Your SlideShare is downloading. ×
Văn hiến Việt Nam - Chuyên đề Pháp luật văn hóa và xã hội
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Introducing the official SlideShare app

Stunning, full-screen experience for iPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Văn hiến Việt Nam - Chuyên đề Pháp luật văn hóa và xã hội

286
views

Published on

Văn hiến Việt Nam - Chuyên đề Pháp luật văn hóa và xã hội. …

Văn hiến Việt Nam - Chuyên đề Pháp luật văn hóa và xã hội.
Số 3 năm 2013/
vanhien.vn


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
286
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. DIỄN ĐÀN CỦA TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY VĂN HÓA DÂN TỘCCENTER FOR RESEARCH CONSERVATION AND DEVELOPMENT OF NATIONAL CULTURE
  • 2. TÒA SOẠN – TRỊ SỰ MỤC LỤC:52 Hương Viên – Quận Hai bà Trưng – Hà NộiĐT&Fax: 04.39764693 VĂN HÓA - NGHỆ THUẬTEmail: vanhienvietnam@yahoo.com 4. Những kỳ quan xanh vanhienvietnam1@gmail.com 6. Những sứ giả bằng hình và tiếngWebsite: vanhien.vn 8. Những di hại trong việc phổ biến dân ca quan họ xa rời nguồn cộiCHỦ NHIỆM 10. “Chiếc khăn Piêu” trẻ mãi 11. Nguyễn Văn Ngộ - Người kết nối thế giớiGS Hoàng Chương 13. Tam Giang mới lạ với lễ hội sóng nướcTỔNG BIÊN TẬP XÃ HỘI & ĐỜI SỐNGNguyễn Thế Khoa 14. Lễ chùa đầu năm: lễ hội thiêng liêng hay trò bát nháo 16. Thác loạn bênPHÓ TỔNG BIÊN TẬP THƯỜNG TRỰC 18. Nữ phu gạchTrần Đức Trung 20. Nhọc nhằn tuổi thơ 22. Vợ lính nhà giàn DK1PHÓ TỔNG BIÊN TẬP 24. Những mảnh đời bất hạnh của nữ phạm nhân bánTS Nguyễn Minh San con người để nuôi con 26. Người chồng nhẫn tâm giết vợTRƯỞNG BAN TRỊ SỰNguyễn Hoàng Mai SỨC KHỎE 28 Bệnh khớp 29. Ngò gaiTRƯỞNG BAN BIÊN TẬP CHUYÊN ĐỀNguyễn Hữu Thi ĐỒNG HÀNH CÙNG BẠN ĐỌC 36. Mỏi mòn 2 đời đòi đất.HỘI ĐỒNG BIÊN TẬP 38. Ông “kẹ” ép dânThượng tướng Nguyễn Nam Khánh, GS Vũ 40. Khi ông trưởng ấp làm “ vua”Khiêu, GS NSND Trần Bảng, GSTS Trần VănKhê, GS Trường Lưu, GSVS Hồ Sĩ Vịnh, NB CÂU CHUYỆN TÒA ÁNPhạm Đức Lượng, GSTS Thái Kim Lan, NSND. 42. Xét xử vụ thảm nạn làm 25 người thương vongTS Phạm Thị Thành, NSND Đặng Nhật Minh,TS Đoàn Thị Tình, GSTS Nguyễn Thuyết MỖI KỲ MỘT NHÂN VẬTPhong, NVK Nguyễn Thế Kỷ 46. NSND Kim Cương: Cần một mối tình để sốngTÒA SOẠN TẠI TP.HCM VÀ PHÍA NAM THẾ GIỚI ĐÓ ĐÂY76 Giải Phóng, P4, Q.Tân Bình, TP.HCM 49. Giáo hội Công giáo có Giáo Hoàng mớiFax: 08394 485 712Điện thoại: 08394 485 713PHÓ ĐẠI DIỆN PHÍA NAM KIÊM THƯ KÝTrần Văn Thiện DIỄN ĐÀN CỦA TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY VĂN HÓA DÂN TỘC CENTER FOR RESEARCH CONSERVATION AND DEVELOPMENT OF NATIONAL CULTUREBIÊN TẬP VIÊNHoàng MinhTHIẾT KẾLinh HoàngGIÁ: 17.700 Đồng. Chùa Trấn Quốc - Hà Nội Văn hoá & xã hội - 3
  • 3. VĂN HÓA - NGHỆ THUẬT Khó có thể nói khác khi ta đi dưới những đường phố rợp bóng cổ thụ giữa thủ đô Hà Nội, cố đô Huế hay thành phố mang tên Bác, đứng trước cây dã hương Tiên Lục, cây đa 7 rễ Hòa Bình, cây thị Triều Đông, cây si Văn Phát, rặng duối Đường Lâm, gốc me nhà Nguyễn Huệ, cây đa Tân Trào, cây ngô đồng sau điện Thái Hòa, cây lộc vừng Hồ Gươm, cây đa Hàng Trống trong sân tòa soạn báo Nhân Dân... Các cây cổ thụ đó thực sự là những kỳ quan xanh mà tạo hóa đã ban tặng cho đất nước “xanh đồng, xanh sông, xanh rừng, xanh biển” này… Những kỳ quan Cây đa biểu tượng cho sự trường tồn và sức sống dẻo dai của làng quê truyền thống Việt Nam Không phải ngẫu nhiên mà mát và hương thơm cho cuộc của cây cối được ưu tiên tôn cây dã hương Tiên Lục ở Bắc sống. trọng và chăm chút nhất. Thật Giang đã đi vào từ điển bách Cây dã hương đúng là một đúng với danh thơm của mình, khoa nổi tiếng thế giới Larousse. “danh mộc”, một thứ kỳ quan Tiên Lục là đất lành của các loại Từ điển này đã in ảnh cây dã xanh, không chỉ của Việt Nam cây cối. Chắc chắn không phải hương Tiên Lục với chú thích mà còn của thế giới, niềm tự ngẫu nhiên mà nhiều xóm của là cây dã thứ hai thế giới sau hào chính đáng của người dân Tiên Lục mang tên cây: xóm một cây dã khác ở châu Phi. Tiên Lục, mảnh đất đã tạo nên Cây Bàng, xóm Cây Dã, xóm Dã hương là loại cây đặc biệt sự trường tồn kỳ diệu của nó. cây Thông và các ngôi đình ở quý hiếm, có gốc nguyên sinh Nhưng Tiên Lục không chỉ có đó cũng mang tên cây: đình Cây nguyên thủy, tưởng đã tuyệt cây dã hương. Theo người xưa, Bàng, đình Cây Dã…Theo các chủng sau một trận đại hồng thủy Tiên Lục có nghĩa là chốn ngự bô lão ở đây, cây bàng ở đình ngàn năm trước. Nhưng hàng của sáu nàng tiên. Nhưng theo Cây Bàng, cây thông ở xóm Cây ngàn năm nay, loài cây có dòng đúng tự dạng của của chữ Tiên Thông có lẽ cũng cùng tuổi với họ long não cổ đại ấy vẫn lặng Lục khắc trên bia đá dựng ở đình cây dã, cũng lực lưỡng và xuân lẽ sống trên đất sỏi đồi son Tiên làng từ thời Hậu Lê thì Tiên có sắc kỳ lạ qua mười thế kỷ như cây Lục, bất chấp thời gian, thiên tai, nghĩa là đầu tiên, còn Lục là màu dã. Tuy vậy, chúng không nức địch họa, trẻ trung và tươi tốt lạ xanh của cây lá. Như vậy, Tiên tiếng bốn bể năm châu như cây thường, vẫn hàng ngày tỏa bóng Lục có nghĩa là nơi màu xanh dã đơn giản vì chúng là thông và 4 - Pháp luật
  • 4. bàng, có nghĩa không phải là loàicây hiếm hoi như “lão trượng”dã hương láng giềng. Phải nói trên đất nước ta,những loại cây quen thuộc nhưcây bàng, cây thông và nhữngcây đa, đề, xanh, si, xà cừ, gạo,me, sấu… có tuổi thọ trăm năm,ngàn năm không hiếm. Tôikhông biết Bộ nông nghiệp hayTổng cục thống kê đã có con sốtổng hợp của cả nước hay chưanhưng chỉ riêng hai địa phươngở đồng bằng Bắc Bộ là Hà Tâyvà Thái Bình vừa cho điều tra và Cây dã hương ở xã Tiên Lục ngàn năm tuổi.thống kê sơ bộ để bảo vệ các câycổ thụ từ trăm tuổi trở lên thì mỗi thiên nhiên chính là người sáng đất nước, với sự nghiệp của cácnơi đã cho con số hàng nghìn. tạo vĩ đại và huyền bí nhất. bậc thánh thần, anh hùng dựngCác vùng đất cổ khác như Bắc Những tấm ảnh của cuộc làng, giữ nước, với cả lối sốngNinh, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, triển lãm quyến rũ khiến tôi tìm và cách yêu thương rất đẹp củaPhú Thọ, Nam Định, Nghệ An, về làng quê ở các huyện Phú người dân sau lũy tre làng. CâyHà Tĩnh, cố đô Huế… có lẽ con Xuyên, Thường Tín dọc sông me hơn 300 tuổi tại nhà Nguyễnsố cũng không ít. Đặc biệt, con Nhuệ, sông Đáy để tận mắt Huệ tại Bảo tàng Quang Trung,số ấy ở thủ đô Hà Nội ngàn năm những tuyệt tác của thiên nhiên Bình Định có thể kể cho chúngvăn hiến của chúng ta, nơi ra đó: cây đa 3 rễ Bình Đà, Thanh ta về sự phát tích của nhữngngõ là gặp cổ thụ, chắc chắn còn Oai, cây đa 7 rễ Hòa Bình, cây đa người anh hùng áo vải Tây Sơnhơn rất nhiều lần. Cái hết sức hoa gạo Chương Dương, cây đa còn rặng duối nghìn tuổi Đườngquý hiếm ở đây chính là ở cái sự Giời ơi, Phúc Tiến, cây gạo đền Lâm là một bằng chứng sống vềkhông hiếm ấy: cổ thụ trên đất Bộ Đầu, cây thị nghìn tuổi chùa tài thuần voi giúp nước đại phánước bốn nghìn năm của chúng Triều Đông, cây si khổng lồ đình quân Nam Hán của Ngô Quyền.ta nhiều quá và đẹp quá! Văn Phát… Tại nơi tọa lạc các Cổ thụ Việt Nam không chỉ Mùa thu năm 2006, Hà Tây kỳ quan xanh này, tôi càng hiểu là biểu hiện rực rỡ của sức sốngcũ có tổ chức một triển lãm ảnh các “cụ” cổ thụ không chỉ rất đẹp và vẻ đẹp kỳ diệu, bất khuất củavề các cây cổ thụ của quê hương mà còn rất thiêng. Nếu ở Tiên thiên nhiên non nước Việt Nammình và làm người xem ngỡ Lục, tôi từng nghe truyền tụng mà còn mang đậm dấu ấn nềnngàng vì sự hấp dẫn bất ngờ của mỗi khi cây dã hương gẫy cành văn hiến nghìn năm của dânnó. Chỉ riêng một loại cây tưởng là điềm báo một sự biến của cuộc tộc bởi nó đã gắn bó sâu xa vớiđã quá quen thuộc với mỗi người đời ví như đang có giặc thì giặc truyền thống Việt, lịch sử Việt,Việt Nam ta: cây đa của giếng tan, đang loạn ly thì thanh bình, tâm linh Việt. Nó không chỉ lànước, sân đình; cây đa của chú thì người dân Hòa Bình, Thường các kỳ quan thiên nhiên mà cònCuội và chị Hằng cũng đã hiện Tín kể rằng cây đa 7 rễ đã dựng là các kỳ quan văn hóa, một nềnra trước ta với những dáng vẻ, bố lên cả một bức tường thành che văn hóa luôn xanh tươi, xuâncục lạ và đẹp đến mức khó tin. chở xóm làng, nó đã từng hứng sắc, khi từ các cội già vững chãiMà đâu chỉ có cây đa, còn cây chịu không biết bao nhiêu đạn luôn bừng nở những chồi non,thị, cây gạo, cây trồi, cây si… bắn tới từ một đồn Pháp, thân lộc biếc mỗi độ xuân về…Hầu như tất cả, không chỉ đáng cành lỗ chỗ vết đạn giặc mà Thật tự hào khi ta có thểchiêm ngưỡng như bằng chứng vẫn sừng sững tươi xanh. Đặc nói: đất nước ta là đất nước củasống của sự trường sinh kỳ diệu biệt mỗi “cụ” cổ thụ đều để lại những cổ thụ, của những kỳmà còn như một tuyệt tác nghệ trong dân gian bao sự tích, bao quan xanh.thuật. Ta chợt nhớ một nhận xét huyền thoại sâu xa về tình đời,của nhà văn Nga được người Việt lẽ đời, gắn bó mật thiết với sựNam yêu mến K.Pauxtopxki: tồn tại và phát triển của làng quê, NGUYỄN THẾ KHOA Văn hoá & xã hội - 5
  • 5. VĂN HÓA - NGHỆ THUẬT NHỮNG SỨ GIẢ bằng hình và tiếng 10 năm sau chiến tranh Mỹ oai năm 1987. Tôi được Trung đối khi xem xong phim cũng - Việt một bộ phim VN lần đầu tâm Đông – Tây ở Honolulu không có phản ứng gì gay gắt. tiên được công chiếu trên đất mời sang trước để chuẩn bị cho Chỉ có một khán giả cao niên Mỹ, đó là phim “Bao giờ cho đến chương trình trên (dịch lời thoại, từng ở Hà Nội phê bình trong tháng 10” (1985) và tại liên hoan viết bài giới thiệu, tiếp xúc với phim kiểu vấn tóc của một vài phim Ha-oai năm đó bộ phim đã báo chí v.v.. ). Đoàn điện ảnh nhân vật nữ chưa đúng. Kết thúc được tặng Giải Đặc biệt của Ban VN gồm Thứ trưởng Bộ Văn hóa buổi chiếu phim và giao lưu với Giám khảo. Trong bối cảnh lệnh Đình Quang, Đạo diễn Bùi Đình khán giả một nữ phóng viên trẻ cấm vận của Chính phủ Mỹ đối Hạc đã gặp gỡ và trao đổi với đài VOA xin phỏng vấn, trước với VN rất ngặt nghèo thì sự việc các nhà làm phim Hollywood về khi phỏng vấn tôi hỏi cô: Cảm trên có ý nghĩa thật đặc biệt. Có đề tài chiến tranh VN. Quả thật tưởng của cô khi xem xong bộ thể nói điện ảnh đã đi tiên phong không có gì nhanh chóng và hữu phim như thế nào? Cô nói thích trong việc xóa bỏ cấm vận mà hiệu bằng phim ảnh để giúp con vì có nhiều phân cảnh cảm động mãi hơn 20 năm sau mới thành người xóa bỏ những định kiến, và đồng ý đưa vào bài phỏng hiện thực. Tiếp theo bộ phim này xích lại gần nhau. Chuyến đi vấn. là một bộ phim của Hà Nội đươc đã để lại cho tôi nhiều kỷ niệm Phim vừa mới xuất xưởng, chính thức chiếu tại Honolulu đẹp. Đó là lần trường Đại học thì Liên hoan phim Toronto cũng gây ngạc nhiên cho người UCLA (Los Angeles – Hoa kỳ) (Canada) cũng mời tham dự Mỹ và cộng đồng người Việt mời chiếu bộ phim Hà Nội – chương trình Toàn cảnh điện sinh sống tại đây. Bộ phim đã lấy Mùa đông năm 1946. Trước buổi ảnh Châu Á. Nhà báo nữ Joan đi không ít nước mắt của người công chiếu Ban tổ chức thông Dupont người từng cộng tác với xem vì những hình ảnh đầy cảm báo trong bộ phim có hình ảnh tôi trong các LHP QT cũng đã động với tính nhân bản cao. Chủ tịch Hồ Chí Minh vì thế một viết một bài báo dài với tựa đề Sau đó 2 năm, một chương số người Việt Nam đã biểu tình “Ngoại giao con thoi cho phim trình VN gồm 12 phim truyện phản đối trước rạp chiếu phim VN” (Shuttle Diplomacy for và một phim tài liệu về Chiến khiến chúng tôi rất bất ngờ. Vietnam Films ) đăng trên tờ dịch Điện Biên Phủ được giới Nhưng rồi buổi chiếu đã diễn ra International Herald Tribune ra thiệu trong khuôn khổ LHP Ha- êm đẹp , những người từng phản ngày 24.9.1997. Cách đây 10 năm tôi nhận được lá thư của một Việt Kiều sinh sống tại Paris. Trong thư chị viết: “Một buổi sáng trên đường đi làm, tôi nhìn thấy một tấm áp phíc treo trước rạp chiếu bóng trên Place d’ Italie. Trên áp phíc là hình một cô gái VN (nhân vật chính trong bộ phim Mùa ổi) đang được chiếu tại Paris hệ thống các rạp của Hãng Gaumont. Tự nhiên trong lòng trào dâng nỗi hân hoan khó tả. Bộ phim “Bao giờ cho đến tháng 10” của ĐD Đặng Nhật Minh là một trong 18 Bấy lâu nay ra đường chỉ thấy bộ phim châu Á xuất sắc mọi thời đại toàn những áp phíc phim Pháp, 6 - Pháp luật
  • 6. Châu Âu, Mỹ, thi thoảng có vài cơ quan nào giao phó. Gần đâyáp phíc quảng cáo Châu Á… thì ngành ngoại giao có đề ra kháihôm nay lại thấy phim VN. Một niệm ngoại giao văn hóa. Cósự kiện hy hữu”. Và hơn 10 năm hẳn một hội thảo về ngoại giaonay chuyện này cũng dường như văn hóa.Tôi không được mờilà hi hữu tại các rạp chiếu phim tham dự cuộc hội thảo trên nênở Pháp. không biết trong hội thảo đó có Nhân dịp kỷ niệm 35 năm ai nhắc đến một công cụ rất hữu(2010) ngày thống nhất đất nước hiệu trong ngoại giao văn hóa làthay vì mở tiệc chiêu đãi, Đại sứ phim ảnh không? Thực ra kháiVN tại Hungary lúc đó là ông niệm ngoại giao văn hóa đã cóNguyễn Quốc Dũng đã chiêu từ lâu. Cách đây ba mươi nămđãi các quan chức nước bạn và Ba Lan đã lấy văn hóa làm nềnđoàn ngoại giao Budapest bằng về nghị lực nơi đất khách quê tảng cho ngoại giao.Còn nướcbộ phim Đừng đốt với sự có mặt người, những tấm lòng nhân ái ta trong một thời gian dài luôncủa đạo diễn phim và hai nhạc của con người nơi họ sinh sống. lấy chính trị làm nền tảng củasỹ người Hung chịu trách nhiệm. Tôi tự hỏi tại sao các đạo diễn trẻ ngọai giao, và kết hợp với sứcBuổi chiếu đã mang lại kết quả Việt kiều ở Los Angeles không mạnh quân sự làm điểm tựa chothật bất ngờ. Các khách mời đều quan tâm tới những chuyện ngay công tác ngoại giao. Nay tronghồ hởi bắt tay cảm ơn ông Đại trong gia đình họ, quá khứ của xu thế hội nhập đề cao văn hóasứ và chúc mừng những người cha anh họ? Nếu họ nhận thức trong công tác ngoại giao là mộtlàm phim. Sau này gặp lại tôi, được điều đó thì trong một ngày chủ trương rất hợp thời. Cái đểông Đại sứ cho biết từ buổi chiếu không xa chúng ta sẽ có được con người khác mầu da chủngphim hôm đó Bộ ngoại giao họ bức tranh toàn diện hơn về con tộc xích gần lại với nhau khôngnể tôi hẳn. Rồi ông kết luận: thế người VN ở cả hai bên trong có gì khác hơn là những giá trịmới biết sức mạnh của văn hóa! những thập kỷ đầy biến động văn hóa. Chiến tranh rồi sẽ qua Một lần khác, tại trường Đại vừa qua. đi, những thể chế chính trị rồi cóhọc Nam California (Mỹ) trong Nếu quan niệm ngoại giao là thể thay đổi, cái còn lại mãi mãiphần giao lưu với đạo diễn sau làm cho người khác hiểu mình, là nền tảng và giá trị văn hóa củabuổi chiếu phim Đừng đốt, một có thiện cảm với mình, thì những mỗi quốc gia.nữ Việt kiều đã hỏi tôi: Trong bộ phim VN trong hơn 30 nămphim Đừng đốt ông đã đề cập qua đã làm được điều đó. Chúng như những sứ giả thầm lặng, tự ĐẠO DIỄN :đến người của hai phía: phía ĐẶNG NHẬT MINHngười của Miền Bắc VN và phía nhận lấy cho mình cái sứ mệnhngười Mỹ, còn một phía nữa sao ngọai giao mà không có tổ chứcông không đề cập đến ? Tôi hiểuđó là phía những người sinh sốngvà làm việc tại Miền Nam VNtrước năm 1975. Tôi đã trả lời:Tôi không có nhiều thực tế đểđề cập một cách chính xác về sốphận của những con người phíanày. Tôi nghĩ đó là trách nhiệmcủa các đạo diễn Việt Kiều lớnlên, được học hành và sinh sốngtại Hoa Kỳ. Chính họ phải cótrách nhiệm nói lên số phận củalớp người như cha anh họ, nhữngbi kịch, những thử thách mà chaanh họ đã gặp phải và dũng cảmvượt qua, những tấm gương Văn hoá & xã hội - 7
  • 7. VĂN HÓA - NGHỆ THUẬT Hát quan họ ở Bắc Ninh - Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo tồn và phút huy Những di hại trong việc phổ biến dân ca quan họ xa rời nguồn cội Không thể phủ nhận dân ca nước cũng như bạn bè thế giới tác khúc châu Âu, bỏ qua các thủ quan họ là thể loại dân ca truyền được giới thiệu, được biết đến pháp tác khúc độc đáo của quan thống hiện đang được biết đến và tiếp nhận nồng nhiệt với tên họ truyền thống mà họ ngỡ là đã nhiều nhất trong cuộc sống gọi dân ca quan họ qua các kênh lỗi thời, lạc hậu. đương đại ở nước ta hiện nay và truyền bá trên lại không đẹp như Điều tất nhiên là các ca khúc cũng là thể loại dân ca Việt Nam vốn có của nó. được “cải biên nâng cao” theo được bạn bè quốc tế biết đến Có thể khẳng định rằng hầu những nguyên tắc phi quan họ nhiều nhất. Từ các đoàn nghệ hết chúng chỉ là những phiên bản này đã được trình diễn quảng thuật ca nhạc chuyên nghiệp đến lai tạp, pha trộn, biến dạng, có bá rộng rãi bằng các hình thức hội diễn nghệ thuật quần chúng khi rất nghiêm trọng, của dân ca diễn xướng quan họ cổ truyền trên mọi miền đất nước đều quan họ. Thực chất đây là một độc đáo là hát đôi cùng giới hát không thể thiếu những tiết mục thứ ca khúc trình diễn mới đã đối khác giới và hát không nhạc dân ca quan họ. Trên các phương được các nhạc sĩ chuyên nghiệp đệm mà bằng các hình thức đơn tiện truyền thông đại chúng, dân lấy âm hình giai điệu và ca từ ca hoặc song ca nam nữ theo ca quan họ cũng thường xuyên một số bài quan họ truyền thống lối trình diễn và cách hát cộng xuất hiện và được yêu thích. Ở “cải biên nâng cao” theo những minh rung giọng của thanh nhạc chương trình giáo dục âm nhạc tiêu chuẩn được coi là “khoa học, phương Tây mà không hề quan phổ thông, trong số lượng ít ỏi hiện đại” của âm nhạc học bình tâm đến phương pháp thanh các bài dân ca được truyền dạy, quân thế giới với các quan niệm nhạc độc đáo, tinh tế của quan quan họ cũng chính thức có mặt về âm chủ, âm ổn định, các điệu họ truyền thống với các luyến hai bài “Lý cây đa” và “Trống thức trưởng thứ cố định, các kết láy đặc trưng và lối ngân nẩy cơm” . cấu vuông vức cân phương, các hạt tuyệt vời. Từ người nhạc sĩ Tuy vậy, thật đáng tiếc là lối tổ chức cao trào âm nhạc và chuyên nghiệp cho đến các ca sĩ, những gì mà công chúng cả kết thúc đóng của phương pháp đơn vị nghệ thuật theo phương 8 - Pháp luật
  • 8. pháp bình quân luật châu Âu trong“cải biên nâng cao” đã đưa cái gọilà dân ca quan họ của mình rời xacái gốc, đến mức khó có thể nhậnra gốc gác nguồn cội của nó. Thực ra, việc chuyển thể dân caquan họ từ ca khúc truyền thốngsang hình thức tân nhạc bình quânluật, từ một hình thức ca khúc sinhhoạt giao lưu tâm tình sang hìnhthức ca khúc trình diễn, để dễ dàngphổ biến truyền bá những tinh hoacủa giai điệu và ca từ quan họ làmột việc làm cần thiết trong mộthoàn cảnh lịch sử nhất định và cótác dụng không thể phủ nhận. Nhưng việc làm trên trong thực nhạc học thế giới mà không công nhận các hình thức quantế hơn 4 thập kỷ qua đã gây nên biết rằng còn có chuẩn của một họ mà họ cho là quan họ đoàn,những di hại hết sức nguy hiểm: hệ thống âm nhạc học khác của quan họ đài này gia nhập vào Thứ nhất, do không được giới châu Á và Việt Nam. Nhà nghiên đại gia đình làn điệu quan họthiệu đầy đủ, cặn kẽ, những bài cứu Mịch Quang và các GSTS lúc nào cũng rộng mở rõ ràngquan họ được chuyển thể, được Trần Văn Khê, Nguyễn Thuyết không hề là các phản ứng cực“dịch” sang một thứ ngôn ngữ âm Phong đã từng chỉ trích mạnh đoan, hẹp hòi, mà có cơ sở khoanhạc khác và trình bày với một mẽ cái khái niệm “nâng cao” học âm nhạc sâu sắc. Trong sốhình thức ca hát khác, những bài mà các ông cho là đầy lố bịch những người bị coi là “mù” tânquan họ lơ lớ quan họ này lại được và quá hài hước này. Theo các nhạc nhưng lại rất nhuần nhuyễnđông đảo công chúng, thậm chí ông, âm nhạc học phương Đông âm nhạc của bộ môn sân khấucả các nhà hoạt động văn hóa, cả và phương Tây là hai hệ thống truyền thống, đã nhanh chónggiới nghệ sĩ chuyên nghiệp trong khác nhau với những cái chuẩn gia nhập vào kho tàng làn điệuvà ngoài nước coi như những khác nhau và vẻ đẹp khác nhau, truyền thống, trong khi rất nhiềubản quan họ gốc. Chính vì thế họ không thể lấy cái chuẩn phương sáng tác mới của các nhạc sĩ tânkhông quan tâm tìm hiểu về làn Tây để nâng cao các tác phẩm nhạc cự phách chỉ được coi nhưđiệu quan họ thuần khiết, độc đáo, của âm nhạc phương Đông và những khách lạ tình cờ đến nhầmtrọn vẹn, tuyệt đẹp và đang có ngược lại. Hơn nữa, một thể loại nhà. Trong dân ca quan họ cũngnguy cơ thất truyền trong các làng âm nhạc đã đạt đến đỉnh cao như vậy, việc hàng loạt bài hát mớiquê Kinh Bắc. dân ca quan họ thì tự nó đã là do các cụ Tư La, Nguyễn Đức Thứ hai, việc chuyển thể, dịch, một sản phẩm toàn bích, không Sôi sáng tác đã gia nhập ngọt xớtcải biên, phóng tác, tân nhạc hóa ai có thể cải biên nâng cao hơn kho tàng quan họ cổ truyền trongdân ca quan họ được chính những được. Việc tân nhạc hóa dân ca khi các loại quan họ “cải biênngười trong cuộc, các tác giả và quan họ chỉ có thể được coi là nâng cao”của nhiều nhạc sĩ tàinhững người sử dụng chúng, mặc một hoạt động chuyển thể, dịch danh dù đã được lưu truyền rộngnhiên coi việc làm của mình như quan họ sang một thứ ngôn ngữ rãi và được công luận ca tụngmột hoạt động “cải biên, nâng âm nhạc khác và một hình thức hết lời vẫn bị giới quan họ cổcao” quan họ truyền thống với biểu diễn khác để phổ biến đại truyền coi như những kẻ ngoạiquan điểm “bỏ thô lấy tinh” theo trà. Nhiều cái “thô” mà các nhạc đạo. Đây không phải là vấn đềnhững tiêu chuẩn “khoa học hiện sĩ này đã bỏ theo quan niệm châu tài năng mà là một vấn đề có tínhđại” của âm nhạc học thế giới. Âu có khi lại là những vàng ngọc chất hệ thống, hay đúng hơn, cóĐây là sự ngộ nhận rất ấu trĩ của thực sự của âm nhạc phương tính chất huyết thống, trên lĩnhmột bộ phận nhạc sĩ chỉ có nền Đông và Việt Nam. vực âm nhạc.tảng kiến thức hệ thống âm nhạc Với trực giác quan họ tinhhọc bình quân luật châu Âu và tường, việc nghệ nhân của nhiều NHẬT ÁNHcoi đó là chuẩn duy nhất của âm thế hệ quan họ cổ truyền không Văn hoá & xã hội - 9
  • 9. VĂN HÓA - NGHỆ THUẬT “Chiếc khăn Piêu” trẻ mãi Ở “tuổi đời” 55, ca khúc “Chiếc khăn Piêu” của nhạc sĩ Doãn Nho mới bộc lộ “sức trẻ” khi được ca sĩ Tùng Dương chọn làm món quà gửi tới công chúng yêu âm nhạc toàn quốc để rồi giành giải thưởng Bài hát của năm 2012, tiếp đến là giải thưởng bài hát của tháng 1.2013. Nhạc sĩ Doãn Nho (đội mũ) cùng tác giả bài viết và TS Vũ Thế Long tại buổi gặp mặt mừng xuân 2013 do Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức ngày 4.2.2013 Như chúng ta cũng biết, “trẻ hóa đứa con tinh thần thuộc kết đưa lên thành đoạn mở và trong sự xô bồ của đời sống tuổi “lão” của mình”, nhạc sĩ được hát chậm đi, kéo dài các âm nhạc hiện nay, các ca khúc tâm sự. nốt ngân, mở ra một không hướng vào giới trẻ xuất hiện Đúng như nhận xét của nhạc gian âm nhạc mênh mông. Khi ngày càng nhiều, rồi sau đó cũng sĩ Doãn Nho, “Chiếc khăn piêu” vào phần phát triển (nguyên là nhanh chóng trôi vào dĩ vãng. được làm mới, có sức chinh phục phần mở đầu) với tiết tấu dồn Và việc Tùng Dương chọn ca mới là nhờ ca sĩ Tùng Dương dập, giai điệu tươi vui, tạo sức khúc “Chiếc khăn Piêu” - ra cùng nhạc sĩ phối khí Nguyên Lê hút lạ lùng cho bài hát. Như vậy, đời cách nay hơn nửa thế kỷ lại đã có rất nhiều sáng tạo. Một ca “Chiếc khăn Piêu” đã thay đổi giành được sự ủng hộ nhiệt tình khúc dựa vào chất liệu dân ca Xá một cách tự nhiên, từ một đoạn nhất của khán giả, quả là điều (Khơ Mú) Tây Bắc, có cấu trúc đơn thành hai đoạn đơn và phần bất ngờ. Bản thân nhạc sĩ Doãn tương đối đơn giản nhưng chặt tái hiện hoàn chỉnh. Hơn nữa Nho cũng có cảm giác như vậy: chẽ, đã khẳng định giá trị của chính sự thay đổi về nhịp điệu, “Trong suốt quá trình chọn, dàn mình suốt 55 năm qua, tưởng tiết tấu, lối phối khí theo phong dựng ca khúc và biểu diễn, Tùng khó thay đổi được, vậy mà qua cách phương Tây đã tạo nên sức Dương không trao đổi gì với sự sáng tạo của Tùng Dương và hút mới nhưng vẫn giữ được cái tôi cả. Chỉ đến khi nghe tin tác Nguyên Lê, ca khúc đã mang “thần” của tác phẩm. phẩm “Chiếc khăn Piêu” đoạt một cấu trúc mới mẻ, trẻ trung. Ca khúc “Chiếc khăn Piêu” giải, tôi mới bất ngờ khi Tùng Điều này thể hiện rất rõ khi 2 được làm mới và nhận được sự Dương đã có nhiều sáng tạo khi người đã mạnh dạn “cắt” đoạn hưởng ứng là bước đệm giúp 10 - Pháp luật
  • 10. Tùng Dương thoải mái trổ tàitrong không gian âm nhạc rộnghơn, phong phú hơn so với bản Nguyễn Văn Ngộ:gốc. Những chỗ hát ở nốt cao,kéo dài, Tùng Dương thể hiệnkỹ thuật thanh nhạc vững vàngcủa mình. Câu hát “A chị ơi tới “Người kết nối thế giới”đây nhận lấy chiếc khăn đẹp Ai đã một lần đến Bưu điện Trung tâm Sài Gòn thì sẽ bắt gặpnày/Thôi này đừng tìm trong hình ảnh một ông lão mái tóc bạc trắng, lưng còng, dáng ngườirừng, lạc trong rừng, nát hoa nhỏ nhắn, nhanh nhẹn ngồi ở góc bưu điện; hằng ngày vẫn thầmrừng khăn piêu đây”, các nghệ sĩ lặng làm công việc viết thư thuê. Bởi ông tâm niệm: “Hạnh phúcđi trước thường hát xuống một là khi mình làm một việc gì đó có ích và đem lại hạnh phúc choquãng 8 để tạo ra sự tương phản, người khác”.thì Tùng Dương vẫn hát ở độ caotương ứng với các câu khác, tạora sự thanh thoát, cũng là cáchlàm mới ca khúc. Những chỗ hátvới tiết tấu nhanh, Tùng Dươngkhông để cho nhịp điệu cuốnhút khiến mình hát một cách dễdãi, mà vẫn sử dụng kỹ thuậtvuốt nốt, nhấn nhá kiểu phươngĐông, có gì đó rất ma mị, dẫndụ khán giả đi sâu vào thế giớinội tâm mà nhạc sĩ muốn thểhiện. Khi trả lời phỏng vấn TùngDương đã tự đánh giá: “Cảm xúcchung là trẻ, không khí âm nhạchiện đại phù hợp với cảm nhậncủa nhiều người nghe hiện nay.Đoạn cuối của ca khúc có lẽ là Ông Nguyễn Văn Ngộsự khác biệt dễ nhận biết nhất“Tiếng tôi vang rừng núi/ Nhưng Viết thư vì niềm vui và đam được nhận danh hiệu “Ngườikhông ai trả lời”, với NSƯT mê viết thư thuê lâu năm nhất ViệtKiều Hưng hoặc anh Trọng Tấn Ông là Dương Văn Ngộ, sinh Nam” do Trung tâm sách Kỷthì miên man, dí dỏm. Nhưng ngày 3/3/1930 (người Hoa) ông lục Việt Nam công nhận và làvới Tùng Dương thì thênh thang, sống ở Việt Nam từ lúc 2 tuổi. “Người viết thư thuê chuyênrộng lớn, một chút luyến tiếc, Ông là cựu học sinh trường nghiệp nhất trong lịch sử ngànhnhớ nhung…”. Petrus Ký, lấy bằng trung học Bưu điện Việt Nam”. Sự thành công của “Chiếc Pháp từ năm 22 tuổi và gia nhập Ông làm công việc viết thưkhăn Piêu’ cho thấy những tác đội ngũ nhân viên Bưu điện Sài này không chỉ vì sinh kế mà cònphẩm văn học nghệ thuật mang Gòn (Bưu điện Trung tâm TP vì niềm vui, vì đam mê. Kể từđược hồn dân tộc thì không bao HCM). Ông nói tiếng Anh, tiếng khi ông bén duyên với công việcgiờ cũ. Trong kho tàng âm nhạc Pháp khá thành thạo nhờ học viết thư thuê, nhiều câu chuyệnViệt Nam, còn rất nhiều tác trong trường phổ thông và tự buồn vui trong nghề nghiệp cũngphẩm có giá trị và nếu có cách học. Sau 43 năm công tác chính bắt đầu.biểu hiện mới, sẽ có sức sống thức trong ngành Bưu Chính Ông chia sẻ, kỉ niệm mà ôngmới, chinh phục được khán giả Viễn Thông, năm 1990 ông về nhớ nhất là khi ông tiếp xúc vớithời nay, không kể đó là khán giả hưu được ban lãnh đạo bưu điện một nhà báo người Đức tên làgià hay trẻ. sắp xếp một chỗ ngồi trong bưu Fiona Ehlers, nữ nhà báo này điện để ông làm công việc viết đã đến gặp ông và viết một bài VIỆT LONG thư của mình. Năm 2007 Ông phóng sự dài nói về cuộc đời và Văn hoá & xã hội - 11
  • 11. VĂN HÓA - NGHỆ THUẬT thư rất tình cảm”. Đặc biệt, hằng ngày có rất nhiều du khách nước ngoài đến tham quan bưu điện, tỏ ra thích thú với công việc của ông. Nhiều người biết đến ông qua một số bài báo được đăng tải trên thế giới (như tờ báo DER SPIEGEL của Đức). Vì thế, nhiều du khách muốn đến bưu điện trung tâm Sài Gòn để nhìn thấy ông, chứng kiến và quan sát công việc của ông. Với họ, công việc của ông Ngộ cũng là một phần nét độc đáo và hấp dẫn riêng của bưu điện trung tâm Sài Gòn này. Ngoài công việc viết thư ra ông Ngộ còn là một thông dịch viên tiếp Pháp, tiếng Anh cho nhân viên bưu điện trong những Ông Ngộ đang chia sẻ với du khách về công việc viết thư của mình trường hợp phức tạp. Nhân viên bưu điện Hà Hồng Phượng cho công việc của ông, cô nhà báo chính nét chữ bay bổng, tinh tế biết: “Ông Ngộ là người rất vui này gọi ông là “Người kết nối của mình chứ ông không bao vẻ, nhiệt tình, nói thông thạo 2 thế giới”. Tuy cô đã trở về Đức giờ đánh máy chữ hay vi tính vì ngôn ngữ, tiếng Anh và tiếng nhưng hàng tháng cô vẫn thường ông bảo, viết bằng máy con chữ Pháp. Mỗi lần tôi hoặc các nhân xuyên gửi thư thăm hỏi sức khỏe đó nó “hổng có hồn, nó hổng có viên gặp khó khăn trong giao và động viên ông. chân thật”. tiếp đặc biệt là tiếng Pháp thì đều Ông Ngộ năm nay đã bước nhờ đến ông giúp”. sang tuổi 82 nhưng trí óc vẫn Người viết thư tình thế kỉ Không chỉ có công việc mà còn rất minh mẫn. Ngày nào ông Khách hàng của ông đủ mọi ông luôn tự hào và rất hạnh phúc cũng đạp xe, từ nhà ở quận Bình lứa tuổi, mọi tầng lớp trong xã về gia đình nhỏ của mình, ông có Thạnh sang bưu điện Trung tâm hội, một khách hàng thân thiết sáu người con. Nhưng có tới bốn TPHCM (Quận 1) để viết thư của ông là bà Nguyễn Thị Xuân giáo viên (hai con gái, một con thuê. Công việc của ông bắt đầu Hồng cho biết, mỗi lần đến bưu dâu, một cháu nội đều dạy tiếng từ 7 giờ sáng và kết thúc vào 4 điện gửi thư cho con trai ở Mĩ, Anh). “Nhà tôi không giàu về giờ chiều. Nơi làm việc của ông bà đều nhờ ông Ngộ viết giúp vì tiền về bạc nhưng tôi sung sướng treo cái biển nhỏ màu xanh “Nơi ông viết rõ ràng, chính xác. nhất là tất cả đều làm nghề lương chỉ dẫn và viết giúp”, bàn làm Ông Ngộ không chỉ đơn thiện”- ông chia sẻ. việc của ông rất đơn giản với thuần làm công việc viết thư Đặc biệt năm nay cũng kỉ giấy, bút, từ điển Anh-Pháp-Việt, mà ông còn dịch thư cho nhiều niệm 20 năm ông làm nghề viết kính lúp cùng nhiều sách địa lý, cô gái lấy chồng, có người yêu thư thuê. Cầu mong cho ông thật bản đồ của Việt Nam và thế giới. ở nước ngoài. Bởi thế khách nhiều sức khỏe, để tiếp tục là Khi viết bất kể lá thư nào, cho hàng nữ giới của ông thường gọi “Người kết nối thế giới”. Bởi tôi ai, ông đều chọn ngôn từ rất cẩn ông Ngộ là “Người viết thư tình tin rằng dù xã hội có phát triển thận, trình bày rõ ràng, chính thế kỉ”. Bạn Nguyễn Thị Hồng hiện đại đến đâu thì những bức xác và đúng theo văn phong của Thảo vui vẻ tâm sự: “Thảo quen thư trên giấy vẫn sẽ có một chỗ từng loại thư. Là người viết thư, một người Pháp nhưng lại không đứng riêng trong cuộc sống của ông hiểu từ ngữ quan trọng tới biết tiếng Pháp, nên mỗi lần viết mỗi người. mức nào, ông nói chỉ cần “sai thư hay dịch thư mình đều nhờ DUY TUẤN một ly là đi một dặm”. Đặc biệt đến bác Ngộ giúp, tuy lớn tuổi ông chỉ viết thư bằng tay, bằng nhưng bác rất hiểu tâm lí và viết 12 - Pháp luật
  • 12. TAM GIANG MỚI LẠ VỚI LỄ HỘI SÓNG NƯỚC Lễ hội “Sóng nước Tam Giang” được bắt đầu bằng lễ tế Bà Tơ. Chuyện rằng, trongmột trận thủy chiến trên phá Tam Giang khoảng chừng 400 năm trước, chúa Tiên - NguyễnHoàng đã phải một phen bôn tẩu. Bị quân địch truy đuổi, thì chúa được người đàn bà họTrần giúp đỡ và thoát hiểm. Cảm kích chúa đã trọng thưởng bằng một hình thức rất lạ kỳ.Đó là, trước sự chứng kiến của đông đảo chúa - tôi, người ta cho thả bã mía từ sông Bồ,phía trước làng Bác Vọng. Bã mía trôi theo dòng nước chảy, rồi dạt vào bờ và đó được xácđịnh là nơi xa nhất trong giang phận, được quyền canh tác và khai phá của làng Bác Vọng… Phải đến “Sóng nước Tam Giang”, những giá trị văn hoá - lịch sử cũng như tâm linhmới được đánh thức và phát lộ. Bên cạnh huyền thoại về người đàn bà họ Trần thông qualễ tế với những nghi thức đậm nét văn hoá dân gian của vùng cư dân sông nước, cũng trong“Sóng nước Tam Giang” lần đầu tiên tổ chức diễn xướng hát bả trạo, một loại hình văn hóaphi vật thể được người dân nơi đây gìn giữ hàng trăm năm nay và được xem là một cáchnhìn mới, cách tiếp cận và khai thác rất đặc biệt những giá trị lớn lao của con phá lớn nhấtĐông Nam Á. Vào dịp đầu thu mới đây, tôi lại có chuyến dạo chơi trên phá Tam Giang. Khởi hành từmột bến đò nhỏ ở thôn Mai Dương, chúng tôi lênh đênh trên phá, đi qua nhiều tên đất, tênlàng đã đi vào ký ức một thời khó quên, như Thủy Lập, Hà Lạc, Cồn Tộc... Buổi sáng khihoàng hôn bắt đầu và ánh mặt trời ló rạng, phá Tam Giang đẹp đến mê hồn. Những con đòngược xuôi tạo nên thanh âm quen thuộc và những đợt sóng trào dễ thương như giỡn đùa vàtrêu ngươi cùng lữ khách. Rồi hình ảnh những dân chài lực lưỡng như sừng sững trên nềnhình sông nước bao la. Đã có bao nhiêu khuôn hình, tấm ảnh để đời của nhiều nghệ sĩ đoạtnhững giải thưởng lớn, tạo được sự xúc động mạnh mẽ trong tâm hồn bao người lấy ý tưởngtừ cảnh tượng ngư dân tung chài trên phá kia. Như sự sẻ chia, để thêm bao người cùng tận hưởng cảnh đẹp “trời cho”, mới đây ngànhdu lịch đã có ý tưởng hình thành nên tour “Một ngày trên phá Tam Giang”, khám phá sinhthái vùng biển Quảng Công, Quảng Ngạn và phá Tam Giang. Một trong những điểm nhấnđặc biệt là vào buổi chiều tà, khách du lịch được lên thuyền ra phá Tam Giang để cùngthưởng thức cảnh tượng đánh bắt thủy sản, như giở một trộ nò sáo, thưởng thức cảnh thảlưới bằng xuồng nhỏ với những âm thanh đuổi cá nghe rất lạ và đặc biệt ngắm nhìn cảnhquăng lưới lúc ánh chiều tà và khi hoàng hôn buông xuống...  Buổi tối cùng với đoàn người đông vui đổ về bến đò Cồn Tộc dự đêm khai hội “Sóngnước Tam Giang”, tôi như chợt nhận ra thêm một điều mới lạ về sự hội tụ và sức hấp dẫnđặc biệt của một lễ hội văn hóa du lịch trên vùng sóng nước mênh mông này. Đó là lúcmà vẻ đẹp, sự hấp dẫn và bí huyền của Tam Giang được dồn nén và có dịp phô bày trọnvẹn bởi sự sắp đặt tài hoa của con người. Khách đến với Tam Giang sẽ được thưởng thứcnhững món ăn đặc sản vùng sông nước ngân vang ngày nào trong câu hát của mẹ... Nónhư một lời mời ý vị, làm hăm hở bao bước chân ai khao khát được tận hưởng, khám phávà trải nghiệm với những cảm xúc lạ về Tam Giang sóng nước… PHAN HỮU Phá Tam Giang Văn hoá & xã hội - 13
  • 13. XÃ HỘI & ĐỜI SỐNG Lễ chùa đầu năm: LỄ HỘI LINH THIÊNG HAY trò bát nháo? Ai lên chùa cũng đều có cái tâm, nhưng lạm dụng cái tâm một cách “thái quá” lại là nguyên nhân phát sinh ra những hệ quả thiếu văn hóa. Chính điều này làm đã mất đi vẻ tôn nghiêm vốn có ở chốn linh thiêng và cũng là cơ hội để người dân diễn trò “bát nháo”. Chùa Hương Tích tọa lạc trên ơ với lời mời nhiệt tình của các chặng đường dài vì vậy mà mấy núi Hồng Lĩnh, thuộc xã Thiên quán nước hai bên đường. Chị nhà hàng xung quanh khoảng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Nguyễn Thị Tâm du khách đến sân rộng trước chùa là điểm Tĩnh, nơi đây được mệnh danh từ Nghệ An lắc đầu ngán ngẩm: chọn lý tưởng. Nói là nhà hàng là “Hoan Châu đệ nhất danh “Dù đã đề phòng việc chặt chém nhưng không khác gì cái chòi lam” với những đền điện linh của chủ quán, tôi hỏi giá trước, được đóng bằng những cọc gỗ, thiêng và phong cảnh sơn thủy một hũ sữa chua có giá 10 ngàn phía trên lợp bằng mái tôn, phía hữu tình. Những ngày đầu năm, đồng, nhưng khi uống xong, tôi dưới là từng mảnh chiếu khoảng trung bình mỗi ngày có khoảng lại phải trả một cái giá gấp đôi 1m được trải khắp sàn thay cho hàng ngàn du khách hành hương so với mức giá đã định sẵn là 20 những bộ bàn ghế. Không ít tốp về đây làm lễ cầu an. Đây chính ngàn đồng vì tính luôn tiền… người dừng chân vào nơi đây, họ là thời điểm thích hợp mà các ghế ngồi”. nghĩ vào không ăn uống, chỉ ngồi tiểu thương làm giàu bằng cách Điều đặc biệt ở đây chính một lát cho đỡ mệt thì chắc chỉ chặt chém du khách. là đỉnh núi, nơi tập trung nhiều mất vài chục ngàn nhưng không Như chúng ta đã biết, để lên du khách nhất cũng là nơi chặt đơn giản như họ nghĩ. Anh Phạm đến tận nơi linh thiêng của ngôi chém nặng nhất. Những ai chưa Văn Ba, quê ở Thanh Hóa phải chùa thắp hương, du khách phải gặp tình trạng như trên đều ngán ngẩm khi rút 240.000 để rất vất vả vì địa hình của ngôi muốn tìm cho mình chỗ ngồi chùa khá rộng và hiểm trở. Mặc thích hợp để lấy lại sức sau một dù các du khách rất mệt mỏi và phải nghỉ chân nhiều lần để leo lên đỉnh núi, nhưng họ lại thờ 14 - Pháp luật Đường lên chùa tràn ngập rác và đã bốc mùi hôi thối.
  • 14. chi trả cho chiếc chiếu nhỏ chỉ sau10 phút.” Đó cũng là trường hợp của rấtnhiều gia đình, đoàn thể, cá nhân dukhách để rồi họ đều lắc đầu tự hỏi:Không biết đây là nơi di tích, linhthiêng hay cai chợ”. Ước tính, mỗingày đón tiếp ít nhất 10 lượt khách,mỗi lượt khoảng 10 người thì thunhập bình quân mà tiểu thương nơiđây thu được 1.500.000 đồng. Chưadừng lại ở đó, du khách đến nơi đâycòn quen thuộc với cảnh chặt chém, Giấy tiền vàng mã được đốt và rơi vãi khắp nơibất cứ thứ gì cũng tiền, những đồngtiền vô tội vạ. Mặt hàng được bày góp tiền công đức cho nhà chùa Những người hành nghề trên chùabán nhiều nhất và được người dân là do cái tâm của từng người. Ở chủ yếu là những người lớn tuổi,ưu chuộng nhất là những cành tài chốn tâm linh mà còn quy định những người phụ nữ tay bồng, taylộc, có màu vàng, cành nhỏ nhất tiền bạc chẳng khác nào chặt dắt một vài đứa trẻ con. Cứ cáchcó khoảng 7 đến 10 lá. Người dân chém nhau giữa chợ thế này thử một quãng du khách lại gặp mộtdâng hương quan niệm, mua cành hỏi còn đâu gọi là linh thiêng”. người, họ ngồi dật dờ dưới nhữngtài lộc ở chùa rồi dâng lên chùa để Đó không phải là ý kiến riêng tán cây, bên cạnh các quán nước…xin lộc của đức phật. Sau khi thắp của anh Tuân mà còn rất nhiều Khuôn mặt mang đầy vẻ vừa tộihương cúng bái, họ sẽ đưa về nhà người đến đây. Thiết nghĩ, việc nghiệp, vừa van nài. Du kháchcắm lên bàn thờ thì tài lộc sẽ theo quy định đóng góp tiền công đức bắt gặp cứ lần lượt như thế mà rútvề. Cũng vì quan niệm ấy mà mặt ở chốn linh thiêng chẳng khác hầu bao ra cho tiền. Cũng khônghàng này mặc dù được thét giá đắt gì một cuộc trao đổi. Người dân ít người cho gói bánh, trái câygấp 2, gấp 3 lần ngoài chợ mà vẫn phải bỏ ra trên 200.000 đồng với suy nghĩ chia sẽ chút lộc chothu hút người mua. chỉ để mua một cái tên. Không người nghèo khó, và xem đó như Chặt chém bằng nhiều cách, ít người đứng chờ cả buổi rồi việc làm thiện tâm khi lên chùa.từ chỗ ngồi, hàng hóa đến cả tiền cuối cùng cũng phải rút trong ví Thiết nghĩ, đền chùa là nơi tôncông đức. Tại mỗi nơi thờ phụng số tiền không như chủ định dẫn nghiêm, linh thiêng. Người dân điđều được đặt song song với một đến hiến tiền công đức mà lòng lễ chùa dâng hương cũng chỉ đểhòm công đức, và số tiền công đức dân không được thoải mái, vừa thành tâm cầu nguyện những gìmà người dân quên góp được người khó chịu, bức xúc, khác hẳn với tốt đẹp nhất cho cuộc sống. Vậytrong chùa ghi lại họ tên, quê quán thói đời. mà cái giá thành tâm mà nhiềuđầy đủ và được lưu giữ lại chùa. Tại Không chỉ vậy, quang cảnh nơi người phải trả cho một cuộc viếngchùa Hương Tích cũng vậy, người tôn nghiêm ngập tràn rác thải và thăm lên đến hàng triệu đồng chỉdân đứng chờ hàng tiếng đồng mùi hôi thối đã phần nào làm giảm vì cách chặt chém vô tội vạ củahồ để được ghi cho mình cái tên đi hình ảnh linh thiêng nơi cửa các tiểu thương, những ngườitrong danh sách góp tiền công đức. phật. Cảnh tượng đầu tiên phải phục vụ trong chùa. Làm mất điNhưng điều đáng nói, số tiền quên kể đến là bãi rác nằm ngang lối đi vẻ đẹp truyền thống tâm linh, sựgóp nơi đây không phải do người sát đỉnh chùa, mà cách đó chỉ vài tôn nghiêm, linh thiêng nơi cửadân tùy tâm , bỏ bao nhiêu cũng bước chân thì hàng trăm du khách phật. Để trả lại nét văn minh trongđược mà được quy định rõ ràng. vừa thắp hương khấn phật lại những khu di tích theo đúng nghĩa,Người dân phải bỏ từ 200.000 đồng vừa nhăn nhó khi phải ngửi mùi đó là trách nhiệm và tinh thần tựlên, dưới số tiền quy định thì không khó chịu từ bãi rác đó. Có những giác của các cấp ban ngành cũngđược ghi vào danh sách đóng góp. du khách nhìn thấy thì phàn nàn như người dân. Anh Nguyễn Anh Tuân, quê ở nhưng cũng không ít người lại tiệnHưng Dũng, Nghệ An sau khi đã tay, vứt thêm nhiều chất thải lên.cố sức chen vào đám đông để được Đó là chưa kể đến suốt chặngquên góp tiền công đức thì lại bỏ đường dài, hàng chục cái bang NGUYỄN SỸ HẢIcuộc giữa chừng vì bất mãn: “Quên ngồi la liệt dọc hai bên đường đi. Văn hoá & xã hội - 15
  • 15. XÃ HỘI & ĐỜI SỐNG Thác loạn bên …quan tài Trong quan niệm văn hóa Nam bộ, người đã chết sẽ được giải thoát để về đoàn tụ với ông bà. Thân nhân và bạn bè phải vui thì người chết mới yên tâm về thế giới bên kia, còn khóc lóc tiếc thương sẽ khiến người ra đi không yên lòng. Bởi vậy, trong đám tang ở Nam bộ, buổi sáng là thời gian thăm viếng, chia buồn, sự thành kính với người đã khuất còn buổi tối lại là thời điểm “vàng” dành cho các “cô” pêđê ca hát, nhảy múa, ăn uống... Múa lửa điệu múa “hot” luôn được các “cô” biểu diễn. Càng về đêm, càng sôi động nửa bờ mông và chiếc áo chỉ hợp với nhiều thể loại hài, kịch, Để tận mắt chứng kiến pêđê che phần ngực, bắt đầu chương cải lương, tân cổ giao duyên, “Quậy tưng bừng” đến cỡ nào trình bằng phần “chào mừng” nhạc vàng, nhạc chế và cả nhảy trong đám ma, đầu tuần qua, khách đến chia buồn cùng gia hip hop. Nếu tang chủ hoặc quý tôi theo chân nhóm pêđê Thanh đình tang quyến. Các “cô” mở vị nào muốn tham gia “góp vui” Thúy (Quận 4) “mua vui” tại đầu chương trình “mua vui”, hãy tự tin lên. Trong chương một đám tang trên đường Trần đưa tiễn… thâu đêm bằng ca trình ngày hôm nay, vì lý do kỹ Nhân Tôn (Quận 5). Chúng khúc “Ba nén hương trầm” quen thuật, rất tiếc không có sự hiện tôi ghi nhận được, 11h khi lớp thuộc, như là một lời chia ly, đau diện của nhóm Mắt Ngọc, nhưng người già đi viếng về hết chỉ còn buồn khi mất đi người thân yêu, bù lại, quý vị sẽ phải nể tài ca hát lại trẻ em, thanh niên, và hơn đã khiến những người trong tang của nhóm “Mắt chó” và “Mắt chục “cô” pêđê cùng với dàn gia phải rơi nước mắt bởi ca từ mèo”, hay “Con người có tóc có nhạc ở lại. Sân khấu biểu diễn quá da diết. Thế nhưng nỗi buồn lông, bài hát qua sông xin được ca nhạc được dựng lên chỉ tạm chỉ mới hiện diện, chưa kịp đọng phép bắt đầu”. Rồi đưa tay chỉ bợ là mái hiên nhà với diện tích lại thì những tiếng nhạc xập về phía hai cô pê-đê đang bước chưa đầy 3m nhưng có nhiều “cô xình, mở với công suất không lên sân khấu… ca sĩ” chen chúc múa hát quay thể lớn hơn, với những lời ca... Trái ngược với những đau cuồng, chỉ cách quan tài chừng “thảm họa” đã bắt đầu nổi lên. buồn là tràng pháo tay, hò reo 2 đến 3 mét. “Chị” MC vui tính đến thô của mọi người ngồi đặc kín rạp. Kim đồng hồ chỉ đúng 0h, thiển giới thiệu: “Để tiếp nối “Cô” MC cũng góp vui với một MC với chiếc váy đen lấp lửng chương trình show ca nhạc tổng bài nhạc chế, không thể tục tĩu 16 - Pháp luật
  • 16. hơn: “Hôm qua, em lên núi hái theo. Dù nghèo khó cỡ nào, khichè, gặp thằng phải gió nó đè em người thân mất đi họ cũng cốra, nó đè em chẳng chịu la, em kéo được một nhóm pêđê về nhàđè lại nó, nó la quá trời”, “Đừng mình”.ôm em trong tay, khi bố em chưa Nhiều người còn cho biết,ngủ say; hoặc “Quần là quần không chỉ trong đám ma mà sinhnhiều khi không cần khóa. Quần nhật, lễ mừng thọ, gia chủ cũnglà quần nhiều lúc khóa cũng như mời pêđê về diễn cho “vui nhàkhông” (!). vui cửa”. Tuy nhiên, đó chỉ là Càng về đêm, sân khấu đám bề nổi của các đoàn tạp kỹ pêđê,ma càng thu hút được nhiều đằng sau hoạt động này lại làkhách. Không khí càng sôi động hiện tượng tìm khách để muahơn. Đỉnh điểm của đêm đưa tiễn, bán dâm, kiếm nhiều tiền hơn.“mua vui” là phần biểu diễn thời Sau một hồi tiếp xúc và nóitrang của các “cô” pêđê. Càng về chuyện cởi mở với Phươngkhuya thì trang phục biểu diễn Thanh (thành viên của nhómcàng ngắn lại và con hẻm chính pêđê Thanh Thúy) tâm sự: “Đếnđược chọn làm phòng thay đồ. “Cô ca sĩ” đang trình diễn trong đám với đám ma chủ yếu là hát cho tang trước sự cổ vũ nhiệt tình của nhiềuTheo đó hàng chục cô mặc áo khán giả. thỏa mãn niềm đam mê nghệváy ngắn cũn cỡn để lộ cả vòng thuật, còn chủ yếu là tìm khách.một vốn được phẫu thuật, bơm Có nhiều ông thấy mình “haycăng đến đẩy đà…lượn qua, chấm dứt, không thì diễn cho hay, lạ lạ” nên khi có chút hơilượn lại uống éo trước mặt mọi đến 4,5 giờ sáng mới thôi. Bác rượu là rủ đi để tìm cảm giácngười. MC còn đọc oang oang Minh Cường (Quận 5) bức xúc: lạ”. Cô gái này chia sẻ thêm vớisố đo của 3 vòng từng cô trông “Như là một cái lệ, cứ đám ma là giọng đầy hào hứng: “Nếu gặpkhá “chuyên nghiệp”. có pêđê và những trò trình diễn khách giàu thì bọn em còn có Mặc dù MC thường xuyên suy thoái, nhảm nhí vẫn liên tục thêm tiền bo nữa. Như cách đâyyêu cầu “Cấm sờ vào hiện vật”, diễn ra. đây được xem là một hai đêm, em được một người đànthế nhưng chốc chốc đám thanh kiểu chia buồn “vô đạo đức”!”. ông bo thêm năm trăm nghìn”.niên choai choai lạ chồm lên Cô Thanh Bình (Quận 12) cho Cô tâm sự tiếp, để có mộtsờ… rồi cười ầm ĩ. Đến cả màn biết, trước đây làm gì có chuyện thân hình như thế này cô ta phảibo cũng nóng bỏng hơn hẳn lúc đám ma vui như đám cưới; chỉ mất gần 4000 đô la qua Tháiđầu, những đồng tiền polymer cần đến nhà hiếu mà nói, cười Lan phẫu thuật để giống phụ nữ.lúc này được nhét thẳng vào lớn là đã bị tang gia nhắc khéo Mỗi đêm đi hát đám ma cộng cảnhững bộ ngực của các cô. Nhiều rồi, cho rằng thiếu sự tôn trọng tiền bo, chưa kể chi phí luôn chỉkhán giả quá kích không những với người đã khuất. Vậy mà thời được trên 300.000 đồng, Nếu chỉnhét tiền vào mà còn sờ mó, véo nay, đám ma đã trở thành điểm hát xin tiền bo thì lấy gì mà sống.những nơi nhạy cảm. Mỗi khi hẹn lý tưởng để pêđê tụ tập quậy Thấy đám sinh viên nam ngồinhư vậy, các “nàng ca sĩ ” lại phá, thể hiện tài năng, khiến gần đó hỏi hoài, Phương Thanhcàng khiêu khích: “Cái anh này loạn cả xóm, mất ăn mất ngủ; sốt ruột nói: “Đi không cha!nhẹ nhẹ thôi, đau em, ghét anh biết rằng, nghĩa tử là nghĩa tận Sinh viên hả? Giảm 20%”…ghê à!”. Nhiều trẻ em ngồi xem, nên chúng tôi cũng thông cảm, Một vài năm trở lại đây, xãthấy người lớn cười cũng cười nhưng nhiều gia đình lại tiếp tay hội có cái nhìn thoáng hơn vềsặc sụa. Thật không thể diễn tả cho pêđê quậy cả tuần, không giới tính thứ ba và người ta đãhết được sự lố bịch… thể chấp nhận được.”. công nhận tồn tại trong xã hội. Chú Hà Minh nhận định: Nhưng thật khó hình dung được Dù nghèo, nhưng cũng cố “Đây được xem là một vấn nạn, những biến tướng trong hoạtmướn pêđê! ngày càng có xu hướng phát triển động xã hội của một số thành Chương trình “mua vui” cho rộng, nó như một trào lưu, nhà phần này.tang lễ kết thúc khi mọi người này thấy nhà kia thuê pêđê vềkhông còn bo tiền nữa thì mới hát cho đám ma cũng bắt chước NGỌC MINH Văn hoá & xã hội - 17
  • 17. XÃ HỘI & ĐỜI SỐNG Hơn nhiều năm qua, bên dòng Sa Đéc thuộc xã An Hiệp huyện Châu Thành, Đồng Tháp Chị Lê Thị Lý chuyển gạch vào lò chuẩn bị mẻ gạch mới người ta đã quá quen với hình ảnh hàng chục lò gạch suốt ngày khói tỏa mịt mù. Nhưng, ẩn sau những chiếc lò gạch luôn ngùn ngụt lửa, toả nhiệt nóng đến rát mặt người đó là biết bao câu chuyện về cuộc đời, số phận của người phụ nữ hàng ngày làm công việc phu gạch đầy nặng nhọc tưởng chừng chỉ dành cho đấng nam nhi… NỮ PHU GẠCH Nhọc nhằn… Bình liên tục bốc và xếp những cực. Đôi tay chai sần sùi chính Gần 12 giờ trưa ngày đầu viên gạch vừa được nhào nặn là minh chứng của một người có năm chúng tôi ghé thăm lò gạch từ đất sét lên xe để chuyển vào thâm niên gần hai chục năm “bốc của ông Võ Châu Thiện (xã An trong lò chuẩn bị cho đợt nung lò”. Chị bắt đầu công việc từ 8 Hiệp). Mặc cho cái nắng gắt cuối mới. Tay áo xám xịt bùn đất, giờ sáng đến 4 giờ chiều và chỉ năm ở miền Tây như thiêu như quệt vội giọt mồ hôi nhễ nhại được mươi phút nghỉ ngơi trong đốt, cùng hơi nóng hầm hập xộc trên gương mặt cháy sạm vì lúc ăn trưa. Chị Lý ngậm ngùi: thẳng lên từ chiếc lò gạch cũ qua nắng gắt chị kể: “Đời phu gạch “Có một lần suýt chút nữa thì tôi bao thế hệ đang có hơn hai chục vất vả lắm chú ơi. Những người đi đứt cánh tay phải. Hôm đó khi phụ nữ hối hả chở gạch và bốc lớn tuổi như chúng tôi thì biết đang đưa gạch vào lò thì không xếp cho kịp nung mẻ gạch mới. làm việc gì để kiếm sống nữa. may bàn tay tôi bị vướng vào Với họ, ngày nào cũng thế, công Làm ở đây có khó nhọc nhưng dây chuyền tải. Do máy chuyền việc làm gạch cứ quần quật từ vì không có trình độ thì có công gạch quá nhanh nên ngón tay sáng cho tới khi ông mặt trời lặn việc để nuôi gia đình là may mắn cái bị máy cuốn vào chảy bê bết xuống dòng sông Sa Đéc. rồi…”. máu. Rất may là chị làm cùng Trên chiếc xe kéo cũ kĩ, chị Nói về công việc, chị Lý thấy vậy nhanh tay ngắt điện kịp Lê Thị Lý (46 tuổi) ngụ xã Tân không sao nhớ hết những cơ thời, nếu không cả cánh tay của 18 - Pháp luật
  • 18. tôi cuốn vào gạch rồi”. Đấy chỉ xây dựng khiến nhiều chị em nên nhiều khi thấy chị em làmlà một trong nhiều “kỷ niệm hãi phải vay mượn để trang trải cuộc mình cũng xót. Nếu như trướchùng” trong thời gian dài làm sống. Không những vậy, nhiều đây, một miệng lò có thể đốtphu gạch. Rồi những lần gạch chủ lò gạch do làm ăn bết bát, được 6 -7lần/năm thì bây giờ chỉvỡ rơi trúng người làm chảy phá sản thì cả trăm lao động bị đốt được 1-2 lần, có nhiều cơ sởmáu, đau ê ẩm người nhiều ngày mất việc theo… trong xã phải ngừng hoạt động.thì xảy ra như cơm bữa và không Còn chị Trần Thị Loan (42 Thực tế, các lò gạch ở “đại bảnchỉ riêng với chị Lý. Mặc dù tuổi) buồn rầu kể: “Năm nay do doanh lò gạch An Hiệp” cũngcông việc rất vất vả, nặng nhọc gạch bán không chạy nên từ đầu chỉ hoạt động cầm chừng khi giálà thế nhưng hàng chục phụ nữ năm đến giờ cuộc sống của chị đất sét, trấu … đều tăng lên sonhư chị Lý mỗi ngày chỉ kiếm em chúng tôi khó khăn quá. Có với trước thì giá gạch vẫn khôngđược 80.000 đồng. Số tiền ít ỏiđó chị Lý và nhiều chị khác ởđây như chị Hạnh, chị Quỳnh,chị Thắm… cũng đã nuôi đượccác con ăn học tử tế. Chị Nguyễn Thị Vân (41tuổi) làm việc ở lò gạch hơn10 năm nay chia sẻ: “Nói thiệt,chẳng ai muốn làm công việcvừa nặng nhọc, vừa độc hại nhưvậy nhưng vì cuộc sống nên phảichấp nhận thôi. Mấy năm trướcở quanh vùng này có nhiều côngty, xí nghiệp mọc lên nhưng họchỉ tuyển những người trẻ, cònlớn tuổi như tụi tui thì không Đời nữ phu gạch không chỉ vất vả mà còn đầy nguy hiểmbao giờ có cửa...”. Theo chị Vân,các lò gạch ở đây đã cải tiến hơntrước rất nhiều nhưng không khívẫn ô nhiễm, nhất là lúc nung nhiều bữa ông chủ cho nghỉ việc tăng mà thậm chí còn giảm dogạch. Nếu không muốn thất mấy ngày liền thành thử mất thu không bán được dẫn đến sự khónghiệp thì chúng tôi phải chấp nhập. Như bao nữ phu gạch khác khăn của các lò gạch là điều dễnhận sống chung với nó vì thế ở đây, những ngày được nghỉ hiểu.hầu hết chị em làm ở đây đều bị “bất đắc dĩ” chị Loan lại tất tả đi Chiều tàn, rời “đại bản doanhbệnh về đường hô hấp… làm mướn để kiếm tiền trang trải lò gạch An Hiệp”, chúng tôi chạy tiền ăn học cho con cái. Trước xe chầm chậm bên dòng Sa Đéc Bấp bênh đây, cơ sở sản xuất gạch nơi chị hiền hoà khi những người phụ Tại lò gạch của ông Đặng Loan làm việc có tới hơn ba chục nữ vẫn đang mải miết với côngXuân Tuấn (xã An Hiệp), chúng nhân công thì nay chỉ còn có 12 việc của mình. Với họ, ngày Tếttôi gặp chị Trần Tuyết Mai khi người. cũng chẳng khác ngày thường làđang tranh thủ giải lao, tâm sự Ông Võ Châu Thiện, chủ bao khi gần như toàn bộ số tiền“đời nữ phu gạch” giọng chị buồn lò gạch Tân Tiến cho biết: “So họ kiếm được đều trang trải chobuồn: “Công việc vừa nặng nhọc với những năm trước thì năm cuộc sống và lo cho con em đivà tiền công không bao nhiêu nay lượng gạch bán ra tại các học những mong thoát khỏi phậnnhưng “đời phu gạch” cũng như lò gạch ở đây chỉ bằng một nửa, phu gạch…bao nghề khác vẫn phải đối mặt thậm chí ít hơn… Nguyên nhânvới sự bấp bênh, đào thải... Do do kinh tế khó khăn, người dân NGUYÊN NGỌChầu hết thu nhập trông chờ vào lo chạy ăn đã đủ mệt thì lấy đâunghề làm gạch nên vào mùa mưa tiền xây dựng… Nghề làm gạchgạch bán chậm vì người dân ít đòi hỏi chịu khó, lại nặng nhọc Văn hoá & xã hội - 19
  • 19. XÃ HỘI & ĐỜI SỐNG Mỗi cảnh đời là một số phận, mỗi đứa trẻ ở vùng biển Mũi mà”; em vui vẻ tâm sự tiếp: “Ở Né (Phan Thiết) là một câu chuyện về sự mất mát và đói khổ; đây chúng em lanh (nhanh) như “mấy đứa hắn tội lắm, gia đình đứa nào cũng nghèo nên rất sóc anh ơi, chứ hiền lành là họ siêng năng, hiền lành. Đối với các em, chỉ cần kiếm được lấy hết, khi thấy chủ là liền nấp tiền phụ giúp gia đình đã là một niềm vui lớn rầu”. dưới ghế; nếu thấy khách nào nhìn sang sang giống Việt kiều, hay những vị khách nước ngoài là chúng em sẵn sàng xin tiền thêm, chứ nhặt ve chai được ít tiền lắm!”. Trái ngược với vẻ vui tươi, lanh lợi của cô bé Thủy là sự trầm tư của cậu bé Tèo (12 tuổi), trong suốt buổi trò chuyện cậu bé chỉ im lặng, thỉnh thoảng chăm chú nhìn các bạn nói cười. Dường như nụ cười đã tắt trên khuôn mặt già dặn của em. Khi được hỏi về ba mẹ, đôi mắt em cụp xuống rồi vội vàng quay đi hướng khác. Ba em mất ở biển trong cơn bão năm 2008, mẹ cũng lấy chồng mới ở Bến Tre, em cùng người chị gái (15 tuổi) sống với nội, nhưng nội em hay đau ốm lắm, chúng em phải tự Các em đang hướng dẫn khách du lịch trượt cát Nhọc nhằn mưu sinh từ túi ni lông đựng đầy vỏ bia, vỏ kiếm sống và bỏ học giữa chừng. biển nước ngọt… Dường như với các Giờ đây, cuộc sống của hai chị Với các em ở vùng biển em, niềm vui chưa bao giờ trọn em này chỉ đơn giản là những Mũi Né, ngày làm việc bắt đầu vẹn như thế. Không dấu nổi sự giờ lang thang trên bãi biển để khi bình mình vừa ló rạng và phấn khởi, em Khang (9 tuổi) nhặt nhạnh những vỏ chai, buổi kết thúc vào lúc ánh nắng cuối có thâm niên lặt ve chai 4 năm ở chiều cùng với tấm carton ra đồi ngày thoi thóp dần rồi tắt lịm. vùng biển này khoe với tôi chục cát để cho du khách thuê. Mỗi ngày như mọi ngày cứ lon bia và bốn lon nước ngọt mới Còn bé Bi (9 tuổi), cậu bé 4h30 phút, mỗi đứa trẻ một túi nhặt được: “Như vậy là nhiều trai da đen lánh, nhưng em nói ni lông, thay phiên nhau đến các lắm rầu anh ơi! Sáng mai em sẽ chuyện rất khôn ngoan ngậm quán giải khát, cà phê ven biển, đi bán, lấy tiền đưa mẹ mua thức ngùi chia sẻ mơ ước của mình: hoặc các bãi tắm Thùy Dương, ăn”. Bé Thủy (8 tuổi) hồn nhiên “Em chẳng có mơ ước nào hơn các khu resort…để nhặt những cho biết, không phải ai cũng sẵn chỉ mong cho gia đình em đừng vỏ bia, chai nước ngọt, nước sàng tạo mọi điều kiện thuận lợi nghèo khổ, ba cũng đừng uống suối mà khách tắm biển để lại. cho chúng em “tác nghiệp” đâu rượu nữa, vì mỗi lần say xỉn là ba Thành quả của những giờ đồng anh, nhiều chủ quán thấy chúng mẹ em lại cãi nhau, đánh nhau”. hồ rảo khắp bãi biển, lang thang em là xua đuổi như “tà ma”, số Đặc biệt, ước mơ lớn nhất của từ quán này đến quá kia là một còn lại cũng không mấy “mặn em là được cấp sách đến trường 20 - Pháp luật
  • 20. như các bạn cùng trang lứa khác đểbiết đọc, biết viết, biết làm toán…Ước mơ quá đỗi bình dị đó khiếntôi chạnh lòng; chính gánh nặngáo cơm đã trói buộc khát vọng đếntrường của nhiều trẻ em nơi đây. Chị Thu Thắm, bán hàng rong lâunăm ở bãi biển này cho biết: “Thấytội mấy đứa trẻ này lắm, khôngcha, không mẹ hoặc hoàn cảnh giađình quá khó khăn vì thế các emphải sớm bươn chải với cuộc sống; Ngoài ra, các em còn là những “nhiếp ảnh gia” cho du khách không được đến trường. Nhưngchúng rất khôn lanh và thông minh, “trúng mánh” hoặc gặp khách được 6 năm rồi đó”. Than ngồidù không được đến trường học ngày sang thì “bo” lên được vài trăm kế bên nhưng em vẫn không nói,nào nhưng mấy đứa nó nói và giao ngàn; được bao nhiêu chúng em em chỉ khẽ cười như xác nhận lờitiếp tiếng Anh bồi xiềng lắm chú!”. đều đưa hết cho mẹ. của Tí. Tôi hỏi Than vậy em có Còn cậu bé Tin (11 tuổi) ngồi ước mơ gì không? Cậu bé chậm Nhọc nhằn mưu sinh đến cát gần đó hồn nhiên đố tôi. Anh rãi thổ lộ, em chỉ mong sao gia 2 giờ chiều, khi nắng đang biết không, ở đây tụi em sợ nhất đình em được thoát nghèo, và lớn“cháy” trên những Đồi cát, những là gì? Tôi chưa kịp trả lời thì cậu lên một tí nữa để theo cha đi biểnđứa trẻ chân trần cùng tấm ván trượt bé đã nhanh nhảu đưa ra đáp đánh cá, nhưng biển bây giờ khócarton lại cùng nhau ra Đồi cát để án: “Ở đây, tụi em sợ nhất là bị bắt cá lắm, ba em mấy bữa nay đimưu sinh. Từng đợt gió biển thổi mấy chú trật tự đuổi đi, nhưng biển về toàn lỗ dầu”.lồng lộng vào, như muốn hất tung em nhỏ mà chạy lanh lắm anh à, Anh Minh Thành bảo vệ khucả cái ván trượt bằng nhựa dẻo trên nên cũng chạy thoát; bắt tụi em Đồi Cát Mũi Né cho biết, đa phầntay, khiến chúng rung lên phần phật là thu tấm ván trượt ngay ”. Em đều là những đứa trẻ địa phươngkhông ngừng; nhưng những đứa cũng cho biết thêm, vào những nhà cách bãi biển khoảng 2km contrẻ nhỏ vẫn xăm xăm tiến về phía ngày đầu tuần Đồi Cát hiếm hoi nhà nghèo, bỏ học giữa chừng …trước, dưới cái nắng như thiêu như người. Không có khách, ngồi 18h30 phút, tôi chia tay cácđốt giữa trưa hè. trên cát chúng em chỉ biết chờ em và tự hỏi mình: Cuộc sống cứ Khi thấy tôi cùng đám bạn đến đợi, rồi “ước chi cả năm đều là tiếp diễn như vậy thì tương lai củaĐồi cát tham quan, biết là khách, mùa hè”, vì mùa hè, lượng khách những đứa trẻ ở Đồi Cát - Mũi Nécác em nhanh thoăn thoắt cầm theo đến Đồi Cát- Mũi Né du lịch khá rồi sẽ ra sao, không ai biết, nhưnhững chiếc ván trượt chạy lại, cậu đông, nên các em cũng dễ dàng cái vòng luẩn quẩn của đói nghèo.nhóc trạc chín, mười tuổi hấp tấp “làm ăn”. Trong ánh mắt của các em khichen vội lên mời khách với những Tôi cố gắng thân thiện tiếp hướng về những người bạn cùngngôn từ mang đậm chất địa phương: cận những cậu bé khác để hiểu trang lứa đang chơi đùa với bố“Cô chú trượt cát hông? Con cho rõ hơn về hoàn cảnh của các em, mẹ trên Đồi cát, hay trên bãi biểnthuê ván trượt nè, thuê giùm con đi ngồi nói chuyên với tôi là cậu bé dường như có một nỗi buồn lencho rầu; thuê ai cũng vậy thâu, chỉ tên Tí, năm nay đã 13 tuổi mà lỏi xa xăm; những ánh mắt thèm20 ngàn thôi con dẫn cô chú chơi dáng vóc nhỏ bé như mới lên thuồng ao ước, những ánh mắtthoải mái luôn”; tầm hơn chục đứa sáu, quần áo của chúng dường chứa chan hy vọng, nhưng nhữngkhác, đứa nào đứa nấy da đen nhẻm như bết dính lại vì đã quyện lẫn ánh mắt đó dường như không cònchạy theo kèo nèo để giành khách. mồ hôi, những giọt mồ hôi mặn nét thơ ngây nữa vì cuộc sốngCu Bin người có thâm niên cho biết chát của biển. Tôi hỏi Tí: “Em mưu sinh, và buồn thay vẫn tiếptình hình, ở đây chúng em hay chí nhỏ nhất ở đây à, câu bé chỉ tay diễn từ năm này qua năm khác,chóe giành khách với nhau lắm, ra xa, hướng về phía cậu bé mặc từ thế hệ này qua thế hệ khác, vànhưng xong rồi thì thôi, sau đó lại áo xanh: “Thằng đó tên Đen, nó chưa thấy điểm dừng.cùng phụ nhau, chơi đùa với nhau. mới 7 tuổi thôi à, thằng to nhấtỞ đây chúng em thu nhập 1 ngày chỉ ở đây là Than kế bên anh nè, nó MINH NHỰTđược 4,5 chục ngàn thôi, ngày nào năm nay 14 mà đã làm nghề này Văn hoá & xã hội - 21
  • 21. XÃ HỘI & ĐỜI SỐNG DK1 Chị Vũ Thị Huấn trong giờ dạy trẻ. Vợ lính nhà giàn Những người vợ lính Trường Sa và Nhà giàn DK1 được mệnh danh là “những người can đảm”, bởi một năm có 365 ngày thì 300 ngày xa chồng đằng đẵng. Cuộc sống bộn bề bao nỗi lo “cơm, áo, gạo, tiền” và thay chồng gánh vác việc nhà, song các chị thực sự là điểm tựa vững chắc để chồng yên tâm bám biển, canh giữ đảo nơi tuyến đầu Tổ quốc. Chị Vũ Thị Huấn, vợ Thiếu tá những đứa trẻ vẫn chưa chịu rời cháu như con của mình. Ông xã Phan Thế Hưng, nguyên Chính chị. Có trẻ chờ cha mẹ tới đón, tôi đi nhà giàn DK1 biền biệt cả trị viên Nhà giàn DK1, được biết có trẻ không chịu về vì muốn mẹ năm mới về phép, tôi hiểu hoàn đến như tấm gương mẫu mực Huấn đút cơm, cũng có trẻ cha cảnh của vợ lính biển khó khăn trong nghề dạy trẻ. Những đứa mẹ nhờ mẹ Huấn cho ăn cơm đủ bề. Tôi dạy học không chỉ vì trẻ lứa tuổi mẫu giáo được chị chiều, vì tăng ca không về kịp. yêu nghề, mà mong muốn làm nuôi dạy đều là con đồng đội Thấy chúng tôi ngạc nhiên vì điều gì có ích giúp đỡ các gia của chồng. “20 năm anh Hưng các bé cứ xúm xít quanh chị, chị đình quân nhân DK1. Làm nghề làm nhiệm vụ trên biển xa, hơn Huấn chia sẻ: “Các cháu đều là “gõ đầu trẻ” nhiều nhọc nhằn, phân nửa thời gian ấy tôi nuôi con bộ đội DK1 cả đấy. Cha đi nhưng cũng không thiếu niềm con một mình. Với tôi, dạy học biển xa, mẹ làm công nhân, tăng vui. Mỗi khi nghe tiếng trẻ bi bô là niềm vui khi anh ấy xa nhà” - ca liên tục. gọi mẹ Huấn, tôi rất xúc động” - chị Huấn chia sẻ. “Tại sao tất cả các cháu đều chị Huấn tâm sự. gọi chị là mẹ Huấn?” - chúng tôi Công việc “gõ đầu trẻ” của Mẹ Huấn tận tụy hỏi. “Tôi cũng chẳng biết nữa. chị Huấn bắt đầu từ 5 giờ đến Tôi đến nhà chị Vũ Thị Huấn Từ khi cha mẹ các cháu gửi tôi 19 giờ mỗi ngày. Khi nhiều nhà ở khu tập thể A, Lữ đoàn 171, và “khoán” cả cho tôi việc bảo xung quanh vẫn còn yên giấc, Vùng 2 Hải quân vào một chiều mẫu, thì các cháu gọi tôi là mẹ. chị đã dậy đi chợ mua tôm, thịt, cuối tuần. Đã hơn 18 giờ mà Bản thân tôi cũng luôn coi các rau... mang về chuẩn bị bữa trưa 22 - Pháp luật
  • 22. cho các cháu. 6 giờ 30 phút, đón đứa con sống trong sự thiếu thốn chịu. Chi bằng trông các cháutrẻ vào nhà. Rồi quần quật tranh đủ bề, chị chỉ biết nuốt nước mắt nhỏ, vừa vui vừa đỡ cô đơn khithủ làm thức ăn, chải đầu, cột tóc vào trong. chồng vắng nhà và kiếm thêmcho các cháu. Lấy phòng khách Mỗi khi nhận được thư thu nhập”.làm phòng học, mảnh sân trước chồng, mắt chị nhòe đi vì thương Mỗi khi anh Hưng được nghỉnhà làm sân trường, 10 tấm tranh anh ngoài khơi sóng gió. Có phép là cả 3 mẹ con chị đạp xe rađồ họa, 10 cái ghế nhựa, chị những đêm nhớ chồng không cầu cảng đón. Nhìn thấy chồngHuấn bắt đầu dạy cho các cháu ngủ được, chị lấy giáo án ra đọc chị rơi nước mắt, còn anh chỉnhận biết màu sắc, cách chào cô, với một mong ước nhỏ nhoi, khi biết nghẹn ngào, bởi anh hiểuxưng hô với cha mẹ. có cơ hội lại tiếp tục dạy học cho được tấm lòng và tình yêu của Kết thúc giờ học buổi sáng, trẻ. “Niềm đam mê dạy học cứ chị. Trong niềm vui đoàn viên,chị Huấn lại “đóng vai” bảo day dứt tôi và lớn dần theo ngày chị Huấn khoe với chồng: “Emmẫu. Từ sữa dành cho các cháu tháng. Nhiều bữa đi lột da cá bò lại được làm cô giáo rồi”. Anhnhỏ đến cơm trộn sẵn thức ăn về nhìn thấy cô giáo dạy chữ cho Hưng nhìn vào mắt chị: “Anhcho những cháu lớn hơn, tất học sinh, tôi rơi nước mắt” - chị biết rồi, đó là hạnh phúc nhâncả được xếp gọn gàng, sạch sẽ Huấn nói. đôi, chồng đi DK1, vợ ở nhà dạytrông rất hấp dẫn. Chẳng bao giờ Hạnh phúc nở hoa trong tận trẻ”.thấy chị ngơi tay, sau khi cho trẻ cùng gian khó. Sau 10 năm chắt Không chỉ chị Huấn, màăn, chị Huấn thu dọn bát đũa, lau bóp, chị Huấn đã mua đất và xây nhiều người vợ lính nhà giànsạch gian nhà để trẻ thức dậy có căn nhà mới. Biết nhiều phụ nữ DK1 cũng có chung nỗi niềm, đóchỗ chơi. Các trẻ gọi chị là mẹ có hoàn cảnh khó khăn trong khi là sự chịu thương chịu khó, đảmHuấn vì tấm lòng tận tụy và tình con còn quá nhỏ nhà trẻ không đang thay chồng gánh vác côngthương yêu đối với chúng. “Mỗi nhận, chị đã mở lớp mẫu giáo việc gia đình. Các chị thực sự làlần các cháu bập bẹ gọi mẹ Huấn, “tư nhân”. Gọi là lớp mẫu giáo điểm tựa vững bền cho các anhtôi lại thấy mình càng có trách cho oai, chứ thực ra chỉ dăm đứa yên tâm canh biển, giữ nhà giànnhiệm và tình thương nhiều hơn trẻ từ 4 tháng đến 1 năm tuổi, là giữa ngàn khơi.với các cháu” - chị Huấn chia sẻ. con bộ đội DK1. Chị Huấn bảo:   “Mình là dân lao động từ quê MAI THẮNG Hạnh phúc nhân đôi vào, rảnh rỗi chân tay rất khó   Câu chuyện của cô giáo Huấndạy trẻ là con của các đồng độivới chồng được bắt đầu từ năm1998. Khi ấy, chồng chị nhận Nhà giàn DK1, nơi những người línhlệnh chuyển công tác từ Lạng biển ngày đêm trấn giữ biển trời.Sơn về tăng cường cho nhà giànDK1. Bỏ công việc với đồnglương ổn định chị khăn gói theochồng vào nam, chấp nhận hysinh vì tình yêu chị dành chochồng là quá lớn. Những ngày mới vào, chị gặpkhông ít khó khăn: cảnh khôngnhà, không cửa, chồng thì đibiền biệt. Thuê được căn phòngtrọ rộng chưa tới 14m2, đủ kêchiếc giường và bàn nhựa chocon, chị đành gửi con nhờ nhàhàng xóm trông hộ theo các chịtrong xóm đi lột da cá bò ở cảngHà Lộc kiếm mỗi ngày 40 ngànmua gạo nuôi con. Nhìn những Văn hoá & xã hội - 23
  • 23. XÃ HỘI & ĐỜI SỐNG MẢNH ĐỜI BẤT HẠNH CỦA NỮ PHẠM NHÂN BÁN CON NGƯỜI ĐỂ NUÔI CON “Để đổi lấy 25 triệu đồng thay cho lời cảm ơn, tôi không ngờ mình đang dấn vào vòng lao lý rồi gánh lấy tội danh “mua bán trẻ em”, chị Trang cúi đầu, nước mắt lăn dài trên hai gò má… Con ơi! hãy tha thứ cho mẹ, mẹ sẽ cố gắng cải tạo thật tốt để sớm trở về với các con. Ảnh internet Sinh ra tại Đà Lạt trong một những đứa con lần lượt ra đời, chờ đến ngày sinh nở. Ngày chị gia đình nghèo khó, đông anh hạnh phúc lại được nhân lên. sinh, không người thân, chị được em nên Mai Thị Tuyết Trang đã những người cùng dãy trọ thay sớm phải vật lộn với cuộc sống Nhưng cuộc đời không phải phiên nhau chăm sóc. Con mới để kiếm tiền. Tuy không đẹp lúc nào cũng yên bình, khi đứa được một tháng, chị đã gửi cho nhưng Trang lại sở hữu đầy đủ con thứ ba sắp sửa chào đời thì một người hàng xóm đi tìm việc những nét đặc trưng của người sóng gió ập đến. Người chồng làm. May mắn chị được nhận con gái xứ hoa Đào, làn da trắng mà chị một mực tin yêu, ngang vào làm nhân viên bán hàng cho trẻo, giọng nói ngọt ngào gây ấn nhiên dẫn một người đàn bà công ty chuyên buôn bán và xuất tượng cho người bên cạnh. 17 cùng một đứa trẻ chừng 3 tuổi khẩu mặt hàng thời trang len sợi. tuổi, chị vội lên xe hoa với một về nhà bảo là con trai mình và Dần quen với công việc cùng với người đàn ông làm nghề lái xe mong gia đình chấp nhận cho tính chịu khó, nhiệt tình nên chỉ đường dài hơn mình gần chục mẹ con họ sống chung. Quá ngỡ sau ba năm, chị được cấp trên đề tuổi. ngàng và đau đớn trước sự phản bạt lên quản lý. Số tiền lương, bội của chồng, không cam chịu thưởng hàng tháng cũng theo đó Sau khi kết hôn, Trang không cảnh chồng chung, không muốn mà nhân lên, cuộc sống sinh hoạt còn phải vật lộn với cảnh bưng tình cảm gia đình bị chia rẽ, chị của bốn mẹ con dần ổn định. thuê bê mướn trong nhà hàng quyết định dắt con ra đi khi mà Rồi chị gặp Nguyễn Mạnh mà ở nhà chăm sóc cho gia đình đứa trẻ trong bụng chưa kịp chào Hùng, Việt kiều Canada sau lần nhỏ. Trang rất hạnh phúc vì nghĩ đời, đứa con lớn tròn 5 tuổi, đứa anh ghé vào cửa hàng mua quần rằng mình là người may mắn khi nhỏ mới lên 2. áo và chị trực tiếp giới thiệu sản làm dâu trong một gia đình khá phẩm. Sự khéo léo và chuyên giả, thoát khỏi cảnh nghèo khó, Chị thuê một căn phòng nhỏ ở nghiệp của người phụ nữ tuổi 30 lam lũ mà suốt bao năm qua. Rồi đường Bùi Thị Xuân_ TP Đà Lạt đã để lại nhiều ấn tượng trong 24 - Pháp luật
  • 24. lòng vị khách ngoại quốc. Từ sẽ phụ cấp tiền bạc cho chị. Suyđấy, Hùng ghé cửa hàng nhiều nghĩ suốt mấy ngày đêm, chịhơn, và tỏ ra thân thiện với chị. từ chối đề nghị và đồng ý sẽ cốHai người nói chuyện qua lại, chị gắng tìm cho bà ta một đứa conbiết Hùng hơn mình 13 tuổi, quê nuôi. Nghe chị nói, người đàn bàở Vĩnh Long, từng có vợ cùng kia tỏ ra biết ơn và hứa sẽ đưahai đứa con gái đang ở nước cho chị 25 triệu để thay cho lờingoài, vì bị tai nạn trong lúc làm cảm ơn nếu lời hứa của chị đượcviệc nên Hùng được nghỉ hưu thực hiện.trước thời hạn và được hưởngsố tiền trợ cấp là 60 triệu/ tháng. Nghĩ đến số tiền nợ 65 triệu,Trang cũng không ngần ngại bày đến đàn con nheo nhóc rồi sốtỏ hoàn cảnh của mình và chỉ tiền như lời nói của người đànsau một thời gian ngắn sẻ chia bà kia. Lúc đầu, chị nghĩ đâyvề tình cảm cũng như giúp đỡ về khác gì là một cuộc mua bántiền bạc, Hùng đã đề nghị Trang nhưng rồi một phút xao lòngvề sống chung khi biết Trang của cảnh khốn khó, bất hạnh đãđang mang giọt máu của mình. đưa đường dẫn lối chị đến conPhần vì cô đơn, phần vì cần tiền đường lầm lỗi. Một tuần sauđể chăm sóc con nên Trang chấp đó, chị hẹn người đàn bà ấy đến Ảnh minh họa từ Internetnhận điều kiện và đưa ba đứa nhận con nuôi, trong lúc giaocon của mình về nhà cha mẹ đẻ nghề ngiệp lại nuôi bốn miệng đứa trẻ và nhận lại số tiền “cảmvà nghỉ việc ở cửa hàng. ăn, Trang như cánh diều gặp cơn ơn” thì công an ập đến. Chị ngỡ giông lớn. ngàng khi đôi tay nằm gọn trong Cuộc sống của chị những vòng số 8 trước sự gào khóc củatưởng sẽ mãi bình yên cho đến Những vật dụng sắm được những đứa con. Mãi tới lúc mởmột ngày chị biết được Hùng trong phòng trọ đều bị các chủ phiên tòa xét xử, chị mới biết bộđến với chị chỉ vì một cuộc trao nợ đến bê sạch. Hàng ngày chị mặt thật của người đàn bà kia,đổi chứ không phải tình yêu hay phải dắt con đi trốn vì người đến một kẻ mang nhiều tiền án về tộiđồng cảm. Hùng chưa có con đòi nợ, những đứa con cũng bỏ mua bán trẻ em.trai và muốn tìm một người phụ học, nheo nhóc vì đói. Đang quỵnữ để gửi gắm, chị choáng váng ngã vì bước vào đường cùng thì Giờ đây, trong bốn bức tườngkhi Hùng phũ phàng đưa cho chị chị được một người hàng xóm lạnh lẽo, chị nhớ con, nhớ lạimột số tiền và bế đứa con đi. thương tình giới thiệu vào phụ phút lầm lỗi của mình. Gặp chị việc tại nhà hàng. Chuyện sẽ chỉ sau 6 tháng cải tạo ở trại giam, Chị đau khổ dắt ba đứa con dừng lại ở đây nếu như chị không chúng tôi ngỡ ngàng trước sựthơ lên Sài Gòn thuê một phòng gặp người đàn bà ấy và không có thay đổi của chị. Chị già hơntrọ nhỏ rồi bắt đầu cuộc sống cuộc trao đổi, mua bán kia. nhiều so với cái tuổi dưới 40,tha phương. Bán hết số trang nước da nhăn nheo, đen sạm, đôisức cùng số tiền mà Hùng đưa Sau vài lần đến nhà hàng ăn mắt thâm quầng của một ngườiđể chơi “Hụi” lấy tiền cơm cơm, người đàn bà ấy chủ động đầy ưu tư, suy nghĩ. Đã bao nhiêucháo cho ba đứa con qua ngày. bắt chuyện và tự giới thiệu là đêm chị không ngủ, nước mắt cứLúc đầu chị theo một cái, rồi một doanh nhân đang làm việc thế theo nhau rơi xuống khi nghĩhai cái, rồi hụi này chồng hụi tại quận 1. Bà là một người thành đến những đứa con đang bơ vơ:kia, hụi lớn chồng hụi bé. Đến đạt trong thương trường nhưng “Tôi chỉ ước thời gian trôi đi thậtlúc không chống cự được thì số phận hẩm hiu không cho bà nhanh và cố gắng cải tạo thật tốtchị vỡ nợ, số tiền nợ theo đầu một đứa con để được sống đúng để sớm trở về với các con.”.người cùng chung hụi lên đến nghĩa là một gia đình. Bà đề nghịhàng chục triệu đồng. Một thân cho mình nhận một trong những NHÃ HOÀNGmột mình trên đất khách, không đứa con của chị làm con nuôi và Văn hoá & xã hội - 25
  • 25. XÃ HỘI & ĐỜI SỐNG Người chồng nhẫn tâm ra tay giết vợ Xác của bà Hoa được đưa ra khỏi cánh đồng Một tuần sau khi bà Hoa hay đi thăm con cháu ở xa nên đặc, đầm lầy cỏ mọc um tùm, không ra chợ bán hàng, xuất mọi người cũng không để tâm. phải dùng rựa phát hoang một hiện một người đàn ông đứng Khoảng một tuần sau khi bà Hoa đoạn dài hàng trăm mét thấy tuổi khập khiễng bước vào trụ vắng mặt, xuất hiện một người vũng bùn nơi ông Em vứt xác sở Công an xã Long Tân xin đầu đàn ông đứng tuổi khập khiễng vợ. Đứng bên con rạch Cao chỗ thú “tôi đã giết chết vợ, hãy bắt bước vào trụ sở Công an xã Long có một hồ nước sâu, quan sát tứ tôi đi”. Tân xin đầu thú “tôi đã giết chết phía nhưng chẳng ai thấy gì cả. vợ, hãy bắt tôi đi”. Màn đêm đã dần buông xuống. Hung tin Mỗi buổi sáng, các tiểu Ông Bùi Văn Em (SN 1954) Sau đó, ông Em được dẫn về thương ở chợ Long Tân, huyện kể lại toàn bộ sự việc, chỉ nghe trụ sở công an xã và tin bà Hoa Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai thôi cũng khiến ai nấy đều “nổi bị chồng giết nhanh chóng lan thường thấy bà Lâm Thị Hồng da gà”. Sau đó, trưởng công an khắp vùng quê, khiến dư luận Hoa (SN 1956, ngụ ấp Bình xã nhanh chóng huy động lực xôn xao bàn tán. Hàng ngàn Phú, xã Long Tân) ngồi bán lượng xuống hiện trường nơi người hiếu kỳ khắp nơi kéo về chuối ở một góc chợ. Từ ngày ông nơi giấu xác vợ. Băng qua vây kín cả một cánh đồng rộng 30/11/2007, không ai thấy bà một cánh đồng trống ở ấp Bình nằm ven con rạch Cao để chứng nữa. Cho rằng có thể bà về quê Phú, rồi qua rừng dừa nước dày kiến cảnh trục vớt xác. Công an 26 - Pháp luật
  • 26. huyện Nhơn Trạch và tỉnh Đồng Ông để bà Hoa ở lại chòi rồi uống thuốc rầy tự tử. Thế nhưngNai cũng có mặt tại hiện trường sang chòi hàng xóm cách đó vài liều thuốc độc không đủ làm ôngtiến hành điều tra. Sau hơn một trăm mét câu cá rô đồng làm chết. Hai ngày sau, ông quaygiờ, nhóm “người nhái” đã lặn mồi nhậu. Sau một hồi chén anh, về lấy xác vợ bỏ vào bao và cộttìm được xác bà Hoa dưới đáy chén chú, ông Em say bước thấp theo một cục đá đem ra rừngsâu. Thi thể bà Hoa đang trong bước cao trên bờ ruộng. Về đến dừa nước ở rạch Cao, cách chòithời kỳ phân hủy được bỏ trong cửa chòi lúc đó khoảng 11h30, khoảng 200m dìm xuống.hai cái bao tải, một cục đá to cột cùng lúc bà Hoa phát hiện mấy Sau mấy ngày sống langchặt để dìm xuống. Các bác sĩ trái dừa bị mất. Bà nghi chồng thang, đến ngày 4/12/2007, ôngpháp y khám nghiệm tử thi ngay hái bán lấy tiền nhậu nên gặng lên thị xã Long Khánh, tỉnh Đồngtrên bờ ruộng trong điều kiện hết hỏi rồi xảy ra cãi nhau. Men say Nai kể hết sự việc cho người consức khó khăn.Bác sĩ Lê Ngọc làm ông mất tự chủ dùng tay trai và được con khuyên ra tựHùng - Giám đốc Trung tâm đẩy vợ. Mặc dù lực không mạnh thú. Sau những ngày bị ám ảnhPháp y tỉnh Đồng Nai là người nhưng do nền chòi lá làm bằng không sao chợp mắt, thấy khôngcó thâm niên kinh nghiệm về mổ đất sét còn ướt nên trơn khiến bà thể trốn thoát, ông đã đến Côngtử thi khẳng định: “Nạn nhân té ngã, đầu đập mạnh vào cạnh an xã Long Tân trong sự hối hậnchết do tác động ngoại lực dẫn giường. Ông Em tiếp tục dùng muộn màng.đến vỡ hộp sọ gây chấn thương cây đánh liên tiếp vào đầu vợ. Đây là vụ án gây chấn độngnão”. Ngồi nghỉ một lúc, tưởng vợ dư luận trên địa bàn huyện ngất xỉu, ông đến lay hoài nhưng Nhơn Trạch lúc bấy giờ. Ngày Giết vợ rồi giấu xác chẳng thấy bà nhúc nhích. Kiểm 8/7/2008, tại Trung tâm văn hóa Các điều tra viên Công an tra thì phát hiện vợ đã chết, ông xã Long Tân, Tòa án nhân dântỉnh Đồng Nai tiếp cận những mang xác bỏ bên cạnh gốc dừa tỉnh Đồng Nai mở phiên tòa lưungười dân địa phương thì được gần chòi, lấy lá dừa khô phủ lên, động xét xử vụ án và tuyên phạtbiết, xưa nay vợ chồng ông Em dùng nước rửa sạch vết máu sau bị cáo Em 20 năm tù giam.sống rất hiền lành, cả hai đều đó lên xe đi đến xã Cẩm Đường,được lòng bà con lối xóm. Ông huyện Long Thành, tỉnh Đồng PHAN HỮUbà có bốn người con, tất cả đều Nai xé các giấy tờ tùy thân vàtrưởng thành và đã lập gia đìnhra ở riêng. Ông Em và vợ sốngtrong ngôi nhà xây bằng tườnggạch ở trung tâm xã Long Tân.Do không muốn làm phiền concái, hàng ngày bà Hoa bán chuốiở chợ Long Tân, ông Em làmruộng, đào ao nuôi cá nên làmmột cái chòi nhỏ để giữ vườnnằm cạnh rạch Cao. Thi thoảngvào những ngày cuối tuần, hoặcmỗi khi tan chợ sớm, bà Hoa phụchồng cùng vào chăm sóc vườntược đến chiều tối mới về. Chínhvì vậy, tin ông Em giết vợ đã làmmọi người hoang mang, khôngtin đó là sự thật. Qua những ngày điều tra,ông Em rất hối hận và kể lạisự việc với điều tra viên: Sáng30/11/2007, ông chở vợ vàoruộng thì gặp mấy người quen rủ Căn chòi nơi xảy ra vụ án mạng đau thươnguống vài xị rượu cho đỡ buồn. Văn hoá & xã hội - 27
  • 27. SỨC KHỎE VÌ SAO BỆNH KHỚP Ảnh hưởng của thời tiết đối với bệnh xương khớp LẠI ĐAU NHIỀU HƠN Sự thay đổi của thời tiết như lúc nóng lạnh, lúc khô hanh, lúc ẩm ướt… kéo theo hàng loạt sự VÀO MÙA ĐÔNG? thay đổi của các yếu tố bên trong cơ thể như độ nhớt của máu, độ nhớt dịch khớp, sự kết tủa của các muối, thay đổi nồng độ các hóa chất trung gian trong cơ thể, Bệnh khớp ngày càng phổ biến và trở thay đổi vận mạch… Chính sự thành mối quan tâm của ngành Y tế thay đổi nội môi này góp phần làm xuất hiện các đợt đau xương khớp. Hơn nữa, trời rét kèm theo độ ẩm tăng cao làm cho các gân cơ bị co rút lại, dịch khớp đông quánh hơn khiến cho các khớp trở nên khô cứng, đau mỏi, khó cử động. Hơn nữa khi trời lạnh, các thói quen tập luyện hàng ngày bị giảm đi, cũng góp phần làm bệnh nặng thêm. Ngoài ra, nguyên nhân gây đau khớp cũng phụ thuộc vào sức đề kháng và khả năng tự bảo vệ của cơ thể, các yếu tố gây bệnh như phong - hàn - thấp cùng phối hợp tác động xâm phạm đến kinh lạc - cơ - khớp, làm cho khí và huyết vận hành trong mạch lạc bị tắt trở mà dẫn đến bệnh, trong đó hàn (hay lạnh) đóng một yếu tố quan trọng nên khi thời tiết lạnh và ẩm làm người bệnh đau tăng lên. Đặc biệt, ở người già, các chức năng hoạt động cơ thể bị suy yếu, làm cho khí Vào giai đoạn chuyển mùa, đặc biệt là bước huyết cũng giảm sút không nuôi sang những ngày mùa đông giá lạnh, người dưỡng được cân mạch gây nên mắc bệnh khớp thường cảm nhận rõ rệt hơn tình trạng thoái hóa khớp xương. tình trạng đau nhức, tê cứng, khó cử động… ở Để khớp bớt đau những khớp bị tổn thương. Lý do tại sao lại như Ngoài các biện pháp bảo vệ vậy và làm thế nào để hạn chế được những cơn sức khỏe như dinh dưỡng hợp lý, sinh hoạt điều độ, tuân thủ chế đau hoành hành là vấn đề nhận được sự quan độ thuốc men thường xuyên, các tâm của hầu hết người bệnh. bệnh nhân mắc bệnh về khớp cần lưu ý hơn khi trời lạnh và kèm theo mưa phùn thì phải giữ ấm 28 - Pháp luật
  • 28. toàn thân, nhất là bàn tay, bàn huyết, bổ can thận, giảm ứ trệ.chân. Người bệnh nên đội mũ, Cao quy bản bổ sung canxi tựđeo găng tay, đi tất, quàng khăn nhiên, tác dụng dưỡng huyết,ấm, đeo khẩu trang khi ra ngoài bổ thận, điều hòa các vị thuốc.đường, hay ngâm nước muối ấm, Ngưu tất giúp bổ can thận, mạnhsử dụng túi chườm nóng, lò sưởi, gân cốt, dẫn thuốc vào thận. Cácđiều hòa nhiệt độ… Và phối hợp vị thuốc này phối hợp với nhauvới việc luyện tập, dùng thuốc tạo nên tác dụng bổ can thậnxoa bóp để khớp được vận động mạnh mẽ, giảm đau nhức xươnglinh hoạt nhất là tập đi bộ vào khớp như: đau vai gáy, đau lưng,những buổi sáng. đau thần kinh tọa, đau thần kinh liên sườn, thoái hóa cột sống, Ngoài việc giữ ấm cơ thể, thoái hóa khớp gối, viêm đauống các loại thuốc bổ sung sức khớp, giảm cảm giác tê bì chânkhỏe và luyện tập, người bệnh Thương truật có tác dụng khu tay, mạnh gân cốt, tăng cườngcũng nên sử dụng các sản phẩm phong trừ thấp, thông kinh lạc. miễn dịch, đem lại sự dẻo dai vàđược chiết xuất từ dược liệu Đỗ trọng, Ba kích, Tục đoạn, linh hoạt cho người bệnh.có tác dụng hỗ trợ điều trị, hạn Cẩu tích có tác dụng bồi bổ can Sản phẩm được bào chế dướichế các cơn đau khớp như Viên thận, mạnh gân cường cốt, thông dạng viên nang rất tiện cho việcKhớp Tâm Bình của Công ty huyết mạch, trừ phong thấp. bảo quản và sử dụng.Dược phẩm Tâm Bình. Riêng Tục đoạn còn có tác dụng Viêm khớp Tâm Bình gồm nối liền gân cốt. Đương quy bổ THU HUYỀN10 vị thuốc: Đương quy, Đỗtrọng, Ngưu tất, Thương truật, Công ty Dược phẩm Tâm BìnhĐộc hoạt, Cao quy bản, Mã tiền Địa chỉ: 22 Ông Ích Khiêm, Ba Đình, Hà Nộichế, Ba kích, Tục đoạn, Cẩu tích. Điện thoại: 04.37345600 - Website: www.tambinh. vnTrong đó Độc hoạt, Mã tiền chế, (Sản phẩm có bán tại các hiệu thuốc trên toàn quốc) cho thêm vài hạt muối, khuấy Vị thuốc quý từ ngò gai tan, dùng để ngậm và súc miệng nhiều lần trong ngày. Sau khoảng 5-6 ngày, miệng sẽ bớt mùi hôi. Ngò gai, còn gọi là rau mùi Ảnh Internet * Chữa cảm cúm: Ngò gaitàu, ngò tàu, ngò tàu, ngò ôm. 40g, gừng tươi 10g, ngải cứu vàMột cuộc nghiên cứu y học cúc tần mỗi thứ 20g. Rửa sạch,trong năm 2011 kết luận, ngò gai thái nhỏ, gừng đập dập. Tất cảcó tính kháng viêm vá giúp giảm cho vào nồi sắc với 400ml nước,đau. Tinh dầu chứa trong ngò đến khi còn 100ml thì đổ ra,gai có tiềm năng điều trị ký sinh và đều có tác dụng tốt cho sức uống nóng, mỗi ngày 2 lần. Sautrùng stercoralis. Trên thế giới, khỏe. Đặt biệt, ngò gai rất giàu khi uống, nằm trong chăn ấm đểngười dân Costa Rica dùng lá vitamin như vitamin A, B1, B2, cho ra mồ hôi, rồi lau khô ngườingò gai đun sôi với nước, ngày và C. Theo đông y, ngò gai có vị sẽ thấy dễ chịu hơn.uống ba lần để giảm cholesterol. cay, hơi đắng, tính ấm, tác dụng * Chữa đái dầm ở trẻ nhỏ:Ở Ấn Độ, gốc ngò gai được sử vào các kinh mạch thuộc phế với Lấy ngò gai, rau ngổ, cỏ mầndụng để làm giảm bớt cơn đau dạ những tính năng sơ phong, thanh trầu, mỗi thứ 20g, cùng với 10gdày. Ở các nước châu Á, người nhiệt, hành khí và tiêu thủng. cỏ sữa lá nhỏ, thái nhỏ, phơi khô.dân cũng dùng ngò gai làm gia vị Cho tất cả vào nồi đổ 500ml nướctrong các món ăn như phở, canh Những bài thuốc thường sắc còn 150ml, uống sau bữa ănchua, cà-ri, súp… dùng: tối. Dùng khoảng 5-10 ngày. Tại Việt Nam, người tathường hái rau ngò gai tươi hoặc * Chữa hôi miệng: Lấy một nắm phơi khô để trong mát dùng dần rau ngò gai, rửa sạch, sắc đặc, BÌNH MINH Văn hoá & xã hội - 29
  • 29. KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Đa số các mặt hàng trong siêu thị đều tăng giá sau dịp Tết Sau Tết giá vẫn “nhảy múa” Cầm một khoản tiền mà không biết mua gì, cái gì cũng đắt đỏ - đó là nỗi khổ chung của nhiều bà nội trợ sau Tết. Giá cả “ăn theo” Tết “nhảy múa” ngất ngưởng làm cho người dân, nhất là những người hưởng lương từ ngân sách Nhà nước, sinh viên và người nghèo đang đứng trước cảnh giá cả leo thang từng ngày. Nhiều gia đình đang phải cân nhắc chi tiêu hết sức dè sẻn cho từng bữa ăn… “Bài ca giá cả đắt đỏ” các mặt hàng thực phẩm, rau củ; ngàn một kí, còn bó rau, bó hành Theo thông lệ, giá cả chỉ giá rau cần tăng lên 11.000 đồng/ cũng “teo tóp” lại còn một nhúm tăng cao vào dịp trước và trong bó, bắp cải tím 28.000 đồng/kg, tí tẹo, không tăng giá bán thì có Tết, sau đó sẽ giảm dần để trở xà lách xon 24.000 đồng/ kg, cà nước dẹp tiệm thôi”. về đúng với mức giá sinh hoạt chua 20.000 đồng/kg, khoai tây Anh Bình Minh, nhà ở Quận thường ngày. Nhưng năm nay, 23.000 đồng/kg, giá các loại thịt, 5 bức tức kể: “Hôm trước đi làm Tết đã qua khá lâu mà giá một số loại cá cũng tăng dao động từ 20- về trễ, mới chạy ra đầu hẻm mua mặt hàng thực phẩm, rau củ vẫn 40 ngàn đồng 1 ký… Chị Rạng một phần bò bít tết, bình thường giữ ở mức chóng mặt. Vì thế đi Đông (Quận 3) than thở: “Bây chỉ với giá 45.000 đồng/ phần đến đâu cũng nghe nhiều người giờ thứ gì cũng tăng; trước đây mà hôm nay bán đến 60000 ca, “bài ca giá cả đắt đỏ”. Chị cầm 300 ngàn đồng ra chợ mua đồng/phần, thắc mắc thì chủ Thu Thanh một người nội trợ đủ thứ, nhưng giờ chưa kịp mua quán “hồn nhiên” trả lời: “Thịt ở Quận Bình Tân dạo chợ một thì… đã hết tiền, chắt bóp lắm bò, hành tây… lên giá anh ơi!”. vòng nói: “Công nhận bây giờ cũng chỉ mua được vài món”. Tại những cửa hàng ăn uống giá cả tăng nhanh quá, mở mắt Cũng vì đó, mà tất cả các nếu không tăng giá bán thì chỉ ra là thấy tăng giá; cá, thịt bây hàng quán, dich vụ ăn uống đều còn cách giảm chất lượng. Một giờ cũng theo giá vàng, giá xăng đồng loạt thông báo tăng giá. tiệm bún mắm trên đường Phan mà tăng lên”. Chị Bảo Khánh, bán hủ tiếu ở Huy Ích, quận Gò Vấp; lâu nay Khảo sát tại các siêu thị Quận 12 cho biết: “Đi chợ mà tô bún mắm có con tôm lớn biến Coopmart, Maximark… và một “nhức đầu, chóng mặt”, giá cả thành con tôm… bao tử và cắt số chợ ở khu vực TP.HCM. Theo tăng vụt làm quán hủ tiếu của tôi luôn… miếng mực. Bà chủ quán ghi nhận, giữ giá cao nhất vẫn là cũng hết lời. Thịt thì hơn cả trăm trần tình: “Hiện nay quán ăn mở 30 - Pháp luật
  • 30. thấp, sinh viên… họ phải đau cá mớ rau; một công nhân ở khu đầu tính toan chi tiêu sao cho công nghiệp Tân Bình bộc bạch: hợp lý khỏi phải rơi vào cảnh “Cầm tiền mà không biết mua gì, “thiếu trước hụt sau”. Một sinh cái gì cũng đắt đỏ”. Đó cũng là viên Đại học Sài Gòn cho biết: nỗi khổ của các bà nội trợ trong “Nhiều hôm em phải ăn mì gói thời buổi “thóc cao gạo kém”. thay cơm! Đã vậy, giá mì gói Khảo sát 10 gia đình phương cũng… tăng liên tục. Trước đây, pháp “đối phó” với tình hình giá mì Hảo Hảo giá 2.500 đồng/ gói, cả tăng đều nhận được câu trả bây giờ lên 3.500 đồng/gói. Các lời là phải “bóp bụng”, hạn chế tiệm cơm bụi xung quanh làng chi tiêu những thứ không cần đại học Thủ Đức cũng đồng loạt thiết. Chị Minh Hương (Quận tăng lên 15.000 đồng/đĩa”. Bình Thạnh) cho biết: “Trước Minh Quân sinh viên Trường đây bữa cơm gia đình thường 3 Đại học Tôn Đức Thắng (TP. món (canh, kho, xào) bây giờ chỉ HCM) than thở: “Giá cả tăng, còn lại hai món, thức ăn của 2 sinh viên tỉnh tụi em là người vợ chồng thì bình thường riêng chịu khổ nhiều nhất, ra tết mọi cậu con trai được ưu tiên dùng thứ đều tăng: xăng tăng, tiền hàng… xịn hơn”.nhiều nên phải cạnh tranh, ở khu nhà trọ tăng, điện tăng, nước Hơn nữa, nhiều gia đình bâynày khó tăng giá lắm, chỉ còn tăng trong khi tiền chu cấp của giờ cũng chọn giải pháp, dùngcách giảm mỗi thứ một ít, mới bố mẹ, lương đi làm thêm vẫn y hàng thay thế để giảm chi tiêu.mong có lời”. nguyên”. Hồng Hảo sinh viên Chị Xuân Hồng- giáo viên mầm Không chỉ tăng giá thực phẩm Cao đẳng Bách Việt cũng phân non cho hay: “Con gái út 2 tuổimà giá thuốc tây cũng tăng mặc bua, giá cả tăng nên chúng em của chị, thường xuyên uốngdù đã có giá niêm yết. Chủ thuốc chỉ biết “thắt lưng buộc bụng” sữa Gain, Pediasure nhưng haitây Minh Tâm (Tô Ký, Quận 12) và tận dụng thời gian rãnh rỗi đi loại sữa này đã tăng vọt lên đếncho biết: “Giá thuốc tây hiện nay làm thêm ở KFC để kiếm thêm gần 600.000 đồng/hộp, tôi cũngđã đồng loạt tăng từ 10 đến 30%. tiền trang trải cho cuộc sống sinh đành bóp bụng cho con uống sữaTrước kia một liều thuốc cảm từ viên xa nhà. dutch lady 1, 2, 3 (Cô gái Hà15 đến 20.000 đồng, còn bây giờ Không chỉ có sinh viên tỉnh Lan) rẻ hơn nhiều. Chị cho biếtphải mất khoảng 40.000 đồng”. mới cân nhắc chi tiêu trong từng thêm, những thứ thiết yếu củaHơn nữa, tại các quầy mỹ phẩm bữa ăn khi giá cả leo thang, mà gia đình ngoài việc giảm muatrong siêu thị, hàng loạt các loại những sinh viên tại TP.HCM còn phải thay thế hàng rẻ hơn;xà phòng, dầu gội, nước xả quần cũng phải “đối mặt” với cơn bão đó cũng là “chiêu” mà nhiều giaáo… cũng đổi mẫu mã và tăng giá. Ánh Trinh, sinh viên Đại đình áp dụng trong thời bão giágiá. học Hoa Sen mỗi sáng đều dạy ngày nay. Giá cả tăng thì cũng đành sớm để nấu cơm mang theo ăn THOẠI MIchấp nhận nhưng vấn đề đáng e trưa, tận dụng luônngại nhất đó là vệ sinh an toàn thức ăn có sẵnthực phẩm. Bởi giá cả tăng thì trong tủ lạnh đểxảy ra hiện tượng hàng giả, hàng làm thức ăn.nhái nhất là những thực phẩm Tại các khukém vệ sinh, thiếu chất lượng công nghiệp,hoành hành trên thị trường. khu chế xuất, các buổi chợ “Thắt lưng buộc bụng” công nhân còn Giá cả tiếp tục tăng, ảnh thê thảm hơn, họhưởng đến chất lượng cuộc sống phải suy nghĩ,của nhiều gia đình, và nó “ bóp tính toán, chắtchết” đồng lương của người dân, chiu từng đồngnhất là những người có thu nhập khi mua từng con Văn hoá & xã hội - 31
  • 31. GIAO THÔNG NGÀY NAY VI PHẠM LUẬT GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ Vẫn còn đó những hệ lụy đắng lòng Tình hình vi phạm luật giao thông trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong những tháng gần đây có chiều hướng gia tăng và mang tính chất nghiêm trọng gây thiệt hại về người. Nguyên nhân chủ yếu ở đây là do người điều khiển phương tiện giao thông xem thường hoặc thiếu hiểu biết về luật giao thông đường bộ. Vụ tai nạn nghiêm trọng, gây chết người tại Thành phố Vinh Ngày 28/1/2013 TAND TP Chính, do thiếu quan sát và mà Thắng đã gây ra thuộc vào Vinh, Nghệ An đã mở phiên tòa không có đèn tín hiệu vượt nên khoản mấy, điều mấy của bộ luật xét xử sơ thẩm đối với bị cáo Bùi đã tông vào mô tô mang biển hình sự thì y lắc đầu. Điều này Viết Thắng, sinh năm 1980, ngụ kiểm soát 37C 03819 do anh cho thấy, tuy đã hành nghề lái xe tại xóm 4, xã Hưng Chính, TP Toàn - nguyên là cán bộ cảnh sát nhiều năm nhưng việc am hiểu Vinh với tội vi phạm luật giao điều tra tội phạm phòng chống luật giao thông để chấp hành thông đường bộ. Theo bản cáo ma túy, công tác tại phòng TC47. một cách nghiêm túc của Bùi trạng của viện kiểm soát nhân Vụ tai nạn khiến anh Toàn bị đa Viết Thắng vẫn còn rất hạn chế. dân TP Vinh: Vào lúc 18h45 chấn thương và tử vong tại nhà Trong suốt thời gian xét xử, vợ ngày 28/9/2012 Thắng điều riêng. của người chiến sỹ xấu số liên khiển xe tải mang biển kiểm soát tục gạt vội dòng nước mắt. Chị 37C 0779 chở gỗ theo hướng Điều đáng nói là khi hội thẩm đứng lên đề nghị hội đồng xét Hưng Nguyên về TP Vinh. Đến phiên tòa hỏi Thắng về tội vi xử xem xét và giảm nhẹ tội danh đoạn đường 46 thuộc xã Hưng phạm luật giao thông đường bộ cho bị cáo. Với lý do bị cáo là 32 - Pháp luật
  • 32. vào người. Vụ tai nạn đã làm cho người điều khiển xe máy tử vong tại chỗ. Hình ảnh người nhà gào khóc bên xác nạn nhân dưới cơn mưa tầm tã khiến người đi đường ai cũng xót xa. Sự ra đi đột ngột này không biết sẽ ám ảnh những người thân trong gia đình đến bao giờ? Theo luật của giao thông đường bộ đã quy định rõ: Người điều khiển phương tiện khi dừng xe, đỗ xe phải thực hiện hàng loạt quy định như có tín hiệu báo cho người điều khiển phương tiện khác biết. Chỉ được rời khỏilao động chính trong gia đình và chạy với tốc độ nhanh rồi quẹo xe khi đã thực hiện các biệncòn nuôi hai con nhỏ vì chị cũng xe sang bên trái của làn đường, pháp an toàn. Trong trường hợpđang trong trường hợp tương tự. cố tình vượt chiếc ô tô đang trên, nguyên nhân là do khi mở chuyển hướng. Và không làm cửa xe, tài xế không đảm bảo các Trước đó, tại Thị xã Thái Hòa, chủ được tốc độ nên xe máy tông quy định an toàn của luật giaovào lúc 11h30 ngày 5/6/2012 một mạnh vào đống lúa bên đường thông đường bộ.vụ tai nạn kinh hoàng xảy ra, sau gây tai nạn. Ngoài ra, còn là dokhi tan học, Sầm Thanh Hưng lỗi của người bị hại và người Để tránh những hậu quả(ngụ tại xã Nghĩa Tiến) điều điều khiển ô tô. Người bị hại biết khó lường vì vi phạm luật giaokhiển xe máy mang biển kiểm bị cáo chưa có giấy phép lái xe thông đường bộ, đòi hỏi ngườisoát 37B1 36248, sau xe đèo chị mà vẫn cố tình giao xe để điều dân phải chủ động chấp hànhSần Thị Chung (ngụ cùng xã) trở khiển. Người điều khiển ô tô nghiêm túc pháp luật khi thamvề nhà. Vì vượt qua chiếc ô tô mang biển số 37N 5586 khi cho gia giao thông. Nâng cao ý thức,mang BKS 37N 5586 đang chạy xe chuyển hướng đã không bật trách nhiệm một cách tự giác chocùng chiều nên đã gây ra tai nạn. đèn báo hiệu nên đã không đảm người dân nhằm làm giảm thiểuHậu quả, Hưng bị thương nhẹ bảo được các điều kiện cần thiết những vụ tai nạn không đáng có,do cả người và xe máy đâm sầm khi tham gia giao thông. gây thiệt hại về người, tài sản.vào đống lúa, còn chị Sầm Thị Các cấp, ban ngành liên quan cầnChung tử vong do bị hất phăng Vụ tai nạn xảy ra vào trưa tuyên truyền, phổ biến sâu rộngra khỏi xe rồi đập đầu xuống ngày 28/12/2012 tại đường Trần luật giao thông đến các trườngđường gây chấn thương sọ não. Phú, TP Vinh làm một người học, vùng sâu, vùng xa để người Trong quá trình điều tra nhận đàn ông thiệt mạng đến nay vẫn dân nắm bắt được một cách đầythấy, nguyên nhân chính gây ám ảnh người dân. Chiếc ô tô đủ để dân biết, dân hiểu, dânnên vụ tai nạn thương tâm là do Lexus mang biển số ngoại 80 chấp hành. Nâng cao đạo đức vàSầm Thanh Hưng mới 17 tuổi, 1 NG 09615 bất ngờ mở cửa xe trách nhiệm của người tham giatháng, 1 ngày, chưa có giấy phép khi đậu trên đường đã làm cho giao thông.lái xe. Khi thấy chiếc ô tô chạy người điều khiển xe máy mangcùng chiều phía trước quay đầu biển kiểm soát 37F2 5433 chạyxe, thay vì cho xe chạy chậm lại cùng chiều ngã xuống đường. HẢI NGUYỄNvà đi theo đúng làn đường quy Cùng lúc đó chiếc xe tải mangđịnh để nhường đường thì Sầm BKS 38N 4591 cùng chiều chạyThanh Hưng lại kéo ga cho xe phía sau chạy qua và cán ngay Văn hoá & xã hội - 33
  • 33. GIÁO DỤC Thành viên ban biên tập giới thiệu bộ tài liệu GIÁO DỤC BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC Giáo dục môi trường là một Năm 2008, chương trình giáo dục môi trường dành cho học phần trong giáo trình ở các bậc sinh được khởi xướng với sáng kiến xây dựng tài liệu tham khảo dành cho giáo viên sử dụng các thông tin về môi trường địa học nhằm nâng cao nhận thức, phương tại tỉnh Kiên Giang nói riêng và Đồng bằng sông Cửu sự hiểu biết về biến đổi khí hậu, Long nhằm lắp lỗ hổng kiến thức môi trường của địa phương đa dạng sinh học và quản lý rác mình cũng như cung cấp tài liệu phù hợp để giảng dạy. Vì vậy sách tham khảo dành cho giáo viên được biên soạn chính là sáng thải cho học sinh, Dự án GTZ kiến trong hợp phần nâng cao nhận thức môi trường cho học sinh (Dự án bảo tồn và phát triển khu tiểu học thuộc dự án bảo tồn và phát triển khu dự trữ sinh quyển dự trữ sinh quyển Kiên Giang) Kiên Giang. Bộ tài liệu gồm 3 cuốn sách tham khảo: Thông tin, phối hợp với Sở giáo dục&Đào Hoạt động trong lớp và Nguồn liệu tham khảo. Với chủ đề “ Biến đổi khí hậu” cuốn sách đã cung cấp cho tạo Kiên Giang biên soạn tài giáo viên, học sinh tổng quan về biến đổi khí hậu với cách hiểu liệu “ hướng dẫn giáo viên về đơn giản, cụ thể gần gũi, phù hợp với nhận thức của học sinh nâng cao nhận thức môi trường tiểu học. Một số tác động của Biến đối khí hậu cần lưu ý như sự và biến đổi khí hậu” để giảng thay đổi thời tiết, trồng trọt, nước biển dâng, nguồn nước cũng như mối đe dọa của biến đối khí hậu đối với động thực vật và dạy trong trường tiểu học giúp con người. Nhiều loài động, thực vật không thể thích ứng với các các em có thái độ, hành vi ứng thay đổi có thể chết đi đã dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng một số xử chuẩn mực với môi trường. loài động, thực vật. Người dân Kiên Giang cũng không thể tách 34 - Pháp luật
  • 34. khỏi sự ảnh hưởng của biến đối Để hạn chế sự biến đổi khí ta bỏ rác ở đâu, tiếp sức tái chế,khí hậu, vì họ sống và phụ thuộc hậu, duy trì sự đa dạng sinh học, làm đồ mĩ thuật từ vật liệu táivào biển. học sinh được cung cấp tri thức chế… Các vấn đề rác thải đã đề cập về tầm quan trọng của rừng đối Bộ tài liệu được xây dựng bởiđến ô nhiễm đại dương bởi đại với khí hậu, đặc biệt là rừng một đội ngũ chuyên gia trong vàdương là điểm đến cuối cùng của ngập mặn; sử dụng các phương ngoài nước nhiều kinh nghiệmnhiều loại rác thải. Ngoài tràn tiện ít hao năng lượng như đi bộ, cùng với sự tham gia của lãnhdầu, phân bón chảy ra từ các trang xe đạp, xe buýt, giảm bớt lượng đạo Sở giáo dục, giáo viên cáctrại, ruộng vườn ở vùng ven biển điện tiêu thụ, không sử dụng lãng trường học và nhân viên GIZđã thải ra các chất dinh dưỡng dư phí nước, sử dụng lượng nước “Sau khi hoàn thiện, Sở giáo dụcthừa tạo điều kiện cho các loài vừa đủ, sử dụng nguồn năng đã tổ chức các buổi tập huấn chotảo độc hại phát triển. Các loại lượng thay thế. Cung cấp kiến các giáo viên và những báo cáochất hóa học độc hại được đổ ra thức về tái chế rác thải cho học viên sẽ tiến hành tập huấn lại chobiển một cách chủ ý với suy nghĩ sinh với 3 mục đích là tiết giảm, tất cả các giáo viên còn lại trongđại dương mênh mông như vậy tái sử dụng và tái chế. Cùng với các vùng trọng điểm của khu dựthì các chất độc hại sẽ loãng ra, những kiến thức đã được thông trữ sinh quyển Kiên Giang, nhấtphân tán và không gây hại được. tin, học sinh được vận dụng thực là ở vùng sâu vùng xa sẽ gópĐây là một suy nghĩ sai lầm bởi tế khi tham gia các trò chơi, thí phần làm thay đổi nhận thức củacác chất độc hại không hề biến nghiệm, kiến thức, đố vui với học sinh về biến đổi khí hậu”mất, chúng kiến các loài thực vật hoạt động gắn kết với chủ đề ông Lâm Văn Hùng, phòng giáophù du hấp thụ các chất hóa học biến đổi khí hậu như thí nghiệm dục tiểu học Sở giáo dục Kiêngây tác động mạnh đến tất cả các ô nhiễm nước, thử chất a xít Giang cho biết.loài có kích thước lớn hơn trong và chất kiềm, trồng cây vẽ đầu Việc sử dụng các ví dụ, tìnhchuỗi thức ăn, hủy diệt nhiều loài trứng, gieo hạt giống rau củ và huống tại địa phương làm chođộng, thực vật trong đại dương. trái cây, quan sát lá cây, in lá và việc học trở nên thực tế hơn với Vì thế giáo dục học sinh cần cây, áp phích bảo vệ cây cối và cuộc sống hàng ngày của họcbảo vệ đa dạng sinh học, mô tả trò chơi hãy bảo vệ trái đất. sinh, phương pháp học tập kếtnhiều loại thực vật, động vật và Trong chủ đề gắn với chủ hợp giữa thông tin, hoạt động vàcác loài sinh vật sống khác và đề đa dạng sinh học, học sinh trò chơi sẽ giúp học sinh củng cốnơi sống của chúng với các hệ được thực hiện các hoạt động: lý thuyết đã được học cũng nhưsinh thái dưới nước, các hệ sinh Trò chơi ghép các con vật, đố tạo môi trường học tập vui vẻ,thái trên cạn, các hệ sinh thái vui tôi là ai, đố vui sử dụng nón thoải mái và hiệu quả.thành thị cũng như chuỗi thức gắn hình con vật, trò chơi ghépăn của nhiều hệ sinh thái “Đặc hình động vật, hình thông tin TRƯƠNG ANH SÁNGbiệt, Khu dự trữ sinh quyển Kiên di động, lưới thức ăn trong ao,Giang có nhiều loài động thực tạo mạng lưới thức ăn trongvật có giá trị quan trọng trong vùng đất ngập nước, mạng lướiviệc bảo tồn đa dạng sinh học ở thức ăn ở vùng đất ngập nước,Việt Nam, từ đó khuyến khích áp phích nhỏ về rừng ngập Già Đẫy, loài chim quý đượchọc sinh ở địa phương bảo đảm mặn, tranh tường- môi ghi trong sách đỏ cư trú ởtương lai cho các loài động thực trường sống của cỏ biển, rừng U Minh Thượngvật đặc biệt như Rái cá vuốt bé đi săn, đường mòn nhỏChâu Á, Rái cá lông mũi, Bò khám phá sân trườngbiển, Vích, Đồi mồi, Sếu đầu và trò chơi đa dạngđỏ, Già đẫy…đều là những loài sinh học.được ghi trong sách đỏ IUCN” Hoạt động gắn kết với chủbà Nguyễn Thị Việt Phương, cán đề rác thải và tái chế học sinh sẽbộ kĩ thuật Dự án kết hợp bảo làm thí nghiệm rác thải phân hủytồn và phát triển Khu dự trữ sinh nhanh như thế nào, túi ni lôngquyển Sở khoa học và công nghệ gây tác hại gì, áp phích bảo vệtỉnh Kiên Giang cho biết. môi trường, phân loại rác, chúng Văn hoá & xã hội - 35
  • 35. ĐỒNG HÀNH CÙNG BẠN ĐỌC Mỏi mòn đời đội đơn kêu cứu Người đi kiện đã chết, người bị kiện cũng chết luôn, nhưng bà Đỗ Thị Hòa vẫn âm thầm đội đơn đi cầu cứu các cơ quan chức năng về việc ông Nguyễn Đình Ngân mượn đất, nhưng sau đó đã chiếm đoạt luôn. Sự việc đã xảy ra hơn 10 năm nay, nhưng không biết đến bao giờ mới được giải quyết thỏa đáng. “Mất lòng tin ở một số cán Xã hội. Tường trình về vụ việc: chiếm đoạt luôn căn nhà ở ngay bộ…” Mẹ bà Hòa là bà Huỳnh Thị trên mảnh đất của bà tại địa chỉ Theo đơn khiếu nại của bạn Khá đã làm đơn đi gõ cửa khắp 38 Nguyễn Thị Tú, Khu phố 1, đọc Đỗ Thị Hòa, thường trú tại nơi, khiếu nại tranh chấp đất từ phường Bình Hưng Hòa B, Q. 38 Nguyễn Thị Tú, Khu phố 1, tháng 3/2000 nhưng đến nay vẫn Bình Tân, TP.HCM. Mỏi mòn phường Bình Hưng Hòa B, Q. chưa giải quyết xong; việc gia chờ đợi và quá tuyệt vọng, bà Bình Tân, TP.HCM; gửi đến Ban đình bà cho ông Nguyễn Đình Khá đã chết từ ngày 20/2/2009. chuyên đề Pháp luật Văn hóa và Ngân ở nhờ, sau đó ông Ngân đã Trước khi chết, vào ngày Khu đất ông Nguyễn Đình Ngân mượn nhưng sau đó 36 - Pháp luật đã chiếm đoạt luôn
  • 36. 15/12/2008 bà Khá đã làm giấy toàn bộ diện tích đất mà ông đã đất đai đang tranh chấp mà ôngủy quyền cho con gái, là bà lấn chiếm, sử dụng lại cho bà Đỗ Ngân vẫn xây nhà không phép,Đỗ Thị Hòa tiếp tục làm đơn Thị Hòa”. bất hợp pháp mà các cấp chínhđi kiện và cầu cứu khắp nơi. Ngày 13/7/2012, ông Lê quyền vẫn làm ngơ, làm lấy lệĐược biết, gia đình bà Khá Quang Minh có trả lời văn bản không cưỡng chế đến nơi đếnthuộc diện gia đình liệt sĩ, cha số 540/ GB-TTTP đến tòa soạn chốn!bà là liệt sĩ Đỗ Văn Me đã hy báo Pháp luật Sản xuất kinh Việc thanh tra viên Trầnsinh trong cuộc kháng chiến doanh là hiện TTTP đã có báo Văn Trí, xuống làm việc với 2chống Pháp để bảo vệ Tổ quốc. cáo số 424/ BC-TTTP-P4 ngày bên tại biên bản làm việc ngày 12/7/2012 kiến nghị thường trực 18/5/2011 lại chia đất làm 2 Bà Hòa ngậm ngùi nói: UBND TP quyết định. phần, mỗi bên một nữa, việc này“Trong chiến tranh, gia đình tôi có đúng thẩm quyền không, xinbị thực dân Pháp cướp đi người Phức tạp do thanh tra… hỏi dựa vào đâu mà TTTP lại cóba; khi cách mạng thành công, nói, kéo dài do thanh tra… làm chủ trương chia đất như vậy?đất nước thống nhất chính sách Sau những năm mỏi mòn Ngày 18/9/2012, TTTP tổcủa Đảng và Nhà nước rất quan đội đơn đi cầu cứu, Bà Hòa có chức cuộc họp lấy ý kiến củatâm luôn giúp đỡ cho những những vấn đề bức xúc như sau: các hộ dân sống lâu năm gần nơigia đình thương binh, liệt sĩ và Việc gia đình bà đòi đất cho ở đất tranh chấp. Gia đình hai bênnhững người có công với cách nhờ, nhưng TTTP yêu cầu cung không được mời tham dự nhưngmạng. Nhưng từ việc tranh cấp quy hoạch sử dụng đất của khi biên bản lập xong các hộ dânchấp đất này, tôi nhận thấy quận Bình Tân (công văn 835/ có mặt không được ký vào biênmình bị chèn ép, giải quyết mọi TTTP-P4 ngày 12/08/2011) mới bản, không được đọc lại choviệc quá chậm chạp của một giải quyết là chưa hợp lý vì dù có nghe. Sau khi họp xong đượcsố cán bộ (11 năm giải quyết quy hoạch hay không thì chẳng mấy ngày, vợ chồng ông Ngânchưa xong). Vì vậy, chúng tôi ảnh hưởng đến việc trả lại đất đã đến nhà những người có mặtrất buồn và mất lòng tin ở một cho ở nhờ của bà. Đất của gia tại cuộc họp ngày 18/9/2012 làmsố cán bộ trong việc giải quyết đình bà có giấy tờ rõ ràng, được sẵn đơn xin rút lại ý kiến trongtranh chấp đất đai của gia đình nêu rõ tại quyết định số: 1214/ cuộc họp và năn nỉ họ ký vào.tôi”. QĐ – UB ngày 17/4/2002 của Chúng tôi không hiểu sao ông UBND huyện Bình Chánh và Ngân lại biết được nội dung Từ sự việc trên, Phóng viên các văn bản liên quan sau này cuộc họp, trong khi Phóng viên(PV) chúng tôi đã đến gặp trực của UBND Quận Bình Tân; còn liên hệ với TTTP và UB Phườngtiếp lãnh đạo TTTP và được ông Nguyễn Đình Ngân chẳng để xin biên bản cuộc họp nhưnghướng dẫn gặp ông Lê Quang có một mảnh giấy tờ gì để chứng không được. Cũng hôm đó,Minh - Trưởng phòng Thanh minh, vụ việc rõ ràng như vậy phóng viên đến dự một thanh tratra số 4, người trực tiếp giải mà TTTP giải quyết hơn 10 viên tên Lam ngăn cấm, khôngquyết vụ việc trên. Tại đây, năm nay không xong. Ở dưới cho Phóng viên tác nghiệp. Thiếtông Minh cho rằng: “Chờ quận Phường, Quận đã xử lý rõ ràng, nghĩ, vấn đề công khai tại sao lạiBình Tân họp ba bên và có kết có quyết định cụ thể. Ở cấp dưới làm sai quy định của Luật báoluận cụ thể”. không coi vụ việc phức tạp, kéo chí? dài cụ thể đã có quyết định 1214/ Vì vậy! chúng tôi rất mong Ngày 19/4/2012, PV chúng QĐ - UB ra cách đây 10 năm; các cơ quan chính quyền sớmtôi đến gặp trực tiếp lãnh đạo nhưng khi chuyển lên TTTP cho vào cuộc và giải quyết mọi việcquận Bình Tân đồng chí Phần rằng vụ việc phức tạp kéo dài. một cách thấu đáo, để sớm lấy- Phó chủ tịch quận Bình Tân Công văn số 34/BC-TTTP-P4 lại lòng tin trong nhân dân vàcho biết: “Về phía Quận đã phức tạp do thanh tra nói, kéo đem lại sự công bằng cho ngườigiải quyết rất rõ ràng, có quyết dài do thanh tra làm. dân.định cụ thể số 1214 / QĐ - UB Nay người đi kiện đã chết,(17/4/2002) buộc ông Nguyễn người bị kiện cũng chết luôn vậy TRÍ THIỆN-THANH HIỆPĐình Ngân tự tháo dỡ khôi đến bao giờ thì vụ việc mới đượcphục lại hiện trạng ban đầu, trả giải quyết thoả đáng. Trong lúc Văn hoá & xã hội - 37
  • 37. ĐỒNG HÀNH CÙNG BẠN ĐỌC Ông ép dân Chỉ căn cứ quyết định số 3396 của UBND huyện Gò Quao công nhận việc sang bán đất giữa bà Thị Bảy và ông Danh Chuột là hợp pháp, “phớt lờ” quyết định số 3043 của UBND tỉnh, các cơ quan: Công an huyện Gò Quao, Viện kiểm sát, Tòa án nhân dân tuyên ông Danh Diệt vi phạm điều 173 về tội “Vi phạm các quy định về sử dụng đất đai”, phạt 06 tháng tù, buộc trao trả đất và bồi thường cho ông Danh Chuột là “Ép dân”. Quyết định số 3043 của UBND Tỉnh Quyết định số 3398 của UBND huyện Kiên Giang, năm 1998 Gò Quao, năm 2006 Cố ý làm trái…một cách trắng trợn số 3043/QĐ – UB kết luận “theo quyết định số Nguyên diện tích 10.400m² đất (nằm trong tổng 388 của UBND huyện Gò Quao giải quyết buộc diện tích 26.000 m² đất) do ông Danh Biết (cha ông Danh Chuột trả lại 10.400m² đất cho gia đình ông Danh Diệt) ngụ tại ấp Hòa Tạo, xã Định Hòa, ông Danh Biết là phù hợp, UBND tỉnh không thừa huyện Gò Quao, khai phá sử dụng. Thấy con gái nhận việc sang bán đất giữa bà Thị Bảy và ông là Thị Bảy có hoàn cảnh khó khăn nên cho mượn Danh Chuột…”. 10.400m² đất để sản xuất. Ngày 22.12.2006, UBND huyện Gò Quao ra Năm 1992 bà Bảy cầm cố cho ông Danh Chuột quyết định số 3396/ QĐ – UB công nhận “giữ với giá 16 chỉ vàng 24k. Sau này, ông Danh Chuột nguyên diện tích 6.500m2 đất cho ông Danh Chuột thỏa thuận cho bà Bảy sử dụng 3.900m2, còn ông và giữ nguyên diện tích 3.900m2 đất cho bà Thị sử dụng 6.500m2. Phát hiện sự chuyển nhượng đất Bảy sản xuất”. trái phép giữa ông Danh Chuột và bà Thị Bảy, ông Thấy bất hợp lý, ông Danh Diệt không giao đất, Danh Biết và các con khiếu nại lên UBND huyện ông Danh Chuột kiện ra tòa. Ngày 20.10.2009, Gò Quao. TAND huyện Gò Quao ra bản án số 48/2009/ Ngày 24.6.1997, UBND huyện Gò Quao ra DSST “T/c QSDĐ và Bồi thường thiệt hại về tài quyết định số 388/QĐ – UB “không chấp nhận sản” giữa ông Danh Chuột và ông Danh Diệt, buộc việc chuyển nhượng diện tích 10.400m² đất sản ông Danh Diệt phải giao đất, bồi thường thiệt hại xuất giữa hộ bà Thị Bảy và ông Danh Chuột, lí do: cho ông Danh Chuột. Bà Bảy không có giấy ủy quyền sử dụng đất, hộ Không đồng tình với cách giải quyết của tòa, ông Chuột có đất vượt hạng cho phép, đất đang có ông Danh Diệt khiếu nại phúc thẩm lên tòa án tỉnh tranh chấp. Buộc ông Danh Chuột giao trả lại đất Kiên Giang và TAND tối cao TP. Hồ Chí Minh thì cho ông Danh Biết và các con ông Biết”. cả hai cấp tòa đều công nhận bản án số 48/2009/ Đến ngày 21.9.1998, UBND tỉnh ra quyết định DSST của tòa án huyện là đúng. 38 - Pháp luật
  • 38. Ngày 5.9.2012, công an huyện Gò Quao ra lệnh đất, chuyển quyền sử dụng đất, ra quyết định hànhbắt tạm giam, quyết định khởi tố ông Danh Diệt về chính trong quản lí đất đai, thiếu trách nhiệm trongtội Vi phạm các quy định về đất đai theo điều 173 quản lý để xảy ra vi phạm pháp luật… thì tùy theoBộ luật hình sự và được viện kiểm sát huyện phê mức độ vi phạm mà bị kỉ luật hoặc bị truy cứuchuẩn. Vì vậy ông Danh Diệt bị TAND huyện hình trách nhiệm hình sự…”. Điều 174 Tội vi phạm cácsự sơ thẩm tuyên phạt 6 tháng tù giam về tội Vi quy định về quản lý đất đai, quy định: “Người nàophạm các quy định về đất đai, bồi thường cho ông lợi dụng hoặc lạm dụng chức vụ, quyền hạn giaoDanh Chuột 41.350.000đ. đất, thu hồi, cho thuê, cho phép chuyển quyền sử Điều bất cập ở đây là tại sao Quyết định 3043 dụng, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trái(1998) của UBND tỉnh bị “phớt lờ” trước khi pháp luật… thì bị phạt cải tạo không giam giữ đếnUBND huyện ra quyết định số 3396 (2006) một ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm, cócách bất hợp lý. Không chỉ vậy, quyết định 3396 thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươiđã cố ý ra trái với quyết định 3043 của UBND tỉnh triệu đồng, bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hànhdo Trương Quốc Tuấn ký. Buộc ông Danh Diệt nghề hoặc công việc nhất định từ 1 đến 5 năm”.phải giao 6.500m2 đất cho ông Danh Chuột, tuyên Trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, cácông Danh Diệt vi phạm điều 173 về tội “Vi phạm cơ quan công an, viện kiểm sát, TAND huyện đãcác quy định về sử dụng đất đai” , phạt 6 tháng tù, không trung thực, khách quan vì chỉ căn cứ vàotrao trả đất và bồi thường cho ông Danh Chuột là quyết định 3396 của UBND huyện, phớt lờ quyếtkhông khách quan, không đúng với bản chất của định 3043 của UBND tỉnh, ra phán quyết buộc ôngsự việc, bởi căn cứ quyết định số 388 (1997) của Danh Diệt giao đất, bồi thường thiệt hại cho ôngUBND huyện, quyết định 3043 (1998) của UBND Danh Chuột, phạt ông Danh Diệt 6 tháng tù là vitỉnh thì ông Danh Chuột đã vi phạm điều 173 phạm điều 295, 296 Bộ luật hình sự.BLHS Tội vi phạm các quy định về sử dụng đất Điều 295 Tội ra bản án trái pháp luật quy địnhđai, bởi, cả hai cấp này đều không công nhận việc “Thẩm phán, hội thẩm nào ra bản án mà mình biếtmua bán đất giữa bà Thị Bảy và ông Danh Chuột. rõ là trái pháp luật, thì bị phạt tù từ một năm đến Hơn nữa, tại kết luận điều tra số 60 của công an năm năm; gây hậu quả nghiêm trọng thì bị phạt tùhuyện, cáo trạng số 59 của viện kiểm sát, bản án từ ba năm đến mười năm; đặc biệt nghiêm trọngsố 03 của tòa án đều cho rằng tại quyết định 3043 thì bị phạt tù từ 7 năm đến mười lăm năm; ngườiUBND tỉnh giải quyết cho ông Danh Chuột được phạm tội còn bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất địnhsử dụng 6.500m2, bà Thị Bảy sử dụng 3.900m2. từ một năm đến năm năm”. Điều 296 Tội ra quyếtCác kết luận trên đều sai sự thật, bởi, quyết định định trái pháp luật “Người nào có thẩm quyền3043 của UBND tỉnh không có bất cứ một dòng, trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hànhmột chữ nào đề cập đến vấn đề trên, không biết họ án ra quyết định mà mình biết rõ là trái pháp luậtlấy ở đâu ra? Phải chăng, để “bao che” cho những gây thiệt hại cho lợi ích của nhà nước, quyền, lợisai phạm của nhau họ đã “cấu kết” với nhau nhằm ích hợp pháp của tổ chức, công dân thì bị phạt cảitrốn tránh trách nhiệm? tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm; gây hậu quả nghiêm trọng Có dấu hiệu vi phạm pháp luật? hoặc đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ năm Có thể nói những người có trách nhiệm ở đây năm đến mười năm; người phạm tội còn bị cấmlà những ông “kẹ” coi “trời” bằng vung, gây thiệt đảm nhiệm chức vụ nhất định từ một năm đến nămhại cho người dân, làm suy giảm uy tín sự lãnh đạo năm”.của Đảng và nhà nước trong nhân dân. Để thực hiện nghiêm túc quyết định số 3043 Tại quyết định số 3396 của UBND huyện đã vi của UBND tỉnh ngày 21.9.1998, đề nghị các cơphạm khoản 1, 2 điều 143, điều 141 Luật đất đai quan có thẩm quyền tỉnh Kiên Giang và trungnăm 2003 và điều 174 Bộ luật hình sự. Điều 143 ương xem xét giải quyết dứt điểm để bảo vệ quyền,quy định “Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn lợi ích chính đáng của công dân, tránh tạo dư luậncó trách nhiệm phát hiện, ngăn chặn kịp thời việc không tốt trong nhân dân làm “xói mòn” niềm tinchuyển quyền sử dụng đất trái phép, chuyển mục của người dân vào sự lãnh đạo của Đảng và nhàđích sử dụng đất trái phép…”. Điều 141 quy định nước.“Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm tráivới quy định của pháp luật trong giao đất, cho thuê NHÓM PVĐT Văn hoá & xã hội - 39
  • 39. ĐỒNG HÀNH CÙNG BẠN ĐỌC Đoạn đường thi công gần 3 tỷ Khi ông trưởng ấp làm “vua” Một ngày cuối năm theo chân nữ về mức tiền phải đóng thì chị không đóng thì sẽ không kí xác vài người bạn về xã Phước Tân, cho biết: Cứ 1m theo chiều dài nhận bất kì giấy tờ nào khi người thành phố Biên Hòa, Đồng Nai, của đường thì người dân phải dân cần. chúng tôi đã nghe nhiều dư luận đóng 1.320 ngàn. Tôi nhẩm phản ánh không hay về tính mê tính với chiều dài 1,1km x 2 x Nhưng có lẽ việc mê tín dị tín và sự độc tài, áp đặt những 1.320.000 = 2.904.000.000 (2 tỷ đoan mới là điều khiến người điều khoản vô lí của ông trưởng chín trăm lẻ bốn triệu đồng) một dân bức xúc. Sau ngày động thổ ấp Vườn Dừa, ông Đỗ Văn Sĩ. con số không nhỏ. Vấn đề khó và thi công đoạn đường trước Để tìm hiểu rõ thực hư những lời hiểu là ông trưởng ấp Đỗ Văn nhà ông Nguyễn Xuân Khoát, đồn đoán, chúng tôi tìm gặp một Sĩ ra quyết định yêu cầu những gần cầu Ông Thoại thì có chuyện số nhân chứng là những người người dân không được hưởng nực cười sau. Chẳng biết từ đâu có uy tín tại đây thì được biết sự bất kì lợi ích nào từ đoạn đường xuất hiện một “nhà ngoại cảm” việc như sau. trên phải đóng mỗi hộ là 300.000 xưng tên là Đỗ Ngọc Định có đồng. Không sử dụng lối đi qua khả năng ngoại cảm và phán với Ấp Vườn Dừa có làm một đoạn đường này, nhưng lại phải ông trưởng ấp. Dưới mặt đường đoạn đường với chiều dài khoảng đóng tiền một cách vô lí nên rất trước nhà ông Khoát có một hài 1,1km, tổng kinh phí là gần 3 tỷ nhiều hộ dân bức xúc. Để đảm cốt liệt sĩ. Câu phán trên làm cho đồng. Kinh phí do hộ dân sống bảo tất cả những người không những người có mặt và gia đình hai bên đoạn đường này tự đóng hưởng lợi ích từ đoạn đường trên ông Khoát hoảng sợ. góp. Trong vai một người mới phải đóng tiền ông trưởng ấp đã Không cần hỏi ý kiến ai và mua nhà, tôi hỏi một người phụ ra thông báo. Nếu hộ dân nào thông qua bất kì ý kiến chỉ đạo 40 - Pháp luật
  • 40. nào. Ông trưởng ấp quyết địnhdừng thi công, cho tiến hànhđào tìm hài cốt. Đào sâu khoảng2,5m và vẫn không thấy bộ hàicốt nào, “thầy Định” bỏ về, vànói ở dưới đó có 11 hài cốt, mộtlát sau quay lại và phán: “Mọingười về đi. Không có thì lấp lại,thử lòng mọi người thôi”. Điều đáng nói là ông trưởngấp Đỗ Văn Sĩ đã quá tin vào“thầy Định”. Lẽ ra khi nghe nóicó hài cốt liệt sĩ thì ông trưởng ấpphải báo về chính quyền UBNDXã để báo lên UBND thành phốBiên Hòa. Ban chỉ huy quân sựthành phố xin ý kiến chỉ đạo.Mặt khác cơ quan chức năng sẽtiến hành xác minh lại vị trí đó có Đầu cầu nơi “thầy” Địnhthể có hài cốt liệt sĩ không? Tìm phán có hài cốt liệt sĩ.hài cốt liệt sĩ là trách nhiệm củamọi công dân, là thể hiện sự đềnơn, đáp nghĩa nhưng cũng phảidựa trên những chứng cứ và sốliệu rõ ràng. Chứ không phải làmtheo những ông thầy trên “thôngthiên lôi”, dưới “tường đất sét”như kiểu “thầy Định”. Mà ôngtrưởng ấp là một đảng viên, lạicó sự cả tin một cách mù quángsẽ khiến cho những người dân ởđây hoang mang, gây ảnh hưởngxấu tới dư luận xã hội. Còn việc thu tiền 300.000/hộdân là một mức thu không hợplí. Thứ nhất phải xin ý kiến chỉđạo của UBND xã Phước Tân .Có tổ chức họp dân để lấy ý kiếnrõ ràng. Nếu lấy ý kiến tập thểphải đạt được sự ủng hộ 70%trở lên. Chứ không phải lấy ýkiến 39 hộ dân/ 150 hộ như ôngđã làm. Hơn nữa ông không cóquyền từ chối kí giấy tờ cho dân, ấp sử dụng vào mục đích gì? Số rõ. Tránh những sự hoài nghivì như thế là vi phạm qui chế tiền đã thu được bao nhiêu? Có làm ảnh hưởng tới uy tín củadân chủ. Chỉ có những người hợp lí không? Không xác nhận chính quyền địa phương. Đảmđang thi hành án, bị tước quyền giấy tờ cho những người không bảo sự công bằng và đúng vớicông dân mới không được cấp nộp tiền đã đúng chưa? Xin đề pháp luật.bất kì loại giấy tờ nào. Số tiền nghị UBND xã Phước Tân kiểmthu 300.000/hộ dân ông trưởng tra và trả lời cho người dân được NGÀN ANH Văn hoá & xã hội - 41
  • 41. CÂU CHUYỆN TÒA ÁN Tại khán phòng xét xử của TAND tỉnh Nghệ An ngày hôm nay thu hút hàng trăm người tham gia, họ chủ yếu là những người đại diện hợp pháp cho người bị hại (18 nạn nhân xấu số và 7 người bị thương) trong vụ sập mỏ đá kinh hoàng tại mỏ đá Lèn Cờ cách đây gần hai năm. Bà Trần Thị Phượng( mặc áo xanh) mẹ của hai nạn nhân xấu số XÉT XỬ VỤ THẢM NẠN LÀM 25 NGƯỜI THƯƠNG VONG TẠI MỎ ĐÁ LÈN CỜ Sáng ngày 5/3 TAND tỉnh Phan Công Chín làm giám đốc. toàn về khai thác mỏ; người chịu Nghệ An mở phiên tòa xét xử Hợp đồng khai thác đá bắt đầu từ trách nhiệm nổ mìn không được sơ thẩm vụ án hình sự đối với tháng 9/ 2008 đến tháng 4/ 2010 đào tạo qua nghiệp vụ; trong bị cáo Phan Công Chín, (SN thì hết hạn. Sau khi được cơ quá trình khai thác không đảm 1964), ngụ tại xã Nam Thành, quan chức năng cấp giấy phép bảo an toàn lao động. Ngoài ra, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ gia hạn kinh doanh, Phan Công công ty còn nợ phí môi trường An, nguyên là giám đốc công ty Chín đã chia nhỏ khu mỏ thành và nợ thuế, những sai phạm trên TNHH Chín Mến với tội danh 15 phần và giao cho 15 tổ phụ kéo dài trong nhiều tháng và đã “vi phạm các quy định về khai trách khai thác và mỗi tổ có một được cơ quan chức năng nhắc thác tài nguyên”. người đứng ra chịu trách nhiệm nhở nhiều lần. Đáng nói hơn, Theo bản cáo trạng của viện đôn đốc, quản lý và người lao trong quá trình khai thác, công kiểm soát nhân dân tỉnh Nghệ động chủ yếu là người dân của ty đã vi phạm nghiêm trọng An, vào lúc 7h10 ngày 1/ 4/ 2011 huyện Yên Thành. thiết kế thi công đã được phê tại khu vực mỏ đá Lèn Cờ, thuộc Sau khi vụ tai nạn xảy ra, cơ duyệt. Theo quy định thì công ty địa phận xã Nam Thành, huyện quan chức năng đã mở rộng điều chỉ được khai thác ở phía Bắc, Yên Thành đã xảy ra vụ sập mỏ tra. Xét thấy, nguyên nhân chủ không được phép phép khai thác đá nghiêm trọng khiến 18 người yếu dẫn đến vụ tai nạn thương về phía Nam. Nhưng trong thực chết và 7 người bị thương. Được tâm là do công ty không chấp tế, việc khai thác diễn ra cả trong biết, mỏ đá Lèn Cờ do công ty hành đúng quy định về khai thác và ngoài diện tích cho phép. Đây TNHH Chín Mến làm chủ đầu tài nguyên như: Nổ mìn khai là nguyên nhân chính gây ra vụ tư với diện tích 2,09ha do ông thác không đúng quy định an tai nạn làm 18 người chết và 7 42 - Pháp luật
  • 42. người bị thương đồng thời pháhỏng một lượng lớn về tài sản(1 ô tô, 1 máy khoan, 2 xe côngnông, 2 máy xay đá…) tổng giátrị thiệt hại lên đến 435.900.000đồng. Trong số 18 nạn nhân xấusố của vụ thảm nạn thì có đến14 người ở xã Nam Thành, sốngười còn lại ở các xã lân cận.Họ đều là những người lao độngsống phụ thuộc vào mấy sàoruộng và kiếm thêm thu nhậptừ việc khai thác đá cho côngty Chín Mến. Và trong vụ thảmnạn này có những gia đình phảicùng một lúc gánh trọn hai nỗi Hàng trăm người có mặt tại phiên tòa để xem xét xửđau. Có mặt tại phiên tòa, vớidanh nghĩa là người đại diện hợppháp cho người bị hại, bà TrầnThị Phường (SN 1963) ngụ tạixã Nam Thành, là mẹ của hainạn nhân xấu số Nguyễn ThọHoàng (SN 1984) và NguyễnThọ Vũ (SN 1990) gạt vội dòngnước mắt khi nhắc lại 2 ngườicon: “Thằng Hoàng ra đi để lạimột người vợ trẻ cùng với mộtđứa con gái chưa tròn 3 tuổi.Còn thằng Vũ đang có kế hoạchgom góp tiền để thu hoạch xongmùa màng sẽ cưới vợ”. Niềm vuichưa trọn thì các anh đã ra đi, nỗiđau chồng chất nỗi đau, tất cả đãxé tan bầu không khí bình yêntrong một gia đình. Tai nạn bấtgiờ ập đến, sẽ chẳng còn gì ngoài Bị cáo Phan Công Chín trước phiên tòanỗi xót xa của những người ở lại. Đăc biệt nguyên nhân dẫnđến vụ tai nạn thương tâm này của huyện đã không có mặt tại đã kịp thời đền bù thiệt hại chocũng có phần của một số cơ quan địa bàn hoạt động của công ty. những gia đình của người bị hạichức năng, cá nhân có liên quan. Những sai phạm này đã được với tổng số tiền 300 triệu đồng.Đó là sai phạm của phó phòng cơ quan có thẩm quyền xử phạt Mức án 24 tháng tù mà TANDCông Thương huyện Yên Thành hành chính. tỉnh Nghệ An tuyên phạt bị cáoông ông Nguyễn Công Hải khi Bị cáo Phan Công Chín với Phan Công Chín là bản án thíchđã qua hai lần kiểm tra mà vẫn cương vị là giám đốc công ty đáng dành cho hành vi cố tình “vikhông phát hiện ra sai phạm nhưng trong quá trình khai thác, phạm các quy định về khai tháccủa công ty TNHH Chín Mến với hành vi cố ý phục vụ lợi ích tài nguyên” (xét theo khoản 2,trong quá trình hoạt động. Hay riêng nên đã không chấp hành tốt điều 272 của bộ luật hình sự).ông Hoàng Thanh Long, phó những quy định của pháp luật.phòng Tài Nguyên - Môi Trường Sau khi vụ tai nạn xảy ra, Chín NHÃ HOÀNG Văn hoá & xã hội - 43
  • 43. ĐỐI THOẠI VỚI DOANH NHÂN Doanh nhân - Diễn giả Lê Chí Linh: “Một là con số quá nhỏ để làm nên điều vĩ đại” Ít ai biết, để có được những bước đi vững vàng và một cuộc sống ổn định ở Sài thành, Lê Chí Linh đã trải qua những ngày đầu rất vất vả. Trải qua nhiều nghề chỉ với mong muốn duy nhất là trụ lại được nơi đây, vì anh biết cơ hội và thành công đang chờ mình ở phía trước... Chào Lê Chí Linh! Sinh trong một gia đình May mắn cũng là 1 phần, nhưng không phải là có hoàn cảnh khó khăn ở vùng quê nghèo Hà tất cả, có được thành công ngày hôm nay tôi đã trải Tĩnh nhưng anh vẫn quyết tâm “Nam tiến” để qua rất nhiều thách thức và thất bại; nhưng điều quan khởi nghiệp, luôn nung nấu trong mình quyết trọng sau mỗi thất bại thì tôi rút ra nhiều bài học và tâm làm giàu. Chắc hẳn, những ngày đầu lập tiếp tục đi tiếp. Thú thật! đến thời điểm này, thành nghiệp là những kỷ niệm khó quên? công của tôi chỉ đếm trên đầu ngón tay còn thất bại Kỷ niệm thì nhiều lắm. Đáng nhớ nhất là khi thì nhiều quá không nhớ nổi. Tôi nghĩ: “May mắn mới vào Sài Gòn tôi nói Tiếng việt nhưng không ai chỉ đến khi bạn đã nỗ lực hết sức và không bao giờ hiểu! Vì giọng tôi mang đậm “hương vị” Hà Tĩnh, từ bỏ”. đi học, thuyết trình ở lớp thì thầy và các bạn trong lớp ai cũng đều lắc đầu không hiểu mình đang nói Với tình hình suy giảm kinh tế như hiện nay, gì? Đi bán hàng người ta cũng không hiểu tôi đang nhưng anh vẫn mạnh tay đầu tư, thậm chí còn nói gì, đang làm gì? chuẩn bị kế hoạch sản xuất hàng nông sản để xuất Lúc đó khó khăn nhiều nhưng tôi vẫn lạc quan, khẩu- một lĩnh vực chẳng hề liên quan gì đến công tiếp tục cố gắng hoàn thiện bản thân và không việc hiện tại. Phải chăng anh “giàu có” và quá “tự ngừng hy vọng vào 1 ngày đó thành công sẽ đến. tin” vào khả năng phán đoán thị trường? Giờ nói tiếng Việt thì ai cũng nghe và hiểu được Kinh tế khó khăn rồi cũng sẽ dần phục hồi. Kinh rồi. (cười) tế suy giảm thì tôi cũng có chiến lược riêng để phát triển. Làm từ bây giờ, tôi sẽ có nhiều kinh nghiệm 22 tuổi nhưng chỉ trong 1 năm, anh đã đưa hơn để đến lúc kinh tế phục hồi thì mình sẽ dựa trên công ty New thinking Group từ con số 0 lên trị đà đó mà phát triển lên. giá 10 tỷ VNĐ, anh có thấy mình đã quá “may “Giàu có” nhiều nghĩa lắm! Ở đây có nghĩa là mắn”? giàu về cái gì? Mối quan hệ? Tài chính? Hay kiến thức? Tôi rất thích triết lý của người Hoa khi kinh Diễn giả Lê Chí Linh đang diễn thuyết doanh cần có 4 cái: “Tiền tệ, trí tuệ, mối quan hệ và trong khóa học kĩ năng sống với chủ đề “Hành trình vạn dặm- khởi đầu từ đồ đệ”. Hơn nữa khởi nghiệp không nhất thiết phải bước chân đầu tiên” cần quá nhiều vốn. Với mục tiêu lớn nhưng làm từng bước thì dần sẽ thành lớn, ông cha ta đã nói “Tích tiểu thành đại”. Còn sự “tự tin” ư! Có lẽ doanh nhân nào cũng có, bởi không tin vào chính mình thì không thể làm nên việc gì. “Niềm tin sai thì cho mình bài học, niềm tin đúng cho mình thành công”. Đến thời điểm này Lê Chí Linh vẫn song song với 2 niềm đam mê: kinh doanh và diễn giả. Cả 44 - Pháp luật
  • 44. “Thành công là 1 trạng thái tinh thần”. Với tôi, mỗi ngày trôi qua mình làm đúng niềm đam mê, mang lại giá trị cho mình, cho những người xung quanh thì đó thực sự là ngày thành công. Bởi ngày mai có thể sẽ không bao giờ đến. Tôi cũng không ngừng đặt ra cho mình những mục tiêu để chinh phục, trong quá trình thực hiện sứ mệnh mình được sinh ra trong cuộc đời. Nói đến doanh nhân là nói đến vấn đề tiền bạc, là một doanh nhân trẻ thành đạt, quan điểm của anh về vần đề này? Tiền bạc là công cụ để thực hiện sứ mệnh của mình được sinh ra. Thời gian phần lớn tôi dành cho công việc, dành hết tình yêu vào đó nên khi có tiền ngoài sử dụng cho nhu cầu cá nhân, gia đình ra thì tôi đầu tư cho kinh doanh để mở rộng hoạt động, bởi như thế tôi mới thấy vui. Nên có bao nhiêu tiền tôi lại xoay vòng đầu tư mở rộng tiếp. Có những lúc đầu tư kinh doanh hết, trong túi chẳng còn đồng nào những vẫn vui vì được chứng kiến đứa con tinh thần của mình ngày càng trưởng thành và vững mạnh hơn. Chân dung Doanh nhân - Diễn giả Lê Chí Linh Trong công việc Lê Chí Linh là người “chiến đấu” hết mình, còn trong tình yêu thì sao?hai công việc đều thú vị nhưng cũng không ít Trong tình yêu tôi cũng đang “chiến đấu” hếtkhắc nghiệt lấy đi nhiều thời gian, sức lực… mình đấy chứ! (cười). Tuổi trẻ mà, không yêu thìChia đôi cũng dễ làm anh nửa vời trong cả 2? mất hết sự lãng mạn, mà không lãng mạn thì khó Thực ra, 2 lĩnh vực này luôn hổ trợ cho nhau. sáng tạo lắm! Tôi nghĩ “Tình yêu cũng là chất xúcKinh doanh cần mở rộng mối quan hệ, cần nhiều tác cho sự sáng tạo trong công việc”người biết đến trong lúc đó Diễn giả lại cho tôinhiều mối quan hệ, được nhiều người biết đến. Chắc hẳn, anh đang có rất nhiều hoạch địnhDiễn giả thì cần nhiều trải nghiệm thực tế, câu tương lai?chuyện thực tế… để chia sẻ thì kinh doanh giúp Chắc chắn là như thế! Trong lĩnh vực kinh doanhcho tôi điều này. Mỗi công việc, tôi đều có đội ngũ tôi sẽ xuất khẩu các mặt hàng nông sản đến với thịcùng hỗ trợ và làm việc. Bởi “Một là con số quá trường Châu Âu và Châu Mỹ. Trong giáo dục thì mởnhỏ để làm nên điều vĩ đại”. Vì vậy trong công rộng quy mô khóa học “Người Khổng Lồ” đến vớiviệc tôi đều cố gắng nâng cao chất lượng một cách tất cả các tỉnh thành, giúp thanh niên Việt Nam pháthoàn hảo nhất. Tôi thà không làm chứ không làm triển tư duy, hy vọng trong 20 – 30 năm nữa Việtnửa vời, bởi đó không phải là cách làm của tôi. Nam sẽ có 1 đội ngũ Doanh Nhân luôn mang trong mình 1 khát vọng chinh phục thế giới. Yêu kinh doanh nhưng đam mê diễn thuyết,vậy đâu là điểm dừng chân của Lê Chí Linh? Vậy! Bí quyết làm nên uy tín, thành công và Tôi không có điểm dừng. Nhưng một điều chắc tên tuổi của Lê Chí Linh?chắn rằng, kinh doanh và diễn thuyết sẽ luôn đồng Đó là sự nỗ lực không ngừng nghỉ, với một tinhhành cùng tôi đến hơi thở cuối cùng. thần lạc quan và luôn tìm giải pháp trong mọi tình huống Hiện này cũng có nhiều bạn trẻ thành công Cảm ơn những chia sẻ thú vị của anh. Chúckhá nhanh sau khi bắt tay vào con đường kinh anh luôn thành công.doanh. Với một doanh nhân rất trẻ như Lê Chí DUY TUẤNLinh thì sao? Văn hoá & xã hội - 45
  • 45. MỖI KỲ MỘT NHÂN VẬT NSND KIM CƯƠNG: Cần một mối tình “Xinh đẹp, tài năng, thông minh, nhân hậu nhưng cũng lắm bẽ bàng” là những gì mà người ta thường nói về nữ nghệ sĩ tài hoa Kim Cương. Trải qua năm tháng, với biết bao vinh quang và thăng trầm, giờ đây, khi đã bên kia cái dốc cuộc đời, cô bằng lòng với tình yêu cuối cùng của mình là gia đình và công việc từ thiện. Từ thiện khó hơn đi hát Hơn mười năm qua, nghệ sĩ Kim Cương đã bỏ lại sau lưng mọi bon chen của ánh đèn sân khấu để tập trung vào từ thiện. Cô thường xuyên tổ chức các buổi văn nghệ gây quỹ trong đợt cứu trợ bão lụt, giúp cho các trẻ em mồ côi, những người tàn tật. Hiện nay, cô là Phó Chủ tịch Hội Bảo trợ Người tàn tật và trẻ em mồ côi TP.HCM. Được biết, cô cùng các bạn đã xây dựng một Trung tâm dạy nghề cho người tàn tật và các trẻ em mồ côi tại Hóc Môn. Kim Cương chia sẻ: “Từ nhỏ đến lớn tôi chỉ biết đến sân khấu và từ thiện, hai cái đó không thể tách rời trong con người của tôi, muốn diễn tốt vở kịch phải có vốn sống, phải biết đồng cảm với nổi đau của người khác để đem lên sân khấu diễn”. Qua công tác từ thiện, cô nghiệm ra một điều: “Từ thiện là một đường bay không có nẻo dừng, làm nhiều chừng nào thấy ít chừng ấy, cái quý nhất để đem đến cho bà con là tấm lòng thật sự cảm thông, thật sự chia sẻ. Mấy chục năm dấn thân vào công tác từ thiện đối với cô chỉ có một lý do duy nhất là mình không thể vô cảm với cái đau của người khác”. Chính vì vậy từ khi giã sân khấu cô lao vào làm từ thiện. Đến nay hội Bảo trợ Bệnh nhân nghèo đã mổ mắt, NSND Kim Cương trong live show “ vá môi cho trên 3000 ca mắt và tim, chi phí lên đến Tạ ơn đời” Ảnh Trần Gia Tiến hàng nghìn tỉ đồng. Cô chia sẻ: “Làm từ thiện khó hơn 46 - Pháp luật
  • 46. đi hát nhiều lắm và phải có bí quyết để xin tiền”. thở dài nói:“Thôi, chắc cô không ưng tôi vì tôiKhi đi xin tiền cô không ép ai, không đưa họ đến lớn tuổi hơn cô, vậy cô hứa là sẽ ưng thằng cháucon đường cuối cùng, vẫn mở cho họ một con tôi nhé. Nó trẻ, đẹp trai lại học giỏi”. Sau vài ngàyđường để từ chối; giữ uy tín bằng cách cho những ông dắt thằng nhỏ 8 tuổi tới. Kim Cương hết hồn,trẻ em trong trung tâm, ăn ở một cách tốt nhất để thôi rồi ổng đúng là không bình thường!lấy cái tốt đánh động lòng người. Từ đó, mỗi năm Bùi Giáng mỗi bệnh (điên) Suốt 50 năm làm từ thiện, để lại cho cô quá nặng hơn. Điều thú vị là mỗi khi đến nhà Kimnhiều kỉ niệm buồn vui. Cô nhớ lại, lúc hội của cô Cương ông lại sáng tác thơ để tặng bà. Tiện taymổ mắt cho hai mẹ con đều mù, khi ca phẫu thuật xé bất cứ tờ giấy, tờ lịch nào là ông viết ào vô đó.thành công Kim Cương hỏi cô bé, con có thương Suốt 40 năm, cả chục cuốn sổ tay đã đầy ắp chữmẹ không? Cô bé trả lời: “Con thương lắm cô ạ!”. của ông với những vần thơ yêu, nét chữ bay bổng,Kim Cương hỏi tiếp: “con không thấy mà sao con hồn nhiên. Ông còn thần tượng bà theo kiểu “lạ”lại thương mẹ”, câu trả lời của cô bé đã khiến Kim của ông. Người ta ái mộ thì xin chữ ký, xin hình,Cương phải rơi nước mắt: “Con không thấy mẹ còn ông thì xin…quần. Ông tới nhà nằng nặc đòinhưng con nghe “mùi”. Mặc dù cô biết nhiều tác bà cho ông cái quần. Bà bực quá, đưa thiệt. Lậpphẩm viết về mẹ nhưng chưa bao giờ cô nghe mùi tức ông mặc vô và rồi không chịu thay ra. Tắmmẹ. xong, mặc lại. Thế nhưng nhiều người nói cô làm từ thiện để Bốn năm cuối đời, ông gần như tỉnh hẳn, cứđánh bóng tên tuổi, cô nói: “Nếu không xuất phát sáng mùng 1 Tết là ông xông đất nhà Kim Cương.từ tình người thì tội gì tôi phải bỏ mồ hôi, công Riết rồi biết ý, đêm giao thừa Kim Cương tự xôngsức, thậm chí cả nước mắt để làm từ thiện. Không đất trước cho mình, để 5, 6 giờ sáng mở cửa đónai có đủ khả năng để nói láo suốt đời”. Cái lớn nhất ông vào. Ông vô nhà, ngồi bệt xuống sàn, khôngchúng ta mang đến cho những người cần trợ giúp bao giờ chịu ngồi trên ghế. Rồi ông lì xì cho Kimlà tấm lòng, là sự cảm thông, là sự sẻ chia. Của cho Cương vài ngàn. Nghệ sĩ chia sẻ: “Suốt 40 năm,không quý bằng cách cho. Đôi khi chỉ cần một ánh bất cứ lúc nào nghe ông đau ốm hay bị công anmắt, một cái nắm tay là đủ người ta ấm lòng. bắt, bị người ta đánh là tôi có mặt để đưa ông về”. Bởi đơn giản, trong đầu ông chỉ có một số điện 40 năm một mối tình đơn phương thoại, một địa chỉ duy nhất của Kim Cương. Khi tôi nhắc đến mối tình đơn phương có lẽ Khoảng 3 tháng trước khi nhà thơ qua đời, bànhư một định mệnh, đẹp, buồn nhưng cũng lắm mua mấy bộ đồ tặng ông. Và bà xúc động khi biếtxót xa của thi sĩ Bùi Giáng dành cho Nghệ sĩ Kim đồ liệm theo ông là bộ đồ bà mua tặng. 15 ngàyCương. Cô chia sẻ: “Tôi không muốn đem chuyện trước khi chết, Bùi Giáng đến nhà Kim Cương đểtình cảm của Bùi Giáng ra để đánh bóng tên tuổi. lại mấy câu thơ như báo trước điềm chia ly:Dù tôi không yêu ông, nhưng tôi luôn trân trọng “Ông đi đau xiết vui buồntình yêu của ông. Cô còn nói vui rằng: “Có người Một mình ở lại muôn trùng em yêu”nói kiếp trước Bùi Giáng nợ tôi, nhưng tôi thấy tôi Ông còn một lời nhắn nhủ viết trong cuốn sổmới là người mắc nợ Bùi Giáng”. Vì nhiều lần ông tay tại nhà Kim Cương: “Kiếp sau gặp lại nhau,khiến cho cô phải “dở khóc dở cười” nhưng dù Bùi Giáng chỉ mong được Kim Cương chấp thuậnnhư thế nào “Tôi luôn trân trọng tài năng của ông, cho phép được làm đầy tớ trung thành tuyệt đốinhưng phải nói thật là ông điên nặng, nhưng là cái của em”…điên của trí tuệ.” Kim Cương bộc bạch: “Riêng tôi có 3 điều Không thể phủ nhận rằng Kim Cương đã chiếm cảm ơn ông. Thứ nhất, ông đã để lại một sựmột vị trí quan trọng trong cuộc đời cũng như nghiệp thơ cho đời. Thứ hai, cảm ơn mối tình 40trong sự nghiệp thơ ca của Bùi Giáng. Đối với ông, năm ông dành tặng tôi, tới giờ tôi có thể nói đóbà là “thiên hạ đệ nhất mỹ nhân”. Ông tôn thờ Kim là mối tình lớn, ông là người yêu tôi chung thủyCương đến mức làm thơ gọi bà là Mẫu Thân. nhất. Thứ ba, cảm ơn vì ông đã cho tôi một bài Kim Cương cho biết, ông chú ý đến bà trong học, rằng dù điên hay tỉnh, giàu hay nghèo, giàmột đám cưới của một người bạn; lúc ấy ông đang hay trẻ, trong lòng mỗi người cũng phải có mộtdạy học, áo quần ông tươm tất. Nhưng sau vài lần mối tình để sống.”…tiếp xúc, bà thấy ở ông cái gì đó bất bình thườngnên bà sợ. Đeo đuổi mãi không thành, Bùi Giáng NGỌC MINH- DUY TUẤN Văn hoá & xã hội - 47
  • 47. TẢN VĂN Em. cũng có cảm Không biết bây giờ em giác mình sẽ lại đang ở đâu? Phương trời rơi vào hoàn nào? Em đang làm gì? cảnh như ngày Cuộc sống em ra sao? Còn xưa, tôi không tôi, nơi phương trời này tin vào chính cả tôi vẫn luôn ngóng trông bản thân mình. và cầu chúc cho em luôn Tôi sợ bị phản được bình an. bội, bị lừa dối hay là vì tình Em! Cái tuổi ngày xưa yêu dành cho chúng ta còn nông nỗi, em là vĩnh cửu vụng về, khờ dại để rồi ta để rồi tôi không đã lạc mất nhau cũng chỉ vì một chuyện vặt vãnh. thể nào quên được em để yêu một người con gái Lẽ ra một trong hai chúng ta, hoặc em, hoặc tôi khác. Giá như ngày xưa tôi biết nâng niu, trân phải có người làm lành trước. Đằng này, em hay trọng em hơn chút nữa thì có lẽ tôi sẽ không phải giận hờn và tôi lại là cố chấp thế nên vì một chuyện khổ đau như thế này. không đâu lại mà hai đứa mình phải rời xa nhau. Với em, tôi biết những gì đã qua chỉ là quá khứ, những yêu thương ngọt ngào ngày xưa giờ chỉ còn Thời gian trôi nhanh quá phải không em? Mới là hoài niệm, là dĩ vãng đầy đau thương, nhức nhối đó mà ta xa nhau đã 2 năm, 4 tháng, 15 ngày. Nó pha lẫn vị ngọt của một thời tôi không quên. tuy chưa dài nhưng cũng đủ để tôi cảm nhận một Em! Đường đầy sắc tím bằng lăng mỗi khi hè cách sâu sắc thế nào là sự cô đơn, đau khổ khi để tới rồi lại trơ trọi mỗi mùa thu sang. Ngày em ra lạc mất đi người quan trọng. Suốt thời gian qua đi tôi còn lại gì ngoài nỗi nhớ, nỗi nhớ về những không lúc nào là tôi không nhớ, không nghĩ về em. buổi cùng nhau rong đuổi mỗi mùa xuân khi con Những cảm xúc ấy cũng chẳng để làm gì ngoài đường không còn lá. Của những mùa đông bây giờ việc tự vấn mình và gieo thêm đau khổ. Cũng chính chỉ còn dấu chân anh. vì lý do ấy mà trái tim tôi trở nên lạnh giá, để rồi Diễn tả thế nào cho hết nỗi niềm yêu thương tôi khước từ bao nhiêu người con gái. Họ đến với trong anh dành cho em. Chỉ mong em hiểu một tôi cũng chân tình như em ngày xưa mà tại sao tôi điều, dù có ở nơi đâu thì anh vẫn yêu em như tình không thể quên được em, quên đi quá khứ để đến yêu ngày đầu mới gặp. với họ. Gửi em – mối tình đầu của tôi! Có lẽ nỗi đau chưa lành, dư âm về tình yêu còn đó đã khiến tôi hoài nghi tất cả. Lúc nào tôi HOÀNG HẢI 48 - Pháp luật
  • 48. THẾ GIỚI ĐÓ ĐÂY Làn khói trắng bắt đầu bay lên từ ống khói của Nhà nguyện Sistine lúc 19h07 tối qua theo giờ địa phương (1h07 sáng 14-3 theo giờ Việt Nam), báo hiệu Mật nghị Hồng y đã bầu ra được người thaythế cựu Giáo hoàng Benedict XVI. Hàng chục nghìn giáo dân đứng bên nhau trong buổi tối có mưa ở Vatican, để rồi vỡ òa trong niềm vui sướng khi Hồng y Jorge Mario Bergoglio được bầu làm Giáo hoàng Tân Giáo hoàng Francis Ðệ NhấtGIÁO HỘI CÔNG GIÁO CÓ GIÁO HOÀNG MỚI “Chiến sĩ của người nghèo” được bầu vào Thượng Hội đồng giám mục. Ông Tân Giáo hoàng Jorge Mario Bergoglio là người được biết đến là người có lối sống giản dị, khiêmArgentina được chọn làm Giáo hoàng thứ 266 của nhường, bảo thủ về mặt giáo luật và có quyết tâmGiáo hội Công giáo và lấy hiệu là Giáo hoàng về công bằng xã hội. Ông cũng kiên quyết phản đốiFrancis I. Ông là vị Giáo hoàng đầu tiên không phải quan điểm hôn nhân đồng tính và phân phát miễnngười châu Âu trong vòng 1.300 năm qua. phí thuốc ngừa thai trong chính phủ của Tổng thống Tân Giáo hoàng Francis sinh ngày 17-12-1936 Argentina Fernandez de Kirchner.trong một gia đình trung lưu tại thủ đô Buenos Aires Vào năm 2005, Hồng y Bergoglio đã từng đượccủa Argentina. Ông là người gốc Italia, có tổ tiên di dự đoán là một trong những người có thể kế nhiệmcư sang Argentina. Ông từng học ở Argentina cũng Giáo hoàng John Paul II.như Đức, quê hương của Giáo hoàng Benedict XVI Tân Giáo hoàng Francis được bầu ra trong ngàyvừa từ nhiệm. Vì thế ông nói thành thạo tiếng Ý, thứ 2 của mật nghị Hồng y, sau năm vòng bỏ phiếu -Tây Ban Nha và Đức. nhiều hơn một lần so với cuộc bầu chọn Giáo hoàng Đức Giáo Hoàng Francis học khoa học xã hội tại năm 2005. Việc Giáo hoàng được bầu ra nhanh nhưSantiago, Chile, và tốt nghiệp ngành triết tại trường vậy là tín hiệu cho thấy các hồng y đã đạt được sựđại học Công giáo Buenos Aires năm 1960. Ông thụ đồng thuận trong những phiên thảo luận trù bị.phong linh mục năm 1969, và thuộc dòng Tên, dòng Tân Giáo hoàng Francis là giáo hoàng đầu tiêntu bảo thủ nhất của giáo hội. trong lịch sử từ Mỹ Latin, phản ánh thực tế giáo hội Từ năm 1998, ông là Tổng giám mục của Buenos Thiên Chúa giáo La Mã hiện đang mạnh nhất ở phíaAires. Năm 2001, ông được Giáo hoàng John Paul nam tây bán cầu.II tấn phong làm Hồng y và ngay trong năm đó đã Với việc lựa chọn Hồng y 76 tuổi người Argentina Văn hoá & xã hội - 49
  • 49. Jorge Maria Bergoglio, giờ là Giáohoàng Francis, hồng y đoàn đã gửiđi tín hiệu về tầm quan trọng củaMỹ Latin, châu Phi và châu Á vớitương lai của giáo hội. Giáo hoàng Francis đánh giácao quan điểm phản đối nạo pháthai của chính phủ của nữ tổngthống Cristina Kirchner, tuy nhiênlại trái ngược với bà trong vấn đềhôn nhân đồng tính. “Ông ấy là một thầy tu thânthiện, gần gũi với mọi người.Ông ấy chọn tên Thánh Franciscủa thành Assisi, người có côngcải cách nhà thờ và là một người Tín đồ Công giáo vỡ òa niềm vui chào đón Giáo hoàng mớikhiêm nhường, nghèo khó nhưngmong muốn đối thoại”, GustavoBoquin, cựu phát ngôn viên của “Đây là một khoảnh khắc lịch thứ 266 ở Rome”. Các lãnh đạoông cho biết. Ngoài ra, Tổng thống sử. Chúng tôi thật may mắn vì Liên minh châu Âu Herman VanMỹ Barack Obama đã ca ngợi đã có mặt tại đây”. “Thật tuyệt Rompuy và Jose Manuel BarrosoGiáo hoàng Francis I là “chiến sĩ vời. Đây là lần đầu tiên tôi được chúc nhà lãnh đạo mới của Thiêncủa người nghèo”. trông thấy khoảnh khắc tuyệt vời Chúa giáo “một nhiệm kỳ giáo Đặc biệt, Giáo hoàng Francis này”. hoàng dài và nhiều ân sủng”.rất thích đi lại bằng xe buýt, ông Khoác trên mình phẩm phục Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Banđã sống hơn 50 năm qua với chỉ trắng, Giáo hoàng Francis đã Ki Moon cho biết ông trông đợimột bên phổi hoạt động. Phổi bên xuất hiện trên ban công Đại được làm việc với giáo hoàng mớikia của ông bị cắt bỏ khi còn trẻ. thánh đường Thánh Peter để và ông tin rằng Francis sẽ “xây Cho tới khi được bầu làm giáo chào tất cả mọi người. Trong bài dựng trên những di sản của ngườihoàng, ông sống trong một căn hộ phát biểu đầu tiên, Giáo hoàng tiền nhiệm, giáo hoàng Benedictnhỏ với tiện nghi tối thiểu nằm Francis I kêu gọi sự đoàn kết XVI, để tiếp tục phát triển đốitrong khu nhà ở dành cho linh trong Giáo hội La Mã và cầu thoại liên tôn giáo”.mục. Trước khi lên đường sang nguyện cho “Giáo hoàng danh Một trong những thứ đang chờRome, ông đã nói với các giáo dân dự” Benedict XVI. Ông cũng đón tân giáo hoàng là bản báo cáotại Argentina đừng sang đó để ăn cho biết các Hồng y đã “đến đầu điều tra về vụ Vatileaks mà Giáomừng nếu ông được bầu làm giáo kia của thế giới” để chọn ra Giáo hoàng Benedict niêm phong tạihoàng, thay vì vậy hãy cho tiền hoàng mới. tư thất của giáo hoàng ở Vaticanngười nghèo. Tổng thống Mỹ Barack và quyết định chỉ dành riêng cho Obama cũng gửi lời cầu chúc người kế vị của ông đọc. Hy vọng nhưng nhiều thách nồng nhiệt đến tân Giáo hoàng. Tân Giáo hoàng Francis I sẽthức… Ông Obama nhấn mạnh sự kiện phải đối mặt với nhiều vấn đề hóc Bất chấp trời đổ mưa và gió Giáo hoàng Francis I đến từ châu búa nảy sinh trong Giáo hội ngàylạnh, hàng chục ngàn người hành Mỹ cho thấy vị thế châu lục này nay bao gồm: khó khăn về tàihương và hơn 6000 phóng viên ngày càng quan trọng “và nước chính, scandal lạm dụng tình dụcvây kín quảng trường Thánh Peter Mỹ cũng chia sẻ niềm vui trong và những cáo buộc về việc đấuđể đưa tin và ăn mừng tân Giáo ngày lịch sử này”. đá trong nội bộ tại Vatican. Nhiềuhoàng. Khi Vatican công bố tin Từ Anh, Thủ tướng David Hồng y đã bày tỏ hy vọng GiáoHồng y Jorge Mario Bergoglio trở Cameron nhắn tin trên Twitter: hoàng mới sẽ giải quyết tốt cácthành giáo hoàng các giáo dân ở “Một ngày trọng đại cho 1,2 tỉ vấn đề khó khăn của giáo hội.Argentina đứng bật dậy, bật khóc người Công giáo trên toàn thếvà vỗ tay ăn mừng. giới khi Đức thánh cha Francis THANHTHANH(TỔNGHỢP) Một số giáo dân cho biết: I được bầu làm giáo hoàng50 - Pháp luật
  • 50. Văn hoá & xã hội - 51
  • 51. 52 - Pháp luật