De Handreiking Roerend Religieus Erfgoed in Nederland
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

De Handreiking Roerend Religieus Erfgoed in Nederland

on

  • 966 views

Presentatie door Marc de Beyer (Museum Catharijneconvent Utrecht) op het Expertenforum van het CRKC op 22 november 2011.

Presentatie door Marc de Beyer (Museum Catharijneconvent Utrecht) op het Expertenforum van het CRKC op 22 november 2011.

Statistics

Views

Total Views
966
Views on SlideShare
665
Embed Views
301

Actions

Likes
0
Downloads
5
Comments
0

1 Embed 301

http://www.crkc.be 301

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

De Handreiking Roerend Religieus Erfgoed in Nederland Presentation Transcript

  • 1.  
  • 2.
    • De situatie in Nederland
    • Het religieuze landschap verandert; toenemende secularisatie
    • Demografische veranderingen in het noorden en zuiden
    • In heel West-Europa het geval; in Nederland gaat het hard
  • 3.
    • De situatie in Nederland
    • Het religieuze landschap verandert. Toenemende secularisatie
    • Demografische veranderingen in het noorden en zuiden
    • In heel West-Europa het geval. In Nederland gaat het hard
    • Veel gemeente- en parochiefusies. Soms van 9 parochies naar 1
    • Hervormde en gereformeerde kerken gaan samen. Nu vooral in middelgrote steden
    • Eindhoven: 10 RK-kerken aan eredienst onttrokken
  • 4.
    • De situatie in Nederland
    • Het religieuze landschap verandert. Toenemende secularisatie
    • Demografische veranderingen in het noorden en zuiden
    • In heel West-Europa het geval. In Nederland gaat het hard
    • Veel gemeente- en parochiefusies. Soms van 8 parochies naar 1
    • Hervormde en gereformeerde kerken gaan samen. Nu vooral in middelgrote steden
    • Eindhoven: 10 RK-kerken aan eredienst onttrokken
    • Het ledental van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) en Rooms-katholieke Kerk (RKK) neemt af met 170.000 per jaar
    • Als het zo doorgaat: einde PKN in 2050
    • einde RKK in 2075
  • 5.
    • De situatie in Nederland
    • De situatie van de ordes en congregaties is nog schrijnender.
    • In de jaren 1950 ongeveer 2500 kloosters in Nederland
    • Op dit moment nog slechts 165
    • Gemiddelde leeftijd kloosterling: 85
  • 6.
    • De situatie in Nederland
    • De situatie van de ordes en congregaties is nog schrijnender.
    • In de jaren 1950 ongeveer 2500 kloosters in Nederland
    • Op dit moment nog slechts 165
    • Gemiddelde leeftijd kloosterling: 85
    • Verwachting: 8 tot 12 kloosters over
  • 7.
    • De situatie in Nederland
    • Dit heeft grote gevolgen. De verwachting is dat:
    • Twee kerken (of kloosters) per week hun deuren sluiten
    • 150.000 religieuze voorwerpen overbodig zullen zijn
  • 8.
    • Wat doen we met deze voorwerpen?
  • 9.
    • Geloof in de Toekomst!
    • 2008 Jaar van het religieus erfgoed
    • Geloof in de Toekomst!
    • Strategisch Plan voor het Religieus Erfgoed (prof. dr. N. Nelissen)
    • Aandacht voor onroerend en roerend religieus erfgoed
  • 10.
    • Geloof in de Toekomst!
    • 2008 Jaar van het religieus erfgoed
    • Reactie minister: eenmalige ondersteuning oplossing uit het veld
    • Niet vanzelfsprekend: strikte scheiding tussen kerk en staat in Nederland
      • Verschil met bijvoorbeeld België, Frankrijk of Duitsland
  • 11.
    • Handreiking roerend religieus erfgoed
    • Museum Catharijneconvent initiatief tot oplossing
    • Museum is wetenschappelijk kerninstituut voor het religieus erfgoed
    • Spreekt beide talen: kerkelijk en erfgoed
  • 12.
    • Handreiking roerend religieus erfgoed
    • Museum Catharijneconvent initiatief tot oplossing
    • Museum is wetenschappelijk kerninstituut voor het religieus erfgoed
    • Spreekt beide talen: kerkelijk en erfgoed
    • Samen met:
    • - Stichting Kerkelijk Kunstbezit in Nederland (SKKN)
    • - Nederlandse kerkgenootschappen
    • - erfgoedinstellingen
    • Betrokkenheid kerkgenootschappen belangrijk
    • Verschillende werkgroepen
  • 13.
    • Handreiking roerend religieus erfgoed
    • Twee doelen:
    • 1. Waardevol religieus erfgoed bewaren
    • 2. Minder waardevol religieus erfgoed zorgvuldig afstoten
  • 14.
    • Handreiking roerend religieus erfgoed
    • Twee doelen:
    • 1. Waardevol religieus erfgoed bewaren
    • 2. Minder waardevol religieus erfgoed zorgvuldig afstoten
    • Twee instrumenten:
    • 1. Waarderingskader roerend religieus erfgoed
    • 2. Stappenplan voor herbestemmen en afstoten van religieuze voorwerpen
    • Samen: Handreiking roerend religieus erfgoed
  • 15.
    • Handreiking roerend religieus erfgoed
    • Belangrijk: praktisch instrument, te gebruiken door kerkelijke eigenaren én erfgoedspecialisten
    • Hoofdstuk 1: Stappenplan
    • Hoofdstuk 2: Waarderingskader (onderdeel stappenplan)
  • 16.
    • Waarderingskader
    • Belangrijk:
    • voorselectie van waarschijnlijk waardevolle voorwerpen
  • 17.
    • Waarderingskader
    • Voorselectie waarderen met
    • waarderingsformulier
    • Uitgebreide testbijeenkomsten
    • met kernwerkgroep
    • Praktische opzet:
    • - aanvinken
    • - hulpvragen
  • 18.
    • Waarderingskader
    • Drie soorten criteria:
    • A. Actuele waarde
    • B. Historische waarden
    • C. Vergelijkende criteria
  • 19.
    • Waarderingskader
    • A. Actuele waarde
    • Wat betekent het religieuze voorwerp voor de geloofsgemeenschap?
    • B. Historische waarden
    • C. Vergelijkende criteria
  • 20.
    • Waarderingskader
    • A. Actuele waarde
    • B. Historische waarden
    • 1. Kerkhistorische waarde
    • 2. Kunsthistorische waarde
    • 3. Algemeen historische waarde
    • C. Vergelijkende criteria
  • 21.
    • Waarderingskader
    • A. Actuele waarde
    • B. Historische waarden
    • C. Vergelijkende criteria
    • 1. Zeldzaamheid
    • 2. Fysieke staat
    • 3. Ensemblewaarde
    • 4. Presentatiewaarde
    • 5. Documentatiewaarde
  • 22.
    • Waarderingskader
    • A. Actuele waarde
    • Hulpvragen:
    • - Heeft het voorwerp devotionele betekenis?
    • - Illustreert het voorwerp bepaalde gebruiken binnen de kerkgemeenschap?
    • - Hecht de gemeenschap belang aan het voorwerp?
    • Belangrijk voor kerkelijke eigenaren
    • Sluit aan bij erfgoedinzicht: inbreng erfgoedgemeenschap
    • Nieuw: eigenaar vult zelf in
  • 23.
    • Waarderingskader
    • B. Historische waarden
    • - Geven primaire betekenis
    • - Meest relevant voor religieus erfgoed
    • - Betrokkenheid erfgoedspecialist
    • - Scoren op lokaal/regionaal en/of
    • nationaal belang (nieuw)
  • 24.
    • Waarderingskader
    • B1. Kerkhistorische waarde
    • Hulpvragen:
    • - Staan er op het voorwerp belangrijke gegevens over de kerkgeschiedenis?
    • - Illustreert het voorwerp bepaalde gebruiken van een kerk/orde/congregatie?
    • - Is er een associatie met een belangrijke figuur/groep binnen de kerkgeschiedenis?
    • Voorbeeld:
    • Predikantenbord Poortugaal
  • 25.
    • Waarderingskader
    • B2. Algemeen historische waarde
    • Hulpvragen:
    • - Getuigt het voorwerp van een historisch thema/ontwikkeling/stroming?
    • - Is er een associatie met een belangrijke figuur/groep binnen de geschiedenis?
    • Voorbeeld:
    • Ivoren corpus zilvervloot Piet Hein (1628)
  • 26.
    • Waarderingskader
    • B3. Kunsthistorische waarde
    • Hulpvragen:
    • - Getuigt een voorwerp van artisticiteit, creativiteit of oorspronkelijkheid?
    • - Is het voorwerp op een bijzondere manier ontworpen of vormgegeven?
    • - Is het voorwerp gemaakt door een relevant geachte kunstenaar?
    • Voorbeeld
    • Kelk, Leo en Joanna Brom, 1956
  • 27.
    • Waarderingskader
    • C. Vergelijkende criteria
    • Hoe onderscheidt een voorwerp zich van vergelijkbare voorwerpen?
    • Kunnen de historische waarden nuanceren
    • 1. Zeldzaamheid
    • 2. Fysieke staat
    • 3. Ensemblewaarde
    • 4. Presentatiewaarde
    • 5. Documentatiewaarde
  • 28.
    • Waarderingskader
    • C2. Fysieke staat
  • 29.
    • Waarderingskader
    • C3. Ensemblewaarde
  • 30.
    • Waarderingskader | weging
    • Tussenscore historische waarden (B) is gelijk aan de hoogst
    • gescoorde waarde bij B1, B2 en B3
  • 31.
    • Waarderingskader | weging
    • Tussenscore vergelijkende criteria (C): middeling scores, tenzij
    • een score van uitzonderlijk belang is
  • 32.
    • Waarderingskader | weging
    • Eindscore | waardebepaling
    • Actuele waarde (A) gescheiden van historische waarden (B) en vergelijkende criteria (C)
    • B + C krijgen eindscore op lokaal/regionaal en/of nationaal niveau
    • Hoogste score op historische waarde (B) is bepalend - vergelijkende criteria (C) kunnen historische waarden (B) positief of negatief nuanceren (en niet wezenlijk veranderen)
    • Meestal komt eindscore overeen met
    • tussenscore op historische waarden (B)
    • In Handreiking uitleg op waarderings-
    • formulier
  • 33.
    • Waarderingskader
    • Samenvattend
    • Praktische opzet van waarderingskader en -formulier
    • Belangrijk: voorselectie maken om uitgebreider te waarderen
    • Actuele waarde is van belang
    • Erfgoedspecialist inschakelen
    • Beperking in criteria: wat is relevant bij religieus erfgoed?
    • Wegingsysteem: 1. actuele waarde gescheiden
    • 2. zekere mate van vrijheid (puntensysteem lastig)
    • Waarderen van erfgoed blijft moeilijk
  • 34.
    • Stappenplan voor herbestemming en afstoting van religieuze voorwerpen
    • Kort:
    • Doel: op transparante wijze waardige bestemmingen vinden
    • Aansluiten bij kerkelijke regelgeving en richtlijnen
    • Lastig: grote verschillen tussen RKK (toestemming bisdom) en
    • PKN (lokale autonomie)
  • 35.
    • Stappenplan
  • 36.
    • Stappenplan
    • Verkoop
    • Verschillende opties:
    • 1. Openbare verkoop door veilinghouder
    • 2. Openbare verkoop door eigenaar
    • 3. Schenken aan derden
    • 4. Onderhandse verkoop
    • Transparantie: vermijd emoties
    • Verkoop reële optie bij protestantse gemeentes, lastig bij RKK
    • Doordat verkoop lastig is bij RKK zijn opties beperkt
  • 37.
    • Stappenplan
    • Vernietiging
    • Reële optie, wel altijd laatste optie
    • Transparantie en zorgvuldigheid staan voorop
    • In aanmerking komen onder meer:
    • - voorwerpen die in slechte staat zijn
    • - voorwerpen zonder of met een lage waarde
    • Nieuw: paragraaf over vernietiging
    • Suggestie:
    • Liturgisch vaatwerk: gemeenschapsbindend kunstwerk
  • 38.
    • Evaluatie gebruik Handreiking
    • Handreiking is pas paar maanden geleden gelanceerd
    • Bisdommedewerkers zijn verheugd ‘oplossing’ mee te kunnen nemen
    • Kerkelijke vrijwilligers tevreden over praktische en beknopte opzet
    • Waarderingskader/-formulier hebben we extern laten testen door erfgoedspecialisten en kerkelijke vrijwilligers. Conclusies:
    • - heldere opzet waarderingsformulier
    • - juiste waarderingscriteria
    • - begrip ‘vergelijkende criteria’ is lastig
    • - ensemblewaarde werd als moeilijk ervaren
    • - erfgoedspecialist: duidelijk formulier, voor sommige erfgoedspecialisten te uitgebreid: verkorte versie
    • - kerkelijke vrijwilligers: actuele waarde belangrijk
    • Over anderhalf jaar uitgebreide evaluatie met projectpartners
  • 39. www.HandreikingRoerendReligieusErfgoed.nl