Tæng vèn gãp thùc tÕ t¹i doanh h÷u tµi chÝnh dµi cña c¸c bªn t¹i nghiÖp thùc cã h¹n doanh nghiÖp Møc trÝch tèi ®a cho mçi kho¶n ®Çu t− dµi h¹n b»ng sè vèn ®· ®Çu t−. §Õn thêi ®iÓm kho¸ sæ kÕ to¸n cña n¨m sau, nÕu c«ng ty ®Çu t− vèn cã l·i hoÆcgi¶m lç th× c«ng ty ph¶i hoµn nhËp mét phÇn hoÆc toµn bé sè ®· trÝch dù phßng vµ ghigi¶m chi phÝ tµi chÝnh. 6. Kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− tµi chÝnh ®−îc dïng ®Ó bï ®¾p sè tæn thÊt cñac¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n thùc tÕ x¶y ra do c¸c nguyªn nh©n nh− bªn nhËn ®Çu t− bÞ ph¸s¶n, thiªn tai,... dÉn ®Õn kho¶n ®Çu t− kh«ng cã kh¶ n¨ng thu håi hoÆc thu håi thÊp h¬ngi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t−. Kho¶n dù phßng nµy kh«ng dïng ®Ó bï ®¾p c¸c kho¶n lç dob¸n thanh lý c¸c kho¶n ®Çu t−. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 229 - Dù PHßNG GI¶M Gi¸ §ÇU T¦ Dµi H¹N Bªn Nî: - Hoµn nhËp chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹nn¨m nay ph¶i lËp nhá h¬n sè dù phßng ®· trÝch lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt. - Bï ®¾p gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n bÞ tæn thÊt khi cã quyÕt ®Þnh dïng sè dùphßng ®· lËp ®Ó bï ®¾p sè tæn thÊt xÈy ra. Bªn Cã: TrÝch lËp dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n (TÝnh lÇn ®Çu vµ tÝnh sèchªnh lÖch dù phßng t¨ng). Sè d− bªn Cã: Sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n hiÖn cã cuèi kú. 221
  • 222. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo biÕn ®éng gi¶m gi¸ cña c¸c kho¶n ®Çu t− dµih¹n hiÖn cã, tÝnh to¸n møc dù phßng cÇn lËp lÇn ®Çu, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n. 2. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n n¨m sau: - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n ph¶i lËp n¨m sau lín h¬nkho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n ®· trÝch lËp n¨m tr−íc ch−a sö dônghÕt, th× ph¶i trÝch lËp thªm theo sè chªnh lÖch lín h¬n, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n. - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n ph¶i lËp n¨m sau nhá h¬nkho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n ®· trÝch lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt,th× sè chªnh lÖch nhá h¬n ph¶i ®−îc hoµn nhËp, ghi: Nî TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n Cã TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh. 3. Khi tæn thÊt thùc sù x¶y ra (nh− c¸c doanh nghiÖp nhËn vèn gãp bÞ ph¸ s¶n, bÞthiªn tai, háa ho¹n,...) c¸c kho¶n ®Çu t− thùc sù kh«ng cã kh¶ n¨ng thu håi hoÆc thu håithÊp h¬n gi¸ gèc ban ®Çu, doanh nghiÖp cã quyÕt ®Þnh dïng kho¶n dù phßng gi¶m gi¸®Çu t− dµi h¹n ®· tËp ®Ó bï ®¾p tæn thÊt kho¶n ®Çu t− dµi h¹n, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 ,... (NÕu cã) Nî TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n (Sè ®· lËp dù phßng) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè ch−a lËp dù phßng) Cã c¸c TK 222, 223, 228 (Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− bÞ tæn thÊt). 222
  • 223. TµI KHO¶N 241 X¢Y DùNG C¥ B¶N Dë DANG Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t− XDCB (Baogåm chi phÝ mua s¾m míi TSC§, x©y dùng míi hoÆc söa ch÷a, c¶i t¹o, më réng hay trangbÞ l¹i kü thuËt c«ng tr×nh) vµ t×nh h×nh quyÕt to¸n dù ¸n ®Çu t− XDCB ë c¸c doanhnghiÖp cã tiÕn hµnh c«ng t¸c mua s¾m TSC§, ®Çu t− XDCB, söa ch÷a lín TSC§. C«ng t¸c ®Çu t− XDCB vµ söa ch÷a lín TSC§ cña doanh nghiÖp cã thÓ ®−îc thùchiÖn theo ph−¬ng thøc giao thÇu hoÆc tù lµm. ë c¸c doanh nghiÖp tiÕn hµnh ®Çu t−XDCB theo ph−¬ng thøc tù lµm th× tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh c¶ chi phÝ ph¸t sinh trongqu¸ tr×nh x©y l¾p, söa ch÷a. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Chi phÝ thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t− XDCB lµ toµn bé chi phÝ cÇn thiÕt ®Ó x©ydùng míi hoÆc söa ch÷a, c¶i t¹o, më réng hay trang bÞ l¹i kü thuËt c«ng tr×nh. Chi phÝ®Çu t− XDCB ®−îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së khèi l−îng c«ng viÖc, hÖ thèng ®Þnh møc, chØ tiªukinh tÕ - kü thuËt vµ c¸c chÕ ®é chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc, ®ång thêi ph¶i phï hîp nh÷ngyÕu tè kh¸ch quan cña thÞ tr−êng trong tõng thêi kú vµ ®−îc thùc hiÖn theo quy chÕ vÒqu¶n lý ®Çu t− XDCB. Chi phÝ ®Çu t− XDCB, bao gåm: - Chi phÝ x©y l¾p; - Chi phÝ thiÕt bÞ; - Chi phÝ kh¸c. Tµi kho¶n 241 ®−îc më chi tiÕt theo tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh vµ ë mçih¹ng môc c«ng tr×nh ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt tõng néi dung chi phÝ ®Çu t− XDCB vµ®−îc theo dâi lòy kÕ kÓ tõ khi khëi c«ng ®Õn khi c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh hoµnthµnh bµn giao ®−a vµo sö dông. 2. Khi ®Çu t− XDCB c¸c chi phÝ x©y l¾p, chi phÝ thiÕt bÞ th−êng tÝnh trùc tiÕp chotõng ®èi t−îng tµi s¶n, c¸c chi phÝ qu¶n lý dù ¸n vµ chi phÝ kh¸c th−êng ®−îc chi chung.Chñ ®Çu t− ph¶i tiÕn hµnh tÝnh to¸n, ph©n bæ chi phÝ qu¶n lý dù ¸n vµ chi phÝ kh¸c chotõng ®èi t−îng tµi s¶n theo nguyªn t¾c: - C¸c chi phÝ qu¶n lý dù ¸n vµ chi phÝ kh¸c liªn quan trùc tiÕp ®Õn ®èi t−îng tµi s¶nnµo th× tÝnh trùc tiÕp cho ®èi t−îng tµi s¶n ®ã; - C¸c chi phÝ qu¶n lý dù ¸n vµ chi phÝ kh¸c chi chung cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èit−îng tµi s¶n th× ph¶i ph©n bæ theo nh÷ng tiªu thøc thÝch hîp. 3. Tr−êng hîp dù ¸n ®· hoµn thµnh ®−a vµo sö dông nh−ng quyÕt to¸n dù ¸n ch−a 223
  • 224. ®−îc duyÖt th× doanh nghiÖp ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ theo gi¸ t¹m tÝnh (Gi¸ t¹m tÝnhph¶i c¨n cø vµo chi phÝ thùc tÕ ®· bá ra ®Ó cã ®−îc TSC§) ®Ó trÝch khÊu hao, nh−ng sau®ã ph¶i ®iÒu chØnh theo gi¸ quyÕt to¸n ®−îc phª duyÖt. 4. Chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ ph¸t sinh thùc tÕ cã thÓ ®−îc h¹ch to¸n trùc tiÕp vµochi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú cña doanh nghiÖp. NÕu chi phÝ söa ch÷a lín TSC§trong kú ph¸t sinh cã gi¸ trÞ lín vµ liªn quan ®Õn nhiÒu kú s¶n xuÊt, kinh doanh th× cãthÓ ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. Tµi kho¶n 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 2411 - Mua s¾m TSC§: Ph¶n ¸nh chi phÝ mua s¾m TSC§ vµ t×nh h×nhquyÕt to¸n chi phÝ mua s¾m TSC§ trong tr−êng hîp ph¶i qua l¾p ®Æt, ch¹y thö tr−íc khi®−a vµo sö dông (KÓ c¶ mua TSC§ míi hoÆc ®· qua sö dông). NÕu mua s¾m TSC§ vÒph¶i ®Çu t−, trang bÞ thªm míi sö dông ®−îc th× mäi chi phÝ mua s¾m, trang bÞ thªmcòng ®−îc ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy. - Tµi kho¶n 2412 - X©y dùng c¬ b¶n: Ph¶n ¸nh chi phÝ ®Çu t− XDCB vµ t×nh h×nhquyÕt to¸n vèn ®Çu t− XDCB. Tµi kho¶n nµy ®−îc më chi tiÕt cho tõng c«ng tr×nh, h¹ngmôc c«ng tr×nh (Theo tõng ®èi t−îng tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t−) vµ ë mçi ®èi t−îngtµi s¶n ph¶i theo dâi chi tiÕt tõng néi dung chi phÝ ®Çu t− XDCB. - Tµi kho¶n 2413 - Söa ch÷a lín TSC§: Ph¶n ¸nh chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ vµt×nh h×nh quyÕt to¸n chi phÝ söa ch÷a lín TSC§. Tr−êng hîp söa ch÷a th−êng xuyªnTSC§ th× kh«ng h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy mµ tÝnh th¼ng vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinhdoanh trong kú. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 241 - X¢Y DùNG C¥ B¶N Dë DANG Bªn Nî: - Chi phÝ ®Çu t− XDCB, mua s¾m, söa ch÷a lín TSC§ ph¸t sinh (TSC§ h÷u h×nhvµ TSC§ v« h×nh); - Chi phÝ c¶i t¹o, n©ng cÊp TSC§; - Chi phÝ mua s¾m bÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Tr−êng hîp cÇn cã giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng); - Chi phÝ ®Çu t− XDCB bÊt ®éng s¶n ®Çu t−; - Chi phÝ ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu TSC§, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−. Bªn Cã: - Gi¸ trÞ TSC§ h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB, mua s¾m ®· hoµn thµnh ®−a vµo sö dông ; - Gi¸ trÞ c«ng tr×nh bÞ lo¹i bá vµ c¸c kho¶n chi phÝ duyÖt bá kh¸c kÕt chuyÓn khiquyÕt to¸n ®−îc duyÖt; 224
  • 225. - Gi¸ trÞ c«ng tr×nh söa ch÷a lín TSC§ hoµn thµnh, kÕt chuyÓn khi quyÕt to¸n ®−îc duyÖt; - Gi¸ trÞ bÊt ®éng s¶n ®Çu t− h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB ®· hoµn thµnh; - KÕt chuyÓn chi phÝ ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu TSC§, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−vµo c¸c tµi kho¶n cã liªn quan. Sè d− Nî: - Chi phÝ dù ¸n ®Çu t− x©y dùng vµ söa ch÷a lín TSC§ dë dang; - Gi¸ trÞ c«ng tr×nh x©y dùng vµ söa ch÷a lín TSC§ ®· hoµn thµnh nh−ng ch−abµn giao ®−a vµo sö dông hoÆc quyÕt to¸n ch−a ®−îc duyÖt; - Gi¸ trÞ bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ®ang ®Çu t− x©y dùng dë dang. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU I. KÕ to¸n chi phÝ ®Çu t− XDCB theo ph−¬ng thøc giao thÇu A. KÕ to¸n qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB: 1. NhËn khèi l−îng XDCB, khèi l−îng söa ch÷a lín TSC§ hoµn thµnh do bªn nhËnthÇu bµn giao dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞuthuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, c¨n cø hîp ®ång giao thÇu, biªn b¶nnghiÖm thu khèi l−îng XDCB hoµn thµnh, hãa ®¬n b¸n hµng, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (2412, 2413) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (nÕu cã) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 2. Khi mua thiÕt bÞ ®Çu t− XDCB, nÕu TSC§ h×nh thµnh ®Ó dïng vµo s¶n xuÊt,kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸pkhÊu trõ, c¨n cø hãa ®¬n, phiÕu nhËp kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). Tr−êng hîp chuyÓn th¼ng thiÕt bÞ kh«ng cÇn l¾p ®Õn ®Þa ®iÓm thi c«ng giao cho bªnnhËn thÇu, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n 225
  • 226. Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 3. Tr¶ tiÒn cho ng−êi nhËn thÇu, ng−êi cung cÊp vËt t−, hµng hãa, dÞch vô cã liªnquan ®Õn ®Çu t− XDCB, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã c¸c TK 111, 112,... 4. XuÊt thiÕt bÞ ®Çu t− XDCB giao cho bªn nhËn thÇu: a) §èi víi thiÕt bÞ kh«ng cÇn l¾p, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang. Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Chi tiÕt thiÕt bÞ trong kho). b) §èi víi thiÕt bÞ cÇn l¾p: - Khi xuÊt thiÕt bÞ giao cho bªn nhËn thÇu, ghi:. Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Chi tiÕt thiÕt bÞ ®−a ®i l¾p) Cã TK - 152 Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Chi tiÕt thiÕt bÞ trong kho). - Khi cã khèi l−îng l¾p ®Æt hoµn thµnh cña bªn B bµn giao, ®−îc nghiÖm thu vµ chÊpnhËn thanh to¸n, th× gi¸ trÞ thiÕt bÞ ®−a ®i l¾p míi ®−îc tÝnh vµo chi phÝ ®Çu t− XDCB, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (2412) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Chi tiÕt thiÕt bÞ ®−a ®i l¾p). 5. Khi ph¸t sinh chi phÝ kh¸c, ghi: Nî TK 24 - XDCB dë dang (2412) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331, 341,... 6. §èi víi chñ ®Çu t− cã sö dông ngo¹i tÖ trong ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng th× c¨ncø vµo ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng ®ã thùc hiÖn ë giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng (Ch−a tiÕnhµnh s¶n xuÊt, kinh doanh) hay thùc hiÖn ë giai ®o¹n ®· tiÕn hµnh s¶n xuÊt, kinh doanh®Ó h¹ch to¸n, nh− sau: 6.1. Tr−êng hîp ph¸t sinh trong ho¹t ®éng XDCB cña giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng(Doanh nghiÖp ch−a tiÕn hµnh SXKD): - Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ ®Çu t− XDCB b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã c¸c TK 111, 112 (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) 226
  • 227. Cã c¸c TK 152, 153,... Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n nhá h¬n tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch - L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). Tr−êng hîp chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n lín h¬n tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giaodÞch ghi Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i). - Khi c«ng tr×nh hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông, quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îcphª duyÖt, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh ®Çut− XDCB theo sè d− TK 413 (4132) tÝnh ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh hoÆc doanh thu ho¹t®éng tµi chÝnh, hoÆc kÕt chuyÓn sang TK 242 “Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n” (NÕu lç tû gi¸hèi ®o¸i lín), hoÆc TK 3387 “Doanh thu ch−a thùc hiÖn” (NÕu l·i tû gi¸ hèi ®o¸i lín) ®Óph©n bæ trong thêi gian tèi ®a lµ 5 n¨m (c¸c bót to¸n xem ë phÇn h−íng dÉn TK 413“Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i”). 6.2. Tr−êng hîp ph¸t sinh trong ho¹t ®éng XDCB cña giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh: Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ ®Çu t− XDCB b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã c¸c TK 111, 112 (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n nhá h¬n tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch - L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). Tr−êng hîp chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n lín h¬n tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµygiao dÞch th× ghi Nî TK 635 “Chi phÝ tµi chÝnh” (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i). B. KÕ to¸n khi c«ng tr×nh hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông 1. Khi c«ng tr×nh hoµn thµnh, viÖc nghiÖm thu tæng thÓ ®· ®−îc thùc hiÖn xong, tµis¶n ®−îc bµn giao vµ ®−a vµo sö dông: NÕu quyÕt to¸n ®−îc duyÖt ngay th× c¨n cø vµogi¸ trÞ tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− ®−îc duyÖt ®Ó ghi sæ. NÕu quyÕt to¸n ch−a ®−îcphª duyÖt th× ghi t¨ng gi¸ trÞ cña tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− theo gi¸ t¹m tÝnh (Gi¸t¹m tÝnh lµ chi phÝ thùc tÕ ®· bá ra ®Ó cã ®−îc tµi s¶n, c¨n cø vµo TK 241 ®Ó x¸c ®Þnh gi¸t¹m tÝnh). C¶ 2 tr−êng hîp ®Òu ghi nh− sau: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Nî c¸c TK 152, 153,... Cã TK 241 - XDCB dë dang (Gi¸ ®−îc duyÖt hoÆc gi¸ t¹m tÝnh). 2. Khi quyÕt to¸n vèn ®Çu t− XDCB hoµn thµnh ®−îc duyÖt th× kÕ to¸n ®iÒu chØnhl¹i gi¸ t¹m tÝnh theo gi¸ trÞ tµi s¶n ®−îc duyÖt, ghi; 227
  • 228. - NÕu gi¸ trÞ tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB ®−îc duyÖt cã gi¸ trÞ lín h¬n gi¸t¹m tÝnh, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Nî c¸c TK 152, 153 Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (PhÇn chi phÝ xin duyÖt bá kh«ng ®−îc duyÖt ph¶i thu håi) Cã TK 241 - XDCB dë dang (Chªnh lÖch gi¸ ®−îc duyÖt lín h¬n gi¸ t¹m tÝnh). - NÕu gi¸ trÞ tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB ®−îc duyÖt cã gi¸ trÞ thÊp h¬ngi¸ t¹m tÝnh, ghi ng−îc l¹i bót to¸n trªn. - NÕu TSC§ ®Çu t− b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc quü ®Çu t− ph¸t triÓn th×®ång thêi ghi: Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn Cã TK 241 - XDCB dë dang (C¸c kho¶n thiÖt h¹i ®−îc duyÖt bá) (nÕu cã) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Theo gi¸ trÞ tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB ®−îc duyÖt). (NÕu ®Çu t− XDCB b»ng chÝnh nguån vèn kinh doanh th× kh«ng ghi bót to¸n ®ångthêi nµy). 3. Tr−êng hîp c«ng tr×nh ®· hoµn thµnh, nh−ng ch−a lµm thñ tôc bµn giao tµi s¶n®Ó ®−a vµo sö dông, ®ang chê lËp hoÆc duyÖt quyÕt to¸n th× kÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕtTµi kho¶n 241 “XDCB dë dang” theo dâi riªng c«ng tr×nh hoµn thµnh chê bµn giao vµduyÖt quyÕt to¸n. C. KÕ to¸n x©y dùng c¬ b¶n bÊt ®éng s¶n ®Çu t− 1. Khi mua bÊt ®éng s¶n vÒ cÇn ph¶i tiÕp tôc ®Çu t− thªm ®Ó ®−a bÊt ®éng s¶n tíitr¹ng th¸i s½n sµng sö dông, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 2. Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ ®Çu t− x©y dùng bÊt ®éng s¶n, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 142, 141, 242, 331,... 3. Khi qu¸ tr×nh x©y dùng c¬ b¶n bÊt ®éng s¶n hoµn thµnh bµn giao, ghi: 228
  • 229. Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− (NÕu ®ñ ®iÒu kiÖn lµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−) Nî TK 156 - Hµng hãa (1567 - Hµng hãa B§S) (NÕu B§S n¾m gi÷ ®Ó b¸n) Cã TK 241 - XDCB dë dang. 4. Khi ph¸t sinh chi phÝ n©ng cÊp, c¶i t¹o mµ xÐt thÊy chi phÝ ®ã cã kh¶ n¨ng ch¾cch¾n lµm cho bÊt ®éng s¶n ®Çu t− t¹o ra lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai nhiÒu h¬n møcho¹t ®éng ®−îc ®¸nh gi¸ ban ®Çu hoÆc bao gåm trong nghÜa vô cña doanh nghiÖp ph¶ichÞu c¸c chi phÝ cÇn thiÕt sÏ ph¸t sinh ®Ó ®−a bÊt ®éng s¶n ®Çu t− tíi tr¹ng th¸i s½n sµngho¹t ®éng th× ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−: - TËp hîp chi phÝ n©ng cÊp, c¶i t¹o bÊt ®éng s¶n ®Çu t− thùc tÕ ph¸t sinh, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 331,... - Khi kÕt thóc ho¹t ®éng n©ng cÊp, c¶i t¹o bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, bµn giao ghi t¨ngnguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, ghi: Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− Cã TK 241 - XDCB dë dang. II. KÕ to¸n chi phÝ ®Çu t− XDCB theo ph−¬ng thøc tù lµm 1. Tr−êng hîp kÕ to¸n ®Çu t− XDCB ®−îc tiÕn hµnh trong cïng mét hÖ thèng sæ kÕto¸n cña doanh nghiÖp: 1.1. Ph¶n ¸nh chi phÝ ®Çu t− XDCB thùc tÕ ph¸t sinh: - Tr−êng hîp c«ng tr×nh x©y dùng hoµn thµnh phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanhhµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, khiph¸t sinh chi phÝ, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (Gi¸ mua kh«ng cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). - Tr−êng hîp c«ng tr×nh x©y dùng hoµn thµnh phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanhhµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆcthuéc ®èi t−îng kh«ng chÞu thuÕ GTGT, khi ph¸t sinh chi phÝ, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 152,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 1.2. Khi c«ng tr×nh x©y dùng hoµn thµnh vµ quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îc phª duyÖt, kÕ 229
  • 230. to¸n h¹ch to¸n c¸c bót to¸n nh− h−íng dÉn t¹i Môc II vµ Môc III. 1.3. KÕ to¸n cÇn chó ý khi quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îc duyÖt, c¨n cø vµo nguån ®Ó®Çu t− vµ môc ®Ých ®Çu t− ®Ó ghi: a) Tr−êng hîp TSC§ h×nh thµnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh b»ng nguån vèn®Çu t− XDCB (Ng©n s¸ch cÊp) hoÆc b»ng nguån Quü ®Çu t− ph¸t triÓn, khi quyÕt to¸nvèn ®Çu t− ®−îc duyÖt, ghi: Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. b) §èi víi TSC§ h×nh thµnh b»ng quü phóc lîi vµ dïng vµo môc ®Ých phóc lîi, khichñ ®Çu t− duyÖt quyÕt to¸n vèn ®Çu t−, kÕ to¸n ghi t¨ng quü phóc lîi ®· h×nh thµnhTSC§, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312 - Quü phóc lîi) Cã TK 431- Quü khen th−ëng, phóc lîi (4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§). III. KÕ to¸n söa ch÷a lín TSC§ C«ng t¸c söa ch÷a lín TSC§ cña doanh nghiÖp còng cã thÓ tiÕn hµnh theo ph−¬ngthøc tù lµm hoÆc giao thÇu. 1. Theo ph−¬ng thøc tù lµm: 1.1. Khi chi phÝ söa ch÷a lín ph¸t sinh ®−îc tËp hîp vµo bªn Nî TK 241 “XDCB dëdang” (2413) vµ ®−îc chi tiÕt cho tõng c«ng tr×nh, c«ng viÖc söa ch÷a lín TSC§. C¨n cøchøng tõ ph¸t sinh chi phÝ ®Ó h¹ch to¸n: - NÕu söa ch÷a lín TSC§ phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vôthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (2413) (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 214,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). - NÕu söa ch÷a lín TSC§ phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa,dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGTtÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (2413) (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 214, 334,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 1.2. Khi c«ng tr×nh söa ch÷a lín ®· hoµn thµnh, kÕ to¸n ph¶i tÝnh gi¸ thµnh thùc tÕcña tõng c«ng tr×nh söa ch÷a lín ®Ó quyÕt to¸n sè chi phÝ nµy theo c¸c tr−êng hîp sau: 230
  • 231. - Tr−êng hîp chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ cã gi¸ trÞ nhá, kÕt chuyÓn toµn bé vµo chiphÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú cã ho¹t ®éng söa ch÷a lín TSC§, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413). - Tr−êng hîp chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ cã gi¸ trÞ lín vµ liªn quan ®Õn nhiÒu kús¶n xuÊt, kinh doanh, khi c«ng viÖc söa ch÷a lín TSC§ hoµn thµnh, tiÕn hµnh kÕtchuyÓn vµo tµi kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc (Ph©n bæ dÇn) hoÆc chi phÝ ph¶i tr¶ (Tr−êng hîp®· trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a lín) vÒ söa ch÷a lín TSC§, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413). - Tr−êng hîp söa ch÷a lín hoÆc c¶i t¹o, n©ng cÊp tháa m·n ®iÒu kiÖn ghi t¨ngnguyªn gi¸ TSC§, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413). 2. Theo ph−¬ng thøc giao thÇu: - Khi nhËn khèi l−îng söa ch÷a lín do bªn nhËn thÇu bµn giao, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (2413) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. - C¸c bót to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ söa ch÷a lín gièng nh− ph−¬ng thøc tù lµm. 231
  • 232. TµI KHO¶N 242 CHI PhÝ TR¶ TR¦íC DµI H¹N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh nh−ng cã liªn quan®Õn kÕt qu¶ ho¹t ®éng SXKD cña nhiÒu niªn ®é kÕ to¸n vµ viÖc kÕt chuyÓn c¸c kho¶n chiphÝ nµy vµo chi phÝ SXKD cña c¸c niªn ®é kÕ to¸n sau. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Thuéc lo¹i chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n, gåm: - Chi phÝ tr¶ tr−íc vÒ thuª ho¹t ®éng TSC§ (QuyÒn sö dông ®Êt, nhµ x−ëng, khotµng, v¨n phßng lµm viÖc, cöa hµng vµ TSC§ kh¸c) phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanhnhiÒu n¨m tµi chÝnh. Tr−êng hîp tr¶ tr−íc tiÒn thuª ®Êt cã thêi h¹n nhiÒu n¨m vµ ®−îccÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt th× sè tiÒn tr¶ tr−íc vÒ thuª ®Êt cã thêi h¹n kh«ng®−îc h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 242