KVAN-dagen 2012 - Programma
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

KVAN-dagen 2012 - Programma

on

  • 834 views

 

Statistics

Views

Total Views
834
Views on SlideShare
834
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

KVAN-dagen 2012 - Programma Document Transcript

  • 1. programma
  • 2. INHOUDSOPGAVE Open!................................................................................................3 Keynote lezingen: Stine Jensen en Mireille Hildebrandt . ......5 Programmalijnen en parallelsessies Lijn 1: Samenwerking...........................................................6 Lijn 2a: Professie....................................................................10 DATA MATTERS Lijn 2b: Openbaarheid..........................................................12 Lijn 3a: Open Data.................................................................14 Lijn 3b: Architectuur..............................................................18 Lijn 4: Dienstverlening.......................................................20 Extra activiteiten.........................................................................24 Praktische informatie..................................................................29 Routebeschrijving........................................................................30 OPEN! IM Van het noordelijke Leeuwarden reizen we in 2012 voor de jaarlijkse KVAN-dagen af naar het zuidwesten van Nederland, waar wij in Middelburg stilstaan bij één van de kernbegrippen in de archiefwereld: ‘Open!’. In de sfeervolle Schouwburg dis- cussiëren op 11 en 12 juni professionals van binnen en buiten het archiefveld over de voorwaarden, kansen en bedreigin- gen van ‘openheid’. Dat het thema ‘Open!’ bijzonder veel discussie oplevert, blijkt uit de vele reacties op de call voor papers. Open staat voor openbaarheid, transpa- rantie, verantwoording nemen, het stellen van grenzen, maar ook voor hergebruik van data, het integreren van datasystemen en voor zaken als openingstijden, samenwerking en kennisdeling. Dit alles heeft geleid tot een prachtig programma met presentaties als: • Naar een e-Depot dat staat als een huis: open waar gevraagd en ge- sloten als het moet • Archieven OPEN! Studiezaal DICHT? • Openheid tussen informatiedisciplines: samen voor kwaliteit • Open je hart, verruim je geest: mentorprogramma KVAN • Gebruik van open data in de praktijk ‘Sharing ideas, enriching your cultural heritage’ grafische uitwerking en sponsoring: picturae.nl2 3
  • 3. Tijdens deze prikkelende conferentie zullen twee keynote lezingen KEYNOTE LEZINGEN worden gegeven door sprekers van buiten het archiefveld: Stine Jensen, filosofe en publiciste, en Mireille Hildebrandt, hoogleraar ICT en Rechts- Dr. Stine Jensen staat. Het programma wordt geflankeerd door een activiteitenprogramma met Privédomein of profiel: heeft er nog iemand stadswandelingen door het centrum van Middelburg, rondleidingen door behoefte aan privacy? monumentale gebouwen, een ontvangst bij wethouder Johan Aalberts Maandag 11 juni, tijdens plenaire en een sfeervol congresdiner in het historisch Abdij-complex. Voor de programmagedeelte 10.30-11.15 @ Zaal 1 liefhebbers is er al op zondagavond 10 juni om 17.00 uur een stadswan- deling om Middelburg te verkennen met aansluitend een pubquiz vol In haar meest recente publicaties analyseert Stine archivistische en Zeeuws-historische kennisvragen. Jensen een interessante tendens in de moderne ‘Foto: Vincent Mentzel’ informatiesamenleving: de toenemende spanning tussen openheid en Organisatie intimiteit. We luisteren mensen af, bespieden ze en hongeren naar in- tieme details. Intussen beschermen we onszelf door muren te bouwen en De Koninklijke Vereniging van Archivarissen in Nederland organiseert firewalls aan te leggen. Het is paradoxaal: hoe meer we ons afschermen de KVAN-dagen 2012 in samenwerking met het Zeeuws Archief en de voor gluurders en afluisteraars, hoe exhibitionistischer we tegelijkertijd Archiefschool/Hogeschool van Amsterdam - Domein Media, Cultuur en worden. Sociale media zoals Twitter en Facebook lopen over van de zelf- Informatie. Hoofdsponsoren zijn Picturae en De Ree. De organisatie- ontboezemingen: ‘Zie mij!’ Aan de hand van tal van voorbeelden uit de commissie wenst u plezierige en inspirerende KVAN-dagen toe! actualiteit wordt duidelijk dat de begrippen ‘privé’ en ‘publiek’, ‘intimiteit’ en ‘intimidatie’ dringend toe zijn aan vernieuwing. Stine Jensen studeerde literatuurwetenschap en filosofie in Groningen, en promoveerde aan de Universiteit van Maastricht op Waarom vrouwen van apen houden. Een liefdes- geschiedenis in cultuur en wetenschap, over vrouwen en apen in film, literatuur, verha- len, reclames en wetenschap, van Tarzan tot King Kong. Zij doceert Literatuurwetenschap aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en geeft regelmatig haar visie op uiteenlopende actuele kwesties op het gebied van cultuur en politiek, onder meer in de opiniebijlage van NRC Handelsblad en in het radioprogramma OBA Live. Onlangs verscheen haar boek Dag Vriend! Intimiteit in tijden van Facebook, een verhandeling over vriendschap en privacy. Prof. mr. dr. Mireille Hildebrandt Lezen op afstand? Kennis, macht en recht na de computationele wending Dinsdag 12 juni, tijdens plenaire programma- gedeelte 10:30-11:15 @ Zaal 1 De proliferatie van data en databestanden leidt tot een steeds dringender behoefte aan gepersonaliseerde zoeksystemen en gepersonaliseerde samenvattingen, die beslissers op alle fronten voorzien De organisatiecommissie, van links naar rechts: Hans Waalwijk, Caroline Leistra, Aike van snelle, betrouwbare en relevante kennis en informatie. Het lezen van van der Ploeg, May Scheepers, Vincent Robijn, Sam Hoefnagel, Hildo van Engen, Astrid teksten zal in een aantal gevallen in eerste instantie worden overgelaten Geertsma, Marjan de Kort, Ilona Vermuë. Op de foto ontbreken Peter Blom, Marieke de aan slimme computationele systemen die de lezer/beslisser ontslaan van Haan, Rienk Jonker, Petra Links, Peter Sijnke en Jorien Weterings. de taak om zelf alle relevante bronnen te bestuderen. Binnen de digitale humaniora wordt gesproken van ‘lezen op afstand’ ofwel van het ‘niet-lezen van tekst’, bijvoorbeeld door middel van technieken als machinaal leren. In deze presentatie wordt gepleit voor een nieuwe hermeneutiek die de uitkomsten van machinaal lerende systemen kritisch kan bevragen in het @KVANdagen > Twitter mee! licht van de verschuivingen die deze expertsystemen zullen hebben voor machtsverhoudingen tussen de beslisser en degene over wie wordt beslist. Mireille Hildebrandt is hoogleraar Smart Environments, Data Protection and the Rule Volg de KVAN-dagen op of Law bij het Institute of Computing and Information Sciences (iCIS) aan de Radboud twitter.com/KVANdagen Universiteit Nijmegen. Zij is tevens als rechtsfilosoof verbonden aan de Erasmus School of Law, Rotterdam en in deeltijd gedetacheerd naar het centrum voor Law Science en twitter mee met #KVAN12! Technology and Society, Vrije Universiteit Brussel. Samen met Serge Gutwirth redigeerde zij Profiling the European Citizen. Cross-Disciplinary Perspectives (Springer 2008) en samen met Antoinette Rouvroy Law, Human Agency and Autonomic Computing (Routledge 2011).4 5
  • 4. PROGRAMMALIJNEN EN PARALLELSESSIES Gerrit de Bruin, projectcoördinator van het APEX bij het Nationaal Archief in Den Haag, zal het project en vooral de consequenties ervan toelichten. Lijn 1: Samenwerking Binnen APEX zullen de nationale archiefinstellingen de rol van nationale aggregator op zich gaan nemen, wat betekent dat ze ervoor zullen moe- Edwin Klijn ten gaan zorgen dat de landelijke regionale en lokale archiefinstellingen Netwerk Oorlogsbronnen; samen voor ons eigen? gaan helpen content te leveren aan het Archieven Portaal Europa. Onder Maandag 11 juni, 11:45-12:30 @ Zaal 1 content verstaan we enkel en alleen metadata, want het portaal neemt   geen digitale objecten op, maar verwijst voor digitale objecten naar de In november 2011 presenteerde het NIOD instituut voor Oorlogs-, websites van de content providers, dus van de deelnemende archiefin- Holocaust- en Genocidestudies, samen met de partners van het Nationaal stellingen. Archief, de Koninklijke Bibliotheek, DANS-KNAW, het Nationaal Comité 4 en 5 mei en het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, een testversie Gerrit de Bruin is hoofd Restauratie en Archivering bij het Nationaal Archief en project- van www.oorlogsbronnen.nl. Het Netwerk Oorlogsbronnen beoogt een coördinator Archives Portal Europe network of eXcellence. basale toegang te bieden tot oorspronkelijk bronnenmateriaal uit of over de Tweede Wereldoorlog. In technische zin is de aangeboden zoekdienst een zogenaamde thematische ‘aggregator’, die voortbouwt op Europe- Hanneke van Aalst en Klaartje Pompe ana-gebaseerde technologie: de metadata wordt periodiek uit de lokale Naar een e-Depot dat staat als een huis; open waar gevraagd presentatiesystemen van de aangesloten instellingen opgepikt en via en gesloten waar noodzakelijk een centrale omgeving doorzoekbaar gemaakt. De zoekdienst van het Maandag 11 juni, 15:00-16:00 @ Zaal 1 Netwerk Oorlogsbronnen biedt geen vervanging van de lokale systemen, maar verwijst webgebruikers door. Het Netwerk Oorlogsbronnen geeft een praktische invulling aan de filosofie dat open (meta)data instellingen in staat stelt hun collecties zichtbaarder te maken voor online eindgebruikers. Het aansluiten bij aggregatoren is technisch doorgaans relatief eenvoudig, maar welke De elf Regionale Historische Centra en het Nationaal Archief werken in consequenties heeft deze nieuwe vorm van samenwerking voor indivi- 2012 intensief samen om het gebruik van een gezamenlijk e-Depot mo- duele instellingen? En zijn portals zoals het Netwerk Oorlogsbronnen hét gelijk te maken. Er is een werkagenda gemaakt die uit vier delen bestaat; antwoord op het versnipperde digitale erfgoedaanbod in Nederland? door afspraken te maken over procesvoering, technische infrastructuur, Edwin Klijn blikt met een open vizier terug op één jaar praktijkervaring.  gegevensontsluiting en organisatie, wordt de basis gelegd om in de toe- komst al het beschikbare digitale materiaal van de aangesloten partijen Edwin Klijn is manager Netwerk Oorlogsbronnen/ teamleider diensten bij het NIOD te kunnen beheren en integraal doorzoekbaar te maken. instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies. Vertegenwoordigers van de Werkgroep Voorbereiding Implementatie e-Depot (WVI) bespreken in deze workshop allerlei praktische vragen die Gerrit de Bruin opdoemen wanneer het werken met een e-Depot daadwerkelijk in zicht Archives Portal Europe komt. We willen onze inzichten met de collega’s delen en gaan ervan uit Maandag 11 juni, 13:30-14:30 @ Zaal 1 dat de vragen waarmee we vanuit de WVI te maken krijgen, herkenbaar zijn voor collega-archiefdiensten. Nederland, vertegenwoordigd door het Nationaal Archief, is vanaf maart 2012 projectleider van een groot Europees project genaamd APEX Discussie over het onderwerp draagt zo bij aan een gedeelde en open (Archives Portal Europe network of eXcellence).  In het project werkt het werking van het e-Depot. Reden om deze workshop bij te wonen en mee Nationaal Archief de komende drie jaar samen met andere 29 Europese te praten over keuzes en discussiepunten. partners om zoveel mogelijk archiefmateriaal van Europese instellingen aan te laten sluiten op het Archives Portal Europe, om uiteindelijk een Hanneke van Aalst is hoofd Informatie en Kennis bij het Zeeuws Archief en Klaartje groot deel van dit digitale archiefmateriaal naar het overkoepelende Pompe is hoofd Beheer bij het Noord-Hollands Archief. cultureel erfgoedportaal Europeana door te sluizen. APEX helpt archie- finstellingen om hun content via standaarden beschikbaar te maken voor het Archieven Portaal Europa. Het project biedt de archiefwereld de mogelijkheid het digitale bereik van onze content op vergroten en in de toekomst dwarsverbanden tussen collecties gemakkelijker door bezoe- kers te laten leggen.6 7
  • 5. ieter Woltjer en Nelleke van Zeeland P Ondanks dit zijn ze er, door betrokkenheid, speurzin, passie en vasthou- ‘Ik ben de crowd!’ Een kijkje in dendheid. Onverwachte duurzaamheid door de eeuwen heen. de keuken van crowdsourcing- Een uitnodiging om vertrouwen te hebben in de betrokken, gepassio- project VeleHanden neerde liefhebber. Misschien kunnen wij dat ook… en misschien is het Dinsdag 12 juni, 11:45-12:30 @ Zaal 1 goed genoeg. We zullen zien. Marianne Kruijswijk is Adviseur informatiebeleid bij de gemeente Stadskanaal en Het crowdsourcingplatform VeleHanden is eind 2011 in de lucht gegaan. streekarchivaris bij het Cutuurhistorisch Centrum Oldambt Inmiddels zijn er bijna 1.000 aangemelde leden. De snelheid waarmee de militieregisters geïndexeerd worden overtreft alle verwachtingen. Begin 2012 zullen nieuwe projecten van start gaan op VeleHanden. Het is Anja Tollenaar immers een open platform, niet beperkt tot één collectie of één instelling. Open blik op vormgeving Dinsdag 12 juni, 15:00-16:00 @ Zaal 1 Pictura en het Stadsarchief Amsterdam willen de deelnemers aan de KVAN dagen graag een kijkje geven in de keuken van VeleHanden. Tegen de achtergrond van het Aan de hand van gebruikersstatistieken en enquêteresultaten geven beleid van Premsela voor het we een inkijk in de beweegredenen van de crowd. Daarbij zullen we de Nederlandse vormgevingserf- volgende vragen proberen te beantwoorden: goed presenteert Anja Tollenaar - aan de hand van praktijkvoor- • Waarom doen mensen mee aan crowdsourcingprojecten? beelden - het belang en de • Hoe worden vrijwilligers geprikkeld: door competentie-elementen in voordelen van open kennisover- het invoerwerk, door het verdienmodel van VeleHanden, of anders? dracht om de design collectie • Wat is het profiel van de vrijwilligers? Nederland in kaart te brengen. • Welk percentage van de vrijwilligers doet welk percentage van het werk? Ten eerste door partijen bij elkaar te brengen en ten tweede door open- • Komen vrijwilligers voor één specifiek project of vinden ze makkelijk stelling voor aanlevering van metadata in het Nationaal Design Archief. hun weg van het ene project naar het andere? • Hoe reageren de vrijwilligers op andere soorten projecten dan de Premsela, het Nederlands Instituut voor Design en Mode stimuleert de genealogische indexeerprojecten waar VeleHanden mee is begonnen? publieke toegankelijkheid van het vormgevingserfgoed. Daarom coördi- • Et cetera. neert Premsela de zorg voor (particuliere) archieven van vormgevers, ontwerpbureaus, fabrikanten, designgaleries, opleidingen en branche- Pieter Woltjer is locatie- en projectmanager bij Pictura en Nelleke Zeeland is projectme- organisaties, van ca. 1850 tot heden. De ontwerpprocessen verklaren dewerker van het Stadsarchief Amsterdam. de vorm en functie van ons dagelijkse bestaan. Het materiaal is zeer verspreid over archiefinstellingen, musea en particulieren. Daarbij komt Marianne Kruijswijk dat het hybride van aard is (tussen museaal object en papieren archief ). Een open mind: meditatief over archief (inspiratiesessie) Zonder extra aandacht gaat dit erfgoed verloren. Dinsdag 12 juni, 13:30-14:30 @ Zaal 1 Een netwerkstructuur van erfgoedinstellingen zorgt voor het fysiek Buitelen de ideeën al weer over elkaar, na een dag vol presentaties? onderbrengen en ontsluiten van de designarchieven en -collecties. Komt het gevoel al weer op dat er zoveel meer kan, zal, komt en vooral… Voorbeelden zijn: NAi, Louis Kalff Instituut Eindhoven, Modekern Arnhem, moet? Vormt zich al weer een lijst met onderwerpen die aandacht moe- Grafisch Erfgoedcentrum Amsterdam en RKD. ten hebben in de komende tijd? Zijn er weer onderwerpen genoeg voor (hopelijk) een nieuwe oplossing? Het Centraal Register Vormgevingsarchieven (www.crva.nl), gelieerd aan het RKD, biedt het virtuele overzicht. Verkend wordt de ontwikkeling tot Dan is het moment aangebroken om even stil te staan en diep adem te nationale design aggregator, passend in het model van Europeana en halen. Deze bijeenkomst biedt een moment van rust voor wie inmiddels gemonitord door DEN. bruist van de nieuwe ideeën en alles wil laten bezinken. We maken een reis door de muziekgeschiedenis naar de periode van de Barok. Anja Tollenaar is projectleider erfgoed bij Premsela, Nederlands Instituut voor Design We luisteren naar drie muziekstukken, ieder met een bijzonder verhaal. en Mode, in samenwerking met RKD (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documen- tatie). Muziekstukken die de tijd hebben doorstaan, tegen de verwachtingen in. Voor het eerste stuk gold een publicatieverbod. Het tweede stuk werd geheim gehouden en het derde verdween uit het zicht en moest gere- construeerd worden.8 9
  • 6. Lijn 2a: Professie In januari 2012 is het KVAN-bestuur dan ook met deze opdracht vanuit de ledenvergadering aan de slag gegaan. In deze sessie laten we zien wat het resultaat is: Een mentorprogramma dat je helpt je hart te openen, Els van den Bent, Geert-Jan van Bussel en Charles Jeurgens je geest te verruimen, je handen (anders) te laten werken en je steentje De archiefopleidingen laten hun gezicht zien bij te dragen. Kom erbij! Maandag 11 juni, 11:45-12:30 @ Zaal 2 Deze sessie wordt verzorgd door het bestuur van de KVAN. De gezamenlijke archiefopleidingen in Nederland (Universiteit van Am- sterdam, Hogeschool van Amsterdam (incl. het lectoraat Digital Archiving Christian van der Ven & Compliance), Reinwardt Academie en Universiteit Leiden) hebben zich Op weg naar het Zuidland: over de vraag hoe je niet alleen je verenigd in een platform om elkaar te informeren over het onderwijs en archieven, maar ook je archivarissen online krijgt onderzoek en dit op elkaar af te stemmen. De archiefopleidingen zijn zich Maandag 11 juni, 15:00-16:00 @ Zaal 2 bewust van de bijzondere relatie met het veld en zien de KVAN-dagen als een uitgelezen kans om de open discussie aan te gaan. Dit doen we Archivarissen bouwen in rap tempo digitale studiezalen met toegan- door opleiders, studenten en net afgestudeerden van de verschillende gen in databases, archieven in scans en hulpmiddelen in pdf’s. Maar de opleidingen aan het woord te laten. In een aantal korte presentaties laten meeste van die studiezalen missen nog één belangrijk elementje: onszelf. studenten zien waar ze in het kader van hun opleiding mee bezig zijn, Digitale archivarissen! wat hun fascinaties en uitdagingen zijn en ze geven hun visie op de toe- komst van het beroep archivaris, de archivistiek en archiefwetenschap. “Hoe krijg ik mijn collega’s online?” is een vraag die vaak wordt gesteld. Naar aanleiding van de presentaties vindt een paneldiscussie plaats met Bij iedere archiefdienst werken wel pioniers (toch?) die uit zichzelf de docenten en studenten van de verschillende opleidingen en vertegen- digitale snelweg bestormen. Maar hoe krijg je alle andere archivarissen woordigers van het veld over de vraag waar in de komende jaren de mee op avontuur? Hoe bereik je dat medewerkers uit eigen geloof en grootste opgave liggen voor de archiefopleidingen. Uiteraard is er alle enthousiasme de wondere wegen van digitale dienstverlening gaan ver- ruimte voor aanwezigen om mee te discussiëren. kennen, nieuwe plannen ontwikkelen en zelfstandig prille experimenten aangaan? Hoe bereid je ze voor op wat ze tijdens hun ontdekkingstocht Van de zijde van de archiefopleidingen zullen Els van den Bent, Geert- tegenkomen? En hoe krijg en houd je mensen gemotiveerd en initiatief- Jan van Bussel en Charles Jeurgens deelnemen. De namen van de (oud) rijk? Op het BHIC is de kern van het antwoord op deze vragen: een open studenten zijn nog niet bekend. houding. Els van den Bent is docent Archieven aan de Reinwardt Academie, Geert-Jan van Afgelopen vijf jaar is veel ervaring opgedaan met digitaal dienstverlenen: Bussel is bijzonder lector Digital Archiving and Compliance aan de Hogeschool van forums, sociale media, chat, webcare, user generated content en wat al Amsterdam en Charles Jeurgens is docent Archiefwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam en hoogleraar Archivistiek aan de Universiteit Leiden. niet meer... Maar de basis is steeds gelijk: open staan voor het onbeken- de. Archivarissen spelenderwijs op ontdekkingsreis! Christian vertelt in alle openheid over zijn projectmatige aanpak. Maar nog nadrukkelijker is KVAN de bedoeling van deze sessie dat er ervaringen worden gedeeld. Dat we Open je hart, verruim je geest: elkaar inspireren en samen leren. mentorprogramma KVAN Christian van der Ven is coördinator Studiezalen en Inlichtingen bij het Brabants Histo- Maandag 11 juni, 13:30-14:30 @ Zaal 2 risch Informatie Centrum, ’s-Hertogenbosch. “Moet de KVAN een mentorprogramma starten?” Deze vraag stelde Fred van Kan op 2 maart 2011 via Archief 2.0. Er kwam een flink aantal reacties, zonder uitzondering positief. Meerdere collega’s boden zich meteen aan als mentor. Andere collega’s gaven aan wel een mentor te willen hebben. Alle reden voor de ledenvergadering om te besluiten een mentorprogramma op te starten. Een mentorprogramma ondersteunt immers de doelstelling van de KVAN ‘het bevorderen van collegiale uitwisseling en het ondersteunen van collega’s’.10 11
  • 7. Lijn 2b: Openbaarheid Riksarkivet, het Zweedse Rijksarchief, heeft de taak op zich genomen een project te leiden met als doel een algehele standaard voor digitale informatie-uitwisseling binnen de publieke sector. Deelnemers in het Tjeerd Schiphof project zijn vertegenwoordigers uit alle overheidssectoren en -discipli- Persoonsgegevens - mogen we zelf uitmaken hoe nes. Tegelijkertijd heeft Sveriges Kommuner och Landsting, de vereniging gevoelig deze zijn? van Zweedse gemeentes en provincies (vergelijkbaar VNG), een tweejarig Dinsdag 12 juni, 11:45-12:30 @ Zaal 2 project met als doel het mogelijk maken van een gemeenschappelijke aanschaf van een elektronisch archief. Beide projecten hebben een inten- Archieven en andere (onderzoeks)instellingen hebben nu te maken met sieve samenwerking met uitwisseling van kennis, informatie en personeel. strikte privacyregels, die vaak de mogelijkheden beperken om materiaal online te plaatsen en zelfs ter plekke beschikbaar te stellen. Deze regels In deze lezing wordt ingegaan op de aspecten en problematiek van deze zijn voor een groot deel een dwingend uitvloeisel van Europese regelge- standaardisering en samenwerking, alsook het nut voor de burger, het ving. Maar juist op dit front lijkt een versoepeling op komst. De Europese bedrijfsleven en (niet in het minst) de overheid zelf. Commissie heeft een concept verordening uitgebracht die de huidige privacyrichtlijn moet gaan vervangen. In deze sessie zullen de meest in Caspar Almalander is IT-archivaris op het stadsarchief van de gemeente Eskilstuna in het oog springende veranderingen, voor zover relevant voor memory Zweden en projectleider in bovengenoemde projekten van het Zweedse Rijksarchief (Riksarkivet) en de Zweedse vereniging van gemeentes en provincies (Sveriges kom- institutions, aan de orde komen. muner och landsting). Belangrijk is dat het nu geldende verbod om persoonsgegevens open- baar te maken die iets zeggen over onder meer geloof, gezondheid, ras Leo Hollestelle en Jorien Waanders en strafrechtelijke achtergronden (de zogenaamde bijzondere persoons- Grenzeloze Zeeuwen gegevens) in het voorstel van de Europese commissie voor instellingen Dinsdag 12 juni, 15:00-16:00 @ Zaal 2 die historisch, statistisch of wetenschappelijk onderzoek doen wordt vervangen. Het nu vrijwel categorische verbod tot verwerken maakt in Presentatie van de website www.zeeuwengezocht.nl van het Zeeuws het voorstel plaats voor een door de instellingen te verrichten belangen- Archief, met de MAIS-Internet-functionaliteit van DE REE archiefsystemen, afweging. Besproken zal worden wat deze verandering voor archieven en waardoor personen gevonden worden in allerlei bestanden en collecties. onderzoeksinstellingen kan inhouden. Personen op foto’s kunnen zo gelinkt worden aan akten van de burgerlij- ke stand. Er worden verwijzingen gemaakt van de toegang met archief- Andere wijzigingen die de revue zullen passeren zijn het vervallen van de stukken naar de zoekingang op personen en omgekeerd. Ook kan de meldingsplicht die nu bestaat voor verwerkingen van persoonsgegevens, database geharvest worden voor gebruik van de data op andere websites en versterking van de positie van de toezichthouders (in Nederland het en platforms. Hoe werkt dat? Wat moet de archiefdienst allemaal doen CBP, het College bescherming persoonsgegevens). om dit voor elkaar te krijgen? Wat kan de onderzoeker ermee? Wordt die niet overladen met informatie? Tjeerd Schiphof is universitair docent aan de Universiteit van Amsterdam, Archief- en informatiewetenschap en privacy-adviseur bij het EHRI-project (European Holocaust In deze presentatie willen we laten zien hoe persoonsgegevens open- Research Infrastructure). baar gemaakt kunnen worden en aan waarde kunnen winnen door ze te relateren aan verschillende andere data. Caspar Almalander Een open overheid met een open standaard. De centrale rol Tevens is er ruimte voor kanttekeningen: wil je wel dezelfde data op ver- van het archief binnen de Zweedse overheid schillende plekken tonen? Bestaat bijvoorbeeld het gevaar dat de bron Dinsdag 12 juni, 13:30-14:30 @ Zaal 2 uit het zicht raakt? Wie eigenaar is van de data? En mag iedereen zomaar met de data aan de haal? Kortom: genoeg om te laten zien en eventueel Een algehele ambitie van de Zweedse regering is het realiseren van een over te discussiëren. enkel toegangspunt tot digitale openbare diensten, dat voldoen aan de behoeften van de burger, publieke organisaties en particuliere onder- Leo Hollestelle is senior Informatiebeheerder bij het Zeeuws Archief en Jorien Waanders nemingen. E-delegation, een overheidsinstelling verantwoordelijk voor is consultant bij De Ree Archiefsystemen. de ontwikkeling van een efficiënte openbare dienst op basis van IT, stelt vast dat een totaalaanpak van digitale informatieverzorging binnen de complete overheid een sleutelrol tot succes is.12 13
  • 8. Lijn 3a: Open Data voor publieke instellingen. Daarnaast speelt echter ook de waarde van hergebruik en van Bob Coret publieksparticipatie een rol. Geef mij uw data - alstublieft Maar hoe worden die resulta- Maandag 11 juni, 11:45-12:30 @ Zaal 3 ten precies gemeten en hoe beïnvloedt dit het collectiebe- Archieven zijn een voorstander van open data, dat ligt in de aard van het leid van een erfgoedinstelling? archiefwezen. De Archiefwet garandeert immers dat toegang tot over- heidsarchieven voor iedereen mogelijk is. Tegelijkertijd hebben archiva- In deze sessie wordt het ‘open’ beschikbaarstellen van cultureel erfgoed rissen reserves ten aanzien van open data. Er is huiver: “Wat gaat iemand vanuit meerdere perspectieven besproken en geïllustreerd met prak- doen met onze data? Met de indexen, beschrijvingen en metadata waar tijkervaringen en ‘lessons learned’ door vertegenwoordigers van diverse wij (en onze vrijwilligers) jaren op gezwoegd hebben?”, maar ook “Zitten afdelingen van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. er wel ontwikkelaars op onze data te wachten?” en “Levert het wat op of zijn het alleen extra kosten?”. Maarten Brinkerink is projectmedewerker Research & Development en Julia Vytopil is beleidsadviseur Innovatie, Collecties & Beschrijvingen, beiden bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Vanaf 1997 houdt Bob Coret zich bezig met genealogische diensten op Internet. Bij deze diensten worden ook gegevens van archieven gebruikt, “los” om er een dienst van te maken zoals de Genlias Monitor of door Lotte Belice Baltussen, Maarten Brinkerink en Nikki Timmermans gegevens slim te combineren met andere datasets zoals de Scans zoeken Open Cultuur Data – delen, verbinden, verrijken service van Genealogie Online. Het gebruik van de data bleek niet altijd Maandag 11 juni, 15:00-16:00 @ Zaal 3 gemakkelijk. Na het wegnemen van de huiver, zijn er ook nog procedu- rele hobbels (zoals toestemming) en technische hobbels (zoals syntax Open Cultuur Data (www.opencultuurdata.nl) is een netwerk van cultuur- van de data). professionals, ontwikkelaars, designers, auteursrechtspecialisten en open data-deskundigen, dat culturele data open maakt en de ontwikkeling van In deze presentatie zal Bob Coret vertellen over hoe en waarom hij ge- waardevolle culturele toepassingen stimuleert. Dit jaar organiseert het nealogische diensten heeft gemaakt door gebruik te maken van (open) netwerk een competitie waarin prijzen voor nieuwe toepassingen met data. Over wat het hem en de gebruikers heeft gebracht én wat het de culturele datasets uitgeloofd worden. De workshop maakt inzichtelijk archieven heeft gebracht! welke stappen er nodig zijn om culturele data open te stellen en wat hiervan de meerwaarde is. Bob Coret is eigenaar van Coret Consultancy. De workshop wordt ingeleid door een toelichting op het initiatief, waarbij Maarten Brinkerink en Julia Vytopil een aantal richtlijnen en praktische implicaties voor het openstellen van De waarde van open content binnen het erfgoeddomein culturele data gegeven wordt. Ervaringen van archiefinstellingen met het Maandag 11 juni, 13:30-14:30 @ Zaal 3 openstellen van data en de toepassingen die daarmee in het kader van de Apps voor Nederland competitie gemaakt zijn, komen aan de orde. Vanuit de overtuiging dat erfgoedcollecties die met publieke middelen Specifiek wordt ingegaan op de ervaringen van het Nederlands Instituut zijn gedigitaliseerd ook beschikbaar moeten zijn, ontstaat de wens collec- voor Beeld en Geluid en de Open Beelden-dataset. Op basis hiervan werd ties gratis en tegen minimale restricties beschikbaar te stellen. Tegelijker- de winnende Apps voor Nederland-toepassing Vistory gemaakt. tijd stimuleert de overheid het erfgoeddomein meer en meer zelfvoor- De archiefsector wordt uitgenodigd in discussie aan te gaan over de zienend te worden en kritisch te kijken naar het eigen business model en kansen en bedreiging van open data en om datasets voor de competitie nieuwe bronnen van inkomsten aan te boren. De exploitatiewaarde van in te brengen. de collectie krijgt hierdoor een nieuwe rol. Open Cultuur Data is een initiatief van Hack de Overheid en het Inno- Het project Open Beelden (www.openbeelden.nl), van het Nederlands vators Netwerk Erfgoedsector en wordt mede mogelijk gemaakt door Instituut voor Beeld en Geluid, speelt in op deze ogenschijnlijk tegenstrij- Beelden voor de Toekomst en Creative Commons Nederland dige ontwikkelingen. Dit succesvolle platform, opgezet in het kader van Beelden voor de Toekomst, stimuleert hergebruik van archiefmateriaal, Lotte Belice Baltussen is projectleider R&D en Maarten Brinkerink is projectmedewerker door het – in lage resolutie – als open content vrij te geven. Het succes Research & Development, beiden bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Nikki Timmermans is adviseur bij de Stichting Nederland Kennisland. van een dergelijk project kan aan de hand van verschillende factoren worden gemeten. Omzet en publieksbereik zijn bekende graadmeters14 15
  • 9. Maandag 11 juni 2012 9:00 -10:00 Ontvangst en inschrijving, koffie - Schouwburg Middelburg Plenair Welkomstwoord door Fred van Kan, voorzitter KVAN 10:00 - 10:30 Welkomstwoord door Hannie Kool – Blokland, directeur Zeeuws Archief Zaal 1 Opening door Hildo van Engen 10:30 -11:15 Keynote lezing - Stine Jensen 11:15 -11:45 Koffie en thee Lijn 1: Samenwerking (Zaal 1) Lijn 2a: Professie (Zaal 2) Lijn 3a: Open Data (Zaal 3) Lijn 4: Dienstverlening (Zaal 4) RondleidingenParallelsessies 11:45 -12:30 Netwerk Oorlogsbronnen; De archiefopleidingen in Archieven OPEN! samen voor ons eigen? Nederland laten hun gezicht zien Geef mij uw data - alstublieft Studiezaal DICHT? Oude Stadhuis Edwin Klijn Els van den Bent, Geert-Jan Bob Coret Sander van Bladel, Ton Kappelhof, aan de Markt van Bussel en Charles Jeurgens Christian van der Ven e.a. 12:30 -13:30 Lunch Archives Portal Europe Open je hart, verruim je geest: De waarde van open content Het project Publieksarchieven Van de Perrehuis,Parallelsessies 13:30- 14:30 Gerrit de Bruin mentorprogramma KVAN binnen het erfgoeddomein – Het publiek als archivaris Zeeuws Archief KVAN-bestuur Maarten Brinkerink en Julia Vytopil Alice van Diepen en Georges Elissen (Hofplein 16) 14:30 -1500 Koffie en thee Naar een e-Depot dat staat Op weg naar het Zuidland: Open Cultuur Data – delen, www.onsdna.nl: eerste hulp Stadswandeling, als een huis; open waar over de vraag hoe je niet verbinden, verrijken bij archiefonderzoek start MarktParallelsessies 15:00 -16:00 gevraagd en gesloten waar alleen je archieven, maar ook Lotte Belice Baltussen, Rens Frommé en (voor het Stadhuis) noodzakelijk je archivarissen online krijgt Maarten Brinkerink en Jan van der Meer Hanneke van Aalst en Christian van der Ven Nikki Timmermans Klaartje Pompe Plenair 16:00 -16:30 Plenaire afsluiting - Uitreiking S@P-jaarboek Koloniën Zaal 1 17:00 -18:30 Ontvangst door wethouder Johan Aalberts - Borrel in het stadhuis (Markt) 19:30 -22:00 Diner in de Kloostergangen (Abdij) Dinsdag 12 juni 2012 7:15-8:45 Hardloopclinic 8:30 - 9:30 SNAAI-ontbijt - (Zeeuws Archief, aanmelden via SNAAI) 9:00 - 10:00 Ontvangst en inschrijving, koffie - Schouwburg Middelburg Plenair 9:30 - 10:15 Algemene Ledenvergadering van de KVAN Zaal 1 10:15 - 10:30 Opening door Vincent Robijn 10:30 - 11:15 Keynote lezing - Mireille Hildebrandt 11:15 - 11:45 Koffie en thee Lijn 1: Samenwerking (Zaal 1) Lijn 2b: Openbaarheid (Zaal 2) Lijn 3b: Architectuur (Zaal 3) Lijn 4: Dienstverlening (Zaal 4) Rondleidingen ‘Ik ben de crowd!’ Een kijkje in Persoonsgegevens – mogen TARA, of open omdat het kan Digitale chaos aanpakken metParallelsessies 11:45 -12:30 de keuken van crowdsour- we zelf uitmaken hoe Karin van der Heiden, Erika de DigiGIDS Oude Stadhuis cingsproject VeleHanden gevoelig deze zijn? Hokke en Ivo Zandhuis Stephanie Aertsen aan de Markt Pieter Woltjer, Nelleke van Tjeerd Schiphof Zeeland 12:30 - 13:30 Lunch Bijeenkomst voor deelnemers aan ICA 2012 Brisbane - (12:45 - 13:30) Een open mind: meditatief Een open overheid met een Publiceren en exploiteren van Erfgoed-eXtra, ofwel: Van de Perrehuis,Parallelsessies 13:30 -14:30 over archief (inspiratiesessie) open standaard. kennisstructuren met de ezels van Sittard Zeeuws Archief Marianne Kruijswijk De centrale rol van het archief OpenSKOS Peer Boselie (Hofplein 16) binnen de Zweedse overheid Hennie Brugman, Mark Caspar Almalander Lindeman en Willem Melder 14:30 -1500 Koffie en thee Open blik op Grenzeloze Zeeuwen (Archiveren =) Vooruitzien Eén risicoclassificatie voorParallelsessies 15:00-16:00 vormgevingserfgoed Leo Hollestelle en Jorien met een open informatie- informatie: het Rotterdamse Stadswandeling, Anja Tollenaar Waanders architectuur model start Markt (voor het Stadhuis) Roland Bisscheroux en Bart Ballaux, Jermaine Dol, Niklas Odding Jeroen van Oss 16:00 - 16:15 Plenaire afsluiting 16:15 - 17:00 Borrel ter afsluiting
  • 10. Lijn 3b: Architectuur Het OpenSKOS platform is een Open Source toepassing gemaakt door Picturae. Karin van der Heiden, Erika Hokke en Ivo Zandhuis Hennie Brugman is technisch coördinator CATCHPlus bij het Meertens Instituut. Mark Lindeman is technisch directeur bij Pictura. Willem Melder is R&D Engineer bij het TARA, of open omdat het kan Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Dinsdag 12 juni, 11:45-12:30 @ Zaal 3 Het toverwoord voor 2012 is ‘open’. Open archieven, open data, open standaarden en met de Toegankelijke Archieven Re- ferentie Architectuur (TARA) voegen we daar de Open Architectuur aan toe. Een open architectuur is onmisbaar voor elke archiefdienst die informatie beschikbaar wil stellen. De open architectuur zorgt er namelijk voor dat data: doorzoekbaar zijn door Google; eenvoudig kunnen worden gecombineerd met andere bronnen; makkelijk op een of meerdere platforms kunnen worden gepubliceerd en makkelijk op een andere manier kunnen worden gepresenteerd. Kortom, © Max Kisman, Amsterdam TARA is wat we eigenlijk allemaal willen. Roland Bisscheroux en Niklas Odding (Archiveren =) Vooruitzien met een open informatie- TARA is van de sector, voor de sector en wordt door de sector ontwikkeld. architectuur Sinds de presentatie tijdens #KVAN11 zijn de contouren geschetst. Dinsdag 12 juni, 15:00-16:00 @ Zaal 3 Tijdens #KVAN12 toetsen we de principes van TARA aan uw praktijkerva- ring en wensen. Wilt u meer kunnen doen met uw archiefdata? Denkt u In de Archiefvisie wordt onder meer gesteld dat de zorg voor archief niet na over innovatie in dienstverlening bent u op zoek naar duurzame op- meer na 20 jaar begint maar al op het moment dat de informatie wordt lossingen of wordt u warm van de gedachte aan toegankelijke archieven? gecreëerd, dat de meeste informatie eerder dan 20 jaar voor iedereen Tijdens deze actieve workshop nemen we u op speelse wijze mee in de beschikbaar kan zijn en dat burgers gemakkelijk toegang tot die vele ontwikkeling van TARA. En wilt u het onderste uit de kan? Neem dan uw informatiebronnen kunnen krijgen. Het gestructureerd uitwisselen van eigen glas mee... digitale informatie tussen archiefvormers en archiefinstellingen is de eerste opgave waar archiefinstellingen voor staan. Verder wordt door Karin van der Heiden, Erika Hokke en Ivo Zandhuis zijn alle drie als zelfstandige werk- het Nederlandse archiefveld gesteld dat de “Archiefcollectie Nederland” zaam in de archiefsector. idealiter drempelloos en integraal via internet benaderd en doorzocht moet kunnen worden. Hennie Brugman, Mark Lindeman en Willem Melder Publiceren en exploiteren van kennisstructuren De uitdaging voor de archiefsector die hier geschetst wordt betreft de met OpenSKOS ‘interoperabiliteit’ van archiefinstellingen; het vermogen van organisaties Dinsdag 12 juni, 13:30-14:30 @ Zaal 3 (en hun processen en systemen) om effectief en efficiënt informatie te delen met hun omgeving. Veel kennisstructuren (thesauri) in eHumanities en eCulture domeinen kunnen en worden steeds vaker omgezet naar SKOS. Het OpenSKOS Een informatiearchitectuur biedt een raamwerk dat het maken van webservice platform biedt eenvoudige manieren voor het publiceren, afspraken tussen organisaties makkelijker, en op sommige punten zelfs uploaden, bijwerken, bevragen, uitwisselen en verspreiden van SKOS overbodig maakt. In het kader van de voorbereiding aansluiting van de kennisstructuren. Dit biedt voordelen voor de vervaardigers en gebrui- Regionaal Historische Centra op het landelijk e-Depot wordt er binnen kers van kennisstructuren en voor bouwers van tools die de kennisstruc- de sectie Architectuur van de Werkgroep Voorbereiding Implementatie turen willen exploiteren. In deze sessie presenteren en bespreken we het e-Depot gewerkt aan een open informatiearchitectuur voor alle RHC’s. OpenSKOS platform en een aantal van haar toepassingen, o.a. uit het do- mein van de taalkundige middelen en instrumenten (CATCHPlus/Meertens Roland Bisscheroux is informatiemanager bij het Noord-Hollands Archief. Niklas Od- Instituut) en uit de wereld van het collectiemanagement (Beeld & Geluid). ding is Enterprise Architect bij IT-eye.18 19
  • 11. Lijn 4: Dienstverlening opslaan, voorbewerken, ontsluiten en delen met elkaar en anderen. De applicatie wordt zo ingericht dat Archief Eemland de voorbewerkte digitale historische informatie in haar eigen collecties kan opnemen. Sander van Bladel, Ton Kappelhof, Christian van der Ven Met ons project willen we ons meer open stellen voor organisaties en Archieven OPEN! Studiezaal DICHT? komt het publiek in de rol van archivaris. Maandag 11 juni, 11:45-12:30 @ Zaal 4 Voor het project hebben we substantiële subsidies van o.a. Mondriaan- De hartenkreet van publicist Ton Kappelhof in een blogbericht op de site fonds, Prins Bernhard Cultuurfonds en VSB fonds ontvangen. De digitale van het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis in november applicatie gaan we generiek ontwikkelen, zodat andere archieven en 2011 was duidelijk: “Historici, let op uw zaak! Wanneer de studiezalen erfgoedinstellingen deze applicatie ook kunnen gaan gebruiken. Tijdens dichtgaan, is het te laat voor een tegenactie”. onze sessie willen we het project toelichten en dit delen met de archief- branche. Ook willen wij horen hoe zij tegen dit project aankijken. Inderdaad beperkt een aantal archieven de openingsuren van hun studiezaal of onderzoekscentrum. Maar getuigt deze ontwikkeling niet Alice van Diepen is directeur en Georges Ellissen projectleider, beiden bij Archief gewoon van realisme? Vallen er inderdaad wellicht algehele sluitingen te Eemland. verwachten? Christian van der Ven dient Ton Kappelhof van repliek. Want zou de oplossing niet ook gezocht kunnen worden in digitalisering Rens Frommé en Jan van der Meer en het op een toegankelijke manier communiceren met (virtuele) www.onsdna.nl: eerste hulp bij archiefonderzoek bezoekers? En welke rol spelen chatten en bloggen in dit geheel? Maandag 11 juni, 15:00-16:00 @ Zaal 4 En al beperken archiefdiensten de openingsuren van hun studiezalen, is het scenario wel zo grauw als Kappelhof schetst? Sander van Bladel wil als gespreksleider geen tijdelijke klaagmuur oprichten in Middelburg. Het wordt een constructieve sessie waarbij ook de feedback van toehoorders/congresdeelnemers op prijs wordt gesteld. Niet persé een pittig gevecht tussen ‘ongelukkige’ onderzoeker en ‘on- begrepen’ archiefmedewerker, maar een goede discussie waarin zoveel mogelijk argumenten en dilemma’s gehoord kunnen worden. Sander van Bladel is coördinerend studiezaalmedewerker bij Erfgoedcentrum DiEP, Ton Kappelhof is onafhankelijk historisch onderzoeker en Christian van der Ven is studie- zaalcoördinator bij het Brabants Historisch Informatiecentrum. Het archief is voor veel mensen een terra incognita. Wat kun je er doen, Alice van Diepen en Georges Elissen wat is er te vinden, hoe gaat het in zijn werk en welke spullen liggen Het project Publieksarchieven - Het publiek als archivaris waar? Belangrijk onderdeel van de communicatiestrategie die BRAIN Maandag 11 juni, 13:30-14:30 @ Zaal 4 heeft ontwikkeld voor De Nederlandse Archieven (‘merknaam’ DNA) is daarom een website die nieuwe en/of potentiële archiefgebruikers en- Iedereen kent of heeft ze wel: de schoenendozen met oude foto`s, brie- thousiast en wegwijs maakt. Die site is er nu: www.onsdna.nl. ven, filmpjes, dagboeken etc. die mensen bezitten. Vaak weet de bezitter niet of het waardevol materiaal is en of het interessant zou kunnen zijn De site www.onsdna.nl is er om het publiek te verleiden en te helpen. om naar een archiefinstelling te brengen. Ook verdwijnt er aan de lopen- Het aantrekkelijk en actueel houden van de site kan niet zonder jullie me- de band particulier archiefmateriaal van organisaties en instellingen, om- dewerking. Kom daarom kijken, wees kritisch en denk en werk met ons dat zij de kosten voor bewerking en overbrenging van hun ongeordend mee! We vertellen je in deze workshop graag over doel, opzet en func- archief, dat een archiefinstelling rekent, niet kunnen betalen. Resultaat is tionaliteiten van www.onsdna.nl; Wat is er al gerealiseerd en wat willen dat het archiefmateriaal vaak vernietigd wordt of vergaat. we door gezamenlijke inspanning nog bereiken? We geven antwoorden op praktische vragen: Hoe kan ik nieuws over en evenementen van mijn Deze bezitters van schoenendozen en de particuliere archiefbezitters archief plaatsen? Biedt www.onsdna.nl tools voor bezoekers die ik in mijn hebben juist kennis en persoonlijke verhalen en herinneringen over de instelling ook kan gebruiken? Ik heb een bezoeker die leuke blogs schrijft historische informatie die vaak ontbreken bij een archief. Om voor deze over zijn onderzoekservaringen, is daar plek voor? situatie een oplossing te vinden is Archief Eemland het project Publieks- archieven begonnen. Publieksarchieven.nl wordt een digitale applicatie Jan van der Meer is bestuurslid BRAIN en hoofd Bedrijfshistorie Rabobank Nederland. waar individuen en instellingen hun (particuliere) archieven kunnen Rens Frommé is bureaumedewerker BRAIN.20 21
  • 12. Stephanie Aertsen Centraal staat de volledige Digitale chaos aanpakken met de DigiGIDS en integraliteit zoekende Dinsdag 12 juni, 11:45-12:30 @ Zaal 4 samenwerking tussen diverse cultuurhistorische Met het project DigiGIDS wil het Archief en instellingen en -vereni- Museum voor het Vlaams leven te Brussel kleine gingen, waardoor meer organisaties sensibiliseren en motiveren om be- en meer contextualiteit wust om te gaan met hun digitaal archief. Niet mogelijk wordt: erfgoed- alleen vergemakkelijkt efficiënt documentbe- eXtra dus… heer de dagelijkse werking van een organisatie, Hoe gaat dat in zijn werk? Welke logistiek wordt ervoor gebruikt? verenigingen zonder winstoogmerk hebben in Waar loop je tegenaan met betrekking tot programmatuur? Vlaanderen bovendien een wettelijke verplich- Is gratis ook echt gratis? Kan dit ook elders? Waar zijn privacy-grenzen, ting om hun archief te bewaren. ook internationaal? Dit soort vragen komen wij tegen.. We hebben soms zelfs antwoorden... De handleiding DigiGIDS is erop gericht praktische, realistische en zo goedkoop mogelijke oplossingen aan te reiken voor problemen als cen- Peer Boselie is directeur / stadsarchivaris bij het Euregionaal Historisch Centrum traal beheer, het eenvoudig ordenen en terugvinden van bestanden, het Sittard-Geleen. maken van veiligheidskopieën of het bewaren van e-mail. Elke organisatie bepaalt zelf – afhankelijk van personeel, tijd en midde- Bart Ballaux, Jermaine Dol en Jeroen van Oss len – welke aanpassingen nodig en/of mogelijk zijn. De richtlijnen zijn Eén risicoclassificatie voor informatie: opgesteld vanuit een ‘kookboekprincipe’: afhankelijk van tijd en midde- het Rotterdamse model len beslis je welk probleem je op dat moment aanpakt. Geen afschrikwek- Dinsdag 12 juni, 15:00-16:00 @ Zaal 4 kend stappenplan of eisenpakket dus, meer onder het motto ‘elke stap is een stap in de goede richting’. Kwaliteit van informatie is niet alleen een zaak van archivarissen. En soms mag het een onsje minder. Onder dit motto heeft het gemeen- Een gratis vormingstraject geeft de organisaties bovendien een duwtje in tearchief Rotterdam in samenwerking met andere informatiespecialisten de rug door individuele begeleiding aan te bieden bij het toepassen van een instrument gemaakt waarmee procesinrichters, informatiemanagers de aanbevelingen en organisaties samen te brengen om tips en ervarin- en informatiearchitecten zelf op grond van een risico-analyse kunnen gen uit te wisselen. vaststellen hoe zwaar het beheer van informatie in een proces zou moe- ten zijn. Het project DigiGIDS wordt ondersteund door de Vlaamse Gemeen- schapscommissie en de Vlaams Minister bevoegd voor Brussel. Het instrument is gebaseerd op een classificatiemethode die gebruikt wordt door informatiebeveiligers om het vereiste niveau van beveiliging Stephanie Aertsen is archivaris/onderzoeksmedewerker bij het Archief en Museum voor te bepalen. Wonderwel bleek deze aanpak naadloos aan te sluiten bij in het Vlaams leven te Brussel (AMVB). de archivistiek gehanteerde kwaliteitscriteria als integriteit, authenticiteit, vindbaarheid, interpreteerbaarheid en raadpleegbaarheid. Het doel is om Peer Boselie in de gemeente Rotterdam één tool aan te bieden, waarin alle beheer- Erfgoed-eXtra, ofwel: de ezels van Sittard aspecten voor informatie zijn geïntegreerd en die onderdeel uitmaakt Dinsdag 12 juni, 13:30-14:30 @ Zaal 4 van de concern informatiearchitectuur. Zo willen we proceseigenaren inzicht bieden en ze bewust maken van de samenhang tussen informa- Sittard-Geleen bevindt zich op een scharnierpunt in de Euregio. Haar ge- tiebelangen, -kwaliteit en beheerinspanningen. Het instrument is op schiedenis heeft ook altijd een Euregionale dimensie. Er ontwikkelt zich landelijk niveau in te zetten om inhoud te geven aan norm 3 (definiëren momenteel een project waarbij deze contextualiteit duidelijk zichtbaar van risicoklassen voor informatie) van de Baseline Informatiehuishouding wordt: het Aezelprojek. Hierbij wordt een massa aan gegevens in databa- Gemeenten van KING. ses ingebracht en is vervolgens interactie met publiek erg belangrijk. Het project gaat uit van de premisse dat mensen met name twee zaken In onze workshop willen we de RM-risicotool uitproberen op onze vak- interessant vinden als het om geschiedenis gaat: hun familie en hun genoten in de vorm van een informatiekwaliteitsspel. Kan het echt een huis, wijk, dorp, stad... In het Aezelprojek gaat het dan ook concreet om onsje minder, of gaan we voor maximaal? een koppeling van bewonings- en bewonersgeschiedenis. Een huis is immers maar een lege huls zonder de verhalen van de bewoners, en het Bart Ballaux en Jermaine Dol zijn verantwoordelijk voor het programma Concern woord bewoner gaat uit van een huis als context. Het project is volle- Records Management Rotterdam. Jeroen van Oss werk bij de stafafdeling Inspectie Gemeentearchief Rotterdam. dig open source en het wordt met vele tientallen vrijwilligers gedraaid.22 23
  • 13. EXTRA ACTIVITEITEN Het stadhuis brandde na beschietingen door de Duitsers op 17 mei 1940 Voor het informele programma van de KVAN-dagen, heeft het Zeeuws -ook wel het vergeten bombardement genoemd- van binnen helemaal Archief een aantal rondleidingen en een stadswandeling georganiseerd. uit. Oude schilderijen en (perkamenten) documenten gingen verloren, al- Aanmelden hiervoor kan bij de informatiebalie in de Schouwburg. Let op: leen de buitenkant overleefde de ramp. Sinds 2004 is in het Middelburgse er kunnen per activiteit maximaal twintig congresgangers deelnemen. stadhuis de Roosevelt Academy gevestigd, het internationale university college van de Universiteit Utrecht. Er worden nog wel altijd trouwerijen, Tijdreis door het Zeeuwse heden en verleden… officiële ontvangsten en rondleidingen gehouden Maandag 11 en dinsdag 12 juni, 13:30-14:30 Historicus en archivaris Peter Sijnke neemt je mee door de imposante trouwzaal, burger- zaal en collegezaal en langs de prachtige objecten uit de gemeentelijke kunstcollectie. Het Zeeuws Archief zetelt in het stadspaleis dat in 1765 voor het Middelburgse patriciërsecht- paar mr. Johan Adriaan van de Perre (1738-1790) en zijn echtgenote Jacoba van den Brande (1735-1794) werd gebouwd als winterresiden- tie. Architect was Jan Peter van Baurscheit de jonge (1699-1768). Het Van de Perrehuis, zoals het in de volksmond heet, is gebouwd op de Doorkijkje stijlkamers fundamenten van een voormalig klooster van Van de Perrehuis. Bron: De Commanderij van de Duitse Orde. Tot 1997 Rijksgebouwendienst/ was het gebouw meer dan 150 jaar in gebruik als Zeeuws Archief rechtbank. Na een zorgvuldige restauratie van dit fraaie rijksmonument zijn er sinds 2000 de kantoren van het Zeeuws Archief in gevestigd. Om de uitge- breide archiefcollectie van meer dan zeventien strekkende kilometer te kunnen herbergen, werd aan het 18e eeuwse stadspaleis een glazen nieuwbouwvleugel gebouwd met drie ondergrondse depots (16 meter diep!) en daar bovenop een moderne studiezaal en dito ontvangstruim- Lange Jan vanaf de Dam, Middelburg. Foto: Jan Koole. Bron: www.beeldbankmiddelburg tes. Een rondleiding door de stijlkamers van het Van de Perrehuis en de schatkamers in de nieuwbouw, is een tijdreis door heden en verleden; Stadswandeling door het historische hart van Middelburg Maandag 11 en dinsdag 12 juni, 15.00 - 16.00 uur toepasselijker kan haast niet voor een archiefdienst. Maandag 11 juni is directeur van het Zeeuws Archief, Hannie Kool-Blokland, je gids en De Zeeuwse hoofdstad staat met zijn ruim 1100 rijksmonumenten in de op dinsdag 12 juni medewerker educatie en exposities Anneke van Waarden-Koets. top 10 van Nederlandse monumentensteden. Behalve het laatgotische Stadhuis aan de Markt, is vooral de Abdij van Middelburg met zijn bijna Rondleiding door het laatgotische Stadhuis van Middelburg 91 meter hoge toren, de Lange Jan, beeldbepalend voor de stad. In 1127 Maandag 11 en dinsdag 12 juni, 11.45 - 12.30 uur vestigden de premonstratenzers uit de Sint-Michielsabdij te Antwerpen zich hier. In 1401 kwam de abdij rechtstreeks onder de paus te staan. Het Stadhuis van Middelburg is gebouwd in laat- In 1574 kwam er een eind aan het kloosterleven. Sindsdien zetelt er het gotische stijl en staat te pronken aan de Markt. De provinciale bestuurscentrum van Zeeland. Ook het Roosevelt Study bouw begon in 1452, duurde tot 1520 en werd Center en het Zeeuws Museum vinden er tegenwoordig onderdak. geleid door meerdere generaties van het be- kende Vlaamse architectengeslacht Keldermans. Maar al slenterend door de stad loop je eveneens door pittoreske Het stadhuis heeft een façade met gotische ven- straatjes en steegjes en over imposante kades en pleinen. Je ziet tal van sters, rood-witte luiken, torentjes en vijfentwintig voorname patriciërswoningen en pakhuizen uit de tijd van de VOC, toen beelden van Zeeuwse graven en gravinnen. Middelburg na Amsterdam de tweede zetel vormde in de Heeren XVII. Het heeft een toren met een klok en een carillon. De ene nog mooier dan de andere. Oude stadhuis Mid- Middelburgers noemen de toren Malle Betje, om- delburg. Foto: Jacqueline dat de klok altijd achterloopt bij die van de lange Pruijsers. Bron: www. Samen met historicus en rasverteller Peter Sijnke ontdek je het roemruchte verleden Jan. Vroeger was er ook een vleeshal gevestigd in beeldbankmiddelburg.nl  van een stad waar de geschiedenis letterlijk op straat ligt! het stadhuis, die is tegenwoordig in gebruik als expositieruimte voor hedendaagse kunst.24 25
  • 14. Tentoonstellingen in het Zeeuws Archief Ontvangst op zondag Op beide congresdagen kunt u op eigen gelegenheid drie tentoonstellingen Zondag 10 juni, 17:00 verzamelen voor het Stadhuis op de Markt in Middel- in het Zeeuws Archief bezoeken (9:00-17:00). burg ‘Akten van Lief & Leed – 200 jaar Voor de congresdeelnemers die op zondag 10 juni al in Middelburg zijn, Burgerlijke Stand’ begint om 17:00 een historische stadswandeling onder leiding van Peter Tien schijnbaar gewone Zeeuwen Sijnke. Na afloop kan er samen worden gegeten. In de loop van de avond die geregistreerd staan in de regis- zal Vincent Robijn in de huid van quizmaster kruipen, en kunt u meedoen ters van de burgerlijke stand van aan een heuse pubquiz vol archivistische en Zeeuws-historische ken- Zeeland. Schijnbaar gewoon, want nisvragen. Belangstellenden voor het programma op de zondagavond achter elke Zeeuw schuilt een uniek kunnen zich hiervoor tot 25 mei aanmelden met het aanmeldingsformu- verhaal. Deze verhalen zijn in de lier op www.kvan.nl. De kosten voor het diner op zondagavond zijn voor W.E. van Panhuys (geb. Veere 1900) archieven gevonden en worden in eigen rekening. de tentoonstelling voor het voetlicht gebracht. Beleef het verleden in de middeleeuwse kelders van het Van de Perrehuis: van Ontvangst door wethouder Johan Aalberts ambassadeur tot blinde dichteres, van wijnkoper tot kinder- Maandag 11 juni, 17:00-18:30 @ Stadhuis moordenares. Wethouder Johan Aalberts nodigt de congresgangers uit voor een borrel Expositie ‘Water’ in de Burgerzaal van het stadhuis van Middelburg. De entree is via de ‘Water’ is de titel van de foto- Lange Noordstraat (N.B. de hoofdingang op de Markt mag niet worden expositie in het archiefcafé in het gebruikt). kader van het Zeeuwse Jaar van het Water. Fotograaf Jan Koeman maakte bijzondere foto’s van de Congresdiner Westerschelde en het Land van Maandag 11 juni, 19:30 @ Abdij Saeftinghe. De Westerschelde is Wandelen over het Land van Saeftinghe de belangrijkste vaarroute naar de (14 januari 2012), foto Jan Koeman Het congresdiner vindt plaats op maandagavond in de kloostergangen havens van Antwerpen. Al enkele van het Abdij-complex en wordt verzorgd door PUUR Culinair. jaren onderwerp van gesprek vanwege de uitdieping en de ontpoldering KVAN-leden kunnen hieraan deelnemen voor € 25,-. van de Hedwigepolder, naast het Land van Saeftinghe. Bent u geen lid van de KVAN dan bedragen de kosten € 45,-. U dient zich voor het congresdiner aan te melden op www.kvan.nl. Aan de Westerschelde (Hans Warren) De berijpte dijk loopt uit eindeloos | in mist. Onzichtbaar, dreunend | glijden de schepen voorbij. Hardloopclinic: Pittoresk Veere voor sportievelingen Dinsdag 12 juni, 7:15 – 8:45 @ Zeeuws Archief Het Vergeten Bombardement op Middelburg 17 mei 1940 Het pittoreske Veere ligt prachtig Een interactieve ontdekkingstocht door Middelburg na het bombarde- ment op de stad, 17 mei 1940. Aan de hand van het door onWijs ontwik- aan het Veerse Meer met in het kelde ‘tiptile’ (tiptegel) mozaïek en de interactieve historische plattegrond centrum de jachthaven. Samen wandel je door de oorlogsgeschiedenis van Middelburg met foto’s, teke- met stadsarchivaris en Veerenaar ningen, documenten, interviews met ooggetuigen en filmfragmenten uit Peter Blom ga je al hardlopend over de dagen vlak na het bombardement. Via een 3D-animatie zijn de oude de stadswallen. Af en toe stop je en de nieuwe stad te zien. even, om op adem te komen en om ademloos te genieten van al dat Ooggetuige: “De vernieling is zo geweldig, zo grondig, dat je geen woord monumentaals: De Campveerse Voetgangerspontje veste Veere. kunt uitbrengen en de tranen in je ogen springen.” Toren, het Stadhuis, de Grote Kerk. Bron: DNA Beeldbank Zeeland Een echte aanrader voor de spor- tieve cultuurliefhebber!26 27
  • 15. SNAAI-ontbijt PRAKTISCHE INFORMATIE Dinsdag 12 juni, 8:30-9:30 @ Zeeuws Archief Op dinsdagochtend 12 juni organiseert SNAAI Het officiële programma van de KVAN-dagen 2012 wordt op maandag 11 juni om 10:00 uur geopend. Vanaf 9:00 uur die ochtend kunt u zich in weer een bijzondere bijeenkomst voor Schouwburg Middelburg inschrijven voor het congres. Voorafgaand aan onze SNAAI-leden: het SNAAI-netwerkontbijt! de plenaire openingen wordt koffie geserveerd. SNAAI vindt het belangrijk dat ook jij een goed netwerk opbouwt! Dit is je kans om verschillende directeuren of gemeen- tearchivarissen te ontmoeten onder het genot van een gratis ontbijt. Aanmelden en kosten Als u zeker wilt zijn van deelname, meldt u zich dan aan vóór 25 mei 2012 Het ontbijt vindt plaats bij het Zeeuws Archief. Ben je aanwezig op de via het digitale aanmeldingsformulier op www.kvan.nl. KVAN-dagen en wil je dit niet missen? Meld je dan nu aan via  snaai@kvan.nl! Let op: het ontbijt is alleen toegankelijk voor SNAAI-leden.  De kosten bedragen: KVAN-leden en VVBAD-leden: € 125,- per dag of € 195,- voor twee dagen Niet-leden: € 150,- per dag of € 250,- voor twee dagen ALV KVAN   Dinsdag 12 juni, 9:30-10:15 @ Zaal 1 Studenten van archiefopleidingen kunnen in aanmerking komen voor gesubsidieerde deelname. De voorwaarden hiervoor staan op www.kvan.nl. De Koninklijke Vereniging van Archivarissen in Nederland houdt haar   halfjaarlijkse Algemene Ledenvergadering. Congresdiner Het congresdiner begint op maandagavond om 19:30 uur in de kloos- tergangen van de Abdij. De kosten voor KVAN-leden en VVBAD-leden Bijeenkomst deelnemers ICA 2012 Brisbane bedragen € 25,- en voor niet-leden € 45,-. U dient zich voor het congres- Dinsdag 12 juni, 12:45-13:30 @ Zaal 1 diner aan te melden op www.kvan.nl. Tijdens de lunch op dinsdag wordt er door de commissie Buitenland van Overnachten de KVAN een bijeenkomst gehouden voor degenen die in augustus het Middelburg biedt verschillende ICA-congres in Brisbane bijwonen. Neem je broodjes mee! overnachtingsmogelijkheden in hotels en Bed & Breakfasts. Kijk voor een uitgebreid over- zicht op visitmiddelburg.nl. Uitreiking S@P-jaarboek Gezien de te verwachten drukte Dinsdag 12 juni, 16:15 @ Zaal 1 raden we u aan tijdig te reser- veren. De Stichting Archiefpublicaties presenteert het nieuwste jaarboek over koloniale archieven. Koloniale archieven krijgen steeds meer aandacht Contact van verschillende disciplines. Antropologen, historici, theologen en Bureau KVAN wetenschapsfilosofen hebben de koloniale archieven ontdekt, niet al- Markt 1 leen als bron voor onderzoek naar het verleden maar ook als object van 6811 CG Arnhem onderzoek. Het jaarboek Colonial Legacy in South East Asia. The Dutch Tel: 026-3521605 Archives onder redactie van Charles Jeurgens, Ton Kappelhof en Michael bureau@kvan.nl Karabinos beoogt een overzicht te geven van de verschillende manieren waarop Nederlandse koloniale archieven met betrekking tot Zuidoost Azië object van archiefwetenschappelijk onderzoek zijn. @KVANdagen > Twitter mee! Volg de KVAN-dagen op twitter.com/KVANdagen en twitter mee met #KVAN12!28 29
  • 16. ADRES EN ROUTEBSCHRIJVING Openbaar vervoer Het congres vindt plaats in de Schouwburg, in het centrum van Mid- Lopen vanaf het station Middelburg delburg. Enkele nevenactiviteiten vinden elders plaats: de ontvangst op Vanaf het NS-station Middelburg is het een klein half uurtje lopen naar de maandag 11 juni om 17:00 uur door wethouder Johan Aalberts is in het Schouwburg Middelburg. Steekt u tegenover het station het water over stadhuis en het congresdiner op die avond wordt verzorgd in de kloos- en begeef u vervolgens in noordoostelijke richting. Volg bijvoorbeeld de tergangen van de Abdij. Het SNAAI-ontbijt op dinsdag wordt gehouden route zoals aangegeven op het onderstaande kaartje. bij het Zeeuws Archief, dat tevens het vertrekpunt voor de hardloopclinic die ochtend is. Als voetganger ziet u overal in het centrum van Middelburg groene ANWB-voetgangersborden. Ook het Zeeuws Archief wordt hierop ver- Adressen meld.  Schouwburg Middelburg Molenwater 99 Met de bus vanaf het station Middelburg 4331 SG Middelburg U kunt ook de bus nemen vanaf het station Middelburg. Pak bus 54 www.schouwburgmiddelburg.nl (richting Veere) of bus 69 (richting Middelburg) en stap uit bij bushalte Nederstraat. Vanaf daar is het nog circa 8 minuten lopen. Vertrek vanaf Stadhuis de bushalte in noordwestelijke richting, op de Nederstraat naar Veerse Markt 1 Bolwerk. Volg daarna de route zoals aangegeven op het onderstaande 4331 LJ Middelburg kaartje. Let op: de entree is via de Lange Noordstraat, de hoofdingang op de Markt mag niet worden gebruikt. Kijk op www.9292.nl voor een reisadvies en plattegrond. Zeeuws Archief Hofplein 16 4331 CK Middelburg www.zeeuwsarchief.nl Kloostergangen Abdij Ingang Abdijplein Middelburg Auto Het centrum van Middelburg is goed bereikbaar met de auto. Op de website van de Schouwburg Middelburg is een routeplanner Let op: De ingang van de kloostergangen bevindt zich op het beschikbaar. Kijkt u op: www.schouwburgmiddelburg.nl. Abdijplein, maar is wat verdekt opgesteld. Bij de Schouwburg Middelburg is geen gratis parkeergelegenheid. Op het plaatje hierboven ziet u hoe de ingang eruit ziet. Wij raden u aan uw auto in een garage te parkeren, omdat dit goedkoper is dan op straat. De parkeergarages zijn via de P-route bereikbaar, die wordt aangegeven op de toegangswegen naar het stadscentrum. In de parkeergarages moet u betaald parkeren tussen 8:00 uur en 20:00 uur.30 31
  • 17. ‘Sharing ideas, enriching your cultural heritage’ grafische uitwerking en sponsoring: picturae.nl