Antički urbanizam Usporedba grč. polisa i rim grada (Urbs quadrata)

Geneza polisa Sjedište božanske i političke vlasti – akropolis (akropola = svetište + prijestolnica) Podnožje akropole = asty (donje naselje) Asty: glavni gradski trg (agora), vijećnica (boulaterion) Stanovnici gornjeg grada – politoi; stanovnici donjeg grada – astoi Asty + akropola = polis Polis – podgrađe akropole + okolni ruralni centri + pokrajina koja priznaje vlast istog vladara -> grad država.

Sjedište božanske i političke vlasti – akropolis (akropola = svetište + prijestolnica)

Podnožje akropole = asty (donje naselje)

Asty: glavni gradski trg (agora), vijećnica (boulaterion)

Stanovnici gornjeg grada – politoi; stanovnici donjeg grada – astoi

Asty + akropola = polis

Polis – podgrađe akropole + okolni ruralni centri + pokrajina koja priznaje vlast istog vladara -> grad država.

Atena: Akropola, Areopag (staro vijeće arhonata), agora (gradska vijećnica buleuterion, predstojnik grad. Zajednice – pritaneon)

Dijelovi agore Buleuterion – vijećnica Stoa – trijem, hodnik (samostalna građevina ili prigrađena uz hram/žrtvenik Gimnasium – vježbalište Hramovi Žrtvenici Stadion – igralište, trkalište Teatar

Buleuterion – vijećnica

Stoa – trijem, hodnik (samostalna građevina ili prigrađena uz hram/žrtvenik

Gimnasium – vježbalište

Hramovi

Žrtvenici

Stadion – igralište, trkalište

Teatar

Agora: tolos 1, buleuterion 2, Hefesteion 3, Apolonov hram 4, stoe 5,6,8,9,11, nimfej 13, bazar 14 Agora 300. pr.K.; helenizam; 200.n.e.

Milet, V st.; 1 luka lavova, luka teatra, 3 sjeverna agora, južna agora, 5 stadion,6, zapadna agora, 7 teatar, 8 akropola

Helenizam; agora u Prieni; organizacija unutar ortogonalne mreže; podjela: mala tržnica A, trgovačka agora B, politička agora C; 1 hram Atene, 2 svetište Zeusa, 3, 5 stoa, 4 buleuterion

Geometrijska pravilnost grada (helenizam) Geometrija parcele i kuće -> paralelni redovi (blokovi) = osnovni urbani element gradskog plana Stambeni blok = 2 kontinuirana niza kuća s prilazima iz dvije duže ulice -> određuje sustav prometnica Olint

Geometrija parcele i kuće -> paralelni redovi (blokovi) = osnovni urbani element gradskog plana

Stambeni blok = 2 kontinuirana niza kuća s prilazima iz dvije duže ulice -> određuje sustav prometnica

Olint

Shema logora: 1 centar – svetište; 2 zapovjedništvo; 3 oružarna; 4 lazaret; 5 trg i tržnica; 6 oficirski smještaj; 7 učionica; 8 zarobljenici; 9 barake za vojnike

Inzula Inzula

Rimska inzula Inzule - Timgad

Forum forum

Forum A Forum B Ba zilika C K uri j a C' Upravna zgrada D Mali hram F Atri j A Forum B Ba zilika C K uri j a C' Upravna zgrada D Mali hram F Atri j

Kapitolij kapitolij u TiKapitolijmgadu

Teatar teatar

Teatar u Timgadu Pompejev teatar,Rim,1.st

Terme terme terme

Trajanov slavoluk, Timgad, kraj 2.st.

Split danas

Zadar

Zadar, forum