Dirk Ruwaard 22 April 2010
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Dirk Ruwaard 22 April 2010

on

  • 865 views

Preventiebeleid VWS

Preventiebeleid VWS
Crisisbeheersing

Statistics

Views

Total Views
865
Views on SlideShare
861
Embed Views
4

Actions

Likes
0
Downloads
2
Comments
0

2 Embeds 4

http://www.linkedin.com 3
http://www.lmodules.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Dirk Ruwaard 22 April 2010 Dirk Ruwaard 22 April 2010 Presentation Transcript

  • Masterclass Gezond blijven. Voorkomen is beter dan genezen? Dirk Ruwaard Directeur Publieke Gezondheid Ministerie van VWS 22 april 2010
  • Opbouw
    • Intro:
    • voorstelrondje
    • wat heb je geleerd van Jan Mos?
    • wat willen jullie van mij weten?
    • Onderwerpen:
    • wat is publieke gezondheidszorg of preventie?
    • wat doet de DGV-kolom?
    • hoe wordt het preventiebeleid vorm gegeven?
    • hoe gaat VWS om met crises?
  • Definities publieke gezondheidszorg/preventie
    • Publieke of openbare gezondheidszorg
    • Gezondheidsbescherming, gezondheidsbevordering en ziektepreventie
    • Primaire, secundaire en tertiaire preventie
    • Universele, selectieve, ge ï ndiceerde en zorggerelateerde preventie
    View slide
  • Vormen van preventie (CVZ, 2007) Universele preventie Richt zich op de algemene bevolking niet gekenmerkt door het bestaan van verhoogd risico op ziekte (voedselveiligheid, massamediale campagnes m.b.t. leefstijl) Selectieve preventie Richt zich (ongevraagd) op (hoog)risicogroepen in de bevolking (screening, griepprik) Geïndiceerde preventie Richt zich op individuen zonder gediagnosticeerde ziekte maar wel met risicofactoren/symptomen (case finding) Zorggerelateerde preventie Richt zich op mensen die al ziek zijn met het doel om ziektelast te reduceren, “erger” te voorkomen, zelfredzaamheid te bevorderen Primair Secundair Tertiair Individueel Collectief View slide
  • Wat doet de DGV-kolom?
    • welke directies maken daar deel van uit?
    • wat doet elke directie?
    • hoe past dat in de definitie(s) van preventie?
  • Hoe wordt het preventiebeleid vorm gegeven?
    • de ophanging aan de preventiecyclus en de wet PG
    • de preventievisie van de rijksoverheid
    • hoe liggen de verantwoordelijkheden in beleid en uitvoering?
  • Wet PG
  • VTV-2006: Zorgen voor gezondheid
    • Constateringen:
      • niet zo gezond als we kunnen zijn:
          • Internationaal: Nederland gaat achterlopen!
          • Nationaal: gezondheidsverschillen hardnekkig
      • vooral bij jeugd toename ongezond gedrag
      • toename aantal chronisch zieken
  • Nederland blijft achter internationaal (VTV 2006, RIVM)
  • Nationaal: gezondheidsverschillen aanzienlijk
    • Feiten en Cijfers
    Veel vermijdbaar gezondheidsverlies geconcentreerd in relatief ongezonde groepen met een lage opleiding
  • Jeugd maakt slechte start
  • Toename chronische ziekten 2005-2025 (RIVM, 2007)
  • Landelijke nota ‘Kiezen voor gezond leven’ (VWS, 2006)
    • Wettelijke verplichting Rijksoverheid: vierjaarlijkse landelijke nota gezondheidsbeleid (art. 13 lid 1 Wpg)
    • Sterke inzet op gezond leven nodig (o.b.v. VTV)
    • Landelijke prioriteiten: roken, schadelijk alcoholgebruik, overgewicht, diabetes, depressie
    • Handleidingen als hulpmiddel voor lokale beleidsmakers (roken, schadelijk alcoholgebruik, overgewicht en depressie)
    • Aangrijpingspunt voor lokaal gezondheidsbeleid
  • Toenemende aandacht voor preventie
    • Lange tijd weinig (politieke) aandacht voor preventie en volksgezondheid
    • Bij VWS in schaduw grote stelselwijziging
    • Nu duidelijk kentering:
      • Coalitieakkoord (feb. 2007) noemt preventie
      • Interdepartementaal beleidsonderzoek (rapport juli 2007)
      • Veel aandacht van koepels en organisaties (KNMG, CVZ, NPCF, verzekeraars, etc.)
      • Toenemende maatschappelijke aandacht voor gezondheid
      • Van kostenpost naar maatschappelijk goed
  • Visie minister Klink
    • “ Mijn visie is dat een gezond Nederland eraan bijdraagt dat Nederland een welvarend land is en blijft. De gezondheidszorg onderhoudt menselijk talent en draagt eraan bij dat Nederland in de top staat van Europa. Een land waar de verschillen in gezondheid tussen groepen klein zijn.”
    • Nadruk op maatschappelijk belang
  • Belang van preventie
    • Historisch: vormt de belangrijkste bijdrage aan toename in levensverwachting
    • Toekomst: 50% van de ziektelast is vermijdbaar
    • -> van nazorg naar voorzorg
  • Preventievisie: Gezond zijn, gezond blijven (2007)
    • Lijn 1: Koesteren en innoveren
    • Lijn 2: Integraal gezondheidsbeleid
    • Lijn 3: Verbinding preventie en zorg
    • Lijn 4: Bestuurlijke omgeving: verbinden, samenwerken
    • en moderniseren
  • Lijn 1 Koesteren en innoveren
    • Robuuste gezondheidsbescherming en ziektepreventie die voortdurend bewaakt wordt en waar nodig vernieuwd:
    • Veiligheid: voedsel, producten, geneesmiddelen, bloed
    • Rijksvaccinatieprogramma: DKTP-Hib, BMR, etc (Hep B?)
    • Bevolkingsonderzoeken: hielprik, baarmoederhals- en borstkanker (darmkanker?)
    • -> wat is de rol van de rijksoverheid versus gemeenten in deze vormen van OGZ?
  • Lijn 2: Integraal gezondheidsbeleid
    • Andere partners en sectoren zien gezondheid als gedeelde verantwoordelijkheid tussen hun belangen en als bijdrage aan vitale economie:
    • december 2008: Beleidsplan aanpak gezondheidsverschillen op basis van sociaaleconomische achtergronden naar TK
    • mei 2009: rapport SER ‘Een kwestie van gezond verstand’ , rapport RVZ, ROB en OR ‘Buiten de gebaande paden’
    • oktober 2009: standpunt op rapportages naar TK
    • -> wat is de rol van de overheid en gemeenten in deze vormen van OGZ?
  • Lijn 3: Verbinden preventie en zorg
    • Drie belangrijke pijlers vanuit VWS:
    • Preventie in de Zvw
    • Programmatische aanpak chronische ziekten
    • Ouderengezondheidszorg in de Wet publieke gezondheid (Wpg)
  • Lijn 3: Verbinden preventie en zorg ad a. Preventie in de Zvw
    • Preventieprikkel via eigen risico is gerealiseerd (1-1-2009)
    • Depressiepreventie is verzekerde zorg
    • Stoppen met roken in pakket (2011?)
    • Beweegkuur in pakket (2012?)
    • Zelfmanagement in pakket (?): operationalisering begrip ‘zelfmanagement’ moet nog plaatsvinden
    • -> wat is de rol van de overheid versus gemeenten ?
  • Lijn 3: Verbinden preventie en zorg
    • ad b. Programmatische aanpak chronische ziekten
    • De ‘programmatische aanpak’ met als kenmerken:
    • patiënt centraal
    • sluitende keten van vroegtijdige onderkenning, preventie, zelfmanagement en goede zorg
    • multidisciplinaire aanpak (‘zorgteam’)
    • transparant en gericht op uitkomsten
      • - kwaliteits/ketenindicatoren
      • - goede informatiesystemen
    • De zorgstandaard is de norm!
    • -> wat is de rol van de overheid versus gemeenten?
  • Lijn 3: Verbinden preventie en zorg
    • ad c. Ouderengezondheidszorg in de Wet publieke gezondheid
    • Bij TK-behandeling Wpg is amendement (Kant) aangenomen en treedt per 1 juli 2010 in werking (= art. 5a Wpg)
    • B&W dragen zorg voor de uitvoering van de ouderengezondheidszorg
    • Standpunt VWS: géén nieuwe structuren maar functionele benadering
    • -> rol gemeenten: een impuls voor de bestaande taak van gemeenten om afstemming tussen preventie en curatie te bevorderen (art. 2 lid 1 Wpg)
    • -> een casus om samenwerking tussen gemeenten, GGD,
    • zorgverzekeraar en eerste lijn te versterken
  • Lijn 4: Bestuurlijke omgeving: verbinden, samenwerken en moderniseren
    • Voldragen en gedragen gemeentelijk gezondheidsbeleid en robuuste OGZ infrastructuur:
    • Wet publieke gezondheid (Wpg)
    • Traject Gezond Lokaal-Centraal
  • Wet publieke gezondheid (zgn. 1 e tranche)
    • Vervangt 3 wetten:
      • Wet collectieve preventie volksgezondheid (Wcpv)
    • Infectieziektewet
    • Quarantainewet
    • Focus: infectieziektebestrijding (implementatie IHR, WHO)
    • Wpg is 1 december 2008 in werking getreden, behoudens art. 5 lid 3 Wpg (digitaliseringsplicht JGZ) en art. 5a Wpg (ouderengezondheidszorg)
    • Nut bewezen i.k.v. Nieuwe Influenza A (H1N1)
  • Wijziging Wpg (zgn. 2 e tranche)
    • Primaire aanleiding: afspraak kabinet i.k.v. Wpg en Wvr om GGD-regio’s congruent te maken aan veiligheidsregio’s per 1-1-2011
    • Daarnaast ruimte om andere onderwerpen te regelen, mits “gestold beleid”: - het verder wettelijk in elkaar weven van Wpg en Wvr
    • - versterken preventiecyclus
    • - prenatale voorlichting aan aanstaande ouders
  • Wpg-Wvr
    • Territoriale congruentie: GGD-regio’s congruent maken aan werkgebieden veiligheidsregio’s (van 28 naar 25 GGD-regio’s)
    • Per regio éé n directeur publieke gezondheid
        • opheffen van scheiding tussen reguliere en opgeschaalde PG
        • een éénhoofdig operationele leiding van GGD en GHOR
    • Bestuur veiligheidsregio verantwoordelijk voor voorbereiding op deel infectieziektebestrijding (A-infectieziekte en nieuw subtype humaan influenzavirus)
        • volgt op taak van vz veiligheidsregio voor bestrijding deel infectieziektebestrijding zoals in Wvr opgenomen
    • Uiteindelijke doel: meer betrokkenheid van veiligheidsregio bij bestrijding infectieziektecrisis en een sterke ‘witte’ kolom naast ‘rood-blauw’
  • Planning Gezondheidsnota 2010
    • september – december 2009: ideeën fase
    • januari – maart 2010: ontwerpfase
    • april – augustus 2010: realisatiefase
    • september – najaar 2010: publicatie (TK)
  • Uitgangspunten en opzet nota 2010
    • Voortborduren op beleid van afgelopen jaren
            • preventienota 2006,
            • preventievisie 2007,
            • SGZ en VTV bevindingen 2010
    • Formuleren van de ambities en doelstellingen
    • Verbinden van beleid:
            • samenhangend beleid met andere sectoren
            • samenhangend beleid binnen de gezondheidssector
    • Faciliteren van de partners
  • Rode draad in de nota 2010
    • Ontwikkelingen in een levensloopperspectief
        • Perinatale sterfte: Nederland presteert relatief slecht ten opzichte van de meeste andere Europese landen
        • Gezond opgroeien: Trends op gedragsrisicofactoren lijken doorbroken, maar op een te hoog niveau. Ongezond gedrag clustert
        • Chronische ziekten: Nederlanders leven langer, maar mensen met een chronische ziekte neemt toe. Verschuiving van aandacht voor ziekten naar leven met beperkingen
        • Ouderen: Aantal ouderen blijft de komende decennia sterk toenemen
  • Ambitie en doelstellingen
    • Goede start: beste zorg voor elke zwangere en reductie vermijdbare perinatale sterfte in vijf jaar met minstens 50% (Stuurgroep Zwangerschap en Geboorte)
    • Gezond opgroeien: weerbare jeugd die zich minder laat verleiden tot ongezond gedrag. Mogelijkheden van gezond gedrag beter benut om uitval, (jeugd)zorg en criminaliteit te voorkomen. Gezonde keuze is echt makkelijker
    • Gezond (jong)volwassenen . Grotere bewustwording en gebruik van preventieve interventies. Publiek kijkt kritischer naar aangeboden informatie en kan deze zelf waarderen. Meer mensen beschermen zichzelf en hun naasten
    • Langer meedoen. Langer leven zonder beperkingen. Voorkomen van complicaties en verlies van kwaliteit van leven. Chronisch ziek zijn is geen belemmering meer voor participatie. Patiënten hebben afdwingmacht en prikkels worden anders vormgegeven
  • Persoonlijke noties
    • Relatie Rijk (incl. RIVM) versus gemeenten (incl. GGD) in preventiebeleid: verantwoordelijkheden en financiering
    • Toekomst van de wetgeving en daaraan gekoppelde financieringssystemen: wet PG, WMO, ZVW en AWBZ
    • VWS anders organiseren?
  • Crisisbeheersing
    • CD-Rom crisisbestrijding bij uitbraak infectieziekten tonen
    • Wat is een nationale crisis en wat zijn de kenmerken ervan?
  • Wat is een nationale crisis?
    • Een gebeurtenis waarbij de nationale veiligheid in het geding is doordat één of meerdere vitale belangen worden aangetast en waarbij de reguliere structuren en/of middelen niet toereikend zijn om de stabiliteit te handhaven
    • Herkenbaar?
    • Toepasbaar?
    • Bron: Nationaal Handboek Crisisbesluitvorming
  • Kenmerken van een crisis
      • Acuut, onverwacht of onwendbaar
      • Grote onzekerheden
      • Grote gevolgen
      • Grote tijdsdruk
      • Grote mediadruk
      • Grote politieke druk
      • Veel (tegenstrijdige) belangen
      • Veel spelers
      • Grote kans op conflicten door stress
      • Improvisatie nodig!
    • Herkenbaar?
  • Wat is crisisbeheersing?
    • Het geheel van maatregelen en voorzieningen dat de overheid treft in samenwerking met andere organisaties ter voorbereiding op, ten tijde van en na afloop van een crisis ter waarborging van de nationale veiligheid.
    • Kernpunten:
    • 1 Generieke voorbereiding
    • 2 Procesmatig van opzet
    • 3 Nadruk op het verkrijgen en trainen van competenties
  • Kernkwaliteiten crisisbeheersing
    • 1 Ken je risico’s
    • 2 Ken je netwerk: gebruik expertise en ervaring
    • 3 Zorg voor goed informatiebeheer (voor, tijdens en na de crisis)
    • 4 Sluit aan bij bestaande structuren, werkwijzen en afspraken
    • 5 Kijk vooruit en anticipeer op wat kan komen
    • 6 Richt de voorbereiding op afstemming
    • Verbeter afstemming tussen bestuur op nationaal en regionaal niveau
    • Investeer in voorlichting en communicatie
    • Toets regelmatig de kwaliteit van de crisisvoorbereiding
    • En: oefening baart kunst!
  • Wet Veiligheidsregio’s (WVR)
    • Voorzitter veiligheidsregio verantwoordelijk:
        • bestrijding rampen en crises
        • voorbereiding: regionaal crisisplan
    • Kolommen in de crisisbestrijding:
    • Brandweer
    • Politie
    • GHOR
    • En: (coördinerend) burgemeester verantwoordelijk. Voorzitter van het gemeentelijk of regionaal beleidsteam
  • De aanpak van een crisis in het web van de (publieke) gezondheidszorg Openbaar Bestuur GHOR Publieke Gezondheid Publieke Veiligheid Veiligheid in de zorg Veiligheid Gezondheidszorg
  • Crisis- en rampen: betrokkenheid gezondheidszorg
    • Uitgangspunt:
    • Crisis- en Rampenzorg is “ opgeschaalde reguliere zorg ”
        • Meer van het reguliere
        • Maar… onder bijzondere omstandigheden:
    • “ 100x1 ≠ 1x100 ”
  • De ‘witte kolom’ als bijzondere wereld : VWS is overal verantwoordelijk voor, maar gaat nergens over huisarts Ambulance Traumacentrum Ziekenhuis OB apotheker Adviserende instanties , etc
  • Organisatie en aansturing griep bestuurlijk B estuurlijk A fstemmings O verleg: Beleidsadvies bestuurlijke partners Volksgezondheid Voorzitter: DGV O utbreak M anagement T eam: Wetenschappelijk Advies BESLUIT MINISTER Besluit minister of DGV namens minister OMT BAO
  • Organisatie en aansturing griep Intern Minister DG Volksgezondheid Beleidsdirectie Publieke Gezondheid (PG) Crisis en Infectieziekten Beleidsdirectie Curatieve Zorg (CZ) Inspectie Gezondheidszorg Agentschap RIVM/ Centrum Infectieziekte bestrijding (CIb) Beleidsdirectie Langdurige Zorg (LZ) Beleidsdirectie Jeugdzorg (JZ) Beleidsdirectie Maatschappelijke Opvang (MO) Beleidsdirectie Geneesmiddelen (GMT) Directie Voorlichting en Communicatie Beleidsdirectie Internationale zaken (IZ)
  • Crisisbeheersing op nationaal niveau
    • 1 Ambtelijk Coördinerend Overleg (ACO)
    • Interdepartementale Commissie Crisisbeheersing (ICCb)
    • Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb)
    • Nationaal Crisiscoördinatiecentrum (NCC): interdepartementaal facilitair communicatiecentrum en knooppunt van en voor bestuurlijke informatievoorziening
  • Enkele dilemma’s in de aanpak grieppandemie
        • Onzekerheid ernst en omvang
        • Aanwenden nationale voorraad antivirale middelen (profylactisch/therapeutisch)
        • Wie vaccineer je en waarom?
        • Aanschaf vaccin (hoeveel en tegen welke prijs)
        • Haalbaarheid vaccinatiecampagne (logistiek, beschikbaarheid vaccin, vaccinatiebereidheid)
        • Dreigend tekort aan IC capaciteit
        • Boodschap richting publiek
        • Verkoop vaccins
  • Enkele dilemma’s aanpak Q koorts
    • Onzekerheid over oorzaak
    • Onzekerheid over de aanpak (Nederland uniek)
    • Proportionaliteit snelheid van ingrijpen:
    • ruimen, fokverbod, verbod op uitbreiding bedrijven, verplichte vaccinatie in NL, maatregelen kinderboerderijen
    • Publieksvoorlichting: hoe luidt je boodschap:
      • Wees alert op klachten? Zoek tijdig hulp? Vermijd gebied?
      • Volg hygiënemaatregelen!
      • 5 Volksgezondheidsbelang versus veeteeltsector belangen
    • Kernvragen
    • Welk risico vinden we acceptabel:
    • nul-risico (voorzorgsprincipe) versus risicoacceptatie?
  • Ervaringen in crisisbeheersing
    • 1 Denk na welke deskundigen in crisisteam nodig zijn
    • 2 Creëer een sfeer waarin een ieder zonder terughoudendheid inbreng levert
    • 3 Zet mensen in op taken waarmee zij ook onder normale omstandigheden zijn belast of mee bekend zijn
    • 4 Zorg altijd voor een gedegen uitvoeringstoets en vraag ook die deskundigheid aan tafel
    • 5 Durf te beslissen!!! Geen beslissing is ook een beslissing.
    • 6 Wees consistent, maar durf ook op een besluit terug te komen
    • 7 Organiseer kritisch vermogen: pas op voor tunnelvisie!
    • 8 Bewaak de grote lijn. Probeer niet ook de laatste 10% op te lossen
  • Ervaringen in crisisbeheersing
    • 1 Betrek en houdt intensief contact met alle relevante externe partijen. Maak ze mede-eigenaar en mede verantwoordelijk
    • 2 Goede communicatie is 70% van de crisisaanpak
    • 3 Waak ervoor dat alle kennis en informatie bij slechts enkelen terecht komt. Zorg voor goede verspreiding en toegankelijkheid van informatie
    • 4 Zorg voor voldoende rust en zie erop toe dat anderen die rust ook nemen
    • 5 Bewaak voordurend de kwaliteit en kwantiteit van de crisisorganisatie: schaal tijdig op
    • Zorg voor goede afronding: tijdige deëscalatie, ruimhartig bedanken van alle medewerkers, ook die buiten de eigen organisatie en ‘last but not least’:
    • Neem de ervaringen op in de draaiboeken, maar…. waak voor te detailmatige
    • draaiboeken. Houd ruimte voor improvisatie .
  • Rol directies in de aanpak van de crisis
    • Welke crisis is binnen je eigen directie denkbaar?
    • Directies betrokken via Crisisbeleidsadviseur door inzet bij:
    • preparatie: risicosignalering en uitdenken aanpak
    • respons: deelnamen aan beleidsteam crisisbeheersing VWS en ACO
    • Succes met vervolg van de masterclass
    • Dank voor jullie aandacht!