KVAN11 - All rights reserved all wrongs reversed - René Spork
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share

KVAN11 - All rights reserved all wrongs reversed - René Spork

  • 932 views
Uploaded on

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
932
On Slideshare
932
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
0
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. All Rights Reserved, All Wrongs Reversed Over de houdbaarheid van the Rolling Stones en de onhoudbaarheid van het auteursrecht KVAN Leeuwarden 7 juni 2011All Rights Reserved, All Wrongs ReversedOver de houdbaarheid van The Rolling Stones en de onhoudbaarheid van het auteursrechtR. Spork, 2011 1
  • 2. Beste collega’s, 2
  • 3. Johan Cruijff, een soort Abe Lenstra maar dan uit de Randstad en dus wereldberoemd, leertons niet alleen iets over voetbal, maar ook over leiderschap. Zo denkt oud-minister PieterWinsemius er tenminste over. Wij kunnen iets leren van de groten der aarde. Neem nu theRolling Stones... Flip Vuijsje, onder meer publicist voor Intermediair, ziet in Mick Jagger hettoonbeeld van een geslaagde ondernemer met een uitstekende score als het gaat omwinstmaximalisatie. Vuijsje introduceert in zijn boek zelfs het begrip Mickonomics.De Socialistische Partij gebruikt een documentaire over de Stones om het partijkader wijzelessen bij te brengen over uithoudings- en doorzettingsvermogen, het omgaan mettegenslagen en het aan je binden van een trouwe achterban. En ik, ik gebruik de geschiedenisvan de Stones om te illustreren dat de wetgeving op het gebied van auteursrecht één ding is,en de handhaving en het te gelde maken ervan iets heel anders. 3
  • 4. Je hoeft natuurlijk geen lessen te trekken. Je kunt ook gewoon verliefd zijn op Mick Jagger.Zie Boudewijn Büch. Net als Boudewijn begin ik overigens met een brief: 4
  • 5. Beste Mick & Keith,Op 12 juli 2012 bestaan The Rolling Stones 50 jaar, gerekend vanaf jullie eerste live-optredenin de bekende samenstelling met Brian, Bill en Charlie, in de Marquee op 12 juli 1962. Julliehebben heel wat nummers gecomponeerd en werken van anderen uitgevoerd. Graag wijs ikjullie op het volgende. Muziek of liedteksten die jullie componeren of schrijven zijn beschermddoor het auteursrecht. Dat betekent dat in eerste instantie alleen jullie bepalen wat er metjullie werk gebeurt. Auteursrecht geeft jullie het alleenrecht om jullie werken teverveelvoudigen en openbaar te maken. Op die manier kunnen jullie jullie werk (laten)exploiteren en daar geld aan verdienen.Jullie compositie hoeft nog niet af te zijn om al auteursrecht te hebben. Kladjes die jullieschrijven, een slechts gedeeltelijk gereed zijnde partituur… op alle stadia (als ze maarorigineel en waarneembaar zijn, dus niet een melodietje in jullie hoofd) rust auteursrecht.Als uitvoerend musicus zijn jullie in een bijzondere positie. Jullie voeren ook werken uit dieanderen hebben geschreven en/of gecomponeerd. Op deze werken rust auteursrecht – tenzijde maker daarvan al langer dan 70 jaar geleden is overleden. Ervan uitgaand dat het bij jullieuitvoeringen gaat om een muziekwerk van een hedendaagse componist en tekstdichter, isiedere keer dat jullie deze uitvoering in het openbaar geven toestemming nodig van de(erfgenamen van) de auteursrechthebbende. Hetzelfde geldt als er een opname van jullieconcert wordt gemaakt.Opzettelijke schending van het auteursrecht, waaronder wordt verstaan een verveel-voudigingen verspreiding zonder de vereiste voorafgaande toestemming van de maker of de eventuelerechthebbende, geldt in Nederland als een misdrijf. De huidige wet op dat gebied stamt uit1912 en bestaat in 2012 honderd jaar en de Stones dus 50 jaar. Dat wordt vast dubbel feest!Met vriendelijke groet, 5
  • 6. Mijn behoefte om uitgelachen te worden door wie dan ook, in het bijzonder The RollingStones, is tamelijk gering. Bovenstaande brief gaat dan ook niet op de bus. De striktehandhaving van de auteurswet is met de komst van internet onmogelijk geworden en iedereenweet dat. Als er in 2012 feest wordt gevierd, dan is dat niet vanwege de fijne en adequatewerking van de auteurswet.Muziekliefhebbers hebben altijd al wat ambivalent gestaan tegenover deze wet. Het redden enbewaren van bijzondere opnamen, conserveren en archiveren dus, wordt door hen vaakbelangrijker gevonden dan naleving van de regels. Tegenwoordig liggen de regels onder vuurmede omdat we anders zijn gaan kijken naar het recht op informatie en het begripoorspronkelijkheid. Daarover straks meer.Ooit, in 1963, waren de hard aan de weg timmerende Rolling Stones enorm blij met hunplatencontract met Decca. Hun eerste LP getuigde meteen van een eigenzinnigemarketingstrategie: geen vermelding van de groepsnaam op de hoes moest denieuwsgierigheid van het publiek prikkelen. 6
  • 7. Hit na hit volgde, maar de enige miljoenen die de Stones kenden waren de aantallen platendie ze hadden verkocht. Hun banksaldo was daar niet mee in overeenstemming. Vanwege hetEngelse belastingklimaat met een toptarief van 90% dreigden ze nagenoeg failliet te gaan enoh ja, door machinaties van een uitgekookte manager (Allan Klein) hadden ze zelf geenzeggenschap meer over hun materiaal tot 1971. Geen Satisfaction dus voor de Stones. In1971 verruilden de Stones Engeland voor Frankrijk en begonnen hun eigen platenlabel. Zegingen in ‘exile’ en produceerden in een kelder in Frankrijk van de weeromstuit hun besteplaat: ‘Exile on Mainstreet.’ 7
  • 8. De Stones hebben uiteindelijk veel geld verdiend, een korte periode dankzij de beschermingvan hun auteursrecht in combinatie met de technische onmogelijkheid om hun muziek opgrote schaal te kopiëren en te verspreiden buiten de officiële kanalen om, en veel meer nogdankzij optredens en merchandising. Wat rechten betreft waren er altijd kapers op de kust. Deaanvallen kwamen van: managers (die noemde ik al), bootleggers (daarover straks meer) entechnici (die lachen in deze lezing het laatst). De managers zijn buitenspel gezet, debootleggers - verspreiders van illegale opnamen - zijn al dan niet terecht als onschadelijkbijverschijnsel getolereerd en de technici zijn onderschat. In 1963 warenkopieermogelijkheden, internet en digitalisering nog heel ver weg. Niet de sluwe managers,maar slimme technici en ingenieurs hebben goed beschouwd het einde ingeluid van dewaarde van het auteursrecht. 8
  • 9. 1911 Robert Johnson 1938 Chuck Berry Muddy WatersAls je het over de Stones hebt, dan heb je het over massacultuur, zij het dat ze binnen diecultuur toch meer in de marge dan in het centrum opereren. Wereldwijd staan ze wat betreftbest verkochte albums niet bij de eerste tien, maar ergens op de twaalfde plaats. Muzikaalgezien borduren ze voort op de erfenis van Amerikaanse bluesmusici als Muddy Waters(1913-1983) , Robert Johnson (1911-1938) en Charley Patton (1891-1934) en R&B artiestenals Chuck Berry en Bo Diddley en dat maakt dat hun muzikale wortels deels terug te voeren dezijn tot in het laatste kwart van de 19 eeuw.Zonder radio bleef populaire muziek (country, folk, gospel, blues) beperkt tot uitvoeringen inkerken, theaters, clubs, cafés en op straat. De uitvinding van de grammofoon en radio, eind de ste19 begin 20 eeuw, maakte verspreiding van muziek mogelijk op een enorme schaal. Metmuziek was voortaan geld te verdienen. Niet iedereen had dat meteen in de gaten. Menigzwarte bluesmuzikant kreeg geen royalties, maar bijvoorbeeld $ 50,- ineens. Er zijn verhalenbekend van artiesten die om royalties vroegen en van een Amerikaanse platenbaas te horenkregen: if you want royalties, go to England! 9
  • 10. De Berner Conventie die plaatsvond in 1886 regelde voor het eerst de erkenning vanauteursrechten tussen soevereine landen. Auteursrecht werd automatisch toegekend aan elkcreatief werk, geschreven of opgenomen op een fysiek medium. De auteur krijgt automatischalle exclusieve rechten voor dat werk tenzij en totdat de auteur expliciet afstand doet van dierechten of verjaring intreedt. In de Europese Unie geldt daarvoor tegenwoordig een termijnvan 70 jaren na het overlijden van de auteur. En hoe stond en staat het met de handhaving?BootlegsWat handhaving betreft is het interessant om eens nader in te zoomen op het fenomeen vanhet uitbrengen van illegale plaatopnamen, later CD’s en DVD’s, door zogenaamdebootleggers. De term ‘bootlegging’ komt uit het circuit van de illegale drankproductie, maarwordt ook gebruikt voor illegale uitgaven in de muziekindustrie. Het fenomeen van het zondertoestemming van rechthebbenden uitbrengen van muziek deed zich eerst voor onder Jazz enoperaliefhebbers. Oude 78 toeren platen of bijzondere concertregistraties werden op LPformaat (her)uitgegeven. Veel belangrijk muzikaal erfgoed is zo bewaard gebleven, maar instrijd met de wet is het wel. 10
  • 11. De eerste rock-bootleg van betekenis, de inmiddels legendarische Bob Dylan LP Great WhiteWonder, verscheen in 1969. In Amerika opereerden sedertdien tal van bootleggers, de eengewetensvoller en serieuzer dan de andere. Fans van Dylan, de Stones, The Who enzovoorthadden en hebben belangstelling voor niet uitgebrachte studio-opnamen en voorconcertopnamen van optredens waar ze al dan niet zelf bij zijn geweest, de zogenaamdesouvenir bootlegs. Het gaat dus niet om ‘piracy’, het illegaal napersen van officiële platen enCD’s.De eerste kwalitatief uitstekende bootleg LP van de Stones, Liver than you’ll ever be (1969),kreeg een bespreking in het blad Rolling Stone en deed Decca besluiten om een officiële live-LP uit te geven: Get yer Ya Ya’s Out! 11
  • 12. Een voorbeeld van een bootleg kwaliteitslabel was Trade Mark of Quality (TMQ, met eenlevensecht getekend varkentje als logo). TMQ bracht een aantal schitterende Stones-titels uitmet fraaie hoesontwerpen van underground tekenaar William Stout. Het label kreeg spoedigconcurrentie van The Smokin Pig dat als beeldmerk een eveneens door William Stoutgetekend varkentje gebruikte, afkomstig van een TMQ hoes!; een gekloond varkentje dus.Een ander label, ‘the Swingin’ Pig’, tenslotte gaf het varkentje eind jaren tachtig een lichaamen een hoedje.Geleidelijk ontwikkelde zich ook in Europa een stevige bootleg-markt. Strengere wetgevingmaakte het soms moeilijk om bootlegs te produceren, maar het is de wetgever nooit gelukt omhet verschijnsel uit te bannen. 12
  • 13. Bootleggers hebben altijd veel last gehad van andere bootleggers. Succesvolle uitgavenwerden doorgaans snel gekopieerd, wat kwaliteitsverlies opleverde en winstdervingbetekende voor de oorspronkelijke bootlegger. Tegen kopiëren viel weinig te ondernemen.Wel konden bootleggers ervoor zorgen dat de oorspronkelijke uitgave er bijzonder uitzag endus gewild was bij de liefhebbers. Zo werd door bootleggers gebruik gemaakt van gekleurdvinyl (niet alleen leuk, maar tevens een garantie dat er gebruik gemaakt werd van maagdelijkvinyl van goede kwalitieit). In dat opzicht bijvoorbeeld onderscheidde TMQ zich van The Smo-kin Pig. 13
  • 14. Tevens kon de bootlegger iets aan de hoesontwerpen doen. De underground-hoezen vanWilliam Stout, die bijdroegen aan de subcultuur, zijn tot op de dag van vandaag zeer gewildecollectors-items. De live en studio-opnamen zijn doorgaans goed van kwaliteit. De labels vande platen zijn vaak blanco of dragen een fakenaam. 14
  • 15. Om de Amerikaanse justitie te misleiden bediende het TMQ label zich in het verleden weleensvan de aanduiding made in Holland. Echt in Nederland gemaakt was een bootleg van BobDylan die zo rond 1970 uitkwam, goedkoop uitgegeven als protest tegen de te hoge prijzenvan de officiële platenindustrie. Meerdere LPs volgden, waaronder een enkele met een fraaiehoes van Peter Pontiac. 15
  • 16. Pikant in meerdere opzichten: om aan hun verplichtingen te voldoen moesten de Stones in1970 Decca nog 1 nummer leveren. Jagger nam ‘Cocksucker Blues’ op, een nummerwaarvan de titel de lading volkomen dekte. Decca kon het met geen mogelijkheid uitgeven.Toch verscheen het in de jaren zeventig als bootleg singeltje op de markt. Het was zelfsverkrijgbaar in platenzaken die normaal geen bootlegs verkochten en het zou me nietverbazen als Decca het nummer zelf via een achterdeur (pseudo bootleg) op de markt heeftgebracht. In Amsterdam werd het nummer een culthit in het homo uitgaanscircuit.Bootlegs zijn in ons land altijd gemakkelijk te koop geweest, bijvoorbeeld vroeger op de marktop het Waterlooplein. Tegenwoordig is het iets moeilijker om aan bootlegs te komen, maar -de claims van justitie ten spijt - nog steeds niet onmogelijk. Internet biedt altijd uitkomst. 16
  • 17. Met de komst van de CD in de jaren tachtig leek het er even op dat het met de bootleg wasgedaan. De officiële maatschappijen hadden immers het monopolie op de productielijnen. Integenstelling tot wat bij grammofoonplaten het geval was kon je niet zomaar ergens even eenCD laten persen. In tal van landen (bijv. in Azië) nam men het niet zo nauw met de wet enspoedig verschenen de eerste bootleg-CDs. Anders dan bij vinyl het geval is treedt bij hetkopiëren van CDs geen kwaliteitsverlies op. Dit dwong bootleggers meer dan ooit omaandacht te besteden aan het uiterlijk van hun product. CDs werden voorzien van fraaieboekwerkjes of verpakt in bijzondere dozen. 17
  • 18. In Duitsland legde Dieter Schubert de grondslag voor The Swingin Pig. Schubert droegoverigens netjes auteursrechten af (dat kan dus ook) over het door hem zonder toestemmingvan de artiesten uitgebrachte werk en veel van zijn CDs waren in Duitsland te koop in ge-wone platenzaken. Bijzonder succesvol was de uitgave van een driedubbel CD van een liveoptreden van de Stones in Atlantic City (uitgezonden via de kabel) in 1989. Deze CD gingmaar liefst 70.000 keer over de toonbank, een voor bootleggers ongehoord en uitzonderlijk(financieel) succes, met een omzet van boven de 4 miljoen mark. Zoiets haalt de bootleg weluit de hobbysfeer waar ze mijns inziens eigenlijk thuishoort. De Stones deden echter nietmoeilijk, maar onder druk van andere artiesten (o.a. Phil Collins) werd een gat in de Duitsewetgeving op het gebied van auteursrechten uiteindelijk gedicht. The Swingin Pig (TSP)week uit naar Luxemburg, waar de wetgeving ten aanzien van auteursrechten weer watsoepeler was. Vanuit Amerika werd door de Recording Industry Association of America(RIAA) echter blijvend druk uitgeoefend op Luxemburg om de aldaar gevestigde bootleggersaan te pakken. Volgens de RIAA leed de Amerikaanse muziekindustrie door bootlegging eenjaarlijks verlies van miljarden dollars. Blijkbaar worden piracy en bootlegging hier (of wellichtal door de illegale producenten?) op één hoop gegooid. Bootlegs worden voornamelijk ge-kocht en geproduceerd door liefhebbers. Het illegaal napersen van HIT-CDs en de verkoopervan tegen dumpprijzen in clubhuizen en cafés was voor criminelen financieel gezien tochheel wat aantrekkelijker dan het maken van bootlegs. Voor bootleggers vormde Amerikanatuurlijk wel een aantrekkelijke afzetmarkt, maar om miljarden ging het waarschijnlijk niet. 18
  • 19. Een probleem voor exporterende bootleggers is: hoe passeer je de douane. Omkopen lijkteen goed idee, maar is dat niet, zoals een flink aantal bootleggers begin 1997 in Florida aanden lijve ondervond. In maart arresteerden undercover-agenten van de Amerikaanse douaneen de FBI, na een goed en langdurig voorbereide operatie in samenwerking met de RIAA, der-tien vertegenwoordigers uit de bootleg-industrie, afkomstig uit Amerika, Duitsland, Italië,Engeland en Nederland. De geëiste straffen variëren van 5 tot 35 jaar. De bootleggers zoudendoor een undercover-agent naar Florida zijn gelokt onder het voorwendsel dat ze na gedanezaken (met de douane) feestelijk zouden worden onthaald op een dagje Disneyland. Debootleggers waren actief in meer dan twaalf landen en zouden behoren tot de top van debootleg-industrie. In de loop van het onderzoek zijn naar schatting 800.000 (!) bootleg CDs inbeslag genomen. Een zware klap voor de bootleg-industrie, waarvan de echo tot in Luxem-burg werd gehoord en een swingend varkentje de doodschrik bezorgde. The Swingin Pig isniet meer! 19
  • 20. Of het bij deze 800.000 CDs nu werkelijk gaat om bootlegs of ook om napersingen/vervalsingen (zoals nog steeds veel in Azië gebeurt) is moeilijk te zeggen. Om een indruk tegeven van de omvang van de bootleg-productie: alleen de Stones bootleg catalogus (vinyl enCD’s) telt sedert 1969 meer dan 3500 verschillende titels, uiteraard met flinke overlappingenwat het materiaal betreft en doorgaans in slechts kleine oplagen.Mick Jagger en Bill Wyman zijn altijd zeer geïnteresseerd geweest in bootlegs enverzamelden ze zelf. Keith vond het uitbrengen van bootlegs een eerbetoon aan de artiest.Toen de prijs van bootlegs opliep, ergens begin jaren zeventig, nam Jagger een radiospotjeop: keep the price of bootlegs down! De Stones zagen verder kennelijk geen bedreiging in hetverschijnsel. 20
  • 21. In Nederland werd de bootlegverkoop meestal met rust gelaten. De overheid greep alleen in1976 actief in toen de platenfirma ELPEE openlijk adverteerde met een Stones bootleg vaneen live-concert in Brussel. De bootleg werd in beslag genomen en de weinige exemplarendie toch nog in omloop zijn geraakt zijn inmiddels goud waard. 21
  • 22. Soms spelen bootleggers in op de actualiteit. Toen rond 2003 architect Van Berkel van deRotterdamse Erasmusbrug actief zei op te treden tegen iedereen die foto’s van de brugpubliceerde zonder voorafgaande toestemming, werd een bootleg CD van eenStonesoptreden in de Kuip uitgebracht met de Erasmusbrug prominent in het ontwerp. VanBerkels patent? Nooit van gehoord! 22
  • 23. Ook de jongste Stones-tournee (2007) heeft inmiddels weer de nodige illegale CD’s en DVD’sopgeleverd. Als je bootlegs een probleem vindt, kun je als artiest de zaken natuurlijk andersaanpakken. Bijvoorbeeld The Who en Pearl Jam stellen fans in de gelegenheid om concertCD’s dan wel DVD’s via hun websites officieel te bestellen. Bij The Who gaat de opbrengstnaar een goed doel. De grote vraag is waarom de Stones niet voor een dergelijke benaderingkiezen. Vermoedelijk heeft het te maken met de oude rechtenkwestie tussen Decca en deStones over hun oude materiaal (tot 1971). Voor nummers die onder Decca vallen zouden deStones een zakelijke deal met deze firma moeten sluiten.Nog een andere oplossing: van Bob Dylan bijvoorbeeld wordt interessant materiaaluitgebracht in een officiële ‘the bootleg’ serie door zijn eigen platenmaatschappij. Ook datgebeurt bij de Stones niet. En dus blijven bootleggers, zolang er vraag is, actief. 23
  • 24. Rolling Stones - Kurhaus 64 1964 Rolling Stones - Movin North 65 1965 Rolling Stones - On DVD 64-65 1965 Stones DVD’s Rolling Stones - That Was Rock Official 1965 Rolling Stones - Aftermath 5.1 1966 Rolling Stones - Ready Steady Go! 1966 Rolling Stones - Rock And Roll Circus Official 1968 Rolling Stones - Sympathy For The Devil Official 1968 Rolling Stones - Ed Sullivan Show 1969 Rolling Stones - Get Yer Ya-Yas In! 1969 Rolling Stones - In Memory of B.J. 1969 Rolling Stones - On DVD 1964-69 1969 Rolling Stones - on TV Show in 60s Official 1969 Rolling Stones - Rolling With The Stones 1969 Rolling Stones - Stones In The Park Official 1969 Rolling Stones - Stones in The Park 1969 Rolling Stones - Sucking in The 60 1969 Rolling Stones - Ultimate TV Masters 1969 Rolling Stones - Europe 70 1970 Rolling Stones - Gimme Shelter (Criterion) Official 1970 Rolling Stones - Milano 67-70 1970 Rolling Stones - At The Marquee Club 1971 Rolling Stones - Cocksucker Blues w/Bonus CD 1971 Rolling Stones - Marquee REMASTER 1971 Rolling Stones - Big Cocksucker Blues 5.1 1972 Rolling Stones - Dick Clavett Show 1972 Rolling Stones - Ladies & Gentlemen 4REEL 1972Door internet en de veelvuldige en eenvoudige mogelijkheden om muziek te downloaden zijnbootleggers overigens net zo gedupeerd als de officiële platenmaatschappijen. Sommigebootleggers weken daarom uit naar een ander product: DVD’s van liveshows en dergelijke.Met digitale camera’s worden shows vanuit 1 of meerdere standpunten opgenomen en opDVD uitgebracht, vaak in een fraaie verpakking (digipack). Fans willen toch graag eensouvenir van de show die ze net hebben bijgewoond. Verder zijn er DVD’s met clips, TVoptredens enzovoort. De Stones DVD catalogus telt inmiddels meer dan 350 titels, waarbijkan worden geput uit een rijk verleden. Auteursrechten worden meestal niet afgedragen. 24
  • 25. Humor hebben bootleggers wel: het bekende ‘all rights reserved’ wordt in de kleine lettertjessoms aangevuld met ‘all wrongs reversed.’Inmiddels zijn de verbindingscapaciteiten van netwerken en de geheugencapaciteiten vanPC’s zodanig dat ook DVD opnamen gemakkelijk te downloaden zijn. Dat brengt het bootlegverschijnsel commercieel gezien terug in de liefhebberssfeer. In kleine oplagen verschijnen nuzelfs weer bootlegs op vinyl. Kortom: de bootleg lijkt terug bij af. 25
  • 26. Al met al is het de autoriteiten de afgelopen veertig jaar niet gelukt om het maken vanbootlegs uit te bannen. Het illegaal napersen van officiële opnamen in Azië wordt zo nu endan bestreden met een bulldozershow op de Chinese staatstelevisie, maar in het echte levenverandert er niets.Inbreuk op auteursrecht treft niet alleen de Stones, maar vrijwel elke mega-act, van BruceSpringsteen tot en met U2. Deze grote artiesten hebben allen nog succesvolle deals kunnensluiten met platenmaatschappijen en ze zijn – ondanks onbetrouwbare managers,bootleggers en vervalsers – rijk geworden van de officiële verkoop van hun muziek. Aan dattijdperk is nu als gevolg van internet, digitalisering en kopieermogelijkheden definitief eeneinde gekomen. ‘Rijk’ maakt trouwens decadent. 26
  • 27. Kopieermogelijkheden, internet en digitaliseringDe neiging om kopiëren tegen te gaan is door de muziekindustrie vaak ondergraven doordiezelfde industrie. Herinnert u zich nog de dubbele cassettedeck? Dan kon je eenvoudig eenkopie maken van je muziekcassette, 1 voor je walkman en 1 voor de buren. Begin jarentachtig zaten de Stones bij EMI, de platenmaatschappij die een felle campagne voerde tegenthuis kopiëren (cassettebandjes). Dit kopieergedrag zou tot inkomstenderving leiden voor deplatenmaatschappij. De Stones lieten zich voor hun Europese tour van 1982 uitgerekendsponsoren door TDK, producent van uitstekende hometapes. EMI was er niet blij mee. 27
  • 28. ROCKS OFF Get what you want! Click HERE and select from the biggest Rolling Stones collection all over the net! Unique audio material Angie special radio edition Con Le Mie La Crime - Italian Carol - Berkeley Concert Dandelion rehearsal Goodnight, Sleep Tight Ivy League Little Queenie - Berkeley Concert Click here for List Little Queenie, Keith and Jerry Lee Mick At Altamont Rice Crispies - Radio Commercial Shattered Show starts........SatisFaction Stewed And Keefed - Album Rolling Again The Sun Is Shining - Altamont 69 You Cant Judge A Book... http://www.youtube.com/watch?v=Qxu_XYJkcs4Voor de gewone consument is het dankzij de uitvinding van de band- en videorecorder, laterCD – en DVD recorder, al jarenlang mogelijk om zelf muziek en films op te nemen. Vooraldigitale opnamen zijn eenvoudig zonder kwaliteitsverlies te kopiëren.Behalve kopieermogelijkheden kwam er een doorbraak in opnametechniek en verspreiding.Met een kleine DAT-recorder kun je uitstekende digitale concertopnamen maken en internet issedert circa 1995 het medium om niet alleen informatie maar ook afbeeldingen en muziek teverspreiden. De creatieven onder ons bedachten mogelijkheden om op internet muziek enfilms uit te kunnen wisselen op peer-to-peer sites waar je ‘informatie’ (muziek, films) deelt. Metmuziek in MP3 formaat is de bescherming van auteursrecht zo goed als onmogelijk geworden.Kopieer- en verspreidingsmogelijkheden zijn er volop. 28
  • 29. ROCKS OFF Get what you want! Click HERE and select from the biggest Rolling Stones collection all over the net! Unique audio material Angie special radio edition Con Le Mie La Crime - Italian Carol - Berkeley Concert Dandelion rehearsal Goodnight, Sleep Tight Ivy League Little Queenie - Berkeley Concert Click here for List Little Queenie, Keith and Jerry Lee Mick At Altamont Rice Crispies - Radio Commercial Shattered Show starts........SatisFaction Stewed And Keefed - Album Rolling Again The Sun Is Shining - Altamont 69 You Cant Judge A Book... http://www.youtube.com/watch?v=Qxu_XYJkcs4Provider Planet meldde een paar jaar geleden dat ze de markt voor het officieel tegen betalingdownloaden van muziek hadden afgeschreven wat betreft de leeftijdscategorie onder de 35jaar. De ouderen vertrouwen de niet officiële sites niet uit angst voor virussen en dergelijke,maar jongeren zitten daar niet mee. Er is al snel een houding ontstaan van: voor muziek offilms hoeven we niet te betalen. Muziek zet je op je MP3 speler. Waarom zou je een in deogen van de consument te dure CD in een doosje met een hoesje willen hebben. Dat doe jealleen als je de artiest en/of de uitgave vanwege de vormgeving heel erg waardeert. Films zetje op de harddisk van je digitale TV of op de externe harde schijf van je PC.Een in 2008 ingestelde werkgroep van de Tweede Kamer concludeerde “dat de expansie vanhet internet en het relatief ongecontroleerde gebruik daarvan continu spanning oplevert metde intellectuele eigendomsrechten van creatieve geesten in onze samenleving. De grenzenvan de feitelijke handhavingsmogelijkheden van het auteursrecht lijken dan ook in zicht tekomen. Zeker is dat technologische ontwikkelingen het auteursrecht onder druk zetten. Datheeft een mentaliteitsverandering bij het grote publiek teweeggebracht die niet zo maar kanworden teruggedraaid. Daarnaast zijn er grootschalige (internationaal) veranderendemaatschappelijke opvattingen te zien rondom de vrije informatievergaring, die wordt beleefdals een recht op toegang tot informatie.” 29
  • 30. Verder veranderen ook de opvattingen van de makers, de auteurs, zelf. “Het fenomeenoorspronkelijkheid wordt door de makers anders beleefd en vertaald. Bepaalde makers,vooral wetenschappers en filosofen, maar ook steeds meer populaire muziekgroepen, vindeneen onbeperkte uitwisseling van informatie belangrijker dan claims op die uitwisseling vaninformatie.” 30
  • 31. “De voortdurende uitbreiding van duur en reikwijdte van het auteursrecht stemt – zoconcludeert de Kamercommissie - tot ongenoegen. Door de snelle ontwikkeling van allerleitechnieken staan regelmatig nieuwe auteursrechtenorganisaties op. Vroeger waren er slechtsenkele organisaties op het gebied van auteursrecht. De wijze waarop het auteursrecht wordtuitgeoefend door collectieve beheersorganisaties is ook een belangrijk thema in hetmaatschappelijk debat. Er bestaat wrevel over willekeur, hoogte van de tarieven, gebrek aantransparantie, teveel overhead enzovoort.”De Vereniging van Organisaties die Intellectueel eigendom Collectief Exploiteren, kortwegVOI©E, streeft ernaar het begrip voor de uitoefening van het auteursrecht en de naburigerechten te vergroten en de informatie over de werkwijze van de beheerorganisaties teverbeteren.De billijkheid van een en ander is vaak ver te zoeken. Het maken van een kopie vanbijvoorbeeld een beeld of geluidopname voor privégebruik is toegestaan, mits er eenredelijke vergoeding voor wordt betaald. Uit deze opvatting is de heffing ontstaan op eerst deblanco muziek- en videocassette en nu ook op blanco cd’s en dvd’s. Menigeen gebruiktblanco DVD’s om zijn of haar vakantiefoto’s op te zetten. Waarom zou je een heffing moetenbetalen? In toenemende mate wordt auteursrechtelijk materiaal niet meer op deze dragersgezet maar op MP3- en MP4-spelers of de harddisk. De auteursrechtenorganisaties zeggendat ze hierdoor inkomsten mislopen, immers er worden minder blanco dragers verkocht. Zijpleiten voor een uitbreiding van de heffing naar de harddiskrecorders en MP3-spelers.Hiervoor bestaat overigens geen enkele draagvlak bij het publiek.De beschermingsduur van het auteursrecht krijgt ook veel kritiek. De termijn van 70 jaar naoverlijden van de vervaardiger beschermt, net als bovengenoemde heffingen, niet de artiestmaar de industrie. Dode auteurs hebben geen behoefte aan inkomen. 31
  • 32. Genoemde Tweede Kamercommissie stelt dat de antwoorden op al deze dilemma’s vaakworden gezocht binnen nieuwe wetgeving en jurisprudentie, terwijl de antwoorden ook kunnenworden gezocht buiten de wetgeving om. In april van dit jaar kwam commissielid Fred Teevenoverigens doodleuk met een voorstel voor een downloadverbod.Ik zou zeggen, kies inderdaad eens een andere aanpak. In 2004-2005 kreeg de band theArctic Monkeys bekendheid door het gratis verspreiden van hun demos via het internet. Zijbonden zo een grote schare trouwe fans aan zich, geheel in de geest van de door Flip Vuijsjegememoreerde Mickonomics: luister niet naar de media, maar naar je klanten. Hun aanpakzorgde voor een hype en maakte hun debuutalbum ‘Whatever People Say I Am, That’s WhatI’m Not’ in 2006 het best verkopende debuut ooit in het Verenigd Koninkrijk. Zo kan het ook, alwerkt zo’n stunt natuurlijk maar een keer. 32
  • 33. Het ziet ernaar uit dat artiesten het moeten hebben van hun optredens en merchandising.Inkomsten uit auteursrechten (radiostations, verkoop CD’s, DVD’s, MP3 etc) lopen hoe danook terug. Daarmee komt geen eind aan de wettelijke claim die een artiest legt opauteursrecht, maar rijk word je er waarschijnlijk niet meer van. De handhaving van het recht,toezicht en bewaking, is door internet onmogelijk geworden. De economische waarde van hetrecht wordt uitgehold. Aan de eenvoudige verspreiding van muziek, iedereen kan bijvoorbeeldeen clip op YouTube zetten, zitten ook voordelen: talent kan zich kenbaar maken en dediversiteit neemt toe. De artiest schakelt de uitgever de PR man en de manager uit. 33
  • 34. 34
  • 35. Mick Jagger stelde onlangs in een interview met de New York Times dat de periode waarinecht veel geld werd verdiend aan de verkoop van platen maar kort geduurd heeft, vanongeveer 1975 tot 1990. Optreden en merchandising zijn veel winstgevender. De Bigger Bangtour, van 2005 tot 2007, bracht een recordopbrengst van $558 miljoen op. 35
  • 36. eBook Harry Potter en de relieken van de dood. PDF (download ... 20 juli 2009 ... Type: Other > E-books; Files: 1; Size: 2.46 MiB (2576236 ... http://thepiratebay.org/torrent/5012943/eBook_Harry_Potter_en_de_relieken_van_d e_dood._PDF - 15k The Pirate Bay - The worlds most resilient bittorrent site (E-books). Oxford University Press Ebook Pack 652 Books - Sorted - PHC ... http://thepiratebay.org/top/601 - 166k nederlands e book torrents search nederlands e book torrent search results. Bittorrent downloads listed here. Download nederlands e book at Torrent Reactor. http://www.torrentreactor.net/search.php%3Fsearch%3D2%26words%3Dnederlands -e-book%26lang%3D - 84k Free Ebook Torrents, Download Book Torrent on the Ebooks Bay Download Ebooks for Free or Share Your Ebook, High Quality and Fast! All the E- books are with full description and cover image, and the downloading speed is ... http://theebooksbay.com/ - 39k ebook torrent search Oxford University Press Ebook Pack 652 Books Sorted PHC » other e books: 6 months ... Cambridge Univ Press Ebook MEGA Pack 1193 Ebooks PHC » other e books ...Platenmaatschappijen, uitgevers en filmproducenten klagen ondertussen steen en been. Erzullen hele andere wegen moeten worden ingeslagen voor het toepassen, innen en verdelenvan rechten. Veel muzikanten/DJ’s maken gebruik van delen van songs/opnamen vananderen en scheppen zo een nieuw (?) product. Waar begint inbreuk op het recht van eenander? Door de Free Culture beweging wordt actie gevoerd voor een minder restrictief envrijer auteursrechtbeleid, zoals de toepassing van Creative Commons die lossere licentiesaanbiedt die auteurs op hun werk kunnen gebruiken. Verder doet de ICT industrie er alles aanom het auteursrecht de nek om te draaien. Neem de introductie van de E-reader. Hoe langduurt het voordat je boekwerken illegaal gratis kunt downloaden. Niet lang! Het kan nu al.Gevestigde auteurs maken zich wellicht zorgen, maar beginnende auteurs zien een kans omhun werk aan de man te brengen. 36
  • 37. Uiteindelijk wordt zelfs kopiëren overbodig. Op een site als Spotify kun je onbeperkt muziekluisteren, ook via je smartphone. Voor advertentievrije mogelijkheden betaal jeabonnementsgeld en anders is het gratis. In de verkoop van dit soort abonnementen zitwaarschijnlijk meer muziek dan in de verkoop van losse te downloaden nummers of albums.Het hele concept van een ‘album’ is trouwens op losse schroeven komen te staan; de muziekis immers losgeraakt van de drager.Archieven en bibliothekenVoor officiële instellingen als archiefdiensten en bibliotheken is er een bizarre situatieontstaan. Wij vervaardigen weliswaar geen materiaal, maar stellen het wel en naar ikaanneem graag beschikbaar. Materiaal dat in ons bezit is en waar rechten op rusten kunnenwe niet zomaar publiceren. Dat doen we dan ook niet, maar kopieën voor privégebruikverstrekken we wel. Digitale kopieën vermenigvuldigen zich welhaast onbeperkt. Zo vind jebijvoorbeeld beschermde filmbeelden en of muziek moeiteloos terug op YouTube. Het publiekneemt niet eens meer de moeite om voor dat materiaal naar onze sites te gaan: voorbewegend beeld en muziek ga je naar YouTube en afbeeldingen vind je op Flickr. Gratisdownloaden is mogelijk, maar niet noodzakelijk. Raadplegen kan immers altijd. Wat datbetreft zouden archieven en bibliotheken er goed aan doen om andere aanbodsvarianten teverkennen. 37
  • 38. We hebben naast Youtube en Flickr audiovisuele content waar wel degelijk belangstellingvoor is, maar waar de klant niet of nauwelijks voor wil betalen. Bovendien is het de klant nietaltijd duidelijk dat wij dat materiaal hebben. Artiesten in de populaire muziekindustrie hebbenlaten zien dat je andere wegen in kunt slaan met andere verdienmodellen.Voor merchandising zie ik voor het archiefwezen nog weinig mogelijkheden. Op tournee gaan,dat wil zeggen de wijk in trekken, ach wie weet werpt het vruchten af. Ik zie vooralmogelijkheden wat betreft samenwerking met en benutting van andere platforms zoals Flickren Youtube. En waarom zou een archiefdienst niet samen met een lokale omroepgeluidopnamen al dan niet streaming ter beschikking kunnen stellen? Waarom kan eenarchiefdienst niet samen met een lokaal TV station een digitaal geschiedeniskanaal openenwaarop we ons audiovisueel materiaal laten zien, tegen betaling of met behulp vanadverteerders. Je gaat geen film kijken op je PC, wel op je TV. Gigantische winsten hoevenwe niet te maken, kostendekking is genoeg. 38
  • 39. En de Stones?Mochten ze 2012 halen en hun jubileum vieren (Mick, Keith en Charlie 50 jaar bij de zaak!)dan zit hun carrière erop. Geld hebben ze genoeg, ook voor hun nazaten. Of de erven noglang zullen profiteren van inkomsten uit auteursrechten is zeer de vraag. De muziek blijft inelk geval ruim beschikbaar, niet in de laatste plaats op internet. De houdbaarheid van deStones houdt pas op als de ‘dragers’ van hun muziek onleesbaar zijn geworden. Mijn oudeplaten doen het gelukkig nog heel goed, de tapes en videobanden heb ik weggegooid, deCD’s en DVD’s vertonen nog geen vorm van slijtage en mijn MP3 bestanden staan op mijn I-Pod, voor de zekerheid ook op een externe disk en altijd – met dank aan de uitvinders -ergens op het wereldwijde web, gratis!. 39
  • 40. ? ? ? ? ? ?Vragen? 40