• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
bctntlvn (53).pdf
 

bctntlvn (53).pdf

on

  • 473 views

 

Statistics

Views

Total Views
473
Views on SlideShare
473
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
4
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    bctntlvn (53).pdf bctntlvn (53).pdf Document Transcript

    • TIỂU LUẬN LÃI SUẤT VÀ VAI TRÒ CỦA LÃI SUẤT
    • A-Më Bµi Trong nÒn kinh tÕ hiÖn ®¹i, chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña chÝnh phñ sö dông l·isuÊt nh- mét c«ng cô quan träng ®Ó t¸c ®éng vµo nÒn kinh tÕ, kiÓm so¸t l-îngtiÒn cung øng. L·i suÊt lµ mét ph¹m trï kinh tÕ, ph¶n ¸nh mèi quan hÖ gi÷ang-êi cho vay vµ ng-êi ®i vay, ph¶n ¸nh mèi quan hÖ gi÷a cung vµ cÇu vÒ tiÒntÖ, thùc tr¹ng kinh tÕ cña mét n-íc. Th«ng qua sù biÕn ®éng cña l·i suÊt, ng-êita cã thÓ dù ®o¸n nÒn kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn hay ®ang suy tho¸i. L·i suÊt lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò trung t©m cña nÒn kinh tÕ, v× nã t¸c®éng ®Õn chi phÝ ®Çu t-, do ®ã nã lµ yÕu tè quan träng quyÕt ®Þnh tæng møc ®Çut- vµ tæng møc cÇu vÒ tiÒn tÖ(GNP). ViÖt Nam trong h¬n 10 n¨m ®æi míi nh÷ngchÝnh s¸ch L·i SuÊt ng©n hµng nhµ n-íc sö dông ®· cã t¸c ®éng m¹nh mÏ tíiviÖc huy ®éng vèn vµ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c ng©n hµng Th-¬ngm¹i vµ c¸c doanh nghiÖp. §Ó t¨ng hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña hÖ thèng ng©n hµngTh-¬ng m¹i vµ thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp trong nÒn kinh tÕ ®ßihái Ng©n hµng nhµ n-íc ph¶i tiÕp tôc ®æi míi h¬n n÷a c¬ chÕ ®iÒu hµnh L·iSuÊt. XuÊt ph¸t tõ nhu cÇu thùc tiÔn nµy em xin chän ®Ò tµi “L·i suÊt vµ vai trßcña l·i suÊt trong viÖc huy ®éng vèn” lµm bµi tiÓu luËn cña m×nh. Do cßn h¹nchÕ trong viÖc hiÓu biÕt vÒ lÜnh vùc tµi chÝnh kinh tÕ, nªn bµi tiÓu luËn cña emkh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu xãt. KÝnh mong thÇy c« gióp ®ì , gãp ý ®Ó emhoµn thµnh bµi tiÓu luËn nµy. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n! 1
    • B-Néi dungI. C¬ së lý luËn chung vÒ L·i suÊt.1. Kh¸i niÖm vÒ L·i SuÊt. L·i suÊt lµ mét c«ng cô nh¹y c¶m trong ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cñamäi Ng©n hµng trung -¬ng,còng lµ mèi quan t©m cña mäi ng-êi, mäi doanhnghiÖp thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c nhau. §· cã rÊt nhiÒu kh¸i niÖm vÒ L·isuÊt chóng ta cã thÓ ®-a ra mét sè kh¸i niÖm c¬ b¶n vÒ L·i suÊt nh- sau:-L·i suÊt lµ tû sè gi÷a tæng sè lîi tøc hµng n¨m vµ tæng sè vèn ®· bá ra cho vaytrong n¨m. Nãi c¸ch kh¸c ®i, L·i suÊt lµ gi¸ c¶ mµ con nî ph¶i tr¶ cho chñ nî ®Ósö dông kho¶n tiÒn vay trong mét kú h¹n nhÊt ®Þnh.- L·i suÊt danh nghÜa lµ L·i suÊt b»ng tiÒn trªn c¸c tµi s¶n b»ng tiÒn.-L·i suÊt thùc tÕ (r) b»ng l·i suÊt danh nghÜa (i) trõ ®i l¹m ph¸t, l·i suÊt thùc tÕph¶n ¸nh ®óng chi phÝ thËt cña viÖc vay tiÒn vµ ®iÒu chØnh cho ®óng theo nh÷ngthay ®æi dù tÝnh vÒ møc.* Ngoµi ra cßn cã c¸c lo¹i l·i suÊt th«ng dông nh-: L·i suÊt tr¶ tr-íc khi vay, l·isuÊt tr¶ sau cïng víi vèn, l·i suÊt tr¶ dÇn cïng víi vèn theo ®Þnh kú vµ l·i suÊttr¶ b»ng phiÕu lîi tøc.2. C¸c nh©n tè t¸c ®éng ®Õn L·i SuÊt.L·i suÊt lu«n lu«n biÕn ®éng do nh÷ng nh©n tè sau:* Sù thay ®æi cña tæng cÇu(GNP).Khi GNP t¨ng lªn, nÒn kinh tÕ ®ßi hái ph¶i t¨ng khèi tiÒn cung øng( nÕu tèc ®él-u th«ng tiÒn tÖ kh«ng thay ®æi) ®Ó ®¶m b¶o cung cÇu t-¬ng øng. NÕu trong®iÒu kiÖn ®ã, khèi l-îng cung øng tiÒn(M1 hoÆc M2) t¨ng qu¸ cÇu th× MV>PQ,cung vèn ®Çu t- lín h¬n cÇu vèn ®Çu t- lµm cho l·i suÊt gi¶m . Ng-îc l¹i, khiGNP gi¶m th× khèi l-îng tiÒn cung øng thùc tÕ còng gi¶m theo, nÕu tèc ®é l-uth«ng tiÒn tÖ kh«ng thay ®æi mµ gi¶m khèi cung øng tiÒn tÖ xuèng qu¸ thÊp sÏ®-a ®Õn t×nh tr¹ng MV<PQ. Lóc ®ã, cung vèn ®Çu t- nhá h¬n cÇu vèn ®Çu t- th×l·i suÊt sÏ t¨ng.*.Sù chi tiªu cña chÝnh phñ.Trong khi l-îng cung øng tiÒn tÖ (M1 hay M2) kh«ng thay ®æi mµ chÝnh phñ chitiªu nhiÒu h¬n sÏ lµm gi¶m bít nhu cÇu chi cho ®Çu t- vµ tiªu dïng cña c¸ nh©n, 2
    • nhu cÇu tiÒn cña nh©n d©n trë nªn khan hiÕm, nguån cung øng vèn nhá h¬n nhucÇu vèn, l·i suÊt sÏ t¨ng lªn.*. ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ.ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña chÝnh phñ ban hµnh lµ nh»m môc ®Ých kiÓm so¸t l-îngcung øng tiÒn tÖ, kiÓm so¸t t×nh tr¹ng l¹m ph¸t vµ c¸c t¸c ®éng ®Õn l·i suÊt ®Óthùc hiÖn c¸c môc tiªu ®· ®Þnh.*.Nhu cÇu tiªu dïng vµ ®Çu t-.Trong thùc tÕ khi nhu cÇu tiªu dïng t¨ng th× kÐo theo l·i suÊt t¨ng vµ ng-îc l¹ikhi nhu cÇu nµy gi¶m ®i th× sÏ lµm gi¶m l·i suÊt. Còng nh- khi nhu cÇu vÒ ®Çut-, ng-êi ta ®æ x« vµo ®Çu t- kinh doanh kiÕm lîi nhuËn th× nhu cÇu vÒ tiÒn, tµis¶n lµ rÊt lín sÏ dÉn tíi l·i suÊt t¨ng.II. Vai trß vµ t¸c ®éng cña L·i suÊt trong huy ®éng vèn nÒn kinh tÕ thÞtr-êng ViÖt Nam.L·i suÊt cã vai trß quan träng trong nÒn kinh tÕ, nã lµ trung t©m trong chÝnh s¸chtiÒn tÖ cña chÝnh phñ.* §èi víi sù ph©n bæ c¸c nguån lùc th× l·i suÊt lµ mét lo¹i gi¸ c¶, nã cã vai trßph©n bæ hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc khan hiÕm cña x· héi vµ lµ yÕu tè cÇn thiÕt ban®Çu tr-íc khi ®i ®Õn quyÕt ®Þnh ®Çu t- vµo mét ngµnh kinh tÕ, mét dù ¸n hay méttµi s¶n nµo ®ã…* Thu nhËp cña c¸c hé gia ®×nh th-êng ®-îc chia lµm hai bé phËn: Tiªu dïng vµtiÕt kiÖm, tû lÖ ph©n chia nµy phô thuéc vµo nhiÒu nh©n tè nh- thu nhËp, tÝn dôngtiªu dïng, hiÖu qu¶ cña viÖc tiÕt kiÖm trong ®ã tiÒn tÖ vµ l·i suÊt cã t¸c dông tÝchcùc tíi c¸c nh©n tè kh¸c. V× vËy trong tiªu dïng vµ tiÕt kiÖm l·i suÊt còng cã vaitrß kh«ng nhá trong viÖc ®iÒu chØnh thu nhËp cña kinh tÕ gia ®×nh* Víi c¸c ho¹t ®éng ®Çu t- do chÞu nhiÒu ¶nh h-ëng bëi nhiÒu nh©n tè nh- thunhËp, chi phÝ trong kinh doanh… Nªn khi l·i suÊt cao, th× sÏ cã Ýt kho¶n ®Çu t-vµo vèn hiÖn vËt sÏ mang l¹i thu nhËp nhiÒu h¬n chi phÝ l·i tr¶ cho c¸c kho¶n ®ivay, do vËy chi tiªu cho ®Çu t- gi¶m, ng-îc l¹i khi l·i suÊt thÊp c¸c doanhnghiÖp sÏ quyÕt ®Þnh ®Çu t- cho vèn hiÖn vËt nhiÒu h¬n, chi tiªu ®Çu t- sÏ t¨ng.* Kh«ng chØ cã vËy víi tû gi¸ hèi ®o¸i vµ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cßn chÞunhiÒu ¶nh h-ëng cña l·i suÊt ë l·i suÊt tiÒn göi néi tÖ vµ ngo¹i tÖ.* L·i suÊt víi l¹m ph¸t Trong thêi kú l¹m ph¸t, t¨ng l·i suÊt sÏ cho phÐp hÖthèng ng©n hµng cã thÓ thu hót phÇn lín sè tiÒn cã nhiÒu trong l-u th«ng khiÕn 3
    • cho ®ång tiÒn trong l-u th«ng gi¶m, l-îng tiÒn cung øng còng sÏ gi¶m vµ l¹mph¸t ®-îc kiÒm chÕ. Nh- vËy, l·i suÊt còng gãp phÇn chèng l¹m ph¸t.* Vai trß cña L·i suÊt ®Õn viÖc huy ®éng vèn: L·i suÊt lµ chi phÝ huy ®éng vèncña doanh nghiÖp vµ ng©n hµng. C¸c doanh nghiÖp ph¶i xem xÐt kh¶ n¨ng lîinhuËn thu ®-îc víi chi phÝ huy ®éng vèn bá ra ®Ó quyÕt ®Þnh huy ®éng vèn tõnguån nµo vµ ®Çu t- vµo ®©u ®Ó cã lîi cho doanh nghiÖp nhÊt. Cßn ng©n hµngph¶i xem xÐt gi÷a l·i suÊt huy ®éng víi kh¶ n¨ng cho vay ë møc l·i suÊt cao h¬n®Ó ®-a ra ph-¬ng h-íng ho¹t ®éng ®¶m b¶o môc tiªu cña ng©n hµng tån t¹i vµph¸t triÓn. Tãm l¹i, l·i suÊt lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò trung t©m cña nÒn kinh tÕ v× nã t¸c®éng ®Õn chi phÝ ®Çu t-, do ®ã nã lµ yÕu tè quan träng quyÕt ®Þnh tæng møc ®Çut- vµ tæng møc cÇu vÒ tiÒn tÖ (GNP ).§Ó t×m hiÓu thªm vÒ vai trß cña l·i suÊtchóng ta h·y theo dâi t×nh h×nh l·i suÊt qua mét sè n¨m.* Giai ®o¹n tõ 1989 – 1993. ChÝnh s¸ch L·i suÊt thùc d-¬ng ®· ph¸t huy hiÖu qu¶ víi L·i suÊt tiÕtkiÖm kh«ng kú h¹n lµ 109%/n¨m, L·i suÊt 3 th¸ng lµ 12%/th¸ng tøc 144%/n¨mhuy ®éng ®-îc nguån vèn nhµn rçi trong d©n c-, t¹o thÕ æn ®Þnh t-¬ng ®èi vÒtiÒn tÖ mét tiÒn ®Ò quan träng ®Ó æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn x· héi.*. T¸c ®éng tÝch cùc cña chÝnh s¸ch l·i suÊt d-¬ng.1. §èi víi NHTM: L·i suÊt cho vay tÝn dông> L·i suÊt tiÒn göi tiÕt kiÖm > Tû lÖl¹m ph¸t. Cho nªn NHTM kh«ng cßn ph¶i bao cÊp ®èi víi c¸c doanh nghiÖp vayvèn th«ng qua tÝn dông n÷a. L·i suÊt thùc d-¬ng cao ®· thu hót mét sè l-îngtiÒn göi lín vµo c¸c ng©n hµng lµm l-îng tiÒn dù tr÷ cña c¸c ng©n hµng t¨ng cao®¸p øng ®-îc nhu cÇu vay vèn cña doanh nghiÖp.2. §èi víi Doanh nghiÖp : Khi l·i suÊt tiÒn göi cao dÉn ®Õn l·i suÊt cho vay caobuéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i c©n nh¾c viÖc vay vèn ®Çu t-, ph¶i xem xÐt vµ lùachän c¸c ph-¬ng ¸n ®Çu t- cã hiÖu qu¶ tèt nhÊt. C¬ cÊu tæ chøc cña c¸c doanhnghiÖp ®-îc tæ chøc mét c¸ch hîp lý h¬n, gi¶m thiÓu bé phËn qu¶n lý cång kÒnh®Ó gi¶m thiÓu chi phÝ.* T¸c ®éng tiªu cùc cña chÝnh s¸ch L·i suÊt d-¬ng.1. §èi víi NHTM: Do l·i suÊt tiÒn göi cao dÉn ®Õn l·i suÊt cho vay cao nªn cµngkhuyÕn khÝch göi tiÒn h¬n lµ vay tiÒn, l·i suÊt thùc d-¬ng cao cña ng©n hµng®em l¹i kh¶ n¨ng thu ®-îc lîi nhuËn lín h¬n lµ ®-a tiÒn vµo ®Çu t- mµ rñi ro l¹i 4
    • thÊp nªn còng khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp göi tiÒn vµo ng©n hµng h¬n lµ vayvèn ®Ó kinh doanh. §Õn mét lóc do l-îng tiÒn göi vÉn t¨ng, khèi l-îng vay gi¶mdÉn ®Õn tµi s¶n nî trong b¶ng c©n ®èi cña NHTM lín h¬n tµi s¶n cã.2. §èi víi doanh nghiÖp: L·i suÊt vay vèn kh«ng khuyÕn khÝch c¸c doanhnghiÖp ®Çu t- mµ c¸c doanh nghiÖp tÝch cùc göi tiÒn vµo ng©n hµng h¬n. Trongtæng sè vèn ®Çu t- s¶n xuÊt kinh doanh, mét phÇn lín lµ ®i vay cña ng©n hµng,bëi l·i suÊt vèn cao dÉn ®Õn chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh lín do ®ã gi¸ thµnhphÈm cao, gi¸ hµng ho¸ cao vµ nh- vËy hµng ho¸ sÏ gi¶m tÝnh c¹nh tranh trªn thÞtr-êng.* Giai ®o¹n 1996 – 2005.- Thêi gian nµy ng©n hµng nhµ n-íc võa cÇu l·i suÊt trÇn. l·i suÊt tho¶ thuËn.- Tho¶ thuËn tr-êng hîp ng©n hµng kh«ng huy ®éng ®ñ vèn ®Ó cho vaytheo l·isuÊt qui ®Þnh ph¶i tr¶ ph¸t hµnh kú phiÕu víi l·i suÊt cao h¬n th× ®-îc cÇu l·isu©t. L·i suÊt huy ®éng cã thÓ cao h¬n l·i suÊt tiÕt kiÖm cïng thêi h¹n lµ 0,2%th¸ng vµ cho vay cao h¬n møc l·i suÊt trÇn lµ 2,1% th¸ng.- T¨ng l·i suÊt tiÒn göi, l·i suÊt cao lµm cho ng-êi kinh doanh chñ yÕu ®Çu t-vµo c¸c lÜnh vùc s¶n xuÊt cã lîi nhuËn cao tøc thêi vµ thu håi vèn nhanh nh-:DÞch vô, th-¬ng m¹i, s¶n xuÊt nhá t¹o nªn sù mÊt c©n b»ng trong nÒn kinh tÕ.* Giai ®o¹n thùc hiÖn chÝnh s¸ch l·i suÊt trÇn.1.ChÝnh s¸ch l·i suÊt trÇn t¸c ®éng ®Õn c¸c NHTM.* TÝch cùc.- ViÖc tæ chøc qu¶n lý l·i suÊt trÇn cho phÐp c¸c tæ chøc tÝn dông ®-îc tù do æn®Þnh c¸c møc l·i suÊt cho vay vµ tiÒn göi trong ph¹m vi trÇn do NHNN cho phÐp,chÝnh s¸ch l·i suÊt trÇn ®· chÊm døt thÞ tr-êng NHNN qui ®Þnh c¸c møc d- nîl·i suÊt cô thÓ, xo¸ bá l·i suÊt cho vay theo tho¶ thuËn vµ tõng b-íc tiÕn hµnh tùdo ho¸ l·i suÊt.- §Ó n©ng cao lîi nhuËn c¸c NHTM ph¶i n©ng cao møc d- nî cho vay vµ huy®éng vèn gÊp nhiÒu lÇn.* H¹n chÕ: Do l·i suÊt cho vay vµ l·i suÊt huy ®éng( ng¾n, trung, dµi h¹n) liªn tôcgi¶m, nhiÒu NHTM kh«ng l-êng tr-íc ®-îc ®· huy ®éng vèn cã thêi h¹n 1-3n¨m ®Ó cho vay trung vµ dµi h¹n. N¨m 1999 NHNN 5 lÇn c¾t gi¶m l·i suÊt cho 5
    • vay tèi ®a, cã lÇn NHNN cßn buéc NHTM gi¶m ngay c¶ l·i suÊt d- nî ®· chovay khi ®ã vèn lao ®éng theo l·i suÊt thêi kú tr-íc vÉn ®-îc gi÷ nguyªn cho tíikhi hÕt h¹n, ®ång thêi l·i suÊt cho vay vµ l·i suÊt huy ®éng vèn nhá(b»ng kh«nghoÆc thÊp h¬n). VËy rñi ro l·i suÊt lu«n ®Æt g¸nh nÆng lªn c¸c NHTM.2. ChÝnh s¸ch l·i suÊt trÇn ®èi víi c¸c doanh nghiÖp .*. TÝch cùc.- §¸p øng tèt nhu cÇu vèn s¶n xuÊt cho doanh nghiÖp.- Doanh nghiÖp kh«ng ph¶i vay víi møc l·i suÊt v-ît trÇn, tøc lµ c¸c doanhnghiÖp kh«ng bÞ c¸c ng©n hµng Ðp khi ®i vay tiÒn.- Trong thêi kú hµng c¶ n-íc cã 6000 doanh nghiÖp nhµ n-íc h¬n 1000 doanhnghiÖp cã vèn ®Çu t- n-íc ngoµi, 230000 doanh nghiÖp t- nh©n, c«ng ty cæphÇn, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n(ph¸t biÓu cña thñ t-íng Ph¹m V¨n Kh¶i t¹icuéc gÆp c¸c nhµ doanh nghiÖp t¹i Hµ Néi 1/1998) hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp nµy®-îc vèn ng©n hµng hç trî 80 -90 % trong s¶n xuÊt kinh doanh c¶i tiÕn vµ ®æimíi c«ng nghÖ.*.H¹n chÕ. ViÖc gi¶m l·i suÊt lµ ®iÒu kiÖn cÇn nh-ng kh«ng ®ñ ®Ó t¹o vèn cho doanhnghiÖp.- L·i suÊt cßn cao, khã kh¨n trong thñ tôc vay NH. Cho dï l·i suÊt cho vay ®·gi¶m kh¸ m¹nh song c¸c DN vÉn kh«ng d¸m vay tiÒn v× tû lÖ l·i suÊt cho vayng©n hµng vµo kho¶ng 10%-11% n¨m.- NhiÒu DN lµm ¨n kh«ng cã hiÖu qu¶ do trang thiÕt bÞ cò kü, c«ng nghÖ l¹c hËunh-ng muèn c¬ cÊu vèn lín, b¾t buéc ph¶i ®i vay, víi sè vèn lín DN ph¶i tr¶ l·ilín trong khi lîi nhuËn thu ®-îc l¹i ch-a æn ®Þnh do vËy l·i suÊt gi¶m DN vÉnkh«ng d¸m vay.- C¸c NH c¹nh tranh dÉn ®Õn t¨ng møc l·i suÊt tiÒn göi c¸c DN c¾t gi¶m tÊt c¶nh÷ng kho¶n ®Çu t- kh«ng ®-a l¹i lîi nhuËn cao b»ng göi tiÕp vµo NH.- ViÖc vay vèn trung vµ dµi h¹n cña c¸c DN kh«ng thuËn lîi v× c¸c NH cho vaydÔ gÆp rñi ro tõ viÖc huy ®éng vèn NH cho vay trung vµ dµi h¹n trong khi møcchªnh lÖch gi÷a l·i suÊt cho vay ng¾n h¹n, trung vµ dµi h¹n bÞ xo¸ bá. Møc l·i suÊt c¬ b¶nC¸c lo¹i l·i suÊt chñ ®¹o trªn cña NHNN trong ®ã cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn l·isuÊt huy ®éng vèn vµ cho vay cña c¸c NHTM, nh-ng cã t¸c ®éng gi¸n tiÕp ®Õn 6
    • l·i suÊt trong nÒn kinh tÕ. ViÖc t¨ng l·i suÊt c¬ b¶n cho thÊy NHNN ph¸t tÝn hiÖut¨ng l·i suÊt trªn thÞ tr-êng tiÒn tÖ. Cßn viÖc t¨ng l·i suÊt t¸i cÊp vèn vµ l·i suÊtt¸i chiÕt khÊu chøng tá l·i suÊt huy ®éng vèn vµ cho vay ®Òu t¨ng, ph¶n øng nµycã thÓ dÔ dµng thÊy ®-îc bëi c¸c diÔn biÕn kinh tÕ vÜ m« chñ yÕu ®-îc coi lµmôc tiªu ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ.Theo ®ã, NHNN sÏ h¹n chÕ cung øng tiÒn cho c¸c NHTM ®Ó më tÝn dông th«ngqua viÖc t¨ng l·i suÊt t¸i cÊp vèn vµ l·i suÊt. §ång thêi ®Ó ®¸p øng nhu cÇu vayvèn cña kh¸ch hµng buéc c¸c NHTM ph¶i ®Èy m¹nh huy ®éng vèn trªn thÞtr-êng, nÕu kh«ng ph¶i vay vèn cña NHNN theo c¸c nghiÖp vô NHT¦ víi l·isuÊt cao h¬n.§Ó huy ®éng ®-îc vèn trong x· héi trong bèi c¶nh hiÖn nay, ®iÒudÔ dµng x¶y ra khi NHNN t¨ng c¸c lo¹i l·i suÊt chñ ®¹o nãi trªn th× c¸c NHTMph¶i t¨ng l·i suÊt huy ®éng vèn. Bëi v× hiÖn nay ®ang cã rÊt nhiÒu kªnh c¹nhtranh thu hót vèn.L·i suÊt t¨ng kh«ng biÕt cã t¸c dông kiÒm chÕ l¹m ph¸t hay kh«ng nh-ng nã lµmt¨ng rñi ro cho c¶ NHTM vµ doanh nghiÖp th× kh¸ râ rµng, bëi v× víi l·i suÊt vayvèn néi tÖ b×nh qu©n lªn tíi 12%-13%/n¨m vµo lo¹i cao nhÊt trong khu vùc, lîinhuËn cña doanh nghiÖp, kh¶ n¨ng tr¶ nî cña ng-êi vay sÏ bÞ ¶nh h-ëng nghiªmträng. MÆc dï l·i suÊt cao nh-ng nhiÒu dù ¸n triÓn khai dë dang vÉn ph¶i tiÕp tôcvay vèn ng©n hµng ®Ó ®Çu t-, ®-¬ng nhiªn lµm t¨ng ®é rñi ro cña dù ¸n l·i suÊtt¨ng, vèn khan hiÕm, doanh nghiÖp vµ ng-êi kinh doanh sÏ khã vay ®-îc vènng©n hµng h¬n. L·i suÊt t¨ng lµm chi phÝ vèn vay trong c¬ cÊu gi¸ b¸n cña s¶nphÈm vµ dÞch vô t¨ng, t¸c ®éng lµm t¨ng mÆt b»ng gi¸ vµ t¨ng chØ sè gi¸ tiªudïng trªn thÞ tr-êng x· héi. L·i suÊt t¨ng vÒ nguyªn lý còng nh- thùc tiÔn sÏ t¸c®éng lín ®Õn t¨ng tr-ëng kinh tÕ cña giai ®o¹n sau, nhÊt lµ trong ®iÒu kiÖn vènho¹t ®éng cña doanh nghiÖp, cña ng-êi kinh doanh tr«ng chê chñ yÕu vµo vèntÝn dông ng©n hµng* ë ViÖt Nam hiÖn nay L·i suÊt tÝn dông ng©n hµng rÊt nh¹y c¶m ®Õn mäi ng-êi, mäi doanhnghiÖp thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. L·i suÊt huy ®éng vèn vµ l·i suÊt cho vaylu«n m©u thuÉn víi nhau, hay nãi c¸ch kh¸c ®©y lµ m©u thuÉn vÒ lîi Ých gi÷ang-êi göi tiÒn vµ ng-êi vay tiÒn NHTM.- L·i suÊt cho vay gåm cã: l·i suÊt chiÕt khÊu giÊy tê cã gi¸ víi kh¸ch hµng; l·isuÊt cho vay ng¾n h¹n, trung h¹n vµ dµi h¹n; tû lÖ l·i suÊt nî qu¸ h¹n so víi l·i 7
    • suÊt nî ®ang l-u hµnh. L·i suÊt huy ®éng vèn gåm l·i suÊt huy ®éng vèn ng¾nh¹n ( d-íi 12 th¸ng )vµ l·i suÊt huy ®éng vèn trung dµi h¹n. L·i suÊt huy ®éngvèn ng¾n h¹n gåm l·i suÊt tiÒn göi kh«ng kú h¹n, l·i suÊt tiÒn göi ng¾n h¹n cãkú 3 th¸ng, 6 th¸ng, 9 th¸ng vµ 12 th¸ng, l·i suÊt huy ®éng vèn trung h¹n ( trªn12 th¸ng vµ d-íi 36 th¸ng), l·i suÊt huy ®éng vèn dµi h¹n ( tõ 36 th¸ng trë lªn)cña NHTM.- Ng©n hµng nhµ n-íc(NHNN) ®iÒu hµnh l·i suÊt tÝn dông ng©n hµng b»ngkhung l·i suÊt tøc NHNN chØ quy ®Þnh l·i suÊt huy ®éng vèn thÊp nhÊt vµ l·isuÊt cho vay cao nhÊt, l·i suÊt nî qu¸ h¹n. L·i suÊt cho vay ng¾n h¹n (12 th¸ngtrë xuèng) trong ®ã cã chiÕt khÊu th-¬ng phiÕu, l·i suÊt cao nhÊt ®èi víi cho vaytrung h¹n. L·i suÊt huy ®éng vèn thÊp nhÊt gäi lµ sµn l·i suÊt, l·i suÊt cho vaycao nhÊt gäi lµ l·i suÊt trÇn.NÒn kinh tÕ mét n-íc æn ®Þnh, ng©n hµng trung -¬ng ®iÒu hµnh c«ng cô l·i suÊttÝn dông ng©n hµng theo khung l·i suÊt cã t¸c dông m¹nh mÏ ®èi víi nÒn kinh tÕvµ n©ng cao tÝnh ®éc lËp tù chñ tµi chÝnh cña NHTM, gãp phÇn t¨ng tr-ëngGDP/n¨m ®ång thêi thÓ hiÖn vai trß qu¶n lÝ nhµ n-íc cña NHNN. C¸c NHTMc¹nh tranh víi nhau b»ng l·i suÊt tÝn dông rÊt quyÕt liÖt. Nh-ng mét sè d©n cãtr×nh ®é kinh tÕ cao ch-a h¼n göi tiÒn vµo tæ chøc tÝn dông cã l·i suÊt cao nh-Quü tÝn dông nh©n d©n c¬ së hoÆc NHTM cæ phÇn mµ hä ®Çu t- vµo tr¸i phiÕuchÝnh phñ, mÆc dï l·i suÊt thÊp h¬n nh-ng tÝnh an toµn rÊt cao ( chÝnh phñ vaytiÒn cña nh©n d©n) hoÆc göi tiÒn vµo NHTM nhµ n-íc, an toµn h¬n göi tiÒn vµoNHTM cæ phÇn. ë n-íc ta, c¸c NHTM nhµ n-íc ®iÓn h×nh lµ NH c«ng th-¬ngViÖt Nam ®-a ra l·i suÊt huy ®éng vèn ë tÊt c¶ c¸c kú dµi h¹n lu«n thÊp h¬n sovíi c¸c NHTM nãi chung nh-ng nhiÒu ng-êi vÉn göi vµo. DÞch vô tiÕt kiÖm b-u®iÖn tuy míi ho¹t ®éng h¬n 5 n¨m, l·i suÊt huy ®éng vèn cao h¬n mét chót hoÆcb»ng l·i suÊt huy ®éng cña NHTM nhµ n-íc. Nh-ng nguån vèn huy ®éng ®Õncuèi quý I/ 2005 ®¹t 24 ngh×n tû ®ång, gÊp h¬n 20 lÇn nguån cæ phÇn Sµi Gßnc«ng th-¬ng. T¹i sao l¹i nh- vËy? Bëi v× dÞch vô tiÕt kiÖm b-u ®iÖn c¸ nh©n ®-îcmë tµi kho¶n tiÒn göi kh«ng kú h¹n víi l·i su©t nh- c¸c NHTM nhµ n-íc(2,4%/n¨m) nh-ng më tµi kho¶n ®-îc göi tiÒn vµ rót tiÒn ë tÊt c¶ c¸c b-u côctrong c¶ n-íc. DÞch vô tiÕt kiÖm b-u ®iÖn do doanh nghiÖp nhµ n-íc ®¶m nhËnnh©n d©n tin t-ëng h¬n c¸c NHTM cæ phÇn. DÞch vô tiÕt kiÖm b-u ®iÖn l¹i cãh¬n 2700 b-u côc trong c¶ n-íc, nhiÒu h¬n m¹ng l-íi NHNNvµ PTNN ViÖt 8
    • Nam. Nh- vËy l·i suÊt huy ®éng vèn cao hay thÊp phô thuéc vµo vÞ thÕ, uy tÝn,m¹ng l-íi vµ tiÖn Ých ®em l¹i cho thÓ nh©n vµ ph¸p nh©n göi tiÒn.Khi nÒn kinh tÕ æn ®Þnh, GDP t¨ng tr-áng tèc ®é cao l·i suÊt tiÒn göi NHTM®¶m b¶o nguyªn t¾c: L·i suÊt d-¬ng (+) tøc tû lÖ l·i suÊt tiÒn göi kú h¹n 12th¸ng cao h¬n tû lÖ l¹m ph¸t/ n¨m. N¨m 2004, l·i suÊt tiÒn göi kú h¹n 12 th¸ngkh«ng v-ît tØ lÖ l¹m ph¸t 9,5%/ n¨m. §©y lµ hiÖn t-îng kh¸c th-êng, kÓ tõ n¨m1996 trë l¹i ®©y ( trõ n¨m 1998 l¹m ph¸t lµ 9,2%/ n¨m).N¨m 1987, n-íc ta l¹m ph¸t 774%/ n¨m, NHNN ViÖt Nam vµ c¸c NHTM kh«ngthÓ ®-a ra tØ lÖ l·i suÊt huy ®éng vèn kú h¹n 12 th¸ng, cao h¬n tØ lÖ l¹m ph¸t Êy.Bëi vËy c¸c nhµ kinh tÕ vÝ l¹m ph¸t cao hoÆc l¹m ph¸t phi m· nh- “s¾c thuÕ v«h×nh”, mäi thÓ nh©n vµ ph¸p nh©n cã tiÒn ph¶i chÞu thiÖt h¹i, c¶ tiÒn göi NHTMhoÆc ®Çu t- vµo giÊy tê cã gi¸…C¸c NHTM ®ua nhau t¨ng l·i suÊt huy ®éng vèn víi nhiÒu h×nh thøc: L·i suÊttiÒn göi luü tiÕn theo thêi gian vµ theo c¶ sè tiÒn göi vµo nhiÒu hay Ýt, nhiÒuNHTM cßn tæ chøc quay chän th-ëng víi nh÷ng gi¸ trÞ hÊp dÉn nh- gi¶i ®éc ®¾ctrÞ gi¸ 100 c©y vµng bèn sè 9 hoÆc « t« du lÞch sang träng hay mét c¨n nhµchung c- trÞ gi¸ nhiÒu tr¨m triÖu ®ång. §Æc biÖt mét sè NHTM cæ phÇn cßn ®-al·i suÊt huy ®éng vèn cã cïng kú h¹n, ë miÒn Nam cao h¬n miÒn B¾c nh-NHTM cæ phÇn Quèc TÕ.Trong lóc nµy l¹m ph¸t ®ang gia t¨ng, nçi lo cña nhiÒu ng-êi, NHNN ViÖt Namnªn ®iÒu hµnh l·i suÊt theo khung l·i suÊt- khèng chÕ l·i suÊt trÇn, nh»m ®¶mb¶o quyÒn lîi cña bªn vay vèn. NHNN quy ®Þnh sµn l·i suÊt ®Ó ng-êi göi tiÒn cãkú h¹n vµo NHTM, víi mét tØ lÖ l·i suÊt thÝch hîp v× hä lµ “t- b¶n thùc lîi”.§-îc biÕt, trong nhiÒu n¨m qua, mét sè doanh nghiÖp nhµ n-íc tû lÖ sinh lêi trªnvèn cßn thÊp h¬n tØ lÖ l·i suÊt tiÒn göi Ng©n hµng kú h¹n 12 th¸ng. §øng vÒ gi¸c®é kinh tÕ l·i suÊt tÝn dông ng©n hµng, NHTM ®ãng vai trß ph©n phèi l·i thunhËp b»ng tiÒn cña bªn vay víi bªn göi tiÒn vµo NHTM. Nãi kh¸c ®i, c¸c NHTMhuy ®éng vèn ë thµnh phè, chuyÓn mét phÇn nguån vèn huy ®éng vÒ n«ng th«ncho s¶n xuÊt n«ng, ng-, l©m nghiÖp vµ doanh nghiÖp vay. C¸c NHTM dïng ÝtnhÊt 70% sè l·i thu ®-îc tõ lµm kinh tÕ hé vµ doanh nghiÖp vay vèn ®Ó tr¶ l·icho ng-êi göi tiÒn, trong ®ã thu l·i cho vay ë n«ng th«n, tr¶ l·i cho ng-êi göitiÒn ë thµnh thÞ.(Mét sè t- liÖu trªn trÝch tõ b¸o Kinh tÕ vµ Dù b¸o sè T6/9-2005) 9
    • C- KÕt luËn HiÖn t-îng l·i suÊt vÉn ®ang biÕn ®éng theo tõng ngµy tõng giê kh¾ptrong vµ ngoµi n-íc. L·i suÊt lµ mét trong nh÷ng biÕn sè ®-îc theo dâi chÆt chÏnhÊt trong nÒn kinh tÕ, sù dao ®éng cña L·i SuÊt ®-îc ®-a trªn c¸c ph-¬ng tiÖnth«ng tin ®¹i chóng, nã trùc tiÕp t¸c ®éng ®Õn c¸c quyÕt ®Þnh cña chÝnh phñ,doanh nghiÖp, còng nh- nhiÒu ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc tÝn dông vµ sù th¨ngtrÇm cña toµn bé nÒn kinh tÕ. Lµ mét bé phËn cÊu thµnh cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖquèc gia, lµ môc tiªu chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña quèc gia, æn ®Þnh tiÒn tÖ, ®¶m b¶omøc l¹m ph¸t hîp lý kÝch thÝch t¨ng tr-ëng kinh tÕ, ®¶m b¶o cã sù chªnh lÖchl·i suÊt kinh doanh, sö dông vèn hiÖu qu¶ t¨ng s¶n phÈm x· héi chÝnh phñ ViÖtNam th«ng qua NHNN. Trong thêi gian tíi chÝnh s¸ch l·i suÊt sÏ cßn tiÕp tôc®iÒu chØnh theo h-íng tù do ho¸ l·i suÊt phï hîp víi møc ®é thÞ tr-êng tµi chÝnhkhu vùc vµ quèc tÕ theo chÝnh s¸ch thÞ tr-êng quèc tÕ. 10
    • Môc lôcA- Më ®ÇuB- Néi dungI- Lý luËn chung vÒ l·i suÊt 1. Kh¸i niÖm vÒ l·i suÊt 2. C¸c nh©n tè t¸c ®éng ®Õn l·i suÊtII- Vai trß vµ t¸c ®éng cña l·i suÊt trong huy ®éng vèn nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ë ViÖt Nam 1. §èi víi ng©n hµng th-¬ng m¹i 2. §èi víi doanh nghiÖpC- KÕt luËnTµi liÖu tham kh¶o 11
    • Tµi liÖu tham kh¶oGi¸o tr×nh Tµi ChÝnhB¸o Tµi chÝnh tiÒn tÖ (1/3/2004)B¸o Kinh tÕ vµ dù b¸o (T6/2005)M¹ng Internet 12
    • 13