0
 
<ul><li>De situatie in Nederland </li></ul><ul><li>Het religieuze landschap verandert; toenemende secularisatie </li></ul>...
<ul><li>De situatie in Nederland </li></ul><ul><li>Het religieuze landschap verandert. Toenemende secularisatie </li></ul>...
<ul><li>De situatie in Nederland </li></ul><ul><li>Het religieuze landschap verandert. Toenemende secularisatie </li></ul>...
<ul><li>De situatie in Nederland </li></ul><ul><li>De situatie van de ordes en congregaties is nog schrijnender. </li></ul...
<ul><li>De situatie in Nederland </li></ul><ul><li>De situatie van de ordes en congregaties is nog schrijnender. </li></ul...
<ul><li>De situatie in Nederland </li></ul><ul><li>Dit heeft grote gevolgen. De verwachting is dat: </li></ul><ul><li>Twee...
<ul><li>Wat doen we met deze voorwerpen? </li></ul>
<ul><li>Geloof in de Toekomst! </li></ul><ul><li>2008 Jaar van het religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Geloof in de Toekom...
<ul><li>Geloof in de Toekomst! </li></ul><ul><li>2008 Jaar van het religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Reactie minister: e...
<ul><li>Handreiking roerend religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Museum Catharijneconvent initiatief tot oplossing </li></u...
<ul><li>Handreiking roerend religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Museum Catharijneconvent initiatief tot oplossing </li></u...
<ul><li>Handreiking roerend religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Twee doelen: </li></ul><ul><li>1.  Waardevol religieus erf...
<ul><li>Handreiking roerend religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Twee doelen: </li></ul><ul><li>1.  Waardevol religieus erf...
<ul><li>Handreiking roerend religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Belangrijk: praktisch instrument, te gebruiken door kerkel...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>Belangrijk: </li></ul><ul><li>voorselectie van waarschijnlijk waardevolle voorw...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>Voorselectie waarderen met </li></ul><ul><li>  waarderingsformulier </li></ul><...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>Drie soorten criteria: </li></ul><ul><li>A.  Actuele waarde </li></ul><ul><li>B...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>A.  Actuele waarde </li></ul><ul><li>  Wat betekent het religieuze voorwerp voo...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>A.  Actuele waarde </li></ul><ul><li>B.  Historische waarden </li></ul><ul><li>...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>A.  Actuele waarde </li></ul><ul><li>B.  Historische waarden </li></ul><ul><li>...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>A.  Actuele waarde </li></ul><ul><li>Hulpvragen: </li></ul><ul><li>-  Heeft het...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>B. Historische waarden </li></ul><ul><li>-  Geven primaire betekenis </li></ul>...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>B1.  Kerkhistorische waarde </li></ul><ul><li>Hulpvragen: </li></ul><ul><li>-  ...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>B2.  Algemeen historische waarde </li></ul><ul><li>Hulpvragen: </li></ul><ul><l...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>B3.  Kunsthistorische waarde </li></ul><ul><li>Hulpvragen: </li></ul><ul><li>- ...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>C.  Vergelijkende criteria </li></ul><ul><li>Hoe onderscheidt een voorwerp zich...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>C2.  Fysieke staat </li></ul>
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>C3.  Ensemblewaarde </li></ul>
<ul><li>Waarderingskader | weging </li></ul><ul><li>Tussenscore  historische waarden  (B) is gelijk aan de hoogst </li></u...
<ul><li>Waarderingskader | weging </li></ul><ul><li>Tussenscore  vergelijkende criteria  (C): middeling scores, tenzij </l...
<ul><li>Waarderingskader | weging </li></ul><ul><li>Eindscore | waardebepaling </li></ul><ul><li>Actuele waarde (A) gesche...
<ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>Samenvattend </li></ul><ul><li>Praktische opzet van waarderingskader en -formul...
<ul><li>Stappenplan voor herbestemming en afstoting van religieuze voorwerpen </li></ul><ul><li>Kort: </li></ul><ul><li>Do...
<ul><li>Stappenplan </li></ul>
<ul><li>Stappenplan </li></ul><ul><li>Verkoop </li></ul><ul><li>Verschillende opties: </li></ul><ul><li>1.  Openbare verko...
<ul><li>Stappenplan </li></ul><ul><li>Vernietiging </li></ul><ul><li>Reële optie, wel altijd laatste optie </li></ul><ul><...
<ul><li>Evaluatie gebruik Handreiking </li></ul><ul><li>Handreiking is pas paar maanden geleden gelanceerd </li></ul><ul><...
www.HandreikingRoerendReligieusErfgoed.nl
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

De Handreiking Roerend Religieus Erfgoed in Nederland

764

Published on

Presentatie door Marc de Beyer (Museum Catharijneconvent Utrecht) op het Expertenforum van het CRKC op 22 november 2011.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
764
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "De Handreiking Roerend Religieus Erfgoed in Nederland"

  1. 2. <ul><li>De situatie in Nederland </li></ul><ul><li>Het religieuze landschap verandert; toenemende secularisatie </li></ul><ul><li>Demografische veranderingen in het noorden en zuiden </li></ul><ul><li>In heel West-Europa het geval; in Nederland gaat het hard </li></ul>
  2. 3. <ul><li>De situatie in Nederland </li></ul><ul><li>Het religieuze landschap verandert. Toenemende secularisatie </li></ul><ul><li>Demografische veranderingen in het noorden en zuiden </li></ul><ul><li>In heel West-Europa het geval. In Nederland gaat het hard </li></ul><ul><li>Veel gemeente- en parochiefusies. Soms van 9 parochies naar 1 </li></ul><ul><li>Hervormde en gereformeerde kerken gaan samen. Nu vooral in middelgrote steden </li></ul><ul><li>Eindhoven: 10 RK-kerken aan eredienst onttrokken </li></ul>
  3. 4. <ul><li>De situatie in Nederland </li></ul><ul><li>Het religieuze landschap verandert. Toenemende secularisatie </li></ul><ul><li>Demografische veranderingen in het noorden en zuiden </li></ul><ul><li>In heel West-Europa het geval. In Nederland gaat het hard </li></ul><ul><li>Veel gemeente- en parochiefusies. Soms van 8 parochies naar 1 </li></ul><ul><li>Hervormde en gereformeerde kerken gaan samen. Nu vooral in middelgrote steden </li></ul><ul><li>Eindhoven: 10 RK-kerken aan eredienst onttrokken </li></ul><ul><li>Het ledental van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) en Rooms-katholieke Kerk (RKK) neemt af met 170.000 per jaar </li></ul><ul><li>Als het zo doorgaat: einde PKN in 2050 </li></ul><ul><li> einde RKK in 2075 </li></ul>
  4. 5. <ul><li>De situatie in Nederland </li></ul><ul><li>De situatie van de ordes en congregaties is nog schrijnender. </li></ul><ul><li>In de jaren 1950 ongeveer 2500 kloosters in Nederland </li></ul><ul><li>Op dit moment nog slechts 165 </li></ul><ul><li>Gemiddelde leeftijd kloosterling: 85 </li></ul>
  5. 6. <ul><li>De situatie in Nederland </li></ul><ul><li>De situatie van de ordes en congregaties is nog schrijnender. </li></ul><ul><li>In de jaren 1950 ongeveer 2500 kloosters in Nederland </li></ul><ul><li>Op dit moment nog slechts 165 </li></ul><ul><li>Gemiddelde leeftijd kloosterling: 85 </li></ul><ul><li>Verwachting: 8 tot 12 kloosters over </li></ul>
  6. 7. <ul><li>De situatie in Nederland </li></ul><ul><li>Dit heeft grote gevolgen. De verwachting is dat: </li></ul><ul><li>Twee kerken (of kloosters) per week hun deuren sluiten </li></ul><ul><li>150.000 religieuze voorwerpen overbodig zullen zijn </li></ul>
  7. 8. <ul><li>Wat doen we met deze voorwerpen? </li></ul>
  8. 9. <ul><li>Geloof in de Toekomst! </li></ul><ul><li>2008 Jaar van het religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Geloof in de Toekomst! </li></ul><ul><li>Strategisch Plan voor het Religieus Erfgoed (prof. dr. N. Nelissen) </li></ul><ul><li>Aandacht voor onroerend en roerend religieus erfgoed </li></ul>
  9. 10. <ul><li>Geloof in de Toekomst! </li></ul><ul><li>2008 Jaar van het religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Reactie minister: eenmalige ondersteuning oplossing uit het veld </li></ul><ul><li>Niet vanzelfsprekend: strikte scheiding tussen kerk en staat in Nederland </li></ul><ul><ul><li> Verschil met bijvoorbeeld België, Frankrijk of Duitsland </li></ul></ul>
  10. 11. <ul><li>Handreiking roerend religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Museum Catharijneconvent initiatief tot oplossing </li></ul><ul><li>Museum is wetenschappelijk kerninstituut voor het religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Spreekt beide talen: kerkelijk en erfgoed </li></ul>
  11. 12. <ul><li>Handreiking roerend religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Museum Catharijneconvent initiatief tot oplossing </li></ul><ul><li>Museum is wetenschappelijk kerninstituut voor het religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Spreekt beide talen: kerkelijk en erfgoed </li></ul><ul><li>Samen met: </li></ul><ul><li>- Stichting Kerkelijk Kunstbezit in Nederland (SKKN) </li></ul><ul><li>- Nederlandse kerkgenootschappen </li></ul><ul><li>- erfgoedinstellingen </li></ul><ul><li>Betrokkenheid kerkgenootschappen belangrijk </li></ul><ul><li>Verschillende werkgroepen </li></ul>
  12. 13. <ul><li>Handreiking roerend religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Twee doelen: </li></ul><ul><li>1. Waardevol religieus erfgoed bewaren </li></ul><ul><li>2. Minder waardevol religieus erfgoed zorgvuldig afstoten </li></ul>
  13. 14. <ul><li>Handreiking roerend religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Twee doelen: </li></ul><ul><li>1. Waardevol religieus erfgoed bewaren </li></ul><ul><li>2. Minder waardevol religieus erfgoed zorgvuldig afstoten </li></ul><ul><li>Twee instrumenten: </li></ul><ul><li>1. Waarderingskader roerend religieus erfgoed </li></ul><ul><li>2. Stappenplan voor herbestemmen en afstoten van religieuze voorwerpen </li></ul><ul><li>Samen: Handreiking roerend religieus erfgoed </li></ul>
  14. 15. <ul><li>Handreiking roerend religieus erfgoed </li></ul><ul><li>Belangrijk: praktisch instrument, te gebruiken door kerkelijke eigenaren én erfgoedspecialisten </li></ul><ul><li>Hoofdstuk 1: Stappenplan </li></ul><ul><li>Hoofdstuk 2: Waarderingskader (onderdeel stappenplan) </li></ul>
  15. 16. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>Belangrijk: </li></ul><ul><li>voorselectie van waarschijnlijk waardevolle voorwerpen </li></ul>
  16. 17. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>Voorselectie waarderen met </li></ul><ul><li> waarderingsformulier </li></ul><ul><li>Uitgebreide testbijeenkomsten </li></ul><ul><li> met kernwerkgroep </li></ul><ul><li>Praktische opzet: </li></ul><ul><li> - aanvinken </li></ul><ul><li> - hulpvragen </li></ul>
  17. 18. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>Drie soorten criteria: </li></ul><ul><li>A. Actuele waarde </li></ul><ul><li>B. Historische waarden </li></ul><ul><li>C. Vergelijkende criteria </li></ul>
  18. 19. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>A. Actuele waarde </li></ul><ul><li> Wat betekent het religieuze voorwerp voor de geloofsgemeenschap? </li></ul><ul><li>B. Historische waarden </li></ul><ul><li>C. Vergelijkende criteria </li></ul>
  19. 20. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>A. Actuele waarde </li></ul><ul><li>B. Historische waarden </li></ul><ul><li>1. Kerkhistorische waarde </li></ul><ul><li>2. Kunsthistorische waarde </li></ul><ul><li>3. Algemeen historische waarde </li></ul><ul><li>C. Vergelijkende criteria </li></ul>
  20. 21. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>A. Actuele waarde </li></ul><ul><li>B. Historische waarden </li></ul><ul><li>C. Vergelijkende criteria </li></ul><ul><li>1. Zeldzaamheid </li></ul><ul><li>2. Fysieke staat </li></ul><ul><li>3. Ensemblewaarde </li></ul><ul><li>4. Presentatiewaarde </li></ul><ul><li>5. Documentatiewaarde </li></ul>
  21. 22. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>A. Actuele waarde </li></ul><ul><li>Hulpvragen: </li></ul><ul><li>- Heeft het voorwerp devotionele betekenis? </li></ul><ul><li>- Illustreert het voorwerp bepaalde gebruiken binnen de kerkgemeenschap? </li></ul><ul><li>- Hecht de gemeenschap belang aan het voorwerp? </li></ul><ul><li>Belangrijk voor kerkelijke eigenaren </li></ul><ul><li>Sluit aan bij erfgoedinzicht: inbreng erfgoedgemeenschap </li></ul><ul><li>Nieuw: eigenaar vult zelf in </li></ul>
  22. 23. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>B. Historische waarden </li></ul><ul><li>- Geven primaire betekenis </li></ul><ul><li>- Meest relevant voor religieus erfgoed </li></ul><ul><li>- Betrokkenheid erfgoedspecialist </li></ul><ul><li>- Scoren op lokaal/regionaal en/of </li></ul><ul><li> nationaal belang (nieuw) </li></ul>
  23. 24. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>B1. Kerkhistorische waarde </li></ul><ul><li>Hulpvragen: </li></ul><ul><li>- Staan er op het voorwerp belangrijke gegevens over de kerkgeschiedenis? </li></ul><ul><li>- Illustreert het voorwerp bepaalde gebruiken van een kerk/orde/congregatie? </li></ul><ul><li>- Is er een associatie met een belangrijke figuur/groep binnen de kerkgeschiedenis? </li></ul><ul><li>Voorbeeld: </li></ul><ul><li>Predikantenbord Poortugaal </li></ul>
  24. 25. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>B2. Algemeen historische waarde </li></ul><ul><li>Hulpvragen: </li></ul><ul><li>- Getuigt het voorwerp van een historisch thema/ontwikkeling/stroming? </li></ul><ul><li>- Is er een associatie met een belangrijke figuur/groep binnen de geschiedenis? </li></ul><ul><li>Voorbeeld: </li></ul><ul><li>Ivoren corpus zilvervloot Piet Hein (1628) </li></ul>
  25. 26. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>B3. Kunsthistorische waarde </li></ul><ul><li>Hulpvragen: </li></ul><ul><li>- Getuigt een voorwerp van artisticiteit, creativiteit of oorspronkelijkheid? </li></ul><ul><li>- Is het voorwerp op een bijzondere manier ontworpen of vormgegeven? </li></ul><ul><li>- Is het voorwerp gemaakt door een relevant geachte kunstenaar? </li></ul><ul><li>Voorbeeld </li></ul><ul><li>Kelk, Leo en Joanna Brom, 1956 </li></ul>
  26. 27. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>C. Vergelijkende criteria </li></ul><ul><li>Hoe onderscheidt een voorwerp zich van vergelijkbare voorwerpen? </li></ul><ul><li>Kunnen de historische waarden nuanceren </li></ul><ul><li>1. Zeldzaamheid </li></ul><ul><li>2. Fysieke staat </li></ul><ul><li>3. Ensemblewaarde </li></ul><ul><li>4. Presentatiewaarde </li></ul><ul><li>5. Documentatiewaarde </li></ul>
  27. 28. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>C2. Fysieke staat </li></ul>
  28. 29. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>C3. Ensemblewaarde </li></ul>
  29. 30. <ul><li>Waarderingskader | weging </li></ul><ul><li>Tussenscore historische waarden (B) is gelijk aan de hoogst </li></ul><ul><li>gescoorde waarde bij B1, B2 en B3 </li></ul>
  30. 31. <ul><li>Waarderingskader | weging </li></ul><ul><li>Tussenscore vergelijkende criteria (C): middeling scores, tenzij </li></ul><ul><li>een score van uitzonderlijk belang is </li></ul>
  31. 32. <ul><li>Waarderingskader | weging </li></ul><ul><li>Eindscore | waardebepaling </li></ul><ul><li>Actuele waarde (A) gescheiden van historische waarden (B) en vergelijkende criteria (C) </li></ul><ul><li>B + C krijgen eindscore op lokaal/regionaal en/of nationaal niveau </li></ul><ul><li>Hoogste score op historische waarde (B) is bepalend - vergelijkende criteria (C) kunnen historische waarden (B) positief of negatief nuanceren (en niet wezenlijk veranderen) </li></ul><ul><li>Meestal komt eindscore overeen met </li></ul><ul><li>tussenscore op historische waarden (B) </li></ul><ul><li>In Handreiking uitleg op waarderings- </li></ul><ul><li>formulier </li></ul>
  32. 33. <ul><li>Waarderingskader </li></ul><ul><li>Samenvattend </li></ul><ul><li>Praktische opzet van waarderingskader en -formulier </li></ul><ul><li>Belangrijk: voorselectie maken om uitgebreider te waarderen </li></ul><ul><li>Actuele waarde is van belang </li></ul><ul><li>Erfgoedspecialist inschakelen </li></ul><ul><li>Beperking in criteria: wat is relevant bij religieus erfgoed? </li></ul><ul><li>Wegingsysteem: 1. actuele waarde gescheiden </li></ul><ul><li> 2. zekere mate van vrijheid (puntensysteem lastig) </li></ul><ul><li>Waarderen van erfgoed blijft moeilijk </li></ul>
  33. 34. <ul><li>Stappenplan voor herbestemming en afstoting van religieuze voorwerpen </li></ul><ul><li>Kort: </li></ul><ul><li>Doel: op transparante wijze waardige bestemmingen vinden </li></ul><ul><li>Aansluiten bij kerkelijke regelgeving en richtlijnen </li></ul><ul><li>Lastig: grote verschillen tussen RKK (toestemming bisdom) en </li></ul><ul><li> PKN (lokale autonomie) </li></ul>
  34. 35. <ul><li>Stappenplan </li></ul>
  35. 36. <ul><li>Stappenplan </li></ul><ul><li>Verkoop </li></ul><ul><li>Verschillende opties: </li></ul><ul><li>1. Openbare verkoop door veilinghouder </li></ul><ul><li>2. Openbare verkoop door eigenaar </li></ul><ul><li>3. Schenken aan derden </li></ul><ul><li>4. Onderhandse verkoop </li></ul><ul><li>Transparantie: vermijd emoties </li></ul><ul><li>Verkoop reële optie bij protestantse gemeentes, lastig bij RKK </li></ul><ul><li>Doordat verkoop lastig is bij RKK zijn opties beperkt </li></ul>
  36. 37. <ul><li>Stappenplan </li></ul><ul><li>Vernietiging </li></ul><ul><li>Reële optie, wel altijd laatste optie </li></ul><ul><li>Transparantie en zorgvuldigheid staan voorop </li></ul><ul><li>In aanmerking komen onder meer: </li></ul><ul><li>- voorwerpen die in slechte staat zijn </li></ul><ul><li>- voorwerpen zonder of met een lage waarde </li></ul><ul><li>Nieuw: paragraaf over vernietiging </li></ul><ul><li>Suggestie: </li></ul><ul><li>Liturgisch vaatwerk: gemeenschapsbindend kunstwerk </li></ul>
  37. 38. <ul><li>Evaluatie gebruik Handreiking </li></ul><ul><li>Handreiking is pas paar maanden geleden gelanceerd </li></ul><ul><li>Bisdommedewerkers zijn verheugd ‘oplossing’ mee te kunnen nemen </li></ul><ul><li>Kerkelijke vrijwilligers tevreden over praktische en beknopte opzet </li></ul><ul><li>Waarderingskader/-formulier hebben we extern laten testen door erfgoedspecialisten en kerkelijke vrijwilligers. Conclusies: </li></ul><ul><li>- heldere opzet waarderingsformulier </li></ul><ul><li>- juiste waarderingscriteria </li></ul><ul><li>- begrip ‘vergelijkende criteria’ is lastig </li></ul><ul><li>- ensemblewaarde werd als moeilijk ervaren </li></ul><ul><li>- erfgoedspecialist: duidelijk formulier, voor sommige erfgoedspecialisten te uitgebreid: verkorte versie </li></ul><ul><li>- kerkelijke vrijwilligers: actuele waarde belangrijk </li></ul><ul><li>Over anderhalf jaar uitgebreide evaluatie met projectpartners </li></ul>
  38. 39. www.HandreikingRoerendReligieusErfgoed.nl
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×