• Like
พัฒนาการอาณาจักรอยุธยา
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

พัฒนาการอาณาจักรอยุธยา

  • 8,325 views
Uploaded on

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
8,325
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
36
Comments
1
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. พัฒ นาการของอาณาจัก รอยุธ ยาผลการเรีย นรู้ท ี่ค าดหวัง รู้และเข้าใจเกี่ยวกับพัฒนาการ การตั้งถิ่นฐานของรัฐไทย ในดินแดนประเทศไทยตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันจุด ประสงค์ก ารเรีย นรู้ ๑. อธิบายถึงสาเหตุการตั้งกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีได้ ๒. อธิบายพัฒนาการอาณาจักรอยุธยาทางด้านการปกครองได้ ๓. เปรียบเทียบการปกครองของกรุงศรีอยุธยาทั้ง ๓สมัยได้ ๔. อธิบายพัฒนาการอาณาจักรอยุธยาทางด้านเศรษฐกิจได้ ๕. อธิบายพัฒนาการอาณาจักรอยุธยาทางด้านสังคมและวัฒนธรรมได้สาระการเรีย นรู้ ๑. การตั้งกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ๒. พัฒนาการอาณาจักรอยุธยาทางด้านการปกครอง ๓. พัฒนาการอาณาจักรอยุธยาทางด้านเศรษฐกิจ ๔. พัฒนาการอาณาจักรอยุธยาทางด้านสังคมและวัฒนธรรม
  • 2. 2 แบบทดสอบก่อ นเรีย น พัฒ นาการของอาณาจัก ร อยุธ ยา เวลา ๒๐ นาที ๒๐ คะแนนคำา สั่ง จงพิจารณาคำาถามต่อไปนี้ และเลือกคำาตอบที่ถูก ที่สุดเพียงข้อเดียว โดยใส่เครื่องหมาย X ลงในกระดาษคำาตอบที่ แจกให้๑. พระมหากษัตริย์ที่สถาปนากรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีคือพระมหากษัตริย์พระองค์ใด ก. สมเด็จพระราเมศวร ข. สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ ค. สมเด็จพระนครินทราธิราช ง. สมเด็จพระบรมราชาธิบดีที่ ๑๒. แม่นำ้าสามสายที่ไหลผ่านกรุงศรีอยุธยา คือ แม่นำ้าใด ก. แม่นำ้าเจ้าพระยา ลพบุรี ป่าสัก ข. แม่นำ้าเจ้าพระยา ท่าจีน ป่าสัก ค. แม่นำ้าลพบุรี เจ้าพระยา ยม ง. แม่นำ้าเจ้าพระยา ท่าจีน ป่าสัก ๓. ข้อใด ไม่ใช่ สาเหตุสำาคัญ ที่พระเจ้าอู่ทองทรงเลือกทำาเลที่ตั้ง ก. อยู่ใกล้ทะเล ข. ค้าขายกับต่างชาติได้สะดวก
  • 3. 3 ค. มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การเกษตร ง. ข้าศึกรุกรานได้๔. การปกครองในสมัยอยุธยาเป็นการปกครองแบบใด ก. สมบูรณาญาสิทธิราช ข.ประชาธิปไตย ค. ธรรมาธิปไตย ง. สังคมนิยม๕. ธรรมะข้อใดที่เสริมให้พระมหากษัตริย์ทุกพระองค์ใช้ปกครองไพร่ฟ้า ก. พรหมวิหาร ข. ราชธรรม ค. สังคหวัตถุ ง. ทศพิธราชธรรม๖. จตุสดมภ์ตำาแหน่งคลังนอกจากจะรับผิดชอบทางการเงินแล้ว ยังทำาหน้าที่ใดอีก ก. ดูแลความสงบเรียบร้อยของบ้านเมือง ข. จัดการพระราชพิธี ค. การทูตกับต่างประเทศ ง. พิจารณาตัดสินคดี๗. พระมหากษัตริย์ในข้อใดที่ทรงปฏิรูปการปกครองในสมัยอยุธยาตอนกลาง ก. สมเด็จพระเพทราชา ข. สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ค. สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ง. สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง๘. การปฏิรูปการปกครองในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถเอื้อประโยชน์ต่อการ บริหารราชการแผ่นดินส่วนกลางอย่างไร ก. รวมเมืองหน้าด่านเข้ากับราชธานี ทำาให้มีอาณาเขต
  • 4. 4การปกครองเพิ่มขึ้น ข. แบ่งหัวเมืองชั้นนอกออกเป็นชั้นเอก โท ตรี ทำาให้สะดวกในการปกครอง ค. แยกฝ่ายทหารและพลเรือนออกจากกัน ทำาให้ราชธานีบริหารงานได้ทั่วถึง ง. ให้เสนาบดีกรมคลังดูแลการติดต่อค้าขายกับต่างประเทศเพื่อดูแลใกล้ชิด๙. สมัยอยุธยาตอนปลายสมเด็จพระเพทราชาทรงปรับปรุงการปกครองส่วนกลาง อย่างไร ก. สมุหนายกดูแลหัวเมืองฝ่ายใต้ ข. สมุหนายกดูแลหัวเมืองฝ่ายเหนือ ค. สมุหกลาโหมดูแลหัวเมืองฝ่ายเหนือ ง. สมุหกลาโหมดูแลหัวเมืองฝ่ายตะวันออก๑๐. ข้อใดเรียงลำาดับการพัฒนา ๑. มีการปกครองแบบพลเรือนยามบ้านเมืองสงบปกครองแบบทหาร ยามบ้านเมืองมีศึกสงคราม ๒. แบ่งแยกฝ่ายทหารและพลเรือออกจากกันอย่างเห็นได้ชัด ๓. สมุหนายกไปปกครองหัวเมืองฝ่ายเหนือสมุหกลาโหมไปปกครองหัวเมือง ฝ่ายใต้ จากข้อความข้างต้นข้อใดเรียงลำาดับการปกครองสมัยอยุธยาตอนต้น ตอนกลางและตอนปลายได้ถูกต้อง ก. ๑ ๒ ๓ ข. ๑ ๓ ๒ ค. ๒ ๓ ๑ ง. ๓ ๒ ๑๑๑. ในสมัยอยุธยา ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพ
  • 5. 5 ก. ค้าขาย ข. หัตถกรรม ค. รับราชการ ง. เกษตรกรรม๑๒. ข้อใดเป็นผลผลิตทางหัตถกรรมที่สำาคัญที่นับเป็นสินค้าหลักที่สำาคัญของ การค้าในสมัยอยุธยา ก. เครื่องปั้นดินเผา เครื่องสังคโลก ข. เครื่องจักสาน เครื่องประดับ ค. เครื่องใช้ทองเหลือง อาวุธ ง. มีดพร้า ขวาน ๑๓ . หน่วยใดเป็นหน่วยงานที่มีหน้าที่รับผิดชอบเกี่ยวกับการติดต่อค้าขายกับ ต่างประเทศ ก. พระคลังสินค้า ข. พระคลังข้างที่ ค. เสนาบดีกรมคลัง ง. ถูกทุกข้อ๑๔. ข้อใดไม่ใช่สินค้าออกในสมัยอยุธยา ก. เครื่องเทศ นำ้าตาล ข. ไม้หอม ไม้สัก ค. ไม้ฝาง สัตว์ป่า ง. ผ้าแพร ผ้าลายทอง๑๕. ชาวตะวันตกชาติแรกที่เข้ามาค้าขายกับอยุธยาคือชาติใด ก. อังกฤษ ข. สเปน ค. ฝรั่งเศส ง. โปรตุเกส๑๖. สภาพสังคมในสมัยอยุธยาอยู่รวมกันเป็นระบบใด ก. ศักดินา ข. นายกับบ่าว ค. เจ้าขุนมูลนาย ง. ประชาธิปไตย๑๗. บุคคลระดับล่างสุดของสังคมไทยสมัยอยุธยาเรียกว่า
  • 6. 6อะไร ก. ไพร่ ข. ขีข้า ้ ค. ทาส ง. ขุนนาง๑๘. ข้อใดหมายถึงไพร่หลวง ก. ราษฎรที่เป็นชายฉกรรจ์และสังกัดมูลนาย ข. เด็กชายที่มีอายุตั้งแต่ ๗ ปีขึ้นไป ค. ราษฎรที่เป็นชายทุกระดับอายุ ง. ราษฎรชายหญิงทุกคน๑๙. วรรณคดีเรื่องแรกของกรุงศรีอยุธยา คือข้อใด ก. ลิลิตพระลอ ข. มหาชาติคำาหลวง ค. พระมาลัยคำาหลวง ง. ลิลิตโองการแช่งนำ้า๒๐. สังคมในสมัยอยุธยามีความสงบสุขเพราะปัจจัยในข้อใดเป็นสำาคัญ ก. พระพุทธศาสนา ข. ระบบศักดินา ค. จำานวนราษฎร ง.กฎหมาย นักเรียนต้อง มีความซื่อสัตย์ต่อตนเอง ไม่ดูเฉลยก่อนเป็น
  • 7. 7อันขาด การตั้ง กรุงศรีอ ยุธ ยาเป็น ราชธานี นักเรียนวันนี้ครูร้องเพลงอยุธยาเมืองเก่า ให้นักเรียนฟังนักเรียนฟังแล้วคิดตามด้วยนะ เพลงอยุธ ยาเมือ งเก่า อยุธยาเมืองเก่าของเราแต่ก่อน จิตใจอาวรณ์มาเล่าสู่ กันฟัง อยุธยาแต่ก่อนนี้ยัง เป็ นดั งเมื องทองของพี่ น้ อง เผ่ าพงศ์ ไทย เดี๋ ยวนี้ ซิ เป็ นเมื องเก่ า ชาวไทยแสนเศร้ า ถู กข้ าศึ กรุ กราน ชาวไทยทุ กคนหั วใจร้ าวราน ข้ าศึ ก เผาผลาญแหลกลาญวอดวาย เราชนชันหลังฟังแล้วเศร้าใจ อนุสรณ์เตือนให้ชาวไทยจงมัน ้ ่ สมัครสมานร่วมใจกันสามัคคี คงจะไม่มีใครกล้าราวีชาติ ไทย.
  • 8. 8 นักเรียนเนื้อหาเพลงอยุธยาเมืองเก่า กล่าวถึงเรื่องอะไรคะ อยุธยาที่เคยรุ่งเรือง อยุธยาถูกศึกทำาลายจน เสียหายเพราะความไม่สามัคคีของคนในชาติครับ เก่งมาก ... และนักเรียนอยากรู้เกี่ยวกับประวัติ ความเป็นมาเรื่องการตั้งกรุงศรีอยุธยาไหม หนูอยากรู้ค่ะ ถ้าอยากรู้ ให้ศึกษา เนื้อหาการก่อตั้ง อาณาจักรอยุธยาหน้าต่อไปคะ การการตั้ง กรุง ศรีอ ยุธ ยาเป็น ราชธานี หลังสมัยพ่อขุนรามคำาแหงมหาราช อาณาจักรสุโขทัยก็เริ่มเสื่อมอำานาจลงเป็นลำาดับ หัวเมืองต่าง ๆ ที่เคยอยู่ภายใต้อำานาจการปกครองของสุโขทัย ต่างก็ประกาศตนเป็นอิสระ บริเวณลุ่มแม่นำ้าเจ้าพระยาตอนล่าง ในช่วงเวลาก่อนการก่อตั้งกรุงศรีอยุธยาเคยเป็นบริเวณที่มีความเจริญมั่นคงเป็นปึกแผ่นมาก่อน เช่น แคว้นสุพรรณภูมิ (สุพรรณบุรี) และแคว้นละโว้ (ลพบุรี)
  • 9. 9 ต่อมาในปลายพุทธศตวรรษที่ ๑๙ พระเจ้าอู่ทอง ได้เป็นผู้นำาในการรวมแคว้นสุพรรณภูมิ และแคว้นละโว้เข้าด้วยกัน พร้อมกับสร้างกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี บริเวณที่ เรี ยกว่ า หนองโสน หรื อบึ งพระรามเมื่ อ พ.ศ. ๑๘๙๓โดยพระราชทานนามเมื องว่ า“กรุงเทพทวารวดีศรีอยุธยา” และพระองค์ก็เสด็จขึ้นครองราชย์เป็นต้นพระราชวงศ์อู่ทองทรงพระนามว่า สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ ภาพที่ ๑ สมเด็จ พระรามาธิบ ดีท ี่ ๑ (พระเจ้า อู่ท อง ) ที่ม า :http://www1.tv5.co.th/.../king/ayuthaya/ayuthaya1.htm hสาเหตุท ี่พ ระเจ้า อู่ท องทรงเลือ กกรุง ศรีอ ยุธ ยาเป็นราชธานี เพราะมีความเหมาะสมหลายประการดังนี้ ๑. บริเ วณดัง กล่า วมีแ ม่น ำ้า ๓ สายไหลผ่า น คือ ๑.๑ แม่น ำ้า เจ้า พระยา ไหลผ่านทางทิศตะวันตก และโอบไปทางใต้ ๑.๒ แม่น ำ้า ลพบุร ี ไหลมาจากทางทิศเหนือและอ้อมไปบรรจบกันกับแม่นำ้าเจ้าพระยาทางตะวันตก ๑.๓ แม่น ำ้า ป่า สัก ไหลผ่านทางตะวันออกและ
  • 10. 1 0อ้อมมาบรรจบกับแม่นำ้าเจ้ าพระยา ทางใต้ ของตั วเมื องทำา ให้ บริ เวณดั งกล่ าว เป็ นที่ ราบลุ่ มแม่ นำ้า ที่ อุ ดมสมบู รณ์เหมาะแก่การเพาะปลูก ๒. ใช้ส ายนำ้า เป็น คูเ มือ งล้อ มรอบตามธรรมชาติเหมาะแก่การป้องกันเมืองในยามที่ข้าศึกยกทัพมารุกราน ๓. มีค วามเหมาะสมด้า นยุท ธศาสตร์ กล่าวคือเมื่อมีข้าศึกยกทัพมาตีข้าศึกจะสามารถตั้งค่ายล้อมเมืองได้ถึงฤดูแล้งเท่านั้น เพราะเมื่อถึงฤดูนำ้าหลาก นำ้าจะหลากท่วมขังบริเวณรอบตัวเมือง ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการที่ข้าศึกจะยกทัพเข้าโจมตีและทำาให้ขาดแคลนเสบียงอาหาร ข้าศึกจึงต้องถอยทัพกลับไป ๔. เป็น ศูน ย์ก ลางคมนาคม เพราะตั้งอยู่ในเส้นทางการค้าขาย ติดต่อกับหัวเมืองอื่น ๆ รวมทั้งสามารถติดต่อค้าขายกับต่างประเทศทางทะเลได้สะดวก เพราะตั้งอยู่ตรงที่แม่นำ้าใหญ่หลายสายไหลมาบรรจบกัน รวมเป็นแม่นำ้าเจ้าพระยาไหลออกอ่าวไทย เรือเดินทะเล สามารถแล่นจากปากแม่นำ้าเข้ามาทอดสมอได้ถึงหน้าเมือง ทำาให้กรุงศรีอยุธยาเป็นชุมชนทางการค้าขายที่สำาคัญ จากสภาพทำาเลทีตงของกรุงศรีอยุธยา ทีมความเหมาะสม ่ ั้ ่ ีดังกล่าวทำาให้กรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีอันยิ่งใหญ่ ของไทยมายาวนานตลอด ๔๑๗ ปี (พ.ศ. ๑๘๙๓ – พ.ศ. ๒๓๑๐)โดยเริ่มจากอาณาจักรเล็ก ๆ ขยายเป็นอาณาจักรที่มีความยิ่งใหญ่ เข้มแข็ง มีพัฒนาการทางประวัติศาสตร์อย่างเห็นได้ชัดทั้งทางด้านการเมืองการปกครอง เศรษฐกิจ สังคม และศิลปวัฒนธรรม ตลอดระยะเวลาอั นยาวนาน กรุ งศรี อยุ ธยาพ่ ายแพ้ แก่พม่ า ๒ ครั้ ง คื อในรั ชกาลสมเด็จพระมหินทราธิราช (พ.ศ. ๒๑๑๒ ) และในสมัย
  • 11. 1 1สมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์หรือพระเจ้าเอกทัศน์ (พ.ศ. ๒๓๑๐) แต่ด้วยความสมัครสมานสามัคคี และมานะบากบั่นของผู้นำาและราษฎร ทำาให้ประชาชนชาวไทย สามารถกอบกู้เอกราชกลับคืนมาได้ ภาพที่ ๒ แผนผังเมือ งอยุธ ยา ที่ม า : หนัง สือ เรีย นสัง คมศึก ษาศาสนาและวัฒ นธรรม ป.๕ สถาบัน ทดสอบทางวิช าการ(พ.ว) หน้า ๒๐๒รายพระนามพระมหากษัต ริย ์แ ห่ง กรุง ศรีอ ยุธ ยา ตลอดระยะเวลา ๔๑๗ ปี ที่กรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีของไทย ได้มีพระมหากษัตริย์ปกครองสืบต่อเนื่องกันมารวมทั้งสิ้น ๓๓ พระองค์ ใน ๕ ราชวงศ์ ดังนี้ลำา ดั พระนาม ปีท ี่ค รอง ราชวงศ์บที่ ราชย์ (พ.ศ) ๑ สมเด็จพระรามาธิบดี ๑๘๙๓ - อู่ทอง ที่ ๑ ๑๙๑๒ (พระเจ้าอู่ทอง) ๒ สมเด็จพระราเมศวร ๑๙๑๒ - อู่ทอง (ครั้งที่ ๑) ๑๙๑๓
  • 12. 1 2 ๓ สมเด็จพระบรม ๑๙๑๓ - สุพรรณภูมิ ราชาธิราชที่ ๑ ๑๙๓๑ (ขุนหลวงพะงั่ว) ๔ สมเด็จพระเจ้าทอง ๑๙๓๑ - สุพรรณภูมิ ลัน ๑๙๓๑ ๕ สมเด็จพระราเมศวร ๑๙๓๑ - อู่ทอง (ครั้งที่ ๒) ๑๙๓๘ ๖ สมเด็จพระราม ๑๙๓๘- ๑๙๕๒ อู่ทอง ราชาธิราช ๗ สมเด็จพระนครินท ๑๙๕๒ - สุพรรณภูมิ ราธิราช ๑๙๖๗ (เจ้านครอินทร์)ลำา ดั พระนาม ปีท ี่ค รอง ราชวงศ์บที่ ราชย์ (พ.ศ) ๘ สมเด็จพระบรม ๑๙๖๗ - สุพรรณภูมิ ราชาธิราชที่ ๒ ๑๙๙๑ (เจ้าสามพระยา) ๙ สมเด็จพระบรม ๑๙๙๑ - สุพรรณภูมิ ไตรโลกนาถ ๒๐๓๑ ๑๐ สมเด็จพระบรม ๒๐๓๑ - สุพรรณภูมิ ราชาธิราชที่ ๓ ๒๐๓๔ (พระอินทราชา) ๑๑ สมเด็จพระรามาบดีที่ ๒๐๓๔ - สุพรรณภูมิ ๒ ๒๐๗๒ (พระเชษฐาธิราช) ๑๒ สมเด็จพระบรม ๒๐๗๒ - สุพรรณภูมิ ราชาธิราชที่ ๔ ๒๐๗๖
  • 13. 1 3 (หน่อพุทธางกูร)๑๓ สมเด็จพระรัษฏาธิ ๒๐๗๖ - สุพรรณภูมิ กุมาร ๒๐๗๗๑๔ สมเด็จพระไชย ๒๐๗๗ - สุพรรณภูมิ ราชาธิราช ๒๐๘๙๑๕ สมเด็จพระยอดฟ้า ๒๐๘๙ - สุพรรณภูมิ ๒๐๙๑๑๖ สมเด็จพระมหาจักร ๒๐๙๑ - สุพรรณภูมิ พรรดิ ๒๑๑๑๑๗ สมเด็จพระมหินทราธิ ๒๑๑๑ - สุพรรณภูมิ ราช ๒๑๑๒ เสีย กรุง ศรีอ ยุธ ยา ครั้ง ที่ ๑ ๒๑๑๒๑๘ สมเด็จพระมหาธร ๒๑๑๒ - สุโขทัย รมาชาธิราช ๒๑๓๓๑๙ สมเด็จพระนเรศวร ๒๑๓๓ - สุโขทัย มหาราช ๒๑๔๘๒๐ สมเด็จพระเอกาทศ ๒๑๔๘ - สุโขทัย รถ ๒๑๕๓๒๑ สมเด็จพระศรี ๒๑๕๓ - สุโขทัย เสาวภาคย์ ๒๑๕๓๒๒ สมเด็จพระเจ้า ๒๑๕๓ - สุโขทัย ทรงธรรม ๒๑๗๑๒๓ สมเด็จพระเชษฐาธิ ๒๑๗๑ - สุโขทัย ราช ๒๑๗๒๒๔ ๒๑๗๒ - สุโขทัย พระอาทิตยวงศ์ ๒๑๗๒๒๕ สมเด็จพระเจ้า ๒๑๗๒ – ปราสาท
  • 14. 1 4 ปราสาททอง ๒๑๙๙ ทองลำาดั ปีที่ครองราชย์ ราชวงศ์บที่ พระนาม (พ.ศ)๒๖ สมเด็จพระเจ้าฟ้า ๒๑๙๙ - ปราสาท ไชย ๒๑๙๙ ทอง๒๗ สมเด็จพระสุธรรม ๒๑๙๙ - ปราสาท ราชา ๒๑๙๙ ทอง๒๘ สมเด็จพระนารายณ์ ๒๑๙๙ - ปราสาท มหาราช ๒๒๓๑ ทอง๒๙ สมเด็จพระเพทราชา ๒๒๓๑ - บ้านพลู ๒๒๔๖ หลวง๓๐ สมเด็จพระสรรเพชญ์ ๒๒๔๖ - บ้านพลู ที่ ๘ ๒๒๕๑ หลวง (พระเจ้าเสือ)๓๑ สมเด็จพระสรรเพชญ์ ๒๒๕๑ - บ้านพลู ที่ ๙ ๒๒๗๕ หลวง (พระเจ้าท้ายสระ)๓๒ สมเด็จพระเจ้าบรม ๒๕๒๑๙๙-๒๑ บ้านพลู โกศ ๙๙ หลวง๓๓ สมเด็จพระเจ้า ๒๓๐๑ - บ้านพลู อุทมพร ุ ๒๓๐๑ หลวง๓๔ สมเด็จพระเจ้าเอกทัศ ๒๓๐๑ – บ้านพลู ๒๓๑๐ หลวง เสีย กรุง ศรีอ ยุธ ยาครั้ง ที่ ๒ เมื่อ พ.ศ.๒๓๑๐
  • 15. 1 5 กิจ กรรมฝึก ทัก ษะที่ ๑ เรื่อ ง การตั้ง กรุง ศรีอ ยุธ ยาเป็น ราชธานี คะแนนเต็ม ๑๐ คะแนนจุด ประสงค์ อธิบายสาเหตุของการตั้งกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีได้คำา ชี้แ จง : ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มกลุ่มละ ๔-๕ คน ให้แต่ละกลุ่มร่วมกันร้องเพลง“อยุธยาเมืองเก่า” จากนั้น ตอบคำาถาม เพลง “อยุธ ยาเมือ งเก่า ” คำาร้อง – ทำานอง สุรินทร์ ปิยานันท์ อยุธยาเมืองเก่าของเราแต่ก่อน จิตใจอาวรณ์มาเล่าสู่กันฟัง อยุธยาแต่ก่อนนี้ ยัง เป็นดังเมืองทองของพี่น้องเผ่าพงศ์ไทย เดี๋ยวนี้ซิเป็นเมือง เก่า ชาวไทยแสนเศร้าถูกข้าศึกรุกราน ชาว ไทยทุกคนหัวใจร้าวราน ข้าศึกเผาผลาญแหลกราญวอดวาย
  • 16. 1 6 เราชนชั้นหลังฟังแล้วเศร้าใจ อนุสรณ์เตือนให้ชาวไทยคงมั่น สมัครสมานร่วมใจกันสามัคคี คงจะไม่มีใครกล้าราวีชาติไทย **************************๑. เนื้อเพลงนี้มีใจความสำาคัญว่าอย่างไร ............................................................................................................................................๒. สิ่งที่ผู้แต่งเพลงนี้ต้องการให้คนไทยทำา คือสิ่งใด ............................................................................................................................................๓. คำาว่า “อนุสรณ์” ที่กล่าวถึงในเนื้อเพลงหมายถึงอะไร ............................................................................................................................................๔. เมื่อร้องเพลงนี้แล้ว นักเรียนรู้สึกอย่างไร ............................................................................................................................................ กิจ กรรมที่ฝ ึก ทัก ษะที่ ๒ เรื่อ ง การตั้ง กรุง ศรีอ ยุธ ยา เป็น ราชธานี คะแนนเต็ม ๑๐ คะแนนจุด ประสงค์ อธิบายสาเหตุของการตั้งกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีได้คำาชีแ จง : แบ่งนักเรียนออกเป็น 3 กลุม ให้นกเรียนศึกษา ้ ่ ัการสถาปนากรุงศรีอยุธยาในด้านต่างๆ ได้แก่ ผูก่อตัง ้ ้อาณาจักรอยุธยา ทำาเลทีตังของกรุงศรีอยุธยา และพระมหา ่ ้
  • 17. 1 7กษัตริยแห่งกรุงศรีอยุธยา กลุ่มละ 1 ด้าน วิเคราะห์และสรุป ์เหตุการณ์สำาคัญ แล้วนำาเสนอผลงานที่หน้าชั้นเรียน ด้า น .....................................................สรุป เหตุก ารณ์ส ำา คัญ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
  • 18. 1 8 กิจ กรรมฝึก ทัก ษะที่ ๓ เรื่อ งการตั้ง กรุง ศรีอ ยุธ ยาเป็น ราชธานี คะแนนเต็ม๑๐ คะแนนจุด ประสงค์ อธิบายสาเหตุของการตั้งกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีได้คำา ชี้แ จง : เขียนเครื่องหมาย หน้าข้อความที่ถูก เขียนเครื่องหมาย  หน้าข้อความที่ผิด...... ๑. สมเด็จพระราชาธิบดีที่ ๑ ทรงเป็นผู้สถาปนากรุง... ศรีอยุธยาเป็นราชธานี...... ๒. กรุงศรีอยุธยา มีชื่อเต็มว่า “กรุงเทพทวารวดี... ศรีอยุธยา”...... ๓. กรุงศรีอยุธยามีที่ตั้งที่เหมาะสม เนื่องจากมีแม่นำ้า... สำาคัญไหลผ่านถึง ๓ สาย...... ๔. แม่นำ้าสำาคัญที่ไหลผ่านกรุงศรีอยุธยา คือ แม่นำ้า... ลพบุรี แม่นำ้าป่าสัก และ แม่นำ้าท่าจีน...... ๕. แม่นำ้าเจ้าพระยา ไหลจากทิศตะวันออกอ้อมไป... ทางทิศใต้...... ๖. กรุงศรีอยุธยามีลักษณะเป็นเกาะที่มีสัณฐานคล้าย... เรือสำาเภาคนทั่วไป เรียกว่า “เกาะเมือง”...... ๗ กรุงศรีอยุธยามีทำาเลทางภูมิศาสตร์ที่เหมาะสมกับ... . การเป็นราชธานี เพราะ เป็นที่ที่มีความอุดมสม
  • 19. 1 9 บรูณ์ เหมาะแก่การเพาะปลูก...... ๘. กรุงศรีอยุธยาเป็นชุมชนทางการค้าขายที่สำาคัญ... เพราะ เรือเดินทะเล สามารถแล่นจากปากแม่นำ้า เข้ามาทอดสมอได้ถึงหน้าเมือง...... ๙. มีความเหมาะสมด้านยุทธศาสตร์ กล่าวคือ เมื่อมี... ข้าศึกยกทัพมาตีข้าศึกจะ สามารถตั้งค่ายล้อมเมืองได้ถึงฤดูแล้งเท่านั้น...... ๑ พระมหากษัตริย์องค์แรกและองค์สุดท้ายของกรุง... ๐. ศรีอยุธยา คือ สมเด็จพระราชาธิบดีที่ ๑ และสมเด็จพระเจ้าเอก ทัศ พัฒ นาการอาณาจัก รอยุธ ยาทางด้า นการปกครอง นักเรียนรู้จักพระมหากษัตริย์ที่ปกครอง กรุงศรีอยุธยาพระองค์ใดบ้าง ผมรู้จักสมเด็จพระเจ้าอู่ทองครับ หนูรู้จักสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถค่ะ
  • 20. 2 0 หนูรู้จักสมเด็จพระเพทราชาค่ะ นักเรียนคะ ในสมัยพระมหากษัตริย์ที่นักเรียนรู้จัก มีการปกครองอย่างไรบ้าง ศึกษา ได้จากเอกสาร ประกอบการเรียนหน้าต่อไป พัฒ นาการอาณาจัก รอยุธ ยาทางด้า นการปกครอง อาณาจักรอยุธยามีสถาบันพระมหากษัตริย์ เป็นสถาบันหลักในการปกครอง เรียกการปกครองแบบนี้ว่า “การปกครองแบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์” มีลักษณะสำาคัญ คือ ๑. พระมหากษัตริย์เป็นเจ้าชีวิต คือ มีอำานาจเหนือทุก คนในราชอาณาจักร ๒. พระมหากษั ตริ ย์ เป็ นเจ้ าแผ่ นดิ น คื อ ทรงเป็ น เจ้ าของแผ่ นดิ นทั้ งราชอาณาจั กร ๓. พระมหากษัตริย์ทรงมีฐานะเป็นสมมติเทพ ที่ เคารพ
  • 21. 2 1 สูงสุด เหมือนเป็นเทพเจ้ าประทับในพระราชวัง ซึงเป็นเขตศักดิสทธิ์ มีพธการต่าง ๆ ่ ์ ิ ิ ีประชาชนทุกคนต้องหมอบคลานเข้าเฝ้า และต้องใช้ราชาศัพท์กับพระองค์ แม้ว่าพระมหากษัตริย์ ในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ จะมีอำานาจล้นพ้น แต่พระมหากษัตริย์ก็ทรงมีความเมตตาต่อประชาชนของพระองค์ โดยทรงยึดหลักธรรม ของพุ ทธศาสนา คื อ หลั กทศพิ ธราชธรรม, หลั กจั กรวรรดิวั ตรและหลั กราชสั งคหวั ตถุ มาประพฤติปฏิบัติในการดูแลปกครองบ้านเมืองให้อยู่เย็นเป็นสุขการปกครองสมัย อยุธ ยา การปกครองกรุงศรีอยุธยา ตลอดระยะเวลาแห่งการเป็นราชธานี อันยาวนาน มีการปรับเปลี่ยนรูปแบบการปกครองแตกต่างกัน แต่ละยุคแต่ละสมัย ซึงสามารถแบ่ง ่รูปแบบการปกครองได้เป็น ๓ สมัย ดังนี้สมัย ของ ระยะ พระมหา การ เวลา(พ กษัต ริย ์ ตรงกับ รัช สมัยปกครอง .ศ.) ที่ ปกครอง อยุธยา สมัยสมเด็จพระ ๙๘ ปี ๗ ตอนต้น รามาธิบดีที่ ๑ จนถึง (๑๘๙๓ พระองค์ สมัยสมเด็จพระบรม -๑๙๙๑ ราชาธิราชที่ ๒ )
  • 22. 2 2สมัย ของ ระยะ พระมหา การ เวลา(พ กษัต ริย ์ ตรงกับ รัช สมัยปกครอง .ศ.) ที่ ปกครองอยุธยา สมัยสมเด็จพระบรม ๒๔๐ ปี ๒๐สมัยปฎิ ไตรโลกนาถ (๑๙๙๑ พระองค์ รูป จนถึง -๒๒๓๑) การ สมัยสมเด็จพระปกครอง นารายณ์มหาราชอยุธยา สมัยสมเด็จพระเพท ๗๙ ปี ๖ พระองค์ ตอน ราชา (๒๒๓๑- ปลาย จนถึง ๒๓๑๐) สมัยสมเด็จพระที่นั่งสุริ ยาศน์อมรินทร์ ๑. สมัย อยุธ ยาตอนต้น (พ.ศ. ๑๘๙๓ – ๑๙๙๑) ในสมัยนีเป็นสมัยของการวางรากฐาน อำานาจทางการเมือง ้การปกครอง รวมทังเสริมสร้างความมั่นคงของอาณาจักร ซึง ้ ่ยังมีอาณาเขตไม่กว้างขวางมากนัก พระเจ้าอู่ทองทรงวางรากฐานไว้ดังนี้ ๑.๑ การปกครองส่ว นกลาง (ราชธานี) พระมหากษัตริยทรงแบ่งการปกครองเป็น ๔ ส่วน เรียก ์ว่า “จตุสดมภ์” ในแต่ละส่วนมีอำานาจหน้าที่ ดังนี้ ๑) กรมเวีย ง ( กรมเมือง ) มีหน้าทีดแลความสงบ ่ ูเรียบร้อยของราษฎรทัวราชอาณาจักร เช่น ปราบปรามโจร ่ผูรายนำาตัวผูทำาผิดมาลงโทษ มีเสนาบดีตำาแหน่งขุน เวีย ง ้ ้ ้หรือ ขุน เมือ ง เป็นผู้รับผิดชอบ
  • 23. 2 3 ๒) กรมวัง มีหน้าทีจดระเบียบเกียวกับราชสำานัก จัดงาน ่ ั ่พระราชพิธตาง ๆ พิพากษาคดีความของราษฎร มีเสนาบดี ี ่ตำาแหน่ง ขุน วัง เป็นผู้รับผิดชอบ ๓) กรมคลัง มีหน้าที่จัดเก็บภาษีอากร จัดหารายได้เพื่อใช้ในการบำารุงราชอาณาจักร รับผิดชอบด้านการเงินและการต่างประเทศ แต่งสำาเภาหลวง ออกค้าขายกับต่างประเทศ มีเสนาบดีตำาแหน่ง ขุน คลัง เป็นผู้รับผิดชอบ ๔) กรมนา มีหน้าที่ ดูแลเกียวกับการทำามาหากินของ ่ราษฎร เช่น การทำานา ทำาสวน ทำาไร่ และจัดเตรียมเสบียงอาหาร ไว้ใช้ในยามศึกสงคราม มีเสนาบดีตำาแหน่งขุน นา เป็นผู้รับผิดชอบ ๑.๒ การปกครองหัว เมือ ง เป็นการปกครองหัวเมืองทีอยูนอกเขตราชธานี ซึงมีการ ่ ่ ่แบ่งเมืองเป็นระดับชัน โดยมีกรุงศรีอยุธยาเป็นศูนย์กลาง ้การปกครองแบ่งออกเป็น ๔ ประเภท คือ ๑) เมือ งหน้า ด่า น (เมืองลูกหลวง) เป็นหัวเมืองที่อยู่รายรอบราชธานี และมีระยะทางไปมาถึงราชธานีได้ภายใน ๒ วัน มีความสำาคัญในการป้องกันข้าศึกไม่ให้โจมตีถึงราชธานีได้ง่าย พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งพระราชโอรสหรือเจ้านายชั้นสูงไปปกครองแทนพระองค์ เพื่อเป็นการแบ่งเบาพระราชภาระด้านการปกครองสมัยอยุธยาตอนต้นมีเมืองหน้าด่าน ดังนี้ ลพบุรี สุพรรณบุรี อยุธยา นครนายก
  • 24. 2 4 พระประแดง แผนภูม ิแ สดงเมือ งหน้า ด่า นทั้ง ๔ ทิศ ในสมัย อยุธ ยาตอนต้น ๒) หัว เมือ งชัน ใน เป็นหัวเมืองทีถดออกจากเมืองหน้า ้ ่ ัด่านออกไปอีก เป็นเมืองรายรอบตามระยะทางคมนาคม อยูไม่ ่ไกลจากราชธานี สามารถติดต่อถึงกันได้สะดวก หัวเมืองชัน ้ในมีความสำาคัญ คือ ในยามศึกสงครามจะนำากำาลังทหารมาสมทบพระมหากษัตริย์จะทรงแต่งตั้งเจ้าเมือง กรมการเมือง และคณะกรรมการเมืองไปปกครองโดยขึ้นตรงต่อราชธานี หัวเมืองชั้นในที่สำาคัญ มีดังนี้ ทิศเหนือ เมืองพรหมบุรี อินทร์บุรีสิงห์บุรี ทิศใต้ เมืองเพชรบุรี ทิศตะวันออก เมืองปราจีนบุรี ทิศตะวันตก เมืองราชบุรี ๓) หัว เมือ งชั้น นอก (เมืองพระยามหานคร) เป็นหัวเมืองทีมีขนาดใหญ่ อยู่ห่างจากราชธานีออกไปตามทิศทาง ่ต่าง ๆ หัวเมืองชั้นนอกจะเป็นเมืองที่คอยปกป้องดูแลอาณาเขตที่ตั้งอยู่ มีเจ้าเมืองเป็นที่ปกครองสืบทอดกันมา แต่ในบางครั้งเพื่อความมั่นคงของราชธานี พระมหากษัตริยจะทรงแต่ง ์ตังขุนนางจากกรุงศรีอยุธยาไปปกครอง หัวเมืองชันนอกที่ ้ ้สำาคัญมีดงนี้ ั
  • 25. 2 5 ทิศเหนือ เมืองพิษณุโลก ทิศใต้ เมืองไชยา เมืองนครศรีธรรมราช เมืองพัทลุง ทิิศตะวันออก เมืองนครราชสีมาเมืองจันทบุรี ทิศตะวันตก เมืองตะนาวศรีเมืองทวาย ๔) หัว เมือ งประเทศราช เป็นเมืองที่อยู่ไกลนอกพระราชอาณาเขต มีการปกครองอิสระแก่ตนเอง ชาวเมืองเป็นชาวต่างชาติเมืองเหล่านี้มีรูปแบบการปกครองตามวัฒนธรรมเดิมของตน เจ้านายพื้นเมืองมีสิทธิ์ขาดในการปกครองดินแดนของตน แต่ต้องแสดงตนว่ายอมอ่อนน้อมหรือเป็นเมืองประเทศราช โดยการส่งเครืองราชบรรณาการมา ่ถวายตามกำาหนด เป็นการแสดงความจงรักภักดีเมื่อเกิดศึกสงคราม จะส่งกำาลังและเสบียงอาหารมาสมทบกับฝ่ายไทยเมืองประเทศราชในสมัยนี้ ได้แก่ เขมร มอญ และมะละกาเป็นต้น แผนผัง แสดงการปกครองในสมัย อยุธ ยาตอนต้น พระมหากษัตริย์การปกครองส่วนกลาง การปกครองส่วน ภูมิภาค
  • 26. 2 6 จตุสดมภ์ นา คลัง ขุนนา หัวเมือง ประเทศรา ช วัง ขุนคลังหัวเมืองชั้นนอก เจ้านายพื้นเมือง เวียง ขุนวัง หัวเมืองชั้นใน เจ้าเมืองที่ สืบขุนเวียง เชื้อสายหรือ เมืองหน้าด่าน ขุนนาง ขุนนางที่แต่งตั้ง พระราชโอรส พระราชวงศ์ที่ ใกล้ชิด๒. สมัย อยุธ ยาตอนกลาง (พ.ศ.๑๙๙๑ – ๒๒๓๑) สมัยนี้เป็นสมัยที่อาณาจักรอยุธยา มีความมั่นคงเป็นปึกแผ่น และเริ่มเป็นอาณาจักรที่ยิ่งใหญ่ มีอำานาจทางการเมืองการปกครองเจริญรุ่งเรืองสูงสุด รวมทั้งสภาพทางเศรษฐกิจที่เจริญรุ่งเรือง มีการติดต่อทางการค้ากับต่างชาติ ในรัชสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ได้มีการจัด
  • 27. 2 7ระเบียบการปกครอง เพิ่มเติมจากเดิมเพื่อให้เหมาะสมกับสภาพของอาณาจักรอยุธยาในขณะนั้น สาเหตุที่ทำาให้สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถปฏิรูปการปกครองอาณาจักอยุธยา มีดังนี้ ๑. สืบเนื่องจากการที่อยุธยา ได้ขยายดินแดนออกไปกว้างขวางและได้รวมเอาดินแดนของอาณาจักรสุโขทัยเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักร จึงจำาเป็นต้องขยายอำานาจและการปกครองออกไป ให้ควบคุมดินแดนทั้งหมด ๒. เกิดปัญหาเรืองความมันคงของอาณาจักร จาก ่ ่การทีเมืองหน้าด่านมีกองกำาลังป้องกันเมืองจึงมีอำานาจมาก ่ทำาให้เกิดการชิงราชสมบัติอยู่บ่อยครั้ง ๓. ทรงต้องการปรับปรุงระเบียบการปกครองทีมแต่่ ีเดิม เพือให้เหมาะสมกับสถานการณ์ในขณะนั้น ่ ๒.๑ การปกครองส่ว นกลาง สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ทรงจัดแบ่งขุนนางและไพร่พลทั่วราชอาณาจักรใหม่ โดยแบ่งออกเป็น ๒ ฝ่าย คือฝ่ายพลเรือน และฝ่ายทหาร ในยามบ้านเมืองสงบสุข หน้าที่ของฝ่ายพลเรือนและฝ่ายทหารจะแยกออกจากกัน เพื่อรับผิดชอบบริหารบ้านเมืองตามที่ได้รับมอบหมาย ให้มีประสิทธิภาพ แต่เมื่อยามเกิดสงคราม ทัง ๒ ฝ่าย จะต้องรวมกำาลังกัน เพือต่อสูขาศึกศัตรู ้ ่ ้ ้และป้องกันประเทศ ให้มนคงปลอดภัย ั่ ฝ่า ยทหาร มีสมุหกลาโหมเป็นหัวหน้าบังคับบัญชาดูแลราชการฝ่ายทหาร ทั่วราชอาณาจักร เพื่อเตรียมไพร่พลและกำาลังอาวุธไว้ให้พร้อมเพรียง สามารถสู้รบในยามเกิดศึกสงครามได้ ฝ่า ยพลเรือ น มีสมุหนายกเป็นหัวหน้าบังคับบัญชาดูแลราชการฝ่ายพลเรือน
  • 28. 2 8โดยมีหน้าที่รับผิดชอบบริหารราชการแผ่นดินแตกต่างกันไปตามที่ทรงมอบหมาย ดังนี้ ชื่อ หน่ว ยงาน หน้า ที่ร ับ ผิด ชอบกรมเวียง - ดูแลความสงบเรียบร้อยของบ้านเมืองนครบาล และรักษาความสงบสุขของราษฎรในเขต ราชธานีกรมวัง - ดูแลรับผิดชอบเกี่ยวกับราชสำานัก งานธรรมาธิกรณ์ ราชพิธี และพิพากษาคดีความของราษฎรกรมคลัง - ดูแลรายรับรายจ่ายและเก็บรักษาพระโกษาธิบดี ราชทรัพย์ จัดเก็บอากรค่าธรรมเนียมต่างๆ ติดต่อค้าขายกับต่างประเทศกรมนา - ดูแลส่งเสริมให้ราษฎรทำานา ทำาไร่ เก็บเกษตราธิการ ข้าวขึ้นฉางหลวง เพื่อใช้เป็นเสบียงในยาม ศึกสงครามหรือยามเกิดข้าวยากหมากแพง ๒.๒ การปกครองหัว เมือ ง สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ทรงวางหลักเกณฑ์ต่าง ๆในการปกครองส่วนภูมิภาคให้มลกษณะแบบเดียวกันกับส่วน ี ักลาง และได้ยกเลิกเมืองลูกหลวงหรือเมืองหน้าด่าน ทัง ๔ ทิศ ้โดยแบ่งเขตการปกครองเป็น ๓ เขต ดังนี้ ๑) หัว เมือ งชั้น ใน ได้แก่ เมืองที่อยูใกล้ราชธานี เช่น ่ราชบุรี เพชรบุรี ชัยนาท ชลบุรี นครสวรรค์ สุพรรณบุรีเป็นต้น เมืองเหล่านี้มีรากฐานะเป็นเมืองจัตวา พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งขุนนางไปปกครอง ผู้ปกครองเมืองเรียกว่า ผู้รั้ง ๒) หัว เมือ งชัน นอก ได้แก่ เมืองทีอยูหางไกลจาก ้ ่ ่ ่ราชธานีออกไปแบ่งออกเป็น ชันเอก โท ตรี ตามขนาดและ ้ความสำาคัญของแต่ละเมือง ดังต่อไปนี้
  • 29. 2 9 - เมืองชันเอก เป็นเมืองใหญ่มประชากรมาก เช่น ้ ีนครศรีธรรมราช พิษณุโลก - เมืองชั้นโท เป็นเมืองที่มีความสำาคัญรองลงมาเช่น สุโขทัย กำาแพงเพชร - เมืองชั้นตรี เป็นเมืองขนาดเล็ก เช่น ไชยาชุมพร นครสวรรค์ ๓) หัว เมือ งประเทศราช ได้แก่ เมืองขึ้นของกรุงศรีอยุธยา เช่น ปัตตานี มะละกา เชียงกราน ทวาย ผู้ปกครองต้องส่งเครื่องราชบรรณาการ ต้นไม้เงิน ต้นไม้ทองมาถวายกษัตริย์ที่กรุงศรีอยุธยา โดยมีกำาหนด ๓ ปีต่อหนึ่งครั้ง และต้องส่งกองทัพมาช่วยสู้รบกับข้าศึกศัตรูเมื่อเมืองหลวงเกิดมีศึกสงครามขึ้น วิธีการปกครองยังใช้วิธีเดียวกับสมัยอยุธยาตอนต้น ๒.๓ การปกครองส่ว นท้อ งถิ่น สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ทรงแบ่งการปกครองส่วนท้องถินเป็นหน่วยงานต่าง ๆ เพื่อให้การปกครองดูแลได้ทั่วถึง ่มากขึ้น โดยเริ่มจาก - หมู่บ้าน ผู้ใหญ่บ้าน ดูแลปกครอง - ตำาบล กำานัน ดูแลปกครอง - แขวง หมื่นแขวง ดูแลปกครอง - เมือง เจ้าเมือง ดูแลปกครอง
  • 30. 3 0 แผนผัง แสดงการปกครองในสมัยปฏิร ูป การปกครอง พระมหากษัตริย์ การปกครองส่วนกลาง การปกครองส่วนภูมิภาคการปกครองส่วนท้องถิ่นฝ่ายพลเรือน ฝ่ายทหารเมือง หัวเมืองชั้นใน เมืองประเทศราช แขวง สมุหนายก สมุหกลาโหม ตำาบลจตุสดมภ์ หัวเมืองชั้นนอก
  • 31. 3 1 หมู่บ้าน นครบาล เมืองชั้นเอก ธรรมาธิกรณ์ เมืองชั้นโท โกษาธิบดี เมืองชั้นตรี เกษตราธิการ๓. สมัย อยุธ ยาตอนปลาย (พ.ศ. ๒๒๓๑ – พ.ศ. ๒๓๑๐) ตั้งแต่สมัยสมเด็จพระเพทราชาจนถึงสมัยสมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์ ในสมัยพระเพทราชานั้นเนื่องจากงานของสมุหนายกและสมุหกลาโหมซำ้าซ้อนก้าวก่ายกัน และทรงประสงค์จะป้องกันไม่ให้ขุนนางมีอำานาจมากนัก จึงโปรดเกล้าฯให้รวมทหารกับพลเรือนเข้าด้วยกัน เพื่อลดอำานาจของสมุหกลาโหม ไม่ให้คุมกำาลังทหารทั้งอาณาจักร ฝ่ายเดียว และยังเป็นการถ่วงดุลอำานาจขุนนางด้วยกัน จึงเปลียนแปลง การจัดการปกครองใหม่ ่ดังนี้ ๑. ให้สมุหกลาโหม รับผิดชอบทั้งด้านทหารและพลเรือนปกครองหัวเมืองฝ่ายใต้ตั้งแต่เพชรบุรี ลงไป ๒. ให้สมุหนายกรับผิดชอบทั้งด้านทหารและพลเรือนปกครองหัวเมืองฝ่ายเหนือและดูแลจตุสดมภ์ในส่วนกลาง ๓. ให้เสนาบดีกรมคลังรับผิดชอบทั้งด้านทหารและพลเรือนปกครองหัวเมืองชายฝั่งตะวันออก ดูแลเกี่ยวกับรายได้ของแผ่นดิน และการติดต่อค้าขายกับต่างประเทศ การจัดระเบียบการปกครองสมัยอยุธยานี้มีการปรับปรุงใช้มาจนถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ จึงได้มีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการปกครองใหม่
  • 32. 3 2 กิจ กรรมฝึก ทัก ษะที่ ๔ เรื่อ ง พัฒ นาการอาณาจัก รอยุธ ยาทางด้า นการ ปกครอง คะแนนเต็ม ๑๐คะแนนจุด ประสงค์ อธิบายพัฒนาการอาณาจักรอยุธยาทางด้านการเมืองการปกครองได้คำา ชี้แ จง : แบ่งนักเรียนเป็น ๓ กลุ่ม ศึกษาค้นคว้ารูปแบบการปกครองของกรุงศรีอยุธยากลุ่มละ ๑ สมัยโดยร่วมกันวิเคราะห์ว่า มีแนวความคิดและลักษณะการปกครองเป็นอย่างไร มีขอดีและข้อเสียอย่างไร บันทึกผล และสรุปผล ้การทำากิจกรรม กลุ่ม ที่.............................................ค้นคว้าเกี่ยวกับการปกครองของอยุธยาในสมัย.....................................................................................................
  • 33. 3 3.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ข้อดีของการปกครองแบบนี้ คือ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ข้อเสียของการปกครองแบบนี้คือ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... กิจ กรรมฝึกทัก ษะที่ ๕ เรื่อ ง พัฒ นาการอาณาจัก รอยุธ ยาทางด้า นการ ปกครอง คะแนนเต็ม
  • 34. 3 4๑๐ คะแนนจุด ประสงค์ อธิบายพัฒนาการอาณาจักรอยุธยาทางด้านการเมืองการปกครองได้คำา ชี้แ จง : ให้นักเรียนลากเส้นโยงข้อความที่มีความสัมพันธ์กัน๑. การปกครองส่วนกลาง ก กิจการพลเรือน .๒. สมุหกลาโหม ข กิจการทหาร .๓. สมุหนายก ค เมืองประเทศราช .๔. จตุสดมภ์ ง. สมุหนายกและสมุก ลาโหม๕. เวียง จ. หัวเมืองชั้นนอก๖. วัง ฉ เวียง วัง คลัง นา .๗. คลัง ช ดูแลการทำาไร่นา รักษาเสบียงอาหาร๘. นา ซ พิจารณาพิพากษา คดี๙. เมืองที่อยูตามชายแดน ่ ฌ รักษาความสงบ เรียบร้อย ของราษฎร๑ เมืองพระยามหานคร ญ เก็บภาษีอากร รักษา๐. ผลประโยชน์ของ
  • 35. 3 5แผ่นดิน