Your SlideShare is downloading. ×
Bài 2: Tư liệu lịch sử      Câu 1: Tư liệu lịch sử có giá trị như thế nào trong việc nghiên cứu vàhọc tập lịch      Tư liệ...
liệu nguyên chất và nguyên vật liệu pha tạp đây chính là cơ sở để phân biệt tư liệulịch sử và tài liệu lịch sử ( Tài liệu ...
Câu 3: Các quan niệm khác nhau của các nhà nghiên cứu về khái niệmtư liệu lịch sử?       Việc xác định khái niệm tư liệu l...
- Về khái niệm tư liệu lịch sử có trường phái mở rộng có trường phái thu hẹp.Trong Bách khoa toàn thư tư liệu lịch sử là n...
Mức độ trừu tượng hóa khác nhau: SKTL được trừu tượng hóa một lần cònSKTT được trừu tượng hóa nhiều lần.SKTL vừa mang tính...
Do đó tư liệu lịch sử là sản phẩm của hoàn cảnh lịch sử và hoạt động thựctiễn của con người nó ảnh hưởng tới hình thức và ...
+ Trong quá trình nghiên cứu lịch sử không nhất thiết phải có cái mới. Nếu biết ápdụng phương pháp mới cách khai thác mới ...
các kí tự trên những kênh thông tin khác nhau. Kênh thông tin gồm: giấy, sương,đá, mai rùa, vỏ cây…Ưu điểm: cho ta một bức...
Ngày nay trong thời đại khoa học kĩ thuật nguồn sử liệu này cũng đạng bị các nhànghiên cứu nghi ngờ vì dễ bị xuyên tạc làm...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Chuyen de su lieu hoc

1,126

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,126
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Chuyen de su lieu hoc"

  1. 1. Bài 2: Tư liệu lịch sử Câu 1: Tư liệu lịch sử có giá trị như thế nào trong việc nghiên cứu vàhọc tập lịch Tư liệu lịch sử có tầm quan trọng đặc biệt với khoa học lịch sử nói chung vàđối với các công trình nghiên cứu lịch sử cũng như việc học tập lịch sử nói riêng. Khoa học lịch sử tồn tại được trên cơ sở các sự kiện lịch sử mà các sự kiệnlịch sử lại là những tế bào cấu thành lịch sử mà các tế bào đó là từ các tư liệu lịchsử. Do đó không có tư liệu lịch sử thì không có khoa học tư liệu lịch sử. Tư liệulịch sử tồn tại cho khoa học lịch sử và ngược lại khoa học lịch sử không thể thiếunó. Sự kiện lịch sử xảy ra trong quá khứ và không lặp lại nếu có sự lặp lại cũngchỉ lặp lại ở một trình độ khác, mức độ khác, thời gian khác và không gian khác.Vì vậy các sự kiện lịch sử chỉ còn lại trong các tư liệu lịch sử ( khồng thể tìm thấytrong tự nhiên ), các ngành khoa học tự nhiên thì khác có thể dựng lại thí nghiệmlại nhưng khoa học lịch sử thì không nó không thể dựng lại mà chỉ có một conđường là tư liệu lịch sử thực nghiệm chỉ nhằm giúp ta hình dung lại những sự kiệnlịch sử đã xảy ra trong quá khứ. Thực tế cuộc sống luôn đặt ra những vấn đề mới cho ta nghiên cứu nhưngvấn đề mới đó có đủ tư liệu cho ta nghiên cứu hay không và khi có đủ tư liệu thìcông trình đó như thế nào là phụ thuộc vào quan điểm và thế giới quan của nhànghiên cứu. Nếu quan điểm và thế giới quan khác nhau thì đạt được kết quả nghiêncứu khác nhau, khả năng và phương pháp nghiên cứu của các tác giả khác nhau thìdẫn tới kết quả khác nhau. Điều đó nói lên rằng tư liệu lịch sử không thể thiếu đốivới khoa học lịch sử song nó hoàn toàn bị động và bị chế biến thành các sản phẩmkhác nhau Tư liệu lịch sử như một cầu nối nối nhà nghiên cứu với quá khứ nói cáchkhác nó như một thứ nguyên vật liệu để chế tạo ra sản phẩm khác, có nguyên vật
  2. 2. liệu nguyên chất và nguyên vật liệu pha tạp đây chính là cơ sở để phân biệt tư liệulịch sử và tài liệu lịch sử ( Tài liệu là qua nhiều cách chế biến khác nhau còn tư liệucó rất ít và chưa bị pha tạp). Câu 2: Vì sao không nên tuyệt đối hóa vai trò của tư liệu lịch sử? Từquan điểm đó anh chị hãy rút ra những điều cần lưu ý về mặt phương phápluận và thực tiễn công tác tư liệu? Tư liệu lịch sử có vị trí vô cùng quan trọng trong việc nghiên cứu và học tậplịch sử tuy nhiên không nên tuyệt đối hóa tư liệu lịch sử có nghĩa là không nên coilịch sử là những gì có trong tư liệu nếu như vậy thì lịch sử sẽ cực kì nghèo nàn. Những điều cần lưu ý về mặt phương pháp luận và thực tiễn công tác tưliệu: + Tư liệu lịch sử bao giờ cũng nghèo nàn và kém phong phú hơn bản thân hiệntượng lịch sử, vì tư liệu lịch sử không phải là bản thân lịch sử, nó chỉ là lăng kínhphản ánh lịch sử. Vì vậy nhà sử học không nên coi lịch sử là những gì có trong tưliệu lịch sử. Trong khi cố gắng dựng lại toàn cảnh bức tranh quá khứ nhà nghiêncứu lịch sử không những phải sử dụng nhiều nguồn sử liệu khác nhau mà còn phảibiết khái quát tổng hợp hóa và đôi khi phải sử dụng cả khả năng phán đoán, tưởngtượng, tư duy logic. Do hạn chế về quan điểm, tri thức của tác giả, tư liệu lịch sử có khi phản ánhchính xác khách quan, có khi chủ quan xuyên tạc sự thật vì thế ta phải nghiên cứukĩ tư liệu hiểu những gì nó nói tới cái gì nó im lặng hoặc xuyên tạc và lý giải điềuđó. Mỗi tư liệu điều có cách phản ánh khác nhau, có tư liệu phản ánh một mặt có tưliệu phản ánh nhiều mặt, có tư liệu phản ánh được cái quy luật cái cơ bản, cái điểnhình, có tư liệu chỉ phản ánh được cái riêng cái đặc thù. Vì vậy trong quá trìnhnghiên cứu tìm hiểu tư liệu nhà nghiên cứu phải biết chọn lọc tư liệu.
  3. 3. Câu 3: Các quan niệm khác nhau của các nhà nghiên cứu về khái niệmtư liệu lịch sử? Việc xác định khái niệm tư liệu lịch sử là một trong những vấn đề đầu tiênvà quan trọng nhất của phương pháp luận sử học cũng như sử liệu học nó giúp taphân biệt tư liệu lịch sử và tài liệu lịch sử vì nếu lầm lẫn sẽ dẫn đến hậu quảnghiêm trọng đồng thời giúp ta sử dụng được tất cả các nguồn tư liệu khác nhau vàlàm cho nguồn tư liệu không bị bỏ sót, được sử dụng đúng đắn hơn, chính xác hơn.Trong suốt các thế kỉ qua các nhà nghiên cứu vẫn chưa hề bỏ xót một tư liệu lịchsử nào và không lầm lẫn giữa tư liệu và tài liệu. Quá trình xác định tư liệu là gì có rất nhiều quan điểm khác nhau: - Có người quá mở rộng khái niệm này nhà sử học người Nga Chi-khơ-mi-rốpcho rằng tư liệu lịch sử là tất cả những gì còn lại của cuộc sống đã qua. + Quan niệm này có chỗ đúng nhưng vẫn còn có hạn chế: Đúng vì tất cả nhữnggì của cuộc sống đã qua đều phản ánh một phần lịch sử. Sai vì tất cả những gì củacuộc sống đã qua nó có thể là tư liệu cũng có thể là tài liệu; không phải tất cảnhững gì còn lại của cuộc sống đã qua đều phản ánh cuộc sống con người đều cósự tác động của bàn tay con người các hiện tượng tự nhiên không thể coi là tư liệulịch sử. - Trong phương diện triết học Lapađanhiepxki định nghĩa là: Tư liệu lịch sử làkhái niệm phản ánh đặc tính của hiện vật có thể được để thu nhận tri thức của hiệnvật khác - Theo phương diện xã hội: Tư liệu lịch sử là một phương tiện xã hội để bảo tồnlưu giữ, truyền bá. Rê-bans cho rằng tư liệu lịch sử là tổng hợp thành quả từ hoạtđộng nhận thức và thực tiễn của con người được lưu truyền từ thế hệ này sang thếhệ khác bằng phương diện xã hội Quan niệm này đúng nhưng vẫn còn hạn chế: Đúng là các phương diện xã hộicó tác dụng lưu giữ và truyền bá.
  4. 4. - Về khái niệm tư liệu lịch sử có trường phái mở rộng có trường phái thu hẹp.Trong Bách khoa toàn thư tư liệu lịch sử là những gì phản ánh trực tiếp quá khứ( chỉ là những tư liệu nào ra đời gần với thời gian xảy ra sự kiện ấy, gần với nơixảy ra sự kiện đó thì mới được gọi là tư liệu lịch sử. Trước đó và sau đó khôngđược gọi là tư liệu ) Có mặt sai vì có những tư liệu ra đời gần với thời gian sự kiệnmà lại là tài liệu chứ không phải là tư liệu. Có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm tư liệu lịch sử. Song ta có thểhiểu tư liệu lịch sử là những di tích của quá khứ, xuất hiện như sản phẩm của quanhệ xã hội nhất định, mang trong mình nó những dấu vết của quan hệ ấy phản ánhtrực tiếp và trừu tượng hóa một mặt hoạt động nào đó của con người. Câu 4: Hãy phân biệt các khái niệm Sự kiện hiện thực (SKHT), sự kiệntư liệu(SKTL), sự kiện tri thức (SKTT)? Giữa SKTL và SKHT có những điểm giống và khác nhau- Giống: Cả hai sự kiện đều xảy ra trong quá khứ tồn tại một cách khách quan vàđộc lập với nhà nghiên cứu đôi khi các nhà nghiên cứu lại đồng nhất SKTL vàSKHT ( đồng nhất khi sự kiện tư liệu chỉ còn là chứng cứ duy nhất ghi chép về sựkiện vì vậy buộc người nghiên cứu phải chấp nhận sự kiện viết trong tư liệu đó làSKHT).- Khác nhau: Về nội dung thì SKTL nghèo nàn hơn SKHT. Về hình thức SKTLbản thân nó không phải là SKHT mà chỉ là sự phản ánh trừu tượng SKHT nó đãđược nhìn qua lăng kính của nhà viết sử do đó nó không đáng tin cậy như SKHT. Giữa SKTL và SKTT- Giống: Đều là sự phản ánh trừu tượng của SKHT, đều là sản phẩm của conngười tạo nên.- Khác: Trong quá trình hình thành. Nếu SKTL được hình thành trong quá trìnhquan sát trực tiếp của tác giả đối với SKHT thì SKTT được hình thành trong quátrình hoạt động thực tiễn của nhà nghiên cứu khi không còn khả năng quan sát trựctiếp.
  5. 5. Mức độ trừu tượng hóa khác nhau: SKTL được trừu tượng hóa một lần cònSKTT được trừu tượng hóa nhiều lần.SKTL vừa mang tính chủ quan vừa mang tính khách quan, vừa phản ánh trực tiếpvừa phản ánh trừu tượng .Câu 5: Nội dung cơ bản của khái niệm tư liệu lịch sử? - Tư liệu lịch sử là những di tích của quá khứ là sản phẩm của hoạt độngnhận thức hoạt động thực tiễn của con người vì vậy nó mang dấu ấn của thời đại vàlịch sử con người, nó phản ánh trực tiếp và trừu tượng một mặt nào đó của hiệnthực cuộc sống đã qua. + Tư liệu lịch sử chứa đựng các sự kiện tư liệu vì thế nó cũng có đặc điểmriêng biệt giống như các sự kiện tư liệu. Tư liệu lịch sử cũng là sản phẩm của hoạtđộng con người, nó xuất hiện như một hiện tượng xã hội nhằm phục vụ cho mụcđích nhu cầu nào đó của xã hội đương thời và tồn tại như những dấu tích của hoàncảnh lịch sử cụ thể đã qua. + Tư liệu lịch sử cũng giống như sự kiện lịch sử vừa mang tính chủ quan vừamang tính khách quan, vừa phản ánh trực tiếp vừa phản ánh trừu tượng . Bài 3Câu 1: Vì sao sử liệu học coi quá trình hình thành và phản ánh của tư liệulịch sử là có quy luật? Vì: tư liệu lịch sử là sản phẩm của hoàn cảnh lịch sử cụ thể nào đó có thể làmột thời đại, một thời điểm nào đó( tư liệu lịch sử bí mật khác tư liệu lịch sử côngkhai ở thời điểm này với thời điểm khác là khác nhau), địa điểm khác nhau ( nếusự kiện giống nhau nhưng ở thời điểm khác nhau là khác nhau). Vì tư liệu lịch sử đồng thời cũng là hoạt động thực tiễn của con người và baogiờ cũng có tính mục đích do đó những sản phẩm do họ làm ra bao giờ cũng cóchức năng nhất định, chức năng đó quy định đến động cơ phản ánh của tư liệu ấy.
  6. 6. Do đó tư liệu lịch sử là sản phẩm của hoàn cảnh lịch sử và hoạt động thựctiễn của con người nó ảnh hưởng tới hình thức và nội dung của tư liệu lịch sử, sựảnh hưởng này lại chi phối sự phản ánh hiện thực trong ấy và làm cho quá trìnhphản ánh đó thiếu chính xác đó chính là quy luật hình thành và phản ánh của tưliệu lịch sử.Câu 2: Trình bày nội dung của các quy luật hình thành và phản ánh của tưliệu lịch sử? Quy luật phản ánh quan điểm giai cấp của tác giả và ảnh hưởng của quanniệm ấy với nội dung của tư liệu Quy luật ảnh hưởng của hoàn cảnh lịch sử cụ thể, của nhu cầu và mục đíchra đời của tư liệu đối với nội dung và hình thức của tư liệu. Quy luật phản ánh sự phù hợp tính đúng đắn đầy đủ của tư liệu với khả năngchủ quan, khách quan của tác giả tư liệu khi phản ánh các sự kiện với địa điểm thờigian có trong tư liệu Quy luật liên quan và phụ thuộc lẫn nhau của các tư liệu này đối với tư liệukhác vì tất cả các tư liệu lịch sử đều phản ánh một hiện thực lịch sử nhưng mỗi tưliệu lịch sử lại phản ánh một phần một khía cạnh nào đó của hiện thực lịch sử.Câu 3: Từ những quy luật đó em rút ra những điểm gì cần lưu ý khi sử dụngcác tư liệu lịch sử trong học tập và nghiên cứu lịch sử? Những điểm cần lưu ý khi sử dụng các tư liệu lịch sử trong học tập vànghiên cứu lịch sử:+ Coi trọng tư liệu xong không nên tuyệt đối hóa tư liệu. Không nên coi lịch sử lànhững gì có trong tư liệu như vậy thì lịch sử vô cùng nghèo nàn đơn điệu.Ví dụ: Nếu chỉ ghi vua Nguyễn cuối đời ăn chơi sa đọa thì quá đơn điệu. Cầnnghiên cứu xem vua Nguyễn ăn chơi như thế nào?
  7. 7. + Trong quá trình nghiên cứu lịch sử không nhất thiết phải có cái mới. Nếu biết ápdụng phương pháp mới cách khai thác mới thì chúng ta sẽ có vấn đề mới. Phải biếtcách khai thác tư liệu.+ Khi học tập và nghiên cứu lịch sử phải sử dụng nhiều tài liệu.+ Biết xác minh và phê phán tư liệu+ Phải chọn lọc tư liệu vì: Mỗi tư liệu điều có cách phản ánh khác nhau, có tư liệuphản ánh một mặt có tư liệu phản ánh nhiều mặt, có tư liệu phản ánh được cái quyluật cái cơ bản, cái điển hình, có tư liệu chỉ phản ánh được cái riêng cái đặc thù. Vìvậy trong quá trình nghiên cứu tìm hiểu tư liệu nhà nghiên cứu phải biết chọn lọctư liệu.Câu 4: Khoa học lịch sử có nguồn sử liệu nào? Vì sao phải sử dụng nhiềunguồn sử liệu trong học tập và nghiên cứu lịch sử? Khoa học lịch sử có nguồn sử liệu hết sức phong phú và đa dạng. Tùy theonội dung phản ánh và tính chất của sử liệu người ta thường chhia tư liệu lịch sửthành 7 nhóm: Tư liệu thành văn; tư liệu vật chất; tư liệu truyền miệng dân gian; tưliệu ngôn ngữ; tư liệu dân tộc học; tư liệu phim ảnh và tư liệu băng ghi âm. Trong học tập và nghiên cứu cần sử dụng nhiều nguồn sử liệu khác nhaunhằm bổ sung cho tư liệu chính xác hơn đầy đủ hơn. Có những giai đoạn lịch sửchưa có chữ viết thì phải sử dụng nguồn sử liệu truyền miệng dân gian, tư liệu vậtchất cho có giá trị kiểm tra các tài liệu chữ viết xem đã chính xác đầy đủ chưa,đúng hay không đúng ở mức độ nào… Chính vì vậy việc sử dụng nhiều nguồn tưliệu khác nhau trong nghiên cứu là rất quan trọng.Câu 5: Hãy trình bày những ưu điểm và nhược điểm của các nguồn sử liệutrên. • Nguồn sử liệu chữ viết:Nguồn sử liệu này chiếm khối lượng lớn và đặc biệt quan trọng đôi khi chiếm chủyếu trong các nguồn sử liệu. Cung cấp cho ta những thông tin được ghi lại bằng
  8. 8. các kí tự trên những kênh thông tin khác nhau. Kênh thông tin gồm: giấy, sương,đá, mai rùa, vỏ cây…Ưu điểm: cho ta một bức tranh toàn diện đầy đủ, được soi sáng bởi quan điểm rấtrõ ràngNhược điểm: Chịu tác động của các quy luật nhiều nhất. Khi sử dụng phải thậntrọng hơn. • Nguồn sử liệu vật chất:Là những sản phẩm trong quá trình hoạt động thực tiễn và hoạt động nhận thức củacon người. Tư liệu vật chất cực kì phong phú và đa dạng và luôn luôn có tư liệumới. Nó phản ánh thời gian rất dài của lịch sử phản ánh tương đối khách quantrung thực hơn so với nguồn sử liệu khác. Khi đã có chữ viết nhưng sử liệu vật chấtvẫn có giá trị là giá trị bổ sung về mặt nhận thức làm cho nhận thức của chúng tachính xác hơn đầy đủ hơn, bổ sung nguồn sử liệu chữ viết mới, có giá trị kiểm tracác tài liệu chữ viết, đúng hay không đúng, đúng ở mức độ nào.Tuy nhiên nó cũng có nhược điểm: Nó là nguồn sử liệu câm đặc biệt trong lĩnh vựckinh tế chính trị, buộc người ta phải sử dụng phương pháp liên ngành thì chúngmới phát huy tác dụng. • Nguồn sử liệu truyền miệng:Gồm tất cả các thể loại ca dao dân ca, vè, truyện thần thoại. Trước đây người tacho đây là nguồn sử liệu không đáng tin cậy nhưng ngày nay nó vẫn còn nhiều giátrịNhược điểm: Thiếu chính xác về không gian thời gian và những sự kiện phản ánhtrong đó.Ưu điểm: các câu chuyện thường mang tính hợp lý nếu biết khai thác gạn đục khơitrong thì có thể tìm thấy trong đó nhiều sử kiện có giá trị. • Nguồn sử liệu băng ghi âm:
  9. 9. Ngày nay trong thời đại khoa học kĩ thuật nguồn sử liệu này cũng đạng bị các nhànghiên cứu nghi ngờ vì dễ bị xuyên tạc làm giả vì thế độ tin cậy của nguồn sử liệusẽ cao hơn nếu được kết hợp với băng ghi âm ghi hình.

×