Your SlideShare is downloading. ×
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
long
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

long

346

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
346
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. DANH MôC HÖ THèNG TµI KHO¶N KÕ TO¸N DOANH NGHIÖP Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 5 lo¹i tk 1 TµI S¶N NG¾N H¹N01 111 TiÒn mÆt 1111 TiÒn ViÖt Nam 1112 Ngo¹i tÖ 1113 Vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý02 112 TiÒn göi Ng©n hµng Chi tiÕt theo 1121 TiÒn ViÖt Nam tõng ng©n hµng 1122 Ngo¹i tÖ 1123 Vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý03 113 TiÒn ®ang chuyÓn 1131 TiÒn ViÖt Nam 1132 Ngo¹i tÖ04 121 §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n 1211 Cæ phiÕu 1212 Tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, kú phiÕu05 128 §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c 1281 TiÒn göi cã kú h¹n 1288 §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c06 129 Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n07 131 Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Chi tiÕt theo ®èi t−îng08 133 ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ 1331 ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña hµng hãa, dÞch vô 1332 ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña TSC§09 136 Ph¶i thu néi bé 1361 Vèn kinh doanh ë c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc 1368 Ph¶i thu néi bé kh¸c10 138 Ph¶i thu kh¸c 1381 Tµi s¶n thiÕu chê xö lý 1385 Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ 1388 Ph¶i thu kh¸c11 139 Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi 1
  • 2. Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 512 141 T¹m øng Chi tiÕt theo ®èi t−îng13 142 Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n14 144 CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n15 151 Hµng mua ®ang ®i ®−êng16 152 Nguyªn liÖu, vËt liÖu Chi tiÕt theo yªu cÇu qu¶n lý17 153 C«ng cô, dông cô18 154 Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang19 155 Thµnh phÈm20 156 Hµng hãa 1561 Gi¸ mua hµng hãa 1562 Chi phÝ thu mua hµng hãa 1567 Hµng hãa bÊt ®éng s¶n21 157 Hµng göi ®i b¸n22 158 Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ §¬n vÞ cã XNK ®−îc lËp kho b¶o thuÕ23 159 Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho24 161 Chi sù nghiÖp 1611 Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc 1612 Chi sù nghiÖp n¨m nay LO¹I TK 2 TµI S¶N DµI H¹N25 211 Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh 2111 Nhµ cöa, vËt kiÕn tróc 2112 M¸y mãc, thiÕt bÞ 2113 Ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, truyÒn dÉn 2114 ThiÕt bÞ, dông cô qu¶n lý 2115 C©y l©u n¨m, sóc vËt lµm viÖc vµ cho s¶n phÈm 2118 TSC§ kh¸c26 212 Tµi s¶n cè ®Þnh thuª tµi chÝnh27 213 Tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh 2
  • 3. Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 5 2131 QuyÒn sö dông ®Êt 2132 QuyÒn ph¸t hµnh 2133 B¶n quyÒn, b»ng s¸ng chÕ 2134 Nh·n hiÖu hµng ho¸ 2135 PhÇn mÒm m¸y vi tÝnh 2136 GiÊy phÐp vµ giÊy phÐp nh−îng quyÒn 2138 TSC§ v« h×nh kh¸c28 214 Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh 2141 Hao mßn TSC§ h÷u h×nh 2142 Hao mßn TSC§ thuª tµi chÝnh 2143 Hao mßn TSC§ v« h×nh 2147 Hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t−29 217 BÊt ®éng s¶n ®Çu t−30 221 §Çu t− vµo c«ng ty con31 222 Vèn gãp liªn doanh32 223 §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt33 228 §Çu t− dµi h¹n kh¸c 2281 Cæ phiÕu 2282 Tr¸i phiÕu 2288 §Çu t− dµi h¹n kh¸c34 229 Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n35 241 X©y dùng c¬ b¶n dë dang 2411 Mua s¾m TSC§ 2412 X©y dùng c¬ b¶n 2413 Söa ch÷a lín TSC§36 242 Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n37 243 Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i38 244 Ký quü, ký c−îc dµi h¹n LO¹I TK 3 Nî PH¶I TR¶39 311 Vay ng¾n h¹n40 315 Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶41 331 Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Chi tiÕt theo ®èi 3
  • 4. Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 5 t−îng42 333 ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc 3331 ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ph¶i nép 33311 ThuÕ GTGT ®Çu ra 33312 ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu 3332 ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt 3333 ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu 3334 ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp 3335 ThuÕ thu nhËp c¸ nh©n 3336 ThuÕ tµi nguyªn 3337 ThuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt 3338 C¸c lo¹i thuÕ kh¸c 3339 PhÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c43 334 Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng 3341 Ph¶i tr¶ c«ng nh©n viªn 3348 Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng kh¸c44 335 Chi phÝ ph¶i tr¶45 336 Ph¶i tr¶ néi bé46 337 Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y DN x©y l¾p cã dùng thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch47 338 Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c 3381 Tµi s¶n thõa chê gi¶i quyÕt 3382 Kinh phÝ c«ng ®oµn 3383 B¶o hiÓm x· héi 3384 B¶o hiÓm y tÕ 3385 Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn ho¸ 3386 NhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n 3387 Doanh thu ch−a thùc hiÖn 3388 Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c48 341 Vay dµi h¹n49 342 Nî dµi h¹n50 343 Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh 3431 MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu 3432 ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu 3433 Phô tréi tr¸i phiÕu51 344 NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n52 347 ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ 4
  • 5. Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 553 351 Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm54 352 Dù phßng ph¶i tr¶ LO¹I TK 4 VèN CHñ Së H÷U55 411 Nguån vèn kinh doanh 4111 Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u 4112 ThÆng d− vèn cæ phÇn C.ty cæ phÇn 4118 Vèn kh¸c56 412 Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n57 413 Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i 4131 Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh 4132 Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB58 414 Quü ®Çu t− ph¸t triÓn59 415 Quü dù phßng tµi chÝnh60 418 C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u61 419 Cæ phiÕu quü C.ty cæ phÇn62 421 Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi 4211 Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc 4212 Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m nay63 431 Quü khen th−ëng, phóc lîi 4311 Quü khen th−ëng 4312 Quü phóc lîi 4313 Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§64 441 Nguån vèn ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n ¸p dông cho DNNN65 461 Nguån kinh phÝ sù nghiÖp Dïng cho 4611 Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc c¸c c«ng ty, 4612 Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay T.Cty cã nguån kinh phÝ66 466 Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ 5
  • 6. Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 5 LO¹I TK 5 Doanh thu67 511 Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô 5111 Doanh thu b¸n hµng hãa 5112 Doanh thu b¸n c¸c thµnh phÈm Chi tiÕt theo 5113 Doanh thu cung cÊp dÞch vô yªu cÇu 5114 Doanh thu trî cÊp, trî gi¸ qu¶n lý 5117 Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−68 512 Doanh thu b¸n hµng néi bé ¸p dông khi 5121 Doanh thu b¸n hµng hãa cã b¸n hµng 5122 Doanh thu b¸n c¸c thµnh phÈm néi bé 5123 Doanh thu cung cÊp dÞch vô69 515 Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh70 521 ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i71 531 Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i72 532 Gi¶m gi¸ hµng b¸n LO¹I TK 6 CHI PHÝ S¶N XUÊT, KINH DOANH73 611 Mua hµng ¸p dông 6111 Mua nguyªn liÖu, vËt liÖu ph−¬ng 6112 Mua hµng hãa ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú74 621 Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp75 622 Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp76 623 Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng ¸p dông cho 6231 Chi phÝ nh©n c«ng ®¬n vÞ x©y l¾p 6232 Chi phÝ vËt liÖu 6233 Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt 6234 Chi phÝ khÊu hao m¸y thi c«ng 6237 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi 6238 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c 6
  • 7. Sè hiÖu TKSèTT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 21 2 3 4 577 627 Chi phÝ s¶n xuÊt chung 6271 Chi phÝ nh©n viªn ph©n x−ëng 6272 Chi phÝ vËt liÖu 6273 Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt 6274 Chi phÝ khÊu hao TSC§ 6277 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi 6278 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c78 631 Gi¸ thµnh s¶n xuÊt PP. K kª ®Þnh kú79 632 Gi¸ vèn hµng b¸n80 635 Chi phÝ tµi chÝnh81 641 Chi phÝ b¸n hµng 6411 Chi phÝ nh©n viªn 6412 Chi phÝ vËt liÖu, bao b× 6413 Chi phÝ dông cô, ®å dïng 6414 Chi phÝ khÊu hao TSC§ 6415 Chi phÝ b¶o hµnh 6417 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi 6418 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c82 642 Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp 6421 Chi phÝ nh©n viªn qu¶n lý 6422 Chi phÝ vËt liÖu qu¶n lý 6423 Chi phÝ ®å dïng v¨n phßng 6424 Chi phÝ khÊu hao TSC§ 6425 ThuÕ, phÝ vµ lÖ phÝ 6426 Chi phÝ dù phßng 6427 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi 6428 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c LO¹I TK 7 THU NHËP KH¸C83 711 Thu nhËp kh¸c Chi tiÕt theo ho¹t ®éng 7
  • 8. LO¹I TK 8 CHI PHÝ KH¸C84 811 Chi phÝ kh¸c Chi tiÕt theo ho¹t ®éng85 821 Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp 8211 Chi phÝ thuÕ TNDN hiÖn hµnh 8212 Chi phÝ thuÕ TNDN ho·n l¹i LO¹I TK 9 X¸C §ÞNH KÕT QU¶ KINH DOANH86 911 X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh LO¹I TK 0 TµI KHO¶N NGOµI B¶NG 001 Tµi s¶n thuª ngoµi 002 VËt t−, hµng hãa nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng Chi tiÕt theo yªu cÇu qu¶n lý 003 Hµng hãa nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc 004 Nî khã ®ßi ®· xö lý 007 Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i 008 Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n 8
  • 9. Gi¶i ThÝch Néi DUNG, KÕt CÊu Vµ PH¦¥NG Ph¸p GHI ChÐp Tµi Kho¶n KÕ To¸n Lo¹i Tµi Kho¶n I Tµi S¶n Ng¾n H¹n Lo¹i tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã, t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng,gi¶m tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp. Tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng tµi s¶n thuéc quyÒn së h÷u vµ qu¶n lýcña doanh nghiÖp, cã thêi gian sö dông, lu©n chuyÓn, thu håi vèn trong mét kú kinh doanhhoÆc trong mét n¨m. Tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp cã thÓ tån t¹i d−íi h×nh th¸i tiÒn,hiÖn vËt (vËt t−, hµng ho¸), d−íi d¹ng ®Çu t− ng¾n h¹n vµ c¸c kho¶n nî ph¶i thu. Tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp bao gåm: Vèn b»ng tiÒn; C¸c kho¶n ®Çu t− tµichÝnh ng¾n h¹n; C¸c kho¶n ph¶i thu; Hµng tån kho vµ c¸c tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c. Thuéc lo¹i tµi kho¶n nµy cßn bao gåm tµi kho¶n chi sù nghiÖp. H¹ch to¸n kÕ to¸n tµi s¶n ng¾n h¹n cÇn l−u ý: 1. KÕ to¸n c¸c lo¹i tµi s¶n thuéc tµi s¶n ng¾n h¹n ph¶i tu©n thñ c¸c nguyªn t¾c®¸nh gi¸ gi¸ trÞ quy ®Þnh cho tõng lo¹i tµi s¶n: Vèn b»ng tiÒn, ®Çu t− ng¾n h¹n, c¸ckho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n t¹m øng, c¸c kho¶n cÇm cè, ký c−îc, ký quü ng¾n h¹n, hµngtån kho...… 2. §èi víi c¸c lo¹i tµi s¶n ng¾n h¹n thuéc nhãm ®Çu t− ng¾n h¹n, c¸c tµi kho¶n nî ph¶ithu, hµng tån kho ®−îc ®¸nh gi¸ vµ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ trªn c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n theo gi¸ gèc.Cuèi niªn ®é kÕ to¸n nÕu gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña hµng tån kho thÊp h¬n gi¸gèc th× ®−îc lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho, ®èi víi c¸c kho¶n ph¶i thu ®· ®−îc ph©n lo¹ilµ kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã kh¶ n¨ng kh«ng thu håi ®−îc th× ®−îc lËp dù phßng ph¶ithu khã ®ßi. Kho¶n dù phßng gi¶m gi¸, dù phßng ph¶i thu khã ®ßi kh«ng ®−îc ghi trùc tiÕp vµoc¸c tµi s¶n ng¾n h¹n mµ ph¶i ph¶n ¸nh trªn mét tµi kho¶n riªng (Tµi kho¶n dù phßng)vµ ®−îc ghi chÐp, xö lý theo quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh. Tµi kho¶n dù phßng gi¶m gi¸, dù phßng ph¶i thu khã ®ßi vÒ tµi s¶n ng¾n h¹n ®−îcsö dông ®Ó ®iÒu chØnh gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n cña tµi s¶n ng¾n h¹n nh»m x¸c ®Þnh ®−îc gi¸trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña c¸c tµi s¶n ng¾n h¹n trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n. Lo¹i tµi kho¶n Tµi s¶n ng¾n h¹n cã 24 tµi kho¶n, chia thµnh 6 nhãm: Nhãm Tµi kho¶n 11 - Vèn b»ng tiÒn, cã 3 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 111 - TiÒn mÆt; - Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng; - Tµi kho¶n 113 - TiÒn ®ang chuyÓn. 9
  • 10. Nhãm Tµi kho¶n 12 - §Çu t− tµi chÝnh ng¾n h¹n, cã 3 tµi kho¶n:- Tµi kho¶n 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n;- Tµi kho¶n 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c;- Tµi kho¶n 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n.Nhãm Tµi kho¶n 13 - C¸c kho¶n ph¶i thu, cã 5 tµi kho¶n:- Tµi kho¶n 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng;- Tµi kho¶n 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ;- Tµi kho¶n 136 - Ph¶i thu néi bé;- Tµi kho¶n l38 - Ph¶i thu kh¸c;- Tµi kho¶n 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi.Nhãm Tµi kho¶n 14 - øng tr−íc, cã 3 tµi kho¶n:- Tµi kho¶n 141 - T¹m øng;- Tµi kho¶n 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n;- Tµi kho¶n 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n.Nhãm Tµi kho¶n 15 - Hµng tån kho, cã 9 tµi kho¶n:- Tµi kho¶n 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng;- Tµi kho¶n 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu;- Tµi kho¶n 153 - C«ng cô, dông cô;- Tµi kho¶n 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang;- Tµi kho¶n 155 - Thµnh phÈm;- Tµi kho¶n 156 - Hµng ho¸;- Tµi kho¶n 157 - Hµng göi ®i b¸n;- Tµi kho¶n 158 - Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ;- Tµi kho¶n 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho.Nhãm Tµi kho¶n 16 - Chi sù nghiÖp, cã 1 tµi kho¶n:- Tµi kho¶n 161 - Chi sù nghiÖp. 10
  • 11. Nhãm Tµi Kho¶n 11 Vèn B»ng TiÒn C¸c tµi kho¶n vèn b»ng tiÒn dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éngt¨ng, gi¶m c¸c lo¹i vèn b»ng tiÒn cña doanh nghiÖp, gåm: TiÒn mÆt t¹i quü tiÒn mÆt, tiÒngöi ë c¸c Ng©n hµng vµ c¸c kho¶n tiÒn ®ang chuyÓn. H¹ch To¸n Vèn B»ng TiÒn CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. H¹ch to¸n vèn b»ng tiÒn ph¶i sö dông mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ thèng nhÊt lµ §ång ViÖtNam, trõ tr−êng hîp ®−îc phÐp sö dông mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ th«ng dông kh¸c. 2. ë nh÷ng doanh nghiÖp cã ngo¹i tÖ nhËp quü tiÒn mÆt hoÆc göi vµo Ng©n hµngph¶i quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch (Tû gi¸ hèi®o¸i giao dÞch thùc tÕ, hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©nhµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh) ®Ó ghi sæ kÕto¸n. Tr−êng hîp mua ngo¹i tÖ vÒ nhËp quü tiÒn mÆt, göi vµo Ng©n hµng hoÆc thanhto¸n c«ng nî ngo¹i tÖ b»ng §ång ViÖt Nam th× ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Namtheo tû gi¸ mua hoÆc tû gi¸ thanh to¸n. Bªn Cã c¸c TK 1112, 1122 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 1112 hoÆc TK 1122 theo mét trong c¸cph−¬ng ph¸p: B×nh qu©n gia quyÒn, NhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; NhËp sau, xuÊt tr−íc; Gi¸thùc tÕ ®Ých danh (nh− mét lo¹i hµng ho¸ ®Æc biÖt). Nhãm Tµi kho¶n Vèn b»ng tiÒn cã nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh b»ng ngo¹i tÖ ph¶iquy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam, ®ång thêi ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt ngo¹i tÖ theonguyªn tÖ. NÕu cã chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i th× ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch nµy trªn c¸c TKdoanh thu, chi phÝ tµi chÝnh (nÕu ph¸t sinh trong giai ®o¹n SXKD, kÓ c¶ doanh nghiÖpSXKD cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB) hoÆc ph¶n ¸nh vµo TK 413 (NÕu ph¸t sinh trong giai®o¹n ®Çu t− XDCB - giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng). Sè d− cuèi kú cña c¸c tµi kho¶n vènb»ng tiÒn cã gèc ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞtr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè ë thêi ®iÓmlËp b¸o c¸o tµi chÝnh n¨m. Ngo¹i tÖ ®−îc kÕ to¸n chi tiÕt theo tõng lo¹i nguyªn tÖ trªn Tµi kho¶n 007 "Ngo¹i tÖc¸c lo¹i" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n). 3. §èi víi vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ph¶n ¸nh ë nhãm tµi kho¶n vèn b»ng tiÒn chظp dông cho c¸c doanh nghiÖp kh«ng ®¨ng ký kinh doanh vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý. vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ph¶i theo dâi sè l−îng, träng l−îng, quy c¸ch, phÈmchÊt vµ gi¸ trÞ cña tõng thø, tõng lo¹i. Gi¸ trÞ vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ®−îc tÝnhtheo gi¸ thùc tÕ (Gi¸ ho¸ ®¬n hoÆc gi¸ ®−îc thanh to¸n) khi tÝnh gi¸ xuÊt vµng, b¹c, kim 11
  • 12. khÝ quý, ®¸ quý cã thÓ ¸p dông 1 trong 4 ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ hµng tån kho. Nhãm tµi kho¶n 11 - Vèn b»ng tiÒn, cã 3 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 111 - TiÒn mÆt; - Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng; - Tµi kho¶n 113 - TiÒn ®ang chuyÓn. 12
  • 13. Tµi Kho¶n 111 TiÒn MÆt Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh thu, chi, tån quü t¹i quü doanh nghiÖp baogåm: TiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét sè Quy §Þnh SAU 1. ChØ ph¶n ¸nh vµo TK 111 "TiÒn mÆt" sè tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ thùc tÕ nhËp, xuÊtquü tiÒn mÆt. §èi víi kho¶n tiÒn thu ®−îc chuyÓn nép ngay vµo Ng©n hµng (kh«ng quaquü tiÒn mÆt cña ®¬n vÞ) th× kh«ng ghi vµo bªn Nî TK 111 "TiÒn mÆt" mµ ghi vµo bªn NîTK 113 "TiÒn ®ang chuyÓn". 2. C¸c kho¶n tiÒn mÆt do doanh nghiÖp kh¸c vµ c¸ nh©n ký c−îc, ký quü t¹i doanhnghiÖp ®−îc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n nh− c¸c lo¹i tµi s¶n b»ng tiÒn cña ®¬n vÞ. 3. Khi tiÕn hµnh nhËp, xuÊt quü tiÒn mÆt ph¶i cã phiÕu thu, phiÕu chi vµ cã ®ñ ch÷ký cña ng−êi nhËn, ng−êi giao, ng−êi cho phÐp nhËp, xuÊt quü theo quy ®Þnh cña chÕ ®échøng tõ kÕ to¸n. Mét sè tr−êng hîp ®Æc biÖt ph¶i cã lÖnh nhËp quü, xuÊt quü ®Ýnh kÌm. 4. KÕ to¸n quü tiÒn mÆt ph¶i cã tr¸ch nhiÖm më sæ kÕ to¸n quü tiÒn mÆt, ghi chÐphµng ngµy liªn tôc theo tr×nh tù ph¸t sinh c¸c kho¶n thu, chi, xuÊt, nhËp quü tiÒn mÆt,ngo¹i tÖ vµ tÝnh ra sè tån quü t¹i mäi thêi ®iÓm. 5. Thñ quü chÞu tr¸ch nhiÖm qu¶n lý vµ nhËp, xuÊt quü tiÒn mÆt. Hµng ngµy thñquü ph¶i kiÓm kª sè tån quü tiÒn mÆt thùc tÕ, ®èi chiÕu sè liÖu sæ quü tiÒn mÆt vµ sæ kÕto¸n tiÒn mÆt. NÕu cã chªnh lÖch, kÕ to¸n vµ thñ quü ph¶i kiÓm tra l¹i ®Ó x¸c ®Þnhnguyªn nh©n vµ kiÕn nghÞ biÖn ph¸p xö lý chªnh lÖch. 6. ë nh÷ng doanh nghiÖp cã ngo¹i tÖ nhËp quü tiÒn mÆt ph¶i quy ®æi ngo¹i tÖ ra§ång ViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ cña nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh, hoÆc tû gi¸giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖtNam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ ®Ó ghi sæ kÕ to¸n. Tr−êng hîp mua ngo¹i tÖ vÒ nhËp quü tiÒn mÆt ngo¹i tÖ b»ng §ång ViÖt Nam th×®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ mua hoÆc tû gi¸ thanh to¸n. Bªn CãTK 1112 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 1112theo mét trong c¸c ph−¬ng ph¸p: B×nh qu©n gia quyÒn; NhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; NhËpsau, xuÊt tr−íc; Gi¸ thùc tÕ ®Ých danh (nh− mét lo¹i hµng ho¸ ®Æc biÖt). TiÒn mÆt b»ng ngo¹i tÖ ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng lo¹i nguyªn tÖ trªn TK007 "Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i" (TK ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 7. §èi víi vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ph¶n ¸nh ë tµi kho¶n tiÒn mÆt chØ ¸pdông cho c¸c doanh nghiÖp kh«ng ®¨ng ký kinh doanh vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ëc¸c doanh nghiÖp cã vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý nhËp quü tiÒn mÆt th× viÖc nhËp,xuÊt ®−îc h¹ch to¸n nh− c¸c lo¹i hµng tån kho, khi sö dông ®Ó thanh to¸n chi tr¶ ®−îch¹ch to¸n nh− ngo¹i tÖ. 13
  • 14. KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 111 - TiÒn MÆt Bªn Nî: - C¸c kho¶n tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý nhËp quü; - Sè tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý thõa ë quü ph¸t hiÖn khi kiÓm kª. - Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cuèi kú (®èi víi tiÒnmÆt ngo¹i tÖ). Bªn Cã: - C¸c kho¶n tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý xuÊt quü; - Sè tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý thiÕu hôt ë quü ph¸t hiÖn khikiÓm kª; - Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cuèi kú (®èi víi tiÒnmÆt ngo¹i tÖ). Sè d− bªn Nî: C¸c kho¶n tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý cßn tån quü tiÒn mÆt. Tµi kho¶n 111 - TiÒn mÆt, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1111 - TiÒn ViÖt Nam: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh thu, chi, tån quü tiÒn ViÖtNam t¹i quü tiÒn mÆt. - Tµi kho¶n 1112 - Ngo¹i tÖ: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh thu, chi, t¨ng, gi¶m tû gi¸ vµ tånquü ngo¹i tÖ t¹i quü tiÒn mÆt theo gi¸ trÞ quy ®æi ra §ång ViÖt Nam. - Tµi kho¶n 1113 - Vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vµng, b¹c, kimkhÝ quý, ®¸ quý nhËp, xuÊt, tån quü. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Thu tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp lao vô, dÞch vô nhËp quü tiÒn mÆtcña ®¬n vÞ: - Tr−êng hîp b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theoph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theogi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 14
  • 15. Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT). - Khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT, hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸nph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô lµ tæng gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Khi nhËn ®−îc tiÒn cña Ng©n s¸ch Nhµ n−íc thanh to¸n vÒ kho¶n trî cÊp, trî gi¸b»ng tiÒn mÆt, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3339). 3. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, c¸c kho¶n thu nhËpkh¸c thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖpnép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ (nh−: Thu l·i ®Çu t− ng¾n h¹n, dµi h¹n,thu vÒ thanh lý, nh−îng b¸n TSC§,...) b»ng tiÒn mÆt nhËp quü, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT). 4. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, c¸c kho¶n thu nhËp kh¸cthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸ptrùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT b»ng tiÒn mÆt, khi nhËp quü, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 5. Rót tiÒn göi Ng©n hµng vÒ nhËp quü tiÒn mÆt; vay dµi h¹n, ng¾n h¹n, vay kh¸cb»ng tiÒn mÆt (TiÒn ViÖt Nam hoÆc ngo¹i tÖ), ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng ( 1121, 1122) Cã c¸c TK 311, 341,... 6. Thu håi c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ nhËp quü tiÒn mÆt cña doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt(1111, 1112) 15
  • 16. Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 141 - T¹m øng. 7. Thu håi c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n, c¸c kho¶n ký c−îc, ký quü hoÆc thu håi c¸ckho¶n cho vay nhËp quü tiÒn mÆt, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n; hoÆc Cã TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c. 8. NhËn kho¶n ký quü, ký c−îc cña c¸c ®¬n vÞ kh¸c b»ng tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Kho¶n ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n) Cã TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n. 9. C¸c kho¶n thõa quü tiÒn mÆt ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªnnh©n, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381). 10. Khi nhËn ®−îc vèn do ®−îc giao, nhËn vèn gãp b»ng tiÒn mÆt, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 11. XuÊt quü tiÒn mÆt göi vµo tµi kho¶n t¹i Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 12. XuÊt quü tiÒn mÆt mua chøng kho¸n ng¾n h¹n, dµi h¹n hoÆc ®Çu t− vµo c«ng tycon, ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt, gãp vèn liªn doanh, ghi: Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh 16
  • 17. Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 13. XuÊt quü tiÒn mÆt ®em ®i ký quü, ký c−îc, ghi: Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Nî TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 14. XuÊt quü tiÒn mÆt mua TSC§ ®−a ngay vµo sö dông: - Tr−êng hîp mua TSC§ vÒ sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vôthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. - Tr−êng hîp mua TSC§ vÒ sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng.ho¸, dÞch vôthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc trang tr¶i b»ngnguån kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc sö dông cho ho¹t ®éng v¨n ho¸, phóc lîi ®−îctrang tr¶i b»ng quü khen th−ëng, phóc lîi, ghi: Nî c¸c TK 211, 213,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 111 - TiÒn mÆt (Tæng gi¸ thanh to¸n). NÕu TSC§ mua s¾m b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc Quü §Çu t− ph¸t triÓn vµ®−îc dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, kÕ to¸n ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh, khi quyÕtto¸n vèn ®Çu t− XDCB ®−îc duyÖt, ghi: Nî c¸c TK 441, 414,... Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 15. XuÊt quü tiÒn mÆt chi cho ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB, chi söa ch÷a lín TSC§ hoÆcmua s¾m TSC§ ph¶i qua l¾p ®Æt ®Ó dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vôthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 16. XuÊt quü tiÒn mÆt mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô, hµng ho¸ vÒnhËp kho ®Ó dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ 17
  • 18. GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ (Theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn), ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 17. XuÊt quü tiÒn mÆt mua vËt t−, hµng ho¸ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµngho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, nhËp kho (Theo ph−¬ngph¸p kiÓm kª ®Þnh kú), ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (6111, 6112) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 18. XuÊt quü tiÒn mÆt thanh to¸n c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 19. Doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ khi mua nguyªn vËtliÖu sö dông ngay vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ b»ng tiÒn mÆt ph¸t sinh trong kú, ghi: Nî c¸c TK 621, 623, 627, 641, 642,...… Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 20. XuÊt quü tiÒn mÆt sö dông cho ho¹t ®éng tµi chÝnh, ho¹t ®éng kh¸c, ghi: Nî c¸c TK 635, 811,...… Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 18
  • 19. 21. C¸c kho¶n thiÕu quü tiÒn mÆt ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªnnh©n, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 22. C¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ: 22.1. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ lµ tiÒn mÆttrong giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh (KÓ c¶ cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n cñadoanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB). a) Khi mua hµng ho¸, dÞch vô thanh to¸n b»ng tiÒn mÆt lµ ngo¹i tÖ. - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸,TSC§ dÞch vô, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 111 (1112) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸, dÞchvô, TSC§, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 111 (1112) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - Khi nhËn vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô cña nhµ cung cÊp, hoÆc khi vay ng¾nh¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, hoÆc nhËn nî néi bé,... b»ng ngo¹i tÖ, c¨n cø tû gi¸ hèi ®o¸it¹i ngµy giao dÞch, ghi: Nî c¸c TK cã liªn quan (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã c¸c TK 331, 311, 341, 342, 336,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch). b) Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay ng¾n h¹n, vay dµih¹n, nî dµi h¹n, nî néi bé,...): - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) 19
  • 20. Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). c) Khi ph¸t sinh doanh thu, thu nhËp kh¸c b»ng ngo¹i tÖ lµ tiÒn mÆt ghi: Nî TK 111 (1112) (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH) Cã c¸c TK 511, 515, 711,... (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). d) Khi thu ®−îc tiÒn nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ (Ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ph¶i thunéi bé,...): - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 111 (1112) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 111 (1112) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§TK) 22.2. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ lµtiÒn mÆt cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng). a) Khi mua ngoµi vËt t−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt dong−êi b¸n hoÆc bªn nhËn thÇu bµn giao: - NÕu ph¸t sinh lç chªnh lÖch tû gi¸ trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh to¸n mua 20
  • 21. vËt t−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do ng−êi b¸n hoÆc bªn nhËnthÇu bµn giao, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213 , 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanhto¸n mua vËt t−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do bªn nhËn thÇubµn giao, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ngµy giao dÞch) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). b) Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ (nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay dµi h¹n,ng¾n h¹n, nî néi bé (nÕu cã),...): - NÕu ph¸t sinh lç chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT) - NÕu ph¸t sinh l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶itr¶, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,.... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). c) Hµng n¨m, chªnh lÖch tû gi¸ ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− x©ydùng (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®−îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸hèi ®o¸i" (4132) cho ®Õn khi hoµn thµnh ®Çu t− XDCB vµ ®−îc xö lý, h¹ch to¸n theo quy®Þnh (Xem h−íng dÉn TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i). 22.3. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i cña c¸c kho¶n ngo¹i tÖ lµ tiÒn mÆt khi ®¸nhgi¸ l¹i cuèi n¨m. 21
  • 22. ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i sè d− TK 111 "TiÒnmÆt" cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh (Tû gi¸ giao dÞchb×nh qu©n trªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm kho¸sæ lËp b¸o c¸o tµi chÝnh), cã thÓ ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (l·i hoÆc lç). DoanhnghiÖp ph¶i chi tiÕt kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i cña ho¹t®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) (TK 4132) vµ cña ho¹t ®éng s¶nxuÊt, kinh doanh (TK 4131): NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 111 (1112) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132). - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132) Cã TK 111 (1112). 22
  • 23. tµi kho¶n 112 tiÒn göi ng©n hµng Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸ckho¶n tiÒn göi t¹i Ng©n hµng cña doanh nghiÖp. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. C¨n cø ®Ó h¹ch to¸n trªn Tµi kho¶n 112 “TiÒn göi Ng©n hµng" lµ c¸c giÊy b¸oCã, b¸o Nî hoÆc b¶n sao kª cña Ng©n hµng kÌm theo c¸c chøng tõ gèc (Uû nhiÖm chi, uûnhiÖm thu, sÐc chuyÓn kho¶n, sÐc b¶o chi,...) 2. Khi nhËn ®−îc chøng tõ cña Ng©n hµng göi ®Õn, kÕ to¸n ph¶i kiÓm tra, ®èi chiÕuvíi chøng tõ gèc kÌm theo. NÕu cã sù chªnh lÖch gi÷a sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n cña ®¬n vÞ,sè liÖu ë chøng tõ gèc víi sè liÖu trªn chøng tõ cña Ng©n hµng th× ®¬n vÞ ph¶i th«ng b¸ocho Ng©n hµng ®Ó cïng ®èi chiÕu, x¸c minh vµ xö lý kÞp thêi. Cuèi th¸ng, ch−a x¸c ®Þnh®−îc nguyªn nh©n chªnh lÖch th× kÕ to¸n ghi sæ theo sè liÖu cña Ng©n hµng trªn giÊy b¸oNî, b¸o Cã hoÆc b¶n sao kª. Sè chªnh lÖch (nÕu cã) ghi vµo bªn Nî TK 138 "Ph¶i thukh¸c" (1388) (NÕu sè liÖu cña kÕ to¸n lín h¬n sè liÖu cña Ng©n hµng) hoÆc ghi vµo bªn CãTK 338 "Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c" (3388) (NÕu sè liÖu cña kÕ to¸n nhá h¬n sè liÖu cñaNg©n hµng). Sang th¸ng sau, tiÕp tôc kiÓm tra, ®èi chiÕu, x¸c ®Þnh nguyªn nh©n ®Ó ®iÒuchØnh sè liÖu ghi sæ. 3. ë nh÷ng ®¬n vÞ cã c¸c tæ chøc, bé phËn phô thuéc kh«ng tæ chøc kÕ to¸n riªng, cãthÓ më tµi kho¶n chuyªn thu, chuyªn chi hoÆc më tµi kho¶n thanh to¸n phï hîp ®ÓthuËn tiÖn cho viÖc giao dÞch, thanh to¸n. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo tõng lo¹i tiÒngöi (§ång ViÖt Nam, ngo¹i tÖ c¸c lo¹i). 4. Ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n chi tiÕt sè tiÒn göi theo tõng tµi kho¶n ë Ng©n hµng ®ÓtiÖn cho viÖc kiÓm tra, ®èi chiÕu. 5. Tr−êng hîp göi tiÒn vµo Ng©n hµng b»ng ngo¹i tÖ th× ph¶i ®−îc quy ®æi ra §ångViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êngngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸tsinh (Sau ®©y gäi t¾t lµ tû gi¸ giao dÞch BQLNH). Tr−êng hîp mua ngo¹i tÖ göi vµo Ng©nhµng ®−îc ph¶n ¸nh theo tû gi¸ mua thùc tÕ ph¶i tr¶. Tr−êng hîp rót tiÒn göi Ng©n hµng b»ng ngo¹i tÖ th× ®−îc quy ®æi ra §ång ViÖtNam theo tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nh trªn sæ kÕ to¸n TK 1122 theo mét trong c¸c ph−¬ngph¸p: B×nh qu©n gia quyÒn; NhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; NhËp sau, xuÊt tr−íc; Gi¸ thùc tÕ®Ých danh. 6. Trong giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh (KÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n 23
  • 24. cña doanh nghiÖp SXKD võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB) c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinhliªn quan ®Õn tiÒn göi ngo¹i tÖ nÕu cã ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i th× c¸c kho¶nchªnh lÖch nµy ®−îc h¹ch to¸n vµo bªn Cã TK 515 "Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh" (L·itû gi¸) hoÆc vµo bªn Nî TK 635 "Chi phÝ tµi chÝnh" (Lç tû gi¸). 7. C¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−ícho¹t ®éng) nÕu cã ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i th× c¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸liªn quan ®Õn tiÒn göi ngo¹i tÖ nµy ®−îc h¹ch to¸n vµo TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi®o¸i" (4132). KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 112 - TiÒn Göi NG¢N Hµng Bªn Nî: - C¸c kho¶n tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ göi vµo Ng©n hµng; - Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− tiÒn göi ngo¹i tÖ cuèi kú. Bªn Cã: - C¸c kho¶n tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ rót ra tõ Ng©n hµng; - Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− tiÒn göi ngo¹i tÖ cuèi kú. Sè dù bªn Nî: Sè tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ hiÖn cßn göi t¹i Ng©n hµng. Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1121 - TiÒn ViÖt Nam: Ph¶n ¸nh sè tiÒn göi vµo, rót ra vµ hiÖn ®anggöi t¹i Ng©n hµng b»ng §ång ViÖt Nam. - Tµi kho¶n 1122 - Ngo¹i tÖ: Ph¶n ¸nh sè tiÒn göi vµo, rót ra vµ hiÖn ®ang göi t¹iNg©n hµng b»ng ngo¹i tÖ c¸c lo¹i ®· quy ®æi ra §ång ViÖt Nam. - Tµi kho¶n 1123 - Vµng, b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vµng, b¹c, kimkhÝ quý, ®¸ quý göi vµo, rót ra, vµ hiÖn ®ang göi t¹i Ng©n hµng. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. XuÊt quü tiÒn mÆt göi vµo tµi kho¶n t¹i Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 2. NhËn ®−îc giÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng vÒ sè tiÒn ®ang chuyÓn ®· vµo tµi kho¶ncña doanh nghiÖp, ghi: 24
  • 25. Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn. 3. NhËn ®−îc tiÒn øng tr−íc hoÆc khi kh¸ch hµng tr¶ nî b»ng chuyÓn kho¶n, c¨n cøgiÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 4. Thu håi c¸c kho¶n tiÒn ký quü, ký c−îc b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n. 5. NhËn vèn gãp liªn doanh, vèn gãp cæ phÇn do c¸c thµnh viªn gãp vèn chuyÓn ®Õnb»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 6. NhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n, dµi h¹n b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388). 7. Thu håi c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n b»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn) Cã TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 8. Thu tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô hoÆc thu tõ ho¹t ®éng tµichÝnh, ho¹t ®éng kh¸c b»ng chuyÓn kho¶n. 8.1. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ,khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô vµ thu tõ c¸c ho¹t ®éng kh¸c thuéc ®èi t−îng chÞuthuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) 25
  • 26. Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Kho¶n thu ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Thu nhËp ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 8.2. Thu tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô vµ c¸c kho¶n thu tõ ho¹t®éng tµi chÝnh, ho¹t ®éng kh¸c kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 9. Thu l·i tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh 10. Rót tiÒn göi Ng©n hµng vÒ nhËp quü tiÒn mÆt, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 11. ChuyÓn tiÒn göi Ng©n hµng ®i ký quü, ký c−îc (dµi h¹n, ng¾n h¹n), ghi: Nî TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 12. ChuyÓn tiÒn göi ng©n hµng ®i ®Çu t− tµi chÝnh ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 13. Tr¶ tiÒn mua vËt t−, c«ng cô, hµng ho¸ vÒ dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinhdoanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊutrõ b»ng chuyÓn kho¶n, uû nhiÖm chi hoÆc sÐc: - Tr−êng hîp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, khiph¸t sinh, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu 26
  • 27. Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 156 - Hµng ho¸ Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. - Tr−êng hîp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, khi ph¸tsinh, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 14. Tr¶ tiÒn mua TSC§, B§S ®Çu t−, ®Çu t− dµi h¹n, chi phÝ ®Çu t− XDCB phôc vôcho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theoph−¬ng ph¸p khÊu trõ b»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332 - nÕu cã) ... … Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 15. Thanh to¸n c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ b»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c Nî TK 341 - Vay dµi h¹n 27
  • 28. Nî TK 342 - Nî dµi h¹n ... Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 16. Tr¶ vèn gãp hoÆc tr¶ cæ tøc, lîi nhuËn cho c¸c bªn gãp vèn, chi c¸c quü doanhnghiÖp,... b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Nî c¸c TK 414, 415, 418,... Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 17. Thanh to¸n c¸c kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸ hµng b¸n, hµng b¸n bÞtr¶ l¹i thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖpnép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ cho ng−êi mua b»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i Nî TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 18. Chi b»ng tiÒn göi Ng©n hµng liªn quan ®Õn c¸c kho¶n chi phÝ sö dùng m¸y thic«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, chi phÝho¹t ®éng tµi chÝnh, chi phÝ kh¸c thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸pkhÊu trõ, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 – Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 19. C¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ. 19.1. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ cña ho¹t®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh: a) Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô thanh to¸n b»ng tiÒn göi ngo¹i tÖ. 28
  • 29. - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸,TSC§, dÞch vô, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch). Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸, dÞchvô, TSC§, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch). Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT) - Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ (nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n,nî dµi h¹n, nî néi bé...) + NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). + NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). Nî TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). b) Khi ph¸t sinh doanh thu, thu nhËp kh¸c b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 112 (1122) (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH) Cã c¸c TK 511, 515, 711,... (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). 29
  • 30. c) Khi thu ®−îc tiÒn nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ (Ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ph¶i thunéi bé...) - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i ngµy giao dÞch) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138,...(Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). 19.2. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ cñaho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) a) Khi mua ngoµi hµng ho¸, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Ætdo ng−êi b¸n hoÆc bªn nhËn thÇu bµn giao: - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh to¸n mua vËtt−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do bªn nhËn thÇu bµn giao, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh to¸n muahµng ho¸, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do bªn nhËn thÇu bµngiao, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). b) Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay dµi h¹n,ng¾n h¹n, nî néi bé (nÕu cã))… 30
  • 31. - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹itÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸) Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ngngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). c) Hµng n¨m chªnh lÖch tû gi¸ ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng(giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®−îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i(4132) cho ®Õn khi hoµn thµnh ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n vµ ®−îc xö lý theo quy ®Þnh (Xem néidung TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i). 19.3. KÕ to¸n ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m c¸c kho¶n tiÒn göi ngo¹i tÖ: ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n tiÒn göingo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh lµ tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©nliªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµichÝnh. Doanh nghiÖp ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinhdo ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ nµy cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) vµo TK 4132 vµ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh vµo TK 4131. - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 112 (1122) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132). - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132) Cã TK 112 (1122). 31
  • 32. tµi kho¶n 113 tiÒn ®ang chuyÓn Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn cña doanh nghiÖp ®· nép vµoNg©n hµng, Kho b¹c Nhµ n−íc, ®· göi b−u ®iÖn ®Ó chuyÓn cho Ng©n hµng nh−ng ch−anhËn ®−îc giÊy b¸o Cã, tr¶ cho ®¬n vÞ kh¸c hay ®· lµm thñ tôc chuyÓn tiÒn tõ tµi kho¶nt¹i Ng©n hµng ®Ó tr¶ cho ®¬n vÞ kh¸c nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Nî hay b¶n sao kªcña Ng©n hµng. TiÒn ®ang chuyÓn gåm tiÒn ViÖt Nam vµ ngo¹i tÖ ®ang chuyÓn trong c¸c tr−êng hîp sau: - Thu tiÒn mÆt hoÆc sÐc nép th¼ng vµo Ng©n hµng; - ChuyÓn tiÒn qua b−u ®iÖn ®Ó tr¶ cho ®¬n vÞ kh¸c; - Thu tiÒn b¸n hµng nép thuÕ vµo Kho b¹c (Giao tiÒn tay ba gi÷a doanh nghiÖp víing−êi mua hµng vµ Kho b¹c Nhµ n−íc). kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 113 - tiÒn ®ang chuyÓn Bªn Nî: - C¸c kho¶n tiÒn mÆt hoÆc sÐc b»ng tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ ®· nép vµo Ng©n hµnghoÆc ®· göi b−u ®iÖn ®Ó chuyÓn vµo Ng©n hµng nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã; - Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ tiÒn ®ang chuyÓncuèi kú. Bªn Cã: - Sè kÕt chuyÓn vµo Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng, hoÆc tµi kho¶n cã liªn quan; - Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ tiÒn ®ang chuyÓncuèi kú. Sè d− bªn Nî: C¸c kho¶n tiÒn cßn ®ang chuyÓn cuèi kú. Tµi kho¶n 113 - TiÒn ®ang chuyÓn, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1131 - TiÒn ViÖt Nam: Ph¶n ¸nh sè tiÒn ViÖt Nam ®ang chuyÓn. - Tµi kho¶n 1132 - Ngo¹i tÖ: Ph¶n ¸nh sè ngo¹i tÖ ®ang chuyÓn. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Thu tiÒn b¸n hµng, tiÒn nî cña kh¸ch hµng hoÆc c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c b»ng 32
  • 33. tiÒn mÆt hoÆc sÐc nép th¼ng vµo Ng©n hµng (kh«ng qua quü) nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊyb¸o Cã cña Ng©n hµng, ghi: Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Thu nî cña kh¸ch hµng) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (NÕu cã) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 2. XuÊt quü tiÒn mÆt göi vµo Ng©n hµng nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã cñaNg©n hµng, ghi: Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132) Cã TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112). 3. Lµm thñ tôc chuyÓn tiÒn tõ tµi kho¶n ë Ng©n hµng ®Ó tr¶ cho chñ nî nh−ng ch−anhËn ®−îc giÊy b¸o Nî cña Ng©n hµng, ghi: Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng ( 1121, 1122). 4. Kh¸ch hµng tr¶ tr−íc tiÒn mua hµng b»ng sÐc, ®¬n vÞ ®· nép sÐc vµo Ng©n hµngnh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng, ghi: Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 5. Ng©n hµng b¸o Cã c¸c kho¶n tiÒn ®ang chuyÓn ®· vµo tµi kho¶n tiÒn göi cña ®¬nvÞ, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121, 1122) Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132). 6. Ng©n hµng b¸o Nî c¸c kho¶n tiÒn ®ang chuyÓn ®· chuyÓn cho ng−êi b¸n, ng−êicung cÊp dÞch vô, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132). 7. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹itÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè, ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖtrªn Tµi kho¶n 113 "TiÒn ®ang chuyÓn": 33
  • 34. - NÕu chªnh lÖch tû gi¸ t¨ng, ghi:Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1132) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i.- NÕu chªnh lÖch tû gi¸ gi¶m, ghi:Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1132). 34
  • 35. tµi kho¶n 121 ®Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh mua, b¸n vµ thanh to¸n chøng kho¸n(Cæ phiÕu, tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu,...) cã thêi h¹n thu håi kh«ng qu¸ mét n¨m hoÆc mua vµo,b¸n ra chøng kho¸n ®Ó kiÕm lêi. Chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n bao gåm: - Cæ phiÕu cã thÓ giao dÞch trªn thÞ tr−êng chøng kho¸n; - Tr¸i phiÕu gåm tr¸i phiÕu c«ng ty, tr¸i phiÕu chÝnh phñ; - C¸c lo¹i chøng kho¸n kh¸c theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n ph¶i ®−îc ghi sæ kÕ to¸n theo gi¸ thùc tÕ muachøng kho¸n (gi¸ gèc), bao gåm: Gi¸ mua céng (+) c¸c chi phÝ mua (nÕu cã) nh− chi phÝm«i giíi, giao dÞch, cung cÊp th«ng tin, thuÕ, lÖ phÝ vµ phÝ ng©n hµng. 2. Chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n bao gåm c¶ nh÷ng chøng kho¸n dµi h¹n ®−îcmua vµo ®Ó b¸n ë thÞ tr−êng chøng kho¸n mµ cã thÓ thu håi vèn trong thêi h¹n kh«ngqu¸ mét n¨m. 3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, nÕu gi¸ trÞ thÞ tr−êng cña chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n bÞgi¶m xuèng thÊp h¬n gi¸ gèc, kÕ to¸n ®−îc lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− chøng kho¸nng¾n h¹n. 4. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹nmµ ®¬n vÞ ®ang n¾m gi÷ (Theo tõng lo¹i cæ phiÕu, tr¸i phiÕu, chøng kho¸n cã gi¸ trÞkh¸c; Theo tõng lo¹i ®èi t¸c ®Çu t−; Theo tõng lo¹i mÖnh gi¸ vµ gi¸ mua thùc tÕ). kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 121 - ®Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n mua vµo. Bªn Cã: TrÞ gi¸ thùc tÕ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n b¸n ra, ®¸o h¹n hoÆc ®−îc thanh to¸n. Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n do doanh nghiÖp ®ang n¾m gi÷. Tµi kho¶n 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: 35
  • 36. - Tµi kho¶n 1211 - Cæ phiÕu: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh mua, b¸n cæ phiÕu víi môc ®Ýchn¾m gi÷ ®Ó b¸n kiÕm lêi. - Tµi kho¶n 1212 - Tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, kú phiÕu: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh mua, b¸n vµthanh to¸n c¸c lo¹i tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, kú phiÕu ng¾n h¹n. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi mua chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n, c¨n cø vµo chi phÝ thùc tÕ mua (Gi¸ muacéng (+) Chi phÝ m«i giíi, giao dÞch, chi phÝ th«ng tin, lÖ phÝ, phÝ ng©n hµng,...), ghi: Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 141 - T¹m øng Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. 2. §Þnh kú tÝnh l·i vµ thu l·i tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu, kú phiÕu: a) Tr−êng hîp nhËn tiÒn l·i vµ sö dông tiÒn l·i tiÕp tôc mua bæ sung tr¸i phiÕu, tÝnphiÕu (kh«ng mang tiÒn vÒ doanh nghiÖp mµ sö dông tiÒn l·i mua ngay tr¸i phiÕu), ghi: Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. b) Tr−êng hîp nhËn l·i b»ng tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. c) Tr−êng hîp nhËn l·i ®Çu t− bao gåm c¶ kho¶n l·i ®Çu t− dån tÝch tr−íc khi mual¹i kho¶n ®Çu t− ®ã th× ph¶i ph©n bæ sè tiÒn l·i nµy. ChØ ghi nhËn lµ doanh thu ho¹t®éng tµi chÝnh phÇn tiÒn l·i cña c¸c kú mµ doanh nghiÖp mua kho¶n ®Çu t− nµy; Kho¶ntiÒn l·i dån tÝch tr−íc khi doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n ®Çu t− ®−îc ghi gi¶m gi¸ trÞ cñachÝnh kho¶n ®Çu t− ®ã, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng tiÒn l·i thu ®−îc) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (PhÇn tiÒn l·i ®Çu t− dån tÝch tr−íc khi doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n ®Çu t−) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (PhÇn tiÒn l·i cña c¸c kú mµ doanh nghiÖp mua kho¶n ®Çu t− nµy). 36
  • 37. 3. §Þnh kú nhËn cæ tøc (nÕu cã), ghi:Nî c¸c TK 111, 112,...Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Ch−a thu ®−îc tiÒn ngay) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh.4. Khi chuyÓn nh−îng chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n, c¨n cø vµo gi¸ b¸n chøng kho¸n:a) Tr−êng hîp cã l·i, ghi:Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng gi¸ thanh to¸n)Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ vèn).b) Tr−êng hîp bÞ lç, ghi:Nî c¸c TK 111, 112 hoÆc 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n)Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ vèn) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn).c) C¸c chi phÝ vÒ b¸n chøng kho¸n, ghi:Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã c¸c TK 111, 112,...5. Thu håi hoÆc thanh to¸n chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n ®· ®¸o h¹n, ghi:Nî c¸c TK 111, 112 hoÆc 131 Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 37
  • 38. tµi kho¶n 128 ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m cñac¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c bao gåm c¶ c¸c kho¶n cho vay mµ thêi h¹n thu håikh«ng qu¸ mét n¨m.… Trong c¸c tr−êng hîp ®Çu t− b»ng tiÒn hoÆc hiÖn vËt (nh−: Tµi s¶n cè ®Þnh, nguyªnliÖu, vËt liÖu, hµng ho¸,...) gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− ®−îc tÝnh theo gi¸ tho¶ thuËn cña c¸c bªntham gia ®Çu t− ®èi víi c¸c tµi s¶n ®−a ®i ®Çu t−. PhÇn chªnh lÖch (nÕu cã) gi÷a gi¸ trÞghi sæ kÕ to¸n cña ®¬n vÞ víi gi¸ trÞ tµi s¶n ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i ph¶n ¸nh vµo bªn Nî Tµikho¶n 811 hoÆc bªn Cã Tµi kho¶n 711. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi tõng kho¶n ®Çu t−, tõng hîp ®ång cho vay. kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 128 - ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Bªn Nî: Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c t¨ng. Bªn Cã: Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c gi¶m. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c hiÖn cßn. Tµi kho¶n 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1281 - TiÒn göi cã kú h¹n: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh t¨ng, gi¶m vµ sè hiÖn cãcña tiÒn göi cã kú h¹n. - Tµi kho¶n 1288 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh t¨ng, gi¶m vµ sèhiÖn cã cña c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi dïng vèn b»ng tiÒn ®Ó ®Çu t− ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1281, 1288) Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Doanh nghiÖp ®−a ®i ®Çu t− b»ng vËt t−, s¶n phÈm, hµng ho¸ vµ thêi gian n¾mgi÷ c¸c kho¶n ®Çu t− ®ã d−íi 1 n¨m: a) NÕu gi¸ trÞ vËt t−, s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−a ®i ®Çu t− ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i cao h¬n 38
  • 39. gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n, ghi: Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1288) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ). b) NÕu gi¸ trÞ vËt t−, s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−a ®i ®Çu t− ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬ngi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n, ghi: Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1288) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸. 3. Khi thu håi c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 152, 156, 211,...… Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Tr−êng hîp lç) Cã TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1281, 1288) (Gi¸ vèn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Tr−êng hîp l·i). 39
  • 40. tµi kho¶n 129 dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸ckho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n. Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n ®−îc lËp ®Ó ghi nhËn c¸c kho¶n lç cã thÒ ph¸tsinh do sù gi¶m gi¸ cña c¸c chøng kho¸n ng¾n h¹n doanh nghiÖp ®ang n¾m gi÷ cã thÓx¶y ra. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. ViÖc trÝch lËp vµ hoµn nhËp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n ®−îc thùchiÖn ë thêi ®iÓm kho¸ sæ kÕ to¸n ®Ó lËp b¸o c¸o tµi chÝnh n¨m. §èi víi c¸c doanh nghiÖpcã lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é nÕu cã biÕn ®éng lín vÒ lËp dù phßng th× ®−îc ®iÒuchØnh trÝch thªm hoÆc hoµn nhËp. 2. Møc lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n ®−îc x¸c ®Þnh b»ng chªnh lÖch gi÷agi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc (gi¸ thÞ tr−êng) vµ gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. NÕu sèdù phßng ph¶i lËp kú nµy cao h¬n sè d− dù phßng ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc th× sèchªnh lÖch ®ã ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú. NÕu sè dù phßng ph¶i lËp n¨mnay thÊp h¬n sè d− dù phßng ®· lËp ®ang ghi trªn sæ kÕ to¸n th× sè chªnh lÖch ®ã ®−îc ghigi¶m chi phÝ tµi chÝnh. 3. §iÒu kiÖn ®Ó trÝch lËp c¸c kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n lµ: - Chøng kho¸n cña doanh nghiÖp ®−îc doanh nghiÖp ®Çu t− theo ®óng quy ®Þnhcña ph¸p luËt; - §−îc tù do mua, b¸n trªn thÞ tr−êng mµ t¹i thêi ®iÓm kiÓm kª, lËp b¸o c¸o tµichÝnh cã gi¸ thÞ tr−êng gi¶m xuèng so víi gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. (Chøng kho¸nkh«ng ®−îc mua b¸n tù do th× kh«ng ®−îc lËp dù phßng). 4. Doanh nghiÖp ph¶i lËp dù phßng cho tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n khi cãbiÕn ®éng gi¶m gi¸ t¹i thêi ®iÓm cuèi kú kÕ to¸n n¨m theo c«ng thøc: Møc dù Sè l−îng chøng Gi¸ gèc Gi¸ thÞ phßng gi¶m kho¸n bÞ gi¶m chøng tr−êng cña gi¸ ®Çu t− = gi¸ t¹i thêi x kho¸n ghi - chøng chøng kho¸n ®iÓm cuèi kú kÕ trªn sæ kÕ kho¸n ®Çu ng¾n h¹n to¸n n¨m to¸n t− ng¾n h¹n Doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh sè dù phßng cÇn lËp cho tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu t−ng¾n h¹n bÞ gi¶m gi¸ vµ ®−îc tæng hîp vµo b¶ng kª chi tiÕt dù phßng gi¶m gi¸ chøngkho¸n ®Çu t− so s¸nh víi sè ®· lËp cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ®Ó x¸c ®Þnh sè ph¶i lËp thªmhoÆc hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ tµi chÝnh. 40
  • 41. kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¶nh cña tµi kho¶n 129 - dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n Bªn Nî: Hoµn nhËp sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n kú nµy ph¶i lËpnhá h¬n sè ®· lËp cuèi kú tr−íc. Bªn Cã: TrÝch lËp dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n (Sè cÇn trÝch lËp lÇn®Çu vµ sè chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng kú nµy ph¶i lËp lín h¬n sè ®· lËp cuèi kú tr−íc). Sè d− bªn Cã: Sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n hiÖn cã cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo biÕn ®éng gi¶m gi¸ cña c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹nhiÖn cã, tÝnh to¸n møc dù phßng cÇn lËp lÇn ®Çu, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n. 2. Cuèi kú kÕ to¸n sau: - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ph¶i lËp ë kú kÕ to¸nnµy nhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ®· lËp cuèi kú kÕto¸n tr−íc th× sè chªnh lÖch nhá h¬n ph¶i ®−îc hoµn nhËp, ghi: Nî TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n Cã TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh. - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ph¶i lËp ë kú kÕ to¸n nµylín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ®· lËp cuèi kú kÕ to¸n tr−íc th×ph¶i trÝch lËp thªm theo sè chªnh lÖch lín h¬n, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n. 41
  • 42. tµi kho¶n 131 ph¶i thu cña kh¸ch hµng Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ t×nh h×nh thanh to¸nc¸c kho¶n nî ph¶i thu cña doanh nghiÖp víi kh¸ch hµng vÒ tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµngho¸, B§S ®Çu t−, TSC§, cung cÊp dÞch vô. Tµi kho¶n nµy cßn dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸ckho¶n ph¶i thu cña ng−êi nhËn thÇu XDCB víi ng−êi giao thÇu vÒ khèi l−îng c«ng t¸cXDCB ®· hoµn thµnh. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Nî ph¶i thu cÇn ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt cho tõng ®èi t−îng ph¶i thu, theo tõngnéi dung ph¶i thu, theo dâi chi tiÕt ph¶i thu ng¾n h¹n, ph¶i thu dµi h¹n vµ ghi chÐp theotõng lÇn thanh to¸n. §èi t−îng ph¶i thu lµ c¸c kh¸ch hµng cã quan hÖ kinh tÕ víi doanh nghiÖp vÒ muas¶n phÈm, hµng ho¸, nhËn cung cÊp dÞch vô, kÓ c¶ TSC§, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−. 2. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy c¸c nghiÖp vô b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S®Çu t−, TSC§, cung cÊp dÞch vô thu tiÒn ngay (TiÒn mÆt, sÐc hoÆc ®· thu qua Ng©nhµng). 3. Trong h¹ch to¸n chi tiÕt tµi kho¶n nµy, kÕ to¸n ph¶i tiÕn hµnh ph©n lo¹i c¸ckho¶n nî, lo¹i nî cã thÓ tr¶ ®óng h¹n, kho¶n nî khã ®ßi hoÆc cã kh¶ n¨ng kh«ng thuhåi ®−îc, ®Ó cã c¨n cø x¸c ®Þnh sè trÝch lËp dù phßng ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã biÖnph¸p xö lý ®èi víi kho¶n nî ph¶i thu kh«ng ®ßi ®−îc. 4. Trong quan hÖ b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô theo tho¶ thuËn gi÷adoanh nghiÖp víi kh¸ch hµng, nÕu s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t− ®· giao, dÞch vô ®·cung cÊp kh«ng ®óng theo tho¶ thuËn trong hîp ®ång kinh tÕ th× ng−êi mua cã thÓ yªucÇu doanh nghiÖp gi¶m gi¸ hµng b¸n hoÆc tr¶ l¹i sè hµng ®· giao. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 131 - ph¶i thu cña kh¸ch hµng Bªn Nî: - Sè tiÒn ph¶i thu cña kh¸ch hµng vÒ s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t−, TSC§ ®·giao, dÞch vô ®· cung cÊp vµ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú; - Sè tiÒn thõa tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng. Bªn Cã: - Sè tiÒn kh¸ch hµng ®· tr¶ nî; - Sè tiÒn ®· nhËn øng tr−íc, tr¶ tr−íc cña kh¸ch hµng; 42
  • 43. - Kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n cho kh¸ch hµng sau khi ®· giao hµng vµ kh¸ch hµng cãkhiÕu n¹i; - Doanh thu cña sè hµng ®· b¸n bÞ ng−êi mua tr¶ l¹i (Cã thuÕ GTGT hoÆc kh«ng cãthuÕ GTGT); - Sè tiÒn chiÕt khÊu thanh to¸n vµ chiÕt khÊu th−¬ng m¹i cho ng−êi mua. Sè d− bªn Nî: Sè tiÒn cßn ph¶i thu cña kh¸ch hµng. Tµi kho¶n nµy cã thÓ cã sè d− bªn Cã. Sè d− bªn Cã ph¶n ¸nh sè tiÒn nhËn tr−íc,hoÆc sè ®· thu nhiÒu h¬n sè ph¶i thu cña kh¸ch hµng chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng cô thÓ.Khi lËp B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n, ph¶i lÊy sè d− chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng ph¶i thu cña tµikho¶n nµy ®Ó ghi c¶ hai chØ tiªu bªn "Tµi s¶n" vµ bªn "Nguån vèn". ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu 1. Doanh thu cña khèi l−îng s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− xuÊt b¸n,dÞch vô ®· cung cÊp ®−îc x¸c ®Þnh lµ tiªu thô. KÕ to¸n ghi sè tiÒn ph¶i thu cña kh¸chhµng nh−ng ch−a thu: - §èi víi hµng ho¸, dÞch vô, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGTtheo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸pkhÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theo gi¸ b¸n ch−acã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) (5111, 5112, 5113, 5117) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - §èi víi hµng ho¸, dÞch vô, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸nph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theo tæng gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) (5111, 5112, 5113 , 5117). 2. Tr−êng hîp hµng b¸n bÞ kh¸ch hµng tr¶ l¹i: §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµdoanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: 43
  • 44. Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (Sè thuÕ GTGT cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã c¸c TK 111, 112,... - §èi víi hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îngchÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, doanh thu hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, ghi: Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 3. C¨n cø chøng tõ x¸c nhËn sè tiÒn ®−îc gi¶m gi¸ cña l−îng hµng ®· b¸n chokh¸ch hµng kh«ng phï hîp víi quy c¸ch, chÊt l−îng hµng ho¸ ghi trong hîp ®ång, nÕukh¸ch hµng ch−a thanh to¸n sè tiÒn mua hµng, kÕ to¸n ghi gi¶m trõ sè tiÒn ph¶i thu cñakh¸ch hµng vÒ sè tiÒn gi¶m gi¸ hµng b¸n: - §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµdoanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (ThuÕ GTGT cña hµng gi¶m gi¸) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng sè tiÒn gi¶m gi¸). - §èi víi hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnhtheo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ nh−ng doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp,kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè tiÒn gi¶m gi¸ hµng b¸n, ghi: Nî TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 4. NhËn ®−îc tiÒn do kh¸ch hµng tr¶ (KÓ c¶ tiÒn l·i cña sè nî - nÕu cã) liªn quan ®Õns¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t− ®· b¸n, dÞch vô ®· cung cÊp, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (PhÇn tiÒn l·i). 5. Sè chiÕt khÊu thanh to¸n ph¶i tr¶ cho ng−êi mua do ng−êi mua thanh to¸n tiÒnmua hµng tr−íc thêi h¹n quy ®Þnh, trõ vµo kho¶n nî ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè tiÒn chiÕt khÊu thanh to¸n) 44
  • 45. Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 6. Sè chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ph¶i tr¶ cho ng−êi mua trõ vµo kho¶n nî ph¶i thu cñakh¸ch hµng, ghi: Nî TK 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 7. NhËn tiÒn øng tr−íc cña kh¸ch hµng theo hîp ®ång b¸n hµng hoÆc cung cÊp dÞchvô, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 8. Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c kho¶n ph¶i thu cña nhµ thÇu ®èi víi kh¸ch hµng liªnquan ®Õn hîp ®ång x©y dùng: 8.1. Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo tiÕn ®ékÕ ho¹ch, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc −íc tÝnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy,kÕ to¸n c¨n cø vµo chøng tõ ph¶n ¸nh doanh thu t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®· hoµnthµnh (kh«ng ph¶i ho¸ ®¬n) do nhµ thÇu tù x¸c ®Þnh, ghi: Nî TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. - C¨n cø vµo ho¸ ®¬n ®−îc lËp theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®Ó ph¶n ¸nh sè tiÒn kh¸chhµng ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®· ghi trong hîp ®ång, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 8.2. Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo gi¸ trÞkhèi l−îng thùc hiÖn, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch®¸ng tin cËy vµ ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn, kÕ to¸n ph¶i lËp ho¸ ®¬n trªn c¬ së phÇnc«ng viÖc ®· hoµn thµnh ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 8.3. Kho¶n tiÒn th−ëng thu ®−îc tõ kh¸ch hµng tr¶ phô thªm cho nhµ thÇu khithùc hiÖn hîp ®ång ®¹t hoÆc v−ît mét sè chØ tiªu cô thÓ ®· ®−îc ghi trong hîp ®ång, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 45
  • 46. 8.4. Kho¶n båi th−êng thu ®−îc tõ kh¸ch hµng hay c¸c bªn kh¸c ®Ó bï ®¾p cho c¸cchi phÝ kh«ng bao gåm trong gi¸ trÞ hîp ®ång (vÝ dô: Sù chËm trÔ do kh¸ch hµng g©y nªn;sai sãt trong c¸c chØ tiªu kü thuËt hoÆc thiÕt kÕ vµ c¸c tranh chÊp vÒ c¸c thay ®æi trongviÖc thùc hiÖn hîp ®ång), ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 8.5. Khi nhËn ®−îc tiÒn thanh to¸n khèi l−îng c«ng tr×nh hoµn thµnh hoÆc kho¶nøng tr−íc tõ kh¸ch hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 9. KÕ to¸n c¸c kho¶n ph¶i thu cña kh¸ch hµng t¹i ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu: 9.1. Khi nhËn cña ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu mét kho¶n tiÒn mua hµng tr¶ tr−íc ®Ómë LC..., c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ giao uû th¸c nhËp khÈu). 9.2. Khi chuyÓn tiÒn hoÆc vay ng©n hµng ®Ó ký quü më LC (NÕu thanh to¸n b»ngth− tÝn dông), c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112, 311,..... 9.3. Khi nhËp khÈu vËt t−, thiÕt bÞ, hµng ho¸ cÇn ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô sau: - Sè tiÒn hµng uû th¸c nhËp khÈu ph¶i thanh to¸n hé víi ng−êi b¸n cho bªn giao uûth¸c, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng (NÕu hµng mua ®ang ®i ®−êng) Nî TK 156 - Hµng ho¸ (NÕu hµng vÒ nhËp kho) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ng−êi b¸n). Tr−êng hîp nhËn hµng cña n−íc ngoµi kh«ng nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho ®¬nvÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ng−êi b¸n n−íc ngoµi). - ThuÕ nhËp khÈu ph¶i nép hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø c¸c chøng tõliªn quan, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng 46
  • 47. Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu). Tr−êng hîp nhËn hµng cña n−íc ngoµi kh«ng nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho ®¬nvÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu) Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu). - ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng hµng nhËp khÈu ph¶i nép hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu,c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312). Tr−êng hîp nhËn hµng cña n−íc ngoµi kh«ng qua nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312). - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø c¸cchøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. Tr−êng hîp nhËp hµng cña n−íc ngoµi kh«ng qua nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu) Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. - Khi tr¶ hµng cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT xuÊt tr¶hµng vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c NK) Cã TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu ®· bao gåm c¸c kho¶n thuÕ ph¶i nép) Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 9.4. §èi víi phÝ uû th¸c nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT tÝnh trªn phÝ uû th¸c nhËp khÈu,c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT vµ c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu phÝ uûth¸c nhËp khÈu, ghi: 47
  • 48. Nî c¸c TK 131, 111, 112,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. 9.5. §èi víi c¸c kho¶n chi hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu liªn quan ®Õn ho¹t ®éngnhËn uû th¸c nhËp khÈu (PhÝ ng©n hµng, phÝ gi¸m ®Þnh h¶i quan, chi thuª kho, thuª b·i,chi bèc xÕp, vËn chuyÓn hµng...), c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c NK) Cã TK 111, 112,... 9.6. Khi ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu chuyÓn tr¶ nèt sè tiÒn hµng nhËp khÈu, tiÒnthuÕ nhËp khÈu, thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt (NÕu ®¬n vÞ uû th¸cnhê nép hé vµo NSNN c¸c kho¶n thuÕ nµy), vµ c¸c kho¶n chi hé cho ho¹t ®éng uû th¸cnhËp khÈu, phÝ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø vµo c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c NK). 9.7. Khi thanh to¸n hé tiÒn hµng nhËp khÈu víi ng−êi b¸n cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËpkhÈu, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ng−êi b¸n) Cã c¸c TK 112, 144,... 9.8. Khi nép hé thuÕ nhËp khÈu, thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, thuÕ tiªu thô ®ÆcbiÖt vµo NSNN, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 3331, 3332, 3333,... Cã c¸c TK 111, 112,... 9.9. Tr−êng hîp ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu lµm thñ tôc nép c¸c lo¹i thuÕ liªnquan ®Õn hµng nhËp khÈu, ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu tù nép c¸c kho¶n thuÕ nµy vµoNSNN, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè tiÒn ®¬n vÞ uû th¸c nhËpkhÈu ®· nép vµo NSNN, ghi: Nî c¸c TK 3331, 3332, 3333,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu). 10. Tr−êng hîp kh¸ch hµng kh«ng thanh to¸n b»ng tiÒn mµ thanh to¸n b»ng hµng(Theo ph−¬ng thøc hµng ®æi hµng), c¨n cø vµo gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ nhËn trao ®æi(TÝnh theo gi¸ trÞ hîp lý ghi trong Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc Ho¸ ®¬n b¸n hµng cña kh¸chhµng) trõ vµo sè nî ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô 48
  • 49. Nî TK 156 - Hµng ho¸ Nî TK 611 - Mua hµng (Tr−êng hîp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú) . Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 11. Tr−êng hîp ph¸t sinh kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi thùc sù kh«ng thÓ thu nî ®−îcph¶i xö lý xo¸ sæ: C¨n cø vµo biªn b¶n xö lý xo¸ nî, ghi: Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (Sè ®· lËp dù phßng) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (Sè ch−a lËp dù phßng) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. §ång thêi, ghi ®¬n vµo bªn Nî TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ngC©n ®èi kÕ to¸n) nh»m tiÕp tôc theo dâi trong thêi h¹n quy ®Þnh ®Ó cã thÓ truy thu ng−êim¾c nî sè tiÒn ®ã. 12. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− nî ph¶i thu cña kh¸ch hµng cã gèc ngo¹i tÖ ®−îc ®¸nh gi¸theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−ícViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh: - NÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©nhµng Nhµ n−íc c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh lín h¬n tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nhtrªn sæ kÕ to¸n Tµi kho¶n 131 cã gèc ngo¹i tÖ th× sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131). - NÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©nhµng Nhµ n−íc c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh nhá h¬n tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nhtrªn sæ kÕ to¸n Tµi kho¶n 131 cã gèc ngo¹i tÖ th× sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. - Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi niªn ®é kÕ to¸n c¸c kho¶nph¶i thu cña kh¸ch hµng cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i cuèi kú (Xem h−íng dÉn ëTµi kho¶n 413). 49
  • 50. tµi kho¶n 133 thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ®−îc khÊu trõ Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, ®· khÊutrõ vµ cßn ®−îc khÊu trõ cña doanh nghiÖp. ThuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ lµ thuÕ GTGT cña hµng ho¸, dÞch vô dïng chos¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT. ThuÕ GTGT ®Çu vµo b»ng (=) Tæng sè thuÕ GTGT ghi trªn Ho¸ ®¬n GTGT muahµng ho¸, dÞch vô (bao gåm c¶ tµi s¶n cè ®Þnh) dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,dÞch vô chÞu thuÕ GTGT, sè thuÕ GTGT ghi trªn chøng tõ nép thuÕ cña hµng ho¸ nhËpkhÈu, hoÆc chøng tõ nép thuÕ GTGT thay cho phÝa n−íc ngoµi theo quy ®Þnh cña Bé TµichÝnh ¸p dông ®èi víi c¸c tæ chøc, c¸ nh©n n−íc ngoµi cã ho¹t ®éng kinh doanh t¹i ViÖtNam kh«ng thuéc c¸c h×nh thøc ®Çu t− theo LuËt §Çu t− n−íc ngoµi t¹i ViÖt Nam. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Tµi kho¶n 133 chØ ¸p dông ®èi víi doanh nghiÖp thuéc ®èi t−îng nép thuÕ GTGTtheo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, kh«ng ¸p dông ®èi víi hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp vµ hµng ho¸ dÞch vô kh«ng thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT. 2. §èi víi hµng ho¸, dÞch vô mua vµo dïng ®ång thêi cho s¶n xuÊt, kinh doanhhµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT th× doanh nghiÖp ph¶i h¹ch to¸n riªng thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ vµ thuÕGTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ. Tr−êng hîp kh«ng thÓ h¹ch to¸n riªng ®−îc th× sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc h¹chto¸n vµo Tµi kho¶n 133. Cuèi kú, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõtheo tû lÖ (%) gi÷a doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT so víi tæng doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô ph¸t sinh trong kú. Sè thuÕGTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ ®−îc tÝnh vµo gi¸ vèn cña hµng b¸n ra hoÆc chi phÝs¶n xuÊt, kinh doanh tuú theo tõng tr−êng hîp cô thÓ. Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT kh«ng ®−îc khÊu trõ cã gi¸ trÞ lín th× tÝnh vµo gi¸ vènhµng b¸n ra trong kú t−¬ng øng víi doanh thu trong kú, sè cßn l¹i ®−îc tÝnh vµo gi¸ vènhµng b¸n ra cña kú kÕ to¸n sau. 3. Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua hµng ho¸, dÞch vô dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt,kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc dïng vµoho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸ptrùc tiÕp, dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kinh phÝ sùnghiÖp, dù ¸n, hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng phóc lîi, khen th−ëng ®−îc trang tr¶i b»ng quüphóc lîi, khen th−ëng cña doanh nghiÖp th× sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ 50
  • 51. vµ kh«ng h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 133. Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ cña vËt t−, hµng ho¸, tµi s¶n cè ®Þnh, dÞch vô mua vµo. 4. Tr−êng hîp hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ®−îc dïng chøng tõ ®Æc thï (nh− temb−u ®iÖn, vÐ c−íc vËn t¶i...) ghi gi¸ thanh to¸n lµ gi¸ ®· cã thuÕ GTGT th× doanh nghiÖp®−îc c¨n cø vµo gi¸ hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ®· cã thuÕ GTGT ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ kh«ngcã thuÕ vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ theo ph−¬ng ph¸p tÝnh ®−îc quy ®Þnh t¹i®iÓm b, kho¶n 1.2, Môc I, PhÇn III Th«ng t− sè 120/2003/TT-BTC ngµy 12/12/2003 cñaBé Tµi chÝnh. 5. §èi víi c¬ së s¶n xuÊt n«ng, l©m, ng− nghiÖp xuÊt khÈu s¶n phÈm do m×nh trùctiÕp nu«i, trång, ®¸nh b¾t khai th¸c, th× chØ ®−îc khÊu trõ thuÕ ®Çu vµo cña hµng ho¸,dÞch vô sö dông trùc tiÕp cho giai ®o¹n khai th¸c. 6. Hµng ho¸ mua vµo bÞ tæn thÊt do thiªn tai, ho¶ ho¹n, bÞ mÊt, x¸c ®Þnh do tr¸chnhiÖm cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n ph¶i båi th−êng th× thuÕ GTGT ®Çu vµo cña sè hµng ho¸nµy ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ hµng ho¸ tæn thÊt ph¶i båi th−êng, kh«ng ®−îc tÝnh vµo sè thuÕGTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ khi kª khai thuÕ GTGT ph¶i nép. 7. ThuÕ GTGT ®Çu vµo ph¸t sinh trong th¸ng nµo th× ®−îc kª khai khÊu trõ khi x¸c®Þnh thuÕ GTGT ph¶i nép cña th¸ng ®ã. NÕu sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ lính¬n sè thuÕ GTGT ®Çu ra th× chØ khÊu trõ thuÕ GTGT ®Çu vµo b»ng (=) sè thuÕ GTGT®Çu ra cña th¸ng ®ã, sè thuÕ GTGT ®Çu vµo cßn l¹i ®−îc khÊu trõ tiÕp vµo kú tÝnh thuÕsau hoÆc ®−îc xÐt hoµn thuÕ theo quy ®Þnh cña LuËt thuÕ GTGT. Tr−êng hîp Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc chøng tõ nép thuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸,dÞch vô mua vµo ph¸t sinh trong th¸ng nh−ng ch−a kª khai kÞp trong th¸ng th× ®−îc kªkhai khÊu trõ vµo c¸c th¸ng tiÕp sau theo quy ®Þnh cña LuËt thuÕ GTGT. 8. V¨n phßng Tæng c«ng ty kh«ng trùc tiÕp ho¹t ®éng kinh doanh kh«ng thuéc ®èit−îng nép thuÕ GTGT th× kh«ng ®−îc khÊu trõ hay hoµn thuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµngho¸, dÞch vô mua vµo phôc vô cho ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ. Tr−êng hîp V¨n phßng Tæng c«ng ty cã ho¹t ®éng kinh doanh hµng ho¸, dÞch vôchÞu thuÕ GTGT th× ph¶i ®¨ng ký, kª khai nép thuÕ GTGT riªng cho c¸c ho¹t ®éng nµy. 9. §èi víi doanh nghiÖp kinh doanh nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕptrªn GTGT ®−îc chuyÓn sang nép thuÕ theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ®−îc khÊu trõthuÕ GTGT cña hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ph¸t sinh kÓ tõ th¸ng ®−îc ¸p dông nép thuÕtheo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ; ®èi víi hµng ho¸, dÞch vô mua vµo tr−íc th¸ng ®−îc ¸pdông nép thuÕ theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ th× kh«ng ®−îc tÝnh khÊu trõ thuÕGTGT ®Çu vµo. 10. Theo LuËt thuÕ GTGT th× c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh sè thuÕ ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ lµsè thuÕ GTGT ghi trªn Ho¸ ®¬n GTGT khi mua hµng ho¸, dÞch vô hoÆc chøng tõ népthuÕ GTGT ®èi víi hµng ho¸ nhËp khÈu hoÆc chøng tõ nép thuÕ GTGT thay cho nhµthÇu n−íc ngoµi theo quy ®Þnh. Tr−êng hîp hµng ho¸, dÞch vô mua vµo kh«ng theo Ho¸®¬n GTGT hoÆc cã Ho¸ ®¬n GTGT nh−ng kh«ng ®óng quy ®Þnh cña ph¸p luËt th× doanhnghiÖp kh«ng ®−îc khÊu trõ thuÕ GTGT ®Çu vµo. Tr−êng hîp Ho¸ ®¬n GTGT kh«ng ghi 51
  • 52. thuÕ GTGT (trõ tr−êng hîp ®Æc thï ®−îc dïng Ho¸ ®¬n GTGT ghi gi¸ thanh to¸n lµ gi¸®· cã thuÕ GTGT); kh«ng ghi hoÆc ghi kh«ng ®óng tªn, ®Þa chØ, m· sè thuÕ cña ng−êi b¸nnªn kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc ng−êi b¸n; ho¸ ®¬n, chøng tõ nép thuÕ GTGT gi¶, ho¸ ®¬n bÞtÈy xo¸, ho¸ ®¬n khèng (kh«ng b¸n hµng ho¸, dÞch vô); ho¸ ®¬n ghi gi¸ trÞ cao h¬n gi¸ trÞthùc tÕ cña hµng ho¸, dÞch vô ®· b¸n th× doanh nghiÖp kh«ng ®−îc khÊu trõ thuÕ GTGT®Çu vµo. kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 133 - thuÕ gtgt ®−îc khÊu trõ Bªn Nî: Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ. Bªn Cã: - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®· khÊu trõ; - KÕt chuyÓn sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ; - ThuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸ mua vµo nh−ng ®· tr¶ l¹i, ®−îc gi¶m gi¸; - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®· ®−îc hoµn l¹i. Sè d− bªn Nî: Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo cßn ®−îc khÊu trõ, sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc hoµn l¹inh−ng NSNN ch−a hoµn tr¶. Tµi kho¶n 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1331 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña hµng ho¸, dÞch vô: Ph¶n ¸nhthuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ cña vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô mua ngoµi dïng vµo s¶nxuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ngph¸p khÊu trõ thuÕ. - Tµi kho¶n 1332 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña tµi s¶n cè ®Þnh: Ph¶n ¸nh thuÕGTGT ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh ®Çu t−, mua s¾m tµi s¶n cè ®Þnh dïng vµo ho¹t ®éng s¶nxuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ngph¸p khÊu trõ thuÕ, cña qu¸ tr×nh mua s¾m bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§ dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµngho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, mua bÊt®éng s¶n ®Çu t− thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕto¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ nhËp kho, chi phÝ thu mua, vËn chuyÓn, bèc xÕp,thuª kho b·i... tõ n¬i mua vÒ ®Õn doanh nghiÖp theo gi¸ thùc tÕ bao gåm gi¸ mua ch−a cã 52
  • 53. thuÕ GTGT ®Çu vµo vµ ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 156 - Hµng ho¸ Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Nî TK 611 - Mua hµng Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, c«ng cô, dÞch vô dïng ngay vµo s¶n xuÊt, kinh doanhhµng ho¸, dÞch vô, söa ch÷a TSC§, ®Çu t− XDCB thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnhtheo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, c«ng cô, dÞch vôtÝnh vµo chi phÝ theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT, vµ ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®Çu vµo, ghi: Nî c¸c TK 621, 623, 627, 641, 642, 241, 142, 242,... (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 3. Khi mua hµng ho¸ giao b¸n ngay (Thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theoph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊutrõ) cho kh¸ch hµng (Kh«ng qua nhËp kho), ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 4. Khi nhËp khÈu vËt t−, hµng ho¸, TSC§, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµngho¸, TSC§ nhËp khÈu bao gåm tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸giao dÞch thùc tÕ, hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµngdo Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ),thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép (nÕu cã), chi phÝ vËn chuyÓn, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3332, 3333) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 53
  • 54. Riªng ®èi víi thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶n ¸nh nh− sau: - NÕu hµng nhËp khÈu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× thuÕ GTGT cña hµng nhËpkhÈu sÏ ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312). - NÕu hµng nhËp khÈu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ngthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆcdïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, ho¹t ®éng v¨n ho¸, phóc lîi,... ®−îc trang tr¶i b»ngnguån kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc quü khen th−ëng, phóc lîi th× thuÕ GTGT ph¶i népcña hµng nhËp khÈu ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ cã thuÕ GTGT vµ thuÕ nhËp khÈu) Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ cã thuÕ GTGT vµ thuÕ nhËp khÈu) Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ cã thuÕ GTGT vµ thuÕ nhËp khÈu) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312). 5. Tr−êng hîp hµng ®· mua vµ ®· tr¶ l¹i hoÆc hµng ®· mua ®−îc gi¶m gi¸ do kÐm,mÊt phÈm chÊt thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, c¨n cøvµo chøng tõ xuÊt hµng tr¶ l¹i cho bªn b¸n vµ c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nhgi¸ trÞ hµng ®· mua vµ ®· tr¶ l¹i ng−êi b¸n hoÆc hµng ®· mua ®−îc gi¶m gi¸, thuÕ GTGT®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (ThuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng mua tr¶ l¹i hoÆc ®−îc gi¶m gi¸) Cã c¸c TK 152, 153, 156, 211,... (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT). 6. §èi víi vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§ mua vÒ dïng ®ång thêi cho s¶n xuÊt,kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ kh«ng chÞu thuÕ GTGTnh−ng doanh nghiÖp kh«ng h¹ch to¸n riªng ®−îc thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ: 6.1. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§, ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156, 211, 213 (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (ThuÕ GTGT ®Çu vµo) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 6.2. Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh vµ x¸c ®Þnh thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, kh«ng®−îc khÊu trõ trªn c¬ së ph©n bæ theo tû lÖ doanh thu. Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc tÝnhkhÊu trõ theo tû lÖ (%) gi÷a doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô chÞu thuÕ GTGT sovíi tæng doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô ph¸t sinh trong kú. §èi víi sè thuÕ GTGT 54
  • 55. ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ trong kú sÏ ph¶n ¸nh nh− sau: - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ trong kú, tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸ntrong kú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). - Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT kh«ng ®−îc khÊu trõ cã trÞ gi¸ lín ®−îc tÝnh vµo gi¸vèn hµng b¸n ra cña c¸c kú kÕ to¸n sau, kÕt chuyÓn sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îckhÊu trõ trong kú tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña c¸c kú kÕ to¸n sau, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n; hoÆc Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). §Þnh kú, khi tÝnh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ vµo gi¸ vèn hµngb¸n cña kú kÕ to¸n sau, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã c¸c TK 142, 242,.... 7. Khi mua TSC§ cã Ho¸ ®¬n GTGT dïng chung cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµngho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ kh«ng chÞu thuÕ GTGT, kÕ to¸n ph¶n¸nh gi¸ trÞ TSC§ theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT, thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc ph¶n ¸nhvµo bªn Nî TK 133 ®Ó cuèi kú tÝnh vµ x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ trªnc¬ së tû lÖ doanh thu b¸n hµng, cung øng dÞch vô chÞu thuÕ GTGT so víi tæng doanh thub¸n hµng vµ cung øng dÞch vô ph¸t sinh trong kú: - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ trong kú, ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép nhµ n−íc (33311) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332). - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ ®−îc h¹ch to¸n vµo c¸c tµi kho¶n tËphîp chi phÝ cã liªn quan ®Õn viÖc sö dông TSC§: + Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ lín ph¶i ph©n bæ dÇn, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n; hoÆc Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332). + §Þnh kú, khi ph©n bæ sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ tÝnh vµo chiphÝ, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... 55
  • 56. Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu ph©n bæ dµi h¹n). + Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332). 8. VËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo bÞ tæn thÊt do thiªn tai, ho¶ ho¹n, bÞ mÊt, x¸c®Þnh do tr¸ch nhiÖm cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n ph¶i båi th−êng th× thuÕ GTGT ®Çu vµo cñasè hµng ho¸ nµy kh«ng ®−îc tÝnh vµo sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ khi kª khaithuÕ GTGT ph¶i nép: - Tr−êng hîp thuÕ GTGT cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo bÞ tæn thÊt ch−a x¸c®Þnh ®−îc nguyªn nh©n chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332). - Tr−êng hîp thuÕ GTGT cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo bÞ tæn thÊt khi cã quyÕt®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn vÒ sè thu båi th−êng cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n, ghi: Nî c¸c TK 111, 334,... (Sè thu båi th−êng) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (NÕu ®−îc tÝnh vµo chi phÝ) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ cã quyÕt ®Þnh xö lý ngay). 9. §èi víi hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ®Ó xuÊt khÈu ®−îc khÊu trõ, hoµn thuÕ GTGT®Çu vµo khi ®¶m b¶o cã ®ñ ®iÒu kiÖn, thñ tôc vµ hå s¬ ®Ó khÊu trõ hoµn thuÕ GTGT ®Çuvµo theo quy ®Þnh hiÖn hµnh: - ThuÕ GTGT ®Çu vµo ph¸t sinh khi mua vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§ liªnquan ®Õn ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng ho¸, dÞch vô ®−îc khÊu trõ, hoµn thuÕ theo chÕ ®équy ®Þnh ®−îc kÕ to¸n nh− tr−êng hîp mua vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§ trong n−íc(Xem h−íng dÉn ë môc 1, 2, 3). - Khi ®−îc hoµn thuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸, dÞch vô xuÊt khÈu (nÕu cã), ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). 10. Cuèi th¸ng, kÕ to¸n x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ vµo sè thuÕGTGT ®Çu ra khi x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ph¶i nép trong kú, ghi: Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ. 56
  • 57. 11. §èi víi doanh nghiÖp thuéc ®èi t−îng nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊutrõ thuÕ mµ th−êng xuyªn cã sè thuÕ GTGT ®Çu vµo lín h¬n sè thuÕ GTGT ®Çu ra ®−îcc¬ quan cã thÈm quyÒn cho phÐp hoµn l¹i thuÕ GTGT theo quy ®Þnh cña luËt thuÕ. KhinhËn ®−îc tiÒn NSNN thanh to¸n vÒ sè tiÒn thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc hoµn l¹i, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332). 57
  • 58. tµi kho¶n 136 ph¶i thu néi bé Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶nnî ph¶i thu cña doanh nghiÖp víi ®¬n vÞ cÊp trªn, gi÷a c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc, hoÆc c¸c®¬n vÞ phô thuéc trong mét doanh nghiÖp ®éc lËp, c¸c doanh nghiÖp ®éc lËp trong Tængc«ng ty vÒ c¸c kho¶n vay m−în, chi hé, tr¶ hé, thu hé, hoÆc c¸c kho¶n mµ doanh nghiÖpcÊp d−íi cã nghÜa vô nép lªn ®¬n vÞ cÊp trªn hoÆc cÊp trªn ph¶i cÊp cho cÊp d−íi. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Ph¹m vi vµ néi dung ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n 136 thuéc quan hÖ thanh to¸n néibé vÒ c¸c kho¶n ph¶i thu gi÷a ®¬n vÞ cÊp trªn vµ ®¬n vÞ cÊp d−íi, gi÷a c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íivíi nhau. Trong ®ã, cÊp trªn lµ Tæng c«ng ty, c«ng ty ph¶i lµ doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinhdoanh ®éc lËp kh«ng ph¶i lµ c¬ quan qu¶n lý, c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi lµ c¸c doanh nghiÖpthµnh viªn trùc thuéc hoÆc phô thuéc Tæng c«ng ty, c«ng ty nh−ng ph¶i lµ ®¬n vÞ cã tæchøc c«ng t¸c kÕ to¸n riªng. 2. Néi dung c¸c kho¶n ph¶i thu néi bé ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 136 bao gåm: a) ë doanh nghiÖp cÊp trªn (doanh nghiÖp ®éc lËp, Tæng c«ng ty): - Vèn, quü hoÆc kinh phÝ ®· giao, ®· cÊp cho cÊp d−íi; - Vèn kinh doanh cho cÊp d−íi vay kh«ng tÝnh l·i; - C¸c kho¶n cÊp d−íi ph¶i nép lªn cÊp trªn theo quy ®Þnh; - C¸c kho¶n nhê cÊp d−íi thu hé; - C¸c kho¶n ®· chi, ®· tr¶ hé cÊp d−íi; - C¸c kho¶n ®· giao cho ®¬n vÞ trùc thuéc ®Ó thùc hiÖn khèi l−îng giao kho¸n néi bévµ nhËn l¹i gi¸ trÞ giao kho¸n néi bé; - C¸c kho¶n ph¶i thu v·ng lai kh¸c. b) ë doanh nghiÖp cÊp d−íi (Doanh nghiÖp thµnh viªn trùc thuéc hoÆc ®¬n vÞ h¹chto¸n phô thuéc): - C¸c kho¶n ®−îc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp nh−ng ch−a nhËn ®−îc (Trõ vèn kinh doanhvµ kinh phÝ); - Kho¶n cho vay vèn kinh doanh; - C¸c kho¶n nhê ®¬n vÞ cÊp trªn hoÆc ®¬n vÞ néi bé kh¸c thu hé; - C¸c kho¶n ®· chi, ®· tr¶ hé ®¬n vÞ cÊp trªn vµ ®¬n vÞ néi bé kh¸c; - C¸c kho¶n ph¶i thu v·ng lai kh¸c. 3. Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh sè vèn ®Çu t− mµ c«ng ty mÑ ®Çu t− vèn vµo c¸cc«ng ty con vµ c¸c kho¶n thanh to¸n gi÷a c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con. 4. Tµi kho¶n 136 ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng ®¬n vÞ cã quan hÖ thanh to¸n vµ 58
  • 59. theo dâi riªng tõng kho¶n ph¶i thu néi bé. Tõng doanh nghiÖp cÇn cã biÖn ph¸p ®«n ®ècgi¶i quyÕt døt ®iÓm c¸c kho¶n nî ph¶i thu néi bé trong niªn ®é kÕ to¸n. 5. Cuèi kú kÕ to¸n, ph¶i kiÓm tra, ®èi chiÕu vµ x¸c nhËn sè ph¸t sinh, sè d− Tµikho¶n 136 "Ph¶i thu néi bé", Tµi kho¶n 336 "Ph¶i tr¶ néi bé" víi c¸c ®¬n vÞ cã quan hÖtheo tõng néi dung thanh to¸n. TiÕn hµnh thanh to¸n bï trõ theo tõng kho¶n cña tõng®¬n vÞ cã quan hÖ, ®ång thêi h¹ch to¸n bï trõ trªn 2 Tµi kho¶n 136 "Ph¶i thu néi bé" vµTµi kho¶n 336 "Ph¶i tr¶ néi bé" (Theo chi tiÕt tõng ®èi t−îng) Khi ®èi chiÕu, nÕu cã chªnh lÖch, ph¶i t×m nguyªn nh©n vµ ®iÒu chØnh kÞp thêi. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 136 - ph¶i thu néi bé Bªn Nî: - Sè vèn kinh doanh ®· giao cho ®¬n vÞ cÊp d−íi (bao gåm vèn cÊp trùc tiÕp vµ cÊpb»ng c¸c ph−¬ng thøc kh¸c); - C¸c kho¶n ®· chi hé, tr¶ hé ®¬n vÞ cÊp trªn, cÊp d−íi; - Sè tiÒn ®¬n vÞ cÊp trªn ph¶i thu vÒ, c¸c kho¶n ®¬n vÞ cÊp d−íi ph¶i nép; - Sè tiÒn ®¬n vÞ cÊp d−íi ph¶i thu vÒ, c¸c kho¶n cÊp trªn ph¶i giao xuèng; - Sè tiÒn ph¶i thu vÒ b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô cho ®¬n vÞ cÊp trªn, cÊpd−íi, gi÷a c¸c ®¬n vÞ néi bé. Bªn Cã: - Thu håi vèn, quü ë ®¬n vÞ thµnh viªn; - QuyÕt to¸n víi ®¬n vÞ thµnh viªn vÒ kinh phÝ sù nghiÖp ®· cÊp, ®· sö dông; - Sè tiÒn ®· thu vÒ c¸c kho¶n ph¶i thu trong néi bé; - Bï trõ ph¶i thu víi ph¶i tr¶ trong néi bé cña cïng mét ®èi t−îng. Sè d− bªn Nî: Sè nî cßn ph¶i thu ë c¸c ®¬n vÞ néi bé. Tµi kho¶n 136 - Ph¶i thu néi bé, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1361 - Vèn kinh doanh ë ®¬n vÞ trùc thuéc: Tµi kho¶n nµy chØ më ë ®¬nvÞ cÊp trªn (Tæng c«ng ty, c«ng ty) ®Ó ph¶n ¸nh sè vèn kinh doanh hiÖn cã ë c¸c ®¬n vÞtrùc thuéc do ®¬n vÞ cÊp trªn giao trùc tiÕp hoÆc h×nh thµnh b»ng c¸c ph−¬ng thøc kh¸c.Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh sè vèn ®Çu t− mµ c«ng ty mÑ ®Çu t− vµo c¸c c«ng ty con,c¸c kho¶n nµy ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 221 "§Çu t− vµo c«ng ty con". - Tµi kho¶n 1368 - Ph¶i thu néi bé kh¸c: Ph¶n ¸nh tÊt c¶ c¸c kho¶n ph¶i thu kh¸cgi÷a c¸c ®¬n vÞ néi bé. 59
  • 60. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. H¹ch to¸n ë ®¬n vÞ cÊp d−íi: 1. Khi ®¬n vÞ cÊp d−íi nhËn ®−îc vèn do Tæng c«ng ty, c«ng ty giao xuèng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 211,... Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 2. Khi chi hé, tr¶ hé cho ®¬n vÞ cÊp trªn vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã c¸c TK 111, 112,... 3. C¨n cø vµo th«ng b¸o hoÆc chøng tõ x¸c nhËn cña ®¬n vÞ cÊp trªn vÒ sè ®−îc chiac¸c quü doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã c¸c TK 414, 415, 431,... 4. Sè lç vÒ ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh ®· ®−îc cÊp trªn chÊp nhËn cÊp bï, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi. 5. Ph¶i thu ®¬n vÞ cÊp trªn vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c vÒ doanh thu b¸n hµng néi bé, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 6. Khi nhËn ®−îc tiÒn hoÆc vËt t−, tµi s¶n cña cÊp trªn hoÆc ®¬n vÞ néi bé kh¸cthanh to¸n vÒ c¸c kho¶n ph¶i thu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 152, 153,... Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). 7. Bï trõ c¸c kho¶n ph¶i thu néi bé víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ néi bé cña cïng mét ®èit−îng, ghi: Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). II. H¹ch to¸n ë ®¬n vÞ cÊp trªn 1. Khi ®¬n vÞ cÊp trªn (Tæng c«ng ty, c«ng ty) giao vèn kinh doanh cho ®¬n vÞ trùcthuéc, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361 - Vèn kinh doanh ë c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc) Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Tr−êng hîp ®¬n vÞ cÊp trªn giao vèn kinh doanh cho ®¬n vÞ trùc thuéc b»ng tµis¶n cè ®Þnh, ghi: 60
  • 61. Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) (1361) Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn cña TSC§) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). 3. Tr−êng hîp c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc nhËn vèn kinh doanh trùc tiÕp tõ Ng©n s¸chNhµ n−íc theo sù uû quyÒn cña ®¬n vÞ cÊp trªn. Khi ®¬n vÞ trùc thuéc thùc nhËn vèn, ®¬nvÞ cÊp trªn ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 4. C¨n cø vµo b¸o c¸o ®¬n vÞ trùc thuéc nép lªn vÒ sè vèn kinh doanh t¨ng do mua s¾mTSC§ b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc quü ®Çu t− ph¸t triÓn, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 5. Cuèi kú, c¨n cø phª duyÖt cña ®¬n vÞ cÊp trªn vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh cña ®¬n vÞ trùcthuéc, kÕ to¸n ®¬n vÞ cÊp trªn ghi sè vèn kinh doanh ®−îc bæ sung tõ lîi nhuËn ho¹t ®éngkinh doanh trong kú cña ®¬n vÞ trùc thuéc, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 6. Khi ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n cho ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã c¸c TK 111, 112, 461,... Tr−êng hîp rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó cÊp kinh phÝ cho ®¬n vÞ cÊp d−íi,®ång thêi ghi Cã TK 008 - "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èikÕ to¸n). 7. Tr−êng hîp ®¬n vÞ trùc thuéc ph¶i hoµn l¹i vèn kinh doanh cho ®¬n vÞ cÊp trªn,khi nhËn ®−îc tiÒn do ®¬n vÞ trùc thuéc nép lªn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361). 8. C¨n cø vµo b¸o c¸o cña ®¬n vÞ trùc thuéc vÒ sè vèn kinh doanh ®¬n vÞ trùc thuéc®· nép Ng©n s¸ch Nhµ n−íc theo sù uû quyÒn cña cÊp trªn, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361). 9. Kho¶n ph¶i thu vÒ l·i cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, ho¹t ®éng kh¸c ë c¸c®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi. 10. Kho¶n ph¶i thu cña ®¬n vÞ cÊp d−íi ph¶i nép cho ®¬n vÞ cÊp trªn vÒ quü ®Çu t−ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh, quü khen th−ëng, phóc lîi, c¸c quü kh¸c thuéc vènchñ së h÷u, ghi: 61
  • 62. Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn Cã TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh Cã TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi. 11. Khi nhËn ®−îc tiÒn do ®¬n vÞ cÊp d−íi nép lªn vÒ nép tiÒn l·i kinh doanh, népvÒ quü ®Çu t− ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh, quü khen th−ëng, phóc lîi, c¸c quükh¸c thuéc vèn chñ së h÷u, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). 12. Khi chi hé, tr¶ hé c¸c kho¶n nî cña ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã c¸c TK 111, 112,... 13. Khi thùc nhËn ®−îc tiÒn cña ®¬n vÞ cÊp d−íi chuyÓn tr¶ vÒ c¸c kho¶n ®· chi hé,tr¶ hé, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). 14. Bï trõ c¸c kho¶n ph¶i thu néi bé víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ néi bé cña cïng mét ®èit−îng, ghi: Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). 15. Ph¶i thu ®¬n vÞ cÊp d−íi vÒ kinh phÝ qu¶n lý ph¶i nép cÊp trªn, ghi: Nî TK 136- Ph¶i thu néi bé. Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Chi tiÕt lo¹i doanh thu lín nhÊt). 62
  • 63. tµi kho¶n 138 ph¶i thu kh¸c Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî ph¶i thu ngoµi ph¹m vi ®· ph¶n¸nh ë c¸c Tµi kho¶n ph¶i thu (TK 131, 133, 136) vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n nîph¶i thu nµy. Néi dung vµ ph¹m vi ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n nµy gåm c¸c nghiÖp vô chñyÕu sau: 1. Gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu ®· ®−îc ph¸t hiÖn nh−ng ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n,ph¶i chê xö lý; 2. C¸c kho¶n ph¶i thu vÒ båi th−êng vËt chÊt do c¸ nh©n, tËp thÓ (trong vµ ngoµi®¬n vÞ) g©y ra nh− mÊt m¸t, h− háng vËt t−, hµng ho¸, tiÒn vèn,... ®· ®−îc xö lý b¾t båith−êng; 3. C¸c kho¶n cho vay, cho m−în vËt t−, tiÒn vèn cã tÝnh chÊt t¹m thêi kh«ng lÊy l·i; 4. C¸c kho¶n ®· chi cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, chi dù ¸n, chi ®Çu t− XDCB, chi phÝs¶n xuÊt, kinh doanh nh−ng kh«ng ®−îc cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt ph¶i thu håi; 5. C¸c kho¶n ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu chi hé cho ®¬n vÞ uû th¸c xuÊt khÈu vÒphÝ ng©n hµng, phÝ gi¸m ®Þnh h¶i quan, phÝ vËn chuyÓn, bèc v¸c,... 6. C¸c kho¶n ph¶i thu ph¸t sinh khi cæ phÇn ho¸ c«ng ty nhµ n−íc, nh−: Chi phÝ cæphÇn ho¸, trî cÊp cho lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc, hç trî ®µo t¹o l¹i lao ®éng trong doanhnghiÖp cæ phÇn ho¸,... 7. TiÒn l·i, cæ tøc, lîi nhuËn ph¶i thu tõ c¸c ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh; 8. C¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c ngoµi c¸c kho¶n trªn. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 138 - ph¶i thu kh¸c Bªn Nî: - Gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu chê gi¶i quyÕt; - Ph¶i thu cña c¸ nh©n, tËp thÓ (trong vµ ngoµi ®¬n vÞ) ®èi víi tµi s¶n thiÕu ®· x¸c®Þnh râ nguyªn nh©n vµ cã biªn b¶n xö lý ngay; - Sè tiÒn ph¶i thu vÒ c¸c kho¶n ph¸t sinh khi cæ phÇn ho¸ c«ng ty nhµ n−íc; - Ph¶i thu vÒ tiÒn l·i, cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia tõ c¸c ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh; - C¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c. Bªn Cã: 63
  • 64. - KÕt chuyÓn gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan theo quyÕt ®Þnh ghitrong biªn b¶n xö lý; - KÕt chuyÓn c¸c kho¶n ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ c«ng ty nhµ n−íc; - Sè tiÒn ®· thu ®−îc vÒ c¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c. Sè d− bªn Nî: C¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c ch−a thu ®−îc. Tµi kho¶n nµy cã thÓ cã sè d− bªn Cã: Sè d− bªn Cã ph¶n ¸nh sè ®· thu nhiÒu h¬nsè ph¶i thu (Tr−êng hîp c¸ biÖt vµ trong chi tiÕt cña tõng ®èi t−îng cô thÓ) Tµi kho¶n 138 - Ph¶i thu kh¸c, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu ch−a x¸c®Þnh râ nguyªn nh©n, cßn chê quyÕt ®Þnh xö lý. VÒ nguyªn t¾c trong mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thiÕu tµi s¶n, ph¶i truy t×m nguyªnnh©n vµ ng−êi ph¹m lçi ®Ó cã biÖn ph¸p xö lý cô thÓ. ChØ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 1381 tr−êng hîp ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vÒthiÕu, mÊt m¸t, h− háng tµi s¶n cña doanh nghiÖp ph¶i chê xö lý. Tr−êng hîp tµi s¶n thiÕu ®· x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ ®· cã biªn b¶n xö lýngay trong kú th× ghi vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan, kh«ng h¹ch to¸n qua Tµi kho¶n 1381. - Tµi kho¶n 1385- Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸: Ph¶n ¸nh sè ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸mµ doanh nghiÖp ®· chi ra, nh−: Chi phÝ cæ phÇn ho¸, trî cÊp cho lao ®éng th«i viÖc, mÊtviÖc, hç trî ®µo t¹o l¹i lao ®éng trong doanh nghiÖp cæ phÇn ho¸,... - Tµi kho¶n 1388 - Ph¶i thu kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i thu cña ®¬n vÞ ngoµiph¹m vi c¸c kho¶n ph¶i thu ph¶n ¸nh ë c¸c TK 131, 133, 136 vµ TK 1381, 1385, nh−:Ph¶i thu c¸c kho¶n cæ tøc, lîi nhuËn, tiÒn l·i; Ph¶i thu c¸c kho¶n ph¶i båi th−êng do lµmmÊt tiÒn, tµi s¶n;... ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh ph¸t hiÖnthiÕu, ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ghi gi¶m TSC§ h÷u h×nh trªn sæ kÕ to¸n chi tiÕt TSC§. 64
  • 65. 2. TSC§ h÷u h×nh dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc ho¹t ®éng phóc lîiph¸t hiÖn thiÕu, ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi gi¶m: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n) Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng phóc lîi) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ph¶n ¸nh phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña tµi s¶n thiÕu chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng phóc lîi) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n). 3. Tr−êng hîp tiÒn mÆt tån quü, vËt t−, hµng ho¸, ... ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª,ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸. 4. Khi cã biªn b¶n xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®èi víi tµi s¶n thiÕu, c¨n cø vµoquyÕt ®Þnh xö lý, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Sè båi th−êng trõ vµo l−¬ng) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388 - Ph¶i thu kh¸c (PhÇn b¾t båi th−êng) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ hao hôt mÊt m¸t cña hµng tån kho sau khi trõ sè thu båi th−êng theo quyÕt ®Þnh xö lý) Nî c¸c TK liªn quan (theo quyÕt ®Þnh xö lý) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý). 5. Tr−êng hîp tµi s¶n ph¸t hiÖn thiÕu ®· x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ ng−êi chÞutr¸ch nhiÖm th× c¨n cø nguyªn nh©n hoÆc ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm båi th−êng, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388 - Ph¶i thu kh¸c) (Sè ph¶i båi th−êng) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Sè båi th−êng trõ vµo l−¬ng) 65
  • 66. Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t cña hµng tån kho sau khi trõ sè thu båi th−êng theo quyÕt ®Þnh xö lý) Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 6. C¸c kho¶n cho vay, cho m−în vËt t−, tiÒn vèn t¹m thêi vµ c¸c kho¶n ph¶i thukh¸c, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. 7. Khi ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu chi hé cho bªn uû th¸c xuÊt khÈu c¸ckho¶n phÝ ng©n hµng, phÝ gi¸m ®Þnh h¶i quan, phÝ vËn chuyÓn, bèc v¸c, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112,... 8. §Þnh kú khi x¸c ®Þnh tiÒn l·i ph¶i thu vµ sè cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè ®· thu ®−îc tiÒn) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 9. Khi ®−îc ®¬n vÞ uû th¸c xuÊt khÈu thanh to¸n bï trõ víi c¸c kho¶n ®· chi hé, kÕto¸n ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388). 10. Khi thu ®−îc tiÒn cña c¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388). 66
  • 67. 11. §èi víi DNNN, khi cã quyÕt ®Þnh xö lý nî ph¶i thu kh¸c kh«ng cã kh¶ n¨ng thuhåi, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Sè båi th−êng cña c¸ nh©n, tËp thÓ cã liªn quan) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Sè båi th−êng trõ vµo t−¬ng) Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (NÕu ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (NÕu ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ kinh doanh) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388 - Ph¶i thu kh¸c). §ång thêi ghi ®¬n vµo Bªn Nî TK 004 - Nî khã ®ßi ®· xö lý - Tµi kho¶n ngoµi B¶ngC©n ®èi kÕ to¸n. 12. Khi c¸c doanh nghiÖp hoµn thµnh thñ tôc b¸n c¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c (®ang®−îc ph¶n ¸nh trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n) cho c«ng ty mua b¸n nî, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... (Sè tiÒn thu ®−îc tõ viÖc b¸n kho¶n nî ph¶i thu) Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (Sè chªnh lÖch ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi) Nî c¸c TK liªn quan (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ gèc kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi víi sè tiÒn thu ®−îc tõ b¸n kho¶n nî vµ sè ®· ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388). 13. Khi ph¸t sinh chi phÝ cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n−íc, ghi: Nî TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ (Chi tiÕt chi phÝ cæ phÇn ho¸) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 331,... 14. Khi thanh to¸n trî cÊp cho ng−êi lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc do chuyÓn doanhnghiÖp nhµ n−íc thµnh c«ng ty cæ phÇn, ghi: Nî TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ Cã c¸c TK 111, 112,... 15. Khi chi tr¶ c¸c kho¶n vÒ hç trî ®µo t¹o l¹i ng−êi lao ®éng trong doanh nghiÖp nhµn−íc cæ phÇn ho¸ ®Ó bè trÝ viÖc lµm míi trong c«ng ty cæ phÇn, ghi: Nî TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 16. Khi kÕt thóc qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸, doanh nghiÖp ph¶i b¸o c¸o vµ thùc hiÖnquyÕt to¸n c¸c kho¶n chi vÒ cæ phÇn ho¸ víi c¬ quan quyÕt ®Þnh cæ phÇn ho¸. Tæng sè chiphÝ cæ phÇn ho¸, chi trî cÊp cho lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc, chi hç trî ®µo t¹o l¹i lao 67
  • 68. ®éng,... ®−îc trõ (-) vµo sè tiÒn thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc thu ®−îc tõ cæ phÇnho¸ doanh nghiÖp nhµ n−íc, ghi: Nî TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn ho¸ (Chi tiÕt phÇn tiÒn thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc) Cã TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸. 17. C¸c kho¶n chi cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, chi ®Çu t− XDCB, chi phÝ SXKDnh−ng kh«ng ®−îc cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt ph¶i thu håi, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c Cã c¸c TK 161, 241, 641, 642,... 68
  • 69. tµi kho¶n 139 dù phßng ph¶i thu khã ®ßi Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh trÝch lËp, sö dông vµ hoµn nhËp kho¶ndù phßng c¸c kho¶n ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã kh¶ n¨ng kh«ng ®ßi ®−îc vµo cuèi niªn ®ékÕ to¸n. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUy §Þnh SAU 1. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n hoÆc cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é (§èi víi ®¬n vÞ cã lËp b¸oc¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é) doanh nghiÖp x¸c ®Þnh c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cãkh¶ n¨ng kh«ng ®ßi ®−îc ®Ó trÝch lËp hoÆc hoµn nhËp kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßitÝnh vµo hoÆc ghi gi¶m chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp cña kú b¸o c¸o. 2. VÒ nguyªn t¾c, c¨n cø lËp dù phßng lµ ph¶i cã nh÷ng b»ng chøng ®¸ng tin cËy vÒc¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi (Kh¸ch hµng bÞ ph¸ s¶n hoÆc bÞ tæn thÊt, thiÖt h¹i lín vÒtµi s¶n,... nªn kh«ng hoÆc khã cã kh¶ n¨ng thanh to¸n, ®¬n vÞ ®· lµm thñ tôc ®ßi nînhiÒu lÇn vÉn kh«ng thu ®−îc nî). Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh th× c¸c kho¶n ph¶i thu ®−îccoi lµ kho¶n ph¶i thu khã ®ßi ph¶i cã c¸c b»ng chøng chñ yÕu d−íi ®©y: - Sè tiÒn ph¶i thu ph¶i theo dâi ®−îc cho tõng ®èi t−îng, theo tõng néi dung, tõngkho¶n nî, trong ®ã ghi râ sè nî ph¶i thu khã ®ßi; - Ph¶i cã chøng tõ gèc hoÆc giÊy x¸c nhËn cña kh¸ch nî vÒ sè tiÒn cßn nî ch−a tr¶bao gåm: Hîp ®ång kinh tÕ, khÕ −íc vay nî, b¶n thanh lý hîp ®ång, cam kÕt nî, ®èi chiÕuc«ng nî... 3. C¨n cø ®Ó ®−îc ghi nhËn lµ mét kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi lµ: - Nî ph¶i thu qu¸ h¹n thanh to¸n ghi trong hîp ®ång kinh tÕ, c¸c khÕ −íc vay nî,b¶n cam kÕt hîp ®ång hoÆc cam kÕt nî, doanh nghiÖp ®· ®ßi nhiÒu lÇn nh−ng vÉn ch−athu ®−îc; - Nî ph¶i thu ch−a ®Õn thêi h¹n thanh to¸n nh−ng kh¸ch nî ®· l©m vµo t×nh tr¹ngph¸ s¶n hoÆc ®ang lµm thñ tôc gi¶i thÓ, mÊt tÝch, bá trèn. 4. Møc lËp dù phßng c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi theo quy ®Þnh cña chÕ ®é tµichÝnh doanh nghiÖp hiÖn hµnh. 5. §èi víi nh÷ng kho¶n ph¶i thu khã ®ßi kÐo dµi trong nhiÒu n¨m, doanh nghiÖp ®· cèg¾ng dïng mäi biÖn ph¸p ®Ó thu nî nh−ng vÉn kh«ng thu ®−îc nî vµ x¸c ®Þnh kh¸ch nî thùcsù kh«ng cã kh¶ n¨ng thanh to¸n th× doanh nghiÖp cã thÓ ph¶i lµm c¸c thñ tôc b¸n nî choC«ng ty mua, b¸n nî vµ tµi s¶n tån ®äng hoÆc xo¸ nh÷ng kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi trªn sækÕ to¸n. NÕu lµm thñ tôc xo¸ nî th× ®ång thêi ph¶i theo dâi chi tiÕt ë TK 004 "Nî khã ®ßi ®·xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®æi kÕ to¸n). ViÖc xo¸ c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi ph¶i®−îc sù ®ång ý cña Héi ®ång qu¶n trÞ doanh nghiÖp vµ c¬ quan qu¶n lý tµi chÝnh (NÕu lµ 69
  • 70. doanh nghiÖp Nhµ n−íc) hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn theo quy ®Þnh trong ®iÒu lÖ doanh nghiÖp.Sè nî nµy ®−îc theo dâi trong thêi h¹n quy ®Þnh cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh, chê kh¶ n¨ng cã®iÒu kiÖn thanh to¸n sè tiÒn thu ®−îc vÒ nî khã ®ßi ®· xö lý. NÕu sau khi ®· xo¸ nî, kh¸chhµng cã kh¶ n¨ng thanh to¸n vµ doanh nghiÖp ®· ®ßi ®−îc nî ®· xö lý (§−îc theo dâi trªnTK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý") th× sè nî thu ®−îc sÏ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 711 "Thu nhËpkh¸c". kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 139 - dù phßng ph¶i thu khã ®ßi Bªn Nî: - Hoµn nhËp dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi. - Xo¸ c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi. Bªn Cã: Sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi ®−îc lËp tÝnh vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. Sè d− bªn Cã: Sè dù phßng c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi hiÖn cã cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m hoÆc cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é (®èi víi doanh nghiÖp cãlËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é), doanh nghiÖp c¨n cø c¸c kho¶n nî ph¶i thu ®−îc x¸c®Þnh lµ kh«ng ch¾c ch¾n thu ®−îc (Nî ph¶i thu khã ®ßi), kÕ to¸n tÝnh, x¸c ®Þnh sè dùphßng nî ph¶i thu khã ®ßi cÇn trÝch lËp hoÆc hoµn nhËp. NÕu sè dù phßng nî ph¶i thukhã ®ßi cÇn trÝch lËp ë kú kÕ to¸n nµy lín h¬n sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi ®· trÝchlËp ë kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dùng hÕt, th× sè chªnh lÖch lín h¬n ®−îc h¹ch to¸n vµo chiphÝ, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi. 2. NÕu sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi cÇn trÝch lËp ë kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n sèdù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi ®· trÝch lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dông hÕt, th× sèchªnh lÖch ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ, ghi: Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi Cã TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (Chi tiÕt hoµn nhËp dù phßng ph¶i thu khã ®ßi). 3. C¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi khi x¸c ®Þnh thùc sù lµ kh«ng ®ßi ®−îc ®−îc phÐp 70
  • 71. xo¸ nî. ViÖc xo¸ nî c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi ph¶i theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖnhµnh. C¨n cø vµo quyÕt ®Þnh xo¸ nî vÒ c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi, ghi: Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (NÕu ®· lËp dù phßng) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (NÕu ch−a lËp dù phßng) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c. §ång thêi ghi vµo bªn Nî TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n®èi kÕ to¸n). 4. §èi víi nh÷ng kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi ®· ®−îc xö lý xo¸ nî, nÕu sau ®ã l¹i thuhåi ®−îc nî, kÕ to¸n c¨n cø vµo gi¸ trÞ thùc tÕ cña kho¶n nî ®· thu håi ®−îc, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. §ång thêi ghi ®¬n vµo bªn Cã TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ngc©n ®èi kÕ to¸n). 5. C¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi cã thÓ ®−îc b¸n cho C«ng ty mua, b¸n nî. Khi doanhnghiÖp hoµn thµnh thñ tôc b¸n c¸c kho¶n nî ph¶i thu (®ang ph¶n ¸nh trªn B¶ng C©n ®èi kÕto¸n) cho C«ng ty mua, b¸n nî vµ thu ®−îc tõ tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... (Sè tiÒn thu ®−îc tõ viÖc b¸n kho¶n nî ph¶i thu) Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (Sè chªnh lÖch ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi) Nî c¸c TK liªn quan (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ gèc kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi víi sè tiÒn thu ®−îc tõ b¸n kho¶n nî vµ sè ®· ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi theo quy ®Þnh cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh) Cã c¸c TK 131, 138,... 71
  • 72. tµi kho¶n 141 t¹m øng Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n t¹m øng cña doanh nghiÖp cho ng−êi lao®éng trong ®¬n vÞ vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n t¹m øng ®ã. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Kho¶n t¹m øng lµ mét kho¶n tiÒn hoÆc vËt t− do doanh nghiÖp giao cho ng−êinhËn t¹m øng ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc gi¶i quyÕt mét c«ng viÖcnµo ®ã ®−îc phª duyÖt. Ng−êi nhËn t¹m øng ph¶i lµ ng−êi lao ®éng lµm viÖc t¹i doanhnghiÖp. §èi víi ng−êi nhËn t¹m øng th−êng xuyªn (Thuéc c¸c bé phËn cung øng vËt t−,qu¶n trÞ, hµnh chÝnh) ph¶i ®−îc Gi¸m ®èc chØ ®Þnh b»ng v¨n b¶n. 2. Ng−êi nhËn t¹m øng (Cã t− c¸ch c¸ nh©n hay tËp thÓ) ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm víidoanh nghiÖp vÒ sè ®· nhËn t¹m øng vµ chØ ®−îc sö dông t¹m øng theo ®óng môc ®Ýchvµ néi dung c«ng viÖc ®· ®−îc phª duyÖt. NÕu sè tiÒn nhËn t¹m øng kh«ng sö dông hoÆckh«ng sö dông hÕt ph¶i nép l¹i quü. Ng−êi nhËn t¹m øng kh«ng ®−îc chuyÓn sè tiÒn t¹møng cho ng−êi kh¸c sö dông. Khi hoµn thµnh, kÕt thóc c«ng viÖc ®−îc giao, ng−êi nhËn t¹m øng ph¶i lËp b¶ngthanh to¸n t¹m øng (KÌm theo chøng tõ gèc) ®Ó thanh to¸n toµn bé, døt ®iÓm (Theo tõnglÇn, tõng kho¶n) sè t¹m øng ®· nhËn, sè t¹m øng ®· sö dông vµ kho¶n chªnh lÖch gi÷a sè®· nhËn t¹m øng víi sè ®· sö dông (nÕu cã). Kho¶n t¹m øng sö dông kh«ng hÕt nÕu kh«ngnép l¹i quü th× ph¶i tÝnh trõ vµo l−¬ng cña ng−êi nhËn t¹m øng. Tr−êng hîp chi qu¸ sènhËn t¹m øng th× doanh nghiÖp sÏ chi bæ sung sè cßn thiÕu. 3. Ph¶i thanh to¸n døt ®iÓm kho¶n t¹m øng kú tr−íc míi ®−îc nhËn t¹m øng kúsau. 4. KÕ to¸n ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi cho tõng ng−êi nhËn t¹m øng vµ ghichÐp ®Çy ®ñ t×nh h×nh nhËn, thanh to¸n t¹m øng theo tõng lÇn t¹m øng. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 141 - t¹m øng Bªn Nî: C¸c kho¶n tiÒn, vËt t− ®· t¹m øng cho ng−êi lao ®éng cña doanh nghiÖp. Bªn Cã: - C¸c kho¶n t¹m øng ®· ®−îc thanh to¸n; - Sè tiÒn t¹m øng dïng kh«ng hÕt nhËp l¹i quü hoÆc tÝnh trõ vµo l−¬ng; 72
  • 73. - C¸c kho¶n vËt t− sö dông kh«ng hÕt nhËp l¹i kho. Sè d− bªn Nî: Sè t¹m øng ch−a thanh to¸n. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi t¹m øng tiÒn hoÆc vËt t− cho ng−êi lao ®éng trong ®¬n vÞ, ghi: Nî TK 141 - T¹m øng Cã c¸c TK 111, 112, 152,... 2. Khi thùc hiÖn xong c«ng viÖc ®−îc giao, ng−êi nhËn t¹m øng lËp B¶ng thanhto¸n t¹m øng kÌm theo c¸c chøng tõ gèc ®· ®−îc ký duyÖt ®Ó quyÕt to¸n kho¶n t¹m øng,ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156, 241, 331, 621, 623, 627, 642,... Cã TK 141 - T¹m øng. 3. C¸c kho¶n t¹m øng chi (hoÆc sö dông) kh«ng hÕt, ph¶i nhËp l¹i quü, nhËp l¹ikho hoÆc trõ vµo l−¬ng cña ng−êi nhËn t¹m øng, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 141 - T¹m øng. 4. Tr−êng hîp sè thùc chi ®· ®−îc duyÖt lín h¬n sè ®· nhËn t¹m øng, kÕ to¸n lËpphiÕu chi ®Ó thanh to¸n thªm cho ng−êi nhËn t¹m øng, ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156, 241, 621, 622, 627,... Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 73
  • 74. tµi kho¶n 142 chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh, nh−ngch−a ®−îc tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña kú ph¸t sinh vµ viÖc kÕt chuyÓn c¸ckho¶n chi phÝ nµy vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¸c kú kÕ to¸n sau trong métn¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh, nh−ng cãliªn quan tíi ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña nhiÒu kú h¹ch to¸n trong mét n¨m tµichÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh, nªn ch−a thÓ tÝnh hÕt vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinhdoanh trong kú ph¸t sinh mµ ®−îc tÝnh vµo hai hay nhiÒu kú kÕ to¸n tiÕp theo. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Thuéc lo¹i chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n, gåm: - Chi phÝ tr¶ tr−íc vÒ thuª cöa hµng, nhµ x−ëng, nhµ kho, v¨n phßng cho mét n¨mtµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. - Chi phÝ tr¶ tr−íc vÒ thuª dÞch vô cung cÊp cho ho¹t ®éng kinh doanh cña mét n¨mtµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. - Chi phÝ mua c¸c lo¹i b¶o hiÓm (B¶o hiÓm ch¸y, næ, b¶o hiÓm tr¸ch nhiÖm d©n sùchñ ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, b¶o hiÓm th©n xe...) vµ c¸c lo¹i lÖ phÝ mua vµ tr¶ mét lÇn trongn¨m. - C«ng cô, dông cô thuéc tµi s¶n l−u ®éng xuÊt dïng mét lÇn víi gi¸ trÞ lín vµ c«ngcô, dông cô cã thêi gian sö dông d−íi mét n¨m. - Gi¸ trÞ bao b× lu©n chuyÓn, ®å dïng cho thuª víi kú h¹n tèi ®a lµ mét n¨m tµichÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. - Chi phÝ mua c¸c tµi liÖu kü thuËt vµ c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n kh¸c®−îc tÝnh ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ kinh doanh trong mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kúkinh doanh. - Chi phÝ trong thêi gian ngõng viÖc (Kh«ng l−êng tr−íc ®−îc). - Chi phÝ söa ch÷a TSC§ ph¸t sinh mét lÇn qu¸ lín cÇn ph¶i ph©n bæ cho nhiÒu kú kÕto¸n (th¸ng, quÝ) trong mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n kh¸c (nh− l·i tiÒn vay tr¶ tr−íc, l·i mua hµng tr¶chËm, tr¶ gãp,...). 2. ChØ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 142 nh÷ng kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ph¸tsinh cã gi¸ trÞ lín liªn quan ®Õn kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña nhiÒu kú trong mét n¨m tµi chÝnhhoÆc mét chu kú kinh doanh kh«ng thÓ tÝnh hÕt cho kú ph¸t sinh chi phÝ. Tõng doanh 74
  • 75. nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh vµ quy ®Þnh chÆt chÏ néi dung c¸c kho¶n chi phÝ h¹ch to¸n vµo Tµikho¶n 142 "Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n". 3. ViÖc tÝnh vµ ph©n bæ chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanhtõng kú h¹ch to¸n ph¶i c¨n cø vµo tÝnh chÊt, møc ®é tõng lo¹i chi phÝ mµ lùa chänph−¬ng ph¸p vµ tiªu thøc phï hîp, kÕ ho¹ch ho¸ chÆt chÏ. KÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕttõng kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ®· ph¸t sinh, ®· ph©n bæ vµo chi phÝ s¶n xuÊt,kinh doanh vµo c¸c ®èi t−îng chÞu chi phÝ cña tõng kú h¹ch to¸n vµ sè cßn l¹i ch−a tÝnhvµo chi phÝ. 4. §èi víi chi phÝ söa ch÷a TSC§ nÕu ph¸t sinh mét lÇn qu¸ lín th× ®−îc ph©n bædÇn vµo c¸c kú kÕ to¸n tiÕp theo trong vßng mét n¨m tµi chÝnh. §èi víi nh÷ng TSC§ ®Æcthï, viÖc söa ch÷a lín cã tÝnh chu kú, doanh nghiÖp cã thÓ trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷alín vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 142 - chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Bªn Nî: C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n thùc tÕ ph¸t sinh. Bªn Cã: C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ®· tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanhtrong kú. Sè dù bªn Nî: C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ch−a tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n cã liªn quan ®Õn nhiÒu kú kÕto¸n trong mét n¨m tµi chÝnh th× ®−îc ph©n bæ dÇn: a) §èi víi chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞchvô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô 75
  • 76. Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (2413) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c. b) §èi víi chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞchvô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 141 - T¹m øng Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 2. Tr−êng hîp thuª TSC§ lµ thuª ho¹t ®éng (V¨n phßng lµm viÖc, nhµ x−ëng, cöahµng,...), khi doanh nghiÖp tr¶ tr−íc tiÒn thuª cho nhiÒu kú kÕ to¸n trong mét n¨m tµichÝnh: - NÕu TSC§ thuª sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Gi¸ thuª ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112,..... - NÕu TSC§ thuª sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞuthuÕ GTGT, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112,.... 3. §Þnh kú, tiÕn hµnh tÝnh ph©n bæ chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n vµo chi phÝ s¶n xuÊt,kinh doanh, ghi: Nî TK 241- X©y dùng c¬ b¶n dë dang Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n. 4. §èi víi c«ng cô, dông cô xuÊt dïng mét lÇn cã gi¸ trÞ lín, thêi gian sö dông d−íi 76
  • 77. mét n¨m ph¶i ph©n bæ nhiÒu kú (th¸ng, quý) trong mét n¨m: - Khi xuÊt c«ng cô, dông cô, c¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. - §Þnh kú (th¸ng, quý) tiÕn hµnh ph©n bæ c«ng cô, dông cô theo tiªu thøc hîp lý.C¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh møc chi phÝ ph¶i ph©n bæ mçi kú trong n¨m cã thÓ lµ thêi gian södông hoÆc khèi l−îng s¶n phÈm, dÞch vô mµ c«ng cô, dông cô tham gia kinh doanh trongtõng kú h¹ch to¸n. Khi ph©n bæ, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,...… Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n. 5. Tr−êng hîp chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n lµ chi phÝ söa ch÷a TSC§ thùc tÕ ph¸tsinh mét lÇn qu¸ lín, ph¶i ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña nhiÒu kú kÕto¸n trong mét n¨m tµi chÝnh, khi c«ng viÖc söa ch÷a TSC§ hoµn thµnh, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 241- XDCB dë dang (2413). 6. TÝnh vµ ph©n bæ chi phÝ söa ch÷a TSC§ vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trongc¸c kú kÕ to¸n, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n. 7. Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn tµi s¶n thuª tµi chÝnhtr−íc khi nhËn tµi s¶n thuª nh− ®µm ph¸n, ký kÕt hîp ®ång..., ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112,.... 8. Chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh ®−îc ghi nhËnvµo nguyªn gi¸ TSC§ thuª tµi chÝnh, ghi: Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (KÕt chuyÓn chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn TSC§ thuª tµi chÝnh ph¸t sinh tr−íc khi nhËn TSC§ thuª) Cã c¸c TK 111, 112,.... (Sè chi phÝ trùc tiÕp liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª ph¸t sinh khi nhËn tµi s¶n thuª tµi chÝnh). 77
  • 78. 9. Tr−êng hîp doanh nghiÖp tr¶ tr−íc l·i tiÒn vay cho bªn cho vay ®−îc tÝnh vµo chiphÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112... - §Þnh kú, khi ph©n bæ l·i tiÒn vay theo sè ph¶i tr¶ tõng kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu chi phÝ ®i vay ghi vµo chi phÝ SXKD) Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu chi phÝ ®i vay ®−îc vèn ho¸ tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu chi phÝ ®i vay ®−îc vèn ho¸ tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n. 78
  • 79. tµi kho¶n 144 cÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tµi s¶n, tiÒn vèn cña doanh nghiÖp mang ®i cÇmcè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n (Thêi gian d−íi mét n¨m hoÆc d−íi mét chu kú s¶n xuÊt,kinh doanh b×nh th−êng) t¹i Ng©n hµng, C«ng ty Tµi chÝnh, Kho b¹c Nhµ n−íc, c¸c tæchøc tÝn dông trong c¸c quan hÖ kinh tÕ. CÇm cè lµ viÖc doanh nghiÖp mang tµi s¶n cña m×nh giao cho ng−êi nhËn cÇm cècÇm gi÷ ®Ó vay vèn hoÆc ®Ó nhËn c¸c lo¹i b¶o l·nh. Tµi s¶n cÇm cè cã thÓ lµ vµng, b¹c,kim khÝ quý, ®¸ quý, «t«, xe m¸y... vµ còng cã thÓ lµ nh÷ng giÊy tê chøng nhËn quyÒn sëh÷u vÒ nhµ, ®Êt hoÆc tµi s¶n. Nh÷ng tµi s¶n ®· mang cÇm cè, doanh nghiÖp cã thÓ kh«ngcßn quyÒn sö dông trong thêi gian ®ang cÇm cè. Sau khi thanh to¸n tiÒn vay, doanhnghiÖp nhËn l¹i nh÷ng tµi s¶n ®· cÇm cè. NÕu doanh nghiÖp kh«ng tr¶ nî ®−îc tiÒn vay hoÆc bÞ ph¸ s¶n th× ng−êi cho vay cãthÓ ph¸t m¹i c¸c tµi s¶n cÇm cè ®Ó lÊy tiÒn bï ®¾p l¹i sè tiÒn cho vay bÞ mÊt. Ký quü lµ viÖc doanh nghiÖp göi mét kho¶n tiÒn hoÆc kim lo¹i quý, ®¸ quý hay c¸cgiÊy tê cã gi¸ trÞ vµo tµi kho¶n phong to¶ t¹i Ng©n hµng ®Ó ®¶m b¶o viÖc thùc hiÖn b¶ol·nh cho doanh nghiÖp. Ký c−îc lµ viÖc doanh nghiÖp ®i thuª tµi s¶n giao cho bªn cho thuª mét kho¶n tiÒnhoÆc kim khÝ quý, ®¸ quý hoÆc c¸c vËt cã gi¸ trÞ cao kh¸c nh»m môc ®Ých rµng buéc vµn©ng cao tr¸ch nhiÖm cña ng−êi ®i thuª tµi s¶n ph¶i qu¶n lý, sö dông tèt tµi s¶n ®i thuªvµ hoµn tr¶ tµi s¶n ®óng thêi gian quy ®Þnh. TiÒn ®Æt c−îc do bªn cã tµi s¶n cho thuª quy®Þnh cã thÓ b»ng hoÆc cao h¬n gi¸ trÞ cña tµi s¶n cho thuª. §èi víi tµi s¶n ®−a ®i cÇm cè, ký quü, ký c−îc, ®−îc ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 144"CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n" theo gi¸ ®· ghi sæ kÕ to¸n cña doanh nghiÖp. Khi xuÊttµi s¶n mang ®i cÇm cè, ký quü, ký c−îc ghi theo gi¸ nµo th× khi thu vÒ ghi theo gi¸ ®ã. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 144 - cÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Bªn Nî: Gi¸ trÞ tµi s¶n mang ®i cÇm cè vµ gi¸ trÞ tµi s¶n hoÆc sè tiÒn ®· ký quü, ký c−îcng¾n h¹n. Bªn Cã: Gi¸ trÞ tµi s¶n cÇm cè vµ gi¸ trÞ tµi s¶n hoÆc sè tiÒn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n ®·nhËn l¹i hoÆc ®· thanh to¸n. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ tµi s¶n cßn ®ang cÇm cè vµ gi¸ trÞ tµi s¶n hoÆc sè tiÒn cßn ®ang ký quü, kýc−îc ng¾n h¹n. 79
  • 80. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Dïng tiÒn mÆt, vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý hoÆc tiÒn göi Ng©n hµng ®Ó kýc−îc, ký quü ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112, 1113) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121, 1122, 1123). 2. Tr−êng hîp dïng tµi s¶n cè ®Þnh ®Ó cÇm cè ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). Tr−êng hîp thÕ chÊp b»ng giÊy tê (GiÊy chøng nhËn së h÷u nhµ ®Êt, tµi s¶n) th×kh«ng ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶n nµy mµ chØ theo dâi trªn sæ chi tiÕt. 3. Khi nhËn l¹i tµi s¶n cÇm cè hoÆc tiÒn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n: 3.1. NhËn l¹i tµi s¶n cè ®Þnh cÇm cè, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ khi ®−a ®i cÇm cè) Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i khi ®−a ®i cÇm cè) Cã TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn). 3.2. NhËn l¹i sè tiÒn hoÆc vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112, 1113) Nî TK 112 - TiÒn göi ng©n hµng (1121, 1122, 1123 ) Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. 4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kh«ng thùc hiÖn ®óng nh÷ng cam kÕt, bÞ ph¹t vi ph¹mhîp ®ång trõ vµo tiÒn ký quü ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè tiÒn bÞ trõ) Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. 5. Tr−êng hîp ®¬n vÞ kh«ng thanh to¸n tiÒn b¸n hµng cho ng−êi cã hµng göi b¸n,ng−êi b¸n hµng ®Ò nghÞ trõ vµo tiÒn ®· ký quü. Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o cña ng−êi cãhµng göi b¸n hoÆc cña ng−êi b¸n hµng, ghi : Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. 80
  • 81. nhãm tµi kho¶n 15 hµng tån kho Nhãm Tµi kho¶n hµng tån kho ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nhbiÕn ®éng hµng tån kho cña doanh nghiÖp (NÕu doanh nghiÖp thùc hiÖn kÕ to¸n hµng tånkho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn) hoÆc ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµngtån kho ®Çu kú vµ cuèi kú kÕ to¸n cña doanh nghiÖp (NÕu doanh nghiÖp thùc hiÖn kÕto¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Hµng tån kho cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng tµi s¶n: §−îc gi÷ ®Ó b¸n trong kú s¶nxuÊt, kinh doanh b×nh th−êng; §ang trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang;Nguyªn liÖu; VËt liÖu; C«ng cô, dông cô (gäi chung lµ vËt t−) ®Ó sö dông trong qu¸ tr×nhs¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc cung cÊp dÞch vô. Hµng tån kho cña mçi doanh nghiÖp cã thÓ bao gåm: Hµng ho¸ mua vÒ ®Ó b¸n(hµng ho¸ tån kho, hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n, hµng mua ®ang ®i ®−êng, hµng göi ®i b¸n,hµng göi ®i gia c«ng chÕ biÕn); Thµnh phÈm tån kho vµ thµnh phÈm göi ®i b¸n; s¶nphÈm dë dang (s¶n phÈm ch−a hoµn thµnh vµ s¶n phÈm hoµn thµnh ch−a lµm thñ tôcnhËp kho); Nguyªn liÖu, vËt liÖu; C«ng cô, dông cô tån kho, göi ®i gia c«ng chÕ biÕn vµ®· mua ®ang ®i ®−êng; Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dÞch vô dë dang; Nguyªn liÖu, vËtliÖu nhËp khÈu ®Ó s¶n xuÊt, gia c«ng hµng xuÊt khÈu vµ thµnh phÈm, hµng ho¸ ®−îc l−ugi÷ t¹i kho b¶o thuÕ cña doanh nghiÖp. h¹ch to¸n hµng tån cho cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. KÕ to¸n hµng tån kho ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n thuéc nhãm hµng tån khoph¶i ®−îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 "Hµng tån kho”, vÒ viÖcx¸c ®Þnh gi¸ gèc hµng tån kho, ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ hµng tån kho, x¸c ®Þnh gi¸ trÞthuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc, lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho vµ ghi nhËn chi phÝ. 2. Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh gi¸ gèc hµng tån kho ®−îc quy ®Þnh cô thÓ cho tõng lo¹i vËtt−, hµng ho¸, theo nguån h×nh thµnh vµ thêi ®iÓm tÝnh gi¸. 3. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, gi¸ trÞvËt t−, hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vôthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸mua ch−a cã thuÕ GTGT ®Çu vµo. 4. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆchµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, hoÆc dïng cho ho¹t ®éng sùnghiÖp, phóc lîi, dù ¸n, gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo tæng gi¸thanh to¸n (Bao gåm c¶ thuÕ GTGT ®Çu vµo). 5. Khi x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hµng tån kho cuèi kú, doanh nghiÖp ¸p dông theo mét trongc¸c ph−¬ng ph¸p sau: 81
  • 82. a) Ph−¬ng ph¸p tÝnh theo gi¸ ®Ých danh: Ph−¬ng ph¸p tÝnh theo gi¸ ®Ých danh ®−îc ¸p dông dùa trªn gi¸ trÞ thùc tÕ cñatõng thø hµng ho¸ mua vµo, tõng thø s¶n phÈm s¶n xuÊt ra nªn chØ ¸p dông cho c¸cdoanh nghiÖp cã Ýt mÆt hµng hoÆc mÆt hµng æn ®Þnh vµ nhËn diÖn ®−îc. b) Ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn: Theo ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn, gi¸ trÞ cña tõng lo¹i hµng tån kho ®−îctÝnh theo gi¸ trÞ trung b×nh cña tõng lo¹i hµng tån kho ®Çu kú vµ gi¸ trÞ tõng lo¹i hµngtån kho ®−îc mua hoÆc s¶n xuÊt trong kú. Gi¸ trÞ trung b×nh cã thÓ ®−îc tÝnh theo tõngkú hoÆc sau tõng l« hµng nhËp vÒ, phô thuéc vµo ®iÒu kiÖn cô thÓ cña mçi doanh nghiÖp. c) Ph−¬ng ph¸p nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc (FIFO): Ph−¬ng ph¸p nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc ¸p dông dùa trªn gi¶ ®Þnh lµ gi¸ trÞ hµng tånkho ®−îc mua hoÆc ®−îc s¶n xuÊt tr−íc th× ®−îc xuÊt tr−íc, vµ gi¸ trÞ hµng tån kho cßnl¹i cuèi kú lµ gi¸ trÞ hµng tån kho ®−îc mua hoÆc s¶n xuÊt gÇn thêi ®iÓm cuèi kú. Theoph−¬ng ph¸p nµy th× gi¸ trÞ hµng xuÊt kho ®−îc tÝnh theo gi¸ cña l« hµng nhËp kho ëthêi ®iÓm ®Çu kú hoÆc gÇn ®Çu kú, gi¸ trÞ cña hµng tån kho cuèi kú ®−îc tÝnh theo gi¸cña hµng nhËp kho ë thêi ®iÓm cuèi kú hoÆc gÇn cuèi kú cßn tån kho. d) Ph−¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tr−íc (LIFO): Ph−¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tr−íc ¸p dông dùa trªn gi¶ ®Þnh lµ gi¸ trÞ hµng tånkho ®−îc mua hoÆc ®−îc s¶n xuÊt sau th× ®−îc xuÊt tr−íc vµ gi¸ trÞ hµng tån kho cßn l¹icuèi kú lµ gi¸ trÞ hµng tån kho ®−îc mua hoÆc s¶n xuÊt tr−íc ®ã. Theo ph−¬ng ph¸p nµyth× gi¸ trÞ hµng xuÊt kho ®−îc tÝnh theo gi¸ cña l« hµng nhËp sau hoÆc gÇn sau cïng, gi¸trÞ hµng tån kho ®−îc tÝnh theo gi¸ cña hµng nhËp kho ®Çu kú hoÆc gÇn ®Çu kú cßn tånkho. Mçi ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ hµng tån kho ®Òu cã nh÷ng −u, nh−îc ®iÓm nhÊt®Þnh. Møc ®é chÝnh x¸c vµ ®é tin cËy cña mçi ph−¬ng ph¸p tuú thuéc vµo yªu cÇu qu¶nlý, tr×nh ®é, n¨ng lùc nghiÖp vô vµ tr×nh ®é trang bÞ c«ng cô tÝnh to¸n, ph−¬ng tiÖn xö lýth«ng tin cña doanh nghiÖp. §ång thêi còng tuú thuéc vµo yªu cÇu b¶o qu¶n, tÝnh phøct¹p vÒ chñng lo¹i, quy c¸ch vµ sù biÕn ®éng cña vËt t−, hµng ho¸ ë doanh nghiÖp. 6. §èi víi vËt t−, hµng ho¸ mua vµo b»ng ngo¹i tÖ ph¶i c¨n cø vµo tû gi¸ giao dÞchthùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn Ng©n hµng do Ng©nhµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ ®Ó quy ®æingo¹i tÖ ra ®ång ViÖt Nam ®Ó ghi gi¸ trÞ hµng tån kho ®· nhËp kho. 7. §Õn cuèi niªn ®é kÕ to¸n, nÕu xÐt thÊy gi¸ trÞ hµng tån kho kh«ng thu håi ®ñ dobÞ h− háng, lçi thêi, gi¸ b¸n bÞ gi¶m hoÆc chi phÝ hoµn thiÖn, chi phÝ b¸n hµng t¨ng lªnth× ph¶i ghi gi¶m gi¸ gèc hµng tån kho cho b»ng gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cñahµng tån kho. Gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc lµ gi¸ b¸n −íc tÝnh cña hµng tån khotrong kú s¶n xuÊt, kinh doanh b×nh th−êng trõ (-) chi phÝ −íc tÝnh ®Ó hoµn thiÖn s¶nphÈm vµ chi phÝ −íc tÝnh cÇn thiÕt cho viÖc tiªu thô chóng. ViÖc ghi gi¶m gi¸ gèc hµng tån kho cho b»ng gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc 82
  • 83. ®−îc thùc hiÖn b»ng c¸ch lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. Sè dù phßng gi¶m gi¸hµng tån kho ®−îc lËp lµ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ gèc cña hµng tån kho lín h¬n gi¸ trÞthuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña chóng. 8. Khi b¸n hµng tån kho, gi¸ gèc cña hµng tån kho ®· b¸n ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝs¶n xuÊt, kinh doanh trong kú phï hîp víi doanh thu liªn quan ®Õn chøng ®−îc ghinhËn. TÊt c¶ c¸c kho¶n chªnh lÖch gi÷a kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËpë cuèi kú kÕ to¸n nµy lín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· tËp ë cuèi kú kÕto¸n tr−íc, c¸c kho¶n hao hôt, mÊt m¸t cña hµng tån kho, sau khi ®· trõ (-) phÇn båith−êng do tr¸ch nhiÖm c¸ nh©n g©y ra, vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung kh«ng ph©n bæ, ®−îcghi nhËn lµ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú. Tr−êng hîp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸hµng tån kho ®−îc lËp ë cuèi kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tånkho ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc, th× sè chªnh lÖch nhá h¬n ph¶i ®−îc hoµn nhËp ghigi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. 9. KÕ to¸n hµng tån kho ph¶i ®ång thêi kÕ to¸n chi tiÕt c¶ vÒ gi¸ trÞ vµ hiÖn vËttheo tõng thø, tõng lo¹i, quy c¸ch vËt t−, hµng ho¸ theo tõng ®Þa ®iÓm qu¶n lý vµ södông, lu«n ph¶i ®¶m b¶o sù khíp, ®óng c¶ vÒ gi¸ trÞ vµ hiÖn vËt gi÷a thùc tÕ vÒ vËt t−,hµng ho¸ víi sæ kÕ to¸n tæng hîp vµ sæ kÕ to¸n chi tiÕt. Doanh nghiÖp cã thÓ lùa chän mét trong 3 ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n chi tiÕt sau: - Ph−¬ng ph¸p thÎ song song; - Ph−¬ng ph¸p sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn; - Ph−¬ng ph¸p sæ sè d−. 10. Trong mét doanh nghiÖp (mét ®¬n vÞ kÕ to¸n) chØ ®−îc ¸p dông mét trong haiph−¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho: Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, hoÆc ph−¬ngph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. ViÖc lùa chän ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho ¸p dông t¹idoanh nghiÖp ph¶i c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm, tÝnh chÊt, sè l−îng, chñng lo¹i vËt t−, hµng ho¸vµ yªu cÇu qu¶n lý ®Ó cã sù vËn dông thÝch hîp vµ ph¶i ®−îc thùc hiÖn nhÊt qu¸n trongniªn ®é kÕ to¸n. C¸c ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho. a) Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn: Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn lµ ph−¬ng ph¸p theo dâi vµ ph¶n ¸nh th−êngxuyªn, liªn tôc, cã hÖ thèng t×nh h×nh nhËp, xuÊt, tån vËt t−, hµng ho¸ trªn sæ kÕ to¸n. Trong tr−êng hîp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, c¸c tµi kho¶n kÕto¸n hµng tån kho ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã, t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m cñavËt t−, hµng ho¸. V× vËy, gi¸ trÞ hµng tån kho trªn sæ kÕ to¸n cã thÓ ®−îc x¸c ®Þnh ë bÊtkú thêi ®iÓm nµo trong kú kÕ to¸n. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo sè liÖu kiÓm kª thùc tÕ hµng tån kho, so s¸nh, ®èi chiÕuvíi sè liÖu hµng tån kho trªn sæ kÕ to¸n. VÒ nguyªn t¾c sè tån kho thùc tÕ ph¶i lu«n phïhîp víi sè tån kho trªn sæ kÕ to¸n. NÕu cã chªnh lÖch ph¶i truy t×m nguyªn nh©n vµ cãgi¶i ph¸p xö lý kÞp thêi. 83
  • 84. Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn th−êng ¸p dông cho c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt (c«ngnghiÖp, x©y l¾p...) vµ c¸c ®¬n vÞ th−¬ng nghiÖp kinh doanh c¸c mÆt hµng cã gi¸ trÞ línnh− m¸y mãc, thiÕt bÞ, hµng cã kü thuËt, chÊt l−îng cao... b) Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú: Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú lµ ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓmkª thùc tÕ ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tån kho cuèi kú vËt t−, hµng ho¸ trªn sæ kÕ to¸n tæng hîpvµ tõ ®ã tÝnh gi¸ trÞ cña hµng ho¸, vËt t− ®· xuÊt trong kú theo c«ng thøc : TrÞ gi¸ hµng TrÞ gi¸ hµng Tæng gi¸ trÞ TrÞ gi¸ hµng xuÊt kho = tån kho + hµng nhËp - tån kho cuèi trong kú ®Çu kú kho trong kú kú Theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, mäi biÕn ®éng cña vËt t−, hµng ho¸ (NhËpkho, xuÊt kho) kh«ng theo dâi, ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n hµng tån kho. Gi¸trÞ cña vËt t−, hµng ho¸ mua vµ nhËp kho trong kú ®−îc theo dâi, ph¶n ¸nh trªn méttµi kho¶n kÕ to¸n riªng (Tµi kho¶n 611 "Mua hµng"). C«ng t¸c kiÓm kª vËt t−, hµng ho¸ ®−îc tiÕn hµnh cuèi mçi kú kÕ to¸n ®Ó x¸c ®Þnh trÞgi¸ vËt t−, hµng ho¸ tån kho thùc tÕ, trÞ gi¸ vËt t−, hµng ho¸ xuÊt kho trong kú (Tiªu dïngcho s¶n xuÊt hoÆc xuÊt b¸n) lµm c¨n cø ghi sæ kÕ to¸n cña Tµi kho¶n 611 "Mua hµng". Nh− vËy, khi ¸p dông ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n hµngtån kho chØ sö dông ë ®Çu kú kÕ to¸n (®Ó kÕt chuyÓn sè d− ®Çu kú) vµ cuèi kú kÕ to¸n (®Óph¶n ¸nh gi¸ trÞ thùc tÕ hµng tån kho cuèi kú). Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú th−êng ¸p dông ë c¸c ®¬n vÞ cã nhiÒu chñng lo¹ihµng ho¸, vËt t− víi quy c¸ch, mÉu m· rÊt kh¸c nhau, gi¸ trÞ thÊp, hµng ho¸, vËt t− xuÊtdïng hoÆc xuÊt b¸n th−êng xuyªn (cöa hµng b¸n lÎ...). Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú hµng tån kho cã −u ®iÓm lµ ®¬n gi¶n, gi¶m nhÑ khèil−îng c«ng viÖc h¹ch to¸n. Nh−ng ®é chÝnh x¸c vÒ gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ xuÊt dïng,xuÊt b¸n bÞ ¶nh h−ëng cña chÊt l−îng c«ng t¸c qu¶n lý t¹i kho, quÇy, bÕn b·i. Nhãm Tµi kho¶n Hµng tån kho cã 9 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng; - Tµi kho¶n 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu; - Tµi kho¶n 153 - C«ng cô, dông cô; - Tµi kho¶n 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang; - Tµi kho¶n 155 - Thµnh phÈm; - Tµi kho¶n 156 - Hµng ho¸; - Tµi kho¶n 157 - Hµng göi ®i b¸n; - Tµi kho¶n 158 - Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ; - Tµi kho¶n 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. 84
  • 85. tµi kho¶n 151 hµng mua ®ang ®i ®−êng Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ cña c¸c lo¹i hµng ho¸, vËt t− (Nguyªn liÖu,vËt liÖu; c«ng cô, dông cô; hµng ho¸) mua ngoµi ®· thuéc quyªn së h÷u cña doanh nghiÖpcßn ®ang trªn ®−êng vËn chuyÓn, ë bÕn c¶ng, bÕn b·i hoÆc ®· vÒ ®Õn doanh nghiÖpnh−ng ®ang chê kiÓm nhËn nhËp kho. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Hµng ho¸, vËt t− ®−îc coi lµ thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp nh−ng ch−anhËp kho, bao gåm: - Hµng ho¸, vËt t− mua ngoµi ®· thanh to¸n tiÒn hoÆc ®· chÊp nhËn thanh to¸nnh−ng cßn ®Ó ë kho ng−êi b¸n, ë bÕn c¶ng, bÕn b·i hoÆc ®ang trªn ®−êng vËn chuyÓn; - Hµng ho¸, vËt t− mua ngoµi ®· vÒ ®Õn doanh nghiÖp nh−ng ®ang chê kiÓmnghiÖm, kiÓm nhËn nhËp kho. 2. KÕ to¸n hµng mua ®ang ®i ®−êng ®−îc ghi nhËn trªn Tµi kho¶n 151 theo nguyªn t¾cgi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 " Hµng tån kho". 3. Hµng ngµy, khi nhËn ®−îc ho¸ ®¬n mua hµng, nh−ng hµng ch−a vÒ nhËp kho, kÕto¸n ch−a ghi sæ mµ tiÕn hµnh ®èi chiÕu víi hîp ®ång kinh tÕ vµ l−u ho¸ ®¬n vµo tËp hås¬ riªng: "Hµng mua ®ang ®i ®−êng". Trong th¸ng, nÕu hµng vÒ nhËp kho, kÕ to¸n c¨n cø vµo phiÕu nhËp kho vµ ho¸ ®¬nmua hµng ghi sæ trùc tiÕp vµo c¸c Tµi kho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu” Tµi kho¶n 153"C«ng cô, dông cô”, Tµi kho¶n 156 "Hµng ho¸”, Tµi kho¶n 158 "Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ". NÕu cuèi th¸ng hµng vÉn ch−a vÒ th× c¨n cø ho¸ ®¬n mua hµng ghi vµo Tµi kho¶n151 “Hµng mua ®ang ®i ®−êng”. 4. KÕ to¸n ph¶i më chi tiÕt ®Ó theo dâi hµng mua ®ang ®i.®−êng theo tõng chñnglo¹i hµng ho¸, vËt t−, tõng l« hµng, tõng hîp ®ång kinh tÕ. kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 151 - hµng mua ®ang ®i ®−êng Bªn Nî: - TrÞ gi¸ hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng vËt t− mua ®ang ®i ®−êng cuèi kú (Tr−ênghîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: 85
  • 86. - TrÞ gi¸ hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng ®· vÒ nhËp kho hoÆc ®· chuyÓngiao th¼ng cho kh¸ch hµng; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng ®Çu kú(Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ hµng ho¸, vËt t− ®· mua nh−ng cßn ®ang ®i ®−êng (Ch−a vÒ nhËp kho ®¬n vÞ). ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kªkhai th−êng xuyªn. 1. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n mua hµng cña c¸c lo¹i hµng mua ch−a vÒnhËp kho dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îngchÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n; hoÆc Cã c¸c TK 111, 112, 141,... NÕu hµng ch−a vÒ nhËp kho dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGTtÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 2. Sang th¸ng sau, khi hµng vÒ nhËp kho, c¨n cø ho¸ ®¬n vµ phiÕu nhËp kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 3. Tr−êng hîp sang th¸ng sau hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng kh«ng nhËpkho mµ giao th¼ng cho kh¸ch hµng theo hîp ®ång kinh tÕ t¹i ph−¬ng tiÖn, t¹i kho ng−êib¸n, t¹i bÕn c¶ng, bÕn b·i, hoÆc göi th¼ng cho kh¸ch hµng, göi b¸n ®¹i lý, ký göi, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n; hoÆc Nî TK 157- Hµng göi ®i b¸n 86
  • 87. Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 4. Tr−êng hîp hµng mua ®ang ®i ®−êng bÞ hao hôt, mÊt m¸t ph¸t hiÖn ngay khiph¸t sinh hoÆc khi kiÓm kª cuèi kú, c¨n cø vµo biªn b¶n vÒ mÊt m¸t, hao hôt, kÕ to¸nph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng tån kho bÞ mÊt m¸t, hao hôt, ghi: Nî TK 1381- Tµi s¶n thiÕu chê xö lý Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸pkiÓm kª ®Þnh kú. 1 §Çu kú, kÕ to¸n c¨n cø trÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸, vËt t− ®ang ®i ®−êng ®· kÕtchuyÓn cuèi kú tr−íc kÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸, vËt t− ®ang ®i ®−êng ®Çukú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 2. Cuèi kú, kÕ to¸n c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµngho¸, vËt t− ®· mua nh−ng ch−a vÒ nhËp kho (Cßn ®ang ®i ®−êng cuèi kú), ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Cã TK 611 - Mua hµng. 87
  • 88. tµi kho¶n 152 nguyªn liÖu, vËt liÖu Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶mcña c¸c lo¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu trong kho cña doanh nghiÖp. Nguyªn liÖu, vËt liÖu cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng ®èi t−îng lao ®éng mua ngoµihoÆc tù chÕ biÕn dïng cho môc ®Ých s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp. NguyªnliÖu, vËt liÖu ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n nµy ®−îc ph©n lo¹i nh− sau: - Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh; - VËt liÖu phô; - Nhiªn liÖu; - Phô tïng thay thÕ; - VËt liÖu vµ thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n. 1. Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh: Lµ nh÷ng lo¹i nguyªn liÖu vµ vËt liÖu khi tham giavµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt th× cÊu thµnh thùc thÓ vËt chÊt, thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm. V×vËy kh¸i niÖm nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh g¾n liÒn víi tõng doanh nghiÖp s¶n xuÊt côthÓ. Trong c¸c doanh nghiÖp kinh doanh th−¬ng m¹i, dÞch vô... kh«ng ®Æt ra kh¸i niÖmvËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô. Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh còng bao gåm c¶ nöa thµnhphÈm mua ngoµi víi môc ®Ých tiÕp tôc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o ra thµnh phÈm. 2. VËt liÖu phô: Lµ nh÷ng lo¹i vËt liÖu khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kh«ngcÊu thµnh thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm nh−ng cã thÓ kÕt hîp víi vËt liÖu chÝnh lµm thay®æi mµu s¾c, mïi vÞ, h×nh d¸ng bªn ngoµi, t¨ng thªm chÊt l−îng cña s¶n phÈm hoÆc t¹o®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm ®−îc thùc hiÖn b×nh th−êng, hoÆc phôc vô chonhu cÇu c«ng nghÖ, kü thuËt, b¶o qu¶n ®ãng gãi; phôc vô cho qu¸ tr×nh lao ®éng. 3. Nhiªn liÖu: Lµ nh÷ng thø cã t¸c dông cung cÊp nhiÖt l−îng trong qu¸ tr×nh s¶nxuÊt, kinh doanh t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm diÔn ra b×nh th−êng.Nhiªn liÖu cã thÓ tån t¹i ë thÓ láng, thÓ r¾n vµ thÓ khÝ. 4. Phô tïng thay thÕ: Lµ nh÷ng vËt t− dïng ®Ó thay thÕ, söa ch÷a m¸y mãc thiÕt bÞ,ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, c«ng cô, dông cô s¶n xuÊt... 5. VËt liÖu vµ thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n: Lµ nh÷ng lo¹i vËt liÖu vµ thiÕt bÞ ®−îc södông cho c«ng viÖc x©y dùng c¬ b¶n. §èi víi thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n bao gåm c¶ thiÕt bÞcÇn l¾p, kh«ng cÇn l¾p, c«ng cô, khÝ cô vµ vËt kÕt cÊu dïng ®Ó l¾p ®Æt vµo c«ng tr×nh x©ydùng c¬ b¶n. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho nguyªn liÖu, vËt liÖu trªn tµi kho¶n 152 ph¶i ®−îcthùc hiÖn theo nguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong chuÈn mùc sè 02 "Hµng tån kho". Néi 88
  • 89. dung gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−îc x¸c ®Þnh tuú theo tõng nguån nhËp. 1.1. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu mua ngoµi, bao gåm: Gi¸ mua ghi trªn ho¸®¬n, thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã),chi phÝ vËn chuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n, ph©n lo¹i, b¶o hiÓm,... nguyªn liÖu, vËt liÖu tõ n¬imua vÒ ®Õn kho cña doanh nghiÖp, c«ng t¸c phÝ cña c¸n bé thu mua, chi phÝ cña bé phËnthu mua ®éc lËp, c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc thu mua nguyªn vËt liÖuvµ sè hao hôt tù nhiªn trong ®Þnh møc (nÕu cã): - Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua nguyªn liÖu, vËt liÖu dïng vµo s¶n xuÊt, kinhdoanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× gi¸ trÞ cñanguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT. ThuÕGTGT ®Çu vµo khi mua nguyªn liÖu, vËt liÖu vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo cña dÞch vô vËnchuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n, chi phÝ gia c«ng,... ®−îc khÊu trõ vµ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n133 "ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). - Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua nguyªn liÖu, vËt liÖu dïng vµo s¶n xuÊt, kinhdoanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ngthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, hoÆc dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n th×gi¸ trÞ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo tæng gi¸ thanh to¸n baogåm c¶ thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ (nÕu cã). - §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu mua b»ng ngo¹i tÖ th× ph¶i ®−îc quy ®æi ra ®ång ViÖtNam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖliªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖpvô ®Ó ghi t¨ng gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho. 1.2. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tù chÕ biÕn, bao gåm: Gi¸ thùc tÕ cña nguyªnliÖu xuÊt chÕ biÕn vµ chi phÝ chÕ biÕn. 1.3. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, bao gåm: Gi¸thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, chi phÝ vËn chuyÓnvËt liÖu ®Õn n¬i chÕ biÕn vµ tõ n¬i chÕ biÕn vÒ ®¬n vÞ, tiÒn thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn. 1.4. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu nhËn gãp vèn liªn doanh, cæ phÇn: Lµ gi¸ trÞ ®−îc c¸cbªn tham gia gãp vèn liªn doanh thèng nhÊt ®¸nh gi¸ chÊp thuËn. 2. ViÖc tÝnh trÞ gi¸ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho, ®−îc thùc hiÖn theo mét trongbèn ph−¬ng ph¸p quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÓ to¸n sè 02 “Hµng tån kho”: - Ph−¬ng ph¸p gi¸ ®Ých danh; - Ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn sau mçi lÇn nhËp hoÆc cuèi kú; - Ph−¬ng ph¸p nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; - Ph−¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tr−íc. Doanh nghiÖp lùa chän ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ nµo th× ph¶i ®¶m b¶o tÝnh nhÊt qu¸ntrong c¶ niªn ®é kÕ to¸n. 3. KÕ to¸n chi tiÕt nguyªn liÖu, vËt liÖu ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, 89
  • 90. tõng nhãm, thø nguyªn liÖu, vËt liÖu. 4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp sö dông gi¸ h¹ch to¸n trong kÕ to¸n chi tiÕt nhËp,xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu, th× cuèi kú kÕ to¸n ph¶i tÝnh HÖ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thùc tÕvµ gi¸ h¹ch to¸n cña nguyªn liÖu, vËt liÖu ®Ó tÝnh gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖuxuÊt dïng trong kú theo c«ng thøc: Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn HÖ sè chªnh lÖch liÖu, vËt liÖu tån kho + liÖu, vËt liÖu nhËp kho gi÷a gi¸ thùc tÕ ®Çu kú trong kú vµ gi¸ h¹ch to¸n = cña nguyªn liÖu, Gi¸ h¹ch to¸n cña Gi¸ h¹ch to¸n cña vËt liÖu (1) nguyªn liÖu, vËt liÖu + nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho ®Çu kú nhËp kho trong kú Gi¸ h¹ch to¸n cña HÖ sè chªnh lÖch gi÷a Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt gi¸ thùc tÕ vµ gi¸ h¹ch nguyªn liÖu, vËt liÖu = x liÖu xuÊt dïng to¸n cña nguyªn liÖu, xuÊt dïng trong kú trong vËt liÖu (1) kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 152 - nguyªn liÖu, vËt liÖu Bªn Nî: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho do mua ngoµi, tù chÕ, thuªngoµi gia c«ng, chÕ biÕn, nhËn gãp vèn hoÆc tõ c¸c nguån kh¸c; - TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa ph¸t hiÖn khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho cuèi kú (Tr−êng hîpdoanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt kho dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh,®Ó b¸n, thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, hoÆc ®−a ®i gãp vèn; - TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu tr¶ l¹i ng−êi b¸n hoÆc ®−îc gi¶m gi¸ hµng mua; - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu khi mua ®−îc h−ëng; - TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu hao hôt, mÊt m¸t ph¸t hiÖn khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîpdoanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho cuèi kú. 90
  • 91. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kªkhai th−êng xuyªn. 1. Khi mua nguyªn liÖu, vËt liÖu vÒ nhËp kho ®¬n vÞ, c¨n cø ho¸ ®¬n, phiÕu nhËpkho vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho: - §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). - §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸,dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinhdoanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc phôc vô cho ho¹t®éng sù nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 311, 331, ... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Tr−êng hîp mua nguyªn, vËt liÖu ®−îc h−ëng chiÕt khÊu th−¬ng m¹i th× ph¶i ghigi¶m gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu ®· mua ®èi víi kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i thùc tÕ®−îc h−ëng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,... Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã). 3. Tr−êng hîp nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vÒ nhËp kho nh−ng ®¬n vÞ ph¸t hiÖnkh«ng ®óng quy c¸ch, phÈm chÊt theo hîp ®ång ký kÕt ph¶i tr¶ l¹i ng−êi b¸n hoÆc ®−îcgi¶m gi¸, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng mua xuÊt kho tr¶ l¹i hoÆc ®−îc gi¶m gi¸, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,.... Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã). 4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®· nhËn ®−îc ho¸ ®¬n mua hµng nh−ng nguyªn liÖu,vËt liÖu ch−a vÒ nhËp kho ®¬n vÞ th× kÕ to¸n l−u ho¸ ®¬n vµo mét tËp hå s¬ riªng "Hµngmua ®ang ®i ®−êng". 4.1. NÕu trong th¸ng hµng vÒ th× c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, phiÕu nhËp kho ®Ó ghi vµoTµi kho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu”. 4.2. NÕu ®Õn cuèi th¸ng nguyªn liÖu, vËt liÖu vÉn ch−a vÒ th× c¨n cø vµo ho¸ ®¬n 91
  • 92. (Tr−êng hîp nguyªn liÖu, vËt liÖu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞuthuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ), kÕ to¸n ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n; hoÆc Cã c¸c TK 111, 112, 141,... Sang th¸ng sau, khi nguyªn liÖu, vËt liÖu vÒ nhËp kho, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n vµ phiÕunhËp kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 5. Khi tr¶ tiÒn cho ng−êi b¸n, nÕu ®−îc h−ëng chiÕt khÊu thanh to¸n, th× kho¶nchiÕt khÊu thanh to¸n thùc tÕ ®−îc h−ëng ®−îc ghi nhËn vµo doanh thu ho¹t ®éng tµichÝnh, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (ChiÕt khÊu thanh to¸n). 6. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu: - NÕu nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu vÒ dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanhhµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nhvµo gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu theo gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu). §ång thêi ph¶n ¸nh thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) - §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu vÒ ®Ó dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinhdoanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng chos¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆcdïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n (kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖunhËp khÈu theo gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu), ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu) 92
  • 93. Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312). - NÕu nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu ph¶i chÞu thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt th× sè thuÕ tiªuthô ®Æc biÖt ph¶i nép ®−îc ph¶n ¸nh vµo gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu, ghi: Nî TK 152- Nguyªn liÖu, vËt liÖu (gi¸ cã thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. 7. C¸c chi phÝ vÒ thu mua, bèc xÕp, vËn chuyÓn nguyªn liÖu, vËt liÖu tõ n¬i mua vÒ khodoanh nghiÖp, tr−êng hîp nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vÒ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµngho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... 8. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho do thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn: - Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gia c«ng, chÕ biÕn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. - Khi ph¸t sinh chi phÝ thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 131, 141,... - Khi nhËp l¹i kho sè nguyªn liÖu, vËt liÖu thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn xong, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 9. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho do tù chÕ: - Khi xuÊt kho nguyªn liÖu, vËt liÖu ®Ó tù chÕ biÕn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. - Khi nhËp kho nguyªn liÖu, vËt liÖu ®· tù chÕ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 10. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ®· x¸c ®Þnh ®−îcnguyªn nh©n th× c¨n cø nguyªn nh©n thõa ®Ó ghi sæ, nÕu ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn 93
  • 94. nh©n th× c¨n cø vµo gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381 - Tµi s¶n thõa chê gi¶i quyÕt). - Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa ph¸t hiÖn trong kiÓm kª, c¨n cøvµo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) Cã c¸c tµi kho¶n cã liªn quan. - NÕu x¸c ®Þnh ngay khi kiÓm kª sè nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa lµ cña c¸c ®¬n vÞkh¸c khi nhËp kho ch−a ghi t¨ng TK 152 th× kh«ng ghi vµo bªn Cã Tµi kho¶n 338(3381)mµ ghi vµo bªn Nî Tµi kho¶n 002 "VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng". Khi tr¶l¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu cho ®¬n vÞ kh¸c ghi vµo bªn Cã Tµi kho¶n 002 (Tµi kho¶n ngoµiB¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 11. Khi xuÊt kho nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi : Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. 12. XuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông cho ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n hoÆcsöa ch÷a lín TSC§, ghi: Nî TK 241- X©y dùng c¬ b¶n dë dang Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. 13. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: a) Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gãp vèn liªn doanh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh ( Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Theo gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh). b) Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n thµnh phÈm s¶n xuÊt b»ng nguyªnliÖu, vËt liÖu nhËn gãp vèn, hoÆc b¸n sè nguyªn liÖu, vËt liÖu ®ã cho bªn thø ba ®éc lËp,bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn phÇn doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸ctrong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn 94
  • 95. Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 14. Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt, ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ). 15. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu thiÕu hôt ph¸t hiÖn khi kiÓm kª: Mäi tr−êng hîp thiÕu hôt nguyªn liÖu, vËt liÖu trong kho hoÆc t¹i n¬i qu¶n lý, b¶oqu¶n ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ph¶i lËp biªn b¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n, x¸c ®Þnh ng−êinhËn lçi. C¨n cø vµo biªn b¶n kiÓm kª vµ quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®Ó ghisæ kÕ to¸n: - NÕu do nhÇm lÉn hoÆc ch−a ghi sæ ph¶i tiÕn hµnh ghi bæ sung hoÆc ®iÒu chØnh l¹isè liÖu trªn sæ kÕ to¸n; - NÕu gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu hao hôt n»m trong ph¹m vi hao hôt cho phÐp(Hao hôt vËt liÖu trong ®Þnh møc), ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. NÕu sè hao hôt, mÊt m¸t ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n ph¶i chê xö lý, c¨n cø vµogi¸ trÞ hao hôt, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý, c¨n cø vµo quyÕt ®Þnh, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Ng−êi ph¹m lçi nép tiÒn båi th−êng) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo tiÒn l−¬ng cña ng−êi ph¹m lçi) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t nguyªn liÖu, vËt liÖu cßn l¹i ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381- Tµi s¶n thiÕu chê xö lý). II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸pkiÓm kª ®Þnh kú. 1. §Çu kú, kÕt chuyÓn trÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho ®Çu kú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. 2. Cuèi kú, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu tån khocuèi kú, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 611 - Mua hµng. 95
  • 96. tµi kho¶n 153 c«ng cô, dông cô Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶mc¸c lo¹i c«ng cô, dông cô cña doanh nghiÖp. C«ng cô, dông cô lµ nh÷ng t− liÖu lao ®éngkh«ng cã ®ñ c¸c tiªu chuÈn vÒ gi¸ trÞ vµ thêi gian sö dông quy ®Þnh ®èi víi TSC§. V× vËyc«ng cô, dông cô ®−îc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n nh− nguyªn liÖu, vËt liÖu. Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh, nh÷ng t− liÖu lao ®éng sau ®©y nÕu kh«ng ®ñ tiªu chuÈnghi nhËn TSC§ th× ®−îc ghi nhËn lµ c«ng cô, dông cô: C¸c ®µ gi¸o, v¸n khu«n, c«ng cô, dông cô g¸ l¾p chuyªn dïng cho s¶n xuÊt x©y l¾p; C¸c lo¹i bao b× b¸n kÌm theo hµng ho¸ cã tÝnh tiÒn riªng, nh−ng trong qu¸ tr×nhb¶o qu¶n hµng ho¸ vËn chuyÓn trªn ®−êng vµ dù tr÷ trong kho cã tÝnh gi¸ trÞ hao mßn ®Ótrõ dÇn gi¸ trÞ cña bao b×; - Nh÷ng dông cô, ®å nghÒ b»ng thuû tinh, sµnh, sø; - Ph−¬ng tiÖn qu¶n lý, ®å dïng v¨n phßng; - QuÇn ¸o, giµy dÐp chuyªn dïng ®Ó lµm viÖc,... h¹ch to¸n kÕ to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho c«ng cô, dông cô trªn tµi kho¶n 153 ®−îc thùc hiÖntheo gi¸ gèc. Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh gi¸ gèc nhËp kho c«ng cô, dông cô ®−îc thùc hiÖn nh−quy ®Þnh ®èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu (Xem gi¶i thÝch ë TK 152). 2. ViÖc tÝnh gi¸ trÞ c«ng cô, dùng cô tån kho còng ®−îc thùc hiÖn theo ôméttrong bèn ph−¬ng ph¸p quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 "Hµng tån kho”. 3. KÕ to¸n chi tiÕt c«ng cô, dông cô ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, tõngnhãm, tõng thø c«ng cô, dông cô. 4. C«ng cô, dông cô xuÊt dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh, cho thuª ph¶i ®−îc theodâi vÒ hiÖn vËt vµ gi¸ trÞ trªn sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo n¬i sö dông, theo ®èi t−îng thuª vµng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm vËt chÊt. §èi víi c«ng cô, dông cô cã gi¸ trÞ lín, quý hiÕm ph¶i cãthÓ thøc b¶o qu¶n ®Æc biÖt. 5. §èi víi c¸c c«ng cô, dông cô cã gi¸ trÞ nhá khi xuÊt dïng cho s¶n xuÊt, kinhdoanh ph¶i ghi nhËn toµn bé mét lÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. 6. Tr−êng hîp xuÊt dïng c«ng cô, dông cô mét lÇn cã gi¸ trÞ lín vµ cã thêi gian södông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh d−íi mét n¨m th× gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô xuÊt dïng ®−îcghi vµo Tµi kho¶n 142 "Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n" vµ ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt,kinh doanh cho c¸c kú kÕ to¸n th¸ng hoÆc quý trong n¨m. 7. Tr−êng hîp c«ng cô, dông cô xuÊt dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh cã gi¸ trÞ lín 96
  • 97. vµ cã thêi gian sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh trªn mét n¨m th× gi¸ trÞ c«ng cô, dôngcô xuÊt dïng ®−îc ghi vµo Tµi kho¶n 242 "Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n" vµ ph©n bæ dÇn vµochi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 153 - c«ng cô, dông cô Bªn Nî: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô nhËp kho do mua ngoµi, tù chÕ, thuª ngoµigia c«ng chÕ biÕn, nhËn gãp vèn; - TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô cho thuª nhËp l¹i kho; - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô thõa ph¸t hiÖn khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho cuèi kú (Tr−êng hîpdoanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô xuÊt kho sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh,cho thuª hoÆc gãp vèn; - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i khi mua c«ng cô, dông cô ®−îc h−ëng; - TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n hoÆc ®−îc ng−êi b¸n gi¶m gi¸; - TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô thiÕu ph¸t hiÖn trong kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanhnghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho. Tµi kho¶n 153 - C«ng cô, dông cô, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1531 - C«ng cô, dông cô: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn®éng c¸c lo¹i c«ng cô, dông cô. - Tµi kho¶n 1532 - Bao b× lu©n chuyÓn: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn®éng c¸c lo¹i bao b× lu©n chuyÓn sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp. Bao b× lu©n chuyÓn lµ c¸c lo¹i bao b× sö dông nhiÒu lÇn, cho nhiÒu chu kú s¶n xuÊt,kinh doanh. TrÞ gi¸ cña bao b× lu©n chuyÓn khi xuÊt dïng ®−îc ph©n bæ dÇn vµo chi phÝs¶n xuÊt, kinh doanh cña nhiÒu kú h¹ch to¸n. - Tµi kho¶n 1533 - §å dïng cho thuª: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éngc¸c lo¹i c«ng cô, dông cô doanh nghiÖp chuyªn dïng ®Ó cho thuª. 97
  • 98. ChØ h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy nh÷ng c«ng cô, dông cô doanh nghiÖp mua vµo víimôc ®Ých cho thuª, tr−êng hîp kh«ng ph©n biÖt ®−îc th× h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 1531.Tr−êng hîp cho thuª c«ng cô, dông cô dïng trong s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanhnghiÖp th× ngoµi viÖc h¹ch to¸n trªn tµi kho¶n cÊp 1 cßn ph¶i h¹ch to¸n chuyÓn c«ng cô,dông cô trªn tµi kho¶n cÊp 2. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kªkhai th−êng xuyªn. 1. Mua c«ng cô, dông cô nhËp kho dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµngho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× gi¸ trÞ cña c«ng cô,dông cô ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, phiÕunhËp kho vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan, ghi: Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo) (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). - §èi víi c«ng cô, dông cô mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanhhµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng choho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc diÖn chÞu thuÕ GTGThoÆc phôc vô cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n, ghi: Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Tr−êng hîp c«ng cô, dông cô mua vÒ ®· nhËp kho ®−îc h−ëng chiÕt khÊu th−¬ngm¹i, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,...… Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (Sè chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ®−îc h−ëng) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). 3. C«ng cô, dông cô mua vÒ ®−îc ng−êi b¸n gi¶m gi¸ do kh«ng ®óng quy c¸ch,phÈm chÊt theo hîp ®ång, kho¶n ®−îc gi¶m gi¸, ghi: Nî TK 111, 112; hoÆc Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (Sè ®−îc gi¶m gi¸) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã). 98
  • 99. 4. Tr¶ l¹i c«ng cô, dông cô ®· mua cho ng−êi b¸n, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô tr¶ l¹i) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) (ThuÕ GTGT ®Çu vµo cña c«ng cô, dông cô tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n). 5. Ph¶n ¸nh chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc h−ëng (nÕu cã), ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc h−ëng). 6. XuÊt c«ng cô, dông cô sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh: 6.1. NÕu gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô kh«ng lín, tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanhmét lÇn, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6273) Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (6412, 6413) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6423) Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (1531, 1532). 6.2. NÕu gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô lín, sö dông cho nhiÒu kú s¶n xuÊt, kinh doanhhoÆc xuÊt dïng bao b× lu©n chuyÓn, ph¶i ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh,khi xuÊt kho c«ng cô, dông cô, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (C«ng cô, dông cô cã gi¸ trÞ lín vµ cã thêi gian sö dông d−íi mét n¨m) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (C«ng cô, dông cô cã thêi gian sö dông trªn mét n¨m vµ cã gi¸ trÞ lín) Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (1531, 1532). - Khi ph©n bæ gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô xuÊt dïng cho tõng kú kÕ to¸n, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 7. §èi víi c«ng cô, dông cô cho thuª: Khi xuÊt kho c«ng cô, dông cô cho thuª, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n 99
  • 100. Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (1533). Ph©n bæ gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô cho thuª vµo chi phÝ, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. - §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸nph¶n ¸nh doanh thu vÒ cho thuª c«ng cô, dông cô, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). NhËn l¹i c«ng cô, dông cô cho thuª, ghi: Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (1533). Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i ch−a tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i ch−a tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh). 8. Khi kiÓm kª ph¸t hiÖn c«ng cô, dông cô thõa, thiÕu, mÊt, h− háng, kÕ to¸n ph¶ic¨n cø vµo nguyªn nh©n hoÆc quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®Ó xö lý nh− sau: 8.1. NÕu thõa, thiÕu do nhÇm lÉn hoÆc ch−a ghi sæ ph¶i tiÕn hµnh ghi bæ sung hoÆc®iÒu chØnh l¹i sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n. G8.2. Tr−êng hîp ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµng−êi ph¹m lçi, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý) Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý: NÕu ng−êi lµm mÊt, háng ph¶i båi th−êng, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn thiÕu hôt, mÊt, h− háng c«ng cô, dông cô cßn l¹i ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381). 8.3. Tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n ph¶i chê xö lý, ghi: 100
  • 101. Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) Cã c¸c TK liªn quan. II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸pkiÓm kª ®Þnh kú 1. §Çu kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho ®Çu kú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. 2. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh trÞ gi¸ c«ng cô, dông cô tånkho cuèi kú, ghi: Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 611 - Mua hµng. 101
  • 102. tµi kho¶n 154 chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh phôc vôcho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm c«ng nghiÖp, x©y l¾p, nu«i, trång, chÕ biÕn s¶n phÈmn«ng, l©m, ng− nghiÖp, dÞch vô ë doanh nghiÖp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kª khai th−êngxuyªn trong h¹ch to¸n hµng tån kho. ë nh÷ng doanh nghiÖp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú trong h¹ch to¸nhµng tån kho, Tµi kho¶n 154 chØ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ thùc tÕ cña s¶n phÈm, dÞch vô dë dangcuèi kú. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" ph¶n ¸nh chi phÝ s¶nxuÊt, kinh doanh ph¸t sinh trong kú; chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña khèi l−îng s¶nphÈm, dÞch vô hoµn thµnh trong kú; chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang ®Çu kú, cuèikú cña c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh chÝnh, phô vµ thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn ëc¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt (C«ng nghiÖp, x©y l¾p, n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, ng− nghiÖp,...), hoÆcë c¸c ®¬n vÞ kinh doanh dÞch vô (VËn t¶i, b−u ®iÖn, du lÞch, kh¸ch s¹n,...). Tµi kho¶n 154còng ph¶n ¸nh chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, gia c«ng chÕbiÕn, hoÆc cung cÊp dÞch vô cña c¸c doanh nghiÖp th−¬ng m¹i, nÕu cã tæ chøc c¸c lo¹ih×nh ho¹t ®éng nµy. 2. Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh h¹ch to¸n trªn Tµi kho¶n 154 ph¶i ®−îc chi tiÕttheo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (Ph©n x−ëng, bé phËn s¶n xuÊt, ®éi s¶n xuÊt, c«ngtr−êng,...); theo lo¹i, nhãm s¶n phÈm, hoÆc chi tiÕt, bé phËn s¶n phÈm; theo tõng lo¹idÞch vô hoÆc theo tõng c«ng ®o¹n dÞch vô. 3. Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 154 gåm nh÷ng chi phÝsau: - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp; - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp; - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (§èi víi ho¹t ®éng x©y l¾p); - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 4. Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng vµchi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ hµng tån khomµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. 5. Cuèi kú, ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh vµo chi phÝ chÕbiÕn cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng (Cã TK 627, Nî TK 154).Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th× kÕto¸n ph¶i tÝnh vµ x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn 102
  • 103. cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chungcè ®Þnh kh«ng ph©n bæ (kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vènhµng b¸n trong kú (Cã TK 627, Nî TK 632). Chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi ®−îc ph©n bæ hÕt vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi ®¬nvÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh. 6. §èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt x©y l¾p, Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanhdë dang" lµ tµi kho¶n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p, víic¸c kho¶n môc tÝnh gi¸ thµnh: Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp; Chi phÝ nh©n c«ngtrùc tiÕp; Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng; Chi phÝ s¶n xuÊt chung. §èi víi ho¹t ®éng s¶nxuÊt s¶n phÈm kh¸c, Tµi kho¶n 154 dïng ®Ó ph¶n ¸nh, tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnhgi¸ thµnh cña c¸c ph©n x−ëng hoÆc bé phËn s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm. 7. §èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp cã ho¹t ®éng thuª ngoµi gia c«ng chÕbiÕn, cung cÊp lao vô, dÞch vô ra bªn ngoµi hoÆc phôc vô cho viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm th×nh÷ng chi phÝ cña ho¹t ®éng nµy còng ®−îc tËp hîp vµo Tµi kho¶n 154. 8. Kh«ng h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 154 nh÷ng chi phÝ sau: - Chi phÝ b¸n hµng; - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp; - Chi phÝ tµi chÝnh; - Chi phÝ kh¸c; - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp; - Chi sù nghiÖp, chi dù ¸n; - Chi ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n; - C¸c kho¶n chi ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kh¸c. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 154 - chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Bªn Nî: - C¸c chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ södông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn s¶n xuÊts¶n phÈm vµ chi phÝ thùc hiÖn dÞch vô; - C¸c chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ södông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn gi¸ thµnhs¶n phÈm x©y l¾p c«ng tr×nh hoÆc gi¸ thµnh x©y l¾p theo gi¸ kho¸n néi bé; - KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang cuèi kú (tr−êng hîp doanhnghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: 103
  • 104. - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ cña s¶n phÈm ®· chÕ t¹o xong nhËp kho hoÆc chuyÓn®i b¸n; - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao tõng phÇn, hoÆc toµn bétiªu thô trong kú; hoÆc bµn giao cho ®¬n vÞ nhËn thÇu chÝnh x©y l¾p (CÊp trªn hoÆc néi bé);hoÆc gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh chê tiªu thô; - Chi phÝ thùc tÕ cña khèi l−îng dÞch vô ®· hoµn thµnh cung cÊp cho kh¸ch hµng; - TrÞ gi¸ phÕ liÖu thu håi, gi¸ trÞ s¶n phÈm háng kh«ng söa ch÷a ®−îc; - TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, hµng ho¸ gia c«ng xong nhËp l¹i kho; - Ph¶n ¸nh chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êngvµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo trÞ gi¸ hµng tånkho mµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. §èi víi ®¬n vÞ s¶n xuÊt theo ®¬n®Æt hµng, hoÆc ®¬n vÞ cã chu kú s¶n xuÊt s¶n phÈm dµi mµ hµng kú kÕ to¸n ®· kÕtchuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh vµo TK 154 ®Õn khi s¶n phÈm hoµn thµnh míix¸c ®Þnh ®−îc chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ®−îc tÝnh vµo trÞ gi¸ hµng tån khomµ ph¶i h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n (Cã TK 154, Nî TK 632); - KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang ®Çu kú (Tr−êng hîp doanhnghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè dù bªn Nî: Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cßn dë dang cuèi kú. ph−¬ng ph¸p vËn dông tµi kho¶n 154 trong mét sè ngµnh chñ yÕu C«ng nghiÖp Tµi kho¶n 154 - "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" ¸p dông trong ngµnhc«ng nghiÖp dïng ®Ó tËp hîp, tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈmcña c¸c ph©n x−ëng, hoÆc bé phËn s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm. §èi víi c¸c doanhnghiÖp s¶n xuÊt cã thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn, cung cÊp lao vô, dÞch vô cho bªnngoµi hoÆc phôc vô cho viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm th× chi phÝ cña nh÷ng ho¹t ®éng nµycòng ®−îc tËp hîp vµo Tµi kho¶n 154. h¹ch to¸n tµi kho¶n 154 trong ngµnh c«ng nghiÖp cÇn chó ý 1. ChØ ®−îc ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 154 nh÷ng néi dung chi phÝ sau: - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, cungcÊp dÞch vô; 104
  • 105. - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, cung cÊp dÞch vô; - Chi phÝ s¶n xuÊt chung phôc vô trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm vµcung cÊp dÞch vô. 2. Tµi kho¶n 154 ë c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕttheo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (Ph©n x−ëng, bé phËn s¶n xuÊt), theo lo¹i, nhãm s¶nphÈm, s¶n phÈm, hoÆc chi tiÕt bé phËn s¶n phÈm. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu trong ngµnh c«ng nghiÖp I. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êngxuyªn. 1. Cuèi kú, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp theo tõng ®èit−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp. 2. Cuèi kú, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp theo tõng ®èi t−îng tËphîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nh©n c«ng trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. 3. Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra cao h¬n hoÆc b»ng c«ng suÊt b×nhth−êng th× cuèi kú, kÕ to¸n thùc hiÖn viÖc tÝnh to¸n, ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn toµn bé chiphÝ s¶n xuÊt chung (chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh)cho tõng ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 4. Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th×kÕ to¸n ph¶i tÝnh vµ x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕncho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung cè®Þnh kh«ng ph©n bæ (kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm sè chªnh lÖch gi÷a tæng sè chiphÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh thùc tÕ ph¸t sinh lín h¬n chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh tÝnhvµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n 105
  • 106. bæ vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) Cã TK 627- Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 5. TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt thuª ngoµi gia c«ng nhËp l¹i kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 6. TrÞ gi¸ s¶n phÈm háng kh«ng söa ch÷a ®−îc, ng−êi g©y ra thiÖt h¹i s¶n phÈmháng ph¶i båi th−êng, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 7. §èi víi ®¬n vÞ cã chu kú s¶n xuÊt, kinh doanh dµi mµ trong kú kÕ to¸n ®· kÕtchuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ s¶nxuÊt chung sang TK 154, khi x¸c ®Þnh ®−îc chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ngtrùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng tÝnh vµo gi¸thµnh s¶n phÈm, kÕ to¸n ph¶n ¸nh chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng v−îttrªn møc b×nh th−êng vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ (kh«ng ®−îc tÝnhvµo trÞ gi¸ hµng tån kho) mµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Tr−êng hîp ®· kÕt chuyÓn chi phÝ tõ TK 621, 622, 627 sang TK 154). 8. Gi¸ thµnh s¶n phÈm thùc tÕ nhËp kho trong kú, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 9. Tr−êng hîp s¶n phÈm s¶n xuÊt xong, kh«ng tiÕn hµnh nhËp kho mµ chuyÓn giaoth¼ng cho ng−êi mua hµng (S¶n phÈm ®iÖn, n−íc...), ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. II. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. 1. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª thùc tÕ, x¸c ®Þnh trÞ gi¸ thùc tÕ chi phÝs¶n xuÊt, kinh doanh dë dang vµ thùc hiÖn viÖc kÕt chuyÓn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt. 2. §Çu kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn chi phÝ thùc tÕ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang, ghi: Nî TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt 106
  • 107. Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. N«ng nghiÖp Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" ¸p dông trong ngµnh n«ngnghiÖp dïng ®Ó tËp hîp tæng chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cña c¸c ho¹t ®éngnu«i trång, chÕ biÕn s¶n phÈm hoÆc dÞch vô n«ng nghiÖp. h¹ch to¸n tµi kho¶n 154 trong ngµnh n«ng nghiÖp cÇn chó ý 1. Tµi kho¶n nµy ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo ngµnh kinh doanh n«ng nghiÖp(Trång trät, ch¨n nu«i, chÕ biÕn,...), theo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (Ph©n x−ëng, ®éi s¶nxuÊt,...), chi tiÕt theo tõng lo¹i c©y con vµ tõng lo¹i s¶n phÈm, tõng s¶n phÈm hoÆc dÞch vô. 2. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ cña s¶n phÈm n«ng nghiÖp ®−îc x¸c ®Þnh vµo cuèi vôthu ho¹ch, hoÆc cuèi n¨m. S¶n phÈm thu ho¹ch n¨m nµo th× tÝnh gi¸ thµnh trong n¨m ®ãnghÜa lµ chi phÝ chi ra trong n¨m nay nh−ng n¨m sau míi thu ho¹ch s¶n phÈm th× n¨msau míi tÝnh gi¸ thµnh. 3. §èi víi ngµnh trång trät, chi phÝ ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo 3 lo¹i c©y: - C©y ng¾n ngµy (Lóa, khoai, s¾n,...); - C©y trång mét lÇn thu ho¹ch nhiÒu lÇn (Døa, chuèi,...); - C©y l©u n¨m (ChÌ, cµ phª, cao su, hå tiªu, c©y ¨n qu¶,...). §èi víi c¸c lo¹i c©y trång 2, 3 vô trong mét n¨m, hoÆc trång n¨m nay, n¨m sau míithu ho¹ch, hoÆc lo¹i c©y võa cã diÖn tÝch trång míi, võa cã diÖn tÝch ch¨m sãc thu ho¹chtrong cïng mét n¨m,... th× ph¶i c¨n cø vµo t×nh h×nh thùc tÕ ®Ó ghi chÐp, ph¶n ¸nh rârµng chi phÝ cña vô nµy víi vô kh¸c, cña diÖn tÝch nµy víi diÖn tÝch kh¸c, cña n¨m tr−ícvíi n¨m nay vµ n¨m sau,... 4. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy chi phÝ khai hoang, trång míi vµ ch¨m sãcc©y l©u n¨m ®ang trong thêi kú XDCB, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp,chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh, chi phÝ kh¸c. 5. VÒ nguyªn t¾c, chi phÝ s¶n xuÊt ngµnh trång trät ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt vµo bªnNî Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" theo tõng ®èi t−îng tËp hîpchi phÝ. §èi víi mét sè lo¹i chi phÝ cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi t−îng h¹ch to¸n, hoÆc liªnquan ®Õn nhiÒu vô, nhiÒu thêi kú th× ph¶i ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n riªng, sau ®ãph©n bæ vµo gi¸ thµnh cña c¸c lo¹i s¶n phÈm liªn quan nh−: Chi phÝ t−íi tiªu n−íc, chiphÝ chuÈn bÞ ®Êt vµ trång míi n¨m ®Çu cña nh÷ng c©y trång mét lÇn, thu ho¹ch nhiÒulÇn (Chi phÝ nµy kh«ng thuéc vèn ®Çu t− XDCB),... 6. Trªn cïng mét diÖn tÝch canh t¸c, nÕu trång xen tõ hai lo¹i c©y n«ng nghiÖp ng¾nngµy trë lªn th× nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn lo¹i c©y nµo th× tËp hîpriªng cho lo¹i c©y ®ã (nh−: H¹t gièng, chi phÝ gieo trång, thu ho¹ch,...), chi phÝ ph¸t sinhchung cho nhiÒu lo¹i c©y (Chi phÝ cµy bõa, t−íi tiªu n−íc,...) th× ®−îc tËp hîp riªng vµ ph©n 107
  • 108. bæ cho tõng lo¹i c©y theo diÖn tÝch gieo trång, hoÆc theo mét tiªu thøc phï hîp. 7. §èi víi c©y l©u n¨m, qu¸ tr×nh tõ khi lµm ®Êt, gieo trång, ch¨m sãc ®Õn khib¾t ®Çu cã s¶n phÈm (thu, bãi) th× ®−îc h¹ch to¸n nh− qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB ®Óh×nh thµnh nªn TSC§) ®−îc tËp hîp chi phÝ ë TK 241 "XDCB dë dang". Chi phÝ cho v−ên c©y l©u n¨m trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh bao gåm c¸cchi phÝ cho kh©u ch¨m sãc, kh©u thu ho¹ch. 8. Khi h¹ch to¸n chi phÝ ngµnh ch¨n nu«i trªn Tµi kho¶n 154 cÇn chó ý mét sè®iÓm sau: - H¹ch to¸n chi phÝ ch¨n nu«i ph¶i chi tiÕt cho tõng lo¹i ho¹t ®éng ch¨n nu«i (nh−ch¨n nu«i tr©u bß, ch¨n nu«i lîn,...), theo tõng nhãm hoÆc tõng lo¹i gia sóc, gia cÇm; - Sóc vËt, con cña ®µn sóc vËt c¬ b¶n hay nu«i bÐo ®Î ra sau khi t¸ch mÑ ®−îc mësæ chi tiÕt theo dâi riªng theo gi¸ thµnh thùc tÕ; - §èi víi sóc vËt c¬ b¶n khi ®µo th¶i chuyÓn thµnh sóc vËt nu«i lín, nu«i bÐo ®−îch¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 154 theo gi¸ trÞ cßn l¹i cña sóc vËt c¬ b¶n; - §èi t−îng tÝnh gi¸ thµnh trong ngµnh ch¨n nu«i lµ: 1 kg s÷a t−¬i, 1 con bß contiªu chuÈn, gi¸ thµnh 1 kg thÞt t¨ng, gi¸ thµnh 1 kg thÞt h¬i, gi¸ thµnh 1 ngµy/con ch¨nnu«i,... 9. PhÇn chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nhth−êng, chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ thµnhs¶n phÈm mµ ®−îc h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu trong ngµnh n«ng nghiÖp I. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn. 1. Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh vµ kÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp theo®èi t−îng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp. 2. Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh vµ kÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp theo tõng ®èit−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nh©n c«ng trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. 108
  • 109. 3. Cuèi kú, kÕ to¸n thùc hiÖn viÖc tÝnh to¸n, ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊtchung cho tõng ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 4. TrÞ gi¸ s¶n phÈm phô thu håi (Nh−: Ph©n sóc vËt, r¬m, r¹,...), ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 5. TrÞ gi¸ phÕ liÖu thu håi, nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt thuª ngoµi gia c«ng xong nhËpl¹i kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 6. TrÞ gi¸ sóc vËt con vµ sóc vËt nu«i bÐo chuyÓn sang sóc vËt lµm viÖc, hoÆc sóc vËtsinh s¶n, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (2116) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 7. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ s¶n phÈm s¶n xuÊt xong nhËp kho hoÆc tiªu thôngay, ghi: . Nî TK 155 - Thµnh phÈm Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. II. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu ë Tµi kho¶n 154 trongngµnh N«ng nghiÖp t−¬ng tù nh− ®èi víi ngµnh C«ng nghiÖp. Kinh doanh dÞch vô Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang" ¸p dông trong c¸c ®¬n vÞkinh doanh dÞch vô nh−: Giao th«ng vËn t¶i, b−u ®iÖn, du lÞch, dÞch vô,... Tµi kho¶n nµydïng ®Ó tËp hîp tæng chi phÝ (Nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝs¶n xuÊt chung) vµ tÝnh gi¸ thµnh cña khèi l−îng dÞch vô ®· thùc hiÖn. h¹ch to¸n tµi kho¶n 154 trong ngµnh kinh doanh dÞch vô cÇn chó ý 109
  • 110. 1. §èi víi ngµnh giao th«ng vËn t¶i, tµi kho¶n nµy dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ vµ tÝnhgi¸ thµnh vÒ vËn t¶i ®−êng bé (« t«, tµu ®iÖn, vËn t¶i b»ng ph−¬ng tiÖn th« s¬ kh¸c...) vËnt¶i ®−êng s¾t, ®−êng thuû, ®−êng hµng kh«ng, vËn t¶i ®−êng èng,... Tµi kho¶n 154 ¸p dông cho ngµnh giao th«ng vËn t¶i ph¶i ®−îc më chi tiÕt cho tõnglo¹i ho¹t ®éng (VËn t¶i hµnh kh¸ch, vËn t¶i hµng ho¸,...) theo tõng ®¬n vÞ hoÆc bé phËnkinh doanh dÞch vô. Trong qu¸ tr×nh vËn t¶i, s¨m lèp bÞ hao mßn víi møc ®é nhanh h¬n møc khÊu hao®Çu xe nªn th−êng ph¶i thay thÕ nhiÒu lÇn nh−ng gi¸ trÞ s¨m lèp thay thÕ kh«ng tÝnhvµo gi¸ thµnh vËn t¶i ngay mét lóc khi xuÊt dïng thay thÕ, mµ ph¶i chuyÓn dÇn tõngth¸ng. V× vËy, hµng th¸ng c¸c ®¬n vÞ vËn t¶i «t« ®−îc trÝch tr−íc chi phÝ s¨m lèp vµo gi¸thµnh vËn t¶i (Chi phÝ ph¶i tr¶) theo quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh. 2. PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn møcb×nh th−êng vµ phÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµogi¸ thµnh s¶n phÈm mµ ®−îc h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. 3. §èi víi ho¹t ®éng kinh doanh du lÞch, tµi kho¶n nµy ®−îc më chi tiÕt theo tõnglo¹i ho¹t ®éng nh−: H−íng dÉn du lÞch, kinh doanh kh¸ch s¹n, kinh doanh vËn t¶i dulÞch,... 4. Trong ho¹t ®éng kinh doanh kh¸ch s¹n, Tµi kho¶n 154 ph¶i më chi tiÕt theo tõnglo¹i dÞch vô nh−: Ho¹t ®éng ¨n, uèng, dÞch vô buång nghØ, dÞch vô vui ch¬i gi¶i trÝ, phôcvô kh¸c (GiÆt, lµ, c¾t tãc, ®iÖn tÝn, thÓ thao,...). Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu ë Tµi kho¶n 154 ë c¸c ®¬nvÞ thuéc ngµnh kinh doanh dÞch vô t−¬ng tù nh− ®èi víi ngµnh c«ng nghiÖp. Ngoµi ra cÇnchó ý: NghiÖp vô kÕt chuyÓn gi¸ thµnh thùc tÕ cña khèi l−îng dÞch vô ®· hoµn thµnh vµ®· chuyÓn giao cho ng−êi mua vµ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. X©y l¾p §èi víi ho¹t ®éng kinh doanh x©y l¾p quy ®Þnh chØ ¸p dông ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸nhµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, kh«ng ¸p dông ph−¬ng ph¸ph¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú nªn Tµi kho¶n 154 dïng ®ÓtËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈmx©y l¾p c«ng nghiÖp, dÞch vô cña doanh nghiÖp x©y l¾p. PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªnmøc b×nh th−êng vµ phÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnhvµo gi¸ thµnh c«ng tr×nh x©y l¾p mµ ®−îc h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. Tµi kho¶n nµy trong ngµnh X©y l¾p cã 4 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1541 - X©y l¾p: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n 110
  • 111. phÈm x©y l¾p vµ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ s¶n phÈm x©y l¾p dë dang cuèi kú; - Tµi kho¶n 1542 - S¶n phÈm kh¸c: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh s¶nxuÊt s¶n phÈm kh¸c vµ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ s¶n phÈm kh¸c dë dang cuèi kú (Thµnh phÈm,cÊu kiÖn x©y l¾p,...); - Tµi kho¶n 1543 - DÞch vô: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh dÞch vô vµph¶n ¸nh chi phÝ dÞch vô dë dang cuèi kú; - Tµi kho¶n 1544 - Chi phÝ b¶o hµnh x©y l¾p: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ b¶o hµnhc«ng tr×nh x©y dùng, l¾p ®Æt thùc tÕ ph¸t sinh trong kú vµ gi¸ trÞ c«ng tr×nh b¶o hµnhx©y l¾p cßn dë dang cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu trong ngµnh x©y l¾p I. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm l©y l¾p(kÓ c¶ ë ®¬n vÞ nhËn kho¸n néi bé vÒ s¶n phÈm x©y l¾p cã tæ chøc kÕ to¸n riªng) ViÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p ph¶i theo tõng c«ngtr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh vµ theo kho¶n môc gi¸ thµnh quy ®Þnh trong gi¸ trÞ dù to¸nx©y l¾p, gåm: - Chi phÝ vËt liÖu; - Chi phÝ nh©n c«ng; - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng; - ChÝ phÝ chung. Riªng chi phÝ chung ®−îc tËp hîp bªn Nî Tµi kho¶n 1541 "X©y l¾p" : ChØ bao gåmchi phÝ chung ph¸t sinh ë ®éi nhËn thÇu hoÆc c«ng tr−êng x©y l¾p. Cßn chi phÝ qu¶n lýdoanh nghiÖp x©y l¾p lµ mét bé phËn cña chi phÝ chung) ®−îc tËp hîp bªn Nî Tµi kho¶n642 "Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp". Chi phÝ nµy sÏ ®−îc kÕt chuyÓn vµo bªn Nî Tµikho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh" tham gia vµo gi¸ thµnh toµn bé s¶n phÈm x©yl¾p hoµn thµnh vµ b¸n ra trong kú. 1. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n tËp hîp chi phÝ x©y l¾p (bªn Nî Tµi kho¶n 1541“X©y l¾p”): 1. 1. H¹ch to¸n kho¶n môc nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp: Kho¶n môc chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp bao gåm: Gi¸ trÞ thùc tÕ cña vËtliÖu chÝnh, vËt liÖu phô, c¸c cÊu kiÖn hoÆc c¸c bé phËn rêi, vËt liÖu lu©n chuyÓn tham giacÊu thµnh thùc thÓ s¶n phÈm x©y, l¾p hoÆc gióp cho viÖc thùc hiÖn vµ hoµn thµnh khèil−îng x©y, l¾p (Kh«ng kÓ vËt liÖu phô cho m¸y mãc, ph−¬ng tiÖn thi c«ng vµ nh÷ng vËtliÖu tÝnh trong chi phÝ chung). Nguyªn t¾c h¹ch to¸n kho¶n môc nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp: Nguyªn liÖu, vËt 111
  • 112. liÖu sö dông cho x©y dùng h¹ng môc c«ng tr×nh nµo ph¶i tÝnh trùc tiÕp cho s¶n phÈmh¹ng môc c«ng tr×nh ®ã trªn c¬ së chøng tõ gèc theo sè l−îng thùc tÕ ®· sö dông vµ theogi¸ thùc tÕ xuÊt kho (Gi¸ b×nh qu©n gia quyÒn; Gi¸ nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc,...) Cuèi kú h¹ch to¸n hoÆc khi c«ng tr×nh hoµn thµnh, tiÕn hµnh kiÓm kª sè vËt liÖucßn l¹i t¹i n¬i s¶n xuÊt (nÕu cã) ®Ó ghi gi¶m trõ chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕpxuÊt sö dông cho c«ng tr×nh. Trong ®iÒu kiÖn thùc tÕ s¶n xuÊt x©y l¾p kh«ng cho phÐp tÝnh chi phÝ nguyªn liÖu,vËt liÖu trùc tiÕp cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh th× ®¬n vÞ cã thÓ ¸p dôngph−¬ng ph¸p ph©n bæ vËt liÖu cho ®èi t−îng sö dông theo tiªu thøc hîp lý (Tû lÖ víi ®Þnhmøc tiªu hao nguyªn liÖu, vËt liÖu,...). C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ vËt liÖu cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Kho¶n môc: Chi phÝ vËt liÖu) (1541) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp. 1.2. H¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: H¹ch to¸n t−¬ng tù nh−ngµnh c«ng nghiÖp 1.3. H¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng: Kho¶n môc chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng bao gåm: Chi phÝ cho c¸c m¸y thi c«ngnh»m thùc hiÖn khèi l−îng c«ng t¸c x©y l¾p b»ng m¸y. M¸y mãc thi c«ng lµ lo¹i m¸y trùctiÕp phôc vô x©y l¾p c«ng tr×nh. §ã lµ nh÷ng m¸y mãc chuyÓn ®éng b»ng ®éng c¬ h¬in−íc, diezen, x¨ng, ®iÖn,... (KÓ c¶ lo¹i m¸y phôc vô x©y, l¾p). Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng bao gåm: Chi phÝ th−êng xuyªn vµ chi phÝ t¹m thêi. Chi phÝ th−êng xuyªn cho ho¹t ®éng cña m¸y thi c«ng, gåm: Chi phÝ nh©n c«ng ®iÒukhiÓn m¸y, phôc vô m¸y,...; Chi phÝ vËt liÖu; Chi phÝ c«ng cô, dông cô; Chi phÝ khÊu haoTSC§; Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi (Chi phÝ söa ch÷a nhá, ®iÖn, n−íc, b¶o hiÓm xe,m¸y,...); Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn. Chi phÝ t¹m thêi cho ho¹t ®éng cña m¸y thi c«ng, gåm: Chi phÝ söa ch÷a lín m¸ythi c«ng (®¹i tu, trung tu,...) kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ghi t¨ng nguyªn gi¸ m¸y thi c«ng; ChiphÝ c«ng tr×nh t¹m thêi cho m¸y thi c«ng (lÒu, l¸n, bÖ, ®−êng ray ch¹y m¸y,...). Chi phÝt¹m thêi cña m¸y cã thÓ ph¸t sinh tr−íc (§−îc h¹ch to¸n vµo bªn Nî Tµi kho¶n 142, hoÆcTK 242) sau ®ã sÏ ph©n bæ dÇn vµo Nî Tµi kho¶n 623 "Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng";HoÆc ph¸t sinh sau, nh−ng ph¶i tÝnh tr−íc vµo chi phÝ s¶n xuÊt x©y l¾p trong kú (Do liªnquan tíi viÖc sö dông thùc tÕ m¸y mãc thi c«ng trong kú). Tr−êng hîp nµy ph¶i tiÕn hµnhtrÝch tr−íc chi phÝ, ghi Cã Tµi kho¶n 335 "Chi phÝ ph¶i tr¶", Nî Tµi kho¶n 623 "Chi phÝsö dông m¸y thi c«ng". ViÖc tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh vÒ chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng ph¶i ®−îch¹ch to¸n riªng biÖt theo tõng m¸y thi c«ng (Xem h−íng dÉn ë phÇn Tµi kho¶n 623 "Chi 112
  • 113. phÝ sö dông m¸y thi c«ng"). - C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (Chi phÝ thùc tÕ ca m¸y)tÝnh cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Kho¶n môc chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng. 1.4. H¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ s¶n xuÊt chung: - Chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¶n ¸nh chi phÝ s¶n xuÊt cña ®éi, c«ng tr−êng x©y dùnggåm: L−¬ng nh©n viªn qu¶n lý ph©n x−ëng, tæ, ®éi x©y dùng; Kho¶n trÝch b¶o hiÓm x·héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn ®−îc tÝnh theo tØ lÖ quy ®Þnh trªn tiÒn l−¬ng ph¶itr¶ c«ng nh©n trùc tiÕp x©y l¾p, nh©n viªn sö dông m¸y thi c«ng vµ nh©n viªn qu¶n lýph©n x−ëng, tæ, ®éi; KhÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh dïng chung cho ho¹t ®éng cña ®éi vµnh÷ng chi phÝ kh¸c liªn quan ®Õn ho¹t ®éng cña ®éi,... Khi c¸c chi phÝ nµy ph¸t sinhtrong kú, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 334, 338, 152, 153, 142, 214, 335, 111, 112,... - Khi x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. - Khi ph¸t sinh chi phÝ söa ch÷a vµ b¶o hµnh c«ng tr×nh, nh− chi phÝ nguyªn liÖu,vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng, chi phØ s¶nxuÊt chung, kÕ to¸n ph¶n ¸nh vµo c¸c Tµi kho¶n chi phÝ cã liªn quan, ghi: Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Nî TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 112, 152, 153, 214, 331, 334, 338,... - Cuèi kú, kÕt chuyÓn chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú vÒ nguyªn liÖu, vËt liÖutrùc tiÕp, nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung liªnquan ®Õn ho¹t ®éng söa ch÷a vµ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p ®Ó tæng hîp chi phÝ söach÷a vµ b¶o hµnh vµ tÝnh gi¸ thµnh b¶o hµnh, ghi: 113
  • 114. Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Cã TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. - Khi c«ng viÖc söa ch÷a b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao chokh¸ch hµng, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. - HÕt thêi h¹n b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, nÕu c«ng tr×nh kh«ng ph¶i b¶o hµnhhoÆc sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p lín h¬n chi phÝ thùc tÕ ph¸tsinh th× sè chªnh lÖch ph¶i hoµn nhËp, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. - Cuèi kú h¹ch to¸n, c¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung ®Ó ph©n bæ vµkÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cho c¸c c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh cã liªn quan(Tû lÖ víi chi phÝ nh©n c«ng), ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh c«ng tr×nh x©y l¾p) Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 2. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n vµ kÕt chuyÓn chi phÝ x©y l¾p (bªn Cã TK 1541 “X©y l¾p”): 2.1. C¸c chi phÝ cña hîp ®ång kh«ng thÓ thu håi (VÝ dô: Kh«ng ®ñ tÝnh thùc thi vÒmÆt ph¸p lý nh− cã sù nghi ngê vÒ hiÖu lùc cña nã, hoÆc hîp ®ång mµ kh¸ch hµng kh«ngthÓ thùc thi nghÜa vô cña m×nh... ) ph¶i ®−îc ghi nhËn ngay lµ chi phÝ trong kú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 2.2. Chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn tõng hîp ®ång cã thÓ ®−îc gi¶m nÕu cã c¸ckho¶n thu kh¸c kh«ng bao gåm trong doanh thu cña hîp ®ång. VÝ dô: C¸c kho¶n thu tõviÖc b¸n nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa vµ thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng khi kÕt thóchîp ®ång x©y dùng: a) NhËp kho nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa khi kÕt thóc hîp ®ång x©y dùng, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Theo gi¸ gèc) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 114
  • 115. b) PhÕ liÖu thu håi nhËp kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Theo gi¸ cã thÓ thu håi) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. c) Tr−êng hîp vËt liÖu thõa vµ phÕ liÖu thu håi kh«ng qua nhËp kho mµ b¸n ngay,kÕ to¸n ph¶n ¸nh c¸c kho¶n thu b¸n vËt liÖu thõa vµ phÕ liÖu, ghi gi¶m chi phÝ: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT). d) KÕ to¸n thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng chuyªn dïng cho mét hîp ®ång x©ydùng vµ TSC§ nµy ®· trÝch khÊu hao ®ñ theo nguyªn gi¸ khi kÕt thóc hîp ®ång x©y dùng: + Ph¶n ¸nh sè thu vÒ thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT). + Ph¶n ¸nh chi phÝ thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ (nÕu cã), ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (33311) Cã c¸c TK 111, 112,... + Ghi gi¶m TSC§ ®· khÊu hao hÕt lµ m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng chuyªn dïng ®·thanh lý, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh. 2.3. Cuèi kú h¹ch to¸n, c¨n cø vµo gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm x©y l¾p thùc tÕhoµn thµnh ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n (Bµn giao tõng phÇn hoÆc.toµn bé cho Ban qu¶n lýc«ng tr×nh - bªn A); hoÆc bµn giao cho ®¬n vÞ nhËn thÇu chÝnh néi bé: a) Tr−êng hîp bµn giao cho Bªn A (KÓ c¶ bµn giao khèi l−îng x©y l¾p hoµn thµnhtheo hîp ®ång kho¸n néi bé, cho ®¬n vÞ nhËn kho¸n cã tæ chøc kÕ to¸n riªng), ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - ChÝ phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (1541). b) Tr−êng hîp s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh chê b¸n (X©y dùng nhµ ®Ó b¸n,...) hoÆcs¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh nh−ng ch−a bµn giao, c¨n cø vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm x©yl¾p hoµn thµnh chê b¸n, ghi: 115
  • 116. Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (1541). c) Tr−êng hîp bµn giao s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh cho ®¬n vÞ nhËn thÇu chÝnhx©y l¾p (CÊp trªn, ®¬n vÞ néi bé - do thùc hiÖn hîp ®ång kho¸n x©y l¾p néi bé, ®¬n vÞnhËn kho¸n cã tæ chøc kÕ to¸n riªng nh−ng chØ h¹ch to¸n ®Õn gi¸ thµnh s¶n xuÊt x©yl¾p), ghi: Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé (3362) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (1541). II. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh ®èi víi ho¹t®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm c«ng nghiÖp vµ dÞch vô trong doanh nghiÖp x©y l¾pthùc hiÖn nh− quy ®Þnh cho ngµnh c«ng nghiÖp. 116
  • 117. tµi kho¶n 155 thµnh phÈm Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng cña c¸c lo¹ithµnh phÈm cña doanh nghiÖp. Thµnh phÈm lµ nh÷ng s¶n phÈm ®· kÕt thóc qu¸ tr×nh chÕ biÕn do c¸c bé phËn s¶nxuÊt cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt hoÆc thuª ngoµi gia c«ng xong ®· ®−îc kiÓm nghiÖm phïhîp víi tiªu chuÈn kü thuËt vµ nhËp kho. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1 KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho thµnh phÈm trªn Tµi kho¶n 155 ®−îc thùc hiÖn theonguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 " Hµng tån kho". 2. Thµnh phÈm do c¸c bé phËn s¶n xuÊt chÝnh vµ s¶n xuÊt phô cña ®¬n vÞ s¶n xuÊt raph¶i ®−îc ®¸nh gi¸ theo gi¸ thµnh s¶n xuÊt (gi¸ gèc), bao gåm: Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖutrùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung vµ nh÷ng chi phÝ cã liªn quantrùc tiÕp kh¸c ®Õn viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm. + §èi víi chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi ®−îc ph©n bæ hÕt vµo chi phÝ chÕ biÕn chomçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú. + §èi víi chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ®−îc ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi®¬n vÞ s¶n phÈm dùa trªn c«ng suÊt b×nh th−êng cña m¸y mãc thiÕt bÞ s¶n xuÊt. C«ngsuÊt b×nh th−êng lµ sè l−îng s¶n phÈm ®¹t ®−îc ë møc trung b×nh trong c¸c ®iÒu kiÖns¶n xuÊt b×nh th−êng. + Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra cao h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th×chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ®−îc ph©n bæ cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùctÕ ph¸t sinh. + Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n møc c«ng suÊt b×nhth−êng th× chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh chØ ®−îc ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung kh«ngph©n bæ ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh (Ghi nhËnvµo gi¸ vèn hµng b¸n) trong kú. 3. Kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ gèc thµnh phÈm c¸c chi phÝ sau: a) Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng vµ c¸c chi phÝ s¶n xuÊt, kinhdoanh kh¸c ph¸t sinh trªn møc b×nh th−êng; b) Chi phÝ b¶o qu¶n hµng tån kho trõ c¸c kho¶n chi phÝ b¶o qu¶n hµng tån kho cÇnthiÕt cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tiÕp theo vµ chi phÝ b¶o qu¶n quy ®Þnh ë ®o¹n 06 cña ChuÈnmùc kÕ to¸n sè 02- Hµng tån kho; c) Chi phÝ b¸n hµng; d) Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. 117
  • 118. 4. Thµnh phÈm thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn ®−îc ®¸nh gi¸ theo gi¸ thµnh thùc tÕgia c«ng chÕ biÕn bao gåm: Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ thuª gia c«ngvµ c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn qu¸ tr×nh gia c«ng. 5. ViÖc tÝnh gi¸ trÞ thµnh phÈm tån kho ®−îc thùc hiÖn theo mét trong bèn ph−¬ngph¸p quy ®Þnh trong chuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 " Hµng tån kho". 6. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khaith−êng xuyªn, nÕu kÕ to¸n chi tiÕt nhËp, xuÊt kho thµnh phÈm hµng ngµy ®−îc ghi sætheo gi¸ h¹ch to¸n (Cã thÓ lµ gi¸ thµnh kÕ ho¹ch hoÆc gi¸ nhËp kho thèng nhÊt quy®Þnh). Cuèi th¸ng, kÕ to¸n ph¶i tÝnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña thµnh phÈm nhËp kho vµ x¸c®Þnh hÖ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thµnh thùc tÕ vµ gi¸ h¹ch to¸n cña thµnh phÈm (TÝnh c¶sè chªnh lÖch cña thµnh phÈm ®Çu kú) lµm c¬ së x¸c ®Þnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña thµnhphÈm nhËp, xuÊt kho trong kú (Sö dông c«ng thøc tÝnh ®· nªu ë phÇn gi¶i thÝch Tµikho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu”). 7. KÕ to¸n chi tiÕt thµnh phÈm ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, nhãm, thøthµnh phÈm. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 155 - thµnh phÈm Bªn Nî: - TrÞ gi¸ cña thµnh phÈm nhËp kho; - TrÞ gi¸ cña thµnh phÈm thõa khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn gi¸ trÞ cña thµnh phÈm tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖph¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña thµnh phÈm xuÊt kho; - TrÞ gi¸ cña thµnh phÈm thiÕu hôt khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña thµnh phÈm tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanhnghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn N¬: TrÞ gi¸ thùc tÕ cña thµnh phÈm tån kho cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kªkhai th−êng xuyªn. 118
  • 119. 1. NhËp kho thµnh phÈm do ®¬n vÞ s¶n xuÊt ra hoÆc thuª ngoµi gia c«ng, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 2. XuÊt kho thµnh phÈm ®Ó b¸n cho kh¸ch hµng, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ vèn cñathµnh phÈm xuÊt b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm. 3. XuÊt kho thµnh phÈm göi ®i b¸n, xuÊt kho cho c¸c c¬ së nhËn b¸n hµng ®¹i lý,ký göi hoÆc xuÊt kho cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc (Tr−êng hîp sö dôngphiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé), ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm. 4. Khi ng−êi mua tr¶ l¹i sè thµnh phÈm ®· b¸n: Tr−êng hîp thµnh phÈm ®· b¸n bÞtr¶ l¹i thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nhdoanh thu hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña thµnh phÈm ®· b¸n nhËp l¹i kho, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 5. XuÊt thµnh phÈm tiªu dïng néi bé cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh: Tr−êng hîpxuÊt kho thµnh phÈm thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Ósö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕGTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ: + Khi xuÊt kho thµnh phÈm, ghi: Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm. + Ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé cña thµnh phÈm xuÊt kho tiªu dïng néi bévµ thuÕ GTGT ®Çu ra, ghi: Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang 119
  • 120. Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Theo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm). 6. XuÊt kho thµnh phÈm ®−a ®i gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: a) Khi xuÊt kho thµnh phÈm ®−a ®i gãp vèn liªn doanh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm) Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn( Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh). b) Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n sè thµnh phÈm nhËn gãp vèn chobªn thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn phÇn doanh thu ch−a thùc hiÖncßn l¹i vµo thu nhËp kh¸c trong kú ®ã, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c . 7. XuÊt thµnh phÈm ®−a ®i gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm) Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm). 8. Mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa, thiÕu thµnh phÈm khi kiÓm kª ®Òu ph¶i lËp biªnb¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n x¸c ®Þnh ng−êi ph¹m lçi. C¨n cø vµo biªn b¶n kiÓm kª vµquyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®Ó ghi sæ kÕ to¸n: - NÕu thõa, thiÕu thµnh phÈm do nhÇm lÉn hoÆc ch−a ghi sæ kÕ to¸n ph¶i tiÕnhµnh ghi bæ sung hoÆc ®iÒu chØnh l¹i sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n; - Tr−êng hîp ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n thõa, thiÕu ph¶i chê xö lý: + NÕu thõa, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381). Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c. Cã c¸c Tµi kho¶n liªn quan. 120
  • 121. - NÕu thiÕu, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý) Cã TK 155 - Thµnh phÈm. Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, kÕ to¸n ghi sæ theo quyÕt ®Þnh xölý, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (NÕu c¸ nh©n ph¹m lçi båi th−êng b»ng tiÒn) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo l−¬ng cña c¸ nh©n ph¹m lçi) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t cßn l¹i sau khi trõ sè thu båi th−êng) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381). II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸pkiÓm kª ®Þnh kú. 1. §Çu kú, kÕ to¸n c¨n cø kÕt qu¶ kiÓm kª thµnh phÈm ®· kÕt chuyÓn cuèi kútr−íc ®Ó kÕt chuyÓn gi¸ trÞ thµnh phÈm tån kho ®Çu kú vµo Tµi kho¶n 632 "Gi¸ vènhµng b¸n", ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm. 2. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª thµnh phÈm tån kho, kÕt chuyÓn gi¸trÞ thµnh phÈm tån kho cuèi kú, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 121
  • 122. tµi kho¶n 156 hµng ho¸ Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶mc¸c lo¹i hµng ho¸ cña doanh nghiÖp bao gåm hµng ho¸ t¹i c¸c kho hµng, quÇy hµng, hµngho¸ bÊt ®éng s¶n. Hµng ho¸ lµ c¸c lo¹i vËt t−, s¶n phÈm do doanh nghiÖp mua vÒ víi môc ®Ých ®Ó b¸n(B¸n bu«n vµ b¸n lÎ). Gi¸ gèc hµng ho¸ mua vµo, bao gåm: Gi¸ mua theo ho¸ ®¬n vµ chiphÝ thu mua hµng ho¸. Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua hµng ho¸ vÒ ®Ó b¸n l¹i nh−ng v× lýdo nµo ®ã cÇn ph¶i gia c«ng, s¬ chÕ, t©n trang, ph©n lo¹i chän läc ®Ó lµm t¨ng thªm gi¸trÞ hoÆc kh¶ n¨ng b¸n cña hµng ho¸ th× trÞ gi¸ hµng mua gåm gi¸ mua theo ho¸ ®¬n céng(+) chi phÝ gia c«ng, s¬ chÕ. §èi víi hµng ho¸ nhËp khÈu, ngoµi c¸c chi phÝ trªn cßn bao gåm c¶ thuÕ nhËp khÈu,thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu (nÕu cã), thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (nÕu kh«ng®−îc khÊu trõ), chi phÝ b¶o hiÓm,... Tr−êng hîp hµng ho¸ mua vÒ võa dïng ®Ó b¸n, võa dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanhkh«ng ph©n biÖt râ rµng gi÷a hai môc ®Ých b¸n l¹i hay ®Ó sö dông th× vÉn ph¶n ¸nh vµoTµi kho¶n 156 “Hµng ho¸”. Nh÷ng tr−êng hîp sau ®©y kh«ng ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 156 “Hµng ho¸”: 1. Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn gi÷ hé cho c¸c doanh nghiÖp kh¸c (Ghi vµo Tµikho¶n 002 "VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng", hoÆc Tµi kho¶n 003 "Hµng ho¸nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n)). 2. Hµng ho¸ mua vÒ dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh (Ghi vµo c¸c Tµikho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu”, hoÆc Tµi kho¶n 153 "C«ng cô, dông cô”,...) h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho hµng ho¸ trªn Tµi kho¶n 156 ®−îc ph¶n ¸nh theonguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 - “Hµng tån kho”; - Gi¸ gèc hµng ho¸ mua vµo bao gåm gi¸ mua theo ho¸ ®¬n, thuÕ nhËp khÈu, thuÕtiªu thô ®Æc biÖt (nÕu cã), thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (NÕu kh«ng ®−îc khÊu trõ) vµ c¸cchi phÝ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh thu mua, vËn chuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n hµng tõ n¬imua vÒ kho doanh nghiÖp. - Hµng ho¸ mua vÒ sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞchvô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× gi¸ gèc cñahµng ho¸ mua vµo &a