Tekstil Endüstrisinde Enformasyon Olgusu

1,133 views

Published on

Tekstil Endüstrisinde Enformasyon Olgusu

Published in: Business, Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,133
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
21
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Tekstil Endüstrisinde Enformasyon Olgusu

  1. 1. • •• •• TEKSTIL ENDUSTRISINDE ENFORMASYON OLGUSU Yrd. Doç. Dr. Oya GÜRDAL Türk Kütüphaneciler Derneği ANKARA - 2000
  2. 2. Türk Küıüphaneciler Derneği Genel Merkez Yayın; No. : 34 ISBN 975-7653-83-7 ©Türk Kütüphaneciler Derneği, 2000 Tüm Yayın Hakları Saklıdır. Kapak Resmi: 1400'lü yıllara ait İtalyan elyazması; "Dokuma işi ile uğraşan nakkaşlar" Dizgi: Detamat (0.312) 384 4721 Baskı: Hilmi Usta Matbaacılık (0312) 341 II 94 - 95 GüRDAL,Oya Tekstil Endüstrisinde Enfonnasyon Olgusu / Oya GÜRDAL. - Ankara: Türk Kütüphaneciler Derneği, 2000 XIII, 404 s.; 24 sm. - (Türk Kütüphaneciler Derneği Yayınları; 34) ISBN 975-7653-83-7 i. Tekstil Endüstrisi - Enfonnasyon 2. Endüstriyel Enfonnasyon. Le.a. nDe 1. 00] 2. 677 L... 1:JP74
  3. 3. Önsöz Günümüzde bütün ülkeler bilgi toplumu olma yolunda çaba harcamaktadır. Bilgi toplumu kavramı, birey ve kurumların gelişmiş bilgi teknolojileri kullanarak her tür bilgiye erişme ve bunun sonucunda da yeni ve daha fazla bilgi üreterek gelişme ve ilerleme yolunda yeni adımlar atmasını ifade eder. Bu olgunun itici gücünü ise endüstri oluşturmaktadır. Ancak endüstriyel süreçten geçmiş bulunan ülkeler bilgi toplumuna sahip olma aşamasına gelebilmektedir. Bilgi toplumu endüstriyel sürecin hem bir sonucu hem de son gelinen aşamasıdır. Endüstri bilgi için, bilgi de endüstri ve iş dünyasını geliştirmek için olmazsa olmaz ögeleridir. Hatta günümüzde artık verimli bir üretimin temelini gelişmiş bilgi sistemlerinin oluşturduğu söylenebilir. Konuya bu noktadan yaklaşan Sayın Dr'. Oya GÜRDAL' ın bu eseri ülkemiz için önde gelen bir sektör olan tekstil sektöründe bilgi ile bilgi sisteminin yerini ayrıntılı bir biçimde incelemekte, bunu yaparken genelde endüstrinin bilgi ihtiyacı ile gerekli bilgi alt yapısını ortaya koymakta ve uygulanmış bulunan bir anketin ışığında Türkiye' deki durum ve yapılması gerekenlere parmak basmaktadır. Çok büyük bir titizlikle hazırlandığı belli olan bu eser endüstriyel enformasyon konusunda ülkemizdeki ilk özgün eser, tekstil endüstrisinde enformasyon bağlamında ise dünyadaki çok nadir derli toplu çalışmalardan bir tanesi olma niteliğini taşımaktadır. Böyle bir çalışmanın Türk bilgi literatürüne katılmasından gurur duyuyor ve bu konuya on yılı aşkın süredir emek veren Sayın Dr. GÜRDAL' ı kutluyorum. Prof. Dr. Bengü ÇAPAR
  4. 4. Sunu Dünya giderek küçülmekte, birey ve toplumlar arasındaki etkileşim ve iletişimde "coğrafi uzaklık" engeli neredeyse ortadan kalkmaktadır. Esnek üretim ve pazarlama anlayışı, endüstriyel ve ticari alandaki sınırlamaları daraltma yönünde gelişmekte ve neredeyse bütün toplumlarda ve bireylerin zihninde "değişimfırtınası" yaşanmaktadır. Böylesine esnek ve değişken bir ortamda dinamik kalma ve başarılı olma ilkesinin, bilgilenme sürecini yaşamak olduğunu, artık, "çağı yaşayan" her birey bilmektedir. Sözkonusu gelişim ve değişim sürecinin kaynağında ise hiç kuşkusuz "bilgi ve/veya .enformasyon olgusu" nun bulunduğu gerçeğini de, artık, "çağı yaşayan" her birey ve toplum kabul etmektedir. Bilgi ve enformasyon, bugün sosyal ve siyası anlamda özgürlük ve bağımsızlığın simgesi, ekonominin de sermayesi olma niteliğini taşımaktadır. O halde bilgi ve enformasyon her konu, disiplin ve alan için inceleme konusudur. İşte bu bağlamda çalışma, değişim rüzgarlarının yaşandığı yeni bin yılda dinamizm için, niçin enformasyon, niçin endüstriyel enformasyon sorularına, tekstil sektörünü baz alarak yanıt getirmeye, konunun bağlı bulunduğu değişkenleri belirlemeye ve sistem yaklaşımı ile değerlendirmeye çalışmaktadır. 1996 yılında tamamlanan doktora tezine dayalı bu çalışma, temelolarak, tekstil sektörü bazında endüstriyel enformasyon olgusunu irdelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada aynı zamanda Türk tekstil endüstrisi enformasyon kullanıcılarının ülke ölçeğinde örneklem alındığı bir kullanıcı araştırması (user survey) yapılmıştır. Bu araştırma da büyük ölçekli Türk tekstil endüstrisi enformasyon kullanıcılarının profilini, bilgi ve/veya enformasyon gereksinimlerini ve bilgiyi kullanma alişkanlıklarını gösterir verileri içermektedir. Çalışma sonunda şu bilgilere erişilmiştir : Tüm endüstriyel alanlarda olduğu gibi enformasyon, tekstil sektörü için de hayatı derecede önem taşımaktadır. Türk tekstil endüstrisi dünya ekonomisindeki yerini korumak ve geliştirmek istiyorsa, enformasyonun kendileri için bir gereksinim olduğu bilincine erişmek zorundadır. Türk tekstil enformasyonu kullanıcıları, III
  5. 5. enformasyona gereksinim duymakla birlikte, gereksindikleri enformasyona erişim konusunda bilgi ve enformasyona erişim amacıyla bilgi merkezleri ve/veya sistemlerini kullanma alışkanlığına sahip değillerdir; gereksindikleri enformasyona erişimde rahatlık ve kullanım kolaylığını ön planda tutmaktadırlar. Türk tekstil sektörü enformasyon kullanıcılarının, bilgilenformasyonun kullanımı yönünde bilinçlendirilmesi ve enformasyon gereksinimlerinin en üst düzeyde karşılanabilmesi için, öncelikle işletme bazında gereksinilen enformasyonu depolama ve yayma işlevini görecek bilgi merkezlerinin ve/veya sistemlerinin oluşumuna, kütüphanecilik ve enformasyon bilimi alanında eğitim görmüş bireyler tarafindan yönetimine; bunun yanında ulusal bazda tüm tekstil işletmelerinin gereksindiği enformasyonu depolama ve yayma işlevini görecek, insangücü ve maddi kaynaklar açısından istendik niteliklere sahip bir "Ulusal Tekstil Enformasyon Merkezi" (UTEM)nin kurulmasına gereksinim bulunmaktadır. Akademik çalışma hayatım boyunca beni her zaman bilgi ve deneyimleri ile destekleyen ve bana güvendiği hissini daima duyumsatan hocam Prof Dr. Sayın Bengü ÇAPAR olmasa idi, bu araştırmayı istediğim düzeyde sonuçlandırmam mümkün olamazdı; kendisine minnet ve teşekkür borçluyum. Bana daima sevgi, sabır ve anlayışları ile güç veren Aileme ve desteklerini her zaman gördüğüm çalışma arkadaşlarıma teşekkür etmek sanırım yetersiz kalır. Kullanıcı araştırmasınınörneklem grubu ve adreslerinin belirlenmesi aşamasında verdikleri destek için Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) uzmanı Sayın Mustafa ÇiTiL' e ve araştırma verilerinin analizi sırasında kullanılan veritabanının oluşturulmasında desteklerini esirgemeyen Yrd. Doç. Dr. Sayın Sacit Arslantekin ve A.Ü. Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi sistem analisti Sayın Erdal ToptaŞ' a en içten teşekkürlerimi sunarım. Bu araştırmadagizli emekleri olan, bizleri sadece bilimsel değil bireysel açıdan da topluma kazandırma yönünde çaba gösteren ve verdikleri emeği yaşamımın sonuna dek unutmayacağım tüm hocalarıma minnettarım; onların hakkını ödemek mümkün değil. OyaGÜRDAL LV
  6. 6. içiNDEKiLER ÖNSÖZ i SUNU iii İçİNDEKİLER v KıSALTMALAR LİSTESİ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . iX TABLO LİSTESİ.. .. . . . . .. .. . . . .. . . . .. .. .. . . . .. . . XI ı. BÖLÜM: ENDÜSTRİYELENFORMASYON OLGUSU VE TEKSTİL ENDÜSTRİsİNDE ENFORMASYON. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . i 1.1. Enformasyon Kavramı. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . i U.I. Terminolojik Açıdan Değerlendirme ve Önemi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . i 1.1.2. Enformasyon Toplumu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 1.2. Endüstriyel Enformasyon. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . LO 1.2.1. Kavramsal Tanım ve Önemi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 1.2.2. Endüstriyel Enformasyon Gereksinimlerinin Karşılanması. . . . . . . . . . 15 1.3. Tekstil Endüstrisinde Enformasyon. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 ll. BÖLÜM: TEKSTİL ENDÜSTRİsİNİNYAPISı . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 LU. Tanım ve Önem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 11.2. Tekstil Endüstrisinin Kapsamı ve Sınıflaması . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 11.3. Dünyada ve Türkiye' de Tekstil Sektörünün Gelişimi. . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 ilA. Tekstil Endüstrisinde Ticaret / Uluslararası İlişkiler. . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 llL. BÖLÜM: TEKSTİL ENDÜSTRİsİNİNENFORMASYON GEREKSİNİMLERİ.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73 11l.1. İnsangücü . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 11l.2. Finansman. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 111.3. Hammadde . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 v
  7. 7. IllA. Çalışma Yeri. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 111.5. Mevzuat. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 111.6. Standart. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 111.7. Teknoloji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 100 JIJ.7.I. Tekstil Endüstrisinde Bilgisayar Kullanımı. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 111.8. Yönetim. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 114 111.9. Çevre Koruma. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 /1/.10. Pazarlama. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 126 LV. BiJLOM : TEKSTiL ENDOSTRisiNDE ENFORMASYONUN iJRGOTLENMESi VE YAYıMı. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 137 IV.1. Bilgi Merkezlerinin Etkinliği ................................... 137 IV.2. Enformasyon Depolama ve Erişim. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 146 IV.2.1. Enformasyonun Örgütlenmesi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 147 IV.2.1.1. Seçim. Sipariş ve Sağlama. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 IV.2.1.1.1. Katalog ve/veya Kütük Kontrolü. . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 149 IV.2.1.1.2. Bibliyografik Kontrol. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 149 IV.2./.1.3. Yayıncı/arın PolitikalarınınKontrolü. . . . . . . . . . . . . . .. 149 1V.2.1.2. İşleme. Organize Etme ve Erişim. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 IV.2.1.2.1. Kitaplar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . .. 151 IV.2.1.2.1.1. Kataloglama ve Sınıflama. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 151 IV.2.1.2.1.2. Dizinleme. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 155 IV.2.1.2.1.3. Katalog Karlı Kutusu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 156 IV.2.1 .2.1 A. Dizimleme. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 IV.2.1.2.2. Süreli Yayınlar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 157 IV.2.1.2.3. Diğer Materyal. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 158 IV.2.1.2.4. Veri Dosyaları. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 159 IV.2.1.3. Güncelliğini Yitiren Materyal ve/veya Verilerin Ayıklanması. .. 159 IV.2.2. Enformasyona Erişim. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 160 IV.3. Enformasyon Hizmetleri. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 162 IV.3.1. Çeviri Hizmeti. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 164 IV.3.2. Bilgi Kaynaklarını Ödünç Verme ve Bilgi Merkezleri Arası Ödünç Verme Hizmeti. . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 165 IV.3.3. Yöneltme Hizmeti. . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . 166 IV.3A. Araştırma-Geliştirme (A+G) Projeleri Hakkında VI
  8. 8. Enformasyon Hizmeti. . . . . . • . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 166 W.3.5. Güncel Duyuru Hizmeti. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 167 W.3.6. Çoğaltma Hizmeti. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 168 W.3.7. Veri Toplama Hizmeti. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 168 W.3.8. Yayın Taraması Hizmeti. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 168 W.3.9. Hazır Danışma Hizmeti. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 169 W.3.LO. Patent ve Standart Enformasyonu Hizmeti. . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 169 W 3.11 Yönetim Enformasyonu Hizmeti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 170 W.3.12. Yasal Enformasyon Hizmeti.. . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . .. . . . .. 170 W.3.13. Bilgi Merkezleri Arası İşbirliği. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 171 W.3.14. Bibliyograjik Kaynak, Rehber vb. Hazırlama. . . . . . . . . . . . . . . . .. 172 LV.3.15. Tanıtım. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 174 W.3.16. Enformasyon Hizmetlerinin Değerlendirilmesi. . . . . . . . . . . . . . . .. 176 LV.4. Enformasyon Kullanıcıları. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 179 W.5. Enformasyon Politikası. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 183 W.6. Enformasyon Kaynakları ve/veya Kanalları. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 186 W.6.1. Enformasyon Kaynakları ve/veya Kanallarının Türleri . . . . . . . . . .. 186 W.6.2. Özelde Tekstil İle Genelde Tüm Endüstriyel Sektörlerde Enformasyon Kaynağı ve/veya Kanalı Olarak İşlev Gören Sistem ve Kuruluşlar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 190 W.6.2.1. Yurtdışında Bulunan Sistem ve Kuruluşlar. . . . . . . . . .. 190 W.6.2.2. Ülkemizde Bulunan Sistem ve Kuruluşlar " 206 W.7. Enformasyon Teknolojisi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 236 W.8. Enformasyon Uzmanları. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 244 V. BOLOM: TORK TEKSTiL ENDOSTRisiNDE ENFORMASYON KULLANIMI. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 249 V.1. Yöntem 251 V.2. Örneklem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 252 V.3. Bulgular ve Analizi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 255 VI. BOLOM: SONUÇ.............................................. 315 VII
  9. 9. EKLER 1. EK : Tekstil Sektörü Enformasyon Kullanıcılarının Yararlanabileceği Internet Ortamındaki Adresler . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. 341 II. EK : Kullanıcı Araştırmasında Kullanılan Anket Formu. . . . . . . . . . . . . . . . . .. 351 III. EK : Kullanıcı Araştırmasında Örneklem Alınan ve Çalışmaya Yanıt Veren / VermeyenFirma Listesi , 359 KAYNAKÇA 369 DiziN 393 VIII
  10. 10. ~ a -!lı ! ::;; ~ :;) ISBN 975-7653-83-7 ~

×