PlanprogramOmrådeplan Valestrand sentrumPlannummer: 1253 2011 003           Osterøy kommune           Dagsett 03.06.11    ...
FORORD _______________________________________________________________________________________________Valestrand er Osterø...
Nøkkelopplysningar ______________________________________________________________Plantype:            Områdeplan med konse...
INNHALD                                                                                                     3.4.4   Strand...
1. OMRÅDEPLAN FOR VALESTRAND SENTRUM __________________________________________________________________________I kommunepl...
For å møte desse utfordringane er det ei klar målsetting at delar av områdeplanen skal ha høg detaljeringsgrad, for desse ...
2. RAMMER OG PREMISSAR FOR PLANARBEIDET______________________________________________________________________2.1Krav til p...
2.2.2 Planprosess og framdriftsplan                    FASAR                                            MEDVERKNAD        ...
2.3 Lovgrunnlaget- Plan og bygningslova er det overordna lovverket for utarbeiding av planar. Områdeplan skal utarbeidast ...
Det skal søkjast samarbeid med tiltakshavar v/ eventuell plankonsulent.Aktuelle Byggjesaker innan bandlagd areal :  - Dran...
FylkesRos Hordaland 20093     PLANOMRÅDE; DAGENS SITUASJON og UTGREIINGAR I PLANARBEIDETKapittelet er bygd opp tematisk, m...
DAGENS SITUASJON                                                        UTGREIINGAR I PLANARBEIDET3.3    SAMFUNN          ...
parkering ved Valestrandsvatnet er av kvalitet og funksjon som fungera bra. Parkering knytt     på eldre og yngre del av b...
3.3.3 Tenesteyting, privat og offentleg                                                                   Tenesteyting, pr...
fange opp overgangen frå planlegging til bygging av                                                                       ...
kommunen. Det skal fortrinnsvis vurderast utviding i                                                                      ...
eller ombygging av bygningsmasse, gang/sykkelveg/                                                                         ...
i fjorden. Åssidene og åsryggane dannar så vel topografisk som funksjonelt, ramma rundt         vurderast å leggast til gr...
3.4.3 Historiske spor og kulturmiljø                                                                        Historiske spo...
Bullahuset/Bullaeigedomen                                                                         der det er potensielle f...
3.4.5 Friluftsliv og                                                                            Friluftsliv og opplevingsv...
3.5 INFRASTRUKTUR                                                                                  www.skogoglandskap.no  ...
15.08.2011, Statens vegvesen, er det identifisert farlege                                                                 ...
3.5.3 Energi og klima                                                                               Energi og klima       ...
Planprogram valestrand 200911
Planprogram valestrand 200911
Planprogram valestrand 200911
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Planprogram valestrand 200911

723

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
723
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
5
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Planprogram valestrand 200911

  1. 1. PlanprogramOmrådeplan Valestrand sentrumPlannummer: 1253 2011 003 Osterøy kommune Dagsett 03.06.11 Dagsett 19.09.11
  2. 2. FORORD _______________________________________________________________________________________________Valestrand er Osterøy kommune sin største tettstad med omlag 1000 innbyggjarar. Områdeplan for Valestrand har sommålsetting å legge grunnlag for vidare utvikling av staden.Stad er subjektivt, og før ein starta arbeidet med planprograminviterte ein difor innbyggjarar, interesseorganisasjonar, lagsamt offentlege instansar til å delta på ’Planverkstad’.Planavdelinga i Osterøy kommune etablerte mellombelskontor ei veke i sentrum av Valestrand. Hensikta var å gjereseg kjend med staden Valestrand gjennom tett dialog,synfaringar og gruppearbeid med både innbyggjarar ogfagfolk frå kommunen og andre offentlege instansar.Planverkstad vart lagd opp med to opne møter, fire dagarmed open invitasjon til å delta på ulike temadagar,barnetråkkregistrering samt spørjeundersøking for elevar v/kommunen sin ungdomsskule i Lonevåg. Gjennom rundturar isentrum, gruppearbeid, og markering i kart, har innbyggjararbidrege til å gje innhald til planprogrammet. Til saman har omlag 140 innbyggjarar delteke med informasjon og tankar omkorleis Valestrand fungerer eller ikkje fungerer. Konseptet’Planverkstad’ kjem til å verte nytta i det vidare planarbeidet.For vidare opplegg for medverknad sjå kap 2.1.Planarbeidet vil omfatte kartlegging og vurderingar aveksisterande situasjon og konsekvensar av planframlegget.Første ledd i planarbeidet er vedtak om oppstart ogfastsetting av planprogram. Planprogrammet er utarbeida av Osterøy kommune og skal etter plan og bygningslova leggast ut til høyring og offentlegettersyn i 6 veker. I denne perioden er det mogleg å kome med merknader til innhaldet i planprogrammet. Hensikta med planprogrammet er å tidleg avklareog informere om rammer og utredningskrav knytt til denne planen. Planen skal utarbeidast som ein Områdeplan med konsekvensutgreiing ( KU ) og risikoog sårbarheitsanalyse ( ROS ).Høyringsperioden for planprogrammet er ein vesentleg del av kvalitetssikringa av rammene for planarbeidet.Opne møter og planverkstad i samband med det vidare planarbeidet vil bli kunngjort i Bygdanytt og på kommunen si heimeside.På neste side er kontaktinformasjon for spørsmål og merknader til planarbeidet.
  3. 3. Nøkkelopplysningar ______________________________________________________________Plantype: Områdeplan med konsekvensutgreiing og ROS analyseTiltakshavar:Utførande: Planprogram Osterøy kommune v/PlanavdelingaKommuneplan (KPA): KPA 2011-2023, vedteke 16.02.11:Areal føremål forområdeplan: Sentrum med grøntareal, bustad, forretningStad, gnr/bnr Valestrand, gnr 137/ 4,5,41, 136/3,118 m.flPlanområde, Areal: Om lag 857 daaPLANPROGRAMHøyringsperiode:Vedteke avFormannskapet: Osterøy kommune v/Plan post@osteroy.kommune.noMerknader sendast til: Rådhuset 5282 Lonevåg telefon e-postKontaktpersonar: Nieves Tur, prosjektleiar 56192264 nieves.tur@osteroy.kommune.no Laura Ve, prosjektmedarbeidar 56192265 laura.ve@osteroy.kommune.no May Britt Nesje Hernes, seksjonsleiar Plan 56192253 may.britt.hernes@osteroy.kommune.no
  4. 4. INNHALD 3.4.4 Strandsona ................................................................. 20 3.4.5 Friluftsliv og opplevingsverdi.................................... 21FORORD ............................................................................................. 2 3.4.6 Naturmiljø ................................................................... 21 3.5 INFRASTRUKTUR.................................................... 22 NØKKELOPPLYSNINGAR................................................................ 3 3.5.1 Trafikktilhøve.............................................................. 221. OMRÅDEPLAN FOR VALESTRAND SENTRUM _....... 5 3.5.2 Støy ............................................................................. 23 3.5.3 Energi og klima .......................................................... 24 1.1 LOKALISERING OG FØREMÅL ............................................... 5 3.6 SAMFUNNSTRYGGLEIK OG BEREDSKAP ... 25 1.2 KVIFOR OMRÅDEPLAN I VALESTRAND SENTRUM ................ 5 3.6.1 Trafikktryggleik........................................................... 25 1.3 SÆRLEGE UTFORDRINGAR ................................................. 5 3.6.2 Naturrisiko .................................................................. 26 1.4 KRAV OM PLANPROGRAM .................................................... 6 3.6.3 Samlokalisering ......................................................... 26 3.6.4 Helse, ulykker ............................................................ 262. RAMMER OG PREMISSAR FOR PLANARBEIDET.... 7 2.1 KRAV TIL PLANARBEIDET MED KONSEKVENSUTGREIING OG ROS 4. DETALJREGULERING OG REKKJEFØLGJEKRAV 27 ANALYSE ................................................................................... 7 2.1.1 Generell metode .......................................................... 7 2.2 ORGANISERING, MEDVERKNAD OG PROSESS..................... 7 2.2.1 Medverknad.................................................................. 7 2.2.2 Planprosess og framdriftsplan ................................... 8 2.3 LOVGRUNNLAGET................................................................ 9 2.4 AREALDELEN TIL KOMMUNEPLANEN 2011 -2023 .............. 9 2.5 ANDRE KOMMUNALE PLANAR OG RETNINGSLINJER ........... 9 2.6 NASJONALE OG REGIONALE FØRINGAR ............................ 103 PLANOMRÅDE; DAGENS SITUASJON OGUTGREIINGAR I PLANARBEIDET ....................................... 11 3.1 STADEN VALESTRAND, KORT HISTORIKK ........................ 11 3.2 VALESTRAND I DAG – KVEN ELLER KVA ER VALESTRAND11 3.3 SAMFUNN....................................................................... 12 3.3.1 Valestrand i regionen ................................................ 12 3.3.2 Sentrumsfunksjonar .................................................. 12 3.3.3 Tenesteyting, privat og offentleg ............................. 14 3.3.4 Bustad ......................................................................... 14 3.3.5 Barn og unge – nærmiljø – fritid .............................. 15 3.3.6 Universell utforming ............................................... 16 3.4 LANDSKAP .................................................................. 17 3.4.1 Landskapsform og topografi - estetikk ................... 17 3.4.2 Landbruk og kulturlandskap..................................... 18 3.4.3 Historiske spor og kulturmiljø................................... 19
  5. 5. 1. OMRÅDEPLAN FOR VALESTRAND SENTRUM __________________________________________________________________________I kommuneplanen sin arealdel er eit areal på om lag 457 daa bandlagt etter pbl med krav om utarbeiding av områdeplan. Dette omfattar også sjøareal.Områdeplan er eit nytt omgrep i plan og bygningslova av 2008, og er i lova definert som offentleg plantype. Bandlegginga gjeld i 1,5 år etter vedtak avkommuneplan, dvs. til 16.08.12.1.1 Lokalisering og Lokalisering Planområde Føremål i kommuneplan føremål SentrumValestrand ligg sør- vest påOsterøy, vendt mot BandlagdSørfjorden. Plangrensa er arealpå om lag 857 daa. Av detteer sentrumsområde ikommuneplanen på om lag100 daa. Sentrum somføremål omfattar forretning,tenesteyting, bustadbyggingsamt naudsynt grøntareal. Itilegg er det sett av areal forvurdering av framtidig utvidingsareal til skule, framtidig bustadområde, fortetting av eksisterande bustadområde , samt Bullaigedomen for å sikrekulturlandskapsverdiane gjennom plan.1.2 Kvifor områdeplan i Valestrand sentrumValestrand sentrum har i fleire år hatt store utfordringar knytt til trafikk, kulturmiljø og utbygging. Gjeldande kommunale planar er ikkje gode nok til å handteredesse. Når ein no startar områdeplan for Valestrand er det for å lage eit planverktøy som kan ta imot og løyse dei utfordringane ein møter i dag. Det har ikkjemangla på initiativ frå innbyggjarar og utbyggarar. Fleire plan- og byggesaksprosessar har kome i gong, men mange av dei har stoppa opp.Ved søknader om utbygging har ein ikkje kunne gje klare svar; ja eller nei. Ein har berre kunne sei ’tja’. Fleire er framleis uavklara. To planar har fått motsegnsom ikkje er løyst. Dette tener ingen og det medfører stagnasjon i utviklinga. Fleire av problemstillingane er og av ein slik karakter at ein ikkje har kunneløyse det i overordna plan, kommuneplanen. Det har i fleire saker vist seg ikkje mogleg å finne løysingar i enkeltsaker. Dette gjeld særleg parkering ogtrafikale utfordringar. Det er trong for å finne gode fellesløysingar.1.3 Særlege utfordringarSærlege utfordringar i planarbeidet vil knytte seg til trafikktryggleik, blant anna trygg skuleveg og parkering i sentrumsområde. Det er trongt om plassen sliksentrum er strukturert i dag, som igjen gir lite rom for utvikling. Sentrum er og prega av eit større kulturmiljø, og fleire kulturminne i området er uavklara i høvetil status og korleis dei skal ’leve’ vidare. Sentrum står fram som noko ’stykkevis’ og delt. Ein sentral og samlande utfordring for alle tema i planarbeidet vilvere å finne heilskaplege løysingar.
  6. 6. For å møte desse utfordringane er det ei klar målsetting at delar av områdeplanen skal ha høg detaljeringsgrad, for desse områda vil det då verte mogleg åsøkje rammeløyve med grunnlag i planen. Dette gjeld særleg sentrumskjernen, og delar av Timberdalen. For andre områder vil det bli vurdert krav omdetaljregulering.1.4 Krav om planprogramI kommuneplanen sin arealdel for 2011- 2023 er det sett krav om at det skal utarbeidast områdeplan for eit areal på Valestrand jamfør § 12-2 i Plan-og bygningslova av 2008 ( heretter Pbl ). Områdeplan fell inn under kravet om konsekvensutgreiing. For alle planar som skal konsekvensutgreiast skaldet utarbeidast planprogram i samsvar med § 4-1 i ny Pbl. 2008: ”For reguleringsplanar som kan ha vesentlege verknader for miljø og samfunn, skaldet som ledd i varsling av planoppstart utarbeidast planprogram som grunnlag for planarbeidet.”. Planprogrammet skal etter høyringsperiodenvedtakast med eventuelle justeringar, v / Formannskapet.Føremålet med planprogrammet: Planprogrammet er eit fleksibelt verktøy for den tidlege fasen av planarbeidet, og skal difor tilpassast den konkretesituasjonen og behov for planlegging. Planprogrammet skal fungere som eit utgangspunkt for kvalitetssikring av planprosessen, samt gje politikarane eitgrunnlag for å kunne fatte vedtak.Planprogram for Valestrand sentrum omfattar ei klargjering av utfordringar og problemstillingar som må vurderast i samband med planarbeidet. I samsvarmed pbl § 4-1 skal planprogrammet:- klargjere føremålet med planarbeidet- vise korleis planprosessen skal gå føre (fristar, deltakarar etc.)- klargjere opplegget for medverknad, særleg i høve til gruppene ein antar vil bli særleg rørt- klargjere kva alternativ som vil bli vurdert- drøfte aktuelle problemstillingar i planarbeidet- drøfte trong for utredningarForslag til planprogram skal sendast på høyring og leggast ut til offentlig ettersyn samtidig med varsling av planoppstart. Det vil eventuelt justerast i høve tilmerknader som kjem i høyringsperioden før det blir lagt fram for vedtak. Når planprogrammet er vedteke skal det leggast til grunn for utarbeiding avområdeplan for Valestrand.Oversikt over planprosessen, aktuelle fristar og framdrift er skildra i kap 2.12Eit vesentleg mål med høyringsperioden er å få tilbakemeldingar frå ålmenta og offentlege instansar, då planprogrammet skal gje føringar for detvidare planarbeidet.
  7. 7. 2. RAMMER OG PREMISSAR FOR PLANARBEIDET______________________________________________________________________2.1Krav til planarbeidet med konsekvensutgreiing og ros analyse- planarbeidet skal omfatte planskildring med konsekvensutgreiing og ros analyse- vurderingar gjort i konsekvensutredning med ros analyse i kommuneplanen skal implementerast i planarbeidet- miljøverndepartementet si nettside www.planlegging.no er ei viktig kjelde for råd og rettleiing for alle tema2.1.1 Generell metodeKommunen har vedteke akseptkriteria og metode for ROS analyse i kommunen. Denne skal nyttast. Det skal vurderast konsekvensar for dei einskildetema og ei samla vurdering for heile planforslaget. Alternativ som er vurdert i planarbeidet skal synleggjerast. Kartlegging av dagens situasjon samtkartlegging og samla vurdering for konsekvensar av tiltak skal danna grunnlag for endeleg planforslag. Alle utgreiingar og analyser skal implementerast iplanskildringa.2.2 Organisering, medverknad og prosessPlanavdelinga ved Osterøy kommune skal utarbeide planforslaget med konsekvensutgreiing og ROS analyse. Det vil bli etablert ei kommunal, tverrfaglegreferansegruppe med kompetanse frå Oppvekst, undervisning og kultur, Miljø og teknikk, herunder beredskap, samt Helse- og omsorgstenesta.Formannskapet vil fungere som politisk referansegruppe. Ved behov vil det bli innhenta kompetanse utanfrå. Utover dette skal ein søkje samarbeid medoffentlege instansar, lag og organisasjonar gjennom temavise utgreiingar.2.2.1 MedverknadGode føresetnader for gjennomføring av planarbeid ligg i tilhøyring til prosessane. Medverknadsprosessen er todelt;Informasjon og merknader: Etter krava i pbl. skal alle naboar, grunneigarar, andre parter saka gjeld, samt offentlege og private instansar, få tilsendt skrivdirekte i brevform om alle vedtak og høyringsperiodar, med fristar, for å kome med merknader. Kunngjering vil skje på kommunen si heimeside, i Bygdanyttog i Bergens Tidende. Følgjande lag og organisasjonar vil bli invitert direkte: Grenderådet i Valestrand, Idrettslaget, Ungdomslaget, FAU v/ Valestrand skule.I tilegg vil Museumssenteret i Hordaland bli invitert direkte.Medverknad: I løpet av planprosessen vil det bli opne invitasjonar til ålmenta; 1. Planverkstad og opne møter - Dette er tenkt gjennomført i Valestrand sentrum. Det vil bli temavise møter, med både gruppearbeid, dialog og informasjon. Planverkstad og opne møter vil bli kunngjort på kommunen si heimeside www.osterøy.kommune.no , samt i Bygdanytt.I tillegg vil det vere ein dialog med offentlege organ: 4. Møte i Regionalt Planforum. Regionalt planforum er forankra i pbl. §5-3. Forumet skal bidra til gjensidig informasjon, drøfting og avklaring av planspørsmål og sektorinteresse mellom kommunar, fylke og sektormynde. Det er vanleg at kommunepolitikarar saman med kommune- administrasjonen møter i planforum. Sektororgan som gjev fråsegn til planar har høve til å møte i planforum. Møtedeltaking er avhengig av kva plan som blir lagt fram. Nokre av deltakarane i Planforum er : Fylkesmannen i Hordaland m/dei ulike avdelingane /Statens vegvesen, Region vest / NVE, Region vest / Hordaland fylkeskommune ( Samferdselsavdelinga, Kultur- og idrettsavdelinga, Strategi- og næringsavdelinga ).
  8. 8. 2.2.2 Planprosess og framdriftsplan FASAR MEDVERKNAD POLITISK HANDSAMING FRAMDRIFT Mars – April 2011 Oppstart av arbeidet med Planprogram Planverkstad og Opne møter Utarbeiding av forslag til planprogram Mai 2011Vedtak av oppstart med forslag til planprogram. Kunngjering til ålmenta Høyring Planprogram Innspel til planprogrammet Vedtak i Formannskapet Juni 2011 Ope møte Høyring minst 6 veker Gjennomgong av innspel Vedtak i Formannskapet August 2011 Vedtak av planprogram Kunngjering vedteke Planprogram Utarbeiding av områdeplan med KU og ROS Innsamling av kjend kunnskap, synfaring og registrering. Juli – november 2011 analyse Utgreiing. Planverkstad Regionalt Planforum Vedtak i Formannskapet Desember 2011 1. gongs handsaming av planforslag Kunngjering til ålmenta Januar 2012 Offentleg ettersyn og høyring av planforslag Innspel til planforslag Høyring minst 6 veker Ope møte Gjennomgong av innspel 2. gongs handsaming av planforslag eventuelle justeringar Vedtak i Formannskapet Godkjenning av områdeplan Vedtak i Heradstyret Kunngjering vedteke plan Klagefrist 3 veker
  9. 9. 2.3 Lovgrunnlaget- Plan og bygningslova er det overordna lovverket for utarbeiding av planar. Områdeplan skal utarbeidast etter § 12 –2. For utarbeiding av områdeplan erdet krav til konsekvensutgreiing. Den skal utarbeidast i tråd med Forskrift om konsekvensutgreiing (FOR 2009-06-26 nr. 855).For planar som fell under denne forskrifta skal det handsamast og utarbeidast planprogram etter pbl §12-9, samt etter forskrift om konsekvensutgreiing § 6Plan- eller utgreiingsprogram.- Teknisk forskrift ( TEK ) krev mellom anna at byggverk skal utførast slik at dei fremjar lågt energibehov. Byggverk skal lokaliserast, plasserast og/ellerutformast med omsyn til energieffektivitet, avhengig av lokale tilhøve. Plassering og lokalisering av bygg må difor vurderast mot terreng/landskap,dominerande vindretning, sol-, vegetasjon- og lebelte.- Forureiningslova:Støy: Alle nye reguleringsplanar bør syne støysonekart etter "Retningslinjer for behandling av støy i arealplanlegging T-1442 " med markering av raud og gulsone.Til gul sone må det definerast krav om at avbøtande tiltak skal vere på plass innan utbygginga er avslutta. I raud sone skal ein unngå tiltak som erkjenslevare for støy.- Kulturminnelova: Hordaland fylkeskommune har det faglege ansvaret for forvaltning av kulturminnelova og sakshandsaming etter plan- og bygningslova.2.4 Arealdelen til kommuneplanen 2011 -2023Planskildring med konsekvensutgreiing og ROS analyse i kommuneplanen sin arealdel 2011 -2023 ligg til grunn forutarbeiding av områdeplan for Valestrand sentrum. Planskildringa er retningsgivande, kapittel 5, gjev føringar forutvikling av sentrumsområda.Overordna vurderingar knytt til områdesentra i OsterøySentrumsområda er potensielle viktige motorar som samlingsplass eller møteplass i eit lokalsamfunn. Lokaliseringav allmenne tilbod, service eller aktivitetar er oftast her. Fotlandsvåg, Lonevåg, Valestrand/Hauge og Haus er i Fotlandsvågarealstrategiane til kommuneplanen definert som Områdesenter. Med dette meinast at dei skal tene somsentrumsområde for større område, og det inneber å legge til rette for vidareutvikling og styrking av desse somtenesteområde, og møteplass. Lonevåg2.5 Andre kommunale planar og retningslinjer Valestrand og HaugeKommunedelplanar og temaplanar som er vedtekne eller er under arbeid dannar og grunnlag for planarbeid ikommunen. Reguleringsplanar under arbeid som delvis eller heilt har problemstillingar som skal implementerast i Hausområdeplan Valestrand; - Timberdalen – oppstart 10.05.06. Stoppa opp grunna motsegn. Problemstilling: Avklaring av tilhøve til garverimiljø, utforming av bustadareal - Rundhovde, oppstart: 04.06.08. Problemstilling: Vegløysing Vågenessvingen skal løysast i områdeplan Valestrand. - Valestrand sentrum, oppstart; 24.01.07. Stoppa opp grunna motsegn. Problemstilling: trafikk, parkering, utforming, grunntilhøve i ’Paddekråa’.Tidlegare merknader til desse plansakene vil følgje planarbeidet.
  10. 10. Det skal søkjast samarbeid med tiltakshavar v/ eventuell plankonsulent.Aktuelle Byggjesaker innan bandlagd areal : - Drange Sentrumsbygg AS, Problemstilling: Ombygging forretning, trafikk. - Danielsen vidaregåande, Problemstilling: Ombygging , det er gjeve mellombels bruksløyve med vilkår i to år frå hausten. Vurderast som innspel til planarbeidet.Coop prix i Valestrand sentrum har ei byggjesak under handsaming. Denne vil ikkje verte råka av bandlegginga, då den vart delvis handsama og godkjendfør bandlegginga trådde i kraft. Likevel bør ein søkje samarbeid med alle desse aktørane som viktige motorar i sentrumsområde. Områdeplan vil/kan leggepremiss for løysingar i desse sakene.Følgjande planar og utgreiingar skal leggast til grunn:Kommunedelplanar og temaplanar • Kommuneplan for Osterøy 2003-2014 • Arealdelen til Kommuneplan for Osterøy 2011 – 2023, • Kommunedelplan for helse og omsorg (under arbeid) • Økonomiplan 2011 - 2014 • ruspolitisk handlingsplan (under arbeid) • Arealstrategiar Osterøy kommune (2008) • Bustadsosial handlingsplan • Skulebruksplan (under arbeid) • Trafikksikringsplan for Osterøy kommune 2003 • Fredrikstaderklæringa Temakart: • Kommunedelplan for vassforsyning 1996-2007 (ny under arbeid) • Kjerneområde landbruk • Kommunedelplan for avlaup 1998-2007 • Barnetråkkregistrering • Kommunedelplan Hauge 2006 - 2018 • Temakart skredhendingar og Aktsemdskart for steinsprang • Kommunedelplan landbruk 2006- 2009 • Kommunedelplan for Energi og Klima ( under arbeid ) • Kommunedelplan for idrett, fysisk aktivitet og naturopplevingar 2004 2015 I tillegg er andre utredningar lista opp som kjelder for • Temaplan for habilitering og rehabilitering 2010 informasjon i kapittel 3.2.6 Nasjonale og regionale føringarNasjonale føringar Regionale føringarDet er lagt ei rekkje føringar for planarbeid i kommunen gjennom sentrale Planar på fylkesnivå legg føringar og gir retningslinjer forforskrifter, rikspolitiske retningslinjer, brev og rundskriv. Dette gjeld særskilt: arealdisponeringa i Osterøy kommune. Dette gjeld særskilt: St. meld. 26 (2006-2007) Regjeringas miljøvernpolitikk og rikets Fylkesplan for Hordaland (2005-2008) miljøtilstand Fylkesdelplan for klima og energi (2009) St.meld.34 (2006-2007) Norsk klimapolitikk Fylkesdelplan for energi (St. meld 16 (2004-2005) Leve med kulturminne) Fylkesdelplan for fysisk aktivitet, idrett og friluftsliv (2008-2012) Rundskriv T-2/08 Om barn og planlegging Fylkesdelplan kulturminne (1999-2010) Rikspolitiske retningslinjer for å styrke barn og unges interesser. Fylkesdelplan Deltaking for alle - universell utforming (2006-2009) Retningslinjer for samordna areal- og transportplanlegging, NA rundskriv T- Fylkesdelplan for senterstruktur og lokalisering av service og 5/93 handel 2002 Rikspolitiske retningslinjer for universell utforming Fylkeslandbruksstyre, arealstrategi Rikspolitiske retningslinjer for verna vassdrag Regionalt utviklingsprogram for Hordaland 2009 Samhandlingsreforma, stortingsmelding 47 vedteke av stortinget Handlingsplan for trafikksikring i Hordaland 28/4 -10. Rammeplan for avkjørsler
  11. 11. FylkesRos Hordaland 20093 PLANOMRÅDE; DAGENS SITUASJON og UTGREIINGAR I PLANARBEIDETKapittelet er bygd opp tematisk, med ein innleiande generell del. Alle tema skal konsekvensutgreiast. Generell metode er skildra i kapittel 2.1.1. Alle temaskal utgreiast etter § 4. Kriterier for vurdering av vesentlige virkninger for miljø og samfunn. Det er oppført særlege krav til metode og kjelde under deienkelte tema.3.1 Staden Valestrand, kort HistorikkI Valestrand var dei fyrste busettingane knytt til dei tre gardane som omkransar vågen, Reistad,Valestrand og Runnhovda. På Reistad og Runnhovda er det spor etter menneske alt i steinalderen og ifylgje Osterøy bygdebok er Reistad truleg ein av dei eldste stadgardane i vårt område.Valestrand har vore fast buplass for futar frå om lag 1540 til 1664 og er truleg den eldste futegarden forNordhordland. Ole Bull har sett tydleg preg på bygda med bygging av ”Bullahuset” og ”Bullaløa” ogopparbeiding av hageanlegg. Sonen bygde dampskipskaien og ullvarefabrikken. Dampskipet ”Oster” fekkstopp i Valestrand i1908. Garving var ein viktig næringsveg i Valestrand; frå 1860-åra og utover utvikladet seg eit viktig industrimiljø her. På det meste hadde bygda 10 garveri rundt vågen. Frå 1953 vart det eigradvis avvikling av garveriverksemda i Valestrand. Det siste garveriet vart lagt ned i 1990.På 1970-talet endrar Valestrand seg markant frå å vere ei jordbruksbygd og industribygd til eitvekstsenter. Fleire bustadfelt vert regulert og utbygd. I 1976 fekk bygda nytt skulebygg, dette var ei sværtviktig hending for bygda men nesten like viktig var det at om lag samstundes med dette vart det sett igong dugnadsarbeid med bygging av idrettsplass og fotballbane i direkte tilknyting til skuleplassen. Den Bullaholmen, foto: Kristoffernye idrettsbana vart opna av ordføraren i 1977 og fekk namnet "Furubakken". I dei neste åra opplevdeValestrand folkevekst. Med folkeveksten utvikla også næring og handelsstaden seg. Til tross forfolketalsauke har ein dei seinare åra sett ei auka handelslekkasje frå Valestrand noko som har ført tilnedlegging av ei rekkje tilbod.3.2 Valestrand i dag – kven eller kva er ValestrandValestrand er i dag den største av tettstadane på Osterøy og har om lag 1000 innbyggarar. Tettstadenhar barneskule, to barnehagar, butikkar, kro og anna tenesteyting. Lerøy Fossen AS, er størstearbeidsplassen med 80-90 tilsette. Helgesen Tekniske er nest størst med om lag 30 tilsette. Valestrandtener som sentrumsområde for eit langt større område enn sjølve tettstaden. Frå Valestrand går ferja MFOle Bull til Breistein, Bergen. Då Osterøy fekk brusamband frå Kvisti til fastlandet i 1997 vart grunnlagetfor ferje drifta Valestrand-Breistein sterkt endra. Trafikkselskapet HSD som driv sambandet medstatstilskot, vurderte i 2003 å leggja ned ferjedrifta av økonomiske grunnar, og frå 01.05.2004 avvikla deidrifta. På privat initiativ vart Osterøy Ferjeselskap As skipa 01.12.2003 etter folkemøte om støtte til Publikum under ’Bullaspelet’ foto: Kristoffer Foldøyetablering vart halde (25.11.03). Drift av fergesambandet og "nye-ferja" kom på plass i juni 2004.På Valestrand er det sterkt lokalt engasjement og dugnadsand noko som kjem til uttrykk i til dømes17.mai feiringa på staden, det historiske spelet ”Bullaspelet” og fotballklubben Valestrand Hjellvik FK .
  12. 12. DAGENS SITUASJON UTGREIINGAR I PLANARBEIDET3.3 SAMFUNN Valestrand i Regionen3.3.1 Valestrand i regionen Korleis kan kommunen dra veksel på kjensla avDeler av Osterøy ligg i reisetid i kort avstand til tilhøyring til regionen, og korleis kan kommunen bidra tilomliggande kommunar, med dei tilbod, og tilgang til å styrke regionen? Det må gjennomførast ei kartleggingarbeidsplassar dette medfører. Valestrand er i dag eit av Valestrand si rolle i regionen. Dette må inkludereknutepunkt for forbindinga over til vestre delen av ferjesambandet, arbeidsmarknad, pendlemønster, innHordaland og Bergensregionen. Valestrand med og utflyttingsmønster samt innverknad Samhandlings- Ferja, Ole Bull, foto: N.T reforma kan ha på Valestrand. I samband meddagens ferjesamband ligg såleis nær sentrale delarsom Åsane, Knarvik i Lindås, samt nytt kartlegging av kulturminne, og -miljø, må det gjerast einæringsområde på Haukås. Desse områda inngår i utgreiing av desse si betyding og potensiale forein aukande felles bu- og arbeidsmarknad. Osterøy regionen og reiselivet.kommune samarbeider i dag med Nordhordlandsregion på fleire fagområde. Blant annaSamhandlingsreforma. Reforma er eit nasjonalt direktiv og skal innførast frå 1. januar 2012. Metode: Demografisk analyse med omsyn til Valestrand somReforma skal bidra til å nå den norske statens vanskeligaste og viktigaste mål; for å sikra arbeidsstad – inn/utpendling. Eksisterande kartleggingar skalgode og lett tilgjengelege helse og omsorgstenester til alle som har behov for dette, helst i samanstillast og supplerast med observasjonar og kartleggingsitt eige lokalmiljø. Osterøy er pr. i dag ein av dei få og næraste kommunane til Bergen som frå staden.framleis har naturkvalitetar og landleg preg som framtredande uttrykk. Dette er lokale Kjelde:kvalitetar som også har betyding i regionen. På Valestrand er både garverimiljø og Business region Bergen si næringsanalyse.Bullaeigedomen av regional kulturhistorisk verdi, noko som pr i dag i mindre grad er utnytta Næringsbarometeretregionalt. I tilegg finn ein Lerøy Fossen som er ei regional viktig bedrift. Samhandlingsreformen-Helse og omsorgsdepartementet Jamfør "Samhandlingsreforma og distriktsmedisinsk senter for Nordhordland" HS sak 008/103.3.2 Sentrumsfunksjonar SentrumsfunksjonarKvar går grensa for Valestrand sentrum? Spørsmålet vart stilt på planverkstad og ein kom Korleis kan ein oppnå ei meir samla, og samstundesfram til ei felles forståing av kva som blir oppfatta som sentrum ( sjå illustrasjon ). Sentrum meir opnen sentrumskjerne? Det bør leggast til rette forligg mellom fjord og åssider med bustadområde. I dag er det berre ein butikk i sentrum som meir variert tilbod i sentrum. Det må vurderast tilføringer open dagleg, Coop prix. I tillegg er det eit antikvariat som har ope to dagar i veka. I av nye aktivitetar / funksjonar. Eit døme som vart trektsentrum finn ein og to kroer. Desse er og opne dagleg. Utover dette er det nokre ulike fram under planverkstad er parkfunksjon. Ein børbedrifter som har lokale her. Av tenesteyting finn ein frisør, tannhelseteneste, legesenter og vurdere om etablering av fleksible bygnings- ogein Osteopat. Inngongsparitet til Coop fungerer godt som ein ’tilfeldig’ møteplass. romstrukturar kan vere mindre sårbar for endringar iBallbingen i Halldorvika fungerer godt som møteplass for dei unge. Elles er det få eller ingen marknaden. Det må leggast til rette for møteplassar,utandørs møtestader i sentrum som innbyr til opphald og bruk. Funksjonaliteten i sentrum både for tilfeldige og organiserte møter, med stor vekter vekslande. Daglegvare, minibank, busstopp (i praksis,), samt fergekai og ’pendlar’
  13. 13. parkering ved Valestrandsvatnet er av kvalitet og funksjon som fungera bra. Parkering knytt på eldre og yngre del av befolkninga. Vegproblematikktil handel fungera særs dårleg. Den samla trafikksituasjonen fungerer ikkje godt nok, og er i og trafikktryggleik er vesentleg for å få til ei godfleire områder trafikkfarleg. Innbyggjarar peikar og på at trafikken opptek for mykje av heilskapleg løysing i sentrum. I samsvar medarealet i sentrum på bekostning av ”grøne lunger” og opne stadar der ein kunne hatt kommuneplanen bør det leggast til rette for kombinertsentrums -funksjonar som innbyr til meir opphald og aktivitet. bustad og forretning. Sentrum slik det står fram i dag – synes trongt, noko uoversiktleg og manglarsikt og utsyn til omgivnadene. Valestrandsvatnet er ein potensiell god kvalitet i sentrum som Metode: Eksisterande kartleggingar skal samanstillast ogromleg og funksjonelt ikkje er med i det som blir oppfatta og nytta til sentrumskjerne i dag. supplerast med observasjonar og kartlegging av staden. DetLandskapsrommet har openbare siktlinjer som potensiale til ei strukturendring eller justering må gjennomførast ei handelsanalyse. Utbyggingsavtalar for åav strukturane i sentrumskjerna auke gjennomføringsevna til planen må vurderast med både vegvesen og næringslivet. Kjelde: Fylkesdelplan for senterstruktur og lokalisering av service og handel
  14. 14. 3.3.3 Tenesteyting, privat og offentleg Tenesteyting, privat og offentlegI Valestrand er det ein barneskule med om lag 140 elevar, ein offentleg og ein privat Planarbeidet må ta høgde for ei eventuell endring ibarnehage. I tillegg er det frå hausten 2011 gjeve mellombels bruksløyve til ny, privat skulestruktur. Areal til utviding av barneskulen iungdomsskule der bedehuset ligg i dag. Det er under arbeid ein skulebruksplan der det vert Valestrand må vurderast parallelt med arbeidet medvurdert endringar i skulestrukturen i kommunen. Mange av skuleelevane går eller syklar til skulestruktur. Det er difor i planoppstart sett av areal tilskulen og har då sentrumsområde som del av sin skuleveg. Ved barneskulen er det store eventuell utviding. Barnehagekapasitet og eventueltutfordringar knytt trafikk og parkeringssituasjon. Dette vert nærmare omtala under kap. 3.6 utvidingsareal må vurderast i samsvar med framtidig bustadbygging i Valestrand. Høve for sosialbustader må også vurderast i Valestrand. Metode: Eksisterande kartleggingar skal samanstillast og supplerast med ny kartlegging. Arbeidet med skulestrukturen må implementerast i planarbeidet, samt Samhandlings- reforma, og eventuelt legga føringar for arealbehov. Kjelde: Skulebruksplan, under arbeid Samhandlingsreformen-Helse og omsorgsdepartementet Jamfør "Samhandlingsreforma og distriktsmedisinsk senter3.3.4 Bustad for Nordhordland" HS sak 008/10Rundt sentrum ligg fleire bustadområde, topografisk naturleg fordelt i landskapet; Eidefeltet,Rundhovde, Reigstad, Åsen og Vardalen. Valestrand sentrum er ein del av deira nærmiljø. BustadutviklingDei eldste bustadmiljøa låg rundt vågen, både på Reigstad og Rundhovdesida. Det eldste I bustadområda som ligg nærast opp til senterområdetbyggefeltet er Eidefeltet. Eit nyare byggjeområde er Bullaåsen. Alle områda ligg i vert det i kommuneplanen tilrådd ei fordeling med ca.gangavstand til sentrum. På Rundhovde er det og under regulering eit byggjefelt med både 2/3 einebustader og 1/3 andre typar husvære. Det er ògeinebustader og fleirmannsbustader. I tillegg er det eit nytt byggjefelt på Loftås. Loftås ligg stilt krav til varierande storleik på bustader ogmellom Hauge og Valestrand, i gangavstand, men manglar gang/sykkelveg for delar av leilegheiter. Dette er vurdert som særs viktig for å leggestrekninga. Dette er under detaljprosjektering pr i dag. Det er i hovudsak einebustader i grunnlag for trivsel for ulike menneske med ulike behovValstrandsområdet. Nokre fleirmannsbustader er etablert i nyare tid, samt enkelte to og tre og interesser. Tradisjonelt har einebustader vertroms leilegheiter. framtredande i kommunen. Ved å leggja til rette forI Valestrand er det god tomtekapasitet i kommuneplanperioden 2011 – 2023, men ein større variasjon i type husvære, kan ein bidra til at fleireynskjer å vurdere fortetting og eventuelle nye byggjeområde gjennom områdeplan vel å bli buande i kommunen. Det må vurderast om detI samband med rulleringa av kom det innspel om to nye bustadområde i Valestrand. Desse er areal til fortetting i tillegg til behov for eventuelt nyevert vurdert vidare i planarbeidet. Behovet for eventuelle sosial bustader i Valestrand må bustadområde. Type husevære må kartleggast, og detogså vurderast i arbeidet med planen. må leggast til rette for større variasjon i storleik på husvære, samt kvalitative ulikskapar. Ny etablering avLedig tomtekapasitet Valestrand krins pr 2008: bustadområde skal ha særleg fokus på klima og Tal på ubygde i tillegg regulert LNF-spreidd Framtidige Ledige tomter Ledig areal energieffektivitet, i planarbeidet må det settast av areal reg. tomter byggjeland (daa) (tomter) uregulerte (daa) totalt totalt 35 11 4 84 39 95 daa til fellesløysingar, samt at det må innarbeidastKommentar: Av framtidige uregulerte byggjeområde er ca 80 da under regulering (Rundhovde, Timberdalen). føresegner for regulering av område som ikkje blir detaljert i områdeplanen. Det blir og viktig i planen å
  15. 15. fange opp overgangen frå planlegging til bygging av ulike bustadtypar i høve til topografi. Metode: Eksisterande kartleggingar skal samanstillast og3.3.5 Barn og unge – nærmiljø – fritid supplerast med stadlege observasjonar og kartlegging.For mange barn og unge er Valestrand sentrum deira nærmiljø. Rundt sentrumskjerna liggbustadområde, barneskule, barnehage, idrettsplass m.m, og sentrumssona blir difor ei Barn og unge sine interessernaturleg kryssingssone. Ungdommar nyttar områder i sentrum i større grad enn dei yngste - Utfordringane knytt til barn og unge i Valestrand verkarfor dei er sentrum i hovudsak ein del av skulevegen. To ungdomar viste ’veg’ under å dreie seg om både for lite variasjon i aktivitetar ogplanverkstad. Under ein rundtur i sentrum viste dei kva dei gjer, kvar dei oppheld seg, og møteplassar, samt trafikktryggleik. Ungdom som ikkjekom med betraktningar om kva som fungerer og kva som ikkje fungerer. I tillegg har 36 har særleg idrettsinteresse verkar å ha lite tilbod.ungdomar svara på ei spørjeundersøking via i’ts learning, om bruk av sentrum i Valestrand. Aktivitetar kan ikkje fastsettast gjennom arealplan, menTre skuleklassar har gjennomført barnetråkkregistrering. ein kan sei noko om kva aktivitetar som manglar og som ein kan legge til rette for. Gjennom registreringane kjemDei yngste har markert mange farlege strekningar langs vegane gjennom sentrum. I tillegg det fram at det manglar innandørs treffstader.har fleire markert område ved ballbinge, og Valestrandsvatnet som ein stad dei oppfattar Vestlandet har eit fuktig klima og møteplassar bør ogsom farleg. Elles synest det som at dei nyttar seg mykje av mindre leikeplassar eller soner tilpassast dette. Parallelt med planarbeidet kan detknytt til bustadområda. For ungdomar er ballbinge ved Halldorvika einaste sone midt i arbeidast med løysingar for oppfølging i ettertid med tilsentrum som er tilrettelagd. Bingen vert nytta så vel som treffstad som til ballspel. dømes avsetting/merking av midlar, samt at ein nyttarUngdomane trekte sjølv fram at dei likar at den er plassert i sentrum, i nærleik til butikken og medverknads prosessen til å legge grunnlag for einmuren ved inngangspartiet til Coop som og er ein dagleg treffstad. Uteområde ved Reppen tiltaksplan som kan motivere til oppfølging og eigarskapbarnehage er og blitt ein stad der barn og unge treffes på ettermiddagen. Fotballbane ved hjå ungdommen sjølve i oppbygging av tilbod, og drift iskulen er mykje brukt, både til fotballspel og som treffstad, dei ’heng’ der , treff vener og ettertid. Vidare må ein i utgreiingane inkludere allepratar. Det vart og trekt fram at frå ei sone like nedanfor fotballbana, har dei sikt til sentrum aldersgrupper. Fotballbana vert nytta av både barn ogog til ballbingen. Det gir oversikt over om det er folk der, og kven som måtte vere der. Elles ungdommar opp til ca 18 år. Ballbinge er brukt av dei ier det eit mindre , men aktivt miljø knytt til ’Stallen’, med stell og riding av hestar. I tillegg er alder frå ca 1 – 7 klasse. På kveldstid er den og nytta avdet treningsstudio i 2.etg i Reppen barnehage som vert nytta av mange. dei over 18. Flest gutar som spelar på fotballbana, og ein del jenter som ’heng’ der. Det kan synast som at deiAv organisert aktivitet er til døme Kulturskulen nytta av mange. som er under 4 – 5 kl trinnet må gå rett heim etter skulen. Dei får ikkje opphalde seg i sentrum, el v/Det er to barar/pubar i sentrum av Valestrand, ’Ole Bull’ kroa og ’Kjellaren’. Sistnemnde ballbingen utan vaksne. Dei fleste unge som nyttararnyttast mest av dei litt eldre, men også dei yngre går der og ser til døme kamp på Valestrand bur her, men det er og unge som harstorskjerm. Dette er einaste ’inneplass’ ein kan treffe andre. Tidlegare var det Valestrand som næraste områdesenter.ungdomsklubb i Halldorvika. Denne var mykje brukt av dei unge, men grunna manglandemidlar vart den nedlagd. Ungdomshuset er mest i bruk til organisert aktivitet og har pr i dag Andre innspel som kom fram er oppvekstsenter/ tun,ei litt eldre brukargruppe. utvidingsareal til idrettsanlegg samt at ein manglar musikkverkstad som ikkje er knytt til kulturskulen. DetteEit ope, tomt naust ved vågen vert brukt som opphaldsplass på kveldstid til drikking. må inkluderast som innspel i det vidare planarbeidet.Dersom ein vil på rusfri fest må ein til Åsane. Når VIF har arrangement ved fotballbane blir For utviding av idrettsanlegg må det vurderastområdet til ein stor møteplass, som samlar både barn, unge og vaksne. Elles er det mangel moglegheit for fortetting av tilgrensande areal, samtpå stader eller aktivitetar der vaksne kan møte andre vaksne med barn eller unge. Døme på alternativ sambruk med andre idrettsanlegg i
  16. 16. kommunen. Det skal fortrinnsvis vurderast utviding i skogsareal framfor beitemark. På rundtur i Valestrand med ungdomar 11.april. foto:N.Tslike stader eller aktivitetar kan vere parkområde eller bowlinghall.Frie aktivitetar som vart trekt fram var til døme Fiskeplass v kai, og noko bading. Det vert og Metode: Eksisterande kartleggingar skal samanstillast ogfiska langs elva på Bullaeigedomen. Badeplassen ved Brakvatnet, eit tilrettelagt supplerast med stadlege observasjonar og kartlegging.friluftsområde, er dei siste åra vorte full av igler som gjer det mindre attraktivt. Ungdom skal bli invitert direkte til medverknad. Kjelde: Barnetråkkregistreringar 2009 og 2011, Osterøy Planverkstad, med omvisning av to ungdomar Barnetråkkregistrering 5-7 kl Valestrand skule,3.3.6 Universell utforming Spørjeundersøking it’s learning, Lonevåg ungdomsskuleValestrand sentrum og kringliggande turvegar er ikkje tilrettelagt med omsyn til universellutforming. Det er bl.a fortauskantar, uoversiktlege situasjonar, manglande merking ogmanglande skilje mellom gangareal og køyreveg som gjer Valestrand sentrum lite Universell utformingframkommeleg for born, eldre, bevegelseshemma, hørsels og synshemma. Der det vert lagt opp til ny aktivitet, strukturendringar
  17. 17. eller ombygging av bygningsmasse, gang/sykkelveg/ møteplassar, samt uterom skal det utformast universelt så langt topografiske tilhøve tillet. Dersom gode lokalitetar for møteplassar eller gongtrasear ikkje stettar krava skal det vurderast fleire alternativ. Metode: Ein vil vurdere aktuelle føringar for tiltaka ut frå kjente prinsipp for universell utforming, og syne i kva grad universell utforming kan bli oppnådd. Ein skal invitere eldre, små born og andre med utfordringar i samband med ferdsel i3.4 LANDSKAP offentlege rom, til medverknad for registrering og kartleggingDen europeiske landskapskonvensjonen omfattar alle typar landskap; by- og av utfordringar og dialog om moglege løysingar.bygdelandskap, kyst- og fjellandskap og definerer landskap slik; «Et område, slik folkoppfatter det, hvis særpreg er et resultat av påvirkningen fra og samspillet mellom naturlige Kjelder:og/eller menneskelige faktorer.» Tilgjengelighetsmal fra DeltasenteretDenne definisjonen skal leggast til grunn for landskapskartlegging og vurderingar. Rettleiar frå Husbanken Temaplan for habilitering og rehabilitering, Osterøy kommune Deltaking for alle-universell utforming 2006-2009, Hordaland Fylkeskommune Temaveileder: universell utforming og planlegging etter plan- og bygningsloven, MDP Fylkesdelplan for universell utforming. LANDSKAP Metode for landskapsanalyse må tilpassast Valestrand, den faktiske situasjonen og plansituasjonen. Analysen skal samanstillast med andre utgreiingar og leggast til grunn for arealdisponering, utbyggingsvolum, og strukturar. Kvalitetar som bør takast vare på og eventuelt vidareutviklast skal inkluderast. Romlige og estetiske tilhøve skal tilleggast særleg vekt som Skjematisk framstilling av Landskapet Valestrand. grunnlag for å avdekke potensiale til vidare utvikling. Illustrasjon: N. T. Både fjernverknad og nærverknad må vurderast.3.4.1 Landskapsform og topografi - estetikkValestrand er prega av eit tydeleg landskapsrom; ei sentrumsflate som skrår mot vågen i Landskapsform og topografi - estetikkvest, høgare parti, med åsryggar mot nord og sør, og eit skrånande dalføre oppover mot Det ligg eit potensiale i både landskapsrommet ogaust. Her finn ein og Bullahuset som troner øvst i landskapet og dannar ei linje som kulturlandskapet, som ramme for strukturelle endringar istrekker seg ned over Bullaeigedomen, over Valestrandsvatnet, mot Eide huset og vidare ut sentrumssona. Det er fleire tydelege siktlinjer som bør
  18. 18. i fjorden. Åssidene og åsryggane dannar så vel topografisk som funksjonelt, ramma rundt vurderast å leggast til grunn ved vidare utvikling avsentrumssona. Funksjonelt er det her bustad område ligg – delvis vendt mot sentrum, staden. Under ein rundtur på planverkstad såg ein ogdelvis vendt mot vågen. på potensielle strukturendringar. Eit døme er ei dreiingFleire av samanhengane i landskapsforma er synlege men ikkje utytta som kvalitetar i mot Valestrandsvatnet med eksisterande bygg langsdagens situasjon. Utsynet og tilkomsten ned mot strandsona og fjorden står fram som fylkesvegen, og ved Halldorvika som utgangspunkt forinnestengt og lukka for omgjevnaden lenger bak i sentrum. ei ramme rundt eit sentrumsrom. I denne sona er det muligheit for at ein kan sleppe gjennomgåande trafikk,Bygningane si plassering og utforming er tydlege visuelle og romskapande element. Slik og ein kan i større grad få til torg ogbygningsstrukturane er organisert står sentrum fram som utydeleg, og fortel lite om det livet møteplassfunksjonar, i kombinasjon med eit meirein faktisk finn her. samansett miljø. Det skal vurderast alternative strukturelle justeringar / endringar i høve til dagens situasjon. For utbygging i sentrumssona må det særleg vurderast konsekvensar av ulike strukturar inkludert utnyttingsgrad, og byggjehøgder.3.4.2 Landbruk og kulturlandskap Metode: Landskapsmodell og perspektivskisser skal nyttast aktivt som undersøkande metode og for kommunikasjon avI Valestrand var den fyrste idear. Ein må gjere ei analyse av kor mykje areal som erbusetnaden knytt til dei tre gardane byggbart, med konsekvensar for dette.som omkransar vågen, Reistad, Kjelder: Generell under LandskapValestrand og Runnhovda.Rundhovde har ikkje aktive bruk i Landbruk og kulturlandskapdag. Det er i dag 4 bruk i drift innan Korleis kan landbruket leve vidare som næraste nabo til eiteller tilgrensande planområdet. sentrum i utvikling? Planarbeidet bør kartlegge landbruket siBullaeigedomen er ein av desse. I rolle i Valestrand. Det må og greiast ut både positive ogtillegg er det om lag 11 bruk som negative konsekvensar av å ha aktivt landbruk ianten har drift eller vert halde i hevd i sentrumsnære område. Det må vurderast korleis arealplanennærleiken til sentrum. På garden kan legge til rette for vidare drift. Det er noko trongt, og brukValestrand ligg ei løe frå 1869, bygd av buffersoner må difor tilpassast situasjonen. Vidare må detav Ole Bull etter amerikanske seiast noko om landbruket som kulturlandskap i framtida.prinsipp med dobbel køyrebane. Løa Metode:er i bruk i dag. Gardsbruka pregar i Landbrukseigedomar ved planområde, Eksisterande kartleggingar skal samanstillast og suppleraststor grad det landskapet som Illustrasjon: N.T med stadlege observasjonar og kartlegging. Det skal aktivtomkransar Valestrand sentrum og er søkast ny kunnskap gjennom medverknad.såleis eit viktig identitetsgjevande uttrykk så vel som funksjon. Kjelde: Kjerneområde landbruk 2010 Temakart, Osterøy kommune www.skogoglandskap.no Kommunedelplan landbruk 2006 -2009
  19. 19. 3.4.3 Historiske spor og kulturmiljø Historiske spor og kulturmiljø Kulturminne er ein ikkje-fornybar ressurs, som fortel omI Valestrand er det ein rekkje spor frå ulike tidsepokar som fortel om utviklinga opp til det Valestrand korleis menneske har levd og kan framstå både somer i dag. Fyrste dag i planverkstad vart det arrangert rundtur med påfølgande diskusjon og kjend og eksotisk. Planarbeidet må vurdere korleis einkartfesting. Her vart det fortalt om minne med ulik status. Både bygningar, ferdselsvegar, stadnamn best kan ta vare på dei ulike kulturminna/kulturmiljøa iog hendingar vart omtalt. Alle minna har vore med på å gjere Valestrand til den staden det er i dag. Valestrand, kva som skal takast vare på og korleis.Ikkje alle vert automatisk sett på som kulturminne/kulturmiljø, men kan vere viktige element for den Kulturminna må her sjåast i samanheng medlokale identiteten. omgjevnaden dei ligg i.Historiske spor registrert under planverkstad: - Garverimiljø m/naustmiljø - Midtvegen (mykje brukt turveg som Ole Bull - Garverimuseum brukte å ri på. Fører til Brakvatnet med - Haldorvika- doktorhuset Nesholmen) - Kringastemma- demning frå om lag 1890-1900 - Futehella og futagarden. Garden vart overteke bygd for å skaffe vatn til ullspinneriet av Ole Bull sine besteforeldre og låg på - Retterstad i Haldorvikja Bullaeigedomen - Isutaking - Ungdomshus - Ullspinneri og eigarbustad som òg har vore - Husmannplass med restaurert løe, med nytta som framhaldsskule og bedehus brakekledning og hus, i ’Bakken’ - Eldsteskulen frå 1881. Læraren budde i andre - Løemuseum- privat museum i restaurert løe på etasje. Huset har grue. Huset er ikkje sefrak- tidlegare husmannsplass. Museet viser mellom registrert (gamleskulen 1921, nye skulen 1977) anna gamle reiskap. På garden er det òg eit - Fjærehuset gamalt eldhus som er restaurert ; Maurhaugen - Bullahuset med tilhøyrande kulturlandskap, - Brakvass- og Daltveitnausta. Gamle naust som Bullholmen/ ”lille Osterøy” vart brukt av gardane ved Brakvatnet og - Ferje 1949 Daltveit - Jettegryter. Ole Bull spelte i desse og lurte folk - Tingstad: Tingstadneset– namn på ein stad. Gangveg på Bullaeigedomen, Iskjellaren, foto: N.T. som gjekk forbi Kan det ha vore ein gamal tingstad? foto: N.T. - Eidehuset. Ligg sentralt til ved ferjekaia. Har - ”Meieriet”. Gamalt hus ved vågen. Bygd som vore landhandel og hadde ein stor hage før meieri. Seinare tatt i bruk som telefonsentral. Ein bør vidare sjå på kva verknad kulturminna har for bygging av ferjekai. I dag vert huset disponert av båtlaget. reiselivsnæringa, fysisk miljø, utvikling av ein attraktiv - Spor frå gamal kyrkjeveg til Hamre. Går over - Løe bygd av Ole Bull i 1869 etter amerikansk tettstad og marknadsføring av staden og kommunen. Bullaeigedomen modell. Løa er bygd med dobbel køyrebane - Nilsastemma Det vil vere viktig å avklare verdien og omfanget, noko som vil ha ein synleggjerande funksjon forKulturminne/kulturmiljø innbyggjarane, og avklare høve til korleis ein skalDet er ikkje registrert automatisk freda kulturminne innanfor området, men på Reigstad, handtere dei i framtida. Avklaring av kulturminna sinutanfor bandlagt område er det gjort funn av helleristningar verdi, moglegheiter og avgrensingar, vil legge føringarDet er ei rekkje Sefrak registrerte bygg innanfor planområdet. Det er òg eldre bygg som for arealdisponeringar i til dømes bruk av strandsona ogikkje er registrerte i Sefrak registeret. siktliner. Det vil vere trong for ytterlegare kartlegging for å sjå på kva som er viktig å ta vare på, moglegheiter og avgrensingar. Kulturminnelova § 9 krev registreringar
  20. 20. Bullahuset/Bullaeigedomen der det er potensielle funn av automatisk fredaPå ei kunstig høgd bygde Ole Bull ein sveistervilla. Huset bryt med den tradisjonelle kulturminne. Det er Hordaland Fylkeskommune som erbyggestilen i Valestrand der husa ligg i dalsidene og ligg som ein kulisse i landskapet. Huset regional kulturstyresmakt og vil sjå omfang aver ei blanding av modernisering og tradisjon. Underetasjen er bygd som ei europeisk registreringane. Bruk av omsynssone c vil verte vurdertstorstove, medan andre etasje står fram som ein høvdingsal. Huset ligg i eit kulturlandskap som eit verkemiddel.med elv som slynger seg over eigedomen. Ein holme i elva er bygd ut med form somOsterøy. Tidlegare kunne ein ro frå vegen og opp til huset. Eigedomen står i dag fram som Metode:ein viktig del av Valestrand sin identitet. Her vert viktige arrangement som 17.mai og Eksisterande kartleggingar skal samanstillast og supplerastjuletretenning feira. I 100-årsjubileet til Ole Bull vart det arrangert historisk spel på med stadlege observasjonar og kartlegging Det skal vereeigedomen omtale av kvart kulturminne/kulturmiljø og vurdering av verneverdi. Dette gjeld både bygningar/bygningsmiljø, teknisk kulturmiljø, kulturlandskap, gamle ferdselsårer med meir. EinGarveristaden Valestrand skal nytte medverknad aktivt for kartlegging av ny kunnskap.Garveribygningane på Valestrand representerer eit unikt industrimiljø som vart utvikla frå1860. Valestrand har vore ein viktig garveristad med til saman 11 garveri. 2 av dei er revet Kjelder: Diverse bygdebøker/ Osterøyboka, Osterøyog 4 er brent ned. Det er inga verksemd i garveria i dag. På sørsida av Vågen ligg eit bygdebok m.mgarverimuseum. Riksantikvaren finn at minna frå garveriverksemda i Valestrandsfossen er Jubileumsbok skuleeit viktig kulturmiljø av nasjonal interesse. Stadanalyse Valestrand 2009 kulturhistorisk analyse med fokus på garverimiljøet ( Dive analyse ) Fylkesdelplan for kulturminne Kart.ivest.no3.4.4 Strandsona Askeladden.noSom landskapsform er vågen, frå strandsone til åssider - eit karakteristisk trekk vedinnseglinga til Valestrand. Strandsona er ei fysisk forlenging av sentrumsflata og Strandsonasamstundes avgrensande, grunna dagens utilgjengelegheit. Visuelt og bruksmessig er Det må gjerast ei kartlegging av den funksjonellestrandsona ikkje ein del av sentrum. Utilgjengelegheita er grunna i både topografi og strandsona. Potensiale og avgrensingar må koma fram,etablerte funksjonar som eldre garverimiljø, bustad, næring, ferjekai, andre bygningar som samt kva områder som skal sikrast mot utbygging.private naust, og forsamlingshus. Fleire av desse har naturleg tilhøyre med sjøen. Der Planarbeidet bør sikre allmenn tilkomst til strandsona,bustadeigedomar grenser til sjøen er områda svært bratte. Dei slakare partia er i hovudsak både som rekreasjons-areal i friluftssamanheng, og somområde ved ferjekaien, nokre spreidde mindre areal ved garveria, samt kaiområdet ved potensiell kvalitet til ei forlenging av sentrumskjerna,Meieriet, og søre del av vågen. visuelt og/eller bruksmessig. Definisjon funksjonell strandsone: FunksjonellDet er få møteplassar eller tilgjengeleg bruksareal ved strandsona. Småbåthamna har strandsone er nemninga på overgangssona mellom sjøgjesteplassar, og Meieriet vert nytta som forsamlingslokale av båtlaget, og til utleige/lån. og land. Sona står i innbyrdes direkte samspel medFisking skjer og frå ytterst på ferjekaia, og nokre spreidde stader rundt vågen. Garverimiljøet sjøen både økologisk, topografisk og/eller bruksmessig.står til forfall og opplevast som forlatne, utrygge og utilgjengelege frå landsida, så vel som Den kan vere smalare eller breiare enn 100-sjøsida. metersbeltet.Nokre badeplassar ytst i vågen er i bruk, dei er meint å være allmenn tilgjengeleg, men det Metode: kartlegging av funksjonell strandsoneer ikkje allment kjend. Det verkar som sjøen i større grad er utsikt enn bruksområde forValestrand sine brukara. Kjelder: Fylkesplan for Hordaland (2005-2008) Strandsonerettleiar for Hordaland
  21. 21. 3.4.5 Friluftsliv og Friluftsliv og opplevingsverdi opplevingsverdi Planarbeidet må kartlegge områder som er i bruk til friluftsliv i og nær Valestrand, t.d. turvegar og stiar i området. Kommunen er i gong med å utbetraValestrand er ein stad med turmoglegheitene i området, og planen skal knyte dettenaturrike omgivingar i tett nærleik til arbeidet saman med sentrumsutviklinga, samt sjå påsentrumskjerna. I sær vassdraget moglegheitene for å kunne legge til rette med tanke påfrå nedre del av sentrum og vidare parkering, og rasteplass i samanheng med turvegane.oppover i dalføret har innbydande Dette for å gi lageleg tilkomst til turvegane for fleire. Detkvalitetar for turdrag, bading og bør og vurderast moglegheit og behov for sykkelveg tilanna rekreasjon. Mange går tur i Brakvatnet. Sentrumssona har stort potensiale til åsentrumsområdet ved vatnet og betre opplevingsverdi knytt til natur og kulturmiljø.vidare oppover mot ”Bullahuset”. I ’Porter’ til turområda, Planarbeidet må kartlegge moglegheiter ogtillegg er området både ved vurdere moglegheit for areal for tilkomst. Illustrasjon: L.V forbetringspotensiale.Reigstad, Reigstadåsen ogKringastemma utgangspunkt for Metode:turstiar som strekkjer seg innover mot Brakvatnet, med badeplassen, og vidare innover Eksisterande kartleggingar skal samanstillast og supplerastfjellpartia i retning Haus. Tilgang til sjøen er bortimot ikkje-eksisterande. med ny kartlegging.Det vert vist til eit belte mellom ”Fossen senter” og gamle ferjekaia, som tidlegare har vore Kjelder:mykje brukt som opphaldsstad ved fjorden. I dag ber dette området preg av forfall, ligg Kommunedelplan for idrett, fysisk aktivitet ogvanskeleg til og er utilgjengeleg for publikum. naturopplevingar 2004-2015. Arbeidet til kommunen (Landbruk) med å kartlegge, knyte saman og vidare utvikle turvegar i Valestrand området.3.4.6 Naturmiljø NaturmiljøSentrumsområdet i Valestrand er Valestrandsvatnet som landskapskvalitet er i dag liteendepunkt for eit vassdrag som tilrettelagt for bruk. Det ligg eit potensiale i moglegheitastrekkjer seg oppover dalføret mot til å legge til rette for eit ’parkdrag’ langs vatnet iKringastemma og vidare innover samspel med dei naturførekomstane som er der. I detmot Hauge og Hannisdalen. I vidare arbeidet må det kartleggjast grundigare kvasentrum er vassdraget frå førekomstar som er tilstades. Det må gjerast ei samlaBullaeigedomen og til utløpet ved analyse av kva verknader eventuell aukaValestrandsfossen registrert som publikumstrafikk, og eventuelle fysiske inngrep, vilbeite- og rasteområde for medføre for det biologiske mangfaldet.andefuglar. Vassdraget er og bruktmykje til fiske etter sjøaure. Delar Metode: Eksisterande kartleggingar skal samanstillast og Utsnitt av artsførekomstar i vassdraget rundtav randsona er sumpområde som Valestrandsvatnet. Kjelde: Naturbase. supplerast med stadlege observasjonar og kartlegging.og inneheld lauvskog med innslagav svartor. Kjelder: Viltet på Osterøy. Kartlegging av viktige viltområde og status for vilt artane 2004. Kartlegging og verdisetting av naturtypar i Osterøy 2005.
  22. 22. 3.5 INFRASTRUKTUR www.skogoglandskap.no Direktoratet for naturforvaltning – Naturbase3.5.1 Trafikktilhøve Generelle kjelder for tema LandskapFerja kjem i land midt i sentrum i Valestrand og all trafikk, med om lag 550 bilar og 800 - Den europeiske landskapskonvensjonen, CETS No. 176passasjerar i døgnet, vert losa vidare via fylkesvegen som går gjennom sentrum og vidare - Retningsliner for estetikk og byggeskikkinnover mot blant anna Hauge og Lonevåg. Fylkesvegen set eit sterkt preg på sentrum av - Retningsliner i kommunedelplan landbrukValestrand slik den ligg i dag. Samtidig som at den er hovudfartsåra for personbilar, bussar, - Landskapsanalyse- Framgangmåte for vurdering av -varetransport og tungtrafikk, med ein årsdøgntrafikk på om lag 2200 kjøretøy, så er den landskapskarakter og landskapsverdi- 2010også einaste ferdselsveg for handlande i sentrum, skuleelevar og anna ferdsel til og frå dei - www.skogoglandskap.no/kart/landskapsregioner - Landskapskartlegging av Hordaland fylke, Aurlandulike funksjonane i sentrumskjerna. Sett i samanheng med at det manglar tydeleg skilje Naturverkstadmellom gåande og køyrande, og parkering og køyrebane, gir dette eit kaotisk og lite - Råd om landskap i kommunal planlegging i Hordaland (oversiktleg trafikkbilete og skaper i mange samanhengar farlege situasjonar i sær for skule FMH og HFK )elevar og andre mjuke trafikantar. På rundtur med lokalbefolkninga vart det peika på - www.kartivest.nomanglande fortau på strekk som dagleg er i bruk som skuleveg, det vart og peika på attilførselsvegane, særleg inn mot skulen og idrettsanlegget frå dei ulike bustadfelta, går viafylkesvegen. I realiteten går ein snarvegar og dels stiar for å kome seg til og frå enkelte av INFRASTRUKTURbustadfelta og inn mot skule, idrettsbane og sentrumskjerna. Med unntak av parkering knytt Trafikktilhøvetil handel, har Valestrand relativt god parkeringsdekning. Dette heng saman med at Trafikksituasjonen vil ha særlig fokus i arbeidet medValestrand er ein utpendlarstad, med om lag 600 dagpendlarar, og det er tilrettelagt for planen. Det må leggast til rette for gode total-løysingarparkering knytt til dette. Mange barn har i barnetråkkregistreringa markert farlege som betre tek i vare trafikktryggleiken. Det er eit mål atstrekningar langs vegen. Fleire lokale krysspunkt er registrert spreidd. Ei anna viktig sentrumskjerna skal detaljerast i planen slik at ein fårfunksjon for fergekaien er at dette i dag er beredskapskai. Faktiske tall for ferjetrafikken: ca avklart køyrebane, gong- og sykkelveg, m.m. Det vil800 personar pr. døgn. Ca. 550 personbilar pr. døgn. Ca. 5000 bussar i året (20 pr. dag). vere vesentleg å legge til til rette for eiCa. 5000 tyngre kjøretøy (over 12 meter, fordelt på vekedagar). gjennomkøyringssone som legg dei mjuke trafikantane sine premiss til grunn. Det må avklarast kva verkemiddel som kan nyttast som fartsreduserande tiltak, til dømes innsnevring av vegbana, val av material i vegbana, m.m. Vidare må det sikrast gong- og sykkelveg heilt fram til skulen. Det bør vurderast ei løysing med gong- og sykkelveg gjennom Bullaeigedomen, eventuelt som del av eit parkområde. Parkering knytt til kollektivpunkt / ferje, handel, samt ved skuleområdet på dag- og kveldstid må vurderast med omsyn til trafikktryggleik, utforming, plassering og storleik. Det må leggast til rette for busslommer både i sentrum og ved skulen. I gjeldande rammeplan for avkjørsler (arbeidet med revidert utgåve er i gong) har fv 567 og fv 365 streng haldning, medan fv 366 har mindre streng haldning. Val av stad for avkjørsle må vurderast med tanke på den framtidige arealutviklinga. Jamfør fareidentifikasjon i områdeplan Valestrand,
  23. 23. 15.08.2011, Statens vegvesen, er det identifisert farlege tilhøve langs fv 567, fv 365 og fv 366. Ein må i planarbeidet vurdere utbetring av desse.Viktige stikkord for ei heilskapeleg løysing er: betre leseleggjering, med tiltak som syner bruk av areal samt viktige retningar i det bygde miljøet (gang vegar, turstiar, sentrum, osb.). Metode: Eksisterande kartleggingar skal samanstillast og supplerast med stadlege observasjonar og kartlegging. Det skal lagast ei trafikkanalyse som omfattar sentrum – fylkesveg, ferje, samt skuleveg. Det skal søkjast samarbeid med Statens Vegvesen. Kjelde: Veg og gate utforming, Handbok 017 Rikspolitiske retningslinjer for samordna areal- og transportplanlegging. Nasjonal vegdatabank Pendlarforeininga Ole Bull ferjeselskap AS Trafikksikringsplanen 2003 (Osterøy) Fareidentifikasjon i områdeplan Valestrand, 15.08.2011, Statens vegvesen Byggeplan, statens vegvesen, Valestrandfossen sentrum, 27.10.20093.5.2 Støy Støy Retningslinje for behandling av støy i arealplanlegging,Fylkesveg 567 er hovudfartsåra gjennom T-1442, skal leggast til grunn. Punkt 2.5.2 iValestrand sentrum. Med ei årsdøgntrafikk retningslinjene seier at "alle nyeReguleringsplaner ogpå 2200 generer dette ein del støy. I bebyggelsesplaner bør vise støysonekart som erkommuneplanen er denne vegstrekninga tilgjengelige innenfor planområdet på egnet måte". Støymarkert som delvis gul og delvis raud frå fylkesvegane skal visast i plankartet.Raud sone,støysone. Gul støysone er lik 55 -65 enn nærmast støykjelda, angir eit område som ikkje er egnadecibel, raud sone er lik over 65 decibel. til støysensitive bruksformål, og ein skal unngåKjelde for omsynssonene er støysone kart etablering av ny støysensitiv busetnad. Gul sone erutarbeidd av statens vegvesen november vurderingssone, kor støysensitiv busetnad kan2010, basert på trafikkprognoser for år 2025 etablerast dersom avbøtande tiltak gir tilfredsstillande+/-, i 4 meters høgde. Utsnitt støysonekart, Statens Vegvesen 2010. støytilhøve. Metode: Eksisterande kartleggingar skal samanstillast og supplerast.
  24. 24. 3.5.3 Energi og klima Energi og klima Ved vidare planlegging i sentrum vil det vere naturleg åArbeidet med energi- og klima utfordringane har som formål å redusere utslepp av sjå Valestrand som eit viktig transit-punkt (t.d. privat bilklimagassar. Reduksjon i bruken av biltrafikk med tilrettelegging for auka bruk av til kollektiv reisemåte) i framtida, uavhengig av framtidigkollektivtransport, samt oppfordring til og tilrettelegging for auka bruk av sykkel er tiltak som status for ferga. Det vil derfor vere avgjerande å sjå påvil vere med på å redusere utslepp av klimagassar, samtidig som det er med på å redusere vidare utvikling av parkeringsløysinga for dei mangegrad av lokal forureining. pendlarane som reiser ut via Valestrand. Det er usikreTal frå ferjetrafikken tyder på at mange i dag reiser kollektivt med buss via ferje frå tal på dette, men anslagsvis rundt 600 personar pr iValestrand. Det er lite tilrettelagt for gåande og bruk av sykkel til og gjennom sentrum av dag. Auka tilrettelegging av sykkel- og gangvegar vilValestrand. utgjere ei positiv effekt i lys av klimarelaterteDet er pr i dag ingen andre kjende energi eller klima tiltak i sentrumsområdet Utvilklinga av problemstillingar. Ved etablering av fysiske tiltak iValestrand for ei energieffektiv og klimavenleg framtid vil krevje ei til dels høgare fortetting sentrum må ein ha særleg fokus på klima ogav allereie utbygde område, i staden for utviding av eksisterande og utvikling av nye energieffektivitet. Dette skal ein vurdere og ta vidareområde. Dette er ikkje ønskeleg då det vil auke reiselengd spesielt for gåande og syklande. gjennom retningslinjer for energieffektive byggemetodar for bustadhus, næringsbygg og liknande (lågenergi-, passivhus og evt +hus). Det skal vurderast å legge til rette for, og sette av areal i samband med relevant infrastruktur for tiltak som t.d vassboren varme, bio- varmeanlegg og/eller fjernvarme, samt andre energi- effektive tiltak. Ein skal også vurdere moglegheitene for at nye bustad område og nybygg kan bli planlagde og utførte med gode løysingar for handsaming av overflatevatn ved bruk av vegetasjon (på tak og andre flater) eller tilsvarande løysingar. Gode planar for gatebelysning ved utbygging og ombygging av område er også eit viktig element for å redusere energibruken. Så langt som mogleg skal det utarbeidast føresegn og retningslinjer som kan redusere samla energibruk. Metode: Eksisterande kartleggingar skal slåast saman og supplerast med stadlege observasjonar og kartlegging. Trafikkanalyse skal nyttast aktivt. Energi og klimaplan skal implementerast i planarbeidet. Kjelder: Enova Byggforsk Ecobox, www.ecobox.no (Norske arkitektars landsforbund si, avdeling for auka miljøkompetanse og tverrfagleg samarbeid ) Trondheim Energi Fjernvarme AS BKK energiutgreiing Klima og energi direktoratet Statlig planretningslinje for klima- og energiplanlegging Energi og Klimaplan for Osterøy kommune
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×