Poradnik dla-przedsiebiorczych-dlafirmy info-pl

4,765
-1

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
4,765
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
36
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Poradnik dla-przedsiebiorczych-dlafirmy info-pl

  1. 1. AkademiaPoradnik: PrzedsiębiorczychZałóż firmę i nią zarządzaj Projekt „BiznesAkademika – promocja przedsiębiorczości akademickiej” Publikacja współfinansowana przezUnii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Społecznego jest współfinansowany ze środków Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu
  2. 2. Akademia PrzedsiębiorczychPoradnik: Załóż firmę i nią zarządzaj.Redakcja:Robert PisarskiJacek RóżańskiAutorzy:Anna Brzęska-Mikoda Radosław Milerdr hab. Inż Jan Brzóska Mariusz MłodawskiMarcin Budziński Marcin MłodożeniecTomasz Bukalski Adam MoszyńskiMagdalena Cieślak Dr inż. Sławomir OlkoDr inż. Lilla Knop Piotr RybickiJacek Kotra Grzegorz SkieraMarek Krannich Dagmara Szkudlarekmgr inż. Andrzej Masłowski Tomasz WrzesiewskiWspółpraca:Górnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.Górnośląska Agencja Przekształceń Przedsiębiorstw S.A.Fundusz Górnośląski S.A.Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską ze środków Europejskiego FunduszuSpołecznego w ramach projektu „BiznesAkademika - promocja przedsiębiorczościakademickiej”. (Program Operacyjny Kapitał Ludzki, Poddziałanie 8.2.1)Publikacja Bezpłatna© Copyright by Górnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A., Katowice 2010Poglądy i tezy przedstawione w publikacji nie muszą odzwierciedlać stanowiskaGórnośląskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A., a jedynie stanowiska Autorów.ISBN 978-83-62658-00-8Nakład: publikacja elektronicznaWydanie IProjekt okładki na podstawie projektu materiałów promocyjnych dla projektuBiznesAkademika wykonanych przez firmę Romedia z Katowic.Fotografie: © PantherMedia I
  3. 3. Spis treściPlanowanie biznesuPrzedsiębiorczość i przedsiębiorca. Typy decyzji i sposoby myślenia. . . . . . . . . . . . . . . 1Pomysł na firmę. Strategia wyboru domeny działania organizacji.. . . . . . . . . . . . . . . . 6Inkubacja przedsiębiorstw w instytucjach otoczenia biznesu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10Biznes z Inkubatora – wady i zalety prowadzenia firmy w warunkach chronionych.. . . 14Od pomysłu do innowacji - podstawy planowania własnego biznesu . . . . . . . . . . . . . 20Innowacyjny model biznesowy – podejście praktyczne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26Proces planowania. Wpływ niepewności na decyzje operacyjne firmy. . . . . . . . . . . . . 33Analiza konkurencji. Proces pozycjonowania firmy w otoczeniu. . . . . . . . . . . . . . . . . 39Formułowanie kształtu oferty firmy. Jakie aspekty uwzględnić, by klienci uznali nasz pro-dukt za atrakcyjny?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42Diagnoza strategiczna z uwzględnieniem specyfiki firm spin off. . . . . . . . . . . . . . . . . 46Analiza strategiczna i wnioskowanie na podstawie analiz SWOT. . . . . . . . . . . . . . . . . 51Wdrażanie strategii i zarządzanie projektami z wykorzystaniem karty projektu.. . . . . . 58Planowanie działań w projekcie z uwzględnieniem buforów czasowych.. . . . . . . . . . . 64Biznes plan – produkt i analizy rynkowe.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68Biznes plan – podtytuł celowo ukryty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74Biznes plan - analizy finansowe i potencjalne źródła finansowania. . . . . . . . . . . . . . . 80Ćwiczenie 1 - Biznes plan – analizy finansowe i potencjalne źródła finansowania. . . . . 86Ćwiczenie 2 - Biznes plan – analizy finansowe i potencjalne źródła finansowania.. . . . 87FinanseBudżetowanie – co warto o nim wiedzieć?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Spis TreściRachunek przepływów pieniężnych cz. 1 - Podstawy sporządzania. . . . . . . . . . . . . . . 93Rachunek przepływów pieniężnych cz. 2 - Jak interpretować przepływy?. . . . . . . . . . 98Spis z natury. Dlaczego jest taki ważny?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103Zarządzanie firmąPrzywódca w organizacji. Zawód czy powołanie? Dlaczego wybitne jednostki potrafiąporywać tłumy? Jak się tego nauczyć? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107Wpływ kryzysu na decyzje menedżerskie i codzienne funkcjonowanie firmy.. . . . . . . 111Jak organizować prace firmy, by nia efektywnie zarządzać?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114Budowa właściwej struktury organizacyjnej. Jak zbudować hierarchię w organizacji, byspełniała swoje cele? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117Budowa systemu zarządzania i monitorowania organizacji. Jak sprawić, by wszyscy wie-dzieli co mają robić?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120Sprawny system komunikacji w organizacji. Zarządzanie komunikacją w organizacji.. 125Efektywność pracy zespołowej w kontekście tworzenia i rozwoju własnej firmy. . . . . 129Organizacja procesu dostaw. Czy małe firmy muszą być skzane na dyktat dużych odbior-ców?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135Usługi i serwis. Jak zbudować przewagę konkurencyjną w obszarze usług i serwisu?. 140 II
  4. 4. Nowoczena technologia. Internet i komunikacja bezpośrednia. Jak uczynić z technologiiźródło przewagi konkurencyjnej małej firmy.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144Zarządzanie czasem menedżera. Określanie optymalnej struktury i czasu trwania zadańw ciągu dnia. Techniki relaksacyjne.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149Zarządzanie zmianą w organizacji. Jak uczynić zmianę pożądanym źródłem rozwoju orga-nizacyjnego? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 152Badania i rozwój. Podejmowanie decyzji co do kierunków i obszarów dalszego rozwojuorganizacyjnego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156Podstawy podejmowania decyzji w warunkach niepewności . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160Wybór optymalnej decyzji metodą AHP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166Kontrola realizacji projektu w oparciu o pomiar wartości wypracowanej. . . . . . . . . . 171Dokumenty elektroniczne w zarządzaniu biznesem. Stan obecny i przyszłość.. . . . . . 176Praktyka restrukturyzacji – za i przeciw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182PersonelRekrutacja i selekcja. Dobór właściwych osób na właściwe stanowiska.. . . . . . . . . . 190Systemy motywacyjne w organizacji. Jak sprawić, by pracownicy osiągali maksimumswoich możliwości?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193MarketingMarketing w małej i średniej firmie. Jak osiągnąć dobry efekt odpowiednio niskim kosz-tem?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198Czy Twoja firma zginie?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201PR strategicznie, czyli po co i do kogo?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203PR a dziennikarze, czyli jak zaistnieć w mediach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205Wizerunek w Internecie: strona i co dalej? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207ImPReza czy praca – public relations w wydarzeniach specjalnych. . . . . . . . . . . . . . 209 Spis TreściMierzenie efektów PR. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210Pozycjonowanie stron - „kluczowa” współpraca. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212SEO PR – dobry w sytuacjach kryzysowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215Przedsiębiorczość a świat akademickiTransfer technologii a rozwój sektora MSP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217Europejskie instrumenty wsparcia dla transferu technologii. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225Instytucjonalne i finansowe formy wsparcia przedsiębiorczości akademickiej w wojewódz-twie śląskim. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229Kształtowanie współpracy w triadzie: biznes-nauka-administracja. . . . . . . . . . . . . . 233Szanse i bariery rozwoju klastrów technologicznych w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . 241Sieci współpracy jako element transferu innowacji w MSP. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251Ocena możliwości i skuteczności realizowanych form wsparcia dla przedsiębiorców waspekcie wdrażania zmian innowacyjnych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258Potrzeba i charakter niezbędnych zmian w budowaniu relacji pomiędzy wyższym szkolnic-twem technicznym a przedsiębiorstwami.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 III
  5. 5. Prawo własności intelektualnejPożytki ochrony prawnej dóbr intelektualnych w rozumieniu prawa własności przemysło-wej.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267Designerzy (twórcy form przemysłowych) a prawo.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277Wartości niematerialne i prawne w działalności gospodarczej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Znak towarowy. Marka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282Dobre praktykiDobre praktyki w zakresie zakładania i rozwoju firm przez młodych przedsiębiorców -część 1.  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288Dobre praktyki w zakresie zakładania i rozwoju firm przez młodych przedsiębiorców -część 2.  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293Dobre praktyki w zakresie zakładania i rozwoju firm przez młodych przedsiębiorców -część 3.  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297Park Naukowo-Technologiczny „Technopark Gliwice” – dobre praktyki w dziedzinie inku-bacji przedsiębiorstw.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301Transfer technologii w sieciach współpracy i klastrach – dobre praktyki w Europie. . . 306Informacje o autorach. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 Spis Treści IV
  6. 6. Przedsiębiorczość i przedsiębiorca.Typy decyzji i sposoby myślenia. „Przedsiębiorczość”, „przedsiębiorca”... We współcze-snej rzeczywistości biznesowej terminy te są odmienianeprzez wszystkie możliwe przypadki. Codzienne zabieganienie stwarza zbyt wielu okazji, by zastanowić się nad źró-dłosłowem tych definicji. Jednak nawet chwilowa reflek-sja nad ich pochodzeniem prowadzi do wniosku, zgodniez którym wieloznaczność tych określeń powinna być dlabiznesmena inspiracją do pracy nad sobą oraz nad powierzoną sobie organiza-cją.Przedsiębiorczość bowiem to z jednej strony, zgodnie z definicją obecną w teorii ekonomii,swoista forma pracy lub też kolejny (obok pracy, ziemi i kapitału) czynnik produkcji, alejednocześnie z drugiej - tej psychologicznej strony - cecha charakteru, czy też, mówiącprecyzyjnie, zbiór zachowań grupowych właściwych właścicielom organizacji1.Każde z powyższych podejść niesie ze sobą zupełnie inny bagaż skojarzeń. Planowanie BiznesuMówiąc o przedsiębiorczości jako o formie pracy ma się zwykle na myśli listę działańi aktywności niezbędnych do podjęcia, tak, by skutkiem tych działań było przełożenienowatorskiego pomysłu na realny efekt biznesowy.Jeśli jednak skupimy się na psychologicznym wymiarze przedsiębiorczości, naszym oczomukaże się konkretny model osobowościowy, czyli ktoś charakteryzujący się pewnym stylempostępowania, sposobem myślenia oraz skłonnością do takiego, a nie innego sposobupodejmowania decyzji.Czy jestem przedsiębiorcą?Poszukiwanie odpowiedzi na postawione w podtytule pytanie nie jest łatwym zadaniem.Nie chodzi przecież o przyporządkowanie naszych aktywności zawodowym konkretnymzapisom ustawowym, które w sposób jednoznaczny zdefiniują role pełnione przez nas narynku pracy. Gdybyśmy bowiem skupili się na takiej definicji, moglibyśmy ze stuprocentowąprecyzją włączyć poszczególne osoby do grupy przedsiębiorców, bądź też je z tej grupywykluczyć.Patrząc jednakże przez pryzmat psychologii biznesu można i należy pokusić się oskonstruowanie wzorca przedsiębiorcy.Osoba mająca do odegrania niebagatelną rolę w kształtowaniu rynku i zachowań biznesowychpowinna charakteryzować się pewnym dynamizmem, energią i zdecydowaniemWśród wielu pożądanych cech na czoło z całą pewnością powinny wybijać się kreatywnośći skłonność do innowacji.Nieodłącznym elementem budowania wzorca przedsiębiorcy jest dojrzałość oparta zarównoo doświadczenie zawodowe, jak i życiowe. Ta rzadka umiejętność polega na zdolnościzachowywania niezbędnego dystansu, nawet wobec zdarzeń, które osobę przeciętnie wtym względzie uzdolnioną kosztowałyby olbrzymią porcję stresu i irracjonalnych zachowań.Przedsiębiorca powinien być osobą, która nie tylko ma świadomość ryzyka towarzyszącego 1 http://pl.wikipedia.org/wiki/Przedsiębiorczość 1
  7. 7. nieodmiennie działalności biznesowej, ale także powinien być kimś, kto potrafi z walorówtego ryzyka odważnie korzystać.Jedna z definicji przedsiębiorczości mówi bowiem, że przedsiębiorczość jest umiejętnościąznajdowania korzyści w obcowaniu z niepewnością i ryzykiem2.Ryzyko jest więc w tym przypadku nie tyle zagrożeniem, ile możliwością znalezieniadla siebie niszy rozumianej tutaj nie jako nisza rynkowa, a raczej jako niszowy sposóbzachowań biznesowych. Na takie działania składa się nieszablonowość w postępowaniu,brak skłonności do wcielania w swoje życie zawodowe „zasady owczego pędu”, czy teżumiejętność podejmowania działań pionierskich.Kolejną z cech właściwych przedsiębiorcom jest elastyczność. Cecha ta umożliwiadynamiczne dostosowywanie się do zmiennych realiów rynkowych. Biznes jako środowiskobardzo labilne może być oparciem wyłącznie dla osób elastycznych, umiejących adaptowaćsię do zupełnie nowych sytuacji, niejednokrotnie wymagających diametralnych zmian wplanowaniu, strategii oraz zakresie i rozmachu działań.Wielu specjalistów z zakresu psychologii zarządzania, wśród kluczowych cech właściwychprzedsiębiorcom, wskazuje także umiejętność myślenia strategicznego. Cechę tę rozumie się jako zdolność do tworzenia scenariuszy daleko wybiegających w przyszłość, które są Planowanie Biznesu Przedsiębiorczość jest później podstawą do budowania możliwych umiejętnością znajdo- kierunków rozwoju organizacji, poszukiwania potencjalnych korzyści oraz ewentualnych wania korzyści w obco- zagrożeń i planowania związanych z nimi waniu z niepewnością i niezbędnych działań. Postrzeganie tej umiejętności wyłącznie w kategoriach ryzykiem. cechy przyrodzonej jest jednak błędem, gdyż gros z tych umiejętności jest wynikiem wytężonej pracy szkoleniowo - cachingowej.Okazuje się więc, że w niektórych, znaczących przypadkach, pewne cechy związane zprzedsiębiorczością można wzbudzać, rozwijać i pielęgnować.Cechą przedsiębiorcy powinna być także umiejętność szerszego spojrzenia na rzeczywistośćbiznesową. Nie chodzi tutaj wyłącznie o spojrzenie na swoją organizację oraz o traktowaniejej jako złożonego, całościowo funkcjonującego mechanizmu. Nie mniej istotną kwestiąjest postrzeganie tej organizacji w realnym otoczeniu biznesowym, z uwzględnieniem tzw.oddziaływaczy, a więc instytucji i osób mających realny wpływ na funkcjonowanie firmy.Umiejętność takiego spojrzenia na organizację daje przedsiębiorcy możliwość dokonywaniaw niej restrukturyzacji bez ryzyka związanego ze skupianiem się na optymalizacji w jednymtylko obszarze firmy z wyłączeniem oglądania się na jej funkcjonowanie jako całości.Paradoksalnie, myślenie w szerszym horyzoncie niejednokrotnie pozwala przedsiębiorcyznaleźć w sobie siłę, by oderwać się od optymalizacji organizacji, która nie rokuje naprzyszłość, na rzecz stworzenia nowej. To właśnie umiejętność obiektywnego postrzeganiaotoczenia organizacyjnego pozwala podjąć dojrzałą decyzję o dalszym jej funkcjonowaniu,lub też o zaniechaniu pierwotnej działalności.Peter F. Drucker od wielu lat mówi z kolei bardzo jednoznacznie, że przedsiębiorczośćto klient. Drucker ma tu na myśli konieczność zestawiania wrażeń właściciela na tematorganizacji z realną jej wartością na rynku. Tę wartość jesteśmy w stanie określić właśniew oparciu o opinie oraz działania zakupowe klienta3. 2 Ibidem 3 Patrz: Drucker P.F.: Skuteczne zarządzanie, Warszawa 1976, s.146 2
  8. 8. Z drugiej jednak strony ten sam Drucker nieco później dodaje, że równie ważnymczynnikiem stanowiącym o wartości przedsiębiorstwa jest wiedza4.To ten drugi wskazany przez Druckera obszar daje więc olbrzymie możliwości wprzekładaniu ciągłego doskonalenia przedsiębiorcy na realną wartość zarządzanej przezniego organizacji. Obszar ten niejednokrotnie bywa zaniedbywany. Traktuje się go częstojako pole, które w miarę kolejnych lat aktywności biznesowej samo wypełni się pożądanątreścią. Taki proces jednak przeważnie nie następuje sam z siebie.Co zrobić, jeśli nie posiadam takich umiejętności?Widać więc wyraźnie, że przedsiębiorczość to nie tylko zespół wrodzonych cech i naturalnychpredyspozycji, ale także mozaika wyuczonych zachowań, których przyswojenie jest na tylegruntowne, że z czasem stają się one działaniem niemal intuicyjnym.Droga od osoby zarządzającej działem, czy organizacją do miana przedsiębiorcy, czylilidera obdarzonego charyzmą, umiejętnością postrzegania rynku w długookresowej perspektywie, z jasno sprecyzowaną wizją i misją Przedsiębiorca powinien być organizacji, jest drogą ciernistą. Planowanie Biznesu osobą, która nie tylko ma świa- Przejście tej drogi nie jest równoznaczne z posiadaniem domość ryzyka towarzyszącego bagażu cech, czy też talentu nieodmiennie działalności biz- zarządczego. Droga ta cechuje się raczej wytężoną pracą nad nesowej, ale także powinien być sobą oraz nad powierzonym sobie zespołem. kimś, kto potrafi z walorów tego Kluczowe umiejętności ryzyka odważnie korzystać. zarządcze, wśród których znaczącą rolę odgrywa zdolność podejmowania decyzji, powinnybyć oczywiście wzbogacone naturalnymi zdolnościami, jednak skuteczność decision makingbuduje się przede wszystkim w oparciu o doświadczenie.Doświadczenie to nie jest rozumiane wyłącznie jako świadomość dobrych i złych decyzjipodjętych w przeszłości oraz ich implikacji dla organizacji. Chodzi tutaj raczej o nieustannedoskonalenie się. O dążność do zmagania się, chociażby w ramach studium przypadku, znowymi wyzwaniami decyzyjnymi i o nabywanie dzięki takim praktykom pewnej wprawydecyzyjnej.Umiejętność delegowania uprawnień budująca faktyczną dojrzałość zarządcząprzedsiębiorcy także bardziej stanowi element zdobywanego mozolnie doświadczenianiż ma charakter przyrodzony. Można wręcz stwierdzić, że początkowo, niezależnie odposiadania talentu zarządczego, bądź jego braku, skłonność do dzielenia się uprawnieniamijest bardzo ograniczona. Wynika to, rzecz jasna, z zestawiania delegowania uprawnień zutratą kontroli nad realizacją poszczególnych zadań, która to obawa ustępuje dopiero wmiarę zdobywania kolejnych szlifów zarządczych. 4 Ibidem, s.172 3
  9. 9. Odpowiadając więc na pytanie zawarte w podtytule należy z całą mocą podkreślić,że pierwszy krok w kierunku świadomego budowania w naszych działaniach waloruprzedsiębiorczości polega na stwierdzeniu, że jednak brakuje nam umiejętnościcharakteryzujących przedsiębiorcę.Przyznanie się do takich braków nie jest łatwe, szczególnie, jeśli ma to miejsce w przypadkuprzedsiębiorcy obecnego na rynku od wielu lat. Trzeba bowiem wyraźnie podkreślić, że samaobecność na rynku, nawet w przypadku odnoszenia większych, bądź mniejszych sukcesówbiznesowych, nie buduje jeszcze pozycji przedsiębiorcy w rozumieniu przedstawianychtu definicji. Sukces biznesowy jest pochodną wielu czynników, wśród których tylkojednym z elementów jest właściwa postawa i wzorzec przedsiębiorcy. Między innymi dlatego w biznesie znane są przypadki wymiernych Tylko świadoma działalność sukcesów organizacji biznesowa może bowiem przy- zarządzanych przez nie w pełni wartościowych nosić efekty nie tylko w krótko -, przedsiębiorców. Sukcesy te ale także w długookresowej per- dość szybko jednak znajdują swój kres. Z drugiej strony spektywie. postępująca profesjonalizacja Planowanie Biznesu rynku biznesowego stwarza niemal koniecznośćdoskonalenia się w postawach przedsiębiorczych, które to postawy już niebawem stanąsię istotnym elementem budowania przewag konkurencyjnych, bez których to przewagtrudno będzie mówić o realnej rynkowej rywalizacji.Kolejnym krokiem, po znalezieniu w samym sobie luk kompetencyjnych związanychz przedsiębiorczością, jest podjęcie działań w kierunku wypełnienia tych luk pożądanątreścią.Istotną rolę w tym procesie odgrywa samodoskonalenie się. Powinno mieć ono zarównopostać pogłębiania wiedzy teoretycznej poprzez przyswajanie kolejnych pozycjiliteraturowych, jak i formę autorefleksji zarządczej, polegającą na znalezieniu czasu naprzemyślenie ostatnio podjętych decyzji pod kątem ich zasadności, pozytywnego wpływuna organizację oraz umiejscowienia w krótko- lub długookresowej strategii rozwoju. Takaautoanaliza daje możliwość wysnucia praktycznych wniosków na przyszłość, a więc takżebraku mnożenia tych samych błędów zarządczych.Ogromną szansą na dalszy rozwój staje się także możliwość korzystania z usług instytucjizewnętrznych, zarówno w warstwie szkoleniowej, jak i, co niejednokrotnie ważniejsze,doradczej i coachingowej.Instytucje zewnętrzne, rozumiane jako firmy doradczo - szkoleniowe posiadają walorautorytetu zewnętrznego, co pozwala spojrzeć na przedsiębiorcę i jego organizację zzupełnie innej, obiektywnej perspektywy. Taka umiejętność obiektywnego spojrzenia częstoobca jest samemu przedsiębiorcy, chociażby z powodu jego codziennego zaangażowaniaw rozwój powierzonej sobie, bądź stworzonej przez siebie organizacji.Warto jest więc doskonalić swoje umiejętności przedsiębiorcze także z wykorzystaniemmetody konsultacji zewnętrznych.Wśród sposobów myślenia przedsiębiorców można z grubsza wyróżnić dwa kluczowe nurty.Jeden z nich obejmuje traktowanie przez przedsiębiorcę swojej organizacji jako niemalprywatnego folwarku. Takie podejście wiąże się często z budowaniem wrażenia 4
  10. 10. nieomylności, a więc równocześnie z szybkim, bezrefleksyjnym podejmowaniem decyzji.Taki typ decyzyjny nie dopuszcza sprzeciwu wobec zasadności podjętych kroków.Drugi nurt obejmuje biegunowo inne podejście. W tym przypadku mamy do czynieniaz myśleniem kolegialnym, jednak takim, w którym walor zespołowości jest osiągany zawszelką cenę. To podejście prowadzi z kolei do rozmywania odpowiedzialności decyzyjnej,a więc do rozkładania jej na cały zespół.Oba te nurty, wraz z wieloma nurtami pośrednimi są dowodem na to, że dojrzałośćzarządczą buduje się latami.Lata te powinny być właściwie wykorzystane, między innymi po to, by przedsiębiorcy,przekładając swoje działania na realną korzyść swoich organizacji, mogli jednocześniebudować, modernizować i twórczo rozwijać wzorzec postępowania zarządczego. Tylkoświadoma działalność biznesowa może bowiem przynosić efekty nie tylko w krótko -, aletakże w długookresowej perspektywie.Radosław Jacek Miler Planowanie Biznesu 5
  11. 11. Pomysł na firmę. Strategia wyboru domeny działania orga-nizacji. Niejednokrotnie, na pewnym etapie swojego życia za-stanawiamy się, czy warto otworzyć własną firmę i dla-czego ma być to dla nas pożyteczne. Obserwujemy ota-czający nas świat. Często imponują nam ludzie, którzy sąprzedsiębiorcami. Chcielibyśmy być bogaci, jak Rockefel-ler, czy Bill Gates. Wymówek, aby nie pójść w ich śladyjest wiele – a to jesteśmy za młodzi, a to nie mamy kapita-łu, a to nie mamy doświadczenia. Wszystko to jest prawdąi powoduje, że nieliczni decydują się na ten krok, a większość znajduje pracęjako pracownik najemny, często czując się wykorzystywanymi, niedoceniany-mi, słabo opłacanymi.Własna firma stawia nas w odmiennej sytuacji. Sami decydujemy, ile pracujemy i czym sięzajmujemy – jesteśmy niezależni finansowo, a nasze zarobki zależą tak naprawdę tylko odnas oraz od naszej twórczości i kreatywności. Oczywiście nie należy zapominać o innychaspektach prowadzenia własnego przedsiębiorstwa – obowiązki płatnika, rozliczanie się z Planowanie Biznesuurzędami , brak płatnego urlopu. Z badań nad przedsiębiorcami wynika, że prowadzeniewłasnej działalności nie powoduje zmniejszenia czasu poświęconego na pracę, a wręczprzeciwnie – szczególnie w ciągu pierwszych pięciu lat.Cześć osób dochodzi jednak prędzej, czy później do wniosku, że „chce być na swoim”,zyskując tym szacunek do samego siebie, wyższe dochody i inne pozamaterialne korzyści,choć ceną za to jest utrata tak zwanego „świętego spokoju”.Wielu przedsiębiorców przed rozpoczęciem działalności zastanawiało się skąd inni czerpiąpomysły na swoją działalność. Jest przecież tak wiele firm na naszym rynku, które produkująsetki wyrobów o tak różnym zastosowaniu, albo świadczą tak różne usługi. Możliwości jestwiele i tak naprawdę wystarczy tylko obserwować otaczający i zmieniający się wokół nasświat, i to nie tylko ten odległy, ale również ten bardzo nam bliski.Firma z założenia ma generować przychód czyli zarabiać pieniądze- to oczywistestwierdzenie powinno być doprecyzowane i postawione sobie za cel. Może on brzmieć naprzykład tak: chcę zarabiać X złotych miesięcznie.Rozpoczęcie działalności gospodarczej to trudna i ważna decyzja, brzemienna w skutkach.Nie jest istotne czy mówimy tu o samym fakcie formalnej rejestracji, czy też o etapiementalnym, na którym w naszym umyśle zrodzi się konkretna decyzja. Psychologowie takiezdarzenia nazywają regułą zaangażowania i konsekwencji. Przed podjęciem ostatecznejdecyzji należy przeanalizować klika kilka aspektów: zasoby ludzkie, finansowe, czasowe,otoczenie rynkowe, konkurencję i wiele innych.Trudno przewidzieć, które z wymienionych aspektów są mniej ważne, a które bardziej.Istotne jest, aby zdawać sobie ze wszystkich wymienionych aspektów sprawę, albowiemtworzą one układ, w którym wszystkie elementy do siebie pasują. Ten system połączeńtworzy coś na kształt łańcucha i będzie tak mocny jak mocne będzie najsłabsze jegoogniwo. Dzięki dogłębnej znajomości poszczególnych obszarów można oczywiście szukaćmożliwości wzmacniania poszczególnych ogniw tego łańcucha oraz zapobiegać przerwaniutych najsłabszych. 6
  12. 12. Umiejętności i kompetencje osobiste.Należy zastanowić się z jakimi naszymi umiejętnościami osobistymi będzie związana naszadziałalność (projektowanie, programowanie, sprzątanie, malowanie, zarządzanie) czy samibędziemy ją wykonywać, czy też raczej planujemy zarządzanie ludźmi wyposażonymi wodpowiednie kompetencje.Ważna na tym etapie wydaje się analiza czynności należących do przedsiębiorcy orazporównanie ich z naszymi umiejętnościami i zdolnościami po to, by zastanowić się co wtym zestawieniu stanowi nasze mocne strony, a co jest naszą słabością.Zasoby ludzkie.Niezależnie od tego czy będziemy prowadzić firmę jednoosobową, spółkę, czy zatrudniaćbędziemy pracowników musimy pamiętać, że to istotny element naszej działalności –można zaryzykować stwierdzenie, że nawet najważniejszy. Musimy wiedzieć jak najwięcejo możliwościach, potrzebach, pragnieniach współpracujących z nami osób. Powinniśmypoznać ich słabe i mocne strony, ponieważ stwarzają one zarówno szanse, jak i zagrożenia.Powinniśmy wiedzieć czy możemy liczyć na ich wsparcie w konkretnych sytuacjach. Planowanie Biznesu Zasoby finansowe. Firma z założenia ma Jedno z praw marketingu odnosi się właśnie do zasobów finansowych. Nawet najlepszy generować przychód pomysł nie będzie mógł być zrealizowany, czyli zarabiać pieniądze - jeżeli nie dysponujemy odpowiednim wkładem finansowym. Nie jest koniecznie to oczywiste stwierdze- posiadanie gotówki – można oczywiście nie powinno być dopre- wesprzeć się dźwignią finansową (kredyt), czy poszukać wparcia instytucji (dotacje cyzowane i postawione unijne, fundusz pracy). Należy pamiętać również o niezbędnych funduszach na sobie za cel. bieżącą obsługę działalności.Zasoby czasu.Czas jest jednym z elementów, którego nie można pożyczyć, czy kupić. Nie można goteż zatrzymać, ani zawrócić. Można za to do woli go marnować nie zdając sobie nawetz tego sprawy. Każda czynność jaką wykonujemy zabiera nam czas. Dzięki globalizacji iInternetowi wiele czynności można przyspieszyć, ale nie znaczy to, że nie będą one wogóle zabierały czasu. Z doświadczenia można powiedzieć, że w zależności od poziomukompetencji i zaangażowania ludzie przeznaczają na róże swoje aktywności różną ilośćczasu. Nie oczekujmy więc, że wszyscy zaangażowani w działalność firmy będą dyspozycyjniw każdą sobotę i niedzielę oraz, że będą chcieli pracować przez 24 godziny. Inaczej ma sięrzecz w przypadku właścicieli.Dzięki zastosowaniu odpowiednich technik można lepiej gospodarować czasem i mieć gowięcej niż inni – to domena ludzi przedsiębiorczych. 7
  13. 13. Otoczenie.W globalnym świecie trudno jednoznacznie zdefiniować pojęcie otoczenia. Kiedyś wysłaniestu ofert zajmowało dwa-trzy dni. Teraz robimy to dosłownie w ciągu chwili. Jednakżeanaliza otoczenia, na podstawie której podejmujemy decyzję o rozpoczęciu działalnościpowinna przynieść nam jak najwięcej informacji. To z tej wiedzy czerpać będziemyinformacje na temat kierunków rozwoju naszego przedsięwzięcia. Sygnały z tegootoczenia kształtować powinny nasz sposób działania. Mają też pomagać w określaniucelów ogólnych i szczegółowych w związku z naszą aktywnością biznesową. Oczywiście,jeżeli otoczenie to jest dla nas nowe, należy przedsięwziąć odpowiednie kroki, aby poznaćje jak najdokładniej.Nisza rynkowa.Dla bystrego obserwatora otaczającego nas rynku nie jest trudne znalezienie obszarówdziania, w których działalność konkurencji jest prawie niezauważalna, a produkt nieodpowiada wymaganiom klienta. Wydaje się to nienaturalne, że takie obszary istnieją i niesą zagospodarowane. Wynika to z kilku aspektów działalności wolnorynkowej.Dla dużej firmy obsługa tego niedużego segmentu nie pokryje kosztów dystrybucji i nie jest Planowanie Biznesuprzychodem tylko kosztem, a więc sprofilowanie produkcji pod specyficzne potrzeby klientastaje się dla niej nieefektywne ze względu na konieczność poniesienia znacznych kosztóww związku ze zmianą sposobu produkcji bez jednoczesnej możliwości zaproponowaniadługiej serii produktów, co skutkuje wysokim kosztem jednostkowym. Nisze rynkowe towyśmienita szansa na pozyskanie mądrego i świadomego odbiorcy, oraz na zbudowanie z nim relacji, które mogą być przeniesione na inne segmenty naszej Nawet najlepszy pomysł późniejszej działalności. nie będzie mógł być zreali- zowany, jeżeli nie dysponu- Konkurencja. Konkurencja, jak mówią wszyscy, jemy odpowiednim wkła- powinna istnieć, gdyż służy rozwojowi dem finansowym. rynku i rozwojowi produktu. Trudno nie z tym nie zgodzić. Zdrowa konkurencja jest potrzebna takżezdaniem samego konsumenta. Jako producent oczywiście robimy wszystko, aby naszeusługi, czy nasz produkt konkurencji nie miał – szczególnie na rynku, na którym chcemysię poruszać i rozwijać. Kto bowiem dobrowolnie odda swoją część rynku?Najpowszechniejszym działaniem, które sabotuje cały rynek jest obniżka ceny. Działanietakie tak naprawdę nie jest korzystne nawet dla samego konsumenta, gdyż malejącezyski firm powodują, że niejednokrotnie w pierwszej kolejności rezygnuje się z działańzwiązanych z rozwojem nowych produktów i technologii. Na szczęście obowiązuje tu zasadazłotego środka – działania konkurencji wymuszają lekką obniżkę ceny, lecz z drugiej stronypowodują również rozwój produktów.Konkurencyjność.Korzyść dla klienta to aspekt, który zadecyduje, czy nasza usługa lub produkt zostanązamienione w dochód naszej firmy. Analizując ten aspekt powinniśmy odpowiedziećsobie na pytanie – Dlaczego X zapłaci za naszą działalność? Znając dobrze odpowiedź 8
  14. 14. na to pytanie oraz znając produkty konkurencyjne nie powinniśmy mieć problemu ztakim zdefiniowaniem naszej usługi, aby zaspokajała ona potrzeby naszych klientów.Ważne jest, aby odpowiedź na to pytanie była prawdziwa. Warto więc, żeby nasz klientwypowiedział się na temat naszych ewentualnych przewag konkurencyjnych. Wystarcząproste pytania, np. co się klientowi podoba itp. W tym aspekcie najlepiej posłużyć siębadaniami marketingowymi dostosowanymi do potrzeb i skali naszego przedsięwzięcia. Korzyść dla klienta Rentowność. Prowadząc działalność w różnych okresach to aspekt, który za- musimy podsumować kolumnę przychodów i decyduje, czy nasza kolumnę należności. Oczywiście bilans takiej operacji powinien być dodatni, gdyż tylko usługa lub produkt wtedy nasza działalność przynosi nam zysk. zostaną zamienione Oczywistym jest, że im bardziej wnikliwie będziemy analizować te pozycje, tym dogłębniej w dochód naszej fir- poznamy miejsca, potencjalnie słabe, na które mamy wpływ oraz takie, na które nie my. mamy wpływu. Dzięki takiej analizie będziemy Planowanie Biznesu mogli zdefiniować, jak bardzo rentowne jestnasze przedsięwzięcie. Prowadzenie firmy wiąże się z ryzykiem finansowym dlatego teżrentowność powinna być wysoka, aby w razie konieczności pokryć straty wynikające zwystępowania ryzyka. Nie należy także zapominać o obciążeniach stałych, na które mamyograniczony wpływ. Chodzi tutaj o ZUS, podatki, ubezpieczenia, pensje i czynsze.Wszystkie wymienione wyżej elementy wchodzą ze sobą w reakcje i nie ma tak naprawdęznaczenia czy myśli się o otworzeniu sieci konkurencyjnej do McDonald’s, ale ze zdrowążywnością, czy też chodzi raczej o mały sklepik na osiedlu. Mając świadomość istnienia tychelementów można wprawdzie poszukać gotówki w banku lub innej instytucji finansowej,zatrudnić księgową, ukończyć studia MBA, jednak brak przeanalizowania poszczególnychaspektów przed podjęciem decyzji związanej z rozpoczęciem działalności skutkować możetym, że zakładany przez nas sukces szybko zamieni się w porażkę.Znacznie lepszym rozwiązaniem jest takie dopasowywanie wspomnianych elementów, abywspółgrały ze sobą, a w dalszych etapach działalności rozwijanie ich i modyfikowanie, czylipo prostu dążenie do realizacji założonego celu.Adam Władysław Moszyński 9
  15. 15. Inkubacja przedsiębiorstw w instytu-cjach otoczenia biznesu Bardzo ważnym elementem uzyskania przewagi kon-kurencyjnej regionów i gospodarek narodowych jest two-rzenie nowych przedsiębiorstw opartych o oryginalnepomysły na dostarczanie wartości klientom. Obecnie naj-bardziej promowane jest tworzenie przedsiębiorstw opar-tych na różnego rodzaju innowacjach: produktowych,procesowych lub marketingowych.Innowacyjny pomysł tkwił u początku wielu gigantów takichjak: Google, Apple, Microsoft, Hewlett-Packard oraz wielu innych które zaczynały jakomikroprzedsiębiorstwa oferujące produkty, których do tej pory nie było na rynku.Ogłoszona przez Komisję Europejską strategia rozwoju do 2020 przewiduje siedem tzw.projektów flagowych1, wśród których szczególnie warto zwrócić uwagę na dwa związanez promowaniem innowacyjności i konkurencyjności:• Unia innowacji – wykorzystanie działalności badawczo-rozwojowej i innowacji do rozwiązywania naszych największych problemów oraz likwidacja przepaści między światem nauki a rynkiem, tak by wynalazki stawały się produktami. Jednym Planowanie Biznesu z elementów tego projektu jest wspieranie tworzenia przedsiębiorstw opartych na wiedzy i badaniach naukowych.• Polityka przemysłowa na rzecz ekologicznego rozwoju – zwiększanie konkurencyjności unijnego sektora przemysłu w warunkach pokryzysowych, wsparcie przedsiębiorczości i rozwój nowych umiejętności. Przyczyni się ona do stworzenia milionów nowych miejsc pracy, szczególnie w MSP.Wśród wielu działań promujących samozatrudnienie i opartą o innowacjeprzedsiębiorczość jest tzw. inkubacja prowadzona w inkubatorach przedsiębiorczości.W ramach tych działań możemy wyróżnić:• Preinkubację – działalność polegającą na oferowaniu miejsca na działalność osobom, które nie założyły jeszcze działalności gospodarczej. W praktyce działania są prowadzone w Akademickich Inkubatorach Przedsiębiorczości (preinkubatorach), których beneficjentami są studenci.• Inkubację przedsiębiorczości – oferowanie miejsca do prowadzenia działalności w inkubatorze przedsiębiorczości oraz wspieranie tej działalności przez określony czas. Zdecydowana większość inkubatorów oferuje miejsce na zasadach preferencyjnych i komercyjnych. Niższa cena za wynajem powierzchni (ok. 50% ceny komercyjnej) dla nowopowstałych przedsiębiorstw obowiązuje do 1 lub 2 lat pobytu przedsiębiorstwa w inkubatorze.Istnieje szereg korzyści dla przedsiębiorców chcących zlokalizować swą działalnośćw inkubatorze:• Atrakcyjna cena – koszt stały prowadzenie działalność jest szczególnie ważny w początkowym okresie, w którym wartość sprzedaży jest mała,• Dostępność usług – na miejscu oferowane są typowe usługi dla przedsiębiorców związane z pracą biurową (dostęp do internetu, faksu, ksero) ale również z doradztwem finansowym, księgowym, technologicznym usług często dofinansowanych z funduszy publicznych; korzystanie z bogatej oferty programów pomocowych, 1 Europa 2020: Komisja przedstawia nową strategię gospodarczą dla Europy , Bruksela, dnia3 marca 2010 r., http://europa.eu 10
  16. 16. • Innowacyjne środowisko – bliskość innych firm nie tylko sprzyja rozwijaniu produktów/usług komplementarnych i tworzeniu sieci biznesowych, ale również pozytywnie stymuluje poszczególnych przedsiębiorców przez kontakt ze społecznością podobnych firm o innowacyjnym charakterze.Pierwszym inkubatorem przedsiębiorczości był założony przez Josepha Manusco TheBatavia Industrial Center2, który został utworzony w 1959 roku w Batavia w StanieNowy York. Inkubator oferował nowo upieczonym przedsiębiorcom tanie miejsce naprowadzenie biznesu w dużej hali poprzemysłowej. Tam też po raz pierwszy użyto metaforyinkubatora, w którym nowe biznesy „wylęgają się” jak pisklęta z jaj. W okresie inkubacjiprzedsiębiorstwa jak pisklęta potrzebują również stabilnych warunków funkcjonowania.Znaczenie społeczne było bardzo duże: tworzenie nowych miejsc pracy oraz wykorzystanieopuszczonego mienia. Stopniowo wiele przedsiębiorstw przenosiło swoją działalność docoraz większych budynków w innych miastach lecz idea inkubatora pozostała do dzisiajtaka sama.Obecnie grupa Manusco oferuje przedsiębiorcom powierzchnię ponad 3 milionów stópkwadratowych3. Z czasem inkubatory zaczęły powstawać w wielu innych krajach, a doprocesu inkubacyjnego zaczęto dodawać coraz więcej usług przydatnych dla tworzonychprzedsiębiorstw: marketingowych, finansowych, doradczych, logistycznych i innych, które Planowanie Biznesuwykorzystują przedsiębiorcy. Obecnie szacuje się, że na całym świecie istnieje ponad 5tysięcy instytucji, które można nazwać inkubatorami przedsiębiorczości4. Rodzaj instytucji Liczba parki technologiczne i naukowe 23 inicjatywy parkowe 23 inkubatory technologiczne 17 preinkubatory (akademickie inkubatory przedsiębiorczości) 51 inkubatory przedsiębiorczości; 46 centra transferu technologii 87 fundusze kapitału zalążkowego 9 sieci aniołów biznesu 7 lokalne i regionalne fundusze pożyczkowe; 82 fundusze poręczeń kredytowych; 54 ośrodki szkoleniowo-doradcze 318 RAZEM 717 podmiotówŹródło: Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce. Raport 2009. praca zbiorowa p.red. KrzysztofaB. Matusiaka, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Łódź/Warszawa 2009Według raportu Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce, w naszym kraju jest 46inkubatorów przedsiębiorczości, które posiadają zróżnicowane formy organizacyjno-prawne: jednostki organizacyjne lokalnych/regionalnych agencji rozwoju, jednostkiorganizacyjne miast i gmin, stowarzyszenia lub fundacje. Niezależnie jednak od formyorganizacyjnej są one zawsze powiązane i wspierane przez władze lokalne lub regionalne.Szczególnym rodzajem inkubatora przedsiębiorczości jest inkubator technologiczny,którego istotą jest oferowanie miejsca na prowadzenie działalności gospodarczej opartejo nowoczesną technologię. W Polsce istnieje 17 inkubatorów tego typu, wszystkie sąpowiązane z jednostkami naukowymi, z których wywodzą się potencjalni przedsiębiorcy.Inkubatory technologiczne są bardzo często zlokalizowane na terenie parków naukowych 2 Film o początkach BIC: http://www.youtube.com/watch?v=YyRp7VWxa1A 3 The www.mancusogroup.com 4 Wg szacunków National Business Incubation Association, www.nbia.org 11
  17. 17. i technologicznych. Jednym z zadań parków technologicznych jest bowiem inkubacjaprzedsiębiorstw opartych na innowacyjnych technologiach. Np. Bielski InkubatorTechnologiczny jest zlokalizowany na terenie Parku Przemysłowego i  Usługowegow Bielsku-Białej. Z kolei w przypadku Technoparku Gliwice inkubacja technologicznai preinkubacji jest prowadzona przez sam park. Preinkubacja jest realizowana wedługnastępującej procedury:• kandydat zgłasza się do Technoparku z pomysłem, który może być sprecyzowany w sposób ogólny,• kandydat zaakceptowany do preinkubacji ma możliwość nieodpłatnego korzystania ze stanowiska pracy na terenie inkubatora, w tym czasie powinien stworzyć pod okiem opiekuna koncepcję biznes planu, zweryfikować rynkowo swój pomysł oraz ma obowiązek uczestnictwa w szkoleniach,• w momencie zarejestrowania swojej działalności kandydat może w dalszym ciągu zajmować swoje miejsce, przy czym zobowiązany jest wnosić opłatę, która ustalana jest na zasadach preferencyjnych. Z chwilą formalnego rozpoczęcia działalności (rejestracja działalności w urzędzie gminy lub rejestracja spółki) przedsiębiorca przechodzi do fazy inkubacji. Maksymalny pobytu firmy w inkubatorze Planowanie Biznesu technologicznym wynosi od 3 do 5 lat. Po Dla studentów rozwa- tym okresie stawki wynajmu powierzchni żających pojęcie własnej będą normalnymi stawkami rynkowymi, a zakres oferty usługowej coraz węższy. działalności gospodarczej Istotą takiego systemu jest zapewnienie najlepszym rozwiązaniem ciągłej rotacji - przedsiębiorca, który osiągnął dojrzałość na rynku, opuszcza jest skorzystanie z ofer- inkubator i funkcjonuje na normalnych zasadach rynkowych, a na jego miejsce ty akademickich inkuba- do inkubatora wchodzą nowe podmioty. torów przedsiębiorczości Dla studentów rozważających (AIP). pojęcie własnej działalności gospodarczej najlepszym rozwiązaniem jest skorzystanie zoferty akademickich inkubatorów przedsiębiorczości (AIP). Taka formaorganizacyjna została zapisana w ustawie o szkolnictwie wyższym.W art. 86 ustawy czytamy: „Akademicki inkubator przedsiębiorczości tworzy się w celuwsparcia działalności gospodarczej środowiska akademickiego lub pracowników uczelnii studentów będących przedsiębiorcami”. Usług działającego przy uczelni inkubatora mogąwięc korzystać studenci, jak i pracownicy uczelni. Dla studenta największą korzyścią jestmożliwość prowadzenia ograniczonej działalności w okresie preinkubacji bez koniecznościjej rejestrowania i ponoszenia kosztów stałych (ZUS, opłaty administracyjne). Ogromnąkorzyścią funkcjonowania AIP jest dostęp beneficjentów do programów pomocowych, októre ubiega się sam inkubator.Według wspomnianego Raportu 2009 – w kraju jest 51 inkubatorów akademickich,z których większość powstała na przestrzeni ostatnich kilku lat. W chwili obecnej większośćinkubatorów nie posiada jeszcze własnego zaplecza pozwalającego na prowadzeniedziałalności studentom. Dlatego AIP koncentrują się głównie na działalności szkolenioweji doradczej, lecz w przyszłości na pewno rozszerzą swoją działalność. Celowym równieżbyłoby określenie specjalizacji biznesowych inkubatorów akademickich zgodnych z 12
  18. 18. kierunkami kształcenia uczelni macierzystej.Reasumując, dla każdego przedsiębiorcy - zarówno tego przyszłego, jak i tego któryjuż założył własną firmę zasadne jest zainteresowanie się ofertą znajdującego sięw najbliższym otoczeniu inkubatora (przedsiębiorczości, technologicznego, akademickiego)i wybranie z jego oferty tych działań, które są dla niego wartościowe.Dr inż. Sławomir OlkoLiteratura1. Fundacja Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości, www.inkubatory.pl2. Inkubator Poznańskiego Parku Naukowo-Technologicznego, http://www.inqbator.pl/3. Ośrodki innowacji i przedsiębiorczości w Polsce. Raport 2009. praca zbiorowa p.red. Krzysztofa B. Matusiaka, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Łódź/Warszawa 2009, dostępny na stronie www.sooipp.org.pl4. Technopark Gliwice, www.technopark.gliwice.pl Planowanie Biznesu5. Ustawa prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005, Dz.U. 2005 nr 164 poz. 1365 13
  19. 19. Biznes z Inkubatora – wady i zalety pro-wadzenia firmy w warunkach chronio-nych. Własna firma to kuszące marzenie, przed realizacjąktórego wiele osób odczuwa niemały strach. Ryzyko utra-ty kapitału, nowe, nieznane obowiązki powodują, że seno pierwszym milionie odkładamy w bliżej nie określonąprzyszłość. Domeną posiadania własnej firmy jest dzia-łalność na własne ryzyko, które często bywa większe niżjesteśmy w stanie zaakceptować. Nasze samopoczuciejednak ulega zdecydowanej poprawie w momencie, gdytą samą działalność możemy prowadzić na „cudze ryzyko”. Taką szansę dająAkademickie Inkubatory Przedsiębiorczości istniejące w ramach Grupy AIP. WAIP możemy prowadzić firmę w warunkach chronionych, ale co to dokładnieoznacza?Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości to wyjątkowy przykład inkubatoraprzedsiębiorczości. Zanim jednak skupimy się na szczegółach dotyczących AIP wyjaśnijmyczym się różni inkubator przedsiębiorczości od akademickiego inkubatora przedsiębiorczości Planowanie Biznesuoraz od Akademickiego Inkubatora Przedsiębiorczości (AIP).Inkubator przedsiębiorczości to specjalnie zorganizowana przestrzeń służąca do wspieraniai inkubacji mikro, małych i średnich firm. Inkubatory są tworzone aby pomóc nowopowstałymfirmom przetrwać najtrudniejszy okres ich istnienia tj. pierwsze 1-2 lata funkcjonowaniana rynku. W tym okresie firmy są najbardziej narażone są na popełnienie typowychbłędów początkujących przedsiębiorców w zakresie kontaktów z klientami, planowania,zarządzania portfelem zleceń, ustalania priorytetów itp. Dodatkowo nowopowstałe firmyorganizują w tym czasie swoje biuro lub zakład produkcyjny/usługowy, wdrażają się wprzepisy, których muszą przestrzegać angażując w to sporą część czasu, który z koleimogliby przeznaczyć na prowadzenie właściwego biznesu. Inkubatory przedsiębiorczościprzejmują część zadań, które musi zrealizować prawie każda początkująca firma. Ofertainkubatora najczęściej jest odpłatna, przy czym wciąż jest bardziej atrakcyjna finansowoniż w warunkach stricte rynkowych. Oferta inkubatora może obejmować:• udostępnianie odpowiednio przygotowanej powierzchni biurowej, usługowej czy produkcyjnej,• obsługę księgową,• wspólną powierzchnię konferencyjną i wystawienniczą,• łatwiejszy dostęp do szkoleń i doradztwa gospodarczego,• kontakt z innymi firmami,• dostęp do zewnętrznych źródeł finansowania (fundusze pożyczkowe, poręczenia itp.).Warto zapamiętać, że inkubatory są przeznaczone dla firm, które są zarejestrowane wewłaściwym rejestrze z punktu widzenia swojej formy organizacyjnej. Firmy mogą korzystaćz infrastruktury inkubatora prze ograniczony okres, najczęściej do ok. 3 lat. Po tym okresiepowinny ustąpić miejsca kolejnym, nowym podmiotom i już samodzielnie stawiać kolejnekroki w biznesie. Inkubatory są powoływane do życia przez gminy, agencje rządowe,agencje rozwoju lokalnego, parki naukowo-technologiczne itp. Mogą być profilowanebranżowo lub otwarte dla każdego rodzaju firm.Przykładem inkubatora działającego w oparciu o ten model jest Inkubator Innowacji 14
  20. 20. Technologicznych i Usługowych: Architektura i Budownictwo działający przy Śląskim ParkuNaukowo Technologicznym w Rudzie Śląskiej. Inkubator powstał w zagospodarowanychbudynkach po byłej cechowni, łaźni i lampowni nieistniejącej już KWK Wawel. W ramachdziałania Inkubatora zarezerwowane zostało 30% powierzchni pod wynajem dla wspólnychprogramów Inkubatora i uczelni wyższych. Powierzchnie te są wynajmowane studentomi absolwentom wybranym w ramach wspólnych konkursów za połowę stawki stosowanejstandardowo w inkubatorze.Intensywna inkubacja w tym Inkubatorze trwa do 2 lat. Po tym okresie firma będzie płacićstandardową (także niższą niż rynkowa) stawkę, a na jej miejsce będzie organizowanykolejny nabór firm intensywnej inkubacji. Inkubator oferuje preferencyjne koszty najmu,dostęp do innowacyjnych technologii w zakresie architektury, geodezji,  budownictwa,bliskość innych firm innowacyjnych, fachową pomoc i doradztwo w zakresie prowadzonychinwestycji, współpracę z ośrodkami naukowo-badawczymi, komfort i bezpieczeństwo,przyjazne otoczenie. Inkubator Innowacji Technologicznych dysponuje zapleczembiurowo-socjalnym o powierzchni ponad 5  000 m2, portiernią, salkami konferencyjnymianeksami kuchennymi, powierzchnią archiwalno-magazynową  znajdującą się w piwnicachbudynków. Więcej informacji można znaleźć na stronie www.sppt.pl. Innym modelem funkcjonowania inkubatora Planowanie Biznesu Nasze samopoczu- przedsiębiorczości są akademickie inkubatory przedsiębiorczości funkcjonujące w oparciu cie jednak ulega zde- o Ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Na podstawie art. 86. cydowanej poprawie wspomnianej ustawy uczelnie wyższe, zarówno w momencie, gdy publiczne jak i niepubliczne, mogą tworzyć akademickie inkubatory przedsiębiorczości w tą samą działalność celu lepszego wykorzystania ich potencjału możemy prowadzić intelektualnego i technicznego oraz transferu wyników prac naukowych do gospodarki. na „cudze ryzyko”. Akademicki inkubator przedsiębiorczości tworzy się w celu wsparcia działalności gospodarczej środowiska akademickiego lub pracowników uczelni i studentów będących przedsiębiorcami.Akademicki inkubator przedsiębiorczości może być utworzony w formie jednostkiogólnouczelnianej w formie spółki handlowej lub fundacji. Inkubator jest skierowany dojuż zarejestrowanych firm, które będąc blisko nauki są w stanie wprowadzać do sektorabiznesu innowacyjne pomysły i rozwiązania podnosząc poziom konkurencyjności polskiejgospodarki. Ten model inkubatorów ma przyczyniać się powstawania firm typu spin-off lubspin-out, czyli takich, które oparte są o wyniki badań naukowych prowadzonych na uczelniwyższej. Przykładem akademickiego inkubatora przedsiębiorczości działającego w oparciuo ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym jest inkubator Politechniki Śląskiej w Gliwicach.Główne zadania Inkubatora w środowisku Uczelnianym Politechniki Śląskiej to promowanieidei przedsiębiorczości oraz stwarzanie warunków do jej rozwoju, promowanie nowychpomysłów i innowacyjnych rozwiązań, wspieranie potencjalnych przedsiębiorców orazzachęcanie studentów, absolwentów oraz pracowników naukowych do podejmowaniainnowacyjnych inicjatyw, wspieranie podejmowania własnej działalności gospodarczej,zapewnianie w tym zakresie usług doradczych oraz zaplecza organizacyjnego, nawiązywanielokalnej współpracy pomiędzy sektorem nauki i gospodarki. Inkubator oferuje działaniaw ramach preinkubacji (wsparcie przed zarejestrowaniem działalności gospodarczej)oraz działania inkubacyjne (wsparcie po zarejestrowaniu działalności). W ramach działań 15
  21. 21. inkubacyjnych inkubator oferuje korzystanie z obsługi biurowej w podstawowym zakresie(fax, telefon, Internet, komputer), wspieranie tworzenia firm typu spin-off i start-upprzy wykorzystaniu infrastruktury znajdującej się w Parku Naukowo-Technologicznym„Technopark” Gliwice, kierowanie i lokowanie zainteresowanych podmiotów w ParkuNaukowo-Technologicznym „Technopark Gliwice”.Więcej informacji na stronie http://www.aip.polsl.pl/default.aspx.Kolejnym modelem inkubatora przedsiębiorczości są Akademickie InkubatoryPrzedsiębiorczości (AIP; nazwa własna) . Misją AIP jest budowanie sprzyjającegoklimatu dla rozwoju przedsiębiorczości wśród młodych ludzi. Akademickie InkubatoryPrzedsiębiorczości zostały stworzone w 2004r. Są kontynuacją działalności StudenckiegoForum Business Centre Club. Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości to największainicjatywa akademicka ostatnich lat, mająca na celu rozwój przedsiębiorczości wśródmłodych Polaków. AIP funkcjonują przy 31 uczelniach w Polsce. Według informacji zestrony www.inkubatory.pl sieć inkubatorów AIP stanowi największą tego typu instytucjęw Europie Środkowo – Wschodniej. W Akademickich Inkubatorach Przedsiębiorczościfunkcjonuje ponad 1100 rozwijających się firm. Zgodnie z założeniami założycieliAkademickie Inkubatory Przedsiębiorczości zrzeszają ludzi młodych, ambitnych i bardzo Planowanie Biznesudobrze wykształconych. AIP umożliwiają im połączenie teoretycznej wiedzy zdobytejpodczas studiów z wiedzą praktyczną, którą mogą nabyć tylko i wyłącznie samodzielnieprowadząc swoją działalność.Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości ułatwiają młodym osobom start wbiznesie poprzez innowacyjny na skalę europejską sposób na prowadzenie firmy na zasadziepionu AIP (w programie preinkubacji), bez konieczności rejestrowania własnej działalnościgospodarczej, co ogranicza koszty, biurokrację oraz ryzyko młodych przedsiębiorców ipozwala im skoncentrować się na rozwijaniu swojego biznesowego przedsięwzięcia. Innymisłowy w ramach AIP młode osoby mogą prowadzić firmę przenosząc ryzyko na konto AIP.AIP udostępnia swoją osobowość prawną, aby umożliwić prowadzenie firmy osobom, którejeszcze nie mają zarejestrowanej działalności. Poniższy rysunek przedstawia modelowyschemat funkcjonowania pionu-firmy w AIP.Źródło: opracowanie własne na podstawie www.inkubatory.plFirma, będąca pionem AIP, samodzielnie nawiązuje kontakt z potencjalnym klientem.Firma taka ma swoją nazwę, stronę internetową, materiały promocyjne, własne, „firmowe”konto w banku (subkonto do rachunku bankowego AIP), samodzielnie wyszukuje klientów,prowadzi z nimi negocjacje i podejmuje decyzje o dokonaniu transakcji. Klient decyduje 16
  22. 22. się na podjęcie współpracy z firmą z AIP czego konsekwencją jest podpisanie umowy.Stronami umowy są klient oraz AIP – firma jest w umowie oddelegowana do wykonaniaprzedmiotu umowy. Po zrealizowaniu przedmiotu umowy firma wystawia klientowi fakturęVAT, której formalnym wystawcą jest AIP (na fakturze jest jedynie adnotacja, któregopionu AIP ona dotyczy). Klient reguluje zobowiązanie najczęściej w formie bezgotówkoweja pieniądze trafiają na konto bankowe firmy. Właściciel firmy może pokryć koszty związanez prowadzoną przez siebie działalnością bezpośrednio z firmowego konta bankowego. Powszystkich tego rodzaju transakcjach zawartych w ciągu miesiąca właściciel firmy rozliczasię z Urzędem Skarbowym. Jeżeli na koncie pozostaje nadwyżka właściciel może jąpozostawić na koncie na poczet przyszłych transakcji lub wypłacić zawierając z AIP umowęcywilnoprawną na wykonaną w danym miesiącu pracę, której przedmiotem były zleceniawykonane dla klientów firmy-pionu AIP. Wypłacone wynagrodzenie jest uszczuplone oobowiązkowe obciążenia - zaliczkę na podatek dochodowy oraz składki płatne do ZakładuUbezpieczeń Społecznych (o ile dotyczy).Jest to modelowy opis funkcjonowania firmy w AIP. Do najbardziej powszechnych transakcjikupna/sprzedaży dochodzą również bardziej skomplikowane sytuacje dotyczące płatnościzaliczkowych, reklamacji, transakcji zagranicznych, zwrotów, płatności gotówkowych Planowanie Biznesuitd. Nad każdą operacją finansową czuwa dyrektor lub koordynator Inkubatora, któryautoryzuje wszystkie wystawiane faktury oraz przelewy wychodzące. Autoryzacja następujedopiero wtedy, gdy dyrektor ma pewność, że dana czynność jest wykonana poprawniei zgodnie z najlepszą praktyką gospodarczą oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami.Nad prawidłowością i efektywnością działań podejmowanych przez firmy-piony AIP czuwawspólne biuro prawne, dział księgowości, dział marketingu, doświadczeni przedsiębiorcyprzyjmujący rolę Mentorów dla osób stawiających pierwsze kroki w biznesie.Pełna oferta AIP obejmuje:1. D ziałalność na zasadzie pionu w Inkubatorze.2. Prowadzenie księgowości firmy przez biuro księgowe.3. Porady prawne, tworzenie oraz weryfikacja umów.4. Indywidualne konto bankowe firmy. 5. D oradztwo w zakresie prowadzenia własnej firmy i dostęp do wiedzy.6. P romocja w mediach.7. D oraźny dostęp do przestrzeni biurowej i możliwość korzystania z adresu Inkubatora jako adresu siedziby firmy.8. ezpłatne udostępnianie sal dydaktycznych wraz ze sprzętem do prezentacji B multimedialnych.9. rganizacja spotkań biznesowych i pomoc w pozyskiwaniu kontaktów. O10. omoc w pozyskiwaniu funduszy na inwestycje. PFirma może funkcjonować w strukturze AIP maksymalnie przez 2 lata – po tym okresiepowinna nabrać na tyle doświadczenia w prowadzeniu biznesu, żeby stanąć już wyłączniena własnych nogach, czyli działalność powinna zostać zarejestrowana.Zaletą prowadzenia firmy w AIP jest możliwość skupienia się na tym co w biznesie jestnajważniejsze, czyli na biznesie. Prowadząc firmę w AIP w o wiele mniejszym stopniumusimy się przejmować rejestracją firmy, kosztami z tym związanymi z kosztamizwiązanymi z jej utrzymaniem. Obowiązków i kosztów nie da się zupełnie wyeliminować,jednak w AIP zostały one zredukowane do minimum (miesięczny koszt funkcjonowania 17
  23. 23. firmy w AIP i korzystania z wszystkich udogodnień, które oferuje to 200 zł netto). Osobaprowadząca firmę w AIP skupia się na znalezieniu klienta i dokonaniu transakcji – w raziepotrzeby ma pod ręką zaplecze biurowe, zespół ekspertów z zakresu prawa i marketingu,nie musi szukać programów do wystawiania faktur (AIP wprowadził jeden spójny systemdo zarządzania fakturami dla wszystkich swoich firm), wzorów podstawowych umówi rachunków, nie musi się znać na zasadach księgowości (AIP zapewni pełną obsługęksięgową), nawet pamiętać o terminach przesyłania płatności do Urzędu Skarbowegoczy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (składki w odpowiednich kwotach są bezpośredniościągane z subkont).Kolejna zaleta to funkcjonowanie w sieci firm. Firmy z AIP dzięki dyrektorom ikoordynatorom są wzajemnie informowane o przedmiocie prowadzonej działalności ikojarzone między sobą, w celu nawiązania współpracy. Dla osób prowadzących firmy wAIP organizowane są różnego rodzaju eventy, podczas których, w nieformalny sposób,nawiązywane są znajomości biznesowe. Kolejna zaleta to możliwość pozyskania inwestoraw przypadku innowacyjnego pomysłu biznesowego, odnoszącego pierwsze sukcesy, zdużym potencjałem rozwoju.Istnieje jednak podstawowa wada prowadzenia firmy w AIP – rozleniwianie. Doświadczając Planowanie Biznesukomfortu prowadzenia firmy w warunkach chronionych wiele osób zaczyna się zastanawiaćczy korzyści płynące z prowadzenia już zarejestrowanej działalności istotnie będąprzewyższać koszty z tym związane. Koszty stałe wzrastają z 200 zł/m-c netto w AIP do szacunkowo 2000 zł/m-c (na podstawie kalkulacji AIP, http://www.inkubatory.pl/pl/co- Zaletą prowadzenia daje-aip). firmy w AIP jest moż- Prowadząc firmę przez dwa lata i będąc zwolnionym z obowiązku zapoznania się liwość skupienia się na podstawowymi przepisami podatkowymi tym co w biznesie jest (każda firma w AIP jest z zasady płatnikiem VAT), księgowymi, kadrowymi itp. wchodząc na najważniejsze, czyli rynek jako firma już zarejestrowana tej wiedzy zwyczajnie brakuje. AIP oferuje szkolenia w na biznesie. tym zakresie, jednak nie są one regularne i obowiązkowe dla właścicieli firm-pionów AIP,przez co nie zawsze przyszli przedsiębiorcy na poważnie do nich podchodzą.Funkcjonowaniu w AIP zagraża również pewnego rodzaju anonimowość. Transakcjezawierane są z nazwy przez AIP a nie przez firmy-piony AIP – ich nazwy pojawiają się jakowzmianka w umowach i na fakturach. Faktury kosztowe każdej firmy w AIP są wystawianena AIP już nawet bez wzmianki, którego pionu dotyczą. Duża część kontrahentów iklientów odnajduje firmy, z którymi kiedyś współpracowało, odszukując odpowiedniejfaktury – a faktury firm-pionów AIP zawierają dane kontaktowe tylko samej centrali AIP,czyli odszukanie kontaktu do konkretnej firmy-pionu jest uciążliwe.Ważną wadą, którą jeszcze warto wspomnieć to podejrzenie, czy firma-pion AIP to na pewnolegalna inicjatywa. Informacja na temat modelu wspierania przedsiębiorczości AIP nie jestjeszcze wystarczająco szeroko rozprzestrzeniona w polskim środowisku gospodarczym,przez co wiele firm wykazuje ograniczone zaufanie to tego rodzaju podmiotów. Kontrahenci 18
  24. 24. dokonują transakcji z firmą X a fakturę wystawia AIP i wtedy zaczynają się pytania orazpodejrzenia. Część osób prowadzących firmy w AIP nie przyznaje się do tego, że prowadzifirmę w AIP nie chcąc wzbudzać niepotrzebnych wątpliwości. Stosowna informacja pojawiasię w ostatniej chwili, kiedy już zagrożenie wycofania się klienta lub kontrahenta jestminimalne.Mimo niedoskonałości modelu wspierania przedsiębiorczości opracowanego przezAkademickie Inkubatory Przedsiębiorczości w Polsce AIP ma swoje siedziby w takichmiastach jak Białystok, Bydgoszcz, Chorzów, Częstochowa, Gdańsk, Gliwice, Jelenia Góra,Katowice, Kielce, Kraków, Lublin, Łódź, Olsztyn, Opole, Płock, Poznań, Rybnik, Rzeszów,Szczecin, Toruń, Warszawa (w tym siedziba główna AIP), Włocławek, Wrocław. AIPorganizuje swoje lokalne siedziby oraz infrastrukturę przeznaczoną dla początkującychprzedsiębiorców przy uczelniach wyższych. W województwie śląskim AIP jest obecnyprzy Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Uniwersytecie Śląskim w Katowicach,Śląskiej Wyższej Szkole Zarządzania im. Gen. Ziętka w Katowicach, Górnośląskiej WyższejSzkole przedsiębiorczości im. Karola Goduli w Chorzowie, Górnośląskiej Wyższej SzkoleHandlowej w Katowicach, Politechnice Śląskiej w Gliwicach, Politechnice Częstochowskiejw Częstochowie. Więcej informacji na temat AIP Śląsk można znaleźć na stronie www. Planowanie Biznesuaipslask.pl, www.aipczestochowa.pl.Anna Brzęska-Mikoda 19
  25. 25. Od pomysłu do innowacji - podstawy pla-nowania własnego biznesu Niniejszy artykuł ma na celu przekazanie praktycznychporad oraz uporządkowanie wiedzy, dla osób planującychzałożenie własnej firmy. Nie jest to jednak recepta napewny sukces w biznesie, lecz tylko jedna z możliwościfachowego przygotowania się do sprostania wyzwaniom,przed jakimi staje przyszły przedsiębiorca.Ponadto poza udzielaniem wskazówek i dostarczeniem gotowychrozwiązań, artykuł ma na celu także stawianie pytań, na któremłody przedsiębiorca powinien odpowiedzieć samemu. Ma on też za zadanie ukazanienowych sposobów myślenia i sprowokowania do kreatywności oraz do poznaniai zrozumienia własnej „filozofii” bycia przedsiębiorcą.Przedstawione informacje dotyczą kilku podstawowych aspektów planowania biznesu. Napoczątek zaprezentowane zostaną porady od czego rozpocząć myślenie o własnym biznesiei jak wykreować oryginalny pomysł mający szanse na powodzenie na rynku, a następnie jakgo doprecyzować oraz zweryfikować. Podane zostaną także konkretne źródła i przykładyinnowacyjnych pomysłów czy inspiracji biznesowych a także podstawowe informacje z Planowanie Biznesuzakresu biznes planu – jego istoty, struktury, funkcji, odbiorców itp. Wartościowe mogą byćtakże przestrogi dotyczące najczęściej popełnianych błędów podczas planowania biznesu,aby ich unikać lub przynajmniej je minimalizować.Czytelników tego typu artykułów o charakterze poradnikowym można zazwyczajpodzielić na dwie podstawowe grupy, a mianowicie tych, którzy czytając taki tekst sątyle zainteresowani i zdeterminowani, aby naprawdę spróbować założyć własny biznesoraz tych, dla których jest to raczej lektura o charakterze edukacyjnym, nie związanabezpośrednio z rzeczywistymi przygotowaniami do prowadzenia własnego biznesu.Niezależnie od tego, w której grupie jesteś zwróć uwagę na myślenie w kategoriachekonomiczno – biznesowych, czyli w relacjach kosztów i korzyści. Zauważ ponadto, żemyślenie to towarzyszy nam każdego dnia, gdyż podejmując codzienne decyzje kierujemysię – czasem wręcz podświadomie – właśnie kryterium maksymalizacji zadowolenia, lubbardziej ekonomicznie – maksymalizacji korzyści.Zatem jeżeli zamierzasz podjąć wyzwanie związane z własnym biznesem lektura tegotekstu powinna przynieść Ci pewną wiązkę korzyści. Jeżeli jednak uważasz, że najbliższekilkanaście minut warto poświęcić na coś innego, co dostarczy więcej korzyści w kontekścieprzygotowania się do prowadzenia biznesu, zrób to. Umiejętność podejmowania trafnychdecyzji to jedna z kluczowych kompetencji każdego przedsiębiorcy.Rozpoczynając myślenie o własnym biznesie należy zmierzyć się z jeszcze jednymwyzwaniem. Czy rzeczywiście warto to wszystko tak dokładnie planować? Przecież wpraktyce można spotkać się czasem także z takimi postawami, że komuś udało się założyćwłasną firmę bez fachowego zaplanowania biznesu i wypełniania formularzy związanych ztworzeniem biznes planu. Oczywiście takie sytuacje też miały miejsce, gdyż istnieje wieleścieżek prowadzących do tego samego celu, lecz to Ty jesteś tutaj szefem i decydujesz,którą drogę obierzesz, aby możliwie najpewniej osiągnąć sukces w biznesie. Zastanów siętakże, albo nawet sobie zanotuj, czym dla Ciebie jest ten cel i co oznacza wspomnianysukces.Na pierwszych zajęciach w semestrze dotyczących planowania biznesu na jednej zrenomowanych uczelni ekonomicznych prowadzący powiedział do studentów, iż jeśli go 20
  26. 26. przekonają, że „nieplanowanie” jest lepsze od planowania to na poważnie wszyscy dostanązaliczenie i nie będą musieli chodzić na wykłady. Studenci zwabieni pokusą łatwej korzyści„zasypali” zatem prowadzącego argumentami na poparcie tej tezy. Następnie każdy z ichargumentów został jednak fachowo obalony i sami studenci z przekonaniem przyznali,że chętnie spotkają się ponownie za tydzień, bo wiedza ta może im się kiedyś przydać.Po kilku latach okazało się, że część z nich do dziś z powodzeniem prowadzi własnefirmy. Obok fachowej wiedzy jednym z czynników ich sukcesu była właśnie przedsiębiorczapostawa, umiejętności dostrzegania szans rynkowych i kompetencje analityczne, doktórych zdobycia małą cegiełkę dołożył także ów prowadzący.Zastanów się zatem czy jesteś w stanie podać jakiś argument dotyczący wyższości„nieplanowania” biznesowego, którego sam nie byłbyś w stanie obalić. Jeśli taki znalazłeś i może to stanowić jakąś barierę w Czy rzeczywiście rozwoju własnego biznesu najlepiej skontaktuj się z fachowcami, doradcami, trenerami lub warto to wszystko nauczycielami w ramach projektu, w szkole, na uczelni czy przez internet. Pamiętaj ponadto, tak dokładnie plano- że jeżeli chcesz korzystać z zewnętrzach wać? źródeł wsparcia finansowego – czasem także tych bezzwrotnych – przy zakładaniu własnej Planowanie Biznesu firmy zawsze spotkasz się z koniecznościąprzedstawienia swojego pomysłu w jakiejś zaplanowanej formie i dość często będzieszmusiał wypełnić precyzyjne formularze z zakresu biznes planu.Jak zatem w praktyce zrozumieć i rozwinąć myślenie zgodne z tytułem niniejszego artykułu,czyli „od pomysłu do innowacji”? Jak od rozmyślania przejść do działania? Zalecana ścieżkarozwoju powinna zatem rozpoczynać się od wykreowania pomysłów, tak aby następniepoprzez projekty nowych przedsięwzięć np. projekt własnej firmy – biznes plan, dojść doinnowacji rynkowej, czyli skalkulowanej nowości produktowej lub usługowej.Początkiem planowania biznesowego i jednocześnie jednym z warunków jego powodzeniajest wykreowanie pomysłu. Jeśli już taki pomysł posiadasz to zastanów się na ile pasują doniego określenia: innowacyjny, niekonwencjonalny, oryginalny, kreatywny, przyszłościowy,lub jeśli wolisz inny język to np: odjazdowy, wystrzałowy, cool, itp.Jeśli zastanawiasz się jak wykreować taki pomysł to na początek niech Twoim ograniczeniembędzie tylko wyobraźnia. Z czasem oczywiście konieczne będzie „nałożenie” na niegouwarunkowań prawnych, ekonomicznych, społecznych, kulturowych i wielu innych, alepozwól sobie na kilka chwil pomarzyć. Przyszły biznes daje najwięcej satysfakcji, jeżelijest efektem oswajania własnych marzeń, a każdy człowiek – w tym także przyszłyprzedsiębiorca – jedną z najsilniejszych potrzeb jaką w sobie nosi to właśnie potrzebasamorealizacji. Dobrze zatem planując biznes starać się związać go ze swoją pasją, z tymco lubisz robić (dość często dzięki temu masz także na ten temat już jakąś użytecznąwiedzę), tak aby móc czuć się spełnionym i aby Twoje zajęcie dawało wiele korzyści, nietylko tych materialno-finansowych.Ponadto wiele uwagi należy poświęcić na precyzyjne określenie, w czym Twoja firma idostarczane przez Ciebie produkty będą lepsze – bardziej konkurencyjne, aby przekonaćdo siebie nowych klientów, a aby następnie utrzymać się i rozwijać na rynku. Dlategopamiętając stale o innowacyjności dobrze wiedzieć, że może ona dotyczyć samegoproduktu lub usługi, która nie jest jeszcze oferowana na danym rynku, jak równieżunowocześnionej wersji już dostępnych dóbr, które zaspakajają tą samą potrzebę, ale sąstworzone z wykorzystaniem nowych technologii, innowacyjnych materiałów lub posiadajądodatkowe funkcje czy zastosowania. Skalkulowana nowość może także dotyczyć sposobu 21
  27. 27. dostarczania produktu na rynek, przy czym sam produkt może wcale nie być innowacyjny.Wyobraź sobie czy możliwa jest innowacyjna działalność w zakresie sprzedaży jakichśproduktów z pozoru bardzo tradycyjnych i kojarzących się dość poważnie np. zniczy.Przerwij na chwilę czytanie i sam pomyśl czy masz jakiś pomysł w tym zakresie.Jedną z możliwości innowacji są obserwowane na naszym rynku nowe rodzaje zniczy –np. znicze elektroniczne instalowane w niektórych kościołach lub znicze z pozytywką. Jestto przykład innowacyjności produktowej, ale być może ze względu na normy społeczno-kulturowe, silne wartości i przywiązanie do tradycji w naszym kraju nie jest to produktmasowo popularny. Tym bardziej, że tylko w kategoriach czarnego humoru możnatraktować takie produkty z pozytywkami i to jeszcze z melodią piosenki „Wstań, powiedznie jesteś sam”. W tym przypadku możliwa jest Początkiem planowania także innowacyjność w zakresie sposobu dostarczania produktu biznesowego i jednocześnie na rynek, pozostając przy jego tradycyjnej postaci. Wyobraź jednym z warunków jego po- sobie firmę, która zajmowałaby wodzenia jest wykreowanie się montażem i serwisem Planowanie Biznesu całodobowych automatów do pomysłu. sprzedaży zniczy instalowanych np. przy wejściu na cmentarz. Stanowiłoby to oczywiściekonkurencję dla kiosków i straganów oferujących tradycyjny produkt w tradycyjny sposób,ale czy zdarzyło Ci się kiedyś wybrać na cmentarz bez znicza, a przy wejściu nie było akuratmożna go zakupić? Między innymi właśnie dlatego dziś w automatach można kupić już nie tylkobatonik, napój czy bilet autobusowy, ale także akcesoria wędkarskie nad odległym jeziorem,a także pamiątkowe gadżety w atrakcyjnym turystycznie miejscu widokowym.Uważaj także na pułapkę ukrytą w myśleniu młodego przedsiębiorcy: moja działalność jestinnowacyjna w sensie przestrzenno-rynkowym, ponieważ nikt takiego biznesu jeszcze nieprowadzi w moim powiecie / mieście / gminie / dzielnicy / osiedlu itp. Pamiętaj jednak otym, że potrzeby klientów, które chcesz zaspokajać obecnie mogą być zaspokojone przezinne dobra lub usługi, lub jakiś podmiot jest Twoim konkurentem, bo działa na „Twoim”rynku geograficznym i stara się o względy tych samych klientów, choć jego siedziba jestczasem zlokalizowana bardzo daleko. Być może jest też tak, że analizy rynkowe innychpotencjalnych konkurentów wykazały, że dana działalność jest dla nich na tym rynkuzbyt ryzykowna i się na nią nie zdecydowali. Ale może być też tak, że trafiłeś na nieodkrytą jeszcze niszę rynkową i masz szansę zostać na tym lokalnym rynku prekursorem anastępnie liderem. I tego Ci życzę.Pamiętaj także, że w poszukiwaniu oryginalnego pomysłu do utworzenia własnej firmy pozapasją i zainteresowaniami niejednokrotnie popartymi także jakimiś patentami, licencjamiczy uprawnieniami warto mieć na uwadze inne potencjalne źródła inspiracji. Mogą onewynikać np. z wcześniejszych doświadczeń zawodowych i prywatnych, w tym także zwniosków płynących z czyichś niezrealizowanych pomysłów lub wcześniejszych porażekbiznesowych, tak aby najlepiej uczyć się na błędach cudzych nie własnych.Warto też być na bieżąco z interesującym nas tematem np. poprzez aktualną lekturęnowości branżowych, publikacji naukowych, czy też udział w wybranych szkoleniach,konferencjach, sympozjach targach itp. W przypadku tych ostatnich równie ważne jak iczasem nie ważniejsze jest to, co się dzieje (i jakie szanse można wykorzystać) w czasie 22
  28. 28. przerw, podczas lunchu, kolacji niż na sali plenarnej czy wykładowej.Można także na zasadzie transferu najlepszych praktyk zainspirować się biznesem jużgdzieś funkcjonującym i próbować uruchomić podobny np. na innym rynku geograficznymlub dla innej grupy docelowych klientów. W takim przypadku jednak należy zawszepamiętać o poszanowaniu praw autorskich, patentów, licencji itp.Wyposażony w wiedzę na temat kreowania i weryfikowania pomysłów biznesowych orazrozwijając swoją własną filozofię bycia przedsiębiorcą musisz także zapoznać się z kilkomapodstawowymi faktami dotyczącymi biznes planu.Spróbuj sam sobie odpowiedzieć na pytanie co to jest według ciebie biznes plan?Pamiętaj tutaj nie ma złych odpowiedzi, chodzi o to abyś sam określił jak rozumiesz topojęcie, a potem zweryfikował to z dostępną wiedzą. Nie spodziewaj się tutaj jednakobszernych definicji, gdyż najprościej można stwierdzić, że są to cele i sposoby ich realizacjiw kontekście przedsięwzięcia biznesowego, czyli innymi słowy: co i jak chcę osiągnąć.Oczywiście dodatkowe kwestie odnoszą się także do odpowiedzi na takie pytania jak np.:kiedy, za ile, z kim chcę osiągnąć swoje cele.W jakiej sytuacji piszemy biznes plan? Jest ich kilka, przy czym sam też możesz być wjednej z takich sytuacji, w której przygotowuje się biznes plan, gdyż chce się założyć Planowanie Biznesunową firmę a do tego ubiegać się o zewnętrzne środki finansowe. Można także starać się ozewnętrzne wsparcie finansowe (w tym także unijne) na rozwój już istniejącej firmy.W obu tych przypadkach chodzi o poszerzenie dostępnych zasobów. Biznes plan tworzysię także w okresie zmian w przedsiębiorstwie np. zmiana formy własności, zmiana procesów produkcji, dywersyfikacja, wycofanie się z rynku, restrukturyzacja Biznes definiuje przede itp. Przyczynami tworzenia biznes planów może być dodatkowo precyzyjne wszystkim metody i środki określenie potrzeb niezbędnych do osiągania celów oraz pre- realizacji konkretnego przedsięwzięcia lub także zmniejszenie potencjalnego cyzuje koncepcję działania ryzyka związanego z realizacją przedsięwzięcia. Jedna z praktycznych firmy. wypowiedzi przedsiębiorcy na pytanie dlaczego przygotowuje biznes plan brzmiała: „aby wszystko, co trzeba,mieć spisane w jednym miejscu”. Nie zapominajmy, że część biznes planów tworzona jestjedynie dla potrzeb edukacyjno-szkoleniowych na warsztatach, kursach, studiach itp.Biznes plan spełnia także kilka ważnych funkcji gdyż definiuje on przede wszystkim metodyi środki osiągania celów oraz precyzuje koncepcję działania firmy. Stanowi także skutecznenarzędzie kontroli realizacji przedsięwzięć i może zapewniać swoiste „przejście” pomiędzystrategią a działaniami operacyjnymi.Jego odbiorcami mogą być między innymi sami przedsiębiorcy (obecni i przyszli),właściciele, kadra zarządzająca, ale obecnie bardzo często są nimi instytucje udzielającewsparcia finansowego działające w ramach projektów unijnych. Ponadto możnawskazać także na innych potencjalnych odbiorców począwszy od banków, funduszyporęczeniowych, poprzez inkubatory przedsiębiorczości, tzw. aniołów biznesu, czyinwestorów strategicznych aż po instytucje publiczne i urzędy (np. urzędy pracy).Biznes plan posiada także swoją strukturę, która obecnie ze względu na znaczny stopieńsformalizowania przyjmuje najczęściej postać gotowych formularzy. Dwa główne typy 23
  29. 29. struktury biznes planów różnią się nieznacznie ze względu na to, czy przeznaczone są dlaosób zakładających działalność gospodarczą czy też już ją prowadzących i planujących jejrozwój. Ogólnie jednak składają się one zazwyczaj z kilku sekcji, tzn:• Informacje ogólne o wnioskodawcy – jego dane teleadresowe, lokalizacja firmy, charakterystyka prowadzonej lub planowanej działalności oraz dodatkowe informacje dotyczące np. doświadczenia, referencji itp.• Plan marketingowy zawierający np. informacje o produktach i usługach, analizach rynkowych w odniesieniu do klientów i konkurencji, kwestiach dystrybucji i promocji oraz polityki cenowej jak również prognoz sprzedaży i przychodów; możliwe są też podstawy analizy strategicznej typu SWOT,• Zatrudnienie i personel – kwestie dotyczące personelu wnioskodawcy, kadry kierowniczej i jej kompetencji, tworzonych lub likwidowanych miejsc pracy,• Planowana inwestycja – jej szczegółowy opis dotyczący przewidywanych zakupów maszyn, urządzeń, sprzętu, wyposażenia, technologii itp. wraz z uzasadnieniem ich konieczności, informacja o aktualnych zdolnościach wytwórczych itp.• Sytuacja ekonomiczno-finansowa zawierająca najczęściej uproszczony bilans i rachunek zysków i strat. Planowanie Biznesu Ostatnią ważną kwestią jest poznanienajczęściej popełnianych błędów podczastworzenia biznes planu. Zgodnie z zasa-dą, że lepiej uczyć się na błędach cudzych Warto być na bieżąco zniż własnych należy uważać na między in-nymi na: interesującym nas tema-• zbyt optymistyczne, życzeniowe tem np. poprzez aktualną założenia nie poparte fachowymi analizami połączone ze zbyt lekturę nowości branżo- wysokim subiektywizmem oraz wych, publikacji nauko- zbyt emocjonalnym stosunkiem do przedsięwzięcia, wych, czy też udział w• niewłaściwe proporcje w strukturze wybranych szkoleniach, np. zbytnia koncentracja na produkcie lub zbyt pobieżna analiza rynku (np. konferencjach, sympo- konkurencji) oraz towarzyszący temu zjach, targach itp. czasem przerost formy nad treścią i traktowanie biznes planu np. jako folderu reklamowego,• brak spójności informacji i zależności przyczynowo-skutkowych oraz prezentowanie danych bez ich komentarza lub wyciągnięcia wniosków, połączone z nieumiejętną selekcją informacji – „piszę bo mam na ten temat dane, a nie dla tego, że jest to merytorycznie uzasadnione”,• używanie niewłaściwego języka zbyt potocznego – np. kolokwializmy lub zbyt fachowego np. branżowego, nie w pełni zrozumiałego dla odbiorcy,• zatracenie właściwego celu tworzenia biznes planu oraz jego odbiorcy i tworzenie go „aby był, a potem zobaczymy co dalej”.Ponadto niezależnie od przytoczonych powyżej ku przestrodze przykładów popełnianychbłędów staraj się na bieżąco zaznaczać sobie wszelkie wątpliwości i wyjaśniać je uwspomnianych już doradców, trenerów, konsultantów itp. 24
  30. 30. Drogi przyszły przedsiębiorco. Mam Dekalog młodego przedsiębiorcy nadzieję, że poza wspomnianą ŠŠ 1. Bądź kreatywny. wiązką korzyści z lektury pozostał ŠŠ 2. Oswajaj marzenia. znaczny niedosyt i głód wiedzy. Życzyłbym Ci tego, żebyś też nigdy ŠŠ 3. Dostrzegaj i wykorzystuj szanse. nie czuł się w tym zakresie syty. ŠŠ 4. Myśl kategorią wyzwań, nie problemów. Niniejszy artykuł jest jedynie ŠŠ 5. Ucz się co dnia. jednym z całej serii kilkunastu ŠŠ 6. Bądź pracowity i wytrwały. tekstów mających za zadanie wesprzeć Cię w przygotowaniu do ŠŠ 7. Buduj mosty a nie mury. prowadzenia własnego biznesu. W ŠŠ 8. Twórz sieci współpracy. tej serii znajdą się także i takie, które będą bezpośrednio rozwijały ŠŠ 9. Osiągaj to, co niemożliwe. poruszone tutaj kwestie dotyczące ŠŠ 10. Ciesz się tym, co robisz i bądź spełniony. analiz związanych z biznes planami. Na zakończenie przedstawionychjest jeszcze kilka ważnych przemyśleń, które mogą okazać Ci się pomocne na Twej drodzebiznesowej. Aby forma była możliwie syntetyczna przyjęła ona postać dekalogu młodego Planowanie Biznesuprzedsiębiorcy. Korzystaj z niego do woli, lub jeśli wolisz stwórz własny. Powodzenia.Marcin Budziński 25

×