ภูมิปัญญาทางภาษา

23,002 views
22,538 views

Published on

0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
23,002
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
5
Actions
Shares
0
Downloads
41
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

ภูมิปัญญาทางภาษา

  1. 1. ภูมิปัญญาทางภาษา โดย นางสาวลัคนา กะแจะจันทร์ ครู คศ . ๑ โรงเรียนภัทรบพิตร สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาบุรีรัมย์ เขต ๑
  2. 2. ภูมิปัญญาทางภาษา <ul><li>ความหมาย </li></ul><ul><li>ยืน ภู่วรรณ และคณะ “ ความสามารถ ปัญญา ภูมิรู้ ปฏิภาณ ความเฉลียวฉลาด ไหวพริบ ความคิดอ่าน เชาวน์ ” </li></ul><ul><li>สายใจ ทองเนียม “ ความสามารถทางภาษา ปฏิภาณทางภาษาหรือภูมิรู้ทางภาษาที่แสดงออกมาให้เห็นอย่างชัดเจนด้วยภาษาโบราณ ภาษาถิ่น ภาษาไทยปัจจุบันและการใช้ภาษาในวรรณคดีและวรรณกรรมทุกประเภท ” </li></ul>
  3. 3. ลักษณะภูมิปัญญาทางภาษาของไทย ๑ . ภูมิปัญญาไทยในการต้อนรับเชื้อเชิญ ๒ . ภูมิปัญญาไทยในการเจริญไมตรี ๓ . ภูมิปัญญาไทยในประเพณีสืบมานาน ๔ . ภูมิปัญญาไทยในการจารกฎหมายบ้านเมือง ๕ . ภูมิปัญญาไทยในเรื่องสดับภาษาธรรม
  4. 4. ลักษณะภูมิปัญญาทางภาษาของไทย ๖ . ภูมิปัญญาไทยในวรรณกรรมท้องถิ่น ๗ . ภูมิปัญญาไทยในวรรณศิลป์ไพจิตร ๘ . ภูมิปัญญาไทยในภาษิตภาษาสื่อสาร ๙ . ภูมิปัญญาไทยในเพลงพื้นบ้านของไทย ๑๐ . ภูมิปัญญาไทยในการใช้คำราชาศัพท์
  5. 5. ภูมิปัญญาไทยในการต้อนรับเชื้อเชิญ <ul><li>การเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ แบ่งปันกันด้วยไมตรี </li></ul><ul><li>การพูดจาที่แสดงความอ่อนหวาน </li></ul><ul><li>ไม่หยาบคายก้าวร้าว </li></ul><ul><li>๓ . แสดงความเอื้ออาทร ห่วงใย และทำพิธีต้อนรับ </li></ul>
  6. 6. ภูมิปัญญาไทยในการเจริญไมตรี ในสารว่าองค์พระทรงเดช มงกุฎเกศกษัตริย์เป็นใหญ่ ยกทัพมาประชิดติดเวียงชัย มิใช่จะณรงค์สงคราม ให้พระยาสามลคนดี มาตีคลีพนันในสนาม จะได้มีเกียรติยศปรากฏนาม ให้ชีพราหมณ์ราชครูดูเป็นกลาง สังข์ทอง @ ปลูกไมตรีอย่ารู้ร้าง สร้างกุศลอย่ารู้โรย @ ปลูกอื่นใดปลูกไมตรีดีกว่าพาล
  7. 7. ภูมิปัญญาไทยในประเพณีสืบมานาน <ul><li>ประเพณี หมายถึง ความประพฤติที่คนกลุ่มหนึ่งกำหนดถือเป็นแบบแผนและปฏิบัติสืบเนื่องกันมาเป็นเวลาช้านานจนเป็นลักษณะของคนกลุ่มนั้น ซึ่งจำแนกเป็น ขนบประเพณี ธรรมเนียมประเพณี และจารีตประเพณี </li></ul><ul><li>@ การอวยพร @ การสู่ขวัญการเกิด </li></ul><ul><li>@ การแต่งงาน @ การบวช ฯลฯ </li></ul>
  8. 8. ภูมิปัญญาไทยในการจารกฎหมายบ้านเมือง <ul><li>“ พ่อกูตาย ยังพี่กู กูพร่ำบำเรอแก่พี่กู ดั่งบำเรอแก่พ่อกู พี่กูตายจึงได้เมืองแก่กูทั้งกลม” </li></ul><ul><li>สิทธิการสืบราชสมบัติ </li></ul><ul><li>“ เพื่อนจูงวัวไปค้า ขี่ม้าไปขาย ใครจักใคร่ค้าช้างค้า ค้าม้าค้า ใครจักใคร่ค้าเงือนค้าทองค้า ใครจักมักเล่นเล่นใครจักมักหัวหัว” </li></ul><ul><li>เสรีภาพของประชาชน </li></ul>
  9. 9. ภูมิปัญญาไทยในเรื่องสดับภาษาธรรม มองในแง่ดี เขามีส่วนเลวบ้างช่างหัวเขา จงเลือกเอาส่วนที่ดีเขามีอยู่ เป็นประโยชน์โลกบ้างยังน่าดู ส่วนที่ชั่วอย่าไปรู้ของเขาเลย จะหาคนที่มีดีเพียงส่วนเดียว อย่ามัวเที่ยวค้นหาสหายเอ๋ย เหมือนเที่ยวค้นหาหนวดเต่าตายเปล่าเลย ฝึกให้เคยมองแต่ดีมีคุณจริง พุทธทาสภิกขุ
  10. 10. ภูมิปัญญาไทยในวรรณกรรมท้องถิ่น <ul><li>ภูมิปัญญาไทยในนิทานท้องถิ่น </li></ul><ul><li>ภูมิปัญญาไทยในบทเพลงสำหรับเด็ก </li></ul><ul><ul><li>เพลงกล่อมเด็ก </li></ul></ul><ul><ul><li>เพลงร้องเล่นของเด็ก </li></ul></ul><ul><ul><li>เพลงประกอบการละเล่นของเด็ก </li></ul></ul><ul><li>ปริศนาคำทาย </li></ul>
  11. 11. ภูมิปัญญาไทยในวรรณศิลป์ไพจิตร <ul><li>วรรณศิลป์ หมายถึง ศิลปะในการเลือกใช้ถ้อยคำให้มีเสียงที่ไพเราะ กระทบใจผู้อ่านหรือผู้ฟัง มีถ้อยคำที่มีความหมายและหลากคำ กวีสอดแทรกความคิด ความเชื่อของกวีและของคนในสังคมได้อย่างกลมกลืนเหมาะสม </li></ul>
  12. 12. ภูมิปัญญาไทยในวรรณศิลป์ไพจิตร ๑ . ความสามารถในการเรียงถ้อยคำให้เกิดเสียงเสนาะ “ จะหักอื่นขืนหักก็จักได้ หักอาลัยนี้ไม่หลุดสุดจะหัก สารพัดตัดขาดประหลาดนัก แต่ตัดรักนี้ไม่ขาดประหลาดใจ” นิราศอิเหนา
  13. 13. ภูมิปัญญาไทยในวรรณศิลป์ไพจิตร ๒ . ใช้คำเหมาะให้ผู้อ่านเห็นภาพเด่น กะลิงกะลางนางนวลนอนเรียง พญาลอคลอเคียง แอ่นเอี้ยงอีโก้งโทงเทง ค้อนทองเสียงร้องป๋องเป๋ง เพลินฟังวังเวง อีเก้งเริงร้องลองเชิง กาพย์พระไชยสุริยา
  14. 14. ภูมิปัญญาไทยในวรรณศิลป์ไพจิตร ๓ . เปรียบเทียบให้ภาพในจิตแจ่มชัดเจน ชมแขคิดใช่หน้า นวลนาง เตือนตำหนิวงกลาง ต่ายแต้ม พิมพ์พักตร์แม่เพ็ญปราง จักเปรียบใดนา ขำกว่าแขไขแย้ม ยิ่งยิ้มอัปสร นิราศนรินทร์
  15. 15. ภูมิปัญญาไทยในวรรณศิลป์ไพจิตร ๔ . กระทบอารมณ์ที่ซ่อนเร้นสะเทือนใจ อุรารานร้าวแยก ยลสยบ เอนพระองค์ลงทบ ท่าวดิ้น เหนือคอคชซอนซบ สังเวช วายชีวาตม์สุดสิ้น สู่ฟ้าเสวยสวรรค์ ลิลิตตะเลงพ่าย
  16. 16. ภูมิปัญญาไทยในวรรณศิลป์ไพจิตร ๕ . แทรกคำสอนในเนื้อหาน่าติดตาม ไปบ้านท่านอย่านั่งนาน การเรือนตนเร่งคิด เข้าเถื่อนอย่าลืมพร้า ได้หน้าอย่าลืมหลัง สุภาษิตพระร่วง
  17. 17. ภูมิปัญญาไทยในวรรณศิลป์ไพจิตร ๖ . ปลูกสำนึกดีงามตามสมัย นโมจะข้าไหว้ วรไตรรตนา พ่อแม่แลครูบา ทุกเทวาในราศี ปฐม ก กา
  18. 18. ภูมิปัญญาไทยในวรรณศิลป์ไพจิตร ๗ . สะท้อนให้เห็นภาพสังคม วิถีชีวิต ความคิด ความเชื่อของคนในสังคมไทย อยู่มาปีระกาสัปตศก ทายกในเมืองสุพรรณนั่น ถึงเดือนสิบจวนสารทยังขาดวัน คิดกันจะมีเทศน์ด้วยศรัทธา พระมหาชาติทั้งสิบสามกัณฑ์ วัดป่าเลย์ไลย์นั้นวันพระหน้า ตาปะขาวเฒ่าแก่แซ่กันมา พร้อมนั่งปรึกษาที่วัดนั้น ขุนช้างขุนแผน
  19. 19. ภูมิปัญญาไทยในวรรณศิลป์ไพจิตร ๘ . ให้ความรู้ฝากฝีปากไว้ในแผ่นดิน กวีจะแสดงภูมิปัญญาด้านความรู้ความสามารถอย่างเต็มที่ เพื่อแสดงฝีปาก ฝากฝีมือในเชิงวรรณศิลป์ให้ผู้อ่านติดใจ จดจำ ซาบซึ้ง กรมหมื่น นุชิตเชื้อ กวีวร ชิโนรส มิ่งมหิศร เสกให้ ศรีสุคต พจนสุนทร เถลิงลักษณ์นี้นา ขัตติยวงศ์ ผจงโอษฐ์ไว้ สืบหล้าอย่าสูญ
  20. 20. ภูมิปัญญาไทยในภาษิตภาษาสื่อสาร <ul><li>ภาษิต หมายถึง ถ้อยคำหรือข้อความที่กล่าวสืบต่อกันมาช้านาน มีความหมายเป็นคติสอนใจ เตือนใจให้คิด ให้ทำในสิ่งที่ถูกที่ควร </li></ul><ul><li>ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว ( พุทธภาษิต ) </li></ul><ul><li>ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน ( พุทธภาษิต ) </li></ul><ul><li>ปลูกไมตรีอย่ารู้ร้าง สร้างกุศลอย่ารู้โรย ( สุภาษิตพระร่วง ) </li></ul>
  21. 21. ภูมิปัญญาไทยในภาษิตภาษาสื่อสาร <ul><li>สำนวน หมายถึง กลุ่มคำที่เรียบเรียงขึ้นด้วยถ้อยคำที่ใช้ชั้นเชิงทางภาษา มีความไพเราะสละสลวย บางครั้งใช้เป็นการสื่อสารความหมายเพื่อเปรียบเปรยอย่างลึกซึ้ง มักใช้คู่กับ โวหาร </li></ul><ul><li>- เกลือเป็นหนอน </li></ul><ul><li>- จับปลาสองมือ </li></ul><ul><li>- น้ำท่วมปาก </li></ul>
  22. 22. ภูมิปัญญาไทยในภาษิตภาษาสื่อสาร <ul><li>คำพังเพย หมายถึง ถ้อยคำที่กล่าวขึ้นลอยๆ เป็นกลางๆ แต่มีความหมายเป็นคติให้ข้อคิดหรืออาจจะเป็นการกล่าวติ ชม หรือแสดงความคิดเห็นต่อสิ่งต่างๆ ในเชิงของการเปรียบเทียบ </li></ul><ul><li>- ไก่งามเพราะขน คนงามเพราะแต่ง </li></ul><ul><li>- หนีเสือปะจระเข้ </li></ul><ul><li>- ชี้โพรงให้กระรอก </li></ul>
  23. 23. ภูมิปัญญาไทยในภาษิตภาษาสื่อสาร <ul><li>คำอุปมาอุปไมย หมายถึง ถ้อยคำที่กล่าวในทำนองเปรียบเทียบให้เห็นจริงเพื่อให้เกิดความเข้าใจชัดเจน และมีความสละสลวยน่าฟัง ซึ่งถือว่าเป็นสำนวนไทยอย่างหนึ่ง </li></ul><ul><li>- ง่ายเหมือนปอกกล้วยเข้าปาก </li></ul><ul><li>- กรอบเป็นข้าวเกรียบ </li></ul><ul><li>- งงเป็นไก่ตาแตก </li></ul>
  24. 24. ภูมิปัญญาไทยในภาษิตภาษาสื่อสาร <ul><li>คำคม คือ คำพูดที่เรียบเรียงไว้เป็นอย่างดี เป็นคติหรือให้ข้อคิดที่เป็นความจริง แล้วเป็นคำพูดที่สะกิดใจ ฟังติดหู หรือมีลักษณะเป็นคำขวัญ </li></ul><ul><li>- สตรีคือศัตรู ศัตรูคือยาชูกำลัง </li></ul><ul><li>- ถ้าคิดจะรักจงลืมคำว่าเสียใจ </li></ul><ul><li>- โกรธคือโง่ โมโหคือบ้า </li></ul>
  25. 25. ภูมิปัญญาไทยในภาษิตภาษาสื่อสาร <ul><li>ที่มาของสำนวนไทย </li></ul><ul><li>เกิดจากธรรมชาติทั่วๆ ไป </li></ul><ul><li>เกิดจากการกระทำของคนเรา </li></ul><ul><li>เกิดจากความประพฤติของคนทั้งในด้านดีและไม่ดี </li></ul><ul><li>เกิดจากศาสนา </li></ul>
  26. 26. ภูมิปัญญาไทยในภาษิตภาษาสื่อสาร <ul><li>ที่มาของสำนวนไทย </li></ul><ul><li>เกิดจากแบบแผนประเพณีและความเชื่อ </li></ul><ul><li>เกิดจากนิทาน ตำนาน หรือพงศาวดาร </li></ul><ul><li>เกิดจากการละเล่น หรือการกีฬา </li></ul><ul><li>เกิดจากอวัยวะของคนหรือสัตว์ </li></ul>
  27. 27. ภูมิปัญญาไทยในเพลงพื้นบ้านของไทย <ul><li>เพลงพื้นบ้าน หมายถึง เพลงที่ชาวบ้านแต่งและขับร้องกันเฉพาะถิ่น มักจะร้องหรือรำในงานเทศกาลรื่นเริงต่างๆ เพื่อความสนุกสนาน </li></ul>
  28. 28. ภูมิปัญญาไทยในเพลงพื้นบ้านของไทย <ul><li>ลักษณะของเพลงพื้นบ้าน </li></ul><ul><li>มีความเรียบง่ายในการใช้ถ้อยคำ </li></ul><ul><li>เน้นความสนุกสนาน </li></ul><ul><li>นิยมใช้กลอนหัวเดียว มีบทร้องเล่นดังนี้ บทไหว้ครู บทเกริ่นหรือบทปลอบ บทประ บทผูกรัก บทชิงชู้ บทจากหรือบทลา </li></ul>
  29. 29. ภูมิปัญญาไทยในเพลงพื้นบ้านของไทย <ul><li>ประเภทของเพลงพื้นบ้าน </li></ul><ul><li>เพลงพื้นบ้านภาคเหนือ </li></ul><ul><li>เพลงพื้นบ้านภาคอีสาน </li></ul><ul><li>เพลงพื้นบ้านภาคกลาง </li></ul><ul><li>เพลงพื้นบ้านภาคใต้ </li></ul>
  30. 30. ภูมิปัญญาไทยในเพลงพื้นบ้านของไทย <ul><li>การสมานสามัคคีมีไมตรีต่อกัน </li></ul><ul><li>การสร้างความรื่นเริงบันเทิงใจ </li></ul><ul><li>การแสดงปฏิภาณไหวพริบอย่างมีชั้นเชิง </li></ul><ul><li>การชี้แนะควบคุมสังคม </li></ul>
  31. 31. ภูมิปัญญาไทยในเพลงพื้นบ้านของไทย <ul><li>การแสดงให้เห็นถึงชีวิตไทยในชนบท </li></ul><ul><li>การแสดงให้เห็นคุณค่าทางวรรณกรรม </li></ul><ul><li>การสืบสานวัฒนธรรม </li></ul>
  32. 32. ภูมิปัญญาไทยในการใช้คำราชาศัพท์ คำราชาศัพท์ มาจาก ราชา + ศัพท์ หมายถึง คำเฉพาะที่ใช้สำหรับพระเจ้าแผ่นดินและ เจ้านายปัจจุบัน หมายรวมไปถึงคำที่ใช้กับพระภิกษุสงฆ์ ข้าราชการและสุภาพชนด้วย
  33. 33. ที่มาของคำราชาศัพท์ <ul><li>จากภาษาบาลี เช่น โอรส นัดดา อัยกา </li></ul><ul><li>จากภาษาสันสกฤต เช่น พระบรมศพ </li></ul><ul><li>พระฉายาลักษณ์ พงศาวดาร </li></ul><ul><li>๓ . จากภาษาเขมร เช่น บรรทม พระราชดำริ </li></ul><ul><li>เสด็จพระราชดำเนิน ทรงพระสรวล </li></ul>
  34. 34. ที่มาของคำราชาศัพท์ <ul><li>๔ . คำไทยแท้ที่เป็นคำราชาศัพท์ </li></ul><ul><li>- เติม ทรง หน้าคำ เช่น ทรงวิ่ง ทรงมีไข้ ฯลฯ </li></ul><ul><li>- เติม หลวง ท้ายคำ เช่น ลูกหลวง เรือหลวง ฯลฯ </li></ul><ul><li>เติม พระ หน้าคำ เช่น พระอู่ พระที่ พระแท่น ฯลฯ </li></ul><ul><li>เติม ต้น ท้ายคำ เช่น ช้างต้น ม้าต้น เรือนต้น ฯลฯ </li></ul>
  35. 35. สวัสดีค่ะ

×