Your SlideShare is downloading. ×
Greqia e lashte
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Greqia e lashte

16,068
views

Published on

Published in: Education

0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
16,068
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
150
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. • Territori i Greqisë është malor, dhe si rezultat, Greqia e lashtë eshte e përbërë nga shumë rajone të vogla secili me dialektin e vet, veçoritë kulturore dhe identitetit. Rajonalizim dhe konfliktet rajonale ishin një tipar i shquar i Greqisë së lashtë. Qytetet qenë të prirur të jenë të vendosura në luginat mes maleve, ose në fushat bregdetare, dhe dominoi një zonë të caktuar rreth tyre. Në jug vë Peloponez, i përbërë nga vetë rajonet e Laconia i Messenia (Elis (Perëndim), Korinthia i Argolis dhe Arcadia Greqia kontinentale në veri, i njohur sot si Greqia Qendrore, i përbërë nga Aetolia dhe Acarnania në perëndim, Locris, Doris dhe Phocis në qendër, ndërsa në lindje Boeotia laik, të Atikës dhe Megaris. Northeast vë Thesalisë, Epirit, ndërsa vë në veriperëndim. Epirit shtrihej nga Gjiri Ambracian në jug të maleve Ceraunian dhe lumit Aoos në veri, dhe përbëhej nga Chaonia Molossia dhe Thesprotia Në këndin verilindor ishte Maqedonia, fillimisht e përbërë Maqedoninë Ulët dhe rajone të saj, të tilla si Elimeia, të Kroacisë, dhe Orestis. Rreth kohës së Aleksander I i Maqedonisë, mbretërit Argead i Maqedonisë ka filluar të zgjerohet në Maqedoni e Epërme, tokat e banuara nga fise të pavarur maqedonas si Lyncestae dhe Elmiotae dhe në perëndim, përtej lumit Axius, në Eordaia, të Bottiaea, Mygdonia, dhe Almopia, rajonet shlyhen nga fiset Thrake. [19] Për veriun e Maqedonisë vë të ndryshme jo-greke popujt si Paeonians veri për shkak, të Trakëve në verilindje, dhe ilirëve, me të cilin maqedonasit ishin shpesh në konflikt, për të veriperëndim.
  • 2. • Në shekullin e 8-të, Greqia filloi te dilte nga vitet e errëta që pasuan rënien e qytetërimit miken. .. Greqia ishte e ndarë në shumë vetë-qeverisëse komunitete të vogla, një model diktuar kryesisht nga gjeografi grek, ku çdo ishull, luginë dhe fushë është prerë nga fqinjët e saj nga deti ose vargjet malore. Lufta Lelantine (c.710-c.650 pes) ishte një konflikt i vazhdueshëm me dallimin e të qënit lufta më e hershme e dokumentuar e periudhës së lashtë greke. Ajo u luftuan midis poleis rëndësishme (qytet-shteteve) të Chalcis dhe Eretria mbi fushës pjellore Lelantine e Euboea. Të dy qytetet duket të ketë pësuar një rënie si rezultat i luftës gjatë, edhe pse Chalcis ishte fitimtar nominale.
  • 3. • Grekët zhvilluan astronomin, që ata e trajtonin si një degë e matematikës, në një nivel shumë të sofistikuara. Modelet tre-dimensionale gjeometrike te para për të shpjeguar lëvizjen e dukshme te planeteve janë zhvilluar në shekullin e 4 pes nga Eudoxus e Cnidus dhe Callippus e Cyzicus. Heraclides Ponticus propozoi që Toka rrotullohet rreth boshtit të saj. Në shekullin e 3 pes Aristarkun Samos ishte i pari për të sugjeruar një sistemi heliocentrik, edhe pse vetëm përshkrimi fragmentar i idesë së tij do të mbijetojë. Eratosthenes, duke përdorur kënde të krijuar nga hijet në rajonet e ndara gjerësisht, ka llogaritur perimetrin e Tokës me saktësinë e madhe. Ne shekullin e 2 pes Hipparchus e Nikea bërë një numër të kontributeve, duke përfshire hartimin e katalogut te yjeve i parë në të cilën ai propozoi sistemin modern të madhësive të dukshmeArti i Greqisë se lashtë ka ushtruar një ndikim të madh në kulturën e shumë vendeve qe nga kohët e lashta deri ne ditet e sotme, veçanërisht në fushën e skulpturës dhe arkitekturës. Në Perëndim, arti i Perandorisë Romake u rrjedhi kryesisht nga modelet greke. Në Lindje, pushtimet e Aleksandrit të Madh filluan disa shkëmbime midis arkitektures greke, Azisë Qendrore dhe kultura indiane, duke rezultuar në artin greko- budist. Pas Rilindjes në Evropë, estetike humaniste dhe standardeve të larta teknike të artit grek frymëzuan brezat e artistëve Evropian. Në shekullin e 19-të, traditën klasike që rrjedhin nga Greqia mbizotëruan artin e botës perëndimore. Mitologji greke përbëhet nga tregime që i përkasin grekët e lashtë në lidhje me perënditë e tyre dhe heronj, natyrën e botës dhe origjinën dhe rëndësinë e praktikat e tyre fetare. Zotat kryesore greke ishin dymbëdhjetë Olympianet, Zeus, gruaja e tij, Hera, Poseidoni, Ares, Hermes, Hephaestus, Afrodite, Athena, Apollo, Artemis, Demeter, dhe Hades. Hyjnive të tjera të rëndësishme të përfshira Hebe, Helios, Dionysus, Persephone dhe Heracles.
  • 4. Foto
  • 5. Mitologjia Greke• Mitologji greke është trupi i mitet dhe legjendat që i përkasin grekët e lashtë në lidhje me perënditë e tyre dhe heronj, natyrën e botës, dhe origjinën dhe rëndësinë e kultit të tyre dhe praktikat rituale. Ata ishin një pjesë e fesë në Greqinë e lashtë. Studiuesit moderne i referohen mitet dhe studimin e tyre në një përpjekje për të hedhur dritë mbi institucionet fetare dhe politike e Greqisë së lashtë, qytetërimin e saj, dhe për të fituar kuptimin e natyrën e mitit-bën vetë. [1]• Mitologji greke është mishëruar në mënyrë eksplicite në një koleksion të madh të bukurin rrëfim dhe pa dyshim në artet e përfaqësimit, të tilla si vazo-piktura dhe dhuratat kushtimor. Mit grek shpjegon origjinën e botës dhe detaje jetën dhe aventurat e një shumëllojshmëri të gjerë të perënditë, perëndesha, heronj, heroines, dhe krijesa të tjera mitologjike. Këto llogaritë fillimisht ishin shpërndarë në një traditë orale-poetik, sot mitet greke janë të njohur kryesisht nga literatura greke.• Burimet më të vjetër të njohur greke letrare, poezi epike Iliada dhe Odisea, të përqëndrohet në ngjarjet që rrethojnë Luftës së Trojës. Dy poezi nga Homerit Hesiod pranë bashkëkohore, Theogony dhe punëve dhe ditëve, përmbajnë llogaritë e Gjeneza e botës, vazhdimësisë të sundimtarëve hyjnore, vazhdimësisë të moshave të njeriut, origjina e problemet e njeriut, dhe origjina e praktikave kurban. Mitet janë ruajtur edhe në Hymns Homeric, në fragmente e poezi epike të ciklit të Epic, në poezi lirike, në veprat e tragedians të shekullit të pestë para Krishtit, në shkrimet e dijetarëve dhe poetëve të Mosha Helenistike dhe në tekstet nga kohën e Perandorisë Romake nga shkrimtarë të tillë si Plutarch dhe Pausanias.
  • 6. Perendite Greke• 1. Zeusi (Dheusi) vjen nga fjala shqipe dhe,toke dhe eshte zoti i tokes dhe zoti suprem, zojsi suprem 2. Apolloni (Apollsi) vjen nga fjala shqipe polli,qe pjell gjithecka me qe prej Diellit vjen jeta,pra eshte zoti I diellit 3. Poseidoni (nese i doni) eshte fjale shqipe qe tregon per njerzit e tokes te cilet mund te jetojne edhe ne det si ne toke!Pra eshte zoti i detërave 4. Hermesi (Herë) e fshehte si era….. Pra eshte zoti I fshehtësisë 5. Klimnestra (Klima) eshte ruajtur edhe sot e qarte kjo fajle qe eshte bere nderkombetare dhe vjen nga shqipja>Pra eshte perëndia e klimës, motit “ 6. Aresi,(Harresi) qe te harron,te heq nga lista e te gjalleve,eshte pra harrsi…zoti I luftërave, marrësi I jetërave në luftëra - Marsi 7. Dionisi (Me pare nuk thuhej ne shqip dituria por dionia dhe dionis per dijetar………zoti I te diturit dhe argëtimit, 8. Ethana, Athena, E thëna,Thana ne gegnishten e soteme e ruan trajten e vjeter.Pra eshte perëndia e të folurit, mbrojtjes dhe e bimëve 9. Afrodita,(Afer eshte dita) Nuk ka asnje gjuhe ne bote,as greqishtja e vjeter dhe as latinishtja qe ta shpejgojne tamam kete perendi qe eshte edhe yll i cili lajmeron afrimin e dites ne mengjez.Dita afron, perëndia e ditës, e bukurisë dhe dashurisë 10.Hera,ne fakt,ne shqipen e vjeter per nje te forte perdorej fjala "HER",trim ,i forte,i fuqishem, qe ka kuptimin e qëndresës, fuqisë qiellore.Pra perendia e fuqise. 11.Dhemetra (Dhe qe i shtohet nje prapashtese greke metra,nene,eshte perëndia e bujqësisë âama e dheut, arës së bukës 12. Artemidha (Artet mi dha) Perëndia e arteve dhe e gjuetisë arte I dha, I dha artet
  • 7. Filozofet e Greqise• Pitagora- u lind në ishullin grek Samos, midis 592 dhe 572 para e.s. Që i vogël shfaqi shumë dhunti të veçanta që më vonë do të krijojnë një legjendë, që e do të jetë i biri i Apollonit. Por edhe vetë emri i tij do të thotë ’’ai që u deklarua nga Pitia (profetja)’’.Në moshë të re merr pjesë në Lojrat Olimpike ku dhe bëhet kampion në mundjen e lirë. Më pas do të udhëtojë në Egjipt ku dhe do të initacionohet në misteret e Memfidës dhe Heliupolit. Në vazhdim do të shkojë në Finike dhe në Halde ku dhe do të mësojë astronominë dhe gjeometrinë. Gjithashtu duket se erdhi në kontakt edhe me dridët e Galatisë. Rikthehet në Samo dhe themelon shkollën e tij duke arritur të mbledhë mbi 3.000 nxënës.Madhështia e tij do të provokojë reagimet e pushtetarëve të Samosit dhe kështu do të detyrohet të largohet nga ishulli, ku pas një udhëtimi të gjatë do të arrijë në Krotone ku dhe do të themelojë shkollën e tij të famshme rreth vitit 520 para erës sonë. Në të gjithë jetën e tij mundua të jetë një shembull për njerëzit e tjerë, diçka që përbën bazën e mënyrës së doktrinës së tij.
  • 8. • ARISTOTELI , filozof grek (384-322 p.e.r.). Lindi në Stagirë të Trakisë, nxënës i Platonit. Me ftesën e mbretit të Maqedonisë Filipit bëhet mësues dhe edukator i Aleksandrit (që më vonë u quajt i Madh). Në kohën kur Aleksandri filloi pushtimet e veta jashtë Evropës, Aristoteli u kthye në Athinë dhe këtu, duke ligjëruar në Lice, shkroi veprat kryesore të tij. Është themelues i shkollës peripatetike në Athinë. I akuzuar për ateizëm ikën nga Athina në Haleks («që athinasit për herë të dytë të mos e fyejnë filozofinë»), ku së shpejti edhe vdes. Aristoteli hyn në radhën e filozofëve më të mëdhenj të të gjitha kohëve. Është mendja sintetike më e rëndësishme dhe në përgjithësi gjeniu më i gjithanshëm i antikës. Duke rishqyrtuar në mënyrë kritike filozofinë e mësuesit të vet Platonit, ai sistematikisht zhvilloi në një sërë veprash kapitale filozofinë e re origjinale dhe grumbulloi njëkohësisht në mënyrë enciklopedike të gjitha rezultatet e rëndësishme të filozofisë së vjetër greke dhe të shkencave të veçanta. Të gjitha fushat deri atëherë të njohura si dhe një sërë fushash të reja të aktivitetit mendor dhe të njohurive njerëzore të disiplinave filozofike (logjika, metafizika, fizika, psikologjia, etika, politika, astronomia, m eteorologjia, zoologjia, poetika e tjera) janë objekt i hulumtimeve gjeniale të Aristotelit.
  • 9. • ISOKRATI Lindi në Athinë në vitin 436 p.e.s dhe vdiq po këtu në moshen 100 vjeçare. Ishte orator i njohur dhe mësues i retorikës. Në Kio e më von edhe në Athinë hapi shkollën e oratorisë dhe e ngriti zhvillimin e artit të fjalës. Në shkollën e Isokratit morren mësime historianë, poetë e burra shteti të mëvonshëm. Kishte mardhënje të mira më shumë prijës dhe mbretër të kohës së tij. Ëndrra e tij ishte të gjente një mbret i cili do të bashkonte prirsit grekë në luftë kundër persëve. Isokrati trajtohej njeri prej të parëve të retorikës greke, i cili formuloi një sërë rregullash të retorikës në shekullin e pestë para Krishtit. Ishte nxënësi i Tisiasit dhe i influencuar me zhvillimin e retorikës gjyqësore. Kërkesa për trajnime retorike ishte aq e lartë sa që një numër i filozofëve dhe mësuesëve themeluan shkollat e tyre për ti trajnuar oratorët e rinjë.Ndër ta më të njohurit ishin sofistët Isokrati dhe Gorgiasi. Isokrati ka lindur në një familje të pasur ( babai i tij ishte i pasur dhe kishte në pronësi një punëtori flautash) dhe kishte marrë një arsimim të mirë. Ai studioi me Gorgiasin dhe pas Luftës Peleponeze familja e Isokratit e ka humbur tërë pasurinë e vet dhe i njejti është detyruar që të përballet me gjërat elementare për jetë.
  • 10. • JUNALDO HURDHA• DENIS DIKA• XHULIO BEGOLLI• LAHE ISUFAJ• ARLIND PUKA