Nuevo testamento en quechua

843 views

Published on

Published in: Spiritual
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
843
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
8
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Nuevo testamento en quechua

  1. 1. MUSHUQ TISTAMINTU El Nuevo Testamento de nuestro Señor Jesucristo en el quechua de Cajamarca
  2. 2. El Nuevo Testamento de nuestro Señor Jesucristo en el quechua de Cajamarca Primera edición, 2004 Segunda edición, 2008 Publicado por © La Liga Bíblica 2008Usted es libre de copiar, distribuir y comunicar públicamente la obra bajo las condicionessiguientes: · Reconocimiento. Debe reconocer los créditos de la Liga Bíblica (pero no de una manera que sugiera que tiene su apoyo o apoyan el uso que hace de su obra). · No comercial. No puede utilizar esta obra para nes comerciales. · Sin obras derivadas. No se puede alterar, transformar o generar una obra derivada a partir de esta obra.
  3. 3. MUSHUQ TISTAMINTU Nuevo Testamento · · · · · · · Prefacio · · · · · · · · · · · · · · · · 5 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 7 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 42 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 64 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 99Apustulkuna Rurashqanguna (Ichus · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 125 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 1571 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 1 Kur · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 1722 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 2 Kur · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 187 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 196E syus · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 202 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 207 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 2111 · · · · · · · · · · · · · · · · · 1 Tis · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 2152 · · · · · · · · · · · · · · · · · 2 Tis · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 2181 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 1 Tim · · · · · · · · · · · · · · · · · · 2202 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 2 Tim · · · · · · · · · · · · · · · · · · 224 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 227 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 229 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 230 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 2421 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 1 Pid · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 2462 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 2 Pid · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 2501 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 1 Jn · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 2532 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 2 Jn · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 2573 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 3 Jn · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 258 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 259 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · 261 · · · · · · · · · · · · · · · · · · · Glosario · · · · · · · · · · · · · · · · 279
  4. 4. KAYSHINA ISTUDYASHUNLLAPA KAY SANTU LIBRUTA (PREFACIO) Tayta Dyuspa *Santu Ispiritunmi Jisukristupi wakin kriyiqkunata yanaparqan, kayMushuq Tistamintuta iskibrinanllapa. Puntatam *grigu rimaypi iskibrirqanllapa.Chaymandaqam 1.500 watakunamandach i Jisukristupi suq kriyiqkuna grigumandatradusirqan kastillanu numan. Kananqam atinchiqllapana liyiyta kichwapipis, Tayta Dyusniwashqanchiqta mas allita intyindinanchiqllapa. Chaqa Dyuspa Santu Librunda kastillanu nupilla liyishpaqa, achka palabrakunata mana intyindinchiqllapachu. Pur ijimplu, kampupi “nisyu” munan niyta: “masta munaq”. Piru kastillanu nupimmunan niyta: “tuntu” ichu “sunsu”, nishpa. Yuyashumbisri chay palabra “bistyapaq”. KaySantu Librupi Apukalipsispim ancha yach achiwanchiq suq “bisytapaq”. Kampupim “bistya”munan niyta “kaballu” ichu “mula”. Chaymi achka kichwirukuna yuyanllapa: Chaybistyaqam suq mula ichu suq kaballu, nishpa. Piru kastillanu nupim “bestia” munan niyta:“cualquier animal con cuatro patas” (“yumban animal ch usku ch akiyuq”), nishpa. ChaymiApukalipsispi mana balinchu ninanchiq “bistya” kichwapi. Ashwanmi ninchiq “animal”,ama dañachinanchiq Dyuspa Santu Librumba yuyayningunata. Kastillanu nupim anchaachka mana intyindiypaq palabrakuna kan. Chaymi grigu rimaymanda kada yuyaytamunanchiq allita tradusiyta, chay yuyaytalla ninanchiq kichwapipis. Chetillapim masta rimanllapa litra “q”wan. Piru suq lugarkunapim manarimanllapachu chay litrawan wakin palabrakunapi. Pur ijimplu, chetillanukunam nin“rirqan”, piru purkunirukuna nin “riran”. Chetillanukunam nin “rurashqa” pirupurkunirukuna nin “rurasha”, nishpa. Chayshina kaptinri, chetillanukunalla chay litra “q”taliyinqallapa chay palabrakunapi. Suqkunapaqqam chay “q” suq mudu litra kanqa, chay“h”shina. Kay Mushuq Tistamintupim kan achka yanapakuq partikuna. Pur ijimplu, kadapajinapim atinchiqllapa liyiyta kichwapi, kastillanupipis, mas allitaintyindinanchiqllapa Tayta Dyus niwashqanchiqta. Mushuq Tistamintupim kan 27llibrukuna. Kada librumba punta partimbim yach achiwanchiq chay librupaq: ¿Pimiskibrirqan? ¿Pikunapaq iskibrirqan?, mas kusaskunapaqpis, Kambismi nutakuna. Chaynutakunapim intyindichiwanchiq wakin trabajus palabrakunapaq. Kambismi suqdiksyunaryu, wakin trabajus palabrakunata yach akunanchiq. Kambismi suqkunkurdansyashina, achka timakunata yach akunanchiq. Kambismi achka dibujukuna,planukunapis, unay *nasyungunapa lindirungunapaq, llaqtangunapaq,kustumbringunapaq yach ananchiq. Yumbay chay partikunata allita liyishpa, mas allitaatinchiqllapa intyindiyta Dyuspa Santu Librunda, pay munashqanshina kawsananchiqllapa. Chay yanapakuq partikunam kayshina: Kay layam *shutin “lusiritu”. Kay lusirituta suq palabrapa punta partimbi rikashpam,yach anchiq: Chay trabajus palabrapaqmi masta yach achiwanchiq kay Santu Librupadiksyunaryumbi, nishpa. Chay diksyunaryutam tarinchiq kay librupa ushyakanan partimbi.Pur ijimplu, Matiyu 4.18pi tarinchiq kay palabrata “*atarrayanllapata”. Rikashpa chaylusirituta, atinchiq maskayta chay palabra “atarrayata” diksyunaryupi, yach akunanchiq:Kayshinam atarrayaqa, nishpa. Mayninbis manam yach anchiqchu: ¿Pim chay runa?, nishpa. Pur ijimplu, Matiyu 1.1pitarinchiq kay palabrata “*Abrajamba”. Rikashpa chay lusirituta, atinchiq maskayta chaypalabrata diksyunaryupi, masta yach akunanchiq chay runa Abrajambaq. Kay layam [ ] shutin “kurchitikuna”. Chay kurchitikunapim nutakunata tarinchiq,trabajus partikunata mas allita intyindinanchiqllapa. Pur ijimplu, rikay Matiyu 4.25ta.[Nuta: Chay shutin “Dikapulismi” munan niyta: Dyis llaqtakunapa prubinsyan, nishpa.]
  5. 5. Wakin kurchitikunapim rikanchiq suq birsikulukunapa numirungunata, chay timapaqmasta liyinanchiqllapa chay suq birsikulukunapi. Pur ijimplu, Matiyu 1.23pim liyinchiq:“Chay wambritundam rinllapa shutichiq Imanwilta. [Isaías 7.14]” Kayqam munan niyta,maskananchiq Unay Tistamintupi chay libru Isaíaspi, kapitulu 7, birsikulu 14pi, tarinanchiqchay palabrakunata yaqqa igwaltalla. Chayshinam atinchiqllapa yach akuyta: Chay UnayTistamintupim ¿ima masta nirqan Jisukristupaq? nishpa. . Kay layakunam abisawanchiq: “Wakinunay Biblyakunapim kay parti mana tarikanchu”, nishpa. Pur ijimplu rikay, Markus 9.3ta. Kay laya ( ) shutin “parintisiskuna”. Unay tyimpupi kawsaqkunam suq layarimayniyuqkuna, suq laya kustumbriyuqkuna karqanllapa. Chaymi maynimbis manaallitaqa intyindinchiqchu kay Santu Librupa wakin partingunata. Chay trabajuspartikunapim atinchiq liyiyta chay parintisispa ukumbi kaqta, mas allita intyindinanchiq.Pur ijimplu, rikay Lukas 8.2ta;Jwan 1.42ta. Kay prubinsya Kajamarkapim mana yumbay kichwirukunaqa suq layatallachu rimanllapa.Chaymi yapanchiq wakin palabrakunata parintisispa ukumbi, mas allita yumbayintyindinanllapa. Pur ijimplu, Purkumbi “chirapa” munan niyta “arco iris”, nishpa. PiruChetillapi ninllapa “inap” chay arco irispaq. Chaymi kay librupi Apukalipsis 10.1pi chayishkay palabrakunata kayshina iskibrinchiq: “inap (chirapa)”, yumbay liyiqkunaintyindinambaqllapa. Maynimbis parintisispa ukumbi tarinchiq birsikulukunatapis. Pur ijimplu, San Matiyu 1.1titulupi nin: “Kayshinam karqan Jisukristupa unay agwilunguna (Lk. 3.23-38)”. Chayqammunan niyta, maskashpa San Lukaspi, kapitulu 3, birsikulu 23manda 38kaman, mastaatinchiq liyiyta Jisukristupa unay agwilungunapaq. Ama ancha largu kanambaq, indirisanchiq chay librukunapa shutingunata. Chaymi“Mt. 4.1-3” munan niyta: “San Matiyu kapitulu ch usku, birsikulu suqmanda asta birsikulukimsakaman”, nishpa.
  6. 6. SAN MATIYUM JISUKRISTUPA BIDAMBAQ ISKIBRIRQAN ¿Pitaq karqan San Matiyuqa? *San Matiyuqam Jisukristupa dusi *apustulninmanda suqnin karqan. Payllam Libipis shutiq.Payqam Jisukristupi manaraq kriyishpaqa, *rrumanukunapaq *kuntribusyunda kubrakuq karqan. Chaymandaqam Jisukristuqayaptin: “Shamuy noqawan purinanchiq” niptinqa, Matiyuqa trabajunda dijashpa, Jisuswanna tukuy diya puriq mas di kimsawatasta. Chaymi kikin ñawinwan rikashpa, ancha allita yach ashpa Jisukristu tukuy ima rurashqanda, kay libruta iskibrirqan.Masta yach ananchiq Matiyupaq, liyishunllapa: Matiyu 9.9-13; Markus 2.13-17; Lukas 5.27-32. ¿Pikunapaqmi iskibrirqan kay librutaqa? Kay librutaqam masta iskibrirqan *isrraylinukunapaq. ¿Imaraykum iskibrirqan kay librutaqa? Unay tyimpupim, Matiyu manaraq nasiptin, Dyusqa isrraylinukunata ufrisishqakarqan, *Akrashqan Washadurta paykunaman kach amunambaq. Chay Washadurpaqmi *Dyuspaq achka rimaqkunapis chayUnay Tistamintupi iskibrishqallapa karqan. Piru Jisukristuqam achka tyimpumandaraq nasirqanqa. Chaymi Matiyuqa anchamunarqan yumbay isrraylinu masinguna intyindinambaq: Jisukristuqam chay ufrisiwashqanchiq Akrashqan Washadur. PayqamDyuspa Churin, nishpa. ¿Imapaqmi kay libruqa yach achiwanchiqllapa? Kay librum yach achiwanchiq Jisukristupa bidambaq,nasishqanmandapacha kawsamushqangaman. Matiyu 1.1–2.23 niwanchiqllapa, Jisukristu nasishqambaq. Mt. 3.1–4.11 niwanchiq, *Jwan Shutichikuq Jisukristuta shutichishqambaq, *dyablu Jisusta tyintayta munashqambaq. Mt. 4.12–18.35 niwanchiq, Jisukristu *prubinsya Galiliyapi yach achikushqambaq, milagrukunata chay prubinsyapi rurashqambaq. Mt. 19.1–20.16 niwanchiq, Jisukristu prubinsya Judiyapi yach achikushqambaq. Mt. 20.17–21.11 niwanchiq, Jisukristu Jirusalinman riqshina ñambi yach achikushqambaq, milagrukunata rurashqambaq. Mt. 21.12–25.46 niwanchiq, Jisukristu Jirusalimbi rurashqambaq, yach achikushqambaq. Mt. 26.1–28.20 niwanchiq, Jisukristu padisishpa, wañushpa kawsamushqambaq, yach akuqningunaman rishpa, kayshina kamachishqambaq: “Riyllapa tukuy munduman noqapaq yach achikuq” nishqambaq. 9 Usiyaspa churinqam Jutan; Kayshinam karqan Jisukristupa unay agwilunguna Jutamba churinqam Akas; (Lk. 3.23-38) Akaspa churinqam Isikiyas;1 1 Jisukristuqam unay *Abrajamba, unay gubyirnu 10 Isikiyaspa churinqam Manasis; *Dabidpa karu willkanmanda nasirqan. Kaypim iskibrini Manasispa churinqam Amun;Jisuspa chay unay agwilungunapa shutingunata: Amumba churinqam Jusiyas. 2 Chay agwilun Abrajamba churinmi *Isak shutirqan. 11 Chay Jusiyasqam churiyuq karqan *isrraylinukunata Isakpa churinqam *Jakubu. prisushpa, *Babiluña *nasyunman apashqanllapa Jakubupa churingunaqam *Juda masangunawan karqan. tyimpupi. Chaqa chay tyimpupim churin Jikuniyas 3 Chay Judaqam ishkay churiyuq karqan. Suqqam shutirqan yumbay masangunawan nasirqan. Faris. Suqqam shutirqan Sari. Chay runakunapa 12 Chaymandaqam chay Jikuniyas Babiluñamanda mamanqam shutirqan Tamar. *Isrrayilman kutimushqan tyimpupi nasirqan churin Chay Farispa churinqam Isrum shutirqan. Salatyil shutiq. Isrumba churinqam Aran; Chay Salatyilpa churinqam Surubabil shutirqan. 4 Aramba churinqam Aminadab; 13 Surubabilpa churinqam Abiyud; Aminadabpa churinqam Nasun; Abiyudpa churinqam Ilyakin; Nasumba churinqam Salmun; Ilyakimba churinqam Asur; 5 chay Salmumba churinqam Bus; Buspa mamanmi shutiq 14 Asurpa churinqam Saduk; *Rrab. Sadukpa churinqam Akin; Chay Buspa churinqam Ubid; Akimba churinqam Ilyud; Ubidpa mamanmi shutiq Rrut. 15 Ilyudpa churinqam Ilyasar; Chay Ubidpa churinqam *Isayi. Ilyasarpa churinqam Matan; 6 Isayipa churinqam karqan chay unay gubyirnu Dabid. Matamba churinqam Jakubu. Chay Dabidmi alma Uriyaspa warmin biyudapi churiyuq 16 Jakubupa churinqam *Jusi shutirqan. Chay Jusim *Maryapa karqan. Chay churinqam karqan chay gubyirnu qosanqa karqan. Chay Maryam Jisuspa mamanqa karqan. *Salumun. Chay Jisusllam *Dyus Akrashqan Washadurpis shutin. 7 Salumumba churinqam Rrubun; 17 Chayshinam chay agwilu Abrajanmandapacha agwilu Rrubumba churinqam Abiyas; Dabidkaman katursi agwilukuna karqan. Chay Dabidpa Abiyaspa churinqam Asa; tyimpunmandapacham isrraylinukunata Babiluñaman 8 Asapa churinqam Jusafat; apashqan tyimpukamambis katursi agwilukuna karqan. Chay Jusafatpa churinqam Jur; tyimpumandapismi Jisukristu nasishqan tyimpukaman katursi Jurpa churinqam Usiyas; agwilukuna karqan. 7
  7. 7. 1 2 8 —Kay prubinsya Judiyapa Bilin llaqtambim nasinambaqqa Jisukristum kayshina nasirqan kashqa. Chaqa *Dyuspaq rimaq librumbi iskibrishqa karqan: (Lk. 2.1-7) 6 Qamkuna Bilin llaqtapi tiyaqkuna, prubinsya 18 Kayshinam Jisukristuqa nasirqan. Suq warmi Marya Judiyamanda llaqtayki takshita kashpapismi, ancha rinshutiqmi suq runa Jusi shutiqwan tratukushqa karqankasarananllapa. Piru dunsillaraq kashpa, manaraq mandaqa. Chaqa chay llaqtitaykipim rin nasiq suqpuñuptinllapam, chay Maryaqa pach ayuqna (ukuyuqna) ancha pudirniyuq gubyirnu, yumbay *isrraylinukunatakarqan, Dyuspa *Santu Ispiritumba pudirninmanda. 19 Kanan shumaqta kamachinambaq, nishpa. bJusiqam ancha allin runa karqan. Chaymi Marya 7 Chayshina niptinllapaqam, chay Irudisqa chay karumanda“Pach ayuqmi (Ukuyuqmi) kani”, niptin, mana munarqanchu shamuq yach ayniyuqkunata uyaraplla (uyaralla) qayachishpa,dimandayta, ni suqkunata parlachiyta: “Suqwanmi kashqa”, tapurqan:nishpaqa. Ashwanmi munarqan uyaraplla (uyaralla) —¿Ima diyam rikarishqa chay lusiruqa? nishpa.akrakayta Maryamandaqa. 20 Chaymi akrakanambaq [Nuta: Chay Irudisqam chayshina tapurqan, munashpa yach ayta chayyuyaykaptinqa, Dyuspa suq anjilnin musqoynimbi Jusitaqa wambritupaq: ¿Ima tyimpum nasishqa? nishpa.]nirqan: 8 Chaymi Irudisqa (chay runakunata ingañayta yuyashpa) —Dabidpa karu willkan Jusi, ama manchaychu Maryawan nirqan:kasaranaykiqa. Chaqa payqam mana runayuqchu kashqa. —Mayá, riyllapa Bilinman, tapukuq chay wambritupaq.Ashwanmi Dyuspa Santu Ispiritumba pudirninmanda Tarishpaqar abisawayllapa, noqapis rinaypaq aduraq, nishpa.pach ayuqqa (ukuyuqqa). 21 Chay wambrituqam nasyun masin 9 Chayshina Irudis kunaptinmi, chay yach ayniyuq*isrraylinukunata uchangunamanda rin washaq. Chayri runakunaqa lluqshirqanllapana Jirusalinmanda. Kanan chaynasiptinqa, Jisusta shutichiy. [Nuta: Chay shutin Jisusqam munan rikashqanllapa lusiruqam paykunapa ñawpanllapata rirqanniyta: “Tayta Dyusmi washakun”, nishpa.] Bilin llaqtaman chay wambritu Jisus kashqangaman. Chaymi 22 Tukuy chaykunam pasarqan, Tayta Dyus nishqan chay lusiru Jisus kashqanman ch ayashpaqa, wasip sawankumplinambaq. Chaqa payqam *Santu Librumbi paypaq suq dirichumbina shayarqan. 10 Chaymi chay runakuna lusiruta*rimaqta kayshina iskibrichishqa karqan: shayaqta rikashpaqa, anchana kushikurqanllapa. 11 23 Suq dunsilla china manaraq runawan puñushpam, daqam chay wasiman yaykushpaqa, rikarqanllapana chay pach ayuq (ukuyuq) rin kaq. Chaymi rin qeshyaq suq wambritu Jisusta, maman *Maryawan kaykaqta. Chaymi wambrituta. Chay wambritundam rinllapa shutichiq qonqorikushpa, Jisusta adurarqanllapa. Chaymandaqam Imanwilta. a apamushqan trastinllapata kich ashpa, surqoshpa *uruta,Chay shutinmi munan niyta: “Dyusmi noqanchiqkunawan”, ancha ch aniyuq *insinsyuta, ch aniyuq *mirra shutiq ambita,nishpa. Jisuspaq qorqanllapa. 12 Chaymandaqam nasyunninman 24 Chaymi Jusiqa puñuymanda rikch akashpa, Dyuspa kutinambaqllapaqa, Tayta Dyus musqoynimbi chayanjilnin kamachishqanshina rurashpa, Maryawanqa runakunata kayshina nirqan:kasararqanna. 25 Piru kasarashpapismi, Jusiqa mana —Amakish kutingillapachu chay gubyirnu Irudismanqa,puñurqanchu Maryawanqa, chay kulaka churin nishpa.nasinangaman. Nasiptinqam Jusiqa chay wambritumbaqqa Chaymi Dyusta kasushpa, suq ladu ñandana kutirqanllapanirqan: “Jisusmi rin shutiq”, nishpa. nasyunninmanqa. Lusirukunapaq yach aq runakunam wambritu Jusi Maryawan Ijiptu nasyunman mitikarqanllapa Jisusta adurarqanllapa 13 Chaymandaqam chay yach ayniyuq runakuna2 1 Jisusqam kayshina nasirqan *prubinsya Judiyapa Bilin riptinllapanaqa, *Jusi puñuykaptin, Dyuspa suq anjilnin llaqtambi. Waq tyimpupim gubyirnu *Irudis chay musqoynimbi nirqan:Judiyapiqa kamachikuykarqan. Jisus nasiptinqam, —Jusi, atarishpa chay wambrituta mamitandindalusirukunapaq wakin yach aqkuna lusirukunata rikashpa mitikachiy *Ijiptu *nasyunman. Chay nasyumbi tiyayllapa,yach arqan: Suq kamachikuq wambritush nasishqa, nishpa. noqa nishunaykaman. Chaqa chay gubyirnu *Irudismi rinChaymi paykunaqa ancha karu *nasyunninmanda maskashpa, kamachiq suldadungunata,ch ayamurqanllapa Jirusalin llaqtakaman. Paykunaqam llapa, nishpa.shamushqallapa karqan rupay lluqshinan ladumandapacha. 14 Chaymi Jusiqa puñuykashqanmanda rikch akashpa, chay2 Ch ayashpaqam, tapukurqanllapa: uras tutaplla Bilinmanda chay wambrituta mamandinda Ijiptu —¿Maypitaq nasishqa kay nasyunnikipa chay chayraq nasiq nasyunman aparqan. 15 Chayshina rishpam, chay Ijiptugubyirnunqa? Chaqa waq rupay lluqshinambi kashpam, nasyumbina tiyarqanllapa chay gubyirnu Irudisrikarqayllapa mushuq lusiruta kay ladupi. Chay lusiruta wañunangaman. Chayshina ruraptinllapam, kumplirqan Taytarikashpaqam, yach arqayllapa: Suq mushuq gubyirnum Dyuspaq suq rimaq *Santu Librumbi kayshina nishqan:nasishqa, nishpa. Chaymi shamushqallapa kani, payta aduraq, “Churiytam Ijiptu nasyunmanda kay Isrrayil nasyunmannishpa. kutichimurqay”, nishpa. c 3 Chaymi chay yach ayniyuq runakuna chayshina Gubyirnu Irudismi kamachikurqan,tapukuptinllapaqa, chay gubyirnu Irudis, chay Jirusalimbi ullqo wambritukunata wanchinanllapaachka tiyaqkunapis chayta yach ashpaqa, ancha manchashpa,yuyarqanllapa: ¿Ima, mushuq gubyirnuchush nasishqa? 16 Chay yach ayniyuq runakuna Irudista mana abisaptinqam,nishpa. 4 Chaymi chay Irudisqa chay kamachikuq *isrraylinu payqa yach arqan: Chay runakunaqam ingañawashqa, nishpa.kurakunata, *Muysispa liyningunata yach achikuqkunatapis Chaymi ancha yuta piñakushpa, suldadungunataqayachishpa, tapurqan: kamachirqan: —*Dyuspa Santu Librumbiqa ¿imatam nin? ¿Maypitaq —Riyllapa Bilin llaqtaman tukuy rridurninman. Chaypinasinambaq kashqa *Dyus Akrashqan Washadurqa? nishpa. wanchiyllapa yumbay ullqo wambritukunata manaraq ishkay 5 Chaymi paykunaqa Irudista nirqanllapa: watayuq kaptinllapa, nishpa.a 1.23 [Isaías 7.14] b 2.6 [Miqueas 5.2] c 2.15 [Oseas 11.1]
  8. 8. 9 2–4 Chayshinam chay Irudisqa kamachikurqan, chay 7 Piru achka *farisiyu duktrinayuqkuna, achka *sadusiyuyach ayniyuq runakuna chay wambrapaq kayshina nishqa duktrinayuqkuna (uchangunata mana dijashpachu) Jwanmankaptin: “Chay lusirum rikakushqa ishkay watana”, nishpa. shamurqanllapa, paykunata shutichinambaq. Chaymi17 Chayshina chay Irudis kamachikuptinmi, *Dyuspaq rimaq paykunata rikashpa, Jwanqa nirqan:*Jirimiyas nishqanqa kumplirqanna. Chaqa chay Jirimiyasmi —¡A! ¿Qamkuna kulibrapa wambranguna layapischuDyuspa Santu Librumbi iskibrishqa karqan: munangillapa washakayta, ama kastigadu kanaykillapa? 18 Uyashqam kanchiq chay llaqta Rrama shutiqpi ancha 8 Chayshina washakanaykillapa uchaykikunata dijashpana, kunyashpa yupakuqta. Chaqa *Rrakilpa karu Dyusman tukuy shunqo mañakuyllapa, qamkunata willkangunam wambritungunapaq llakishpa pirdunashunambaq. Kananmandaqa allitana rurashpa yupakuykarqanllapa. Mananam ni pipis atirqanchu kawsayllapa. 9 Piru amar ni ashlita yuyayllapachu: kunswilayta, chay wambritunguna wañushqana *Abrajamba karu willkanguna kaptinchiqmi, Dyusqa rin kaptinqa, nishpa. d washawaqninchiq, nishpaqa. Ashwan allita intyindiwayllapa, Dyusmi kay rumikunamanda runakunata atin rurayta, Jisusmi maman *Maryawan Jusiwan rirqan Abrajamba karu willkanguna kanambaqqa. 10 Chaqa Nasarit llaqtaman tiyaq qamkunaqam uchata rurashqaykirayku, suq yura birdura 19 Chaymandaqam Irudisqa wañurqanna. Wañuptinqam, mana allita puqoqshina kangillapa. Chaymi DyusqaDyuspa anjilnin waq Ijiptupi *Jusita musqoynimbi nirqan: qamkunaman achanda qemishqana. Listunam suq yuratashina 20 —Jusi, atarishpa, wambrituta mamitandinda apashpa, bulashunanllapa. Chaqa Tayta Dyusqam yumbay chay manakutiriy *Isrrayil *nasyunnikiman. Chaqa chay wambrituta baliq birdura yurakunata das kuchushpa, rin wichuqwanchiyta munaqkunaqam wañushqana, nishpa. lumyaykaq ninaman rupanambaq. 11 Alliptam niykillapa, ucha 21 Chaymi Jusiqa atarishpa chay wambrituta mamitandinda rurashqaykikunata dijaptikillapaqam, noqaqa yakupillaapashpana, kutirqan Isrrayil nasyunmanna. 22 Lukismi alma shutichiykillapa. Piru rinnam shamuq noqamanda suq masIrudispa churin Arkilawna taytamba rrimplasun gubyirnu pudirniyuq. Chaymi qamkuna paypi kriyiptikiqa, payqakarqan chay Isrrayilpa *prubinsyan Judiyapiqa. Chaymi Dyuspa *Santu Ispiritunwan rin shutichishuqllapa, chay SantuJusiqa chay gubyirnu Arkilawpaq yach ashpa, mancharqan Ispiritunwanna purinaykillapa. Piru chay mas pudirniyuqpiJudiyaman kutiytaqa. Chayshina Jusi manchaptinmi, bwilta mana kriyiptikillapaqam, ninawan rin kastigashuqllapa.musqoyningunapi Tayta Dyus kunarqan, chay prubinsya Chaqa pay ancha pudirniyuq kaptinmi, noqaqa manaGaliliyaman rinambaq. 23 Waqman ch ayashpaqam, Nasarit nimapaqpis balinichu paypa ñawpambiqa, ni llanqendallaqtamanna rirqan tiyaq. Chayshina ruraptinmi, *Dyuspaq apanaypaq. 12 Chaqa paypi kriyiqkunaqam paypa trigunshina.rimaqkuna nishqan kumplirqan. Chaqa paykunaqam Payqam palata piskaqshina kashpa, chay trigunda rinnishqallapa karqan: “*Washadurninchiqmi nasarinu rin abyintaq, trujanman apanambaq. Piru paypi manashutiq”, nishpa. kriyiqkunaqam tamushina. Chaymi paykunataqa Siñurninchiqqa rin wichuq chay mana nunka wañuq ninaman, Jwan Shutichikuqmi chuncha lugarkunapi yach achikuq tamushina rupanambaq, nishpa. (Mk. 1.1-8; Lk. 3.1-9, 15-17; Jn. 1.19-28) Jwan Shutichikuqmi Jisusta shutichirqan3 1 (Chay Nasaritpi tiyaykaptinllapam) suq runa *Jwan (Mk. 1.9-11; Lk. 3.21-22) Shutichikuq rirqan *prubinsya Judiyapa chunchalugarninman. Chaypi runakunata yach achishpam, 13 Jisusmi *prubinsya Galiliyamanda rirqan rriyu 2 kutin kutin nirqan: Jurdanman, Jwan shutichinambaq. 14 Piru *Jwanqam Jisusta —Dyusmi dasna rin shamuq, mana munashpa shutichiyta nirqan:llapa. Chayri uchaykillapata dijashpa, shumaqtana —Manam balinichu,kawsayllapa, nishpa. naqqa. Ashwanri qam noqata shutichiway, nishpa. 3 Chay Jwambaqmi *Dyuspaq rimaq *Isayiyasqa librumbi 15 Chaymi Jisusqa nirqan:iskibrishqa karqan: —Shutichiwaylla. Chayshinam alli rurananchiqpaq, Chunchakunapim suq runa ancha jwirtita rimashpa, Taytanchiq Dyus yumbay munashqanda kumplinaypaq, kayshina rin yach achikuq: nishpa. “Siñurninchiqta shumaqta ch ayachinaykillapa, Chaymi Jwanqa “Mayár”, nishpa, shutichirqanna Jisustaqa. bidaykillapata ñandashina allichayllapa. Chayri 16 Jisus shutikushpa, yakumanda lluqshiykaptinqam, syilu das kananmandaqa, amana uchakunata rurashpachu, kich akarqan. Chaymi Jisusqa rikarqan Dyuspa *Santu shumaqtana kawsayllapa. Chaqa uchaykillapata Ispiritunda suq palumashina syilumanda urangumushpa dijashpaqam, alabis qamkunaqa allichaykangimanshina payman shamuqta. 17 Kanan syilumandapacham Tayta Dyusqa Siñurninchiqpa ñanninda”, nishpa. e nirqan: 4 Chay Jwanqam chuncha lugarkunapi tiyaq. Mudananqam —¡Kaymi ancha kuyashqay Churisituyqa! ¡Paywanmi*kamillu animalpa millwanmanda awadu karqan. noqaqa ancha kushikuni! nishpa.Wach ukunqam qaramanda karqan. [Nuta: Chay mudananqam Dyablum Jisusta munarqan tyintayta*Dyuspaq unay rimaqkunapa mudananshina karqan.] Chay (Mk. 1.12-13; Lk. 4.1-13)chunchakunapi tiyashpaqam, chay Jwanqa atunchurqapkunata (churqakunata), myil di abijata mikuq. 5 Achka 4 1 Jisus shutikuptinmi, Dyuspa *Santu Ispiritun suqlugarkunamandam runakuna, warmikuna chay Jwan chuncha lugarman aparqan, *dyablu mallipanambaq.kashqanman rirqanllapa, payta uyaq. Jirusalin llaqtamanda, 2 Chay chuncha lugarpiqam 40 diyasta punchawnindinprubinsya Judiyapa yumbay llaqtangunamanda, tukuy chay tutapnindin mana nimata mikurqanchu. Chaymi ancharriyu Jurdamba ladungunamandapis rirqanllapa Jwanmanqa. mallaqnarqan. 3 Kanan dyablu mallaqtana rikashpaqa,6 Kanan achka uyaqkunaqam, chay Jwanda kriyishpa, qemikarqan tyintanambaq. Chaymi Jisustaqa nirqan:Dyusman mañakurqan, uchangunata pirdunanambaq. Chaymi —Mayá, qam Dyuspa Churin allip kashpaqa, kamachiy kayJwanqa chay uchata dijaqkunata rriyu Jurdambi shutichiq. rumikunata, tandapaq tikrakanambaq, nishpa.d 2.18 [Jeremías 31.15] e 3.3 [Isaías 40.3]
  9. 9. 4 5 10 4 Chaymi Jisusqa nirqan: shutiq. Suqqam Andris shutiq. Paykunaqam *atarrayanllapata —¡Manám! Chaqa *Dyuspa Santu Librumbim nin: yakuman wichuykarqanllapa, piskaduta piskanambaqllapa.“Runakuna warmikunaqam mana mikunawanllachu 19 Paykuna chayshina ruraykaptinqam, Jisusqa nirqan:kawsanqallapa. Ashwanmi kawsanqallapa Dyus tukuy ima —Shamuyllapa noqawan purinayki. Qamkunaqamnishqangunawan”, nishpa. yach angina piskadukunata piskayta. Noqaqam rini 5 Chaymandaqam dyabluqa Jisusta aparqan Dyus akrashqan yach achishuqllapa, runakunatana maskashpa,llaqta Jirusalinman. Waqpim *Dyuspa adurana wasimba mas yach achinaykillapa, noqapi kriyinanllapa, nishpa.altu sawanman surqoshpa, 6 Jisusta nirqan: 20 Chayshina niptinmi, chay uras paykunaqa, —Mayá, Dyuspa Churin allip kashpaqa, kaymanda ura pata dijashpa, Jisuswanna rirqanllapa.pachakaman brinkay. Chaqa Dyuspa Santu Librumbim nin: 21 Riykashpa, ashla waqsitupiqam Sibidiyupa ishkay Dyusmi anjilningunata rin kamachiq kwidashunanllapa. churingunatapis rikarqan. Suqmi shutirqan *Jakubu. Chaymi makingunapi rin ch askishuqllapa, ama ni Masanqam shutirqan *Jwan. Paykunam taytan Sibidiyuwan ch akikikuna waq ura rumikunapi tupakashpa chay yakupa manyambi *yakupi puriq barkumbi chuqrikanambaq, nishpa. f *atarrayangunata rrimindaykarqanllapa. Piru Jisus chayshina 7 Chayshina dyablu niptinmi, Jisusqa nirqan: qayaptinqam, 22 chay uras das barkunmanda ishkishpa, —Dyuspa Santu Librumbiqam niwanchiqpis: “Amar taytanda chaypi dijashpa, Jisuswanna rirqanllapa.Dyusnikita mallipaychu, munashqaykita ruranambaqqa”,nishpa. g Jisusmi achka runakunata yach achirqan 8 Chaymandaqam chay dyabluqa suq ancha altu qaqapa (Lk. 6.17-19)sawanman Jisusta apashpa, rikachirqan kay mundupa yumbay 23 Jisusmi Galiliyapa tukuy llaqtangunaman,*nasyunningunata, tukuy chay munaypaq imandinda. naman rirqan yach achikuq. Kada llaqtaman ch ayashpaqam,9 Chaymandaqam nirqan: *sinaguga wasiman rishpa, *Dyuspa shumaq nutisyanda —Mayá, qonqorikushpa adurawaptikiqam, yumbay kay yach achikushpa nirqan:nasyungunata qoshqayki, chaykunapi qamna kamachikunayki, —Tayta Dyusmi dasna rin shamuq,nishpa. nambaq, nishpa. 10 Piru Jisusqam mana kasushpachu, nirqan: Tukuy laya nanaywan kaqkunatapismi kach akachirqan. —¡A dyablu, ashuy laduymanda! Chaqa Dyuspa Santu 24 Chaymi Jisuspa famandaqa yach arqanllapa prubinsya SiryapaLibrumbim nin: “Tayta Dyustalla aduray. Pay munashqandalla tukuy lugarningunapi: Jisusqash qeshyaqkunata kach akachiykan,rurashpa kawsay”, nishpa. h nishpa. Chaymi chay siryanukunaqa Jisusman apamurqanllapa 11 Chaymi chay dyabluqa, (mana atishpa uchata rurachiyta), tukuy laya nanaywan padisiykaqkunata, *dyablupa ispiritunwanJisuspa ladunmandaqa ladiyarqan. Chaymandaqam Jisus puriqkunata, atakiwan padisiqkunata, *wañushqashinasapalitanna kaykaptinqa, Dyuspa anjilningunana shamushpa, kwirpuyuqkunata. Chaypim Jisusqa yumbayta kach akachirqan.payta tukuy imapi yanaparqanllapa. 25 Chaymi ancha achka runakuna, warmikuna shamurqanllapa prubinsya Galiliyamanda, prubinsya Dikapulismanda, Jirusalin Jisusmi rirqan prubinsya Galiliyaman yach achikuq llaqtamanda, prubinsya Judiyamanda, rriyu Jurdamba waq (Mk. 1.14-15; Lk. 4.14-15) ladunmanda, Jisusta uyanambaqllapa. [Nuta: Chay shutin 12 Jisusqam chay chunchakunamanda kutimushpa, yach ashpa: “Dikapulismi” munan niyta: Dyis llaqtakunapa prubinsyan, nishpa.]Kay *prubinsya Judiyapish *Jwan Shutichikuqta karsilashqallapa,nishpaqa, prubinsya Galiliyaman kutirqan. 13 Piru manana Jisusmi yach achikurqan suq lumapi 5kidashpa Nasarit llaqtapim, rirqanna Kapirnawun llaqtaman tiyaq. 1 Chay achka ch ayamuqkunata rikashpam, Jisusqa suqChay Kapirnawunqam Galiliya *Atun Qoch apa manyambi kidan. lumaman rishpa, tiyashpa, paykunata yach achirqan.Chay Kapirnawumba ladumbim ishkay lugarkuna karqan. Chaymi payman shamuqkunaqa chay puntaChaykunaqam shutiqllapa Sabulun, Niptali. 14 Chayshina Jisus *yachchay Kapirnawunman riptinmi, *Dyuspaq rimaq *Isayiyas llapa. 2 Chaypim Jisusqa kayshina yach achikurqan:iskibrishqan kumplirqanna: 15 Chay prubinsya Galiliyapa yumbay llaqtangunapi tiyaqkunam Kayshina kawsaqkunatam Dyusqa rin yanapaq rikashqallapana Dyusmanda shamuq *Washadurta. Chay (Lk. 6.20-23) Sabulun lugarpi tiyaqkuna, chay Niptali lugarpi tiyaqkuna, 3 —Tayta Dyusta nisitaqkunar kushikunqallapa. Chaqa Dyus chay ancha *atun qoch apa manyambi tiyaqkuna, chay allita kamachikushpa, paykunata shumaqta rin ch askiq, rriyu Jurdamba ladungunapi tiyaqkuna, *isrraylinukuna, paywanna kawsananllapa. 4 ’Waqaqkunar kushikunqallapa. Chaqa Dyusmi paykunataqa pana. rin kunswilaq. 16 Chay uchayuqkuna tutayaqpishina kawsaqkunaqam suq atun 5 ’Umildi shunqoyuqkunar kushikunqallapa. Chaqa Tayta michatashina rikashqallapa. Chaqa Washadurninchiqqam Dyus kay mundupi shumaqta kamachikuptinmi, paykunapis paykunata uchangunamanda washashqana, nishpa.i paywan pulla rinllapa kamachikuq. 17 Chay Kapirnawun llaqtaman rishpa tiyaqmi, Jisusqa 6 ’Dyusta ancha munaq kasuqkunar kushikunqallapa. Chaqayach achikuykarqan: Dyusmi paykunataqa ancha rin yanapaq, pay nishqanda allita —Dyusqam ch ayamuykanna qamkunaman, shumaqta kasushpa kawsananllapa.kamachikunambaq. Chayri uchaykillapata dijashpa, paytana 7 ’Runa masinda llakipaqkunar kushikunqallapa. Chaqa paykunashumaqta ch ayachiyllapa, nishpa. llakipashqanshinam Taytanchiq Dyuspis paykunata rin llakipaq. 8 ’Limpyu shunqoyuqkunar kushikunqallapa. Chaqa Jisusmi ch usku runakunata qayarqan, paywanna purinanllapa Dyuswanmi rinllapa kawsaq. (Mk. 1.16-20; Lk. 5.1-11) 9 ’Suqkunata alliyachiqkunar kushikunqallapa. Chaqa 18 JisusqamGaliliya *Atun Qoch apa manyanda riykashpa, paykunapaqmi Dyusqa ninqa: “Kaykunam wambraykunaqa”,ishkay runa masapura kaqta rikarqan. Suqqam Simun Pidru nishpa.f 4.6 [Salmo 91.11-12] g 4.7 [Deuteronomio 6.16] h 4.10 [Deuteronomio 6.13] i 4.16 [Isaías 9.1-2]
  10. 10. 11 5 10 ’Qesachadukunapisri kushikunqallapa. Chaqa Mayqan wanchikuqqam dimandadu rin kaq, juyiskunapaykunaqam Dyus munashqanda rurashqanrayku sintinsyashpa kastigananllapa”, nishpa. 22 Piru kananqampadisiykanllapa. Chaymi Tayta Dyusqa shumaqta noqaqa niykillapa, runa masikipaq piñakushpaqam, uchayuqkamachikushpa, paykunata rin washaq, paywan kangi. Chaymi sintinsyadu ringi kaq. Chayshinallam suqkawsananllapa. runata musyashpapis, ancha kastigadu ringi kaq chay *Mas 11-12 ’Chayri noqapi yuyakushqaykirayku musyashushpa, Kamachikuq Tandakaq Juyiskunapa ñawpambi. Runaqamkunata qesachashuptinqa, kushikuyllapa. Yanqakunata masikita: “Ancha tuntum kangi” nishpaqam, ancha kastigadurimashuptinllapaqa, masta kushikuyllapa. Chaqa Dyusmi ringi kaq infyirnupa ninambi.ancha allin primyuykita syilupi rin qoshuqllapa. Chay 23 ’Chayri ufrindaykita apashpa *pata altarman Dyustaqesachadu kashqaykishina *Dyuspaq chay unay rimaqkunapis aduranaykiqa, piru yuyashpa: Suq runa masiytam piñachishqaqesachadu karqanllapa. kani, nishpaqa, 24 amaraq ufrindaykita qoychu. Ashwanri chay uraslla pata altarpa ñawpambi ufrindaykita dijashpa, kutishpa Jisusta kasuqkunam kach ishina, michashina chay runa masikiman, paywan allichay. Chayshina (Mk. 9.50; Lk. 14.34-35) allichashparaqmi, atingi ufrindaykita qoytaqa. 13 Jisukristuqam nirqambis: 25 ’Chayshina suq runata mana allita ruraptiki, juyisman —Kay mundupi kawsashpaqam, qamkunaqa kach ishina riykaptin dimandashuqqa, payman das rishpa, ñambillakangillapa. Piru kach i lambaqyaptinqam, manana atinchu allichay, amana dimandashunambaq. Mana chaytakach ipaq tikrakaytaqa. Chaymi chay mana baliq kach itaqa ruraptikikish, apashungiman juyisman. Chaykish juyisqawichukunchiqna. Chaypinam runakuna sarrun, ¿manachu? kach ashungiman suldadukunaman karsilachishunan. 14 ’Qamkunaqam kay mundupi tiyaqkunapaqqa 26 ¡Alliptam niykillapa, karsilmandaqam mana ringichumichashinapis kangillapa, paykuna Dyusman lluqshiq, tukuy ima dibirashqaykita payta pagaranaykikaman!ch ayananllapaqa. Chaymi allita kawsaptikillapa, suqmichatashina das rikashungillapa, suq llaqta qaqap sawambi Jisusmi nirqan: “Suqpa warminda ama munakuychu”, nishpakaqta das rikashqanllapashina. 15 Chayshinallam suq michata 27 Jisusqam nirqambis:syindishpa, mana kajumba waranmanqa ruranchiqchu. —Qamkunaqam uyakushqallapa kangi unay tyimpupiAshwanmi altupi ruranchiqqa, chay wasipi yumbay kaqta kayshina kamachikushqanda: “Suq runapa warminwan amaachikchawananchiq, ¿manachu? 16 Qamkunapisri michashina puñuyllapachu”, niqta. j 28 Piru kananqam noqaqa kaytapiskashpa, allitalla rurashpa kawsayllapa. Chayshina allita niykillapa, mayqan runa chapashpa suqpa warminda, paywanruraptikillapam, chay rikashuqkuna alabanqallapa Taytanchiq puñunambaqqam ancha uchayuqna. Chaqa chayshinaDyusta. shunqombilla yuyashpaqam, alabis puñuykanmanshinana chay warmiwanqa. Jisusmi nirqan, Dyus kamachikushqanda kasunanchiq 29 ’Chayri ama nima laya uchata ruraychu. Piru chay allin 17 Jisusqam kayshinapis yach achikurqan: ladu ñawiki inkitashuptin uchata ruranaykiqa, surqoshpa —Kinsapch i wakinniki yuyangillapa: Jisukristum rin wichukuy. Mas allim suq parti kwirpuykilla chinganambaq,chingachiq *Muysis kamachikushqanda, *Dyuspaq chay suq ama yumbay kwirpuykita infyirnuman wichukunambaq.rimaqkuna kamachikushqanda, nishpa. Amakish chayshinaqa 30 Chayshinallar chay allin ladu makiki ancha qawch u kaptinyuyangillapachu. Manam chingachiqchu shamushqaqa kani. uchata ruranambaqpis, kuchushpa wichukuy. Mas allim suqAshwanmi shamushqaqa kani, tukuy ima nishqanda kumpliq. parti kwirpuykilla chinganambaq, ama yumbay kwirpuykita18 Alliptam niykillapa, Dyuspa *Santu Librumbi kaq infyirnuman wichukunambaq.liyningunaqam mana nimapis rinllapachu chingaq, kaypachawan syilu ushyakanangaman. Jisusmi nirqan: “Rrispitu warmikimandadaqam mana rinchu chingaq ni suq litra ni suq puntitupis, ama akrakaychu”, nishpatukuy ima nishqan kumplinangaman. 19 Chaqa Dyuspa (Mt. 19.9; Mk. 10.11-12; Lk. 16.18)yumbay liyningunam ancha balin. Chayri yumbay chay 31 ’Unayqam nirqanllapapis: “Mayqan runa warminmandaliyningunata kasushunllapa. Chaymi suq runa suq taksha akrakaqqa, suq dukumintuta qonqa, amana warminliysituta mana kasushpachu, suqkunatapis animachiptin ama kanambaq”, nishpa. 32 Piru kananqam noqaqa niykillapa, suqkasunanllapaqa, Dyuspaqqa mana nimapis balinchu. runa warminmanda akrakashpa, ancha uchayuqna. PiruTaytanchiq Dyus shumaqta kamachiwaptinchiqqam, chay laya mayqan warmi runanda traysyunda rurashpa, suq runawanuchayuqqa mana nimapaqpis rinchu baliq. Piru suq runa ichu kaptinllam, qosanqa atin akrakaytaqa. Manaqa manamsuq warmi Dyus nishqanda allita kasushpa, suqkunata balinchu warminda qatinanqa. Chaqa chay qatishqa warmiqakasunambaq yach achishpaqam, syilupiqa ancha rinllapa suq runawan kashpam, uchatana ruranman. Piru chay puntabaliq. 20 Chaymi ancha klaruta niykillapa, Tayta Dyus runan qatishpam, chay uchataqa rurachinman. Kanan chaymunashqandar tukuy shunqo rurayllapa. Chaqa mayqanniki qatishqa warmita mayqan tandaqpismi uchayuqna.chay *farisiyu duktrinayuqshina ichu *Muysispa liyningunatachay yach achikuq runakunashina Dyus munashqanda Jisusmi nirqan, ama jurashpa rimananchiqashlitatalla rurashpaqam, ringillapa chingaq. Piru 33 ’Unay liykunaqam agwiluykikunata kayshinapis nirqan:paykunamanda mas allita Dyusta kasuptikillapaqam, payqa “Amakish yanqata rimashpaqa: ‘purdyusitu’ ningichu. Imatarin washashuqllapa, shumaqta kamachikuptin, paywan Tayta Dyuspa ñawpambi ufrisikushpa, ‘purdyusitu’ nishpaqa,kawsanaykillapa. allipta kumpliy. Amakish llullakungichu”, nishpa, ¿manachu? 34 Piru kananqam noqaqa niykillapa, amar nimapaqpis Jisusmi nirqan, ama piñakunanchiq “purdyusitu” nishpaqa, jurayllapachu. Amakish Dyuspa (Lk. 12.57-59) tiyanan syiluta myintashpaqa jurangillapachu. 35 Amakish kay 21 Jisusqamnirqambis: pacha allpata myintashpaqa jurangillapachu. Chaqa kay pacha —Qamkunaqam yach angillapa chay unay agwiluykikunata allpaqam Dyuspa ch akin sarrukushqan lugar. Amakish niTayta Dyus kamachishqanda: “Ama pitapis wanchiychu. Dyus akrashqan Jirusalin llaqtata myintashpaqaj 5.27 [Éxodo 20.14]
  11. 11. 5 6 12jurangillapachu. 36 Amakish ni umaykita myintashpa Chaqa chay shiminwanlla kasukuqkunaqam pita imanllapatajurangillapachu. Chaqa Dyusllam rurashqa umaykitaqa. qoshpaqa, *sinaguga wasipi, kallikunapi yanapakushqandaQamqam mana ni suq aqchaykita atingichu yuraqyachiyta ni rimanllapa, uyaqkuna paykunata alabananllapa. Piru alliptamyanayachiyta. 37 Chayri ama jurayllapachu. Ashwan imatapis niykillapa, paykunaqam chayshina alabadukuna kashpaqa,ufrisikushpaqa kumpliy. Chaqa qamkuna jurashpa manana Dyusmandaqa nimatapis rinllapachu ch askiq.ufrisikuptikiqam, *dyablu chayshinaqa rimachishungillapa. 3 Chayri ufrindaykita qoptikiqa, ama ni mas kuyashqayki yanasuyki (yanasayki) yach anqachu. 4 Chayshina pakashpa Jisusmi nirqan, ama pitapis bingananchiq qoptikiqam, Taytanchiq Dyus rikashuqlla ufrindaykipaqqa (Lk. 6.29-30) yach anqaqa. Chaymi payqa yumbaypa ñawpambi 38 ’Unay nishqanllapatapismi uyashqallapa kangi: “Mayqan primyuykitaqa rin qoshuq.runa masinda suq ladu ñawinda sarkuyachiptinqa,chayshinalla paytapis dimandashpa, suq ladu ñawindalla Tayta Dyuswan kayshina parlashunsarkuyachinqa. Mayqan runa masinda suq kirunda (Lk. 11.2-4)surqoptinqa, dimandashpa, chayshinalla paytapis suq 5 Jisusqam nirqambis:kirundalla surqonqallapa”, nishpa. k 39 Piru kananqam noqaqa —Amar chay *shiminwanlla kasukuqshinaqa Taytaniykillapa, suq malutaqa ama bingayllapachu. Ashwan Dyusmanqa mañakuyllapachu. Chaqa paykunaqam anchakayshina rurayllapa: Mayqan allin ladu qaqllaykipi gustanllapa shayashpa *sinaguga wasikunapi, kallikunapatakashuptinqa, tikrakay, chay suq ladu qaqllaykipipis iskinangunapi Dyusman mañakuyta, suqkuna rikanambaq.maqashunambaq. 40 Ichu mayqan dimandashushpa munaptin Piru alliptam niykillapa, paykunaqam chayshina kay bidapikushmaykita qoch ishuytaqa, punchuykitapis dijay alabashqakuna kashpaqa, Dyusmandaqa mana nima primyutaapanambaq. 41 Mayqan qamkunata kamachishuptin, trastinda rinllapachu ch askiq. 6suq kilumitru y midyukaman apanaykipaqqa, kimsa naqa kayllapachu. Ashwanri Dyusman munashpakilumitrukaman apay. 42 Mayqan imata mañashuptimbis, qoy. mañakuytaqa, uku wasikiman yaykushpa, punguykitaMayqan pristanayki munaqtaqa, ama fyirusyashpachu, pristay kirpashpa, sapalaykilla Dyusman mañakuy. Chayshinaima munashqanda, nishpa. mañakuptikiqam, Tayta Dyuslla uyashushpa, suq shumaq . Jisusmi yach achikurqan, kuntrawaqninchiqta kuyananchiq 7 ’Piru Dyusman mañakunaykillapaqa, ama kutin kutinqa (Lk. 6.27-28, 32-36) rimayllapachu Dyuspi mana kriyiqkunashinaqa. Chaqa 43 Jisusqamkayshinapis nirqan: paykunaqam kutin kutin ancha mañakunllapa —Unay nishqanllapatam kayshina yach akushqallapa kangi: dyusningunaman, yuyashpa: Achkata rimashpa“Kuyashuqkunata kuyay. Kuntrashuqkunataqa ch iqniy”, mañakuptiymi, dyusniykuna rinllapa uyawaq, nishpa. 8 Amarnishpa, ¿manachu? 44 Piru kananqam chaypaqqa niykillapa, paykunashinaqa kayllapachu. Chaqa Taytanchiq Dyusqamkuntrashuqkunata kuyayllapa. Maldisyashuqkunapaq manaraq ni mañakuptiki, yach anna imam faltashungi, nishpa.Dyusman mañakuyllapa, paykunata yanapanambaq. 9 Chayri kayshina Tayta Dyusman mañakuyllapa:Ch iqnishuqkunata allita rurayllapa. Musyashushpa, Taytanchiq Dyusitu syilupi kaq, qamllam ancha *santu,qesachashuqkunapaq Dyusman mañakuyllapa, paykunata mana nima uchayuqchu kangi. Chaymi ancha balin,tukuy imapi yanapanambaq. 45 Chaqa chay Taytaykillapa yumbay runa, warmi qamtalla alabashunanllapa.Dyusmi ancha allin yumbaywan. Chaymi rupayta lluqshichin, 10 Shamuyri, qamna yumbayta shumaqta kamachinayki.tamyachikun yumbay allingunapaq, malukunapaqpis. Chayri Qam munashqaykitar yumbay runa warmi kay pachapiqamkunapis yumbaywan shumaqta kawsayllapa, chay ruranqallapa, anaq syilupi ruraqkunashina.rikashuqkuna ninambaq: “Waq kriyiqkunaqam allipta Dyuspa 11 Taytitu, tukuy diyapaqri mikunitayta qowayllapa.wambranguna”, nishpa. 46 Chaqa kuyashuqkunatalla 12 Mana allita rurashqaytapisri pirdunawayllapa, noqaykunakuyashpaqam, mana ancha allitaqa ruraykangillapachu. waq mana alli rurawaqkunata pirdunashqayshina.Chaymi chay layata ruraqqa ¿ima laya pagutaraq 13 *Dyablu munaptin tyintawaytapisri, ama dijaychu uchataDyusmandaqa rinllapa ch askiq? Chaqa chay uchayuq rurachiwananqa. Ashwanri tukuy chay mana*kuntribusyunda kubrakuqkunapismi chayshina kuyaq allikunamanda washawayllapa.masingunatalla kuyanllapa, ¿manachu? 47 Chayri qamkunaqa . Chaqa qamllam anchauyawayllapa, kriyiq masikikunatalla napaykushpaqam, chay pudirniyuqqa kangi. Qamllam ancha shumaqtaqauchayuq runakunamandaqa mana mas allitachu llipyangi. Chayshinallar tukuy tyimpu kanqa, .ruraykangillapa. Chaqa chayshina kuyashpaqam, Dyuspi chay 14 ’Chayri yumbay dañachishuqkunata pirdunayllapa. Chaqamana kriyiqkunashinalla kawsaykangillapa. Chayshinallam mayqan runa ichu warmi mana allita rurashuptin, qamkunachay mana kriyiqkunaqa kuyaqkunatalla shumaqta pirdunaptikiqam, syilupi kaq Tayta Dyuspis uchaykimanda rinnapaykunllapa. 48 Chayri allita uyawayllapa: Taytaykillapa pirdunashuq. 15 Piru paykunata mana pirdunaptikiqam,Dyusqam ancha allin kashpa, mana nima maluta ruranchu. Taytanchiq Dyuspis mana rinchu pirdunashuqllapa.Chayri qamkunapis Dyusshina kawsayllapa, ama nima malutarurashpachu. Jisusmi nirqan, runakunapa ñawpambiqa ama ayunananchiq 16 Jisusqam kayshinapis yach achikurqan: Suqkunata yanapashun, piru ama alabadu kananchiq —Ayunashpaqa, ama rurayllapachu Dyusta *shiminwanlla6 1 Jisusqam kayshinapis yach achikurqan: kasuqkunashinaqa. Chaqa paykunaqam ayunashpaqa, —Ima allikunata rurashpaqa, ama rurayllapachu, llakiqkunashina tukunllapa, rikaqkuna ninanllapa: “Rikay,runakuna rikashushpa alabashunambaq. Alabadu akakáw, ayunaykanllapam”, nishpa. Piru allita uyawayllapa:kaptikillapaqam, Tayta Dyusqa mana qoshunqallapachu chay shiminwanlla kasukuqkunapaq chayshinaprimyuykitaqa. 2 Chayri pubrisitukunata yanapashpaqa, ama niptinllapaqam, Dyusmandaqa mana nima primyundapitapis parlachiychu: “Kayshinam noqaqa yanapakuni”, rinllapachu ch askiq. 17 Chayraykur qamkuna ayunashpaqa,nishpaqa, Dyusta chay *shiminwanlla kasuqkunashinaqa. qaqllaykita mayllashpa, shumaqta ñaqchakuyllapa,k 5.38 [Éxodo 21.24]
  12. 12. 13 6 718 rikashuqkunaama yach anambaq: Chay runam ayunaykan, Chayshina mana duraqkuna kaptimbismi, Dyusqa anchanishpa. Chayshina ruraptikillapaqam, Tayta Dyuslla shumaq munaypaqta mudachin. Piru qamkunaqam chayyach anqa. qewakunamandaqa Dyuspaqqa masta balingillapa. ¿Imarin qoshuq. manachu yuyakungillapa Dyuspiqa? Payqam chay tuktukunamandaqa ashwan mas shumaqta qamkunataqa rin Dyusta kasushpaqam, syilupi tukuy imayuq rinchiq kaq kwidashuqllapa. 31 Chaymi niykillapa, ama llakiyllapachu: (Lk. 12.33-34) ¿Imataraq mikushun? ¿Imataraq upyashun? ¿Imataraq 19 Jisusqam nirqambis: rurakushun? nishpaqa. 32 Dyuspi mana yuyakuqkunallam chay —Amar llakiyllapachu, kay mundupi tukuy imayuq layapaqqa llakinllapa. Piru qamkunaqar ama paykunashinaqakanaykiqa. Chaqa kay mundupiqam pulillakuna chay kayllapachu. Chaqa Taytanchiq Dyusmi allita yach an imamkusasnikikunata rin kush kuq. Wakin kusasnikiqam rin faltashungillapa, nishpaqa. 33 Chayri chay tukuy imapaqmuqosuyaq. Wakindaqam ladrunguna rin apaq. 20 Chay llakinaykimandaqa, ashwan ancha munayllapa Dyuskusaskunamandaqa ashwan mushuq bidapaq syilupi ancha munashqanda rurayta, paylla ancha allin kamachikuqnikiyuyayllapa. Chaqa waqpiqam mana nima pulillaqa kanchu, kanambaq. Chayshina Dyus munashqanda ruraptikiqam,imatapis kush kunanllapaqa. Manam nimapis rinchu payqa ima nisitashqaykita rin qoshuqllapa. 34 Chayri amamuqosuyaq, ni ladrunguna kanchu apananllapaqa. 21 Chayri llakiyllapachu: ¿Qayaqa imaraq pasawanqa? nishpaqa. Kananallita yuyayllapa, tukuy imaykiwan Dyuspaq trabajanayki. kaqtalla allichayllapa. Qaya ima pasashuptin, qayaraqChayshina trabajashpaqam, Dyuspilla ringillapa yuyakuq; allichayllapa.mananam kusasnikipiqa. Suqkunata ama jusgashunllapachuDyuspi allita yuyakushpaqam, allin ñawiyuqshina kanchiqllapa (Lk. 6.37-38, 41-42) (Lk. 11.34-36) 7 1 Jisusqam nirqambis: 22 Jisusqam kayshinapis yach achikurqan: —Runa masikitaqa ama jusgayllapachu, qamkunatapis —Ñawinchiqqam kwirpunchiqpa michanshina. Chaymi Dyus ama jusgashunambaq. 2 Chaqa suqkunata jusgaptikiqam,ancha yanapawanchiq allita rikakushpa, yach ananchiq: qamkunatapis Dyusqa chayshinalla rin jusgashuqllapa.¿Maymanmi rini? nishpa. Chayshinallam Dyuspis suq 3 Qamkuna mas uchayuqkunaqa ama jusgayllapachu kriyiqmichashina paypi kriyiqkunapaqqa. masikita, ashla uchata ruraptinqa. Chaqa jusgashpaqam,chiq, yach ananchiq: ¿Imam alli? ¿Imam mana allichu? paypa ñawimbi uqshitatashina rikangi. Piru manamnishpa. 23 Piru Dyusmanda akrakashpaqam, tutayaqpishina rikangichu qamba ñawikipi suq bigatashinaqa. 4 Chayshinapuriykanchiq. Chaymi mana nimatapis rinchiqchu intyindiq qamba kikin ñawikipi suq biga kaptinqa, ¿imashinataq kriyiqDyuspaqqa. masikita atingi niyta: “Dijaway chay ñawikimanda chay uqshitata surqonaypaq”, nishpaqa? 5 ¡A, *shimikiwanlla ¿Mayqanmi mas balin: Dyus ichu qellay? kasukuq! ¡Qambaqam kan grasyayki, suqkunata jusganayki! (Lk. 16.13) Chayshina kanaykimandaqa puntata qamba ñawikimandaraq 24 ’Manam pipis atinchu ishkay patrunda kasuytaqa. Chaqa chay bigatashina surqoy. Chaymanda allita rikakushparaq,ishkay patrunniyuq kashpaqam, suq patrunninda ch iqnishpa, atingiman surqoyta chay uqshitatashina kriyiq masikipasuqta masta kuyanman. Chaymandaqam suqta manana ñawinmanda.kasushpachu, suqtana masta kasurinman. Chayshinallamnoqanchiqkunapis mana atinchiqchu Dyusta qellaytapis Dyusta asipaqkunataqa ama yach achishunllapachupullata kasuytaqa. 6 Jisusqam kayshinapis yach achikurqan: —Ancha santu Tayta Dyusta asipaqkunataqa ama Dyusmi kwidan paypi yuyakuqkunata yach achiyllapachu. Chaqa paykunakish saqra allqo (Lk. 12.22-31) kanikuqkunashina ancha dañachishungiman. Chay 25 Jisusqamnirqambis: yach akushqayki nutisyaqam ancha baliq ch aniyuq —Noqaqam niykillapa, ama llakiyllapachu: ¿Imataraq *perlaskunashina. Piru Dyusta asipaqkunaqam chay *shumaqmikushaq? ¿Imataraq upyashaq kawsanaypaqqa? ¿Imataraq nutisyataqa mana munanllapachu uyayta. Chaqa paykunaqamrurakushaq? nishpallapaqa. Ima, ¿manachu yach angillapa, kuchikunashina sarruykan chay llipyaq perlasshinaTaytanchiq Dyusmi bidaykita qoshushqanshina, nutisyataqa.mikunaykitapis rin qoshuq kawsanaykipaq, nishpaqa? Ima¿manachu yach angillapa, paymi kwirpuykillapata Ama shaykushpachu, Dyusman mañakushunrurashqanshina rin yanapashuqllapa mudanayuqpis (Lk. 11.9-13; 6.31)kanaykillapa, nishpaqa? 26 Pishqokunata chapashpa, allita 7 Jisusqam kayshinapis yach achikurqan:yuyayllapa: Paykunaqam mana tarpukunllapachu, ni —Dyusman (mana shaykuq) mañakuyllapa. Chaqa qamkunakusichakunllapachu, ni trujakunapi granukunata chayshina mañakuptikiqam, payqa rin qoshuqllapa.tandanllapachu. Piru Tayta Dyus paykunata mantyinin. Nisitashqaykita maskashpaqam, Dyusmanda ringillapa ch askiq. Chaqa payman mañakushpaqam, pungumbimandaqa. 27 Mayá, ancha munashpa masta wiñaytaqa, qayakuykangishina, yanapashunambaq. Chayshina (mana¿atingimanchu midyu mitru masta wiñayta? Manám. Chaymi shaykuq) qayakuptikiqam, Tayta Dyusqa rin yanapashuq.niykillapa, ama chayshinaqa llakiyllapachu, nishpa. 8 Chaymi mañakuqqa paymanda ch askin; ima nisitashqanda 28 ’Mudanaykipaqpis ¿imaraykutaq llakingillapaqa? maskaqqam paypiqa tarin; chay pungumbishina qayakuqqamYuyayllapa chay liryu tuktukunapi. Chaykunaqam mana ukuman yaykun.trabajanllapachu, ni puchkakunllapachu. 29 Piru alliptam 9 ’¿Suq wambrayki tandata mañashuptinchu, suq rumitaniykillapa, chay ancha kapuq gubyirnu *Salumunqam qongiman? Manám. 10 ¿Ichu suq piskaduta mañashuptinqa, suqmaychika ancha shumaqta mudakushpapis, mana chay kulibrata qongiman? Manám. 11 Chaqa qamkuna malukunatuktukunashinaqa mudakurqanchu. 30 Yuyayllapapis kashpapismi, yach angillapa wambraykillapata allin kusaskunataqewakunapaq. Chaykunaqam suq tyimpupaqlla kawsan. qoyta. Piru Taytanchiq Dyusqam qamkunamandaqa mas allin.Chaymanda limpu chakiptinqam, rupachinapaqna balin. ¡Chaymi payman yumbay mañakuqtaqa ancha rin yanapaq!
  13. 13. 7 8 14 12 ’Qamkunaqam munangi, suqkuna allita rurashunambaq. kaskajupa sawambi. 25 Chaymandaqam ancha tamyaptin,Chayshina munashpaqa, ashwan qamkuna allita ruray rriyukuna undaptin, ancha jwirti wayraptinqa, chaypaykunata. Chayshina rurashpaqam, ringi kumpliq *Muysis yach ayniyuqpa wasinqa mana bulakarqanchu, ancha allinkamachikushqanda, *Dyuspaq rimaqkuna simyintuyuq kashqanrayku. 26 Piru kay nishqayta manayach achikushqandapis. kasuqqam suq tuntu runa aqokunap sawambi wasikuqshina. 27 Chaymandaqam ancha tamyaptin, rriyukuna undaptin, Jisukristum suq kumparasyunda rurarqan kich ki punguwan ancha jwirtita wayraptin, chay tuntupa wasinqa limpu (Lk. 13.24) bulakarqan. 13-14 Jisusqam kayshinapis yach achikurqan: 28 Chaykunata Jisus yach achikuptinqam, chay uyaqkunaqa —Kay bidapiqam kan ishkay pungu, ishkay ñan. Suq pungu, suq ancha ispantashqata yuyarqanllapa: Jisusqam anchañanqam ancha anchu, mana nima trabajuschu yaykunanchiq. yach ayniyuq, nishpa. 29 Chaqa Jisusqam ancha yach ayniyuqChaymi ancha achka runakuna, warmikuna chay punguta, chay kamachikuq kashpa, mana yach achikuqchu *Muysispañanda riykanllapa. Piru chay anchu ñanmi rin apashuqllapa liyningunata yach achikuqkunashina.infyirnuman, chaypi ushyakanaykillapa. Kambismi suq pungu, suq ñan ancha kich ki ancha trabajus Jisusmi suq ismuykaq kwirpuyuq runata kach akachirqanyaykunanchiq. Chayri allita yuyashpa, chay kich ki punguta (Mk. 1.40-45; Lk. 5.12-16) 8yaykushpa, chay kich ki ñanda riy. Chaqa wakingunallam chay 1 Chay lumamanda Jisus uraman riptinmi, ancha achkakich ki punguta chay kich ki ñanda maskashpa tarinllapa, mushuq runakuna, warmikuna ikinda rirqanllapa. 2 Chaypim suqbidaman ch ayananllapa, tukuy tyimpu kawsananllapa. runa *ismuykaq kwirpuyuq shamushpa, ñawpambi qonqorikushpa, nirqan: Runakuna rurashqanda rikashpa, yach ashun: —Kamachikuq taytitu, yanapawayri. Chaqa qamqam Allin runa ichu malu, nishpa munashpa kay qeshyayniymandaqa das atingi (Lk. 6.43-44) kach akachiwayta, nishpa. 15 Jisusqam kayshinapis yach achikurqan: 3 Chaymi Jisusqa chay millanaypaq runapa sawanman —Kwidakayllapa *Dyuspaq rimaq tukuqkunamanda. Chaqa makinda rurashpa nirqan:paykunaqam rinllapa niq: “Noqaykunam Dyuspaq allip rimaqkuna —Munanim kach akachishuyta. Kanalitan kach akay,kanillapa”, nishpa. Piru shunqonllapapiqam chay *lubu (ichu chay nishpa.surru) wishata mikuqkunashina rinllapa kaq. Chayri allita Chayshina niptinllam, chay qeshyayqa limpu chingarqan.kwidakayllapa yumbay chay mana baliq yach achikuqmanda, 4 Chaymi Jisusqa nirqan:qamkunata ama pandachishunanllapa. 16 Kayshinam paykunataqa —Amakish pitapis nimata ningichu “Kayshinamatingillapa riqsiyta: Dyuspaqchu allipta yach achikun ichu mana, kach akachiwarqan”, nishpaqa. Ashwan kuramanlla riy, paynishpaqa. Allita rurashpa kawsaptinllapaqam, ringillapa yach aq: rikashushpa nishunambaq: “Kach akashqanam kangi”, nishpa.Alliptam Dyuspaq yach achikunllapa, nishpa. Piru chay Chaymandaqa apay ufrindaykita *llullakuqkunaqam mana baliq yurakunashina. Chaqa shina, yumbay yach ananllapa: Chay runaqamkashakunamandaqam mana tandanchiqchu *ubaskunata ichu kach akashqana, nishpa.*iguskunata. 17 Yumbay allin yuraqam allindalla puqon. Piru chaymana baliq yurapa puqoyninqam mana balinchu mikunapaqqa. Jisusmi suq kamachikuq suldadupa kriyadunda kach akachirqan18 Chaqa chay allin yurakunaqam mana atinllapachu mana baliqta (Lk. 7.1-10)puqoytaqa. Chayshinallam chay mana allin yurakunapis 5 Jisus ch ayaptin Kapirnawun llaqtamanmi, paymanmaychikapis mana atinllapachu allinda puqoytaqa. 19 Chaymi shamurqan suq suldadu *rrumanu. Paymi achkayumbay chay mana allinda puqoq yurakunataqa kuchushpa suldadukunapa kamachikuqnin karqan. Chay kamachikuqwichukunllapa ninaman. Chayshinallam Tayta Dyusqa rin ruraq suldadupa suq ancha kuyashqan kriyadunmi qeshyaq karqan.chay llullakuqkunataqa. 20 Chaymi niykillapa, Chaymi chay suldaduqa qemikashpa, Jisusta kayshinataqam atingillapa riqsiyta, ima laya kashqanllapata, allita ichu rruqarqan:mana allita ruraptinllapa, nishpa. 6 —Kamachikuq Taytitu, kriyaduymi wasiypi ancha qeshyaq kamapi. Mananam atinchu kuyuyta. Kanan nanaywanmi Dyusta mana kasuqkunatam Jisusqa rin niq: ancha padisin, nishpa. “Manam riqsiykichu”, nishpa 7 Chaymi Jisusqa nirqan: (Lk. 13.25-27) —Rishaqri kach akachiq, nishpa. 21 Jisusqam kayshinapis yach achikurqan: 8 Chaymi chay kamachikuq suldaduqa nirqan: —Yumbay niwaqkuna: “Kamachikuq Siñursitu, Kamachikuq —Kamachikuq Taytitu, qamkuna *isrraylinukuna ningillapa:Siñursitu”, nishpaqam, mana rinllapachu yaykuq syilumanqa. Manam balinchu suq isrraylinu yaykunambaq suq furastiruChaqa Taytay Dyus nishqandaqam mana kasushqallapachu. runapa wasinman, nishpa. Ancha pudirniyuqmi kangi. ChayriPiru Taytay Dyusta kasuqkunam paywan, noqawan rinllapa kamachikuylla, chay kriyaduy kach akanambaqqa.kawsaqqa. 22 Chaymi chay jwisyu diyapiqa achka rinllapa Chayshinallam kach akanqa. 9niwaq: “¡Kamachikuq Siñursitu, Kamachikuq Siñursitu, qamba kunata kasuni. Chayshinallam suldaduykunapis ima nishqaytashutikita myintashpam yach achikurqayllapa! ¡Shutikita kasuwanllapa. Suqninda “riy”, niptiyqam, rin. Suqtamyintashpam, *dyablukunata qatirqayllapa! ¡Shutikita “shamuy”, niptiyqam, shamun. Kriyaduykunata “kayta ruray”,myintashpam, achka milagrukunata rurarqayllapa!” nishpa. niptiyqam, ruran. Chaymi yach ani: Rimaptikillam,23 Chayshina niwaptinllapaqam, noqaqa rini niq: “Manam kriyaduyqa das rin kach akaq, nishpa.nunka riqsishushqallapachu kani. Qamkuna mana alli 10 Chayshina niqta uyashpaqam, Jisusqa ispantashpa,ruraqkunaqa akrakayllapa noqamanda.” kushikushpa, chay pullan riqkunata nirqan: —¡Kay furastiru runaqam ancha shumitaqta kuntistawan! Runakunapa bidanllapam ishkay laya wasishina ¡Alliptam niykillapa, kay *nasyunninchiq *Isrrayilpiqam mana (Mk. 1.22; Lk. 6.47-49) ni suq runata tarishqachu kani kay ancha yuyakuq furastiru 24 ’Kay nishqayta kasuqqam suq ancha yach ayniyuq runatashinaqa! 11 Chaymi niykillapa,runashina. Chay yach ayniyuqqam wasinda rurarqan manda achka furastirukuna Dyuspi kriyishpaqam, chay unay
  14. 14. 15 8 9agwilunchiq *Abrajanwan, *Isakwan, *Jakubuwan pulla 26 Chaymi Jisusqa nirqan:tiyashpa, rinllapa mikuq Dyuswan syilupi. 12 Piru achka llaqta —¿Imaraykutaq ancha manchangillapa? Qamkunaqammasinchiq isrraylinukunataqam (noqapi mana mana allitachu noqapi yuyakungillapa.kriyishqanrayku), sawa tutayaqman rinllapa wichukuq. Chayshina nishpaqam, Jisusqa atarishpa, chay wayrataChaypiqam ancha padisishqanrayku waqashpa kirunllapata yakuta jwirtita rimashpa, kamachishpa, limpu qasillachirqan.rinllapa qech yachiq. 27 Chaymi ancha ispantashqata nirqanllapa: 13 Chayshina nishpaqam, Jisusqa chay kamachikuq —¿Ima laya runataq kay Siñurninchiq Jisusqa? Rikay,suldadutaqa nirqan: kamachiptinlla, yakuqa wayrawan kasushpa qasillarqan, —Riyna. Kriyishqaykishinam rin kaq, nishpa. nishpa. Chay nishqan urasllam kriyadunqa kach akarqanna. Dyabluwan lukuyashqa runakunam Jisusman shamurqanllapa Jisusmi Pidrupa swigranda kach akachirqan (Mk. 5.1-20; Lk. 8.26-39) (Mk. 1.29-31; Lk. 4.38-39) 28 Jisus chay ancha *atun qoch ata pasashpam, ch ayarqan 14 Suqdiyam Jisusqa Pidrupa wasinman shamushpa, Pidrupa Gadara lugarman. Chayshina ch ayaptinmi, pantyunmandaswigranda tarirqan jibriwan qeshyaq kamapi kaqta. 15 Chaymi ishkay lukukuna shamurqanllapa Jisusta tinguq. ChayJisus chay warmita makinmanda piskaptinlla, chay lukukunapa ukumbiqam *dyablukunapa ispiritungunajibrimandaqa das kach akarqan. Chaymandaqam atarishpana, kashqanrayku, ancha wapukuna karqan. Kanan chaypaykunata qararqan. lukukuna ñambi kaptinllapaqam, mana pipis atirqanllapachu pasayta. 29 Chaymi Jisusman ch ayashpaqa, chay lukukunaqa Jisusmi achka qeshyaqkunata kach akachirqan kayshina qayach akurqan: (Mk. 1.32-34; Lk. 4.40-41) —Qam Jisus Dyuspa Churinqa, ¿imapaqtaq mitikungi 16 Amsayaykaptinnam *dyablukuna kamachishqan noqaykunamanqa?runakunata, warmikunata Jisusman apamurqanllapa. Chaymi llapa, manaraq jwisyu diya ch ayamuptin? nishpa.payqa dyablukunata “Lluqshiy” niptinlla, chay 30 Chay kaykashqanllapa sirkambiqam runakuna achkarunakunamanda lluqshirqanllapa. Kach akachirqanmi yumbay kuchikunata michiykarqanllapa. 31 Chaymi chay dyablukunaqachay apamushqan qeshyaqkunatapis. 17 Chayshinaqam karqan Jisusta ancha rrugarqanllapa:*Dyuspaq rimaq *Isayiyas kayshina iskibrishqan —Noqaykunata qatiwashpaqar, yush ayku dijaway, waqkumplinambaq: “Paymi tukuy laya nanayninchiqmanda kuchikunaman yaykunayllapa, nishpa.kach akachiwashqa kanchiq”, nishpa. l 32 Chaymi Jisusqa paykunata nirqan: —Mayá, riyllapa waq kuchikunaman, nishpa. Jisustam munarqanllapa sigiyta Chayshina niptinmi, chay dyablukunaqa chay (Lk. 9.57-62) runakunamanda lluqshishpa, rirqanllapa chay 18 Suq diya Jisusman ancha achka runa tandakaptinmi, kuchikunamanna. Chaymi chay kuchikunaqa das lukuyashpa,ch awpinllapapina kashpa, *yach akuqningunata nirqan: qaqamanda chay ancha *atun qoch aman yumbay seqashpa, —Aku pasaq kay ancha *atun qoch apa waq chimba yakupi ch uqashpa, limpu wañurqanllapa.ladunman, qamkunawanlla kanaypaq, nishpa. 33 Chaymi chay kuchikunata michiqkunaqa ancha 19 Chayshina niptinmi, suq runa *Muysispa liyningunata manchashpa, kallpaylla rirqanllapa Gadara llaqtamanyach achikuqqa qemikashpa, Jisusta nirqan: abisakuq. Ch ayashpaqam nirqanllapa: —Yach achikuq Taytitu, maytapismi qamwanna munani —Jisusqam chay ishkay lukukunataqa kayshinariyta, nishpa. kach akachirqan, nishpa. 20 Chaymi Jisusqa nirqan: 34 Chaymi yumbay chay gadarinukuna manchashpa, Jisus —Surrukunam mach ayniyuqkuna. Pishqokunam kaykashqanman shamushpa nirqanllapa:kamachayuqkuna. Piru noqa Dyusmanda shamuq runa —Jisus, yush ayku kay llaqtamandaqa riyna suq laduman,kashpapismi, mana nima wasiyuqchu kani samanaypaqqa. nishpallapa.(Chayri yach akuqniy kashpaqa, qambis noqashina ancha ringi Jisusmi suq runa wañushqashina kwirpuyuqta kach akachirqanpadisiq.) 21 Chaymandaqam suq yach akuq masiy nirqan: (Mk. 2.1-12; Lk. 5.17-26) 9 —Taytitu, dijawayri puntata rinaypaq taytayta pambaq. 1 Chayshina niptinllapaqam, Jisusqa *yakupi puriqPambashpaqam qamwanna rini puriq, nishpa. barkuman yaykushpa, pasarqan suq ladu chimbaman 22 Chayshina niptinmi, Jisusqa nirqan: llaqta Kapirnawunman. 2 Chaymi chaypina kaykaptinqa, —Mas allim noqawan purinayki. Chaqa noqapi mana runakuna ch ayarqanllapa suq runa *wañushqashinakriyiqkunaqam wañushqakunashina. Chayri shamuyna kwirpuyuqta parapi apamushpa. Chaymi Jisusqa yach ashpa:noqawan purinayki. Taytayki wañuptinqam, chay wañushqa Chay runakunam noqapi ancha yuyakunllapa, nishpaqa, chaylaya aylluykikunana pambanqa, nishpa. runa wañushqashina kwirpuyuqta nirqan: —Ijitu, ama llakiychu. Noqam uchaykikunamanda Jisusmi wayrata yakuta qasillachirqan pirdunayki, nishpa. (Mk. 4.35-41; Lk. 8.22-25) 3 Chayshina Jisus niptinqam, *Muysispa liyningunata wakin 23 Jisusmi yach akuqningunawan *yakupi puriq barkupi rishpa, yach achikuqkuna uyashpa, kayshina yuyarqanllapa: Kaychay ancha *atun qoch ata pasaykarqanllapa. 24 Piru yakupa runaqam Dyusshina yanqa tukushpa, Tayta Dyusta burlaykan,ch awpimbi kaykaptinllapam, ancha jwirtitana wayrarqan. nishpa. 4 Chaymi Jisusqa yuyashqanllapata yach ashpa,Chaymi yakuqa ancha maqchikamushpa undaykarqanna chay paykunata nirqan:barkumanqa. Chayshina kaykaptinqam, Jisusqa puñuykarqan. —25 Chaymi paykunaqa Jisusta rikch achishpa, nirqanllapa: llapa? 5 Mayá, ¿imataq mas trabajus ruranaypaq, ichu —¡Ay, Taytitu, washawayllapa! ¡Seqaykanchiqnam ninaypaq: “Uchaykikunatam pirdunayki” ichu ninaypaq:yakuman! nishpa. “Kach akachiykim; atarishpa, riy” nishpa? 6 Mayá, kaytal 8.17 [Isaías 53.4]
  15. 15. 9 16rikachishqayki yach anaykillapa: Tayta Dyus Jisusta *Isrraylinukunapa chay unay kustumbringunaqam chay mawka qarapudirniyuqta rurashqa, kay mundupi runakunata taligashina. Chaymi mana balirqanchu taqllunanllapa Jisuspa mushuquchangunamanda pirdunanambaq, nishpa. duktrinangunata chay mawka kustumbrikunawanqa.] Chaymandaqam Jisusqa chay runa wañushqashinakwirpuyuqtaqa nirqan: Jisusmi suq warmita kach akachishpa, —Atarishpa, paraykita apashpa, riyna wasikiman, nishpa. suq chinata kawsachimurqan 7 Chaymi chay runaqa das atarishpa, kach akashqana rirqan (Mk. 5.21-43; Lk. 8.40-56)wasinman. 8 Chay milagruta ruraptinqam, chay rikaqkunaqa 18 Chayshina Jisus rimaykaptinmi, ch ayamurqan suq runa.ispantashqata Dyusta kayshina ancha alabarqanllapa: Chay runaqam isrraylinukunapa suq kamachikuqnin karqan. —Dyusilupagi, Taytitu, pudirnikitam qoshqa kangi chay Payqam Jisuspa ñawpambi qonqorikushpa, kayshina ancharunakunata, nishpa. rruqarqan: —Taytitu, chinitaymi kanalitan wañurqanna. Yush ayku aku Jisusmi Matiyuta akrarqan, yach akuqnin kanambaq kawsachinayki. Chaqa kriyinim: Makikita sawambi ruraptikim (Mk. 2.13-17; Lk. 5.27-32) kawsarinqa, nishpa. 9 Jisusqam chay kashqanmanda shamuqshinaqa, noqa 19 Chaymi Jisusqa “Arí”, nishpa, chay lugarmandaMatiyuta rikawarqan kuntribusyun kubrakunay dispachuypi lluqshishpa, noqaykuna yach akuqningunawan chaytiyaykaqta. Chaymi niwarqan: runawanna rirqayllapa. —Shamuy. Aku noqawan, nishpa. 20-21 Chaymi ñanda riykaptiyllapaqa, suq warmipis noqaykunawan Chaymi noqaqa chay urasna paywan rirqay. riykarqan. Chay warmitaqam dusi wata tukuyta yawar mana 10 Chaymandaqam Jisus noqaykuna *yach akuqningunawan dijashqachu karqan. Chaymi yuyarqan: Jisuspa kapamba manyandawasiypi mikuykaptiyllapa, wakin *kuntribusyunda kubrakuq llamkashpallam kach akashaq, nishpa. Chayshina yuyashpa,masiykuna, suq laya uchayuq runakunapis ch ayamushpa, manchashpapismi, chay warmiqa ikinda riqshina Jisuspa kapambapullayllapana tiyarqanllapa. 11 Chaymi wakin *farisiyu manyanda ashlita llamkarqan. 22Chayshina llamkaptinmi, Jisusqaduktrinayuqkunaqa chayta rikashpa, noqaykuna Jisuspa ikinman tikrakashpa, chay warmita chapashpa nirqan:yach akuqningunata niwarqanllapa: —Ijita, ama manchashpachu, animakay. Noqapi allita —¿Imaraykutaq Jisusqa chay millanaypaq kuntribusyunda yuyakushqaykiraykum kach akashqana kangi, nishpa.kubrakuqkunawan, chay suq laya mana baliqkunawanqa Chaymi chay urasmandapacha chay warmiqamikuykan? nishpa. kach akarqanna. 12 Chaymi Jisusqa chayshina niqta uyashpaqa, nirqan: 23 Chaymandaqam Jisusqa chay kamachikuq runapa —Mana qeshyaqkunaqam mana munanchu ambikuqtaqa. wasinman ch ayashpaqa, rikarqan runakunata, warmikunataQeshyaqkunallam munan ambikuqtaqa. 13 (Kay kunyalla waqaykaqta, awtirukunatapis. 24 Chaymi Jisusqauchayuqkunam qeshyaqkunashinaqa.) Chaymi paykunata paykunata nirqan:washaq shamushqaqa kani. Manam shamushqachu kani chay —Ashuyllapa. Manam wañushqachu chinitaqa.allin tukuqkunata washaq. Chayrayku yach akuyllapa Puñuykanllám, nishpa.*Dyuspa Santu Librumbi kayshina nishqanda: “Noqaqam Chaymi chay uyaqkunaqa Jisusta asiparqanllapa.munani llakipakuqkuna kanaykillapa. Chaymi qamkuna 25 Chaymandaqam chay asipaqkunataqa ukumanda sawamansuqkunata mana llakipaptikiqa, mana munanichu surqoshpa, Jisusqa uku wasiman yaykurqan. Chaymandaqamufrindaykillapata qowashpa adurawanaykiqa”, nishpa.m chay almataqa makinmanda piskaptin, das kawsamushpa, shayarqan. 26 Chaymi chay milagruta rurashqambaqqa, Jisustam ayunupaq tapurqanllapa Jisuspa famanqa tukuy mayta shikwakarqan. (Mk. 2.18-20; Lk. 5.33-35) 14 *Jwan Jisusmi ishkay sarkukunata chapachirqan Shutichikuqpa yach akuqningunam Jisusmanqemikarqanllapa, kayshina tapunambaqllapa: 27 Chay Jayrupa wasinmanda Jisuswan riykaptiyllapam, —Taytitu, noqaykuna Jwanda kasuqkunaqam ayunanillapa. ishkay sarkukuna ikiyllapata rirqan, ancha jwirtitaYumbay chay *farisiyu duktrinayuqpismi ayunanllapa. qayakushpa:¿Imaraykutaq qamba yach akuqnikikunaqa mana —¡Unay *Dabidpa Karu Willkan, yushayunanllapachu? nishpa. llapa! nishpa. [Nuta: “Dabidpa Karu Willkanmi” munan niyta: “Dyus 15 Chaymi Jisusqa paykunata nirqan: Akrashqan Washadur”, nishpa.] —Mayá, suq runa kasaraykaptinqachuraq, yanasunguna 28 Chaymandaqam Jisusqa suq wasiman ch ayashpa, ukuman(yanasanguna) chaypi pullan kaykaptin, ¿ayunanmanllapa? yaykuptinqa, chay ishkay sarkukunapis ikinda yaykurqan.Manám. Chayshinallam kay yach akuqniykunaqa noqawan Chaymi Jisusqa paykunata tapurqan:kashpaqa, kushikuykanllapa. Chaymi manaraq —¿Qamkunaqachu kriyingi: Jisusmi atin kach akachiwayta?ayunanllapachu. Piru suq diyam (ch iqniwaqkuna) nishpa.paykunamanda rinllapa akrawaq. Paykunaqam nirqan:raqmi, paykunapis rinllapa ayunaq. —Arí, Taytitu, nishpa. 16 ’Manam pipis mawka mudanandaqa mushuq rritasuwanqa 29 Chaymi Jisusqa ñawinllapata llamkashpa, nirqan:rrimindanchu, ¿manachu? Chayshina ruraptinqach i, chay —Qamkuna kriyishqaykishina kanqa, nishpa.mushuq rritasuqa qendishpa, ashwamba llikinman chay 30 Chayshina niptinllam, paykunapa ñawingunaqa anchamawka mudanataqa. 17 Chayshinallam llullu *binutapis mana klarutana rikakurqanllapa. Chaymandaqam Jisusqa paykunatawichunchiqchu mawka *qara taligamanqa. Chaqa chay llullu nirqan:binuqash qarwashpa, chay mawka qara taligata —Amakish pitapis parlachingillapachu kay rurashqaypaqqa,pach yachinman. Chayshinam pulla qesachakanman binuwan nishpa.qara taligaqa. Chaymi llullu binutaqa mushuq qara taligaman 31 Piru paykunaqam chay wasimanda lluqshishpa, waqmanwichunchiq, ama ni binu ni taliga qesachakanambaq. [Nuta: kaymanna rishpa, yumbayta parlachirqan:Jisuspa chay mushuq yach achikushqanqam chay llullu binushina. —Jisusmi kach akachiwashqa, nishpa.m 9.13 [Oseas 6.6]
  16. 16. 17 9 10 kach akachiyllapa. Wañushqakunatapis kawsachiyllapa. Jisusmi suq muduta kach akachirqan *Dyablukunatapis runakunamanda, warmikunamanda 32 Chayshina riykaptiyllapam, wakin runakunaqa suq qatiyllapa. Chaqa qamkunataqam dibaldilla pudirniyuqtamuduta apamurqanllapa Jisusman. Chaqa *dyablupa rurashushqallapa kani. Chayri qamkunapis chay*ispiritunmi chay runapa kwirpunman yaykushpa, pudirniywanqa yumbayta yanapayllapa, ama nimatamuduyachishqa karqan. 33 Chaymi Jisus chay dyabluta kubrashpachu.runamanda qatiptinqa, atirqanna rimayta. Chaymi chayta 9 ’Chayshinalla riyllapa. Amakish ñannikipaqqarikaqkuna ancha ispantashqata nirqanllapa: apangillapachu *uruta, ni qellayta ni kubrimanda —¡Manakish nunka kay Jisus rurashqandashinaqa qellaykunatapis bulsikuykipiqa. 10 Amar ni alfurjata nirikashqallapachu kanchiq kay *Isrrayilpiqa! nishpa. llanqeta ni burdunda apayllapachu. Mudanaykitapis 34 Piru *farisiyu duktrinayuqkunaqam chayta rikashpaqa, suqsitutalla apayllapaqa. Chaqa suqkunata yach achiptiki,Jisusta kuntrashpa, nirqanllapa: kach akachiptikiqam, alli paykuna qamkunata —Dyablukunapa kamachikuqnin yanapaptinmi, Jisusqa qarashunambaq. Manchu suq trabajaqqa dirichuyuq, pagundachay dyablukunata runakunamanda atin qatiytaqa, nishpa. ch askinambaq. 11 ’Chayri suq llaqtaman ichu suq kasiriyuman ch ayashpaqa, Kusichaqam achka maskayllapa suq allin runata, chaypi paywan kidanaykillapa, 35 Chaydiyakunapim Jisusqa ancha achka llaqtakunaman, chay llaqtamanda rinaykillapa diyakaman. 12 Suq wasimankasiriyukunaman rirqan yach achikuq. Chaymi *sinaguga ch ayashpaqar, shumaqta napaykushpa, Dyusmanwasikunapi *Dyuspa shumaq nutisyangunata mañakuyllapa, chay wasipi tiyaqkunata yanapanambaq.yach achikushpa, nirqan: 13 Chay wasipa dwiñun shumaqta qamkunata —Taytanchiq Dyusmi dasna rin shamuq, shumaqta ch ayachishuptinqa, masta mañakuyllapa paykunapaq. Pirukamachikunambaq, nishpa. qamkunata fyirusyashuptinqa, paykunapaqqa amana Chayshina yach achikushpam, tukuy laya qeshyaqkunata mañakuyllapachu. Chaqa Dyusqam mana rinchu yanapaqkach akachirqan. 36 Chaymandaqam Jisusqa ancha achka paykunataqa. 14 Chayshina mana munaptinllapa chay wasimanch ayamuqkunata rikashpa, ancha llakiparqan. Chaqa chay ch ayachishuyta ni uyashuytaqa, chay wasimanda ichu chaych ayamuqkunaqam ancha shaykushqa, wichukudu mana llaqtamandaqa das lluqshishpa, riyllapa suq ladumanna.michidurniyuq wishakunashina karqanllapa. 37 Chaymi payqa Ch akikillapamanda pulbuta ch apsiy, chay llaqtapi tiyaqkunanoqaykuna *yach akuqningunata niwarqanllapa: yach anambaq: Chay yach achikuqkunaqam manana —Alliptam niykillapa, chay achka maskawaqkunaqam kwintayuqchu noqanchiqkunawanqa, nishpa. 15 Alliptamancha achka kusichashina. Piru kusichadurkunaqam ashlitalla niykillapa, jwisyu diyapiqam chay mana ch askishuqkunataqakanchiqllapa. 38 Tayta Dyusmi chay kusichapa dwiñun. Chayri ancha yuta rinllapa kastigaq, maski chay ancha uchayuqpayman mañakuyllapa, mas kusichadurkunata runakuna *Sudumapi, Gumurrapi tiyaqkunamanda.numbranambaq, yanapawananchiqllapa, yumbayta Jisusmi nirqan: “Rinllapam qesachashuq”, nishpayach achinanchiq, Dyuspi kriyinanllapa, nishpa. (Mk. 13.9-13; Lk. 21.12-19) Jisusmi yach akuqningunamanda dusita akrarqan, 16 Jisusqam niwarqanllapapis: apustulninguna kanambaq —¡Alliptam niykillapa! Uñitakunata ancha atun (Mk. 3.13-19; Lk. 6.12-16) surrukunapa ukunda kach aykaymanshinam, qamkunataqa10 1 Jisusmi yumbay chay *yach akuqninmanda dusi kach ayki, chay malu runakunapa ukunda rinaykillapa. Chayri runakunata akrawashpa, pudirniyuqkunata ancha sabidu kayllapa kulibrashina, yumbayta allitarurawarqanllapa, atinayllapa runakunamanda *dyablukunata yanapanaykillapa. Piru ancha allin mana nimata dañachikuqqatiyta, tukuy laya nanaywan kaqkunata atinayllapa palumitashinar kayllapa. 17 Allita yuyashpa, kwidakashpakach akachiyta. [Nuta: Chay dusi akrashqangunaqam “*apustulkuna” puriyllapa. Chaqa chay wapu runakunam prisushushpa,shutirqanllapa.] awturidarkunapa ñawpambi rinllapa dimandashuq. 2 Chay dusi apustulkunaqam kaykuna karqayllapa: puntatam Rinllapapismi asutishuqllapa *sinaguga wasikunapi. 18 KananSimun; payllam Pidrupis shutin; chay Pidrupa masan Andris, noqapi kriyiptikiqam, *pri ktukunaman, gubyirnukunamanSibidiyupa churinguna *Jakubuwan *Jwan, 3 Filipi, Bartulu rin apashuqllapa. Chaymi qamkunaqa chay awturidarkunapa(payllam Natanayilpis shutin), Tumas. Suqqam noqa Matiyu. ñawpambi, chay mana isrraylinu kaqkunapa ñawpambipisUnaymi noqaqa *kuntribusyunda kubrakuq karqay. Suqqam noqapaq ringillapa yach achikuq. 19 Chayri awturidarkunamanAl yupa churin Jakubu. ; qamkunata apashuptinqa, ama llakiyllapachu: ¿Imataraqshutin. 4 Suqqam suq Simun. Payqam isrraylinu *Kananista rimashaq? nishpaqa. Chaqa prisushuptinllapaqam, chay uraspartidumanda karqan. Suqqam *Judas Iskaryuti. Chay Judas Dyus kikin rin yanapashuqllapa, shumaqta paypaqIskaryutim Jisusta intrigakurqan chay kuntraqkunamanqa. yach achikunayki. 20 Chaqa chay uraspiqam manana qamkunallachu ringillapa yach achikuqqa. Ashwanmi Dyuspa Jisusmi chay dusi apustulningunata kach arqan, *Santu Ispiritun qamkunapi kashpa, rin yanapashuq, paypaq yach achikunanllapa shumaqta rimanayki. (Mk. 6.7-13; Lk. 9.1-6) 21 ’Wakingunaqam chay tyimpupi masanda rinllapa intrigakuq 5 Jisusmi noqaykuna dusi *yach akuqningunata manaraq wanchinambaqllapa. Wakin taytaqam wambranda rin intrigakuq.kach awashpa, kayshina kunawarqanllapa: Wakin wambrangunaqam taytanda mamanda kuntrashpa, rinllapa —Amakish chay suq *nasyungunamanqa ringillapachu. intrigakuq wanchinambaqllapa. 22Amakish chay *prubinsya *Samaryamambis ringillapachu. raykum, achka runakuna qamkunata rinllapa ch iqnishuq.6 Ashwan riyllapa llaqta masinchiq *isrraylinukunamanlla. Chayshina padisishpa, noqapi mana shaykuq yuyakuptikillapaChaqa paykunaqam chingashqa wishakunashina wañunayki diyakamanqam, rini washashuq. 23 Chayri suq llaqtapipuriykanllapa. 7 Chayri niyllapa: “Taytanchiq Dyusmi kay qamkunata qesachashuptinqa, suq llaqtaman mitikayllapa. Chaqatyimpupi qallariykan shumaqta kamachikuq”, nishpa. alliptam niykillapa, qamkuna manaraq yach achikuptiki kay8 Chayshina yach achikushpaqar, qeshyaqkunata *Isrrayilpa yumbay llaqtangunapim, noqaqa *Dyusmanda Shamuqkach akachiyllapa. Chay *ismuykaq kwirpuyuqkunatapis Runa rini kutimuq.

×