de an mon hoc (7).doc

558 views
491 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
558
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

de an mon hoc (7).doc

  1. 1. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com MỤC LỤCĐề mục Nội dung Số trang Phần I Lời mở đầu 2 Phần II Những vấn đề chung về thuế GTGT 3 1 Khái niệm 3 2 Sự ra đời và phát triển của thuế GTGT 3 3 Tại sao lại chọn thuế GTGT 4 II Nội dung chủ yếu của thuế GTGT 6 1 Xác định phạm vi áp dụng 6 2 Các hình thức thuế GTGT 8 3 Thuế suất 9 4 Quản lý thuế GTGT 10Phần III Tình hình áp dụng thuế GTGT trên thế giới và bài học kinh 12 nghiệm từ những nước đã áp dụng. I Tình hình áp dụng thuế GTG T ở một số nước 12 1 Thuỵ Điển 12 2 Philipine 13 3 Trung Quốc 14 II Một số nước kinh tế phát triển vẫn chưa áp dụng thuế GTGT 15 1 Hoa Kỳ 16 2 Australia 17 III Bài học kinh nghiệm rút ra từ những nước đã áp dụng thuế 17 GTGT.Phần IV Sự cần thiết phải áp dụng thuế GTGT. 19 I Những tồn tại của hệ thống thuế hiện hành 19 II Sự cần thiế phải cải cách chính sách thuế 20 III Sự cần thiết phải áp dụng thuế GTGT ở Việt Nam 20 Phần V Đánh giá tình hình triển khai thực hiện thuế GTGT ổ Việt 23 Nam I Những kết quả đạt được sau hơn 2 năm thực hiện 24 II Những yếu tố thúc đẩy việc triển khai thực hiện thuế GTGT đạt 31 được những kết quả trên III Một số vướng mắc trong quá trình thực hiện 34 IV Các biện pháp xử lý vướng mắc và phương hướng sắp tới 39 NGUYỄN THU HỒNG 1 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  2. 2. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comPhần VI Kết luận 45 LỜI MỞ ĐẦU Thuế là nguồn thu ổn định của Nhà nước, là công cụ phân phối thu nhập quốcdân, thực hiện điều tiết vĩ mô nền kinh tế và là công cụ bảo vệ kinh tế trong nước,cạnh tranh với nước ngoài. Từ năm 1999 trở về trước, chúng ta đã sử dụng thành công cơ chế thuế cũ, tuynhiên trong tình hình mới , do xu hướng toàn cầu hoá chung của thế giới, cơ chế thuếhiện hành ở Việt Nam đã lộ rõ một số mặt bất cập, dẫn đến khó khăn về quản lý, điềuhành thuế và thất thu Ngân sách quốc gia. Vì vậy việc áp dụng một số luật thuế mới trong giai đoạn này là hết sức cầnthiết. Trong đó thuế giá trị gia tăng (GTGT) đã có những đóng góp quan trọng chotiến trình cải cách chính sách thuế của Nhà nước. Trên thế giới, thuế GTGT (hay còn gọi là VAT) đã có lịch sử lâu đời (bắt đầuxuất hiện năm 1917) và qua quá trình kiểm nghiệm ở nhiều nước trên thế giới, nó đãthể hiện được tính ưu việt của mình so với các loại thuế tương đương. Mặc dù vậymột số nước cũng đã áp dụng không thành công thuế GTGT do chưa chuẩn bị kỹ cơsở hạ tầng cho một có chế thuế mới cũng như do chưa nắm bắt rõ bản chất loại thuếnày. Chính vì vậy mục đích của đề án này là tìm hiểu bản chất của thuế GTGT, đánhgiá tình hình thực hiện ở Việt Nam trong những năm vừa qua và đề xuất những biệnpháp xử lý thuế trong thời gian tới nhằm hoàn thiện hơn nữa hệ thống thuế ở ViệtNam. NGUYỄN THU HỒNG 2 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  3. 3. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com PHẦN II. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG. I./ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG (GTGT). 1./ Khái niệm. Thuế GTGT là thuế tính trên khoản giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụ phátsinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng. 2./ Sự ra đời và phát triền của thuế GTGT. Năm 1954 thuế GTGT lần đầu tiên ra đời tại Pháp dưới hình thức thuế đánhvào giai đoạn sản xuất. Đến năm 1968, thuế này được nhập vào thuế lưu thông đánhvào dịch vụ và thuế địa phương đánh vào lưu thông bán lẻ thành một loại thuế thốngnhất chung thu ở giai đoạn bán lẻ (viết tắt theo tiếng Pháp là TVA). Từ đó đến nay dotính ưu viết của mình, thuế GTGT ngày càng được sử dụng rộng khắp ở nhiều nướctrên thế giới. Thuế GTGT được sớm áp dụng ở Châu âu, chỉ hơn hai mươi năm saukhi ra đời hình thức sơ khai đầu tiên, nó đã được coi là một trong những điều kiện tiênquyết để gia nhập khối EC (năm 1977). Tính đến năm 1995, trên thế giới có tới hơn 100 nước áp dụng thuế GTGT.Riêng Châu á kể từ năm 80 trở lại đây đã có sự gia tăng vượt bậc về số lượng cácthành viên sử dụng VAT. Đầu tiên là Triều Tiên (1977), tiếp đến là Indonexia (1985),Đài Loan (1986), Philipine (1988), Mông Cổ (1993), Trung Quốc (1994) và Việt Nam(1999). Việc áp dụng một phương pháp tính thuế mới ở một quốc gia không phải là vấnđề đơn giản, hệ thống thuế ảnh hưởng trực tiếp đến ngân sách và vấn đề phát triển NGUYỄN THU HỒNG 3 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  4. 4. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comkinh tế của quốc gia đó. Chính vì vậy, không chỉ ở những nước đang phát triển mà ởmột số nước kinh tế phát triển, do những quan điểm khác nhau trong việc nghiên cứunên quyết định áp dụng thuế GTGT kéo dài trong nhiều năm như: Nhật Bản đưa ra đề nghị áp dụng GTGT từ những năm 1955 đến năm 1986nhưng tháng 4 năm 1989 mới thực hiện. Newzeland: Phản đối kịch liệt thuế GTGT vào đầu những năm 80 nhưng đãban hành GTGT tháng 5 năm 1986. Hy Lạp đồng ý chuyển sang GTGT khi ra nhập EC năm 1981 với tư cách mộtthành viên chính thức, nhưng đến tháng 1 năm 1987 mới ban hành GTGT. Canada ban đầu cũng rất phản đối việc ban hành GTGT thay thế cho thuế bánlẻ đang được lưu hành ở các bang song đến tháng 1 năm 1991, GTGT đã được banhành. Thuỵ Sỹ đã phản đối đề nghị ban hành GTGT thay thế cho bán lẻ hiện hành.Song tháng 1 năm 1995, Thuỵ Sỹ đã ban hành GTGT. 3./ Tại sao lại chọn thuế GTGT. (1) thuế GTGT ra đời là một chu cầu tất yếu đối với nền kinh tế khi cơ cấu thuế cũ không còn đáp ứng được nhu cầu trong tình hình mới. Nói chung các yêu cầu đó có thế chia thành bốn dạng sau: Thứ nhất: Thuế doanh thu hiện hành không đáp ứng được yêu cầu thu và quảnlý, có nhiều bất hợp lý (như trùng lặp, quá phức tạp gây tâm lý nặng nề, hiệu quảkhông cao). Thứ hai: Do quá trình toàn cầu hoá đang diễn ra mạnh mẽ trên thế giới, yêu cầumở rộng lưu thông hàng hoá giữa các nước đòi hỏi bãi bỏ, giảm thuế ở cửa khẩu đối NGUYỄN THU HỒNG 4 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  5. 5. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comvới xuất nhập khẩu hàng hoá là rất quan trọng, nó giúp kích thích các nghành sản xuấtdịch vụ trong nước, khuyến khích xuất khẩu những tiềm lực quốc gia và góp phầnthúc đẩy những mặt hàng thiết yếu. Trong xu thế hiện nay, không thể tồn tại nền kinhtế đóng, hoặc gần như đóng do những rào cản thuế quan bất hợp lý. Thuế GTGT rađời đã phần nào đáp ứng được những yêu cầu trên. Thứ ba: Tạo nguồn thu cho Ngân sách Nhà nước và có điều kiện thu hẹp cácloại thuế khác. Đa số các cơ chế thuế hiện hành của các nước khi chưa áp dụng thuếGTGT đều cồng kềnh, phức tạp và có nhiều sự chồng chéo, điều đó gây khó khăn choviệc quản lý thuế của Nhà nước (như tính thuế, thu thuế, giải quyết các trường hợpquá hạn thuế, miễn thuế..) cũng như việc kinh doanh của người dân. Tình trạng này dễdàng gây ra tâm lý ngại thuế, tránh thuế làm thất thu cho Ngân sách một khoản khôngnhỏ. Để giải quyết các vấn đề trên cần phải có một cơ chế thuế mới phù hợp và rõràng đối với tất cả mọi người, và thuế GTGT là một giải pháp. Thứ tư: Sự phát triển của kinh tế đòi hỏi sửa đổi hệ thống thuế cho phù hợp.Chúng ta đã biết rằng mỗi một thời kỳ phát triển kinh tế cần phải có một hệ thốngchính sách quản lý cho phù hợp, không có một cơ chế nào dúng cho mọi lúc mọi nơi.Vấn đề quản lý thuế cũng không nằm ngoài quy luật ấy. (2) Như vậy thuế GTGT ra đời trước hết để đáp ứng tình hình mới, sau một thời gian được áp dụng và kiểm nghiệm, thuế GTGT được đại đa số các nước trên thế giới thừa nhận về những ưu điểm nổi bật của nó ở các mặt sau: a. Khắc phục được một số mặt hạn chế của thuế doanh thu hiện hành. Có khả năng mang lại nguồn thu lớn cho Ngân sách Nhà nước. Kinh nghiệm của các nước: Indonexia, Newzeland, Bồ Đào Nha và Tuinidi đã chứng minh rõ điều này. Đại đa số các nước áp dụng thuế GTGT, khoản thu từ số NGUYỄN THU HỒNG 5 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  6. 6. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com thuế này thường đảm bảo từ 12% đến 30% tổng số thu của Ngân sách Nhà nước (tương đương khoảng 5% đến 10% tổng sản phẩm quốc dân). b. Tính trung lập: Với điều kiện số lượng đối tượng được miễn hạn chế và sự vận dụng thuế suất 0% chỉ hạn chế đối với hoạt động xuất khẩu, GTGT là một thứ thuế trung lập và không dẫn đến bất kỳ một sự méo mó nào. Điều này thể hiện tính ưu việt của thuế GTGT so với các loại thuế được nó thay thế. c. Tính đơn giản: Tính đơn giản của thuế GTGT bắt nguồn từ cơ chế đánh thuế và khấu trừ thuế của nó. Đối tượng nộp thuế GTGT sẽ thu số GTGT khi bán hàng và khấu trừ số thuế GTGT đã nộp khi mua vật tư, hàng hoá đầu vào, số chênh lệch còn lại nộp vào Ngân sách Nhà nước. (Việc tính thuế căn cứ vào các hoá đơn bán hàng và mua hàng). II. NỘI DUNG CHỦ YẾU CỦA THUẾ GTGT. 1./ Xác định phạm vi áp dụng. Về đối tượng chịu thuế: GTGT là loại thuế đánh vào sử dụng, có nghĩa làđánh vào người tiêu dùng, người nộp thuế là người kinh doanh, người chịu thuế làngười tiêu dùng trực tiếp và gián tiếp nộp thuế thông qua người kinh doanh. Đối tượng nộp thuế: Tất cả các thể nhân và các pháp nhân có cung cấp hoặcnhập khẩu hàng hoá và dịch vụ trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. Một số nước dùng doanh thu để giới hạn đối tượng nộp thuế. Ví dụ: Khôngphải là đối tượng nộp GTGT, đối với các doanh nghiệp có mức doanh thu hàng nămthấp hơn: + 200.000 pê xô (Philipines). NGUYỄN THU HỒNG 6 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  7. 7. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com + 200.000 Sek (Thuỵ Điển). + 30.000 Can D (Canada). + 100.000 DDK (Đan Mạch). + 1.000.000 Sin D (Singapore). + 60.000 D (Indonexia). Có nước áp dụng hình thức thu khoán đối với đối tượng kinh doanh vừa và nhỏ.Như vậy, việc xác định đối tượng nộp thuế là để nhằm giới hạn đối tượng nộp thuế,loại trừ bớt số lượng lớn về quản lý thu thuế đối với các doanh nghiệp nhỏ. Trong giai đoạn chuyển đổi từ thuế doanh thu sang áp dụng GTGT, thường cóba hình thức triển khai áp dụng GTGT. Hình thức thứ nhất: áp dụng GTGT toàn bộ, có nghĩa là áp dụng đối với các đốitượng nộp thuế hoạt động ở tất cả các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, buôn bán và bánlẻ. Điển hình áp dụng hình thức này là các nước: Thuỵ Điển, Pháp, Thái Lan,Hungari. Hình thức thứ hai: áp dụng GTGT từng phần, tức là áp dụng đến từng khâu củaquá trình luân chuyển sản phẩm hàng hoá. Ví dụ: Indonexia, Nhà nước ban hành đạoluật từ năm 1983, nhưng do trình độ quản lý của cán bộ nghành thuế và nhận thức củangười nộp thuế nên đến năm 1985, đạo luật thuế mới được thi hành và thực hiện theotừng bước như sau: + Năm 1985: Đối tượng nộp thuế là những người sản xuất. + Năm 1989: Mở rộng phạm vi áp dụng đối với các đại lý bán buôn. + Năm 1993: Mở rộng phạm vi áp dụng đối với các cửa hàng bán lẻ. NGUYỄN THU HỒNG 7 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  8. 8. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com Hình thức thứ ba: Thực hiện thí điểm GTGT đối với một số nghành. Điển hìnháp dụng hình thức này là Trung Quốc. GTGT được ban hành và thực hiện thí điểm từnăm 1980 đến 18/9/1994 được ban hành chính thức. Bước thí điểm chỉ áp dụng vớicác sản phẩm: xe đạp, quạt điện, kim khí, máy móc thiết bị, phụ tùng, động cơ, thép.Năm 1986 mở rộng diện đối với các sản phẩm công nghiệp nhẹ, vật liệu xây dựng,khoáng sản kim loại. Qua tổng kết đánh giá của các nước, trong ba hình thức tiến hành GTGT, hìnhthức toàn bộ là hiệu quả nhất. Tuy nhiên, hình thức này đòi hỏi phải có sự chuẩn bị rấtđầy đủ về luật, các văn bản hướng dẫn luật, trình độ hiểu biết của người nộp thuế,trình độ quản lý của từng cơ quan thuế, chứng từ hoá đơn, ý thức chấp hành luật... Hình thức áp dụng GTGT ở từng khâu kết quả bị hạn chế, còn hình thức ápdụng thí điểm ở phạm vi hẹp, ở một số ngành là không đem lại kết quả. 2./ Các hình thức tính thuế GTGT. ở các nước đã thực hiện GTGT hiện nay áp dụng một trong hai phương phápkhấu trừ theo hoá đơn và phương pháp tính chênh lệch theo báo cáo kế toán. a./ Phương pháp khấu trừ theo hoá đơn: Đây là phương pháp được hầu hết các nước áp dụng do: Tính thuế dựa vào hoáđơn đảm bảo xác định thuế có cơ sở để kiểm tra thuế. Có thể áp dụng chính sách thuếvới nhiều thuế suất (nếu thu thuế theo chênh lệch chỉ có thể áp dụng một thuế suất).Có thể tính GTGT thu thuế theo thời gian ấn định một tháng, hai tháng hay một quí. b./ Phương pháp thu GTGT trên chênh lệch theo báo cáo kế toán: Phương pháp này xác định thuế phải dựa trên số liệu báo cáo kế toán của đơn vịáp dụng phương pháp này sẽ có những vấn đề sau: NGUYỄN THU HỒNG 8 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  9. 9. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com Thứ nhất: Các xí nghiệp coi GTGT chỉ là thuế bổ xung đánh vào lợi nhuận, còncác nhân viên của họ thì coi đó là lại thêm một thứ thuế nữa đánh vào quĩ tiền lương. Thứ hai: Báo cáo chỉ kêt thúc một lần trong năm, vậy là tất cả các khoản thanhtoán GTGT phải dựa vào kết toán năm. Thứ ba: Khó kiểm tra thuế phải nộp từng kỳ so với phương pháp sử dụng hoáđơn và không có cơ sở để tiến hành các cuộc kiểm tra chéo thuế giữa đơn vị mua vàbán. Mô hình GTGT Nhật Bản được sử dụng theo phương pháp này (1/4/1989): ThuGTGT trên cơ sở báo cáo kế toán với một thuế suất là 3% và đã quyết định điều chỉnhlên 5% để thi hành từ tháng 4/1997. Nhật Bản không phát hành hoá đơn áp dụng riêngđối với thuế GTGT vì các doanh nghiệp phản ứng, theo phương pháp tính thuế hiệnhành các doanh nghiệp tự tính và nộp thuế. Các doanh nghiệp nhỏ không phải nộpthuế GTGT. 3. Thuế suất. Thông thường, để đạt được số thu tương đương so với số thu hiện hành củathuế doanh thu mà nó thay thế, GTGT phải có mức thuế suất cao hơn (thường là gấpba lần thuế suất doanh thu). Vì GTGT chỉ đánh vào giá trị tăng thêm của hàng hoáhay sản phẩm qua mỗi lần luân chuyển hàng hoá (danh mục các nước áp dụng thuếGTGT và thuế suất GTGT). Có hai cơ chế thuế suất được áp dụng: + Cơ chế một thuế suất (không kể thuế suất 0% áp dụng với xuất khẩu và mộtsố mặt hàng thiết yếu (nếu có). Trong số 100 nước thì có 44 nước áp dụng GTGT vớicơ chế một thuế suất, trong đó Đan Mạch là một nước có mức thuế suất cao nhất(32%). Nhật, Singapore la nước có mức thuế suất thấp nhất (3%). NGUYỄN THU HỒNG 9 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  10. 10. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com + Cơ chế nhiều thuế suất (không kể thuế suất 0%). Trong số các nước còn lại áp dụng GTGT với có chế nhiều thuế suất thì sốlượng thuế suất giao động từ 2 đến 5 (trường hợp Colombia 5 thuế suất). Thuế suấtthấp nhât la 1% (Bỉ, Thổ Nhĩ Kỳ), 2% (Nam Triều Tiên) và thuế suất cao nhất là 50%(Senegal), 45% (Trung Quốc), 38% (ý) và 36% (Hy Lạp). Phần lớn các nước áp dụngcơ chế ba thuế suất. Chỉ có một số nước áp dụng 4 và 5 thuế suất: Bỉ- Colombia. Mô hình thuế suất của khối EC: Qui định ngoài thuế suất 0% áp dụng cho xuấtkhẩu, hệ thống thuế suất chỉ gồm 2 thuế suất: Một mức thuế suất thấp nhưng khôngthấp hơn 5%; Một mức thuế suất cao thường hơn 15%. Qui định về thuế suất 0% và miễn thuế: thuế suất 0% được áp dụng trong đại đasố các nước chủ yếu đối với hoạt động xuất khẩu. Đối tượng áp dụng thuế suất 0% tứclà được thoái trả lại số GTGT đã chịu trên hàng đầu vào, biện phấ này được đánh giálà hữu hiệu nhất đối với việc xuất khẩu. Một số nước áp dụng thuế suất 0% đối với các mặt hàng và dịch vụ khác nhaunhư Thuỵ Điển (đối với báo chí xuất bản hàng ngày, xang máy bay phản lực), Canada(đối với lương thực thực phẩm, các dịch vụ tài chính quốc tế.Đan Mạch và Trung Quốc không sử dụng thuế suất 0%. Miễn thuế (không áp dụng) GTGT: Các đối tượng được miễn thuế khác với cácđối tượng được hưởng thuế suất 0% ở chỗ họ không có quyền khấu trừ đầu vào thuếđầu vào đã nộp. Qui định miễn chịu thuế có thể xuất phát từ nhiều lý do: Về kinh tế,xã hội, về tránh sự đánh thuế chồng chéo, về kỹ thuật: khó xác định giá trị tăng thêmnhư: Các dịch vụ về tài chính tín dụng, dịch vụ vận tải quốc tế về hàng không, đườngsắt. Ví dụ : Thuỵ Điển qui định 29 mặt hàng và dịch vụ được miễn chịu thuế. NGUYỄN THU HỒNG 10 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  11. 11. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com Đan Mạch qui định 14 mặt hàng và dịch vụ được miễn chịu thuế. Đức qui định 5 mặt hàng và dịch vụ được miễn chịu thuế. 4./ Quản lý GTGT. Đăng ký thuế: Các đối tượng nộp thuế phải thực hiện nghĩa vụ đầu tiên là đăngký thuế tại cơ quan thuế địa phưong nơi đặt cơ quan điều hành thường trú của mìnhtheo mẫu thống nhất do cơ quan thuế cung cấp. Một số nước sử dụng mã số đăng kýthuế cũ (thuế doanh thu) và thêm vào đuôi của dãy số đăng ký một số bổ xung để chỉrõ là số đăng ký GTGT. Riêng Nhật Bản không sử dụng hệ thống mã hoá số đăng kýtrong công tác quản lý GTGT. Nộp thuế: Đa số các nước áp dụng GTGT thực hiện nộp thuế theo cơ chế tự kêkhai tính và nộp thuế theo mẫu in sẵn do cơ quan thực hiện cung cấp. Nộp tờ khai vàthanh toán thuế theo định kỳ hàng tháng, quí (tuỳ theo chế độ nộp thuế qui định chotừng loại đối tượng). Việc thoái thuế: Phần lớn được giao cho cơ quan thu thuế, trong trường hợp sốthuế được khấu trừ lớn (xuất khẩu hàng hoá hoặc mua sắm tài sản giá trị lớn, đốitượng kinh doanh có quyền kê khai đề nghị cơ quan thuế thoái trả số tiền đã trả khâutrước. Cơ quan thuế kiểm tra và thoái trả tiền thuế đã trả ngay một lần hoặc thoái trảdần trong một thời gian tuỳ theo qui định của từng nước và khả năng ngân sách mỗinước. Theo cách này cơ quan thuế thường có một tài khoản thu GTGT và sử dụngnguồn thu để thoái thuế, khoản còn lại nộp vào Ngân sách Nhà nước. Việc khấu trừ thuế GTGT: Các nước áp dụng khấu trừ theo hoá đơn đầu vào vàcho khấu trừ toàn bộ số phát sinh từng kỳ, khi tính thuế GTGT phải nộp. Hầu hết cácnước cho áp dụng khấu trừ thuế đầu vào của tài sản cố định nhằm khuyến khích đầutư, cũng có nước không cho áp dụng như Trung Quốc. NGUYỄN THU HỒNG 11 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  12. 12. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com PHẦN III. TÌNH HÌNH ÁP DỤNG THUẾ GTGT TRÊN THẾGIỚI VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ NHỮNG NƯỚC ĐÃ ÁPDỤNG. I./ TÌNH HÌNH ÁP DỤNG THUẾ GTGT Ở MỘT SỐ NƯỚC. 1./ Thuỵ Điển: Là một nước đi đầu trong việc áp dụng thuế GTGT (1969).Trước khi thực hiện GTGT, Thuỵ Điển đã thực hiện cơ chế thuế doanh thu với mộtthuế suất 10% áp dụng chủ yếu đối với hàng hoá, dịch vụ chịu thuế. Mục tiêu của sựchuyển đổi là khuyến khích hàng xuất khẩu và thực hiện hoàn thuế đối với hoạt độngxuất khẩu. Quá trình chuyển đổi thuế ở Thuỵ Điển được tiến hành qua hai giai đoạn: - Mùa xuân năm 1968 Bộ Tài Chính giải trình trước Quốc hội và các doanh nghiệp về kế hoạch, nội dung chuyển đổi cơ chế nộp thuế. - Mùa thu năm 1968 được Quốc hội thông qua và ban hành năm 1969 với NGUYỄN THU HỒNG 12 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  13. 13. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com những nội dung cơ bản: Thứ nhất: Các đối tượng nộp thuế doanh thu đều chuyển sang nộp GTGT. Thờikỳ đó có 160.000 đối tượng nộp thuế doanh thu. Các dịch vụ không phải nộp thuế,200.000 hộ nông dân năm ngoài cơ chế GTGT. Thứ hai: áp dụng tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thuế nộp khâutrước. Thứ ba: Thuế suất lúc đầu áp dụng một mức thuế là 10% như thuế doanh thunhưng do cơ chế khấu trừ nên làm giảm số thuế GTGT. Để bù đắp nguồn thu, ThuỵĐiển đã tăng phí bảo hiểm 1% trên tổng quĩ lương. Trong quá trình thực hiện ThuỵĐiển cũng đã điều chỉnh thuế suất và bổ sung thêm mức thuế vào. Thứ tư: Đối với những đầu tư trang thiết bị, máy móc khi thực hiện GTGTcung được khấu trừ. Thứ năm: Không qui định cho miễn giảm GTGT vì không thể dùng chính sáchthuế GTGT để trợ cấp. 2./ Philipines: Khi Chính phủ mới ra đời (tháng 12 năm 1986) việc cải cáchsửa đổi hệ thống thuế là việc làm trước tiên của nước này. Chương trình thuế năm1986 bao gồm 29 khâu cải cách phải tiến hành và đã được soạn thảo. Một trongnhững cải cách về cơ cấu đưa ra trong chương trình là ban hành thuế GTGT. Được thểchế hoábăng Lệnh số 273, có hiệu lực thi hành từ 1/1/1988. Như vậy, để ban hànhthuế GTGT, Philipines đã trải qua quá trình nghiên cứu và chuẩn bị. Ngày 1/1/1988, Philipines bắt đầu thực hiện GTGT. Có thể tóm tắt ở mấy điểmsau: - Thuế GTGT được xây dựng dể hợp lý hoá hệ thống đánh thuế hàng hoá và NGUYỄN THU HỒNG 13 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  14. 14. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com dịch vụ chịu thuế, để đơn giản hoá việc quản lý thuế và làm cho hệ thống thuế Philipines công băng hơn. - Thuế GTGT được áp dụng trên diện rộng hàng hoá và một số dịch vụ, trên từng hoạt động bán hay nhập khẩu những hàng hoá dịch vụ đó. - Thuế suất qui định một mức là 10% đánh trên tổng giá bán hay tổng số tiền nhận được từ bán hàng hoá hay dịch vụ, thay cho thuế doanh thu đối với người sản xuất gồm 4 thuế suất: 0%, 10%, 20%, 30%, thuế trên dịch vụ: 15 thuế suất từ 0% đến 30%. Tuy nhiên, có miễn thuế đối với một số hoạt động kinh doanh được áp dụng để khuyến khích một số hoạt động như sản xuất nông sản, giảm bớt ảnh hưởng đến giá cả một số mặt hàng như dầu lửa, và để đơn giản việc quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhẹ và các dịch vụ tài chính. - Thuế suất 0% áp dụng đối với hàng hoá xuất khẩu. - áp dụng tính thuế theo phương pháp khấu trừ và cho khấu trừ đối với tài sản dùng trong thương mại hoặc kinh doanh. Kết quả thu thuế GTGT của Philipines được biểu hiện qua ba năm (bảng kèmtheo) đã cho thấy tỉ lệ về số thu VAT so với số thu CP, GDP, GNP đều tăng sau 10 và20 năm áp dụng cơ chế thuế mới. Năm Số thu Số thu Số thu GDP GNP % số % số Số thu Số thu từ từ của thu thu VAT/ VAT/ VAT thuế CP VAT/số VAT/số GDP GNP thu thuế thu CP 1 2 3 4 5 1/2 1/3 1/4 1/5 1988 13 90 113 826 823 14,5 11,8 1,6 1,6 1989 20 122 154 964 961 16,7 13,3 2,1 2,1 1990 12 69 79 527 527 17,1 14,8 2,2 2,2 NGUYỄN THU HỒNG 14 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  15. 15. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com 3./ Trung Quốc: Là nước có chủ trương nghiên cứu ban hành thuế GTGT từnăm 1980, sau 4 năm nghiên cứu, ngày 18/9/1984 chính thức ban hành. Trung Quốcđã tiến hành theo phương pháp thí điểm. Sau đây đề cập một số nhận xét của chuyêngia thuế Trung Quốc từ 28/6 đến 12/7/1993 do đồng chí Trần Xuân Thắng - Tổng cụctrưởng Tổng cục thống kê dẫn đầu). Chương trình thí điểm về thuế GTGT ở Trung Quốc đã gặp nhiều vướng mắcdo các nguyên nhân chủ yếu: a. Chưa chuẩn bị kỹ về chế độ hướng dẫn thực hiện và xử lý các trường hợp vướng mắc thực tế. b. GTGT chỉ thực hiện cho một số sản phẩm ở khâu sản xuất, chưa thực hiện ở khâu lưu thông, dịch vụ, vì vậy, trong quá trình thực hiện gặp nhiều khó khăn vướng mắc, không xử lý triệt để, chính xác, chưa đạt được mục đích của GTGT là khắc phục triệt để thu thuế trùng lặp. Bên cạnh đó, GTGT của Trung Quốc có quá nhiều thuế suất, mức chênh lệchgiữa các thuế suất cao từ 43% đến 12%. Vì vậy, khi thực hiện khấu trừ thuế phức tạp,căn cứ không chính xác, gây ra vận dụng tuỳ tiện, không kiểm soát được chặt chẽ việckhấu trừ tiền thuế ở cơ quan cấp dưới. Để khắc phục tình trạng này, đảm bảo thẹc hiện đơn giản, dễ kiểm soát, hiệnnay Trung Quốc thực hiện khoán mức khấu trừ thuế cho các sản phẩm đầu vào, bướcđầu có nhiều mức, nay thực hiện thống nhất một mức 7%. Do thu theo phương pháp khấu trừ chung cho một mức thoát ly hoá đơn, nênphạm vi khấu trừ thuế rộng thực tế có khi thuế thu thấp vì trong số thuế được khấu trừcó phần thuế chưa được tính nộp Ngân sách. Một trong những điều kiện tiên đề để thực hiện thành công GTGT là thực hiện NGUYỄN THU HỒNG 15 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  16. 16. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comcơ chế giá thị trường. Nhưng hiện nay Nhà nước Trung Quốc vẫn quản lý giá hơn 100mặt hàng, vì vậy, quá trình thực hiện GTGT của Trung Quốc gặp khó khăn. Thực hiện GTGT ở khâu sản xuất của Trung Quốc gặp nhiều khó khăn, phứctạp. Để việc quản lý, thực hiện GTGT có hiệu quả, Trung Quốc phân ra từng đốitượng để có biện pháp thu thuế: Xí nghiệp qui mô nhỏ thu khoán, Xí nghiệp có quimô lớn và vừa thu căn cứ vào sổ sách kế toán. Thực tế hiện nay GTGT chỉ áp dụngtrong các xí nghiệp quốc doanh. II./ MỘT SỐ NƯỚC KINH TẾ PHÁT TRIỂN VẪN CHƯA ÁP DỤNGTHUẾ GTGT. Cho dù GTGT là một loại thuế có nhiều ưu điểm nhưng cho đến nay có một sônước kinh tế phát triển chưa áp dụng. Chúng ta sẽ nghiên cứu những nguyên nhân củavấn đề trên thông qua phân tích tình hình hai nước đại biểu là Mỹ và Austraylia Hoa Kỳ (Mỹ): Là một nước có nền kinh tế phát triển bậc nhất thế giới. Mộtcường quốc có ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều lĩnh vực trên thế giới, tuy nhiên, cho đếnnay Mỹ vẫn chưa chấp nhận GTGT. Vì vậy đau là những lý do ngăn cản con đườngGTGT xâm nhập vào Mỹ? Về cơ bản Mỹ thoả mãn với hệ thống thuế doanh thu khâu bán lẻ cấp bang vàliên bang hiện hành. Thuế suất doanh thu bán lẻ cấp bang tương đối thấp, trung bìnhkhoảng 4,6%, diện đánh thuế cũng tương đối hạn chế. Ví dụ: ở Mỹ có 29 bang khôngđánh thuế lương thực thực phẩm, 25 bang miễn thuế cho hầu hết các dịch vụ. Cơ chếthuế hiện hành của Mỹ không gây trở ngại lắm cho hoạt động sản xuất dịch vụ trongnước. Chính vì vậy, nước Mỹ chưa thực sự có nhu cầu về một cơ chế thuế mới. NGUYỄN THU HỒNG 16 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  17. 17. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com Tuy nhiên, Mỹ cũng đã quan tâm đến GTGT trong thời gian tương đối dài (20năm qua), và trong cuộc tranh luận gần đây, các chuyên gia đã nêu ra một số lý do đểMỹ ban hanh GTGT là: - GTGT sẽ thay thế 1 phần thuế đánh trên quĩ lương (bảo hiễm xã hội) (52 tỷ USD). - GTGT se thay thế 1 phần thuế thu nhập công ty (28 tỷ USD). - Một lý do nữa được đưa ra năm 1983 là GTGT còn có thể tài trợ cho quốc phòng (thực tế là để tăng số thu cho Ngân sách). Năm 1984, một sự thảo nữa được đưa ra với ý đồ dùng GTGT để thay thế chothuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập công ty và thuế thừa kế, thuế suất GTGT là15%. GTGT sẽ là động lực tạo nguồn thu chủ yếu cho Ngân sách. Năm 1985, Mỹ đưara một dự thảo về mô hình GTGT nữa, áp dụng theo phương án trực tiếp. Nói chung, các phương án đưa ra nhằmban hành GTGT cuối cùng cũng chỉ làđể tăng số thu cho Ngân sách. Dù vậy các Nghị sĩ đã bác bỏ việc ban hành GTGT vớinhứng lý do chủ yếu sau: a. Lo sợ về tính luỹ thoái của GTGT. b. Lo lắng về việc GTGT gây lạm phát. c. Cán bộ thuế bang và quận (địa phương) lo sợ về việc ban hành GTGT sẽ xâm phạm đến nguồn thu của họ. d. Cả cơ quan thuế bang và liên bang đều lo ngại việc áp dụng GTGT sẽ tác động về phương diện quản lý. Autralia: Autralia cũng là một trong những nước OECD đến nay chưa chấpnhận GTGT vì một số lý do như sau: NGUYỄN THU HỒNG 17 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  18. 18. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com a. Lo sợ về chi phí quản lý cao. b. Lo sợ về khả năng trốn thuế tăng. c. Những yêu cầu về hoàn thuế khai tăng thêm có thể là một lỗ hổng cũng nghiêm trọng tương đương như lập hoá đơn sai. d. Chi phí cho việc cưỡng chế thuế tăng. Lo sợ về tính luỹ thoái. Như vậy, những lý do chủ yếu của việc chưa ban hành thuế GTGT ở Mỹ vàAutralia là các lý do mang màu sắc chính trị chứ không phải về kinh tế, do đặc thùcủa các nước đó (quan hệ liên bang và bang đang ổn định, họ không muốn có sự xáotrộn đễ dàng gây nên tình hình mất ổn định chung). III./ BÀI HOC KINH NGHIỂMUT RA TỪ CÁC NƯỚC ĐÃ TÍNH THUẾGTGT. Qua nghiên cứu kinh nghiệm của các nước áp dụng GTGT cà hội thoả, trao đổikinh nghiệm với các chuyên gia thuế GTGT của các tổ chức quốc tế và một số nướccó thể rut ra một số bài học kinh nghiệm như sau: 1. Thuế GTGT là một loại thuế có nhiều ưu điểm cần nghiên cứu áp dụng nhằm góp phần thúc dẩy hoạt động sản xuất kinh doanh phát triển theo cơ chế thị trường, mở rộng kinh tế đối ngoại, tạo nguồn thu ổn định và phát triển cho Ngân sách quốc gia. Nhưng không thể và không nên áp dụng thí điểm thuế GTGT trong phạm vi hẹp ở một số nghành và một số đơn vị. 2. Nội dung chính sách thuế GTGT ban hành phải được nghiên cứu kỹ, qui định cụ thể làm cơ sở pháp lý cho việc thực hiện được rõ ràng, thống nhất. Phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của thuế GTGT với sự vận dụng và qui định phù hợp với từng nước. NGUYỄN THU HỒNG 18 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  19. 19. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com - Củng cố chế độ hoá đơn, chứng từ, hạch toán, kế toán, nhưng không thể đợi đến lúc thực hiện đầy đủ hoá đơn chứng từ mới áp dụng GTGT, vì việc áp dụng GTGT cũng thúc đẩy việc sử dụng hoá đơn chứng từ. - Cần làm tốt công tác tuyên truyền và hướng dẫn chế độ thuế này để mọi đối tượng, mọi người đều hiểu và thực hiện đúng. - Công tác đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý thuế GTGT cho cán bộ thuế phải được quan tâm và chuẩn bị trưóc. - Phải từng bước hiện đại hoá trang thiết bị công cụ quản lý thuế, trong đó trang bị hệ thống máy vi tính là quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế nói chung, và thuế GTGT nói riêng. - Đồng thời với việc ban hành thuế GTGT cần sửa đổi hệ thống thuế đồng bộ nhằm xác định rõ phạm vi , mục tiêu điều chỉnh của từng loại thuế (thuế xuất nhập khẩu, thuế TTĐB...). Mức thuế và chính sách thuế cần có tính ổn định không nên thay đổi luôn. - Cần nhận thức đúng và đầy đủ tác động có thể xẩy ra trong giai đoạn đầu áp dụng GTGT để có phương án xử lý, trong đó vấn đề điều hành Ngân sách, quản lý giá cả là vấn đề quan trọng. PHẦN IV. SỰ CẦN THIẾT PHẢI ÁP DỤNG THUẾ GTGT. I./ NHỮNG TỒN TẠI CỦA HÊN THỐNG THUẾ HIỆN HÀNH. Trong quá trình thực hiện, hệ thống chính sách thuế hiện hành đã được sửa đổi,bổ xung nhiều lần đáp ứng yếu cầu của tình hình thực tế. Nhưng cho đến nay, nềnkinh tế nước ta đã có những bước phát triển theo cơ chế thị trường, khu vực kinh tếNhà nước được sắp xếp tổ chức lại, bước đầu hoạt động có hiệu quả; khu vực kinh tếngoài quốc doanh phát triển đa dạng dưới nhiều hình thức, các xí nghiệp hoạt động NGUYỄN THU HỒNG 19 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  20. 20. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comtheo Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam ngày càng tăng. Chính trong bối cảnh này,hệ thống chính sác thuế đã bộc lộ những khuyếm khuyết về các mặt: - Chưa bao quát hết các nguồn thu đã, đang và sẽ phát sinh trong nền kinh tế thị trường như: lãi cổ phần, lãi tiền gửi, thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, thu nhập từ chuyển nhượng tài sản; chưa bao quát hết các hoạt động dich vụ. - Trong mỗi loại thuế phải cùng một lúc vừa thực hiện mụctiêu bảo đảm nguồn thu cho Ngân sách Nhà nước và thực hiện mục tiêu nhiều chính sách khác, do đó, làm cho nội dung chính sách thuế phức tạp, gây khó khăn trong quá trình thực hiện cả đối với cán bộ thuế cũng như đối tượng nộp thuế. - Về mặt kỹ thuật, hệ thống thuế hiện hành cũng như trong từng sắc thuế còn quá phức tạp, trùng lặp, nhất là thuế doanh thu, nên hiệu quả chưa cao, còn gây tâm lí chồng chéo nặng nề. - Trong chính sách còn có những điểm chưa phù hợp với thông lệ quốc tế, do đó, có thêt trở thành những cản trở trong quá trình mở rộng quan hệ hợp tác kinh tế với các nước trong khu vực và trên thế giới (đặc biệt là chính sách thuế trong việc thu hút đầu tư nước ngoài cũng như trong nước. II./ SỰ CẦN THIẾT PHẢI CẢI CÁCH HỆ THỐNG CHÍNH SÁCHTHUẾ. Những thành tựu đã đạt được trong 10 năm đổi mới đã tạp tiền đề đưa kinh tếnước ta sang một giai đoạn công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, đồng thời ngàycàng mở rộng quan hệ hợp tác kinh tế với các nước trong khu vực trong nước và trênthế giới. Phương hướng phát triển kinh tế với các nước trong kỳ 1996 - 2000 như nớitrên đặt ra yêu cầu phát triển kinh tế mở rộng hợp tác trong thời gian tới. Vì vậy cải NGUYỄN THU HỒNG 20 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  21. 21. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comcách thuế là một điều tất yếu nhằm mục đích: Thứ nhất: Khắc phục những nhược điểm của hệ thống thuế hiện hành, tạo sựthích ứng của nó trong cơ chế thị trường, bảo đảm yêu cầu động viên vào Ngân sáchmà Đại hội lần thứ VII của Đảng đã đề ra cho những năm tới: ;àm cho thuế thực sự làmột công cụ có hiệu lực của Nhà nước trong giai đoạn mới, thúc đẩy sản xuất pháttriển và tăng trưởng kinh tế của đất nước theo hướng đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiệnđại hoá đất nước. Thứ hai: Làm cho hệ thống chính sách thuế cũng như từng sắc thuế tiến tớinhững yếu tố tương đồng với thuée các nước và phù hợp với thông lệ quốc tế, tạo điềukiện mở rộng quan hệ hợp tác, giao lưu kinh tế giữa nước ta với các nước trong khuvực và thế giới. III./ SỰ CẦN THIẾT PHẢI ÁP DỤNG THUẾ GTGT Ở VIỆT NAM. Hiện nay nền kinh tế Việt Nam đang trong quá trình chuyển sang cơ chế thịtrường có sự điều tiết của Nhà nước. Hoạt động cà vận hành của thị trường chưa thậtlinh hoạt, nhiều doanh nghiệp có trình độ công nghệ, kỹ thuật cũng như trình độ quảnlý thấp, năng suất lao động thấp, khả năng cạnh tranh kém, chưa thích nghi và điềuchỉnh nhanh nhạy để phù hợp với chính sách kinh tế mới. Vì vậy việc áp dụng thuếGTGT trong giai đoạn này là hết sức cần thiết. Thuế GTGT có những ưu điểm nổi bậtcó thể khắc phục được phần nào khó khăn khi thực hiện luật thuế cũ: Thứ nhất: Thuế GTGT có thể khắc phục được nhược điểm của thuế doanh thulà không thu trùng lắp thuế nên có tác động tích cực đối với sản xuất dịch vụ. Đồngthời việc thực hiện thuế GTGT và thuế thu nhập doanh nghiệpcòn đòi hỏi các doanhnghiệp của tất cả các thành phần kinh tế phải tăng cường quản lý như: ghi chép banđầu, mở sổ sách kế toán và mua, bán hàng hoá có hoá đơn chứng từ, đổi mới côngnghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm để đủ sức cạnh tranh trong tình hình mới. NGUYỄN THU HỒNG 21 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  22. 22. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com Về lưu thông hàng hoá, tuy trong bối cảnh nền kinh tế giảm phát kéo dài,nhưng vì thuế GTGT chỉ điều tiết trong phần giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụnên sẽ thúc đẩy việc lưư thông hàng hoá thuận lợi. Thứ hai: Thuế GTGT sẽ khuến khích đầu tư trong nước, mở rộng quy mô sảnxuất, kinh doanh, đổi mới công nghệ hiện đại. Thuế GTGT không đánh vào hoạt độngđầu tư tài sản cố định, toàn bộ số thuế GTGT phải trả lại khi mua sắm tài sản cố địnhsẽ được Nhà nước cho khấu trừ hoặc hoàn lại cho doanh nghiệp. Đồng thởitong quátrình trực hiện, Chính phủ còn có những biện pháp khuyến khích thêm như đối vớinhững công trình, hạng mục công trình đã hoàn thành bàn giao. Năm 1998 sang năm 1999 mới thanh toán thì được nộp thuế theo mức thuế nhưcũ. Từ 01/09/1999 đã giảm 50% mức thuế GTGT cho xây dựng, lắp đặt. Nhờ đó sốvốn đầu tư sẽ tăng lên. Thứ ba: Thuế GTGT sẽ góp phần khuyến khích xuất khẩu, mở rộng thị trườngtiêu thụ sản phẩm hàng hoá, kích thích phát triển sản xuất kinh doanh hàng hoá xuấtkhẩu, giải quyết nhu cầu ngày càng tăng của xã hội. Thuật thuế GTGT qui định hàng hoá xuất khẩu được hưởng thuế xuất 0% vàđược hoàn thuế GTGT đầu vào nên đã khuyến khích xuất khẩu và tạo điều kiện đểhàng hoá Việt Nam có thể cạnh tranh về giá cả so với hàng hoá tương tự của các nướctrên thị trường quốc tế. Thứ tư: Việc thực hiện thuế GTGT đối với hàng hoá nhập khẩu sẽ góp phầnbảo hộ hàng hoá sản xuất trong nước. Kết hợp với cơ chế điều hành xuất nhập khẩuhàng hoá năm 1999, thuế GTGT sẽ góp phần hạn chế tiêu dùng, nhất là hàng tiêudùng cao cấp từ nước ngoài, thực hiện tiết kiệm cho sản xuất. Đối với vật tư, nguyênvật liệu nhập khẩu vẫn thực hiện thu thuế GTGT khi hàng nhập về, nhưng đã có xemxét điều chỉnh giảm thuế nhập khẩu để ổn định sản xuất trong nước. NGUYỄN THU HỒNG 22 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  23. 23. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com Thư năm: Thuế GTGT còn góp phần cơ cấu lại nền kinh tế từ sản xuất thay thếnhập khẩu chuyển mạnh sang sản xuất hướng xuất khẩu. Thuế GTGT sẽ khuyến khíchviệc sản xuất, xuất khẩu những mặt hàng nước ta có thế mạnh như nông sản, lâm sản,thuỷ sản... bằng các qui định cụ thể như không thu thuế GTGT đối với hàng do ngườisản xuất bán ra, cho khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với các cơ sở chế biến, thươngmại mua các mặt hàng, hoàn thuế đầu vào cho các cơ sở xuất khẩu các mặt hàng nàynếu có hoá đơn GTGT đầu vào... Thứ sáu: Thuế GTGT không làm tăng giá cả hàng hoá. Bản chất thuế GTGTkhông làm tăng giá vì nó thay thế thuế doanh thu đã được kết cấu vào trong giá. Điềunày cũng đòi hỏi các Bộ, Nghành địa phương phải có biện pháp quản lý hướng dẫnkịp thời và đúng đắn việc thực hiện thuế GTGT. Tránh tình trạng một số doanhnghiệp hay hộ kinh doanh chưa hiểu rõ, có thể sẽ cộng thêm thuế vào giá cũ để bánlàm giá cả hàng hoá tăng thêm. PHẦN V. ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI THỰC HIỆNTHUẾ GTGT Ở VIỆT NAM. Thực hiện chương trình cải cách thuế bước II, Quốc hội đã thông qua hai luậtthuế mới: Luật thuế Giá trị gia tăng (thuế gián thu), Luật thuế thu nhập (thuế trực thu)và sửa đổi bổ xung Luật thuế tiêu thụ đặc biệt: Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.Đồng thời sửa đổi, bổ xung các luật thuế có liên quan như: Luật Nhân sách, Luậtkhuyến khích đầu tư trong nước...để thực hiện đồng bộ các luật thuế mới. Với nhận thức rằng việc triển khai thực hiện các Luật thuế mới được thi hành từ NGUYỄN THU HỒNG 23 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  24. 24. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com01/01/1999, có tác động nhiều mặt đến tình hình kinh tế xã hội, nên thời gian đầukhông tránh khỏi những khó khăn và lại càng khó khăn hơn khi kinh tế nước ta đangbị ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ trong khu vực, thiên tai lại liêntiếp sảy ra. Ba yêu cầu phải đạt được khi thực hiện triển khai các luật thuế mới: - Bảo đảm công bằng về quyền lợi và nghĩa vụ của các doanh nghiệp, các hộ kinh doanh trong nền kinh tế, giúp các doanh nghiệp ổn định được hoạt động sản xuất, kinh doanh, tăng cường hạch toán kinh tế, nâng cao năng lực quản lý, nâng cao cao khả năng cạnh tranh trong nước, trên thị trường quốc tế. - Bảo đảm không ảnh hưởng lơn đến kế hoạch thu của Ngân sách Trung ương trong những năm đầu thực hiẹen. Tạo điều kiện để Ngân sách địa phương ổn định nguồn thu, nâng dần tỷ lệ các địa phương cân đối Ngân sách và có đóng góp cho Ngân sách Trung ương. - Bảo đảm ổn định thị trường trong nước, tránh gây ra những biến động mạnh về giá cả, đặc biệt là giá vật tư, hàng hoá quan trọng dùng cho sản xuất và tiêu dùng thiết yếu để ổn định sản xuất và không ảnh hưởng đến đời sống nhân dân. Nghị quyết số 18/1998/QH10 ngày 25/11/1988: "Chính phủ cần tập chung chỉđạo thực hiện các luật thuế mới, nhất là luật thuế GTGT. Để chủ động giải quyết kịpthời những khó khăn cho các doanh nghiệp khi thực hiện Luật thuế GTGT nhằm ổnđinhj và phát triển sản xuất, kinh doanh. Quốc hội cho phép Chính phủ trong thời gianđầu thực hiện được áp dụng quy định tại Điều 28 Luật thuế GTGT để giảm thuế đốivới hoạt động thương mại, dịch vụ du lịch, ăn uống, và không khống chế mức giảmtối đa 50% số thuế GTGT phải nộp. Sau một thời gian thực hiện, Chính phủ trìnhUBTVQH sửa đổi bổ sung các mức thuế suấttheo qui định tại Điều 8 của Luật thuếGTGT và báo cáo Quốc hội trong kỳ họp gần nhất. NGUYỄN THU HỒNG 24 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  25. 25. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com I./ NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC SAU HƠN HAI NĂM THỰC HIỆN. Trong hai năm đầu tiên triển khai các Luật thuế mới tuy gặp nhiều khó khăn,nhưng với tinh thần chủ động, lại được sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Bộ chính trị,của UBTVQH, và sự điều hành thướng xuyên, cụ thể của Chính phủ, cùng với sự cốgắng của các nghành, các cấp, của các cơ quan đoàn thể, sự hưởng ứng của các đốitượng nộp thuế, sự đồng tình của nhân dân, sự nỗ lực của nghành tài chính, nghànhthuế, đến nay sau một năm thực hiện các Luật thuế mới đã đi vào cuộc sống, sản xuấtkinh doanh giữ được ổn định, bước đầu các Luật thuế mới đã phát huy được tác dụngtrên các mặt. 1./ Về sản xuất kinh doanh. Với việc thực hiện Luật thuế GTGT tạo điều kiện cho giá thành các công trìnhđầu tư xây dựng cơ bản giảm khoảng 10% so với trước đâu. toàn bộ thuế GTGT củacông trình xây dựng cơ bản được hạch toán riêng không tính vào giá công trình nhưthuế doanh thu, vì vậy chi phí khấu hao tài sản cũng giảm thấp hơn. Các doanh nghiệpxây dựng mua sắm tài sản cố định có thuế GTGT đều được khấu trừ hoặc hoàn thuế.Mặt khác khi nhập khẩu thiết bị máy móc, phương tiện vận tải chuyên dùng, loạitrong nước chưa sản xuất được để đầu tư thành tài sản cố định theo dự án, thì khôngthuộc diện chịu thuế GTGT trong thời gian ba ngày kể từ ngày nộp tờ khai. Từ khithực hiện Gnhị định só 78?NĐ-CP giảm 50% mức thuế GTGT đối với sản phẩm xâydựng cơ bản thì mức thuế GTGT các doanh nghiệp xây lắp còn phải nộp sau khi khấutrừ đầu vào bình quân chỉ còn khoảng 1% đến 2%, thấp hơn so với mức 4% khi nộpthuế doanh thu, thậm chí còn được hoàn thuế. Thực hiện thuế GTGT còn thuc đẩy sản xuất kinh doanh, lưu thông hàng hoáphát triển do thuế GTGT chỉ thu trên giá trị tăng thêm của hàng hoá, dịch vụ qua cáckhâu sản xuất, lưu thông đến khâu tiêu dùng cuối cùng với hai phương pháp tính thuế(phương pháp khấu trừ thuế, và phương pháp trực tiếp). Đã khắc phục nhược điểm NGUYỄN THU HỒNG 25 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  26. 26. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comcủa thuế doanh thu là thuế trùng lên thuế, đã thuc đẩu chuyên môn hoá, hiệp tác sảnxuất, nhất là trong lĩnh vực sản xuất có khí như: sản xuất, lắp ráp xe đạp, xe máy, ô tô,điện, điện tử... Luật thuế thu nhập doanh nghiệp cũng có qui định chế độ khuyến khích đối vớiđầu tư các cơ sở sản xuất mới thành lập được miễn thuế hai năm đầu, được giảm 50%trong hai năm sau nữa. Nếu đầu tư vào những lĩnh vực, nghành nghề, vùng kinh tếđược ưu đãi đầu tư sẽ được hưởng mức thuế suất thấp hơn so với các dự án khác (đầutư trong nước hưởng thuế suất là 15%, 20%, 25%, đầu tư nước ngoài là 10%, 15%,20%) và còn được ưu đãi miễn giảm thuế thời gian dài hơn. Thời gian được miễngiảm thuế cao nhất là 13 năm trong dó miễn thuế 4 năm đầu và giảm 50% thuế trong9 năm tiếp theo. Ngoài ra, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp còn khuyến khích miễn,giảm thuế đối với các trường hợp đầu tư dây chuyền sản xuất mới, mở rộng qui mô,đổi mới công nghệ, cải thiện môi trường sinh thái, nâng cao năng lực sản xuất, dichuyển có sở kinh doanh. Đối với Nhà nước đã giảm mức thuế chuyển quyền sử dụng đát từ 10% xuốngcòn 2% đối với đát sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, đát làmmuối và giảm từ 20% xuống 4% đối với đát ở, đất xây dựng công trình, đất khác. Cácsơ sở kinh doanh chuyển quyền sử dụng đất thuê, không phải nộp thuế chuyển quyềnsử dụng đất. Đối với các cơ sở kinh doanh được Nhà nước giao đất xây dựng nhà ở đểbán, xây dựng kết cấu hạ tầng cho thuê thì đất chuyển quyền được miễn thuế chuyểnquyền sử dụng đất không chịu thuế GTGT tính trên giá đất chuyển quyền. Ngoài ra,Nhà nước còn giảm lệ phí trước bạ đất từ 2% xuống 1% lam cho thị trường đất đai,nhà cửa đã có dấu hiệ sôi dộng hơn trước. Đối với phí, lệ phí đã thống nhất áp dụng một mức thu phí, lệ phí chung cho cảcác doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các doanh nghiệp trong nước. Giảm lệphí cấ giấy phép đặt văn phòng đại diện của nước ngoài từ 5000 USD/lần (tươngđương với 70 triệu đồng Việt Nam) xuống còn 1 triệu đồng/ lần và không thu lệ phí NGUYỄN THU HỒNG 26 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  27. 27. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comđối với trường hợp gia hạn giấy phép đặt văn phòng đại diện. Trong quá trình thực hiện, một số doanh nghiệp sản xuất kinh doanh những mặthàng, dịch vụ gặp khó khăn do thuế GTGT cao hơn thuế doanh thu nhưng chưachuyển đổi kịp cho phù hợp với có chế thuế mới và chịu sự ảnh hưởng lớn của cuộckhủng hoảng tài chính, tiền tệ trong khu vực như: than, cơ khí (trừ sản phẩm cơ khítiêu dùng), luyện cán, kéo kim loại, máy vi tính, oá chất cơ bản, hoá dược, vận tải,bốc xếp, xây dựng, lắp đặt, khách sạn, ăn uống, du lịch, đã được UBTVQH, Chínhphủ, Bộ tài chính thực hiện các biện pháp xử lý, tháo gữo khó khăn như: giảm mứcthuế nhập khẩu của 569 mặt hàng là vật tư, nguyên liệu phục vụ sản xuất trong nướcvới số thuế giảm gần 1000 tỷ đồng, giảm mức thuế GTGT cho 18 loaih hàng hoá, dịchvụ mở rộng diện khấu trừ thuế GTGT đầu vào theo tỷ lệ ấn định đối với một số mặthàng... Bằng các nội dung chính sách và biện pháp tháo gõ khó khăn nêu trên, các Luậtthuế mới đã góp phần khuyến khích đầu tư và ổn định sản xuất, kinh doanh. Trong năm 1999, tuy gặp nhiều khó khăn do số dự án đầu tư trực tiếp của nướcngoài giảm khoảng 12,3% nhưng tổng số vốn đầu tư vẫn tăng so với năm 1998, trongđó vốn đầu tư trong nước tăng khoảng 28,6%, vốn ODA tăng khoảng 16%. Thực hiệncác luật thuế mới ngay sau thời gian khủng hoảng kinh tế tài chính tiền tệ nhưng sảnxuất kinh doanh vẫn giữ được ổn định. NĂm 1999, tốc độ tăng trưởng GDP có xuhướng tăng lên so với năm 1998, cả năm đạt 4,8%. Tình hình tài chính của các doanhnghiệp vẫn giữ được ổn định và có thể chia ra theo các nhóm như sau: - Nhóm các doanh nghiệp thực hiện các luật thuế mới thuận lợi hơn do mức thuế phải nộp thấp hơn so với mức thuế cũ như: điện, xi măng, phân bón, thuốc trừ sâu, xây dựng, ăn uống, lắp đặt, bưu chính viễn thông, xổ số kiến thiết, khách sạn, du lịch... - Nhóm các doanh nghiệp thực hiện các luật thuế mới có mức thuế phải nộp tương đương với mức thuế cũ như: nghành dệt may, da giầy, điện tử, vật NGUYỄN THU HỒNG 27 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  28. 28. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com liệu xây dựng (trừ xi măng), đường sữa, bao bì... - Nhóm các doanh nghiệp đang lỗ thực hiện các luật thuế mới giảm lỗ hoắc có lãi như: Dệt Nam Định, Tổng công ty vật tư Nông nghiệp, kẹo Hải Hà... - Nhóm các doanh nghiệp trước đây lỗ, thực hiện các luật thuế mới vẫn bị lỗ như: Dệt 8/3, đạm Hà Bắc, cơ khí Hà Nội, bia Đông Nam á, công ty điện tử Đống Đa, công ty điện tử Hanel... Để khuyến khích xuất khẩu, đại bộ phận hàng hoá xuất khẩu đều được áp dụngmức thuế suất 0%. Một số loại hàng chịu thuế xuất khẩu như: gạo, than đá, sản phẩmtừ gỗ rừng trồng, bàn ghế, sản phẩm chế biến từ kim loại (dây đồng, dâynhôm...)trong năm 1999 cũng được giamt thuế xuất khẩu để đẩy mạnh xuất khẩu.Cùng các biện pháp khuyến khích xuất khẩu như cho phép doanh nghiệp xuất khẩutrực tiếp, thành lập quĩ hỗ trợ xuất khẩu... thì việc thực hiện Luật thuế GTGT có tácdụng rõ nét nhất, trực tiếp đến khuyến khích xuất khẩu. Theo qui định của luật thuếGTGT hàng hoá xuất khẩu được hưởng thuế suất 0% tức là được hoàn toàn bộ số thuếGTGT đã nộp ở đầu vào, việc hoàn thuế GTGT đầu vào đối với hàng hoá thực chất làNhà nước trợ giá cho hàng hoá xuất khẩu nên đã giúp cho doanh nghiệp xuất khẩu tậptrung được nguồn hàng trong nước để xuất khẩu và có lợi thế hơn trước do giảm đượcgiá vốn hàng xuất khẩu và vì thế góp phần tăng khả năng cạnh tranh với hàng hoá trênthị trường quốc tế. Trong năm 1999 số tiền đã hoàn thuế, tăng vốn cho các doanhnghiệp xuất khẩu khoảng 1.800 tỉ đồng. Vì vậy trong điều kiện thị trường xuất khẩu bị hạn chế, giá xuất khẩu giảmnhưng với sự cố gắng của các nghanh, các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu và tácđộng của cơ chế chính sách nên tổng trị giá xuất khẩu của nước ta năm 1999 vẫn tăngso với năm 1998 là 23.18%. Trong đó những mặt hàng được hoàn thế đầu vào nhiều,xuất khẩu tăng so với năm 1998 như: cao su 37,7%, gạo 21,4%, thuỷ sản 14,4%, rauquả 39,6%, dệt may 16%, giày dép 36,4%, thủ công mỹ nghệ 48,6% điện tử 17,5%. Ngoài việc khuyến khích xuất khẩu, thuế GTGT cà thuế tiêu thụ đặc biệt vào NGUYỄN THU HỒNG 28 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  29. 29. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comhàng hoá xuất nhập khẩu đã có tác dụng cùng với thuế nhập khẩu bảo hộ có hiệu quảsản xuất trong nước. Nhất là khi Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại đaphương, song phương phải cắt giảm thuế quan, thực hiện thuế suất ưu đãi hoặc phảicắt bỏ hàng rào phi thuế quan thì việc bảo hộ sản xuất trong nước bằng thuế GTGT vàthuế tiêu thụ đặc biệt là biện pháp cực kỳ quan trọng. Tính đến năm 1999, đã giảmthuế theo chương trình CEPT là 3591 dòng hàng, trong đó riêng năm 1999 là 1872dòng hàng. Đồng thoèi nân thuế nhập khẩu của 132 mặt hàng chủ yếu là hàng tiêudùng trong nước đã sản xuất được để bảo hộ sản xuất trong nước. 2./ Về thị trường giá cả. Trong hai tháng đầu năm 1999, giá một số mặt hàng như: lương thực, thựcphẩm, công nghệ phẩm, dược phẩm, y tế... có nhích lên so với tháng 12/1998 là doảnh hưởng của Tết nguyên đán và một phần do một số doanh nghiệp, hộ tư nhân chưahiểu rõ về thuế GTGT hoặc lợi dụng đã cộng thêm thuế GTGT vào giá cả để bán.Nhưng Chính phủ đã chủ động chỉ đạo về việc chuẩn bị hàng hoá phục vụ Tết, cóquyết định miễn thuế GTGT trong 6 tháng đối với các cơ sở kinh doanh thương mạikinh doanh các mặt hàng lương thực, thực phẩm tươi sống và rau quả tươi. Đồng thờichỉ đạo các nghành, các cấp từ trung ương đến địa phương tăng cường quản lý tốt giácả, thực hiện niêm yết giá cả và bán đúng giá niêm yết. Vì vậy, thị trường, giá cả đãtrở lại ổn định và không có biến động lơn. như vậy, tình hình giá cả thị trương trong năm qua đã cho thấy rằng giá cả là doqui luạt cung cầu quyết ddịnh và do Nhà nước đã có biện pháp quản lý giá kịp thờiđối với những mặt hàng có sự khan hiếm giả tạo. 3./ Về thu ngân sách Nhà nước. Triển khai các luật thuế mới được thiết kế trên cơ sở số thuế GTGT đảm bảotương đương số thuế doanh thu, thuế thu nhập doanh nghiệp giảm gái 2000 tỷ để thựchiện chính sách ưu đãi về thuế suất, về miễn giảm thuế để khuyến khích đầu tư. Thuếthu nhập đối với người có thu nhập cao giảm để nâng mức khởi điểm chịu thuế và biể NGUYỄN THU HỒNG 29 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  30. 30. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comthuế của người trong nước và người nước ngoài. Phí, lệ phí giảm do thực hiện Nghịđinh 04 của Chính phủ nhiều khoản thu về phí, lệ phí phải cắt bỏ hoặc điều chỉnhgiảm mức thu. Để đảm bào thực hiện số dự toán thu năm 1999, Quốc hội giao, đảmbảo yêu cầu chi của Ngân sách Trung ương cũng như Ngân sách địa phương, Chínhphủ đã báo cáo Quốc hội cho áp dụng cơ chế điều hanh ngân sách năm 1999. Đối vớinhững địa phương bị hut thu phần điều tiết cho ngân sách địa phương do tác động củathuế GTGT thì được Trung ương bù đủ, nếu thu vượt được hưởn 50% đối với số thuso với dự toán. Nguồn hoàn thuế do ngân sách Trung ương bố trí, không lấy từ ngânsách địa phương. Cơ chế trên cũng tạo sự yên tâm và quan tâm tích cực của các địa phương trongcông tác chỉ đạo đieèu hành ngân sách nói ching, thu nói riêng. Mặt khác, do cơ chếchính sách được điều chỉnh, sửa đổi phù hợp hơn cũng góp phần thúc đẩy sản xuất,kinh doanh đối với các doanh nghiệp. Công tác chỉ đạo quản lý thu cũng chặt chẽ vàtiến bộ nên kết quả thu năm 1999 đạt được dự toán Quốc hội thông qua. Tổng thungân sách Nhà nước ước đạt 106,8% so với dự toán. Số thu từ thuế và phí đạt 105,7%dự toán năm. Riêng số thu từ thuế GTGT thu đợc 16.590 tỷ đồng sau khi trừ số thuếphải hoàn, số còn lại tương đương với doanh thu tính theo mặt hàng năm 1999. Xét theo địa phương thì có 61/61 tinh, thành phố đều hoàn thành và hoàn thànhvượt mức dự toán năm nên khả năng các địa phương được thưởng lơn. Trong đó có22/61 địa phương hoàn thành toàn diện cả ba chỉ tiêu chủ yếu là thu từ khu vựcdoanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và khu vực ngoàiquốc doanh. Số địa phương hụt về thuế GTGT ngân sách Trung ương phải bù thêmchỉ có 14 địa phương và số phải bù cung không lơn. Tuy nhiên, tỷ lệ động viên thuế cà phí trên GDP của năm 1999 thấp (17,6%)chưa đạt mức độ động viên theo Nghị quyết đại hội Đảng toàn quốc đã đề ra la 20%đến 21% GDP. 4./ Về công tác quản lý hạch toán kinh doanh của doanh nghiệp. NGUYỄN THU HỒNG 30 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  31. 31. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com Để từng bước thực hiện chính sách công bằng về thuế, đã điều chỉnh lại từ 11mức thuế suất thuế lợi tức xuống còn 1 mức thuế suât thu nhập doanh nghiệp, đòi hỏicác doanh nghiệp phải phấn đấu sắp xếp, tổ chức lại sản xuất, đổi mới trang thiết bị,nâng cao trình độ quản lý để thực hiện được các mức thuế suất mới. Do yêu cầu củaviệc kê khai thuế GTGT, khấu trừ thuế GTGT đầu vào. Tính đúng thuế thu nhậpdoanh nghiệp trên nguyên tắc phải có hoá đơn, chứng từ, từ đó thúc đẩy các doanhnghiệp người kinh doanh chú trọng tổ chức thực hiện tốt hơn công tác mở sổ sách kéetoán, ghi chép, quản lý và sử dụng hoá đơn chứng từ. Trong năm 1999, số lượng hoáđơn các doanh nghiệp sử dụng tăng gần gấp đôi so với năm 1998 và mức sử dụng hoáđơn tăng thể hiện sự chuyển biến một bước tiến mới trong công tác sử dụng hoá đơnvà quản lý của doanh nghiệp. Sự chuyển biến nầy thể hiện rõ nhất trong các doanhnghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần đã thực hiện chế độ kếtoán, hoá đơn chứng từ nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, hơn 200.000 hộkinh doanh cá thể đã thực hiện chế độ kế toán hoá đơn chứng từ chuyển từ hình thứcnộp thuée khoán trước đây sang nộp thuế GTGT thep phương pháp kê khai trực tiếp. Đối với 6000 doanh nghiệp Nhà nước và hơn 2400 doanh nghiệp có vốn đầu tưnước ngoài công tác kế toán, hoá đơn chứng từ đã được củng cố, có nhiều tiến bộ sovới các năm trước đây. Do làm tốt hơn công tác kế toán, hoá đơn chứng từ, các đối tượng nộp thuế đãchủ động khai lập và nộp tờ khai thuế hàng tháng tương đối đầy đủ và đúng thời hạn.Nếu như trong quí I/1999 chỉ có 75% số doanh nghiệp nộp tờ khai thuế GTGT thì đếnquí IV/1999 đã tăng lên khoảng 97% đến 98% số doanh nghiệp nộp tờ khai thuế(trong đó 100% doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoàinộp tờ khai đầy đủ và đúng hạn) chỉ còn 2 đến 3% là chưa lập và nộp toè khai hoặcnộp toè khai chậm, cơ quan thuế phải ấn định số thuế phải nộp hàng tháng. Cũng do làm tôt công tác kế toán, hoá đơn chứng từ mà các đối tượng nộp thuếđã quyết toán tài chính, quyết toán thuế nhanh hơn so với các năm trước đây. Đến hết NGUYỄN THU HỒNG 31 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  32. 32. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comquí I/2000 đã có hơn 75% số doanh nghiệp nộp thuế theo phương pháp tự kê khai nộpbáo cáo quyết toán tài chính, quyết toán thuế của năm 1999 cho cơ quan thuế. Nhưvậy có thể khẳng đinh chính sách thuế mới găn nộp thuế với hoàn thuế đã găn vớinghĩa vụ quyèen lợi của người nộp thuế, khuyến khích người nộp thuế chủ động thựchiện nghĩa vụ với Ngân sách Nhà nước. II./ NHỮNG YẾU TỐ THÚC ĐẨY VIỆC TRIỂN KHAI THỰC HIỆNTHUẾ GTGT ĐẠT ĐƯỢC NHỮNG KẾT QUẢ TRÊN. 1. Chính phủ, Ban chi đạo triển khai các luật thuế mới của Chính phủ, các Bộ, các Ngành, các địa phương đã bám sát sự chỉ đạo của Trung ương Đảng, của Bộ chính trị, Quốc hội, của UBTVQH để tổ chức triển khai thực hiện các luật thuế mới. Trong quá trình triển khai Ban chỉ đạo của Chính phủ, các Bộ, các địa phươngđã bám sát cơ sở sản xuất kinh doanh, phát hiện những khó khăn vướng mắc trongquá trình thực hiện các luật thuế mới, nghiên cứu, đề xuất những giải phấp nhằm tháogỡ khó khăn cho các doanh nghiệp như: bổ xung vào danh mục hàng hoá, dịch vụkhông thuộc diện chịu thuế GTGT: máy bay, giàn khoan, tàu biển, thuê phim nhựa,phim video, sách báo, tạp chí nhập khẩu... Điều chỉnh giảm mức thuế suất cho 18nhóm hàng hoá, dịch vụ ... Mở rộng việc khấu trừ đầu vào đối với phế liệu, đá, cát sỏimua của người tự khai thác, hàng chịu thuế TTĐb mua của cơ sở sản xuất và các hànghoá khac nếu có hoá đơn bán hàng, giảm thuế nhập khẩu cho các mặt hàng là nguyênliệu nhập khẩu phục vụ sản xuất trong nước. Xử lý thuế đối với công trình xây dựngcơ bản hoàn thành năm 1999... Các ban chỉ đạo đã quản lý tốt thị trường, giá cả, đặcbiệt là trong thời gian đầu áp dụng các luật thuế mới. Một số Ban chỉ đạo các Bộ, địa phwong hoạt động tương đối tốt như: Ban chỉđạo thuộc Bộ công nghiệp, Bộ xây dựng, Bộ thương mại, Ban vật giá Chính phủ, Bộnông nghiệp và phát triển nông thôn, Ban chỉ đạo thành phố Hồ Chí Minh, Hà Tĩnh,Nghệ An, Quảng Bình, Hải Dương, Hải Phòng, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Đồng Nai, NGUYỄN THU HỒNG 32 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  33. 33. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comCần Thơ. 2. Công tác tuyên truyền, phổ biến luật về thuế, tập huấn nghiệp vụ có nhiều tiến bộ hơn so với các đợt triển khai các luật thuế trước đây. Ban Tư tưởng văn hoá Trung ương và các địa phương đã phối hợp chỉ đạo tốt công tác tuyên truyền, các đài báo Trung ương và địa phương đã phối hợp khá chặt chẽ với cơ quan thuế, để đẩy mạnh tuyên truyền giải thích các luật thuế mơi, phản ánh kịp thời những gương điển hình thực hiện tốt các luật thuế mới cũng như những khó khăn vướng mắc trong việc thực hiện các luật thuế mới. 3. Các cơ sở kinh doanh và mọi tầp lớp nhân dân đều hưởng ứng và đồng tình thực hiện các luật thuế mới do nhận thức được các luật thuế mới tiến bộ hơn và có nhiều ưu điểm hơn các luật thuế cũ. Có quyết tâm cao trong thực hiện luật thuế mới. Đồng thời phản ánh kịp thời những nhược điểm và vướng mắc để Chính phủ kịp thời điều chỉnh, chỉ đạo thực hiện. 4. Sự phấn đấu nỗ lực của ngành Thuế quan và ngành Hải Quan từ việc chuẩn bị triển khai đến việc tổ chức thực hiện các luật thuế mới, cụ thê: - Đã triển khai việc cấp mã số cho 1.105.560 đơn vị doanh nghiệp có vố đầu tư nước ngoài là 2.461 đơn vị. Công ty trách nhiệm hữu hạn, Công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân là 36,680 đơn vị. Hợp tác xã. 15.970 đơn vị. Hộ cá thể là 1.024.456 hộ. Qua việc cấp mã số đã nắm chắc được số lượng đối tượng nộp thuế. - In và cung cấp đủ hoá đơn, chứng từ cho các doanh nghiệp. Đến ngày31/12/1999 số lượng hoá hơn đã phát hành là 1.456.300 quyển (tương ứng với 73.065.000 số hoá đơn). Trong đó, có 1.061.300 quyển hoá đơn GTGT và 404.000 quyển hoá đơn bán hàng thông thường. Ngoài ra còn có cho phép gần 1.000 Tổng công ty, công ty tự in hoá đơn để sử dụng riêng. - Đã cải tiến qui trình kê khai nộp thuế theo hướng nâng cao trách nhiệm của NGUYỄN THU HỒNG 33 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  34. 34. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.com doanh nghiệp trong việc tự tính thuế, tự kê khai thuế và nộp thuế theo thông báo thuế. Thực tế cho thấy, các doanh nghiệp thực hiện chế độ tự kê khai và tính nộp thuế tương đối đầy đủ, đúng hạn. Đến nay, chỉ còn khoảng 2 đến 3% số đối tượng nộp thuế theo phương pháp kê khai là chưa nộp tờ khai, cơ quan thuế phải ấn định số thuế phải nộp hàng tháng. - Đã sắp xếp lại tổ chức bộ máy quản lý thuế ở Cục thuế, Cục Hải Quan, Chi cục thuế, để đáp ứng được yêu cầu của quản lý thu theo các luật thuế mới. - Đã từng bước trang bị máy tính để hiện đại hoá công tác quản lý thuế. Đến nay, cơ bản đã trang bị xong số lượng máy tính cần thiết cho công tác quản lý thuế ở các cục thuế. III. MỘT SỐ VƯỚNG MẮC CHÍNH TRONG QUÁ TRÌNH THỰCHIỆN. 1. Vào thời điểm giao thời của sự thay đổi luật thuế: Sự vận động của nền kinh tế thị trường tất yếu đòi hỏi sự cận động của hệthống chính sách thuế đẻe đảm bảo sự phù hợp của hệ thống thuế và lấp đi những kẽhở để đối tượng nộp thuế lợi dụng, tuy nhiên chính thời điểm thay đổi của một chínhsách thuế đôi khi tạo ra những kẽ hở mới cho cacs đối tượng nộp thuế lách qua.Vào thời điểm gần đây, khi luật thuế GTGT ra đời với thuế suất đầu ra tương đối caothay vì cho hàng loạt các hoạt động có thuế suất thấp (1% đến 2%..) tại thời điểm1/1/1999. Chính vì lý do này, hàng loạt các công trình xây dựng cơ bản, các công tysản xuất kinh doanh ... đều cố gáng bằng cách này hay cách khác tăng khối lượngcông trình hoàn thành bàn giao, tăng cường xác nhận các hợp đồng mua bán hoặcxuất hoá đơn bán hàng để có thể tránh được thuế GTGT với một mưcs thuế xuất đầura cao hơn rất nhiều. Những biểu hiện đó, ngoài việc làm ảnha hưởng lớn đến số thucủa Nhà nước, còn làm giảm tính pháp lý, tínhcông bằng của hệ thống thuế. Sự thayđổi của hệ thống luật thuế là tất yếu đối với một nước có nền kinh tê đang phát triển NGUYỄN THU HỒNG 34 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  35. 35. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comvà thường xuyên biến động. Tuy nhiên trên cơ sở biểu hiện này để có thể nghiên cứu,xây dựng một hệ thống chính sách sao cho những tác động xấu của chúng là nhỏ nhấtđối với nền kinh tế. Đồng thời với việc ban hành một sự thay đổi của luật thuế, Bộ tài chính, Tổngcục thuế phải nghiên cứu cà đưa ra các phương án cụ thể để hạn chế tối đa việc lợidụng sự thay đôỉ này. Ví dụ tại thời điểm 1/1/1999, khi luật thuế GTGT bắt đầu cóhiệu lực, Bộ tài chính có thể qui định tất cả các doanh nghiệp tổng kiểm tra kê kho vậtliệu, kho thành phẩm có sự giám sát của cơ quan tài chính, tổng kiểm kê toàn bộ hoáđơn chứng từ do Bộ tài chính ban hành tại thời điểm 1/1/1999, tất cả các việc đó phảitiến hành đồng bộ, hàng loạt và tức thời. Khi đó sẽ hạn chế được một phần lớn thấttháo trong quá trình này. 2. Thuế suất thuế GTGT khá cao. Theo nhận định của nhiều chuyên gia kinh tế, thuế suất thuế GTGT 10% tínhcho các mặt hàng thông thường cho tiêu dùng là khá cao, làm giảm sức mua, tiêu thụsản phẩm hàng hoá gặp nhiều khó khăn. Một minh chứng cho thấy thuế suất thuếGTGT cao, đó là có trên 100 mặt hàng có thuế suất thuế GTGT cao hơn thuế suấtthuế doanh thu và Nhà nước đã nhiều lần phải điều chỉnh giảm thuế. Mặc dù theo lý luận thuế GTGT do người tiêu dùng trả, không gây ảnh hưởngđến hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, nhưng nếu thuế suất cao,giá thanh toán của hàng hoá, dịch vụ sẽ cao, người tiêu dùng khó chấp nhận, tiêu thụsẽ gặp khó khăn, các doanh nghiệp muốn bán được hàng buộc phải hạ giá bán và bịthua lỗ. Để tránh bị thua lỗ, các doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất. 3. Thuế GTGT làm đảo lộn mức thuế phải nộp. Thuế GTGT được thiết kế với mức thu tương đương thuế doanh thu với mụ tiêuổn định quan hệ phân phôí giữa Nhà nước với nền kinh tế xét trên tổng thể, nhưngthực tế có làm đảo lộn mức thuế phải nộp của các ngành khác nhau. Có ngành thuếphải nộp tăng gấp bội so với thuế doanh thu, có ngành lại thấp hơn nhiều. Tương quan NGUYỄN THU HỒNG 35 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  36. 36. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comphân phối giữa các ngành bị đảo lộn vướng mắc phát sinh không chỉ liên quan đến lỗlãi mà còn liên quan đến vấn đề mới. 4. Thuế GTGT gây nhiều khó khăn cho doanh nghiệp về vốn. Qui định phải nộp thuế GTGT đối với những mặt hàng nhập kho nhưng chưabán làm cho một số doanh nghiệp khó khăn trong vấn đề vốn. Đặc biệt với nhữngdoanh nghiệp với số vốn ít thì qui định này làm cho họ thật sự điêu đứng. Nhiềudoanh nghiệp hoạt động chủ yếu bằng vốn vay này khi áp dụng luật thuế GTGT phảivay thêm vốn để nộp cho phần thuế đầu vào, gánh nặng thiếu vốn đã nặng nay lạicàng nặng thêm cho du sau này se được khấu trừ thuế hay hoàn thuế. Trường hợp cácdoanh nghiệp bán hàng đại lý khi chuyển hàng cho đai lý phải nộp ngay thuế GTGT,trong khi đó phải chỉ khi nào đại lý bán được hàng mới thu được thuế GTGT từ ngườimua. Như vậy vốn của doanh nghiệp bị chiếm dụng một cách bất hợp lý. 5. Tốc độ hoàn thuế cho doanh nghiệp còn chậm. Quá trình thủ tục xin hoàn thuế khá rắc rối, mất nhiều thời gian và công sức củaác doanh nghiệp. Để được hoàn thuế, các doanh nghiệp phải nộp hồ sơ và toàn bộ hoáđơn, chứng từ lên cơ quan thuế rồi chờ nhân viên thuế xuống đơn vị kiểm tra, đốichiếu hoá đơn thực hiện băng phương pháp thủ công, kéo dài thời gian kiểm tra làmchậm việc hoàn thuế, bên cạnh đó còn nhiều hiện tượng tiêu cực khác cũng gây thêmkhó khăn cho doanh nghiệp. 6. Tình trạng gian lận thuế ngày càng trở nên nguy hiểm hơn. Hiện nay hoá đơn bất hợp pháp đa dạng và phong phú chưa từng có và trởthành hàng hoá được mua bán công khai. Vấn đề này đã làm đau đầu cơ quan thuếhơn bao giờ hết. Trước đây khi thực hiện thuế doanh thu sử dụng hoá đơn giả, chỉ cóthể ăn gian thuế trên số hàng bán ra, còn bây giờ, với hoá đơn giả, Nhà nước khôngnhững không thu được đồng nào mà ngược lại còn phải chi thêm để hoàn thuế. Bên cạnh đó, việc sử dụng hoá đơn bất hợp pháp tạo ra sự cạnh tranh khônglành mạnh giưa các doanh nghiệp. Doanh nghiệp nào không trốn thuế được sẽ mất NGUYỄN THU HỒNG 36 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  37. 37. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comdần sức cạnh tranh, những cơ sở trốn thuế sẽ có điều kiện hạ giá thành sản phẩm đểcạnh tranh. Hậu quả là những doanh nghiệp làm ăn chân chính bị thua thiệt, sân chơigiữa các doanh nghiệp trở nên bất bình đẳng. Nếu tình trạng này không được ngănchặn và xử lý kịp thời sẽ làm cho nguồn Ngân sách bị thâm hụt một khoản rất lớn vàtác động tiêu cực đến nền kinh tế nước ta, làm giảm hiệu lực của luật thuế. 7. Về việc khấu trừ thuế GTGT và xét giảm thuế GTGT. Cách tính thuế đầu vào được khấu trừ trong trường hợp kinh doanh hàng hoáchịu thuế GTGT còn nhiều phức tạp. Những qui định về khấu trừ khống và xét giảmthuế GTGT còn thiếu chặt chẽ, rườm rà, mang tính chắp vá. 8. Về hai phương pháp tính thuế và hai loại hoá đơn. Thực tế nền kinh tế nước ta có khoảng 4 vạn doanh nghiệp có khá nhiều tổchức hạch toán và gần 1,6 triệu hộ chủ yếu lá sản xuất kinh doanh nhỏ. Cho nên khithực hiện thuế GTGT đã đáp ứng hai phương pháp tính thuế cà hai loại hoá đơn, ápdụng phương pháp khấu trừ và hoá đơn GTGT đối với các doanh nghiệp đủ điều kiệnhạch toán kế toán và áp dụng phương pháp trực tiếp thêm GTGT cà sử dụng hoá đơnthông thường đối với các hộ kinh doanh nhỏ. Việc áp dụng đồng thời hai cách tínhthuế GTGT và hai loại hoá đơn trong điều kiện nền kinh tế nước ta hiện nay là cầnthiết, song trên thực tế lại nảy sinh những bất cập gây trở ngại cho các doanh nghiệpvà các hộ kinh doanh. Các doanh nghiệp thực hiện theo phương pháp khấu trừ thuếkhông được khấu trừ đầu vào khi mua hàng hoá, dịch vụ của các đơn vị tính thuế theophương pháp trực tiếp, gây mất công bằng trong các thành phần kinh tế, hoặc nảy ratình trạng chống thuế. Ngoài ra, những bất cập trong kế toán thuế GTGT, trong chế độhoá đơn, chứng từ đối với hàng hoá lưu thông trên thị trường... cũng gây nhiều khókhăn cho công tác thu của ngành thuế và cho các hộ kinh doanh nhỏ. 9. Xử lý thuế GTGT đối với hàng nhập khẩu. Trong hơn 6 tháng đầu năm, thuế suất hàng nhập khẩu, nhất là đối với nguyên,nhiên, vật liệu quá cao. Việc áp mã thuế thiếu chính xác, thời gian nộp thuế quá ngắn. NGUYỄN THU HỒNG 37 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  38. 38. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comVấn đề hoàn thuế còn chậm và phức tạp trong kiểm tra hoá đơn. Do vậy nhiều doanhnghiệp phải chịu thêm lãi suất ngân hàng từ số tiền vay nộp thuế trước nhưng chậmđược trả lại. Song mặt khác, chính nhiều doanh nghiệp cũng chưa nghiêm túc kê khaivà hoàn thành các thủ tục cần thiết, dẫn đến tình trạng châm trễ trong việc hoàn thuế. 10. Vướng mắc về thủ tục. Trong Nghị quyết 90/1999_UBTVQH khoá IX qui định vật tư xây dựng loạitrong nước chưa sản xuất được nhập khẩu để chế tạo tài sản cố định của doanh nghiệpkhông phải chịu thuế GTGT. Hoặc điều 4 luật thuế GTGT qui định không thu thuếGTGT đối với dây truyền thiết bị toàn bộ, đồng bộ. Đến nay vẫn chưa có hướng dẫnđể thực hiện. Thí dụ: Phụ tùng, phụ kiện đi kèm, vật tư xây dựng cấu thành nên thiếtbị có được hưởng tiêu chuẩn không thu thuế GTGT như máy móc, thiết bị, phươngtiện vận tải hay không thì đến nay vẫn chưa làm rõ. 11. Chưa nhất quán trong thực hiện nguyên tắc. Do phải xử lý những bất cập, chưa phù hợp với thực tê, để đảm bảo cho sảnxuất kinh doanh bình thường, Chính phủ, Bộ tài chính đã phải giảm 50% thuế GTGTcho một số mặt hàng, mở rộng thêm một số đối tượng không chịu thuế GTGT... Tấtcả những xử lý theo hướng "vướng đâu gỡ đấy" đã làm cho biểu thuế suất biến dạngdi so với thiết kế ban đàu. Từ 3 mức thuế suất đến nay không còn là 3 mà đã trở thanh4 đến 5 mức thuế suất. Trên thực tế gây nên sự bất hợp lý mới cho sự cạnh tranh bìnhđẳng của doanh nghiệp. Tạo ra hai sân chơi khác nhau trong nền kinh tế. Hiện nay thuế GTGT đượctính theo hai phương pháp là phương pháp trực tiếp và phương pháp khấu trừ. Khi các đơn vị thực hiện theo phương pháp khấu trừ cung ứng hàng hoá, dịchvụ cho các đơn vị thực hiện theo phương pháp trực tiếp thi những đơn vị này khôngđược khấu trừ, trong khi trong giá trị hàng hoá đã có phần thuế GTGT nên đã làm chothuế đánh chồng chéo lên thuế. Ngược lại, khi các đơn vị thực hiện theo phương pháptrực tiếp có quan hệ giao dịch cung ứng dịch vụ, hàng hoá cho các đơn vị thực hiện NGUYỄN THU HỒNG 38 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 41-D
  39. 39. Download đề án, luận văn, báo cáo tốt nghiệp tại http://luanvan84.comthuế theo phương pháp khấu trừ thuế GTGT, thực chất đơn vị nhận phải trả phần thuếGTGT chìm trong giá bán mà đơn vị trực tiếp đã nộp. Từ cách thực hiện như trên tathấy hiện đang tồn tại hai sân chơi khác nhau mà mỗi sân chơi chỉ chơi theo một hình,chính vì vậy đang hình thành hai xu hướng là một số đơn vị đang nộp thuế theophương pháp khấu trừ chuyển sang nộp theo phương pháp trực tiếp và ngược lại, tuỳthuộc vào chiến lược khách hàng của họ và dĩ nhiên là ngành thuế khó lòng giải quyếtngay đưọc. Hơn nữa, trong thực tế thu thuế tính thưo phương pháp trực tiếp rất khóchính xác, nên vẫn chủ yếu tính theo phương pháp khoán (đối với hộ nhỏ) như thuếdoanh thu trước đay, chính điều này đã gây không ít lúng túng, khó khăn cho thưongnghiệp quốc doanh một khi họ phải cạnh tranh trực tiếp với các hộ buon ban tính thuếtheo phương pháp trực tiếp. 12. Quản lý sử dụng hoá đơn chứng từ còn chưa tốt. Tuy đại bộ phận doanh nghiệp đã chấp hoá đơnàh tốt chế độ hoá đơn, in và sửdụng hoá đơn giả, mua đi bán lại hoá đơn, viết không đúng doanh số trên hoá đơn đểtrốn thuế và chiếm đoạt tiền của Nhà nước trong khâu thoái thuế. IV. CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÝ VƯỚNG MẮC VÀ PHƯƠNG HƯỚNGSẮP TỚI. 1. Về phương pháp tính thuế GTGT. Các văn bản về thuế GTGT ở nước ta đưa ra hai phương pháp tính thuထ

×