Your SlideShare is downloading. ×
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Filipino yunit1 iv
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Filipino yunit1 iv

28,493

Published on

k-12 learning materials grade 2 2nd quarter-4th pdf

k-12 learning materials grade 2 2nd quarter-4th pdf

2 Comments
4 Likes
Statistics
Notes
  • thank you for posting LM's mam. Pwd ppo ba makahingi ng TG sa filipino.
    thank you...
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Thank you for posting the Filipino LM, maam.
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total Views
28,493
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
5,596
Comments
2
Likes
4
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Filipino Kagamitan ng Mag-aaral Kagawaran ng Edukasyon Republika ng Pilipinas 2 Ang kagamitan sa pagtuturong ito ay magkatuwang na inihanda at sinuri ng mga edukador mula sa mga publiko at pribadong paaralan, kolehiyo, at / o unibersidad. Hinihikayat namin ang mga guro at ibang nasa larangan ng edukasyon na mag-email ng kanilang puna at mungkahi sa Kagawaran ng Edukasyon sa action@deped.gov.ph. Mahalaga sa amin ang inyong mga puna at mungkahi.
  • 2. ii Ang Bagong Batang Pinoy – Ikalawang Baitang Filipino - Kagamitan ng Mag-aaral Unang Edisyon, 2013 ISBN: 978-971-9990-66-6 Paunawa hinggil sa karapatang-sipi. Isinasaad ng Seksiyon 176 ng Batas Pambansa Bilang 8293: Hindi maaaring magkaroon ng karapatang-sipi sa ano mang akda ng Pamahalaan ng Pilipinas. Gayon pa man, kailangan muna ang pahintulot ng pamahalaan o tanggapan kung saan ginawa ang isang akda upang magamit sa pagkakakitaan ang nasabing akda. Kabilang sa mga maaaring gawin ng nasabing ahensiya o tanggapan ay ang patawan ng bayad na royalty bilang kondisyon. Ang mga akda / materyales (mga kuwento, seleksiyon, tula, awit, larawan, ngalan ng produkto o brand names, tatak o trademarks, atbp.) na ginamit sa aklat na ito ay sa nagtataglay ng karapatang-ari ng mga iyon. Pinagsikapang mahanap at mahingi ang pahintulot ng mga may karapatang-ari upang magamit ang mga akdang ito. Hindi inaangkin ni kinakatawan ng mga tagapaglathala (publisher) at may-akda ang karapatang-aring iyon. Inilathala ng Kagawaran ng Edukasyon Kalihim: Br. Armin A. Luistro FSC Pangalawang Kalihim: Yolanda S. Quijano, Ph.D. Inilimbag sa Pilipinas ng ____________ Department of Education-Instructional Materials Council Secretariat (DepEd- IMCS) Office Address: 2nd Floor Dorm G, Philsports Complex Meralco Avenue, Pasig City Philippines 1600 Telefax: (02) 634-1054 o 634-1072 E-mail Address: imcsetd@yahoo.com Mga Bumuo ng Kagamitan ng Mag-aaral Punong Tagapangasiwa: Luz S. Almeda, Ph. D.; Pangalawang Tagapangasiwa: Rizalino Jose T. Rosales; Lider: Victoria R. Mayo; Manunulat: Nilda S. D. Garcia, Jackelyn F. Aligante, Melany B. Ola, Aida J. Cruz, Erlinda B. Castro, Virginia C. Cruz, Matilde N. Padalla, Galcoso C. Alburo, Estela C. Cruz; Tagapag-ambag: Aurora E. Batnag, Ma. Fe C. Balaba, Nelly I. Datur, Avizen C. Siño, Felix Q. Casagan, Ruby E. Baniqued, Nora C. Bernabe, Maribel R. Mendoza, Kristina L. Ballaran , Rechelle M. Meron; Editor: Arsenia C. Lara, Amaflor C. Alde; Kasangguni: Angelika D. Jabines; Tagapagtala: Ma. Cynthia P. Orozco; Taga-anyo: Christopher C. Artuz, Leonor Barraquias; Tagapag- guhit: Bernie John E. Isip at Francischarl S. Isip
  • 3. iii PAUNANG SALITA Kumusta mga bata? Binabati kita at ikaw ay nasa Ikalawang Baitang na ng iyong pag-aaral! Ang Kagamitang ito ay sadyang inihanda para sa iyo. Ito ang magsisilbing gabay mo para sa iyong pag-aaral ng asignaturang Filipino 2. Inaasahan na sa paggamit mo nito ay magiging aktibo ka sa talakayan sa loob ng klase at maipahayg mo nang wasto at ayos ang iyong mga personal na ideya, karanasan kaugnay ng pinag-aaralan sa klase. Ang mga babasahin at mga gawain dito ay isinaayos at pinili upang magkaroon ka ng maunlad na kasanayan sa pagsasalita, pakikinig, pagsulat , pagbasa at panonood. Ang mga aralin ay nahahati sa apat na yunit. Ito ay ang sumusunod: Yunit I - Ako at ang Aking Pamilya Yunit II - Pakikipagkapwa Tao
  • 4. iv Yunit III - Pagmamahal sa Bansa at Pakikibahagi sa Pandaigdigang Pagkakaisa Yunit IV - Panginoon ang Sandigan sa Paggawa ng Kabutihan Sa bawat aralin, ang sumusunod na gawain ay iyong masusubukan upang higit na mapagyaman ang iyong kakayahan. SUBUKIN NATIN – Sa bahaging ito malalaman natin ang kakayahan at kasanayang abot-alam mo na. Ito ay gagawin sa unang araw ng bawat aralin o linggo. Huwag kang matakot sa pagsasagot nito, ito ay hindi makaaapekto sa iyong grado. Nais lamang nating malaman ang dati mong kaalaman o karanasan na may kaugnayan sa pag-aaralan. BASAHIN NATIN – Babasahin mo ang mga tekstong sadyang isinulat para sa iyo upang matukoy o magkaroon ka ng ideya kung ano ang pag-aaralan mo sa buong linggo. Ang mga tekstong ito ay maaaring alamat, pabula,
  • 5. v kuwentong bayan, mga pantasya o likhang isip at mga salaysay ayon sa karanasan ng mga ibang mag-aaral. Ito ang magiging susi upang higit mong maunawaan ang mga aralin natin. Huwag kang mabahala, laging nakaagapay ang iyong guro sa lahat ng gagawin mo. SAGUTIN NATIN- Dito susubukin nating malaman kung lubos mong naunawaan ang napakinggan o nabasa mong teksto. PAHALAGAHAN NATIN – Sa bahaging ito, mauunawaan natin ang kagandahang asal at pag- uugali na nais ituro sa atin ng napakinggan o nabasang teksto. GAWIN NATIN – Dito magkakaroon ka ng iba’t ibang pagsasanay kaugnay ng aralin. Maaaring ito ay kasama ng iba mong kamag-aral o maaari rin namang pang-isahang gawain.
  • 6. vi SANAYIN NATIN – Dito magkakaroon ka ng pagkakataon na malinang lalo ang kasanayan sa napag-aralan kasama ang ibang pangkat sa pamamagitan ng mga karagdagang gawain. TANDAAN NATIN – Sa bahaging ito, mababasa natin ang mga kaisipang dapat nating tandaan kaugnay ng araling tinalakay. LINANGIN NATIN – Dito higit na papaunlarin ang kasanayan at kaalaman na natutunan sa natapos na aralin. Sa pamamagitan din ng Kagamitang ito, nawa ikaw ay maging maka-Diyos, makatao, makakalikasan at makabayang batang Pilipino. Isang Bagong Batang Pinoy na handa sa mga pagbabagong dala ng kapaligiran at ng makabagong teknolohiya. Maligayang pag-aaral sa iyo! MGA MAY AKDA
  • 7. vii Talaan ng Nilalaman A. Panimula B. Talaan ng Nilalaman Yunit 1: Pagpapakatao at Pagiging Kasapi ng Pamilya Aralin I: Kalusugan ng Pamilya ay Dapat Pangalagaan 2 Pagkaunawa sa Gramatika Aralin 2: Mahalin at Ipagmalaki ang Pamilya 18 Pangngalan Aralin 3: Maglibang at Magsaya sa Piling ng Pamilya 34 Kategorya ng Pangngalan Aralin 4: Ang Batang Uliran, Laging Kinalulugdan 50 Klasipikasyon ng Pangngalan Aralin 5: Magulangay Mahalaga, Dapat Inaalala 66 Pangngalang Pambalana at Pantangi Aralin 6 : Pamamasyal ay Kasiya-siya, Kapag Kasama ang Pamilya 82 Angkop na Pananda sa Pagtukoy ng Pangalang Pambalana/Pantangi
  • 8. viii Aralin 7: Sa Oras ng Kagipitan, Pamilya ay Nandiyan Lang 99 Pangngalan Ayon sa Kasarian (Pambabae at Panlalaki) Aralin 8: Aalagaan Ko, Mga Magulang Ko 115 Pangngalan Ayon sa Kasarian: Di Tiyak/Walang Kasarian Aralin 9: Bilin ng Magulang, Laging Tatandaan 130 Kailanan ng Pangngalan: Isahan, Dalawahan, Maramihan Yunit 2: Pakikipagkapwa-Tao Aralin 1: Ideya Ko, Sasabihin Ko 146 Panghalip Panao Aralin 2: Pangunahing Direksiyon, Susi sa Lokasyon 157 Panghalip Panao Bilang Pamalit sa Pangngalan Aralin 3: Napakinggang Teksto, Ipahahayag Ko 168 Panghalip Pamatlig Aralin 4: Sinabi Mo, Ramdam Ko! 181 Panghalip Panao na Paari
  • 9. ix Aralin 5: Kuwento Mo, PakikingganKo! 192 Panghalip Pananong Aralin 6: Komunikasyon, Daan sa Pag-unlad ng Edukasyon 206 Magkasingkahulugan na Salita Panghalip Pamatlig na Patulad Aralin 7: Karanasan Ko, Iuugnay Ko 220 Kailanan Panghalip Panao Aralin 8: Nabasang Kuwento, Isasalaysay Ko 232 Panauhan ng Panghalip Panao Aralin 9: Katangian Mo, Aalamin Ko 244 Panghalip na Panlunan Bilang Pamalit sa Pangngalan Yunit 3: Pagmamahal sa Bansa at Pakikibahagi sa Pandaigdigang Pagkakaisa Aralin 1: Bansa ay Uunlad Kung Sama-samang Nangangarap 258 Pagtukoy sa mga Salitang May Maling Baybay sa Isang Pangungusap Aralin 2: Paalala Ko Sundin Mo 275 Pandiwang Pangnagdaan Payak na Pangungusap
  • 10. x Gamit ang mga Salitang Kilos sa Tula Aralin 3: Lugar na Kinagisnan, Halina’t Pasyalan 289 Pandiwang Pangkasalukuyan Aralin 4: Katangian Mo ,Kalakasan Mo 305 Pandiwang Panghinaharap Aralin 5: Halika ,Mamasyal Tayo 322 Pang-uri Aralin 6: Produktong Gawa Natin, Ating Tangkilikin! 334 Pang- uring Pamilang Aralin 7: Kalikasan ,Ating Alagaan 349 Pang-uring Pahambing Aralin 8: Kalinisan, Panatilihin Natin! 363 Pang-uring Pasukdol Yunit 4: Panginoon ang Sandigan sa Paggawa ng Kabutihan Aralin 1: Magtiwala Tayo sa Diyos 380 Pang-ukol na Ng Aralin 2: Paggalang sa Diyos at Kapwa 393 Pang-ukol na Ni at Nina Aralin 3: Karapatan Mo, Igagalang Ko 409 Pang-ukol na Kay at Kina
  • 11. xi Aralin 4: Maging Huwaran sa Paningin ng Diyos 425 Pang-ukol na Ayon Sa Aralin 5: Ang Umiibig sa Kapwa ay Umiibig sa Diyos 440 Pang-ukol na Para sa/ Para Kay/Kina Aralin 6: Ang Diyos ay Pasalamatan 453 Pang-angkop na Ng Aralin 7: Purihin Natin ang Diyos 469 Pang-angkop na Na Aralin 8: Pag-ibig ng Diyos sa Tao at Bayan 486 Pang-angkop na g Aralin 9: Buhay at Kalikasan ay Pahalagahan 500 Simuno at Panaguri
  • 12. xii
  • 13. 1
  • 14. 2 Aralin I: Kalusugan ng Pamilya Ay Dapat Pangalagaan Isulat ang Tama o Mali sa sagutang papel. 1. Makikita ang pangunahing ideya sa unahan, gitna, o huling pangungusap ng teksto. 2. Maiuugnay ang sariling karanasan kung nauunawaan ang tekstong napakinggan o nabasa. 3. Ang mga salitang bata at bato ay magkasintunog. 4. Ang bulaklak at halaman ay magkasintunog. 5. Matutukoy ang kahulugan ng di-kilalang salita sa pamamagitan ng paggamit nito sa pangungusap. Magtulungan Tayo Tayo nang maglinis ng ating bakuran Dapat alagaan, mahalin ang kalusugan Hirap at sakit ating maiiwasan Kung tayo ay laging nagtutulungan. Kaya nga, kumilos bata man matanda Huwag hintayin, sakit ay mapala Laging isaisip, maglinis sa tuwina Pagtutulungan ang susi para guminhawa.
  • 15. 3  Kanino ipinatutungkol ang tula?  Bakit kailangang maglinis ng paligid?  Ano ang nais gawin ng sumulat ng tula?  Ano ang pangunahing ideya ng tula?  Saang bahagi ng tula makikita ang pangunahing ideya?  Batay sa iyong karanasan, ano ang maaaring gawin upang makatulong sa kalinisan ng paligid? Ang paglilinis ng kapaligiran ay tungkulin nating lahat nang tayo ay makaiwas sa anumang sakit. A.Basahin ang teksto. Sagutin ang sumusunod na tanong. Kumilos at Magkaisa Maraming patapong bagay sa ating paligid tulad ng mga basyo ng bote, plastik na nakatambak sa mga basurahan at looban ng ilang kabahayan. Ang mga lumang diyaryo at maruruming damit ay
  • 16. 4 nagkalat din kung minsan. Para sa iba, ang mga ito ay basura lamang. Patapon at wala nang silbi kaya naman ang ating kapaligiran ay punong-puno ng mga kalat.Pinamumugaran tuloy ang mga ito ng mga daga at insekto. Pinagmumulan din ang mga ito ng pagbabara ng mga daluyan ng tubig at sanhi ng pagbaha. Nakasasama din ang ilan sa mga ito. Nagiging sanhi ito ng pagdumi at pagbaho ng hanging ating nalalanghap. Huwag na nating hintayin ang salot na idudulot ng mga basura. Panahon na para tayo ay kumilos at magkaisa. 1. Ano-anong patapong bagay ang makikita sa ating paligid? 2. Bakit ito hinahayaan ng mga tao? 3. Ano ang mangyayari kung maraming basura sa ating paligid? 4. Sino ang hinihiling na kumilos at magkaisa? 5. Ano ang pangunahing ideya ng kuwento?
  • 17. 5 6. Basahin ang bahagi ng kuwento na tumutukoy sa pangunahing ideya. 7. Batay sa iyong karanasan, ano ang maaari nating gawin para mabawasan ang ating basura? Batay sa iyong karanasan, isulat kung ano ang maaaring gawin sa sumusunod. Unang Pangkat - lumang diyaryo Ikalawang Pangkat - lumang gulong Ikatlong Pangkat - lumang damit Ikaapat na Pangkat - basyong bote Ang teksto ay may pinahahayag na ideya. Nakatutulong ang pagbibigay ng pangunahing ideya upang maintindihan ang nilalaman ng narinig o binasa. Ang pangunahing ideya ay matatagpuan sa pamagat, unahan,gitna at huling bahagi ng teksto. Nakatutulong sa pag-unawa ng pinakinggan ang pag-uugnay nang narinig sa sariling karanasan.
  • 18. 6 A. Isulat ang tsek (/) sa sagutang papel kung naranasan mo na ang pahayag at ekis (X) naman kung hindi. 1. Nagtatapon ako ng basura sa tamang tapunan. 2. Inuuwi ko ang aking basura. 3. Tumutulong ako sa proyektong pangkalinisan sa aming barangay. 4. Hinihiwalay ko ang nabubulok sa di- nabubulok na basura. 5.Tinatakpan ko ang basurahan upang hindi mangamoy at maiwasan ang pagkalat ng mikrobyo. B. Basahin at piliin ang pangunahing ideya o kaisipan ng teksto. Isulat ang wastong letra sa sagutang papel. 1. Ang dengue ay maiiwasan kung ibayong pag- iingat ay isasaalang-alang. Palitan nang madalas ang tubig sa plorera. Linisin ang loob at labas ng bahay. Maging malinis sa tuwina. a. Maglinis ng kapaligiran upang maiwasan ang sakit. b. Palitan lagi ang tubig sa plorera. 2. Kapag may sipon o ubo, iwasan ang pagdura kung saan-saan. Takpan ang bibig at ilong kapag umuubo o bumabahin nang hindi makahawa ng iba.Uminom ng maraming tubig at magpahinga. a. Mga dapat gawin kapag inuubo at sinisipon. b. Uminom ng maraming tubig at magpahinga.
  • 19. 7 3. Ugaliin ang pagkain ng mga prutas at gulay. Maraming bitamina ang nakukuha sa mga ito. Nakatutulong din ang mga ito upang mapanatiling malusog ang katawan. a. Ang mga prutas at gulay ay maraming bitamina. b. Kumain ng prutas at gulay upang maging malusog ang katawan. 4. Uminom ng walo o higit pang baso ng tubig sa araw-araw. Nakatutulong ito para sa mabilis na pagtunaw ng ating kinain. Nasosolusyunan nito ang pagtigas ng dumi sa loob ng katawan. a. Kabutihang dulot ng sapat na pag-inom ng tubig. b. Bilang ng iinuming tubig araw-araw. 5. Iwasang kumain ng junk food at pag-inom ng nakalatang inumin. May mga kemikal ito na hindi mabuti sa katawan. a. Iwasang kumain ng junk food at pag-inom ng nakalatang inumin. b. May mga kemikal na makukuha sa junk food at nakalatang inumin. Basahin ang tula pagkatapos ng guro.
  • 20. 8 Lubhang kakaiba si Sonya Parang diksiyonaryo ang isip niya Nasasabi ang mga kahulugan Salita’y nagagamit kapag kailangan Parang sa isip hinuhugot Kailanman di siya nakababagot. Palaging dala-dala ay saklay Paika-ikang lumakad dahil siya’y pilay Batang masayahin, laging nagdarasal Kapupulutan siya ng magandang aral Laging nakatawa, tuwina’y masaya Ang palakaibigang si Sonyang maganda.  Sino ang tinutukoy sa tula?  Bakit hindi siya nakababagot?  Ano-anong katangian ang taglay niya?  Naging sagabal ba ang kaniyang kapansanan sa kaniyang buhay? Bakit?  Paano mo maipapakita na hindi hadlang ang kapansanan para lumigaya?  Ano ang napansin sa mga salitang nasa dulo ng bawat linya ng tula?  Paano nalalaman na magkasintunog ang pares ng mga salita?
  • 21. 9 Basahin ang salitang nasa loob ng kahon. Pumalakpak kung dapat taglayin ang katangian at pumadyak naman kung hindi dapat. masipag masigasig mareklamo maamot mabait palasigaw Basahin ang mga salita sa Hanay A at piliin ang kasintunog nito sa Hanay B. Hanay A Hanay B 1. bata (tuta, beke, baso) 2. abogado (abaka, abokado,doktor ) 3. kalaro (baro,kalapati, tupa) 4. kaibigan (balikan, dahon, magulang) 5. Nanay (tubero, nars, tinapay ) Pagsamahin ang mga salitang magkakasintunog. Isulat ang sagot sa isang papel.
  • 22. 10 bahay aliw mata sabaw tuwa bata banghay tasa mababa mataas marikit kotse saliw kabayo ibon araw masakit inahin pugo pagkain takatak kalabasa kalesa maginoo patani putak luya mani Pilipino saya dibdib liblib Matutukoy ang mga salitang magkakasintunog kung magkapareho ang hulig tunog. Halimbawa: lola-bola suso-paso sayaw-batingaw halaman-kaibigan Lagyan ng tsek (√) ang sagutang papel kung ang mga salita ay magkakasintunog at ekis ( x) naman kung hindi. 1. tindera-kusinera 4. nainis-malinis 2. kapitbahay-kaibigan 5. sabay-sabaw 3. katulong-talong
  • 23. 11 Basahin ang mga pangungusap. 1. Ang plorera ay nilalagyan ng bagong bulaklak tuwing umaga. 2. Mangkok naman ang nilalagyan ng pagkaing may sabaw. 3. Ang batang siga ay malapit sa gulo. Matapang at walang kinatatakutan. 4. Masarap magbakasyon sa isang liblib na pook. Karaniwan ito’y tahimik at tago na lugar. 5. Si Carlo ay nagpakita ng larawan ng bandurya. Kahawig ito ng gitara.  Saan inilalagay ang bulaklak?  Ano ang inilalagay sa mangkok?  Bakit malapit sa gulo ang batang matapang at walang kinatatakutan?  Ano-anong salita ang may salungguhit?  Ano tawag sa salitang may salungguhit?  Ano ang ginamit na paraan upang malaman ang di-kilalang mga salita?
  • 24. 12 Ipakita ang masayang mukha kung wasto ang gawain at malungkot na mukha kung mali.  Magtatanong sa mga magulang.  Huwag sagutan ang takdang aralin.  Magpatulong kina ate at kuya.  Tingnan sa diksiyonaryo o internet.  Ipagawa sa kaklase ang takdang aralin. Kilalanin ang mga salita sa tulong ng mga larawan. Isulat ang letra ng sagot. 1. plorera 2. katre 3. gwantes 4. pluma 5. batingaw a. b. c. d. e.
  • 25. 13 Kopyahin ang kahulugan ng di-kilalang salitang may salungguhit na makikita sa pangalawang pangungusap. Isulat sa sagutang papel. 1. Marusing ang bata sa lansangan. Marumi din ang kaniyang damit at siya’y nakayapak. 2. Mahalimuyak ang buong hardin. Mabango kasi ang mga bulaklak dito. 3. Masagana ang buhay ni Mang Narding. Mayaman kasi ang kaniyang pamilya. May ilang pamamaraan upang madaling maunawaan ang mga di-kilalang salita. 1. sa pamamagitan ng larawan 2. gamit sa pangungusap 3. aktuwal na bagay 4. pagsusuri ng hugis at anyo ng mga nakalarawan
  • 26. 14 Alamin ang mga di-kilalang salita sa pamamagitan ng larawan. Pagtambalin ito sa pamamagitan ng pagsulat ng letra ng pangalan ng bawat larawan. Gawin ito sa sulating papel. 1. bapor 2. brilyante 3 aparador 4. mangkok 5. kubyertos a. b. c. d. e.
  • 27. 15 Mga dapat tandaan sa pagsulat: 1. Hawakan ang lapis nang isang pulgada ang layo mula sa dulo ng daliring hinlalaki, hintuturo, at gitnang daliri. 2. Iayos ang papel sa desk. Ipatong sa bandang itaas nito ang kanan o kaliwang kamay. 3. Magsulat mula kaliwa pakanan. 4. Magsulat nang marahan at may tamang diin. 5. Umupo nang maayos sa upuan.  Ano-ano ang dapat tandaan sa pagsulat?  Bakit may mga dapat tandaan sa pagsulat?  Sa iyong palagay, ano ang mangyayari kung hindi natin ito isasagawa? Mahalaga na sundin ang mga panuntunan sa pagguhit upang matutunan ang tamang pamamaraan at maging malinis at maayos ang sulat o guhit.
  • 28. 16 Gumawa ng pataas-pababang guhit. Gawin sa papel ng limang beses. Gayahin ang modelo.
  • 29. 17 Gumawa ng pataas-pababang guhit. Unang Pangkat - Pagbakat ng putol-putol na guhit Ikalawang Pangkat - Pagdugtong ng mga tuldok Ikatlong Pangkat - Pagsulat sa hangin Ikaapat Pangkat - Pagsulat sa papel Sa pagsulat ng pataas-pababang guhit, gamitin ang tatlong linyang may kulay asul, pula asul. Simulan ito sa kaliwa-pakanan. Gumawa ng pataas-pababang guhit sa sulatang kuwaderno.
  • 30. 18 Aralin 2: Mahalin at Ipagmalaki ang Pamilya Isulat ang Tama o Mali sa sagutang papel. 1. Ang mahahalagang detalye ay makatutulong upang masagot ang mga tanong sa kuwentong binasa. 2. Ang sulat at balat ay magkapareho ang tunog sa hulihan. 3. Ang pangngalan ay tumutukoy sa tao lamang. 4. Ang aklat ay ngalan ng hayop. 5. Sa pagsipi ng salita, dapat ay may tamang layo ang bawat letra. Pakinggan ang kuwento habang binabasa ng guro. Maalagang Ina
  • 31. 19 Handang-handa na sina Nanay Carmen at Tatay Ramon. Dadalo sila sa pagtitipon nina Lolo at Lola. Anibersaryo ng kasal nila. Dapat ay naroon ang buong pamilya. Tinawag ni Aling Carmen ang mga anak. “Fe, Rey, nasaan na ba kayo? Bihis na kami ng Tatay ninyo.” “Nanay, may sinat po si Rey, isasama pa po ba ninyo kami?” tanong ni Fe. Dali-daling pumunta si Aling Carmen sa silid ng anak at hinipo ang ulo ni Rey. Nalaman niyang may sinat ito. Lumabas siya at nang ito’y bumalik, nakabihis na ito ng damit pambahay. May dalang palangganang may tubig, botelya ng gamot, at yelo.  Saan pupunta ang mag-anak ni Aling Carmen?  Sino ang nagkaroon ng sakit?  Mahalaga ba ang kanilang pupuntahan? Bakit?  Ano ang ipinasiyang gawin ni Aling Carmen nang malamang may sakit si Rey?  Ano ang masasabi mo kay Aling Carmen?  Magagalit kaya sina Lolo at Lola sa hindi pagdating ng mag-anak?  Ano kaya ang sumunod na nangyari sa kuwento?
  • 32. 20 Piliin sa mga larawan kung paano mo ipinakikita ang pagmamahal sa iyong mga magulang o kasapi ng pamilya. Ipaliwanag sa klase ang napiling larawan. Isulat ang letra ng tamang sagot batay sa detalye ng kuwentong binasa. 1. Sino ang mag-asawa sa kuwento? a. Aling Carmen at Mang Ramon b. Aling Caren at Mang Ramon c. Aling Carmen at Mang Mon 2. Saan pupunta ang mag-anak? a. sa kaarawan nina Lolo at Lola b. sa anibersaryo ng kasal ng Lolo at Lola c. sa binyag ng Lolo at Lola 3. Ano ang nangyari kay Rey? a. nagsusuka c. sumasakit ang tiyan b. nilalagnat a b c d
  • 33. 21 4. Anong uri ng ina si Aling Carmen? a. maalaga b. masikap c. madasalin 5. Matutuwa kaya si Rey sa pag-aalaga sa kaniya ng ina? a. Oo b. Hindi c. Ewan ko Ibigay ang inyong hinuha ayon sa sitwasyon. Unang Pangkat - Darating mula sa isang malayong probinsya ang Lolo at Lola nina May at Milyo. Kailangan daw dalhin sa paggamutan si Lolo. Walang titingin sa kaniya kundi si Lola. Ikalawang Pangkat - Malapit na ang pasukan sa eskuwela. Papasok na ang bunsong si Bong. Hindi pa siya marunong umuwi ng bahay nang mag-isa. Ikatlong Pangkat - May proyekto si Neneng sa paaralan. Hindi pa sumusuweldo si Tatay. Kukulangin ang pera ni Nanay sa pamamalengke. Ikaapat na Pangkat - Maraming nagkalat na basura sa tabing ilog. Malapit dito ang tirahan ng mag- anak na Reyes.
  • 34. 22 Basahin ang kuwento at sagutin ang mga tanong pagkatapos nito. Ang Huwarang Pamilya Ang mahahalagang detalye ay nakatutulong upang masagot ang mga tanong sa pinakinggan o binasang teksto. Ang hinuha ay pagbibigay ng kasalukuyang nadarama, iniisip, katangian, o nangyayari batay sa paglalarawan ng mga detalye sa isang sitwasyon. Maaaring positibo o negatibo.
  • 35. 23 Si Mang Piolo at si Aling Cristy ay huwarang pamilya. Ang kanilang mga anak na sina Arcy, Elvie, Nancy, at Frank ay masisikap na mag-aaral. Ang panganay na si Arcy na nasa Baitang VI ay nangunguna sa klase. Ang kambal na sina Elvie at Nancy ay masisigasig sa pagpasok, aktibo sa talakayan at napapasali sa lahat ng pagligsahan pang-akademiko. Ang nag-iisang lalaki na si Frank ay gumagaya sa masisikap niyang mga kapatid. Naitataguyod naman ang kanilang pag-aaral sa pagiging masigasig ng kanilang mga magulang. Ang mag-asawa ay responsableng gumagabay, nagdidisiplina, at doble kayod sa paghahanapbuhay para itaguyod ang edukasyon ng mga anak. Ginagawa nilang araw ang gabi para mapaglaanan ang pangangailan ng pamilya. Kahanga-hanga ang pamilya nina Mang Piolo at Aling Cristy. Piliin ang letra ng tamang sagot at isulat sa sagutang papel. 1. Sino-sino ang anak nina Mang Piolo at Aling Cristy? a. Arcy, Elvie, Nancy, at Frank b. Arcy, Elvie, at Nancy c. Nancy at Frank 2. Ano ang tawag sa pamilya nina Mang Piolo at Aling Cristy? a. masayang pamilya b. huwarang pamilya c. masipag na pamilya
  • 36. 24 3. Bakit maituturing na huwaran ang kanilang pamilya? a. matatalino at masisikap ang mga anak at responsableng magulang b. marami silang kakilala c. mayaman sila 4. Dapat bang tularan ang pamilya nila? a. oo b. hindi c. hindi kailanman 5. Ano kaya ang magiging buhay ng mga anak nila pagdating ng panahon? a. magkaroon ng maunlad at maayos na pamumuhay b. hindi makakapagtapos sa pag-aaral at maghihirap c. walang nakakaalam sa kapalaran nila handa nanay yelo kasal sinat bihis dapat bumalik pamilya damit  Ano ang unang tunog ng salitang handa?  Ano ang gitnang tunog ng salitang kasal?  Ano ang hulihang tunog ng salitang pamilya?  Pare-pareho ba ang mga tunog ng salita sa dulo?
  • 37. 25 Ang kaalaman sa tunog ng mga letra ay mahalaga upang mas mabilis makabasa. Ito ay mahalagang pundasyon sa pagbasa kaya dapat itong taglayin ng bawat isa. Basahin ang mga salita sa ibaba. Sabihin ang una, gitna, at huling tunog ng mga ito. Isulat ang iyong sagot sa kuwaderno. 1. mutya 4. lumpo 2. barya 5. sampu 3. saya 6. pista Hanapin sa loob ng panaklong ang salitang may kaparehong tunog ng sinalungguhitang tunog ng salita.Isulat sa sagutang papel. kilay (kidlat, bahay, hibla) suman (bawang, buwan, lapis) takbo (pakla, listo, lumpo) dalaga (halaga, kasama, kalabasa) sampu (tempo, aktibo, unano)
  • 38. 26 Isulat ang mga salitang magkapareho ang tunog na maaaring makita sa unahan, gitna, at hulihan. 1. mata, mais, puso 2. bangin, tubig, hangin 3. halika, balikan,malaki 4. baliw, halik, saliw 5. Omar, Olga, Obet Ang mga salita ay maaaring magkapareho ang tunog sa unahan, gitna, at hulihan.
  • 39. 27 Nasaan Ka, Inay ? Nagising si Nena na wala ang ina sa kaniyang tabi. Nakadama siya ng takot kaya niyakap niya ang unan. Narinig niyang tumatahol ang aso. Bumangon siya para hanapin ang ina. Pumunta siya sa kusina pero wala ang kaniyang nanay. Biglang namatay ang ilaw. Kumulog nang malakas. Isang matalim na kidlat ang kasunod nito. Bumuhos ang malakas na ulan. May kalakasan din ang hangin. Pilit nilabanan ni Nena ang takot na nadarama. Ipinikit niya ang mga mata at nagdasal nang taimtim. Hindi nagtagal, dumating ang kaniyang Ate Nelia. May dalang nakasinding kandila. Sinabi nitong pumunta ang ina sa palengke upang bumili ng bigas.
  • 40. 28  Bakit natakot si Nena?  Bakit kaya biglang nagdilim ang paligid?  Paano ipinakita ni Nelia ang kaniyang pagmamalasakit sa kapatid?  Ano-ano ang ginagawa mo para sa kasapi ng pamilya?  Ano-anong pangngalang tumutukoy sa tao, bagay, hayop, at pook ang iyong napakinggan sa kuwento? Isulat sa sagutang papel ang tsek (/)kung dapat gawin at ekis (X)naman kung HINDI dapat gawin. 1. Pupunta ako sa kuwarto ni Ate kapag malakas ang ulan. 2. Hahanapin ko sa labas ng bahay si Tatay. 3. Magtatampo ako kay Nanay kapag iniwan niya ako. 4. Mag-aantay na lang ako sa pagdating ni Nanay. 5. Iiyak ako nang malakas kapag wala si Nanay sa bahay.
  • 41. 29 Tukuyin ang kategorya ng pangkat ng mga pangngalan sa bawat bilang. Isulat ang A kung tao, B kung hayop, C kung bagay, at D kung lugar. Isulat ang wastong letra sa sagutang papel. ___1. parke silid bukid ___2. ibon baka kalabaw ___3. lapis papel bag ___4. sumbrero kamera telepono ___5. lolo guro ate Isulat ang T kung ngalan ng tao, B kung bagay, H kung hayop, at P kung lugar. ____1. basket _____4. lapis ____2. ospital _____5. kalabaw ____3. Benigno Aquino Ang pangngalan ay tumutukoy sa ngalan ng tao, bagay, hayop, o lugar.
  • 42. 30 Gawin sa sagutang papel. Hanapin ang salita sa pangungusap na tinutukoy ng pangngalang nasa kaliwa. Isulat nang tama ang sagot. tao 1. Masarap ang suman na ginawa ni Aling Lorna. bagay 2. Kulay pula ang damit na binili ko kahapon. hayop 3. Mabilis tumakbo ang kabayo. lugar 4. Namasyal ang mag-anak sa Luneta Park kahapon. bagay 5. Nawala ang lapis na mahaba. Tao Bagay Hayop Pook o Lugar Ama relo pusa simbahan Tubero mangga tigre parke Kuya baso ahas ilog Doctor sapatos daga palengke Pari singsing kalabaw kainan
  • 43. 31  Anong mga pangngalan ng tao ang iyong nabasa?  Anong pangngalan ng hayop ang iyong nabasa?  Tama ba ang pagitan ng bawat letra ng salita?  Paano mapagaganda o mapaaayos ang sulat? Mahalagang sundin ang mga pamamaraan sa pagsipi upang maging malinis, maayos, at maganda ang sulat. Nakakatulong din ang mga ito upang madaling mabasa ang mga salita. Sipiin nang wasto ang mga salita gamit ang tamang linya sa papel na may tamang layo ang bawat letra. 1. ama 2. tahanan 3. Mang Carding 4. Nena 5. paaralan
  • 44. 32 Sipiin sa sulating kuwaderno ang sumusunod na pangngalan. 1. bulaklak 4. botika 2. kambing 5. upuan 3. Dan Sa pagsipi ng mga salita, dapat may wastong pagitan ang mga letra ng bawat salita. Isulat ang T kung tama ang ipinahahayag ng pangungusap sa pagsipi ng wasto at maayos ng mga salita, M naman kung mali. 1. Gamitin nang wasto ang mga guhit sa papel. 2. Isulat ang letra ng salita nang may wastong pagitan. 3. Burahin ng laway ang maling naisulat. 4. May tamang istrok ang pagsulat. 5. Dapat may wastong hugis at anyo ang mga letra kapag sinusulat.
  • 45. 33 A.Isulat ang pataas-paikot na linya sa kuwaderno. Sundan ang modelo sa ibaba. B. sulat ang pataas-paikot na linya sa kuwaderno. Sundan ang modelo sa ibaba.
  • 46. 34 Aralin 3: Maglibang at Magsaya sa Piling ng Pamilya Isulat ang wastong letra sa sagutang papel. 1. Alin sa mga larawan ang nagpapakita ng wastong damdamin sa sinasabi? “Bakit kaya hindi dumating si Tatay sa aking kaarawan?” A. B. C. D. E. 2. Piliin ang tamang bilang ng pantig sa salitang masaya. A.1 B. 2 C. 3 3. Alin ang tamang pagpapantig sa salitang pasyalan? A.pas-yal-an B. pas-yala-n C. pas-ya-lan 4. Alin sa mga salita ang karaniwang ngalan o pambalana? A.mag-aaral B. Armando Reyes C. IIog Pasig 5. Alin sa mga salita ang may maling baybay? A.dekorasyon B. dekoration C. dikorasyon Basahin ang sagutang liham ng magpinsang Mary Ann at Nilo.
  • 47. 35 Brgy. Dawis, Gasan Marinduque Mayo 10, 2012 Mahal kong Mary Ann, Kumusta na kayo nina Ninang Cynthia at Ninong Christopher? Nabagot kami sa kahihintay sa inyo noong Mahal na Araw. Bakit hindi kayo nakarating? Naghanda pa naman si Nanay ng paborito mong leche flan at halayang ube. May ipauuwi rin sana kaming masarap na suman sa inyo. Ano nga ba ang nangyari at hindi kayo nakarating? Hindi ninyo tuloy napanood ang pagdiriwang ng Moriones. Sana nakita ninyo si Longhino. Siya ang sundalong nanakit sa Poong Hesus nang ito’y mapako sa krus. Ibinili pa naman kita ng maskara. Sa pagpunta na lang ninyo rito ko ibibigay saiyo. Salamat sa ipinadala mong kard noong kaarawan ko. Sulatan mo ako agad, ha. Nagmamahal, Nilo
  • 48. 36 Talipapa, Novaliches Lungsod ng Quezon Hunyo 20, 2012 Mahal kong pinsang Nilo, Nanghihinayang ako at hindi kami nakarating sa inyo. May mahalagang nilakad sina Nanay at Tatay. Pero alam mo ba pinsan, nagpunta kami sa Lukban, Quezon noong Mayo 15. Nakita ko ang makukulay na mga bahay na nagagayakan ng mga kiping. Yari sa bigas ang mga ito na may iba’t ibang kulay. May iba’t ibang hugis din ang mga ito na nagsisilbing palamuti ng mga tahanan, kasama ang iba’t ibang produktong dito ginawa o kanilang inaani. Alam mo pinsan, ang sasarap ng mga kakanin doon. Sana matikman mo rin. Ikumusta mo na lamang ako kina Tita Weng at Tito Willie. Nagmamahal, Mary Ann Sagutin ang mga katanungan kaugnay ng binasang mga liham.  Sino ang magpinsan sa kuwento?  Bakit sumulat si Nilo kay Mary Ann?  Ano ang ipinagdiriwang sa Marinduque?
  • 49. 37  Ano ang atraksiyon ng Lukban, Quezon?  Magbigay ng mga katangian nina Mary Ann at Nilo.  Kung ikaw si Nilo, ano ang magiging damdamin mo dahil hindi nakarating ang iyong inaantay? Maraming pagdiriwang ang isinasagawa sa ating bansa. Nakatutulong ang mga ito sa pagpapanatili ng ating kulturang Pilipino. Nakapagpapatibay rin ang mga ito ng pagsasamahan at pag-uunawaan ng marami. Piliin sa loob ng kahon ang damdaming ipinapahiwatig ng pahayag. Isulat sa sagutang papel. 1. “Bakit mo iniwan ang nakasalang na sinaing? Nasunog tuloy.” 2. “Yehey! Mataas ang nakuha ko sa pagsubok.” 3. “Pasensiya na po. Narumihan ko ang inyong sapatos.” 4. “Bakit ang taga-tagal nila? Kanina pa ako rito.” 5. “Ilang ulit ko nang sinasabi sa iyo na bawal dito ang aso.” pagkatuwa pagkainip paninisi pagkahiya pagkagalit
  • 50. 38 Ibigay ang damdaming ipinahihiwatig ng linyang nasa ibaba. “Maligayang kaarawan, Inay. Masaya po kami dahil narating pa ninyo ang ika-animnapu’t limang kaarawan.” Pangkat 1 - Iguhit Pangkat 3 - Sabihin Pangkat 2 - Isakilos Tukuyin ang damdaming ipinahihiwatig ng bawat linya. Piliin ang letra ng wastong sagot. Isulat sa sagutang papel. A. B. C. D. E. 1. “Ang dami! Ayoko na.” 2. “Ang tataas ng mga marka ko. Tiyak matutuwa si Nanay.” May iba’t ibang damdaming nadarama katulad ng natutuwa, nagagalit, nayayamot, naiiyak, nalulungkot, nasisiyahan, at iba pa. Mahalagang alamin ang iba’t ibang damdamin.
  • 51. 39 3. “Naku! Walang ilaw. Ang dilim ng paligid.” 4. “Hu! hu! hu! Ang sakit ng ngipin ko.” 5. “ Bakit kaya hindi ako isinama ni Ate sa parke?” Ang pamilya de los Reyes ay naninirahan sa Masbate. Malapit sa baybay dagat ang kanilang tirahan kaya’t sagana sila sa yamang dagat. Marami ang mga puno ng bakawan sa baybayin. Dito madalas pumunta ang magkapatid na Zeny at Zoren. Nanghuhuli sila ng mga isda at alimango. Paborito kasi ang mga ito ng kanilang mga magulang na sina Aling Mila at Mang Albert. Kapag walang pasok sa eskuwela, nakaugalian na ng magkakapatid na magmasid ng mga ibong nagliliparan. Naghahabulan sila sa baybaying may puting buhangin. Kung minsan pati kanilang kaibigan ay nakikipagpiknik sa kanilang lugar. Ang lolo at lola nina Zeny at Zoren ay nakatira naman sa malawak na lupain sa Masbate.
  • 52. 40 Ang kalahati nito ay natatamnan ng mga puno ng niyog na pinagkakakitaan ng kanilang lolo at lola ng kabuhayan. Kapag pumupunta ang magkapatid kina Lolo Bindoy at Lola Genia, ipinaghahanda sila nito ng sinampalukang manok. Minsan naman, sila ay ipinagluluto ng bulalo sa kanilang pag-uwi, pinababaunan pa sila ng karamelado na gawa sa gatas ng kalabaw na gustong-gusto ng magkapatid.  Bakit sagana sa yamang dagat ang pamilya  de los Reyes?  Ano-ano ang yamang dagat na makikita rito?  Ano-ano ang maaaring gawin sa baybaying dagat?  Paano pinalilipas ng magkapatid ang oras  kapag walang pasok?  Ikaw, ano ang iyong ginagawa kapag walang pasok?  Anong damdamin ang ipinahihiwatig sa kuwentong binasa? Mahalaga ang oras. Dapat gamitin natin ito nang kapaki-pakinabang. Maglaan ng oras para sa pamilya. Maglibang at magsaya kasama ng mga mahal sa buhay.
  • 53. 41 Kopyahin ang tsart sa kuwaderno. Pantigin ang sumusunod na salita mula sa kuwentong binasa. Salita Pagpapantig Bilang ng mga pantig eskuwela kalahati manok niyog pinaghahanda Gawin ang sumusunod na gawain. Unang Pangkat - Isulat nang papantig ang mga salitang nasa loob ng kahon. Ikalawang Pangkat - Ipalakpak ang mga salitang pinantig ng unang pangkat. Ikatlong Pangkat - Sabihin ang bilang ng pantig ayon sa pagpalakpak na ginawa ng unang pangkat. Ikaapat na Pangkat - Bigkasin ang mga salitang nasa loob ng kahon. mag-anak almusal tumutulong dinidilig maaga tubig kasambahay alaga
  • 54. 42 Pantigin ang sumusunod at isulat ang bilang ng pantig sa dulo mga salita. Isulat sa kuwaderno. 1. kapaligiran 3. paaralan 5. tandaan 2. tahanan 4. pasalubungan Tagpo: Sa palengke. Namimili sina Mang Andoy at Aling Precy ng regalo para sa kaarawan ni Mona. Mang Andoy: Huwag mong kalimutan ang paboritong laruan ng bunso mo baka magtampo na naman iyon. Aling Precy: Ay, naku, una sa listahan ang manika niyang si Mona. Ewan ko nga ba kung bakit nahilig sa pagkolekta ng mamahaling manika ang bunso mo. Bibilhan ko rin siya ng stuff toys na pusa at daga. Natutukoy ang bilang ng pantig ng salita sa pagpapantig. Ang pagpapantig ay wastong paghahati o paghihiwalay ng mga pantig ng salita. Nakatutulong ang pagpapantig sa tamang pagbigkas at pagbaybay ng mga salita. .
  • 55. 43 Mang Andoy: Bayaan mo na. Tuwing kaarawan lang naman niya nadadagdagan ang kaniyang koleksiyong manika. Ano naman ang bibilhin mo kay Andy? Aling Precy: Pantalong Jack Empoy at t-shirt. Maliliit na kasi ang mga polo at pantalon niya. Mang Andoy: Magmadali ka sa pagpili. Marami ng tao dito sa palengke. Mahihirapan na tayong umuwi. Dadaan pa tayo sa simbahan.  Anong pagdiriwang ang pinaghahandaan ng mag-asawang Andoy at Aling Precy?  Ano-ano ang balak nilang bilhin para kay Mona? Kay Andy?  Ano ang mararamdaman mo kung bibigyan ka ng regalo?  Kung ikaw ang magbibigay ng regalo, anong regalo ang iyong ibibigay?  Paano ipinakita ng mag-asawa ang kanilang pagmamahal sa mga anak?  Magbigay ng mga pangngalan ng tao, bagay hayop at lugar mula sa kuwento.
  • 56. 44 Iguhit sa malinis na papel kung paano mo ipinapakita ang iyong pasasalamat sa iyong mga magulang sa pagmamahal na kanilang ibinibigay. Punuin ang tsart ng mga salita mula sa talaan ng mga karaniwang ngalan ng tao, bagay, hayop, pook, o lugar. Tao Bagay Hayop Pook o Lugar ospital bundok magulang kaibigan baka plasa radyo plato jacket kambing pambura pamilihan
  • 57. 45 Pangkatin ang mga karaniwang ngalan ng tao, bagay, hayop at lugar. Ilagay sa tamang supot. Pangkat 1 Pangkat 2 Pangkat 3 Pangkat 4 tinidor bahay tiyo paso guwardiya papel kotse lungsod paaralan tsinelas unggoy kumot kalabaw dagat gagamba sapa sabon kuwarto bato pinsan Ang karaniwang ngalan ay nakaklasipika ayon sa kategoryang tao, bagay, hayop, pook, o lugar. Isulat ang tsek (√) kung ang pangkat ng mga salita ay karaniwang pangngalan at ekis (x) naman kung hindi. Tao Bagay Hayop Lugar
  • 58. 46 1. ama ina anak 2. pusa kalabaw Muning 3. palengke simbahan palaruan 4. lapis Mongol ruler 5. guro pulis Bb. de Leon Mahilig maglaro ang batang si Vina sa kanilang bakuran. Marami siyang laruan tulad ng manika, lutu-lutuan, puzzle, laruang computer, at iba’t ibang hugis na gawa sa kahoy . Pinapahalagahan niya ang lahat ng kaniyang gamit . Binabalik niya ang mga ito sa kabinet nang malinis at maayos pagkatapos laruin. Isa siyang masinop na bata kaya naman tuwang -tuwa ang kaniyang magulang.  Sino ang batang mahilig maglaro?  Ano-ano ang kaniyang mga laruan?  Paano niya binibigyang halaga ang kaniyang mga laruan?  Ano ang katangian ng batang si Vina?  Kung ikaw ay may laruan, paano mo ito iingatan?
  • 59. 47 Sabihin ang Oo kung tama ang ipinahahayqg at Hindi naman kung hindi. Hintayin ang hudyat ng guro. 1. Ilalagay ko sa tamang lalagyan ang mga laruan pagkatapos kong gamitin. 2. Paglalaruan ko ang aking laruan hanggang sa masira. 3. Iiwanan ko sa bakuran ang aking mga laruan. 4. Lilinisin ko ang aking mga laruan bago at pagkatapos maglaro. Basahin ang mga pangungusap. Piliin at isulat ang mga salitang may maling baybay. 1. Pumunta ang mag-anak sa parkiy. 2. Kumain sila ng maiis, pritong manok, at leche flan. 3. Nilagyan ng tatay ng palaman ang tinanapay. 4. Namili sila ng makukulay na zenelas bago umuwi. 5. Sumakay ang mag-anak sa buss.
  • 60. 48 Hanapin at iwasto ang salitang may maling baybay sa pangungusap. 1. Ang aking goruo ay si Gng. Melany B. Ola. 2. Binigyan kami ng kapitbahay ng tsokoulati. 3. Nagtakbuhan ang mga bata sa pallaroan. 4. Isang suprresa ang pagdating ng ama. 5. Matamis ang hinog na manga na binigay ni Lola Ason. Mga pamamaraan sa pagtukoy ng maling baybay sa pangungusap. 1. Basahing mabuti ang pangungusap. 2. Tingnang mabuti ang mga salita dito. 3. Suriin ang mga letrang bumubuo sa bawat salita upang makita ang pagkakamali. 4. Iwasto ang salitang mali ang baybay at basahing muli ang pangungusap.
  • 61. 49 PIliin ang salitang may maling baybay sa pangungusap. Isulat ang sagot sa sagutang papel. 1. Marami akong natanggap reigalo noong nakaraang pasko. 2. Uminom ng maraming tubbigg upang maiwasan ang sakit. 3. Pumunta sa siembahan sina Lolo at Lola. 4. Malaowak ang aming sa lupain sa Masbate. 5. Malamig ang sourbetes na kinain namin. A. Isulat ang mga letrang may pailalim na kurba. Sundan ang modelo sa ibaba.
  • 62. 50 Aralin 4: Ang Batang Uliran, Laging Kinalulugdan Piliin ang letra ng tamang sagot. 1. Si Aling Rosa ay mamimili sa palengke. Ang salitang may salungguhit ay pangngalang nagbibigay ngalan sa ______. a. hayop b. bagay c. tao 2. Alin sa mga sumusunod ang tanging ngalan ng bagay? a. bag b. Mongol c. lapis 3. Alin sa mga salita ang nagpapakita ng kayarian ng pangngalan na may katinig-patinig? a. itlog b. araw c. keso 4. Anong kayarian ang unang pantig ng salitang akda? a. P b. KP c. PK 5. May mahabang pagsusulit si Emma sa Filipino. Hindi siya nakapag-aral nang nakaraang gabi dahil nanood lamang siya ng telebisyon. Marahil siya ay ____________________. a. makakapasa sa pagsusulit b. hindi papasok sa paaralan c. hindi makakapasa sa pagsusulit
  • 63. 51 Ang Paanyaya Linggo ng hapon habang nanonood ng telebisyon si Nora, tumunog ang telepono. Lani : Hello! Magandang hapon. Sino po sila? Jackie : Hello! Si Jackie ito. Nandyan po ba si Lani? Lani : Si Lani ito. Bakit ka napatawag? Jackie : Nais kitang anyayahan bukas sa aking kaarawan. Isama mo na rin ang bunso mong kapatid. Lani : Sige, umasa ka na pupunta kami. Jackie : Maraming salamat. Aasahan kita.  Sino ang tumawag sa telepono?  Ano ang mahalagang mensahe niya para kay Lani?
  • 64. 52  Paano ipinakita ni Lani ang pagiging magiliw niya sa pakikipag-usap sa telepono?  Kung ikaw si Lani, dadalo ka rin ba? Bakit? Bakit hindi?  Kung ikaw naman si Jackie, iimbitahan mo rin ba ang iyong mga kaibigan sa iyong kaarawan? Bakit? Bakit hindi?  Paano nag-usap ang magkaibigan sa telepono?  Anong magagalang na pananalita ang ginagamit natin sa pakikipag-usap sa telepono? Isulat ang Tama kung wasto ang ipinapakita sa paggamit ng telepono at Mali kung hindi wasto. 1. Sinisigawan ko ang aking kausap kapag hindi ko gustong makipag-usap. 2. Masaya kong sinasagot ang tawag sa telepono. 3. Binabagsakan ko ng telepono ang tumatawag sa akin. 4. Hindi ko ibinibigay ang tawag para sa aking ate at kuya. 5. Inililista ko ang iniiwang impormasyon ng tumatawag na hindi para sa akin. Basahin ang usapan sa telepono. Piliin sa loob ng kahon ang wastong sagot sa patlang.
  • 65. 53 anuman Maraming salamat Hello! Maaari Pakisabi Marie : _______! Sino po sila? Mark : Hello! Si Mark ito. _______ ko bang makausap si Angelo? Marie : Si Marie po ito. Wala po si Kuya Angelo. May ipagbibilin po ba kayo? Mark : ________ dalhin niya ang kaniyang bola bukas? Maglalaro kami ng basketbol pagkatapos ng aming klase. Marie : Iyon lamang po ba ang bilin ninyo? Mark : Oo, iyon lamang.___________, Marie. Marie : Wala pong _________. Humanap ng kapareha. Bumuo ng usapan sa telepono gamit ang isa sa mga sitwasyon. 1. Nais mong magtanong sa iyong kaklase tungkol sa inyong takdang aralin dahil ikaw ay lumiban nang araw na iyon. 2. Tumawag ang kaklase ng ate mo. Wala ang ate mo. Nais ipagbilin ng tumawag na manghihiram siya ng aklat sa Filipino. 3. Tumawag ka sa iyong guro upang sabihing liliban ka dahil may sakit ka. 4. Tumawag ang iyong kaibigan upang imbitahan kang maglaro sa kanilang bahay.
  • 66. 54 Narito ang ilang dapat tandaan sa paggamit ng telepono. 1. Gumamit ng magagalang na pananalita sa pagtawag at pagsagot ng telepono. 2. Maging mahinahon sa pagsasalita at panatilihin ang katamtamang lakas ng boses. 3. Huwag ibagsak ang telepono bago at pagkatapos gamitin. 4. Isulat sa papel ang mahahalagang mensaheng nais ibilin ng tumawag. Buuin ang usapan sa telepono gamit ang ibinigay na sitwasyon. Tumawag si Angel sa kaniyang nanay. Magpapasundo siya nang maaga dahil masakit ang kaniyang tiyan. Kumain kasi siya ng sorbetes sa labas ng paaralan. Nanay : Hello! Sino po sila? Angel : Ako po ito, si Angel. ____________________. Nanay : Ganoon ba? Ano ba’ng kinain mo at sumakit ang tiyan mo? Angel : ___________________________________. Nanay : Sige, hintayin mo ako diyan. Angel : ___________________________________. Nanay : Bye! Angel : ___________________________________.
  • 67. 55 Aa Bb Cc Dd Ee Ff /ey/ /bi/ /si/ /di/ /i/ /ef/ Gg Hh Ii Jj Kk Ll /ji/ /eych/ /ay/ /jey/ /key/ /el/ Mm Nn Ññ NGng Oo Pp /em/ /en/ /enye/ /enji/ /ow/ /pi/ Qq Rr Ss Tt Uu Vv /kyu/ /ar/ /es/ /ti/ /yu/ /vi/ Ww Xx Yy Zz /dobolyu/ /eks/ /way/ /zi/  Ilang letra ang bumubuo sa Alpabetong Filipino?  Paano binibigkas ang bawat letra ng alpabeto?  Ilan sa mga letra ang patinig? Ano-ano ito?  Ilan sa mga letra ang katinig? Ano-ano ito? Ang kaalaman natin sa pantig ay mahalaga sapagkat ito ay pundasyon sa ating pagkatuto sa pagbasa.
  • 68. 56 Tukuyin ang kayarian ng pantig. Isulat sa sagutang papel ang P kung Patinig, KP kung Katinig- Patinig, PK kung Patinig-Katinig. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Gamit ang malaking kahon, punan ang tsart ayon sa kanilang kayarian. Gawin ito sa kuwaderno. u as ro i as pi om ga ok to o ma e ni bo at Patinig Katinig- Patinig Patinig-Katinig 1. 2. 3. 4. 5. 1. 2. 3. 4. 5. 1. 2. 3. 4. 5. ta in ta a a a o o a a a a a lu u u m m m m m u u u u u u u u at ta si ur ta ik o o o o o o o o o o o u u u u ta o
  • 69. 57 Ang salita ay binubuo ng katinig at patinig. Tinatawag itong pantig. May iba’t ibang kayarian ang pantig tulad ng P para sa patinig, KP para sa katinig-patinig, at PK para sa patinig-katinig. Kilalanin ang kayarian ng pantig na may salungguhit sa mga salita. Isulat ang P, KP, o PK sa sagutang papel. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Ang Halamanan ni Helen Si Helen ay masipag na bata. Ang kanilang halamanan ay nasa kanilang bakuran sa Kalye Maharlika. Alagang-alaga niya ang kaniyang tanim na mga gulay at mga bulaklak. Napakaganda ng kaniyang mga rosas at mga sampagita. Tamang- kasama isda araw gabi kusa para aklat ulap usbong aso
  • 70. 58 tama na gawing kuwintas at ipagbili kay Gng. Flores,ang may–ari ng tindahan ng mga bulaklak. Isang umaga, nagising si Helen na sirang-sira ang kaniyang halamanan. Nakatumba ang mga puno ng mga bulaklak. Wala ng dahon ang mga gulay.Nalungkot si Helen. Isang misteryo sa kaniya ang nangyari. Nag-imbestiga si Mang Rodel, ang tatay ni Helen. Inikot niya ang paligid ng bakuran. Pinuntahan din niya ang likod bahay at kulungan ng mga hayop.Nakita ni Mang Rodel ang mga bakas ng mga paa ng kambing sa buong paligid. Sa hindi kalayuan ay nakita niya si Goryo, ang paborito alagang kambing ni Helen. A. Sagutin ng Tama o Mali batay sa binasang kuwento.  Mahilig magtanim ng halaman si Helen.  Nagising si Helen na maraming bunga ang kaniyang mga gulay.  Tinulungan si Helen ng kaniyang ama sa paghahanap ng dahilan ng pagkasira ng halamanan.
  • 71. 59  Hindi nila natuklasan ang totoong dahilan ng pagkasira ng halamanan.  Dahil masipag si Helen, muli niyang aayusin ang mga halaman. Sagutin ang mga tanong:  Anong mga salita ang may salungguhit sa kuwento?  Paano isinulat ang unang letra ng salitang may salungguhit. Iguhit sa sagutang papel ang masayang mukha  kung tama ang gawain at malungkot na mukha  kung mali. 1. Nagtatanim ako ng mga halaman at bulaklak sa aming bakuran. 2. Pinapakain ko ang aking mga alagang hayop. 3. Pinipitas ko ang mga bulaklak upang paglaruan. 4. Binubunot ko ang mga halamang hindi namumulaklak. 5. Dinidilig ko araw-araw ang aming mga tanim. Piliin at isulat ang tanging ngalan ng tao, bagay, hayop, at pook o lugar sa kahon.
  • 72. 60 Punan ang tsart ng angkop na tanging ngalan ng tao, bagay, hayop, at pook o lugar. Tao Bagay Hayop Lugar 1. 2. 3. 4. 5. 1. 2. 3. 4. 5. 1. 2. 3. 4. 5. 1. 2. 3. 4. 5. Ang tanging ngalan ng tao, bagay, hayop, lugar, o pook ay tinatawag ding pangngalang pantangi. Ito ay ngalang pantawag sa tiyak na ngalan. Ito ay nagsisimula sa malaking letra. Hal. tao – Edward hayop – Tagpi Pilipinas relo doktor bata Nelia G. Cruz Mongol sapatos ospital damit pamilihan parke Muning ibon ate
  • 73. 61 Hanapin sa pangungusap ang tanging ngalan ng tao, bagay, hayop, o pook. 1. Ang mag-anak ay nagbakasyon sa Tagaytay. 2. Si Doktor Santiago ay manggagamot ng mga hayop. 3. Madaldal ang aking alagang Myna. 4. Tahimik ang Barangay Maligaya. 5. Leevans ang tatak ng bago kong sapatos. A. Ang pagsulat ng mga malalaking letra ng alpabeto ay naaayon sa iba’t ibang guhit tulad ng paibabaw na kurba. B. Magsanay sumulat ng mga malalaking letra na may paibabaw na kurba. Basahing muli ang kuwentong “ Ang Halamanan ni Helen”
  • 74. 62  Ano ang nangyari nang malaman ni Helen na nakawala si Goryo?  Sa palagay mo, sino ang sumira ng halamanan ni Helen?  Dahil paborito niya ang alagang kambing , sasaktan ba niya ito?  Ano kaya ang gagawin ni Helen sa kaniyang halamanan?  Ano kaya ang gagawin ni Helen sa kulungan ng kambing?  Ano naman ang gagawin niya upang hindi na masira ang mga halaman kung sakaling may muling may nakawalang hayop? Iguhit ang kung dapat gawin at kung hindi dapat gawin. Gawin ito sa iyong sagutang papel. 1. Maging masaya at tanggapin ang hindi magandang nangyari. 2. Umiwas sa mga tao. 3. Maging masipag at masayahin. 4. Magmukmok sa isang tabi at umiyak. 5. Muling simulan ang gawain.
  • 75. 63 Hulaan ang susunod na mangyayari sa sumusunod na sitwasyon. 1. May butas na ang bubong ng bahay nina Aling Nena. Hindi niya ito naipagawa sa kaniyang asawa. Isang araw, bumuhos ang malakas na ulan. 2. Sabay-sabay na tumigil ang mga sasakyan nang maging pula ang ilaw trapiko. Naglakad na ang mga tao. May isang matanda na mahina na at mabagal lumakad. 3. Masayang nakikipaglaro si Carlo ng basketbol sa kaniyang mga kaibigan. Hindi niya napansin ang balat ng saging sa lugar na kaniyang pinaglalaruan. 4. May isang pasahero na nakaiwan ng bag sa taxi. Nalaman ng tsuper na may laman itong pera. Nakakita siya ng pangalan at tirahan ng may-ari ng bag. 5. Sobra ang pagkain ni Marco ng kendi at matatamis. Ayaw niyang kumain ng kanin at mga lutong ulam sa bahay. Iguhit sa sagutang papel ang susunod na mangyayari sa kuwentong binasa.
  • 76. 64 Isang Sabado, naglalaro si Lito sa tabing-ilog. Tinawag siya ng mga kalaro at niyayang maligo sa ilog. Umuwi ng bahay si Lito upang magpaalam sa kaniyang tatay. Hindi siya pinayagan dahil malakas ang ulan at lumalakas ang agos ng tubig. Hindi pinakinggan ni Lito ang sinabi ng ama at naligo pa rin siya kasama ang kaniyang mga kaibigan. Ang panghuhula sa maaaring kalabasan o susunod na mangyayari ay maaaring gawin ng sinumang nakikinig , nanonood, o bumabasa. Magagawa ito kung nauunawan ang nakapaloob sa kilos o gawain sa isang sitwasyon. Iguhit sa sagutang papel ang hula mo sa susunod na mangyayari. 1. May dalang mainit na sabaw sa mangkok si Aling Cora. Habang naglalakad, natapilok siya. 2. May sakit si Abigail. Ayaw niyang uminom ng gamot na reseta ng doktor. 3. Gabing-gabi na ay nanonood pa rin ng telebisyon si Jared. Pinatutulog na siya ng ina ngunit ayaw niyang sumunod. 4. Naglalakad araw-araw si Daniel sa pagpasok sa paaralan. Itinatago niya ang perang dapat
  • 77. 65 ay pamasahe niya. Nais kasi niyang makaipon upang makabili ng bagong sapatos. 5. Maaga pa lamang ay gising na si Aling Lolita. Dala-dala na niya ang basket patungong palengke. Gusto niyang makapili ng mga sariwang isda at gulay na iluluto niya para sa tanghalian. A. Ang pagsulat ng mga malalaking letra ng alpabeto ay naaayon sa iba’t ibang guhit tulad ng mga letrang may dalawang kurba .Pag- aralan ang sumusunod at subuking gawin sa iyong kuwaderno. B. Magsanay sumulat ng mga malalaking letra na may dalawang kurba gamit ang modelo sa itaas.
  • 78. 66 Aralin 5: Magulang ay Mahalaga, Dapat Inaalala Piliin ang titik ng tamang sagot. 1. Ang nakatitiyak ay kapareho rin ngsalitang _____. a. nakasisiguro c. naka-iiyak b. nakakaalam 2. Punan ng angkop na salita upang mabuo ang diwa ng pangungusap. Mayayabong ang mga _____ sa kabundukan. a. halaman b. puno c. tanim 3. Piliin ang angkop na timeline sa pagbabago ng nagaganap sa buhay ng isangtao. a. b. c.
  • 79. 67 4. Ayusin ang mga salita upang mabuo ang pangungusap. sa tuwa napaiyak Nanay si a. Si Nanay napaiyak sa tuwa. b. Napaiyak si Nanay sa tuwa. c. Sa tuwa napaiyak si Nanay. 5. Ano ang kahulugan ng salitang nagagalak? a. naiiyak b. nanunulak c. natutuwa Sorpresa kay Nanay Sabado ng umaga, naisipan ni Tatay na ipasundo si Nanay kay Tiya Maring. Ginawa niya iyon upang makapaglinis kami ng bahay at makapagluto. Walang kamalay-malay si Nanay na mangyayari ang isang sorpresa sa kaniyang
  • 80. 68 kaarawan. Habang wala si Nanay,gumawa si Kuya ng imbitasyon. Ako naman ang inutusan niyang mamigay nito. Samantala, sina Ate at Tatay ang nagluto. Tanghali na ay wala pa rin sila sapagkat nais naming makauwi siya ng hapon upang pagdating niya ay handa na ang lahat. Sumapit ang hapon at isa-isa nang nagdatingan ang mga panauhin. Dumating na rin si Nanay at Tiya Maring. Laking gulat ni nanay nang makita niya ang mga pagkain at mga panauhin. Napaiyak si Nanay sa tuwa at sa sorpresa naming inihanda sabay sabing “Maraming salamat sa inyong lahat”.  Sino ang may kaarawan?  Bakit naisipan ng tatay na ipasundo ang nanay?  Paano nila inihanda ang sorpresang kaarawan ng ina?  Ano kaya ang naramdaman ng nanay nang malaman ang sorpresa?  Kung ikaw ang anak sa kuwento, tutulong ka rin ba sa paghahanda? Bakit?Bakit hindi?  Ano-anong paghahanda ang ginawa ng  mag-aama para sa kaarawan ng ina?
  • 81. 69 Ang pag-alala sa mahalagang araw ng mga magulang ay tanda ng pagpapahalaga at pagmamahal natin sa kanila. Huwag natin silang lilimutin at alagaan natin sila sa kanilang pagtanda. Gawin ito sa sagutang papel. Isulat ang mga paghahanda na ginawa ni Lina sa pagpasok sa paaralan. Muling ikuwento gamit ang timeline. Mga Paghahanda sa Pagpasok sa Paaralan _______ ________ ________ _______ _______ Gawin sa sagutang papel. Iguhit ang mga pagbabagong nagaganap sa isang maliit na buto. Isalaysay sa klase ang nabuong timeline.
  • 82. 70 Dapat itala ang mahahalagang detalye para madaling maulit ang mga ito. Maaaring gumamit ng mga organizer tulad ng timeline para hindi malimutan ang mahahalagang datos. Gumawa ng isang timeline tungkol sa mga gawain ni Jason sa buong araw. Mga Gawain ni Jason _____________________ _____________________ _____________________ _____________________ Muling basahin ang kuwentong “Sorpresa kay Nanay.”
  • 83. 71 Sabihin kung tama o mali ang mga pahayag batay sa kuwentong binasa.  Naisipan ni Tatay na patulugin si Nanay.  Walang alam si Nanay sa sorpresang aming inihanda.  Gumawa si kuya ng imbitasyon.  Nagluto si Nanay ng pagkain.  Natuwa si Nanay sa sorpresa namin. Isulat ang tsek(/)sa sagutang papel kung tama ang gawain at ekis(x) kung mali. 1. Mahina akong magsalita dahil nahihiya ako. 2. Nagsasalita ako nang maayos at malinaw. 3. Nagsasalita ako nang puno ang aking bibig. 4. Pasigaw kong sinasabi ang aking sagot. 5. Mahinahon kong sinasabi ang nais kong ipabatid. Punan nang angkop na salitang may P, KP,at PK upang mabuo ang pangungusap. Hanapin ang sagot sa loob ng kahon. 1. Malakas ang __________ at hangin dahil sa bagyo. 2. Mabilis __________ ang mga kabayo.
  • 84. 72 3. Sumisikat ang __________ sa silangan. 4. Mataas ang lipad ng __________ sa kalawakan. 5. Ang mga bata ay masayang __________ sa ilog. ulan araw ibon naliligo tumakbo kambing Pumili ng 3 salita at gamitin ito sa pangungusap. napaiyak gumawa isa-isa umaga bisita ipasundo bahay kaarawan kasama Ang anyo ng pantig na P,KP, at PK na nakabubuo ng salita ay nagagamit sa pangungusap. Ayusin ang mga salita upang mabuo ang pangungusap. 1. si Liza bata mabait na ay 2. sikat ng araw mainit ang
  • 85. 73 3. palengke sasama ako sa 4. gusali matataas ang mga sa Makati 5. ay bata ang mataba Dapat Mong Malaman Nanay Rowena : Mapalad kayo mga anak, Marami kayong karapatan. Lino : Totoo po ba,Nanay? Nanay Rowena : Aba! Pagkasilang pa lamang ninyo ay may karapatanna kayo. Una, dapat kayo ay mabigyan ng pangalan. Dapat kayong magkaroon ng tirahan, kasuotan, at pagkain. Mang Romy : Kaya nga ako’y hindi makatigil sa pagtatrabaho. Kasi nais naming kayong mapag-aral at mapagtapos.
  • 86. 74 Tintin : Maraming salamat Nanay at Tatay. Kaya naman po kami ay nagsisikap ding tumulong sa inyo. Wilma : Pangako po, kapag nakatapos na kami ng pag- aaral ay kami naman ang bahala sa inyo ni tatay. Nanay Rowena : Mga anak, ang makita Kayong maligaya ay sapat nasa amin ng inyong ama. Mang Romy : Wala ng pinakamagandang handog sa magulang kundi ang lumaki ang mga anak na may pagmamahal sa magulang, sa kapwa, at sa Diyos. Lito : Asahan po ninyo, hindi namin kayo bibiguin.  Sino-sino ang nag-uusap?  Tungkol saan ang kanilang pinag-uusapan?  Bakit daw hindi pa tumitigil si Mang Romy sa kaniyang trabaho?  Paano tinutupad ng mga anak ang kanilang tungkulin?  Ikaw, paano mo tutuparin ang iyong tungkulin bilang anak sa iyong mga magulang?
  • 87. 75  Paano ginamit sa pangungusap ang karaniwang ngalan?  Paano ginamit sa pangungusap ang tanging ngalan? Maraming karapatang tinatamasa ang bawat kasapi ng pamilya. Dapat pahalagahan ang mga ito ng bawat isa. Nararapat magsikap ang mga magulang upang matugunan ang pangangailangan ng mga anak. Dapat namang isagawa ng mga anak ang kani-kanilang tungkulin sa mga magulang at sa bawat miyembro ng mag-anak. Gamitin nang wasto ang mga pangngalan sa pangungusap. 1. Maynila 4. bahay 2. nanay at tatay 5. inahin at tandang 3. paaralan
  • 88. 76 Gumawa ng pangungusap tungkol sa pinapakita ng larawan. Upang matiyak na wasto ang gamit ng pangngalan sa pangungusap, kailangan ang kaalaman sa mga pangngalang pambalana at pantangi, nagagamit ang angkop na pananda at nauuri ayon sa kasarian. Ayusin ang mga salita upang mabuo ang wastong diwa ng pangungusap.
  • 89. 77 1. doktor magaling si na ginoong Reyes ay 2. magbantay maaasahang si Tagpi 3. aking bag Essos ang tatak ng 4. Lungsod Quezon maunlad lugar na ang 5. Pasko Pilipinas Masaya ang sa A. May iba’tibang istrok ng pagsulat ng malalaking letra ng alpabeto. Ilan sa mga letrang ito ay cane letters gaya ng N, Ñ, NG, M, H, K. B. Magsanay sumulat ng malalaking cane letters.
  • 90. 78 Muling basahin ang “Dapat Mong Malaman.”  Nararanasan mo ba ang mga karapatang binanggit sa diyalogo?  Ginagawa mo ba ang nabanggit na tungkulin ng mga kabataan sa diyalogo?  Ano-anong salita sa diyalogo ang di-pamilyar bagong salita para sa iyo?  Ano ang iyong ginagawa para malaman ang kahulugan ng di-pamilyar o bagong salita? Mahalagang maiugnay ang mga salitang di-pamilyar o bagong salita sa ating karanasan upang higit na maunawaan at maging makabuluhan ang pagbibigay ng kahulugan sa salita.
  • 91. 79 Alamin ang kahulugan ng di-pamilyar na salita sa pamamagitan ng pagkukuwento ng iyong karanasan na may kaugnayan dito. pagkasilang tungkulin handog karapatan maligaya Humanap ng kapareha. Pag-usapan ang salitang di-pamilyar at iugnay ito sa sariling karanasan. Iulat sa klase ang napagkasunduang kahulugan. Gawing gabay ang tanong sa pagtalakay. 1. maalalahanin Kailan mo binati ang iyong mga magulang sa kanilang kaarawan? 2. mapagparaya Paano ka nagging mapagparaya? 3. pag-ibig Paano mo ipinapakita ang iyong pag- ibig sa iyong mga magulang? 4. maligaya Naging maligaya ka ba noong huli mong kaarawan?
  • 92. 80 Ang mga salitang di-pamilyar o bagong salita ay maaaring matukoy ang kahulugan kung naiuugnay ito sa sariling karanasan. Ibigay ang kahulugan ng salitang di-pamilyar gamit ang pamatnubay na tanong upang maiugnay ito ninyo sa sariling karanasan. 1. nababahala - _______________________________ Nababahala ba ang iyong ina kapag ikaw ay may sakit? 2. malinamnam - _______________________________ Malinamnam ba ang luto ng nanay mo? 3. matayog - ________________________________ Matayog ba ang iyong pangarap sa paglaki mo? 4. mapanganib - ________________________________ Mapanganib ba para sa iyo ang maglaro sa gitna ng kalsada? 5. huwaran - ________________________________ Paano ka naging mabuting huwaran sa iyong mga nakababatang kapatid?
  • 93. 81 Ang pagsulat ng mga malalaking letra ng alpabeto ay naaayon sa iba’t ibang guhit tulad ng pahilig na letra. Ilan sa mga ito ay P, B, R. Sulatin ang mga ito gamit ang modelo.
  • 94. 82 Aralin 6: Pamamasyal ay Kasiya-siya, Kapag Pamilya ang Kasama Sagutin ng Tama o Mali ang bawat tanong. 1. Ang kaliwa, kanan, itaas, at ibaba ba ay pangunahing direksiyon? 2. Salita ba ang mabubuo sa pagsasama-sama ng mga pantig? 3. Ang panandang si at sina ba ay para sa pangngalang pambalana? 4. Ang panandang ni at nina ba ay para sa pangngalang pantangi? 5. Ang talahulugan ba ay bahagi ng aklat? Higanteng Ferris Wheel
  • 95. 83 “Wow!” Ang una kong nasabi nang pumasok kami sa tarangkahan ng parke. Ito ang unang beses na pumasyal kami rito. Kasama ko sina Nanay, Tatay at ang bunso kong kapatid na si Lani. Kaagad kong niyaya si Tatay na sumakay sa higanteng ferris wheel. Gustong-gusto namin ni Lani na sumakay roon. Lumapit si Tatay sa tagapagbantay para itanong kung nasaan ang ferris wheel. “Lumakad nang diretso. Pagdating sa roller coaster, lumiko sa kanan. Lakad uli nang diretso hanggang sa carousel. Lumiko sa kaliwa at naroon ang higanteng ferris wheel,” sabi ng tagapagbantay. Nagpasalamat si Tatay. Kapit ang mga kamay namin ni Lani, pinuntahan na namin nina Nanay at Tatay ang ferris wheel. “Wow! Ang ganda at ang laki ng ferris wheel,” sabay naming sinabi ni Lani. Bumili si Tatay ng mga tiket para sa aming apat. Nang umikot na ang ferris wheel, kitang-kita ko ang buong parke mula sa itaas. Mas malakas na “Wow!” ang aming nasambit.  Saan pumasyal ang mag-anak?  Ano ang gustong-gusto nilang sakyan?  Paano nila narating ang ferris wheel?  Ano-anong salita ang binilugan sa kuwento?
  • 96. 84  Ano kaya ang naramdaman ng mag-anak nang sumakay sa ferris wheel?  Ikaw ang papasyal sa parke, ano ang sasakyan mo? Bakit?  Ikaw, paano kayo nagsasama-sama ng inyong pamilya? Sabihin kung Palagi mong nagagawa ang pahayag. Minsan, kung bihira, at Hindi kung hindi pa. Hintayin ang hudyat ng guro. Palagi Minsan Hindi 1. Nasasabi ko nang malinaw ang ibinigay kong panuto. 2. Masaya ako kapag nasusunod nila ang ibinigay kong panuto. 3. Inuulit ko ang panuto kapag hindi nila ito nasundan. 4. Nasasabi ko nang may katamtamang lakas ng boses ang mga panuto. 5. Nasasabi ko nang may tiwala sa sarili ang mga panuto.
  • 97. 85 Tulungan si Tetet na makarating sa paaralan. Gamitin ang mga salitang kanan, kaliwa, at diretso base sa larawan. Gamit ang mapa, magbigay ng maikling panuto sa pagbibigay ng direksiyon. Iulat sa klase pagkatapos.
  • 98. 86 Unang Pangkat - mula bahay patungong simbahan Ikalawang Pangkat - mula palengke patungong munisipyo Ikatlong Pangkat - mula bahay patungong palengke Ikaapat na Pangkat - mula paaralan papuntang parke Gumawa ng maikling panuto kung papaano ka makakarating sa iyong silid-aralan. Isulat ito sa sagutang papel. Basahin ang mga salitang hango sa kuwentong “Higanteng Ferris Wheel.” par-ke ka-pa-tid li-kod gi-lid lu-mi-ko ka-li-wa ka-may ni-ya-ya u-mi-kot Sa pagbibigay ng maikling panuto kailangang maging maayos at malinaw ang paglalahad.
  • 99. 87  Ipalakpak ang salitang parke. Ilang palakpak ang nagawa mo?  Ano-anong tunog ang bumubuo sa bawat hati?  Ano ang tawag natin sa mga pinagsamang tunog? Pumili sa loob ng kahon ng tamang kilos na dapat isagawa ng bawat kasapi ng pamilya. Ano ang mabubuong salita? 1. ka - li - wa = ______________________ 2. ka - nan = ______________________ 3. i - ta - as = ______________________ 4. i – ba - ba = ______________________ 5. git - na = ______________________ nag-aaway nagtutulungan nagtatalo nagbibigayan may pagkakaisa gumagawa nakikilahok nagsisigawan
  • 100. 88 Ano ang mabubuo mong mga salita gamit ang mga pantig sa loob ng malaking kahon? ka li so ha rap nan wa ret git gi i ba di kod lid as ko ta Na lu Mabubuo ang isang salita sa pagsasama- sama ng mga pantig. Pag-ugnayin ang mga pantig sa Hanay A sa Hanay B upang makabuo ng mga bagong salita. Hanay A Hanay B 1. wa a. nan 2. ka b. kas 3. ta c. ba 4. iba d. as 5. gi e. lid
  • 101. 89 1. Kasama ko sina Nanay, Tatay at ang bunso kong kapatid na si Lani. 2. Pinuntahan nina Nanay at Tatay ng ferris wheel. 3. Bumili si Tatay ng mga tiket para sa aming apat. 4. Wow! ang una kong nasabi nang pumasok Kami sa gate ng parke.  Ano-anong salita ang may salungguhit sa pangungusap?  Ano ang tawag sa mga salitang ito?  Ano-anong salita ang binilugan sa pangungusap?  Ano ang tawag sa mga salitang ito? Mahalaga ang mga pananda sa pangngalan upang malinaw na maihatid ang mensaheng nais ipabatid o sabihin sa kausap.
  • 102. 90 Piliin at isulat ang angkop na pananda sa loob ng panaklong . 1. Humiram ako ng lapis ( si, ni, kay ) Carmela. 2. Filipino ang pambansang wika ( ng, ng mga, nina) Pilipino. 3. Mahaba ang buhok ( si, ang, ni) Rosa. 4. (Kay, Kina, Nina) Lolo at Lola ang lumang bahay na iyan. 5. (Sina, Nina, Kina) Mario at Marco ay kambal. Hanapin at isulat ang angkop na pananda sa loob ng kahon upang mabuo ang diwa ng pangungusap. 1. Nagdala ako ng pasalubong para _____ Diana. 2 Nanalo sa patimpalak ng sayaw ____ Conrado at Manuel. 3. Maagang pumasok ____ Edna sa paaralan. 4. Maraming bulaklak ang hardin ____ Irma. 5. Ang mga regalo ay para ____ Donna at Elena. si sina kay nina nina
  • 103. 91 Ang ng/ng mga, ang/ang mga ay ginagamit sa mga pangngalang pambalana samantalang ang si/sina, kay/kina, ni/nina ay pangngalang pantangi. Isulat ang Tama kung angkop na pananda ang ginamit sa pagtukoy ng pangngalan at Mali kung hindi angkop. 1. Mahusay sumayaw ang mga mag-aaral . 2. Si Melba at Tina ay matalik na magkaibigan. 3. Ang mag-anak ay masayang namamasyal sa parke. 4. Ang pulang bag na ito ay kina Nilo. 5. Ang mga pinggan ay sabay-sabay na nabasag. A. May iba’t ibang istrok ng pagsulat ng malalaking letra ng alpabeto. Ilan sa mga ito ay may buntot kagaya ng J, Y, at Z.
  • 104. 92 B. Magsanay sumulat ng mga malalaking letra na may buntot.
  • 105. 93 Basahin ang diyalogo. Nanay: Bakit kanina ka pa hindi mapakali sa pagkakakupo? Kiko: Kasi po inay, hindi ko makita ang takdang-aralin na pinapahanap ng guro ko. Nanay : Ano ba ang iyong takdang-aralin? Kiko: Mga bahagi po ng aklat. Nanay: Madali lamang iyan. Anong pahina ba ang sinabi ng iyong guro. Doon ka lamang tumingin anak. Kiko: Pahina 20 po. Nanay: Sige at buksan natin. Heto anak, nakikita ko na. Pabalat-Pinakatakip ng aklat. Nilalaman – makikita ang paksa at pahina ng bawat aralin. Katawan ng Aklat – makikita ang buong aralin at mga pagsasanay. Talahulugan o Glossary ,naglalaman
  • 106. 94 ng mga kahulugan. Indeks, paalpabetong talaan ng mga paksa o nilalaman ng aklat Kiko: Salamat nanay, kay bait mo talaga!  Bakit hindi mapakali si Kiko?  Ano ang kaniyang takdang-aralin?  Paano siya tinulungan ng kaniyang nanay?  Kung ikaw si Kiko, hihingi ka rin ba ng tulong sa iyong nanay sa paggawa ng takdang aralin?  Ano-anong bahagi ng aklat na nabanggit sa diyalogo?  Bakit mahalaga ang bawat bahagi nito? Iguhit ang bituin kung tama ang pamamaraan ng pag-aalaga ng aklat at tatsulok kung mali. 1. Isinasauli ko ang hiniram kong aklat. 2. Ginugupit ko ang larawan ng hiniram kong aklat. 3. Inuupuan ko ang aklat. 4. Ginagamit ko ang aklat sa pagsagot sa mga takdang-aralin. 5. Binabalutan ko ang aklat upang hindi masira.
  • 107. 95 Sabihin ang bahagi ng aklat kung saan makikita ang halimbawang ipinapakita ng guro. Hanapin sa ibaba ang sagot. Pabalat Talaan ng Nilalaman Katawan ng Aklat Talahuluganan o Glossary Indeks 1. lumuwa – lumabas lungsod – siyudad 2. 3. Ang Pagong at ang Kuneho Isang araw . . . . . 4. Yunit I: Ang Aking Sarili . . . . . . . 1 Tunog sa Paligid . . . . . . . 3 5. Panuto . . . . . . 92 Pandiwa . . . . 151 Humanap ng kapareha. Kumuha ng isang aklat. Sumulat ng isang halimbawa ng bahagi ng aklat na hinihingi ng bawat bilang. 1. Pabalat ng aklat ______________________ 2. Aralin at Pahina ________________________ 3. kuwento _______________________________ 4. Salita at Kahulugan _____________________ 5. Indeks __________________________________ Aklat sa Pagbasa
  • 108. 96 Ang aklat ay may iba’t ibang bahagi. Mahalagang makilala ang iba’t ibang bahagi ng aklat upang ito ay magamit nang wasto. 1. Pabalat– Ito ang matigas na bahagi at pinakatakip o damit ng aklat. Mababasa rito ang pangalan ng aklat, may-akda at tagapaglimbag. 2. Talaan ng Nilalaman – Dito makikita ang pahina ng bawat aralin. 3. Katawan ng Aklat – Mababasa ang mga aralin at mga pagsasanay 4. Talahuluganan o Glossary- ito ay talaan ng mga salitang binigyan ng kahulugan. 5. Indeks - Ito ang paalpabetong talaan ng mga paksa o nilalaman ng aklat Piliin sa loob ng panaklong ang tinutukoy sa bawat bilang. 1. Pinakatakip o damit ng aklat (Pabalat, Talahuluganan) 2. Mababasa rito ang mga kuwento, aralin, at pagsasanay. (Talaan ng Nilalaman, Katawan ng aklat)
  • 109. 97 3. Dito mababasa ang kahulugan ng mga salitang di maunawaan. (Talahuluganan, Talaan ng Nilalaman) 4. Dito makikita ang Paksang Aralin at pahina nito. (Indeks, Talaan ng Nilalaman) 5. Paalpabetong talaan ng mga paksa (Pabalat, Indeks) A. May iba’t ibang istrok ng pagsulat ng maliliit na letra ng alpabeto. Ilan sa mga letrang ito ay pailalim na kurba gaya ng e, v, x, c, a, o, a, n, m, ñ, ng. B. Magsanay sumulat ng mga maliliit na letra na may kurba Sundan ang modelo sa ibaba.
  • 110. 98
  • 111. 99 Aralin 7: Sa Oras ng Kagipitan, Pamilya Ay Nandiyan Lang Isulat sa sagutang papel ang letra ng tamang sagot. 1. Ang _____ ng tauhan ay makikilala sa pamamagitan ng kaniyang kilos, mukha, at mga salitang sinasabi. a. anyo b. katangian c. pangarap 2. Si Mang Ben ay isang mekaniko. Ang mekaniko ay nasa kasariang_____. a. pambabae c. walang kasarian b. panlalaki 3. Malakas ang tunog ng trompa. Ang anyo ng pantig na may guhit ay ____. a. KP b. KPK c. KKPK 4. Tumatagas ang aming gripo kaya malaki ang binayaran ni Inay sa tubig. Ang anyo ng pantig na may guhit ay____. a. KPK b. KKP c. KKPK 5. Ang suliranin ay laging may solusyon. a. Tama b. Mali c. Maaari
  • 112. 100 Pakinggan ang kuwentong ito na babasahin ng iyong guro. Kuya Ko Yata Iyan! Si Bimbi ay bunsong anak nina Tatay Greg at Nanay Lita. Kahit na malakas siyang kumain ay talaga yatang patpatin ang kaniyang katawan at mga braso. Isang Sabado, lumabas si Bimbi upang makipaglaro sa kaniyang mga kaklase. Sa harap ng tindahan ng kaniyang ninong, naabutan niyang naglalaro ng patintero sina Boyet, Letlet, Tintin, at Maki. Tumbang preso naman ang laro nina Popoy at Dino. Sumali si Bimbi sa kanilang laro. Noong una, masaya silang naglalaro at nagtatawanan. Dahil nga sa patpatin si Bimbi, madalas nananalo ang grupo niya dahil maliksi ang kaniyang kilos. Hindi ito
  • 113. 101 nagustuhan nina Boyet kaya “Patpat! Patpat! Hanging malakas, si Bimbi iyong ilipad pataas!” sigaw at panunukso nito. Nagtawanan nang malakas sina Lettlet at Maki. Hindi nagsalita si Bimbi, sa halip siya ay yumuko na lamang at tumahimik. Patuloy pa rin ang malakas na panunukso nina Boyet. “Bimbing patpat, katawan mo’y ililipad, kaya’t ikaw ay humawak nang ‘di isama ng hangin pataas! Ha! Ha! Ha!” Maya-maya ay biglang natahimik ang lahat. Nagulat si Boyet sa matipunong kamay na pumatong sa kaniyang balikat. “Kuya? Ku….Kuya! Yehey!” sigaw ni Bimbi. Walang kahit anong salita ang lumabas sa bibig ni Kuya. Isang matalim na tingin lamang ang itinapon nito kay Boyet. Hiyang- hiya si Boyet sa kaniyang ginawa kaya “Patawarin, mo ako Bimbi hindi na kita tutuksuhin,” sabi ni Boyet. Sabay umuwi ang magkapatid. Habang daan, napasigaw si Bimbi sa harap ng tinderang nakasalubong ng ganito “Kuya ko yata iyan!”   Sino ang batang tinutukso sa kuwento?  Bakit siya tinutukso ni Boyet?  Ano- anong panunukso ang narinig niya?  Paano tinanggap ni Bimbi ang panunukso ng mga kalaro?  Kung ikaw si Bimbi, ipagmamalaki mo rin ba ang iyong kuya? Bakit? Bakit hindi?
  • 114. 102  Ano-anong katangian ng bawat tauhan sa kuwento?  Paano mo nakilala o nasabi ang katangian ng mga tauhan sa kuwento? Sa oras ng kagipitan at pangangailangan, may pamilyang tutulong at magtatanggol sa atin. Piliin ang katangian ng mga sumusunod na tauhan ayon sa kanilang sinasabi. 1. a. masipag b. matapat c. mahusay 2. a. maawain b. masungit c. maramot Kawawa naman po ang matanda. Maaari po ba natin siyang bigyan ng pagkain, Inay? Inay, ako na po ang magwawalis sa buong sala. Kayang-kaya ko iyon!
  • 115. 103 3. a. malinis b. matapat c. maawain Batay sa kuwentong “Kuya ko Yata Iyan!” magtala at ilarawan ang tatlong tauhan. Makilala ang katangian ng mga tauhan sa kuwento sa pamamagitan ng kilos, mukha, at mga salitang sinasabi. Piliin ang letra ng wastong katangian ng tauhan sa bawat sitwasyon. 1. Araw-araw, maagang gumigising si Nanay Belen. Nagluluto siya ng agahan. Pagkatapos ay ihahatid sa eskuwela ang mga anak. a. masinop c. mapagbigay b. masipag d. matatag Ma’am, may nakita po akong pitaka sa ilalim ng mesa, ito po. Baka hinahanap na po ito ng may-ari.
  • 116. 104 2. Palagi na lang nakasigaw si Lito sa kaniyang mga kapatid. Walang araw na hindi mainit ang kaniyang ulo kahit wala namang kadahi- dahilan. a. magagalitin c. mahinahon b. matipid d. masipag 3. Araw-araw ay may perang natitira si Lulu mula sa baong ibinibigay ng kaniyang tatay. Hindi niya ito basta ginagastos sa bagay na walang halaga. a. mahusay c. malakas b. matipid d. maaasahan 4. Palagi na lang may problema ang pamilya ni Susan. Kailan lang ay nawalan ng trabaho ang kaniyang ama. Sumunod naman ay nagkasakit ang bunso nilang kapatid. Ngunit kahit nagkaganito, buo pa rin, nagmamahalan, at nagtutulungan ang buong pamilya. a. masayahin c. masinop b. matatag d. matipid 5. “Umalis ka nga sa aking tabi! Madungis at mabahong bata!” a. matapobre c. mapagbigay b. mahinahon d. matapat Basahin ang mga salitang mula sa kuwentong “Kuya Ko Yata Iyan!”
  • 117. 105 Nanay malakas braso patpat kaklase patintero preso halip grupo hangin tingin sabay  Ilang pantig mayroon ang mga salita sa itaas? Pantigin bawat salita.  Ano-anong pantig ang may salungguhit?  Ibigay ang letra ng bawat pantig na may salungguhit.  Anong kombinasyon ng katinig at patinig ang inyong nabuo sa pantig na may guhit sa salitang patpat? preso? Sa bawat pangungusap iguhit sa papel ang masayang mukha kung wasto ang gawain at malungkot na mukha naman kung HINDI. 1. Sumali sa paglalaro sa mga kaklase upang matutong makisama. 2. Tuksuhin ang isang tao dahil sa kaniyang panlabas na anyo.
  • 118. 106 3. Huwag na lang kumibo kapag inaaway o tinutukso dahil maaaring may ibang gumawa ng pagtatanggol para sa iyo. Isulat ang KPK, KKP, o KKPK ayon sa pantig o salita na may salungguhit sa pangalan ng bawat larawan. krayola hipon trumpeta madre ngipin Sabihin ang anyo ng pantig na may salungguhit. 1. Nadumihan ang damit ko ng dagta ng saging. 2. Malamig ang klima sa Tagaytay. 3. Nahulog ang plantsa kaya nasira ito.
  • 119. 107 4. Si ate ay natusok ng tinik ng bulaklak na rosas. 5. Makrema ang salad na ginawa ng nanay. May-iba’t ibang kombinasyon ng mga patinig at katinig na bumubuo sa anyo o pantig. Naririto ang mga anyo ng pantig. KPK-binubuo ng katinig, patinig, at katinig KKP-binubuo ng katinig, katinig, at patinig KKPK- binubuo ng katinig, katinig, patinig, at katinig Isulat sa sagutang papel ang KPK, KKP, o KKPK ayon sa pantig o salita na may salungguhit. Basahin ang mga pangungusap mula sa kuwentong “Kuya Ko Yata Iyan.” trumpeta prinsesa bag suklayigrupomatrapik
  • 120. 108 1. Si Bimbi ay bunsong anak nina Tatay Greg at Nanay Lita. 2. Sa harap ng tindahan ng kaniyang ninong, naabutan niyang naglalaro ng patintero sina Boyet, Letlet, Tintin at Maki, samantalang tumbang preso naman sina Popoy at Dino. 3. “Kuya? Ku….Kuya! Yehey!” sigaw ni Bimbi. 4. Hiyang-hiya si Boyet sa kaniyang ginawa kaya “Patawarin mo ako Bimbi, hindi na kita tutuksuhin,” sabi niya. 5. Habang daan, napasigaw si Bimbi sa harap ng tinderang nakasalubong ng ganito “Kuya ko yata iyan!”  Sino ang bunsong anak sa kuwento?  Saan naglalaro ang mga bata?  Sino-sino ang naging kalaro ni Bimbi?  Bakit tinutukso si Bimbi?  Bakit dumating ang kuya ni Bimbi?  Alin sa mga sagot ang pangngalan na panlalaki? Pambabae? Sabihin ang inyong damdamin sa pahayag na: Kuya ko yata iyan!
  • 121. 109 Sabihin ang kasarian ng nasa larawan. 2. Tukuyin ang kasarian ng mga salita na nasa talaan. Pangngalan Kasarian Barber Panlalaki Benigno S. Aquino III Liza Martin Bumbero Tiya Lolo
  • 122. 110 May kasarian ang mga pangngalan. Kasariang pambabae ang isang pangngalan kung ito ay tumutukoy sa mga katawagang pambabae gaya ng nanay, ate, manang, lola, reyna at iba pa. Kasariang panlalaki naman ang pangngalan kung ito ay tumutukoy sa mga katawagang panlalaki gaya ng totoy, kuya, tiyo, ninong, hari, at iba pa. Isulat sa sagutang papel ang PB kung ang salita ay nasa kayariang pambabae at PL kung panlalaki. 1. binata 4. ate 2. kumpare 5. tiyo 3. dalaga
  • 123. 111 Nagmamadali si Sara Tanghali na nang magising si Sara. Nagmamadali siya sa paggayak sa pagpasok sa paaralan. Kaunti na lamang ang kaniyang kinain sa almusal. Nang sumakay siya sa traysikel, nakalimutan na niyang hingin ang sukli. Pagdating sa paaralan, nahihiyang pumasok si Sara sa silid-aralan. Pinagsabihan siya ng guro na pumasok nang maaga. Tapos na ang klase ni Sara. Pauwi na siya nang mapansing nawawala ang kaniyang perang pamasahe sa traysikel. Hinanap niya ito sa loob ng bag. Kinapa rin niya ang mga bulsa ng bag maging ang bulsa ng kaniyang palda. Hindi niya ito mahanap. Kinabahan na si Sara. Hindi niya alam kung paano siya uuwi. Naisip niyang lumapit sa kaniyang guro. Sinabi niya ang kaniyang problema. Binigyan siya ng kaniyang guro ng pamasahe sa pangakong ibabalik ito kinabukasan. Laking pasasalamat ni Sara sa kaniyang guro.
  • 124. 112  Bakit nagmamadali si Sara sa pagpasok?  Ano-ano ang mga naging resulta ng kaniyang pagmamadali?  Kailan niya nalamang nawawala ang kaniyang pamasahe?  Paano siya nakauwi?  Tutularan mo rin ba si Sara nang hindi siya makauwi? Ilagay sa sagutang papel ang tsek (/) kung tama ang gawain at ekis (X) naman kung HINDI. 1. Mag-isip ng magiging solusyon sa suliranin. 2. Umiyak at magmukmok sa kuwarto. 3. Sabihin sa mga magulang upang matulungan. 4. Isipin na laging may solusyon ang lahat ng suliranin. 5. Hayaan na lamang na hindi masolusyunan ang problema.
  • 125. 113 Basahin ang sitwasyon at ibigay ang mungkahing solusyon. Pagtatanim sa bakuran ang pinagkaabalahan ng pamilya ni Mang Roy. Namumunga na ang kanilang mga tanim na gulay. Isang umaga, nagising sila na putol-putol ang puno ng mga gulay. Nakawala pala ang kambing ng kapitbahay. Kayaki ang kanilang panghihinayang sa mga tanim na nasayang. Ano ang maimumungkahi mong solusyon sa mga sitwasyong babasahin? Ang nakikinig o nagbabasa ng kuwento ay maaaring magmungkahi ng kaniyang solusyon sa suliraning narinig o nabasa batay sa pagkaunawa niya sa kuwento.
  • 126. 114 Isulat ang iyong mungkahing solusyon sa sitwasyong nasa ibaba. May takdang aralin si Rosa tungkol sa pagguhit. Hindi niya alam kung paano ito gagawin. Kinabukasan na ito ipapasa. Isulat ang maliliit na letra na i, u, w, s, at r sa kuwaderno. Sundan ang mga bilang kung paano isinusulat ang bawat letra.
  • 127. 115 Aralin 8: Aalagaan Ko, Mga Magulang Ko Sagutin ng Oo o Hindi ang bawat tanong. 1. Ang mga gamit ba ay di-tiyak ang kasarian? 2. Ang masaya ba ay kasalungat ng malungkot? 3. Ang guro ba ay pangngalang pambabae? 4. Ang salitang plattito ay tama ba ang pagkakabaybay? 5. Ang pagsunod ba sa panuto ay isang paraan upang makaiwas sa anumang pagkakamali? May Sakit Si Ina
  • 128. 116 Mabait at masipag na bata si Trina. Lagi siyang tumutulong sa mga gawaing bahay. Isang araw, nagising si Trina na may sakit ang kaniyang ina. Maaga pa nang pumunta sa trabaho ang kaniyang ama. Inutusan siya ng ina na bumili ng gamot. Dali-dali naman siyang sumunod. Alalang- alala si Trina. Naisip niyang ipagluto ang kaniyang ina ngunit hindi siya marunong. “Inay, ipagluluto ko po kayo ng lugaw, ituro po ninyo sa akin kung paano,”pakiusap ni Trina. “Naku, maraming salamat, anak”, sabi ng kaniyang ina. “Makinig kang mabuti. Una, maglagay ka ng kalahating takal ng bigas sa kaldero. Sunod naman ay hugasan mo ang bigas. Pagkatapos ay lagyan mo ito ng tatlong basong tubig para sa sabaw. Isalang mo sa kalan at hintaying kumulo. Hayaan mong kumulo nang sampung minuto. Panghuli, timplahan mo ng asin kapag luto na,”sabi ng ina. “Madali lang pala. Hayaan po ninyo, susundin ko nang maayos ang inyong sinabi,” masayang sabi ni Trina. Masayang pinanood ng nanay si Trina habang abala sa pagluluto. “Maaasahan talaga si Trina,” bulong ng ina.  Anong uri ng bata si Trina?  Ano ang nangyari sa kaniyang ina?
  • 129. 117  Paano niya ipinakita ang pagmamahal sa kaniyang ina?  Sa palagay mo, masusundan ba ni Trina ang panuto na ibinigay ng kaniyang ina?  Ano kaya ang nararamdaman ng ina ni Trina sa ipinakita nitong pagmamalasakit sa kaniya?  Ikaw, paano mo ipapakita ang pagmamahal mo sa iyong ina? Isulat sa sagutang papel ang Tama kung wasto ang ipinapakita na pagmamahal sa mga magulang at Mali kung hindi wasto. 1. Ipinagluluto ko si Ina kapag maysakit. 2. Tumutulong ako sa mga gawaing bahay upang mabawasan ang gawain ni Ina. 3. Umuuwi ako nang maaga para hindi mag-alala sina Nanay at Tatay. 4. Hindi ako pumapasok kapag may sakit si Ina. 5. Ako muna ang nag-aalaga sa aking kapatid kapag may sakit si Ina. Ayusin ang mga panuto sa pagluluto ng lugaw. Isulat ang bilang ng mga pangungusap. 1. Hugasan ang bigas.
  • 130. 118 2. Maglagay ng kalahating takal ng bigas sa kaldero. 3. Timplahan ng asin kapag luto na. 4. Isalang sa kalan at hintaying kumulo. 5. Lagyan ng tatlong basong tubig para sa sabaw. Hintayin ang hudyat ng guro sa paggawa. Unang Pangkat - Gumuhit ng isang malaking araw. Sa bawat dulo ng sinag ng araw, isulat ang pangalan ng bawat miyembro ng pangkat. Ikalawang Pangkat - Gumuhit ng pitong malalaking linyang pakurba. Kulayan ito ng pula, kahel, dilaw, berde, asul, indigo at lila upang makabuo ng bahaghari. Lagyan ng ulap ang magkabilang dulo ng bahaghari. Ikatlong Pangkat - Gumawa ng isang tuwid na pila mula sa pinakamaliit na miyembro hanggang sa pinakamalaki. Ipatong ang kamay sa balikat ng kaklaseng nauuna sa iyo. Ikaapat na Pangkat - Maghawak-kamay at bumuo ng pabilog na posisyon. Awitin ang “Bahay Kubo” sa saliw ng palakpak.
  • 131. 119 Basahin at sundin ang isinasaad sa panuto. 1. Gumuhit ng isang puno. Isulat sa mga dahon ng puno ang mga pangalan ng miyembro ng iyong pamilya. Isang mahalagang kasanayan at katangian na dapat mong matutuhan ay ang pagsunod sa panuto. Ito ay mahalaga upang maiwasan ang anumang pagkakamali at maging madali ang paggawa ng mga bagay-bagay. Narito ang ilang paraan sa pagsunod sa panuto.  Makinig at intindihin ang ibinibigay na panuto.  Magtanong kung may hindi nauunawaan.  Gawin nang maingat ang hakbang- hakbang na mga gawain at ayon sa pagkakasunod - sunod sa panuto.
  • 132. 120 2. Isulat ang buong pangalan sa loob ng kahon. Bilangin ang mga letra at isulat ang bilang sa ibaba ng kahon. 3. Gumuhit ng dalawang bundok. Sa pagitan ng dalawang bundok ay gumuhit ng araw. 4. Iguhit ang paborito mong prutas. Kulayan ito. 5. Isulat ang pangalan ng iyong guro. Gumuhit ng bituin sa kanan at sa kaliwa ng kaniyang pangalan. Basahin ang mga salitang hango sa kuwentong “May Sakit si Ina.” sakit Trina gamot trabaho araw Inay bigas kaldero  Alin sa mga salita ang may KPK na anyo ng pantig? Isa-isahin.  Alin sa mga salita naman ang may KKP na anyo? Isa-isahin. Sagutin ang mga sumusunod sa pamamagitan ng paglalagay ng tsek (/) sa hanay ng iyong sagot.
  • 133. 121 Palagi Minsan Hindi 1. Nakikinig akong mabuti kapag may nagsasalita. 2. Inuunawa ko ang sinasabi ng nagsasalita. 3. Nagtatanong ako kapag hindi ko nauunawaan ang sinasabi ng nagsasalita. 4. Natutuwa ako kapag nauunawaan ko kaagad ang sinasabi ng nagsasalita. 5. Pinagsasabihan ko ang nag-iingay habang may nagsasalita. Gamitin sa pangungusap ang sumusunod na mga salita. 1. kuryente 3. prito 5. klase 2. karnabal 4. drama
  • 134. 122 Hanapin sa loob ng kahon ang angkop na salita na may KPK at KKP na anyo upang mabuo ang mga pangungusap. 1. Isang __________ ang layo ng bahay namin sa paaralan. 2. May pagtitipong ginaganap ngayon sa ______ ng barangay. 3. Mabigat ang daloy ng _________sa lansangan. 4. Nagbigay ako ng _________ sa pulubi. 5. Malalaki ang tanim na _______ni Mang Nardo. bloke araw plasa barya trapiko pakwan Ayusin ang mga salita upang mabuo ang pangungusap. Ang pangungusap ay nabubuo sa pamamagitan ng pagsasama-sama ng mga salita at parirala. Ito ay may kumpletong diwa.
  • 135. 123 1. lumang bisikleta ang ni Kuya ay sira na 2. matalinong ay si Lando bata 3. ang sabon natunaw na 4. ang bayabas masarap na prutas 5. malusog ay laging masigla ang batang Ang Kambal Ang Kambal Sina Dindo at Dante ay kambal ngunit magkaiba ang kanilang ugali. Mabait at masayahin si Dindo samantalang si Dante naman ay matampuhin. Malapit na ang kanilang kaarawan. Humiling si Dante ng regalo sa ama. “Itay, gusto ko po ng robot na laruan sa aking kaarawan,” sabi ni Dante. “Naku, anak, wala akong sapat na pera para ibili ka ng ganoon. Mamasyal na lang tayo at kumain sa labas,” sagot ng ama. “Opo, Itay, maganda iyon,” sang-ayon ni Dindo.
  • 136. 124 Sumama ang loob ni Dante dahil sa sinabi ng ama. Naging malungkutin si Dante hanggang sa dumating ang araw ng kanilang kaarawan. “Huwag ka nang malungkot, Dante,” pang-aalo ni Dindo. Narito na ang regalong gusto mo. Ibinili kita galing sa naipon kong pera.”  Ano ang pagkakaiba ng kambal?  Bakit sumama ang loob ni Dante sa ama? Tama ba ito?  Ano kaya ang naramdaman ni Dante nang bigyan siya ng regalo ng kakambal?  Kung ikaw si Dindo, bibigyan mo ba ng regalo ang iyong kapatid?  Sino sa kambal ang gusto mo? Bakit?  Kung ikaw ang may kaarawan, hihiling ka rin ba ng regalo sa iyong mga magulang? Bakit? Ano  ang hihilingin mo? Iguhit ang bituin sa iyong sagutang papel kung dapat gawin ang isinasaad sa pangungusap at buwan kung HINDI.
  • 137. 125 1. Isinasali ko sa aking paglalaro ang aking kapatid. 2. Inaaway ko ang mas nakakabata kong kapatid. 3. Sinusunod ko ang utos nina Ate at ni Kuya. 4. Tumutulong ako sa mga gawaing sa bahay. 5. Hinahati ko nang tama ang pasalubong ni tatay para sa aming magkakapatid. Isulat sa sagutang papel kung di-tiyak o walang kasarian ang mga pangngalan. 1. manggagamot 2. mamimili 3. bintana 4. aparador 5. manunulat Sabihin ang kasarian ng mga sumusunod na pangngalan. Isulat sa iyong sagutang papel ang WK kung walang kasarian at DT kung di-tiyak. 1. puno 3. guro 5. lapis 2. kaklase 4. Bisita
  • 138. 126 Isulat ang naiiba sa pangkat. 1. aklat mag-aaral silid papel 2. dalaga sanggol tiya nanay 3. gusali karpintero kahoy haligi 4. pari senador mesa tiyo 5. piloto barko pasahero kaibigan Basahin muli ang kuwentong ang “Ang Kambal.”  Ano ang mga salitang may salungguhit sa kuwentong binasa? Ang pangngalan ay nakikilala rin ayon sa iba’t ibang kasarian. Di tiyak ang kasarian kung di matukoy kung pambabae o panlalaki ang ngalan. Ang walang kasarian naman ay mga pangngalang tumutukoy sa bagay, pook, o pangyayari.
  • 139. 127  Paano binaybay ang mga salita?  Tama ba ang pagkakabaybay nito o mali? Sabihin kung paano iwawasto ang mga maling gawi sa loob ng silid-aralan. 1. Itinatapon ko ang aking kalat sa basurahan. 2. Tinatapakan ko ang mga upuan at mesa. 3. Ginagamit kong pambura ang aking laway. 4. Sinusulatan ko ang mga mesa at dingding ng silid-aralan. 5. Idinidikit ko ang bubble gum sa ilalim ng mesa at upuan. Basahin at hanapin ang salitang nagpamali sa pangungusap. Isulat ang tamang pangungusap sa sagutang papel. 1. Antigo ang plurera sa mesa. 2. Tumaas na naman ang prisyo ng bilihin. 3. Maraming toroso ang tinangay ng baha. 4. Ang poroblema sa basura ay mababawasan kung magtutulungan. 5. Mabigat ang daloy ng trapiko sa kalasda.
  • 140. 128 Hanapin sa kahon ang wastong baybay ng mga salitang mali ang pagkakabaybay sa pangungusap. 1. Nakalaya na ang presu sa kulungan. 2. Nasa ibabaw ng mesa ang makulay na plurira. 3. Dalawang bluke ang layo ng sunog sa aming bahay. 4. Totoo bang may dragun sa Pilipinas? 5. Pinya ang prudukto ng Bukidnon? Isulat ang mga salitang mali ang baybay. 1. Mahal ang kuwentas na ginto. 2. Gamitin mong pangkulay ang krayula. preso bloke produkto dragon plorera produkto blusa Ang mga salitang mali ang pagkakabaybay ay matutukoy sa pamamagitan ng mga tunog na bumubuo sa isang salita.
  • 141. 129 3. Ang kuwarto ko ay malaki. 4. Kumakain ka ba ng protas? 5. May goroto sila sa hardin. A. Pag-aralang sulatin ang mga letra na l, t, h, k, b,at d sa pamamagitan ng pagsunod sa mga bilang ng pagkakasulat ng bawat letra. B. Magsanay sumulat ng mga maliliit na letra.
  • 142. 130 Aralin 9: Bilin ng Magulang, Laging Tatandaan Piliin at isulat sa sagutang papel ang letra nang wastong sagot. 1. Ano ang tawag sa damdaming nadarama ng isang taong nagbabasa? a. reaksyon b. solusyon c. wakas 2. Ilan ang kailanan ng pangngalan? a. 2 b. 3 c. 4 3. Ang magkakapitbahay ay nasa anong kailanan ng pangalan? a. isahan b. dalawahan c. maramihan 4. Alin sa mga pangungusap ang may gamit ng salitang binubuo ng KKPK? a. Masarap ang bayabas na kinain namin. b. Ang kalabaw ay masipag na hayop. c. Ang mga produktong saging ay isinakay sa trak upang dalhin sa bayan. 5. Ang mambabasa ay maaaring magbigay ng sariling wakas sa kuwentong binasa. a. tama b. mali c. wala sa pagpipilian
  • 143. 131 Ang Bilin ni Ina Tuwing Sabado tinutulungan ko ang aking nanay sa pagtitinda ng ulam. Masarap siyang magluto kaya dinarayo kami ng mga tao sa aming maliit na dampa. Si Tatay naman ay drayber ng trak. Isang araw, inutusan ako ng nanay na bumili sa pamilihan. “Kris, bumili ka ng tatlong kilong kamatis,” sabi niya. “Opo Inay, ubusin ko lang po itong iniinom kong gatas.” “Ilagay mo ang pera sa bulsa mo at maraming tao sa pamilihan,” bilin ng nanay.”Hawakan ko na lang itong pera,”bulong ko sa sarili.
  • 144. 132 Bitbit ang maliit na timba, sumakay ako sa dyip. Pagdating sa tindahan, nagulat ako at wala na sa mga kamay ko ang pera. Kumabog ang aking dibdib kaya binalikan ko ang kalsadang aking dinaanan kanina. Ngunit hindi ko nakita ang pera. Maya-maya’y dumating sina Brando at Brenda. Ikinuwento ko sa kanila pangyayari .Bigla silang nagtawanan. “Ikaw talaga Kris, ayan nasa timba mo lang ang pera,” sabi ni Brenda. “Oo nga, sa susunod susundin ko na ang bilin ni nanay na ilagay ang pera sa bulsa,” nakangiting wika niya.  Sino ang mga tauhan sa kuwento?  Ano ang ipinabili ng nanay kay Kris?  Ano ang nangyari sa pera na dala ni Kris?  Tutularan mo ba si Kris? Bakit? Bakit hindi?  Ano ang mararamdaman mo kung hindi mo makita ang pera na ibinigay sa iyo ng iyong nanay? Ang pagsunod sa bilin ng magulang ay dapat ugaliin. Pagiging masunurin ay laging isipin.
  • 145. 133 Piliin ang angkop na reaksyon sa bawat sitwasyon. Piliin ang hugis na katapat ng iyong sagot. 1. Inutusan si Kris ng kaniyang nanay na bumili ng sampalok pero uubusin daw muna niya ang iniinom na gatas. Susundin agad niya ang utos ng nanay. Uubusin muna niya ang iniinom na gatas. 2. Pinaalalahan ng nanay si Kris na ilagay ang pera sa bulsa niya dahil maraming tao sa pamilihan. Para sa akin, hindi na dapat paaalahanan si Kris dahil malaki na siya. Sa tingin ko, gusto ng nanay ni Kris na mag- iingat siya sa pamilihan. 3. Pinagtawanan ng magkaibigang Brando at Brenda si Kris. Hindi dapat, dahil kaawaawa na nga si Kris. Ang sama naman nila. 4. Napag-isip isip ni Kris na dapat sundin ang bilin ng ina sa susunod nitong ipapautos. Dapat lang dahil mali naman talaga ang ginawa niyang hindi pagsunod sa kaniyang ina. Tinanggap niya ang kaniyang pagkakamali.
  • 146. 134 Basahin ang talata. Ibigay ang reaksiyon tungkol dito. Umaga na, tulog pa rin si Ramon. Napuyat siya s a paggawa ng proyekto para sa asignaturang Filipino. Nakahanda na ang lahat ng mga gamit niya sa pagpasok. Pinuntahan siya ng kaniyang nanay sa silid upang gisingin. Dali-daling bumangon si Ramon at nag-umpisang mag-asikaso ng sarili. Ano ang naangkop na reaksyon sa sumusunod na mga sitwasyon? Isulat ang letra ng wastong sagot sa sagutang papel. 1. Ikaw ang napiling sumali sa patimpalak sa pagguhit. Alam mong may mas magaling pa sa iyo sa pagguhit. a. Sasali pa rin ako dahil ako ang napili. Ang pagbibigay ng reaksyon sa isang teksto o sitwasyon ay nakasalalay sa damdaming nadarama ng nagbabasa.
  • 147. 135 b. Sasabihin ko sa guro na may isa kaming kaklase na mas magaling sa akin sa pagguhit. 2. Nanonood ka ng paborito mong palabas sa telebisyon nang dumating ang iyong tatay at hiniling na ilipat ang estasyon sa basketbol. a. Sasabihin ko sa tatay na maghintay na matapos ako sa panonood bago ko ilipat ang estasyon. b. Pagbibigyan ko ang tatay na ilipat ang estasyon sa palabas na basketbol. 3. Nais mong sumama sa pamimili ng iyong nanay ngunit pinagbabantay ka sa nakababata mong kapatid. a. Isasama ko na lang si bunso sa palengke. b. Aalagaan ko na lang si bunso. 4. Nakatanggap ka ng regalo na laruang kotse noong Pasko pero mas gusto mo ay laruang eroplano. a. Paglalaruan ko na lang ang laruang kotse. b. Ibibigay ko ito sa kuya ko dahil paborito niya ang laruang kotse. 5. Mabait at matalinong bata si Lito. Paminsan- minsan binibigyan niya ng baon ang kaniyang kaklase na si Ramon. a. Mag-aaral akong mabuti para maging katulad din ako ni Lito. b. Bibigyan ko rin ng pagkain ang kaklase kong walang baon.
  • 148. 136 Muling basahin ang kuwentong “Ang Bilin ni Ina.”  Ano-anong salita sa kuwento ang may salungguhit?  Sabihin ang unang pantig ng mga salita.  Ano-anong letra ang bumubuo sa mga pantig na drayber?trak? Kris? dyip? Sa anumang paligsahan at palaro, may nanalo at may natatalo.Magsilbing inspirasyon sa iba kung ikaw ay nanalo. Sikaping maging matatag at tanggapin nang maluwag sa kalooban kung ikaw ay natalo. Ayusin ang mga salita upang kabuo ng isang makabuluhang pangungusap.
  • 149. 137 1. ang drayber tatay ko ay 2. trak Naghakot ng basura ang 3. Kris si isang magandang ay babae 4. napuno ang dram ng tubig 5. ibinigay na premyo Malaki ang. Gamitin sa pangungusap. 1. plantsa 6. premyo 2. dyip 7. Glenda 3. krus 8. brilyante 4. trumpeta 9. grado 5. prinsipe 10. presyo Ang pangungusap ay nabubuo ng pinagsama samang salita at parirala. Nagsisimula ito sa malaking letra at nagtatapos sa tuldok.
  • 150. 138 Piliin sa loob ng kahon ang wastong salita upang mabuo ang pangungusap. Isulat ang tamang letra sa sagutang papel. 1. Nanalo ako sa patimpalak sa pagguhit kaya binigyan ako ng ________________. 2. Tumaas ang ___________ ng mga gulay dulot ng Bagyong Pablo. 3. Ang paborito kong instrumento ay ____. 4. Sumakay kami ng ___ papuntang paaralan. 5. ____________ang tawag sa anak ng reyna. prinsesa plawta presyo premyo dyip Basahin ang mga salita. Isahan Dalawahan Maramihan kaklase ang guro kaibigan magkaklase dalawang guro magkaibigan magkakaklase mga guro magkakakaibigan
  • 151. 139  Ilan ang tinutukoy sa pangkat A? Pangkat B? Pangkat C?  Anong mga pagbabago ng salita ang napansin mula sa hanay ng isahan hanggang sa hanay ng maramihan? Nakatutulong ang pakikinig nang mabuti upang tayo ay higit na matuto. Piliin ang pangngalang tumutugon sa kailanan ng pangngalan na nasa loob ng panaklong. (dalawahan) 1. Ang magkaibigan ay magkatulong sa pagtapon ng basura. (maramihan) 2. Magalang na tinanggap ng mga tao ang bisita. (isahan) 3. Ang bata ay matiyagang nag-ayos ng mga nakakalat na aklat. (maramihan) 4. Ang manikani Vina ay pinaglaruan ng magkakapatid. (dalawahan) 5. Pinuri ni Gng. Aligante ang magkapareha sa mahusay nilang report.
  • 152. 140 Isulat ang bilang 1 kung isahan ang kailanan ng pangngalan, 2 kung dalawahan, at 3 kung maramihan na may salungguhit. 1. Pupunta ang magkapatid sa paaralan. 2. Dala ng magkakalaro ang kanilang bola. 3. Kakausapin nina Nico at Ted si Gng.Barez tungkol sa kanilang proyekto. 4. Ang mga tao ay naghihintay ng pagtigil ng ulan. 5. Ang kambal ay magkapareho ng suot o damit. May tatlong kailanan ang pangalan. Isahan - iisa ang tinutukoy. Dalawahan - dalawa ang tinutukoy. Maramihan - tatlo o higit pa ang tinutukoy. Isulat sa sagutang papel ang I kung ang pangngalang may guhit ay isahan, D kung dalawahan, at M kung maramihan. 1. Ang magkaklase ay parehong nanalo sa patimpalak.
  • 153. 141 2. Sama-samang nag-aaral ang tatlong magkakaibigan. 3. Nagdala si Kuya ng tatlong manggang hinog. 4. Si Beny ba ang inyong lider? 5. Ang mag-ate ay masayang naligo sa ilog. Ang Pangarap ni Ernesto Sa makitid na kalsada ng Bagong Silang kadalasang makikita si Ernesto. Si Ernesto ay galing sa mahirap na pamilya. Siya ay panganay na anak nina Ginoo at Ginang Enrico Rosal. Dahil sa kahirapan, madalas siyang lumiliban sa klase dahil wala siyang baon at kulang ang kaniyang gamit pampaaralan. Hindi na lingid kay Ernesto ang kahirapan kaya naman natuto na siyang tumulong sa paghahanapbuhay. Pagtitinda ng pandesal sa umaga at pangongolekta ng basura ang kaniyang ginawa. Ang kaniyang kinikita
  • 154. 142 ay inihuhulog niya sa alkansiya. Inilalaan niya ito para sa susunod na pasukan ay makabili siya ng gamit pampaaralan. Pangarap ni Ernesto na makatapos ng pag-aaral at maging isang pulis.  Sino ang pangunahing tauhan sa kuwento?  Anong klaseng bata si Ernesto?  Ano ang ginagawa niya upang maabot ang pangarap?  Kung ikaw si Ernesto ganoon din ba ang gagawin mo? Bakit?  Ano ang ginagawa mo para matupad mo ang sariling pangarap? Sipag at tiyaga ang susi sa pagtupad ng mga pangarap sa buhay. Kung ikaw ang magbibigay wakas sa kuwento, paano mo ito wawakasan?
  • 155. 143 Bigyan ng sariling wakas ang sumusunod. Gawing sa sagutang papel. 1. Dahil sa kahirapan, madalas lumiliban sa klase si Ernesto 2. Natuto si Ernesto na tumulong sa paghahanapbuhay 3. Marami nang naipong pera si Ernesto sa alkansiya 4. Nakapag-aral na muli si Ernesto 5. Masipag mag-aral si Ernesto Ang wakas ng kuwento ay nakabatay sa mga pangyayari sa kuwentong nabasa o napakinggan. Basahin ang kuwento at bigyan ng wakas. Tuwang-tuwang si Morela sa kaniyang mga laruan. Iniingatan niya ito palagi. Upang hindi mawala o masira ibinabalik niya ito sa tamang lalagyan pagkatapos maglaro. Isang araw,
  • 156. 144 nagmamadali siya. Pupunta ang mag-anak nila sa kaniyang lolo at lola na nasa Pampanga. Nakalimutan niyang iligpit ang laruan. Isulat sa kabit-kabit na paraan ang mga maliliit na letrang na nasa modelo.
  • 157. 145
  • 158. 146 Aralin 1: Ideya Ko, Sasabihin Ko Basahin ang mga pangungusap. Isulat sa sagutang papel ang Oo kung sumasang-ayon ka sa pahayag at HINDI kung hindi. 1. Ang ako, siya at ikaw ay halimbawa ba ng panghalip panao? 2. Ang pangunahing ideya ay matatagpuan ba sa unahan ng talata? 3. Ang mga ponema ba ay makabuluhang tunog sa isang wika? 4. Napapangkat ba ang mga salita sa iba’t ibang kategorya? 5. Madali bang sagutin ang mga tanong na sino, ano at saan sa binasang teksto? Ang Matulunging Mag- Anak Ang mag-anak na Reyes ay likas na matulungin. Sila ay nasa kalapit na barangay upang tulungan
  • 159. 147 ang mga taong nasunugan. Sina Aling Oneng at Mang Romy ang nagbibigay ng pagkain. Sina Ben, Tina at Leo ang tumutulong sa pag- eempake ng mga pagkain na ipamimigay. “Ako na ang maglalagay sa plastik ng noodles, ” ang sabi ni Ben. “Ikaw naman, Tina, ang maglalagay ng mga de lata. Siya naman ang maglalagay ng mga bigas,” sabay turo ng dalawang bata kay Leo.  Sino ang tatlong bata sa kuwento?  Bakit sila nasa kalapit na barangay?  Anong uri ng mga bata ang magkakapatid? Ipaliwanag.  Ano ang katangiang taglay ng mag-anak?  Kung may nangangailangan na kapwa, anong gagawin mo?  Ano ang pangunahing ideya ng kuwento? Paano mo ito natukoy? Ang pakikipagtulungan o pagdamay sa mga nangangailangan ay pagpapakita ng pagmamahal sa kapwa.
  • 160. 148 Basahin mo ang talata upang masagot ang mga tanong pagkatapos nito. Si Lea Si Lea ay batang magalang. Sumasagot siya ng po at opo kapag nakikipag-usap. Humahalik rin siya sa kamay ng kaniyang mga magulang bago umalis at pagdating ng bahay. Pinalaki siya ng kaniyang mga magulang na magalang at marunong makipagkapwa-tao. Tungkol saan ang kuwento? Ibigay ang pangunahing ideya. Tukuyin ang pangunahing ideya ng mga talatang mababasa. Isulat ang letra ng tamang sagot. 1. Si Ella ay may gulayan. Maraming tao ang natutuwa sa kaniyang gulayan. Kapag may nakakakita at nanghihingi sa kaniya, ito ay kaniyang binibigyan. Likas ang pagiging mapagbigay ni Ella. a. Ang gulayan ni Ella b. Ang halamanan ni Ella c. Ang pagiging mapagbigay ni Ella 2. Likas sa mga Pilipino ang pagiging mahilig sa musika. Kahit saan ka pumunta makaririnig
  • 161. 149 ka ng mga nag-aawitan sa kanto o mga bahay. May mga videoke bar din na kung saan ang mga Pilipino ay nahihilig pumunta upang umawit. Nabubuklod sila at nagkakaisa dahil sa pag-awit. a. Likas sa Pilipino ang pakikinig ng musika b. Likas sa mga Pilipino ang pag-awit sa kalye c. Likas sa mga Pilipino ang pagiging mahilig sa musika. 3. Likas sa mga Pilipino ay pagdadamayan. Ano mang kalamidad ang dumating sa kanilang buhay, hindi nila ito sinusukuan bagkus ay nagtutulungan sila. May problema man ay hindi nila alintana sapagkat alam nilang lilipas din ang lahat. a. Ang Pilipino ay masayahin. b. Ang Pilipino ay puro problema. c. Ang Pilipino ay takot sa kalamidad. Ang pangunahing ideya ang tumutukoy kung ano ang isinasaad sa talata. Ito ay sinusuportahan ng mga pangungusap na nagbibigay ng detalye. Tinatawag na paksang pangungusap ang pangungusap na nagpapahayag ng pangunahing ideya. Kalimitan ito ay nakikita sa unahan o sa hulihan ng isang talata.
  • 162. 150 Isulat ang pangunahing ideya sa bawat talata. 1. Si Kim ay may lapis. Ito ay mahaba at matulis. Ipinahihiram niya ito sa mga kamag-aral na walang dalang lapis. 2. Kilala ang mga Pilipino sa pakikipagbayanihan. Nakikita ito kapag may patanim o anihan sa bukid. Makikita rin ito kapag may handaan tulad ng kasal o binyag. 3. Ang paglalaro ng basketbol ay kinakikitaan ng magandang samahan at pagmamalasakitan. Ito ay kinakailangan upang mapalakas ang kanilang koponan. Basahin muli “Ang Matulunging Mag-anak.” Isulat ang mga salita sa kuwento na katulad ng salita sa loob ng kahon na may dalawang pantig. li + kas = likas
  • 163. 151 Ang pagtulong sa ibang tao ay pagpapakita ng pagdamay at pag-unawa sa kanilang kalagayan. Basahin ang mga salita. Piliin at sipiin ang mga salitang may dalawang pantig. 1. tinapay keso bola 2. tinik kalabaw bukid 3. aklatan taniman ilog 4. baso kutsara tinidor 5. babae lalaki bunso Bumuo ng mga salitang may dalawang pantig gamit ang mga pantig sa loob ng kahon. Wa lo lis la ka ko si to Bu tu pu pa ta ma ku tis Sa pamamagitan ng pagsasama-sama ng mga tunog ng mga letra nakabubuo tayo ng mga pantig na nagiging isang salita.
  • 164. 152 Tingnan ang mga larawan. Punan ng wastong pantig ang mga patlang upang makabuo ang ngalan ng bawat isa. to pon pin da ri Basahin ang “Ang Matulunging Mag-anak “  Sino ang maglalagay ng noodles sa plastik?  Paano ito sinabi ni Ben?  Paano naman sinabi ni Ben ang gagawin ni Tina?  Anong salita ang ginamit niya?  Sino ang tinukoy ng mga bata na magtitimbang ng bigas?  Anong salita ang ginamit bilang pamalit sa pangalan ng tauhan? is_____ hi_____ ngi____ ha____ pa____
  • 165. 153 Ang pagtulong sa kapwa ay pakikipagkapwa- tao. Isulat ang wastong panghalip panao para sa pangngalang may salungguhit. 1. Ang guro ay pipili ng magiging kalahok sa paligsahan. (Ako, Siya, Ikaw) 2. “Ilang taon ka na Bel?” tanong ng guro. “___ ay pitong taong gulang.” (Ako, Siya, ikaw) 3. Sinabi ng guro kay Bel, “____, ay sasali sa paligsahan. “ (Ikaw, Ako, Siya) 4. “Hindi ____ po tatanggihan ang nais ninyo.” (ko, mo, ka) 5. “Salamat at hindi tinanggihan ni Bel____ ang alok ko. (ko,mo, ka) Magbigay ng limang pangungusap gamit. ang panghalip panao.
  • 166. 154 _____ kaya ang bagong guro natin? Lagyan ng wastong panghalip panao ang patlang. Ang ako, ikaw, siya, akin, mo, ko, kaniya, niya, at kita ay mga panghalip panao. Ito ay mga salitang panghalili sa ngalan ng tao. Ang ako, akin at ko ay tumutukoy sa nagsasalita. Ang ikaw, mo, at kita ay tumutukoy naman sa kinakausap at ang siya, niya at kaniya ay tumutukoy sa pinag- uusapan. ______ si Lorena, pitong taong gulang. _____ ba ang bago naming kapitbahay?
  • 167. 155 Guhitan ang angkop na panghalip panao sa pangungusap. 1. (Siya, Ka, Mo) ang aking guro sa Filipino. 2. Tulungan (ko, mo, siya) ang nangangailangan. 3. (Ko, Niya, Ako) ay nasa ikalawang baitang. 4. Hawakan (siya, ako, mo) ang malamig na yelo. 5. Hindi (siya, ako, ko) nabasa ang aklat. Dapat Tandaan sa Pagsulat 1. Hawakan nang maayos ang lapis. 2. Iayos ang sulatang papel sa desk. 3. Magsulat mula pakaliwa-pakanan. 4. Isulat ang mga salita nang may tamang espasyo ng mga letra at nang pantay-pantay sa guhit.  Ano-ano ang dapat tandaan sa pagsulat?  Bakit dapat sundin ang mga paalalang ito? Mahalagang sundin ang mga panuntunan sa pagsulat upang maging malinis at maayos ang mga sulating gagawin. Sipiin ang mga salita:
  • 168. 156 Isulat sa paraang kabit-kabit ang mga salitang ididikta ng guro. Sumulat ng limang salita sa kuwaderno sa paraang kabit-kabit. Isulat ang mga salita sa paraang kabit-kabit. 1. ako 2. ikaw 3. kita Isulat ang mga salita nang may tamang espasyo at pare-parehong laki.
  • 169. 157 Aralin 2: Pangunahing Direksiyon, Susi sa Lokasyon Isulat ang Tama sa sagutang papel kung wasto ang isinasaad ng pangungusap at Mali kung HINDI. 1. Ang doon, malapit, malayo, diyan ay pangunahing direksiyon. 2. Ang mga salita ay napapantig. 3. Ang kami, tayo at sila ay panghalip panao. 4. Ang pangungusap ay nagsisimula sa malaking letra at nagtatapos sa iba’t ibang bantas. 5. May apat na pangunahing direksyon. Masaya ang Tumulong sa Kapwa Araw ng Sabado, masiglang naglalaro si Roy sa kanilang bakuran na nasa Kalye Marilag sa kanluran. May nakita siyang isang matandang babae na parang may hinahanap. Lumapit si Roy at tinanong ang matandang babae. Nagpakilala ang babae na siya ay si Gng.
  • 170. 158 Martinez na galing sa Bacolod City. Hinahanap niya ang bahay ng kaniyang kamag-anak na malapit sa pamahalaang bayan ng Sta. Fe. Tumigil si Roy sa paglalaro at tinulungan ang matanda. Mula sa bahay nina Roy na nasa Silangan ay dumeretso sila at pagdating sa pangalawang kanto ay lumiko sila sa kaliwa sa Kalye Aliw at kumanan sa Kalye Maligaya. Mula sa kanto ng Kalye Maligaya ay may apat na bahay lang layo ng Pamahalaang Bayan ng Sta. Fe. Katapat nito ay ang bahay na hinahanap nila. Tuwang-tuwa na nagpasalamat si Gng. Martinez kay Roy. Masayang umuwi si Roy dahil sa nakatulong siya sa kapwa.  Sino ang naglalaro?  Ano ang suliranin ni Gng. Martinez?  Paano siya tinulungan ni Roy?  Ano ang katangian ng batang si Roy?  Saan matatagpuan ang bahay nina Roy?  Saan makikita ang paaralan ng Sta. Fe?  Saang direksiyon matatagpuan ang pamahalaang bayan ng Sta. Fe?  Saan matatagpuan ang bahay ng kamag- anak ni Gng. Martinez? Ang pagtulong sa kapwa ay pagpapakita ng kabutihan.
  • 171. 159 Gamitin ang mapa sa pagbibigay ng mga hinihingi. Ibigay ang direksiyon kung saan makikita : 1. kabahayan 3. pamilihan 2. health center 4. simbahan Hintayin ang hudyat ng guro sa paggawa. 1. Pumunta sa kaliwa ng iyong katabi. Anong direksiyon ang iyong kinaroroonan? 2. Pumunta sa likuran. Anong direksiyon ang iyong kinaroroonan? 3. Pumunta sa kanan ng iyong kaibigan? Anong direksiyon ang iyong kinaroroonan? 4. Pumunta sa harapan.
  • 172. 160 Anong direksiyon ang iyong kinaroroonan? 5. Pumunta sa labas at sabihin ang nasa kaliwang bahagi mo. Gamit ang mga direksiyon, ipakita ang mga sumusunod na lugar sa pamayanan. Isulat sa kuwaderno. 1. simbahan - hilaga 2. kabahayan - kanluran 3. palengke - timog 4. paaralan - silangan Ang direksiyon ang magsasabi kung saan naroroon ang lugar na nais puntahan o hanapin. Ang apat na pangunahing direksiyon ay hilaga, timog, silangan at kanluran. Ang hilaga ay matatagpuan sa gawing itaas at ang timog ay nasa may ibaba. Ang kanan ay silangan at ang kaliwa ay kanluran.
  • 173. 161 Muling basahin ang kuwentong “Masaya ang Tumulong sa Kapwa.”  Ano ang hinahanap ng matandang babae?  Ano ang ginawa ni Roy matapos malaman ang problema ng matandang babae ?  Ano ang ginawa ng matanda dahil sa pagtulong na ibinigay ni Roy sa kaniya?  Saan natagpuan ang bahay na kaniyang hinahanap? Ang pagpapantig ng mga salita ay makatutulong sa pagbaybay nito nang wasto. Pantigin ang mga sumusunod: 1. nalilimutan 4. pamayanan 2. direksiyon 5. nagmamaneho 3. sasakyan
  • 174. 162 Alin ang tama ang pagpapantig? Sabihin ang letra ng iyong sagot. 1. a. ba–ku–ran b. b–aku–ran 2. a. b–a–b–a–e b. ba–ba–e 3. a. ma-tan-da b. m-a-tan-da 4. a. m-a-la-pit b. ma-la-pit 5. a. di-ret-so b. di-re-tso Isulat nang papantig ang mga salita. 1. nagpasalamat 4. direksiyon 2. pinag-uusapan 5. pangunahin 3. pagkakasakit Ang Magkakaibigan Ako at si Abet ay laging magkasama. Kami ay magkaibigan. Nagtutulungan kami sa lahat ng bagay. Sina Romel, Rodel at Randel ay kaibigan ko rin. Sila ay kasama ko sa paglilinis ng aming barangay. Sama-sama kami sa pagwawalis, pagtatanim at pamumulot ng mga kalat. Pagkatapos naming maglinis, sinasabi ko sa kanila, “Tayo nang kumain.”
  • 175. 163 At sabay-sabay kami na kakain mula sa inihandang luto ni Nanay.  Sino-sino ang magkakaibigan?  Ano ang ginagawa ng magkakaibigan?  Ano ang sinasabi ni Abet pagkatapos nilang maglinis?  Ano ang tawag sa mga salitang may salungguhit sa kuwento? Anumang gawain ay nagiging magaan kung sama-sama at nagtiutulungan. Punan ng angkop na panghalip panao ang mga pangungusap. 1. Sina Danica at Lea ay magsisimba. __________________ ay magsisimba. 2. Ikaw at ang iyong ate ay maglilinis ng bahay. _____________________ ay maglilinis ng bahay. 3. Ikaw at ako ay magluluto. ___________ ay magluluto. 4. Si Beth at ako ay maghuhugas ng plato. _____________ ay maghuhugas ng plato.
  • 176. 164 5. Sina Tina at Bela ay mamimili sa palengke. _______________ ay mamimili sa palengke. Gamitin ang mga panghalip panao sa pangungusap. sila kayo tayo kami Tukuyin ang panghalip panao na ginamit sa pangungusap. 1. Naglalaro kami ng basketbol. 2. Sila naman ay maghahanda ng pagkain. 3. Tayo ang mag-aayos ng mga plato, kutsara, tinidor at baso. 4. Kayo naman ang magliligpit ng pinagkainan. 5. Sabay-sabay tayong aalis papuntang parke. Ang kami, kayo, sila at tayo ay mga panghalip panao. Ginagamit ang kami at tayo kung tumutukoy sa taong nagsasalita at kaniyang mga kasama. Kayo naman ang ginagamit sa mga taong kausap ng nagsasalita at sila sa mga taong pinag-uusapan.
  • 177. 165 Basahin ang mga salita na nasa kahon.  Paano babasahin ang pangungusap na nasa unang kahon? Ang nasa pangalawang kahon? Ikatlong kahon?  Paano isinulat ang mga pangungusap? Sa pagbigkas ng mga salita o pangungusap, bigkasin ang mga ito nang malinaw at ng may tamang bilis, diin, ekspresyon, at intonasyon. Isulat nang wasto. 1. aalis kami bukas 2. maglinis tayo ng paligid 3. masakit ang ngipin ko 4. sasama ba kayo Si Abet at Ako ay laging magkasama. Tayo nang kumain. May kaibigan ba kayong katulad ni Abet?
  • 178. 166 5. malapit na ang pista Basahin nang wasto ang mga pangungusap. 1. Aha! Diyan ka pala nagtatago? 2. Hay, aalis na naman si Tatay. 3. Bakit ngayon ka lang dumating? 4. Sino po ang hinahanap ninyo? 5. Maaari bang umupo sa tabi mo? Ang mga pangungusap ay nagsisimula sa malaking titik at nagtatapos sa angkop na bantas. Isulat muli ang mga pangungusap. 1. namasyal sila sa bukid 2. nakarating ka na ba sa Boracay 3. malungkot ang kaibigan ko 4. nanalo ako sa lotto 5. mamamangka ba kayo
  • 179. 167 Sipiin nang pakabit-kabit ang mga parirala.
  • 180. 168 Aralin 3: Napakinggang Teksto, Ipahahayag Ko Isulat sa sagutang papel ang Oo kung ikaw ay sumasang-ayon at HINDI kung di ka sang-ayon. 1. Maaaring ikuwento ang napakinggang teksto. 2. Ang aw, iw,ay at ey ay mga kambal katinig. 3. Pare-pareho ang mga kambal katinig. 4. Ang ako, siya at ikaw ay mga panghalip panao. 5. May mga salitang magkasingkahulugan. Si Mang Nardo Si Mang Nardo ay mahusay mag-alaga ng manok. Sinisiguro niyang nabibigyan ang mga ito ng tamang pagkain. Araw- araw , lagi niyang winawalisan at tinatabunan ng lupa ang mga dumi ng manok. Ayaw niyang magreklamo ang kaniyang mga kapitbahay na mabaho at marumi ang kaniyang poultry farm. Pagkatapos maglinis ay nakikinig siya ng drama sa radyo. Isang araw, habang siya ay kumukuha ng tubig sa dram ay nagputakan ang mga manok. Dali-dali
  • 181. 169 siyang nagpunta sa kinalalagyan ng mga manok. Laking gulat niya sapagkat ang bawat kulungan ng manok ay maraming itlog. Sa unang kulungan ay nakakuha siya ng 30 itlog, sa ikalawa ay 20, sa ikatlo ay 15 at sa ikaapat ay 40 at sa huling kulungan ay 15. Kinuha niya ang itlog sa bawat kulungan at inayos ayon sa laki. Nagpatulong siya sa kaniyang anak. “Itong malalaking itlog ay sa unang tray mo ilagay. Iyang katamtamang laki ay sa pangalawang tray at iyong maliliit ay sa ikatlong tray,” sabi ni Mang Nardo sa kaniyang anak. Masayang-masaya si Mang Nardo at marami silang maibebentang itlog sa palengke. Ang ibang itlog naman ay ibibigay niya sa kaniyang mga kapitbahay. Hindi nakakalimutan ni Mang Nardo na ibahagi ang kaniyang mga biyayang natatanggap sa iba.  Ano ang dahilan at nagputakan ang mga manok?  Bakit masaya si Mang Nardo?  Ilan lahat ang nakuha niyang itlog? Paano mo nasabi?  Bakit kaya marami siyang nakuhang itlog?  Ano ang posibleng mangyari kung hindi niya lilinisin ang mga kulungan ng manok?
  • 182. 170 Ang pagbabahagi ng mga bagay na mayroon tayo maliit man o malaki ay pagpapakita ng pagiging bukas-palad sa ating kapwa. Piliin sa loob ng palayok ang salitang kasingkahulugan ng salitang may salungguhit sa pangungusap. 1. Malaki ang pabuya na makukuha ng mananalo sa paligsahan. 2. Ang bawat suliranin ay may solusyon. 3. Nagdamdam ang nanay sa hindi pagsunod ng anak. 4. Ang mga suspek sa krimen ay inaresto ng mga pulis. 5. Siya ay nabigla sa nangyari sa kaniyang kaibigan. Bigyan ng hinuha ang bawat sitwasyon. dinakip nagulat nagtampo problema premyo
  • 183. 171 Unang Pangkat- Namalengke sina Lorna at Fe maya-maya ay nagkagulo sa palengke. Ikalawang Pangkat – Nagluluto si Nanay. May kumatok sa pinto. May naamoy sila sa may kusina. Ikatlong Pangkat- Namalengke si Nanay. Nang magbabayad na siya ay wala na ang kaniyang pitaka. IkaapatnaPangkat- Tahimik na nag-aaral si Ruben, maya-maya ay napasigaw ang mga kasama niya sa bahay dahil sa dilim. A. Piliin ang angkop sa bawat sitwasyon. 1. Malalim na ang gabi. Maya-maya aynagtahulan ang mga aso sa tapat ng aming bahay. May narinig kaming sumigaw. a. may bisita b. may maniningil c. may Maymagnanakaw 2. Mag-uumaga na nang magkagulo sa kabilang Ang isang salita ay maaaring magkaroon ng higit sa isang kahulugan. Ang pagbibigay ng hinuha ay pagbibigay ng maaring mangyari sa nabasa o napakinggang teksto.
  • 184. 172 kalye.Inilalabas nila ang kanilang mga gamit. a. May sunog . b. May nag-aaway. c. May dumating na trak ng basura. 3. May makapal at maitim na ulap sa kalangitan. Maya-maya , lumakas ang hangin. a. uulan b. aaraw c. kukulimlim Basahin muli ang kuwentong “Si MangNardo.”  Ano ang pang-araw-araw na gawain ni Mang Nardo?  Paano niya inaalagaan ang kaniyang mga manok?  Ano ang naging bunga ng mga ginagawa niya?  Ano ang mapapansin sa mga salitang may bilog sa kuwento? Tipirin ang tubig.
  • 185. 173 Iugnay ang mga larawan na nasa Hanay A sa Hanay B. Isulat ang letra ng wastong sagot. _____ 1. a. dram _____ 2. b. droga ______ 3. c. drawer ______4. d. drawing ______5. e. dragon Gumuhit ng tatlong bagay na may kambal katinig na dr.
  • 186. 174 Hanapin sa loob ng kahon ang salitang angkop sa bawat pangungusap. 1. Maingat magmaneho ang tatay kong _____. 2. Mahilig si nanay manood ng _____ sa telebisyon. 3. Magaling si kuya mag ______ ng bola. 4. Ang tubig sa _____ ay mapupuno na. 5. Malaki ang pagkakaguhit ng ______ sa larawan. Basahin muli ang kuwentong “Si Mang Nardo.”  Paano inayos ni Mang Nardo ang mga itlog?  Ano ang salitang ginamit niya sa pagtuturo kung saan ilalagay ang mga itlog? Ang kambal katinig ay dalawang pinagsamang katinig na bumubuo ng tunog. Halimbawa: ang DR, dram. drayber dribol drama dram dragon
  • 187. 175  Basahin ang bahagi ng kuwento na ipinaliwanag ni Mang Kardo kung paano iaayos ng kaniyang anak ang mga itlog. Ugaliing maging masinop sa lahat ng mga gawain. Isulat ang ito, iyon at iyan. 1. ______ ay lapis. 2. _____ ang pinakamalaking bunga ng mangga. 3. ______ ang gusto kong inumin. 4. _______ ang aking bag.
  • 188. 176 5. _______ ay aklat. Gamitin sa pangungusap ang ito, iyan, at iyon. Isulat ang panghalip na pambagay na papalit sa salitang may guhit. 1. Ang hawak ko ay ang paborito kong gulay. __________ ay petsay. Ang panghalip pamatlig ay mga salitang pumapalit na panturo sa mga bagay, hayop at lugar. Ginagamit ang ito na panturo sa mga bagay na malapit sa nagsasalita. Ang iyon ay ginagamit sa mga bagay na malapit sa kausap ngunit malayo sa nagsasalita. Ang iyon ay ginagamit sa mga bagay na malayo sa mga nag-uusap.
  • 189. 177 2. Bakit mo inihagis ang bola mo? Baka mawala ________. 3. Tingnan mo ang bag na hawak ko. _______ ay bago. 4. Ang ganda ng relo na hawak mo. _______ ba ay regalo ng nanay mo? 5. Alam mo bang gamitin ang pantasa mo? _________ aynais ko sanang hiramin. Basahin ang nasa graph at pag-aralan.  Ilang itlog ang nakuha ni Mang Nardo sa unang kulungan? Pangalawa? Pangatlo? Pang-apat? Panlima?  Anong kulungan ang may pinakamaraming itlog?
  • 190. 178 Sa kasipagan nag sisimula ang pag-unlad ng buhay. Pag-aralan ang graph. Unawain ang mga impormasyon at saguting ang mga tanong. Pagsusulit 1. Ano ang pamagat ng graph? 2. Ilang pagsusulit ang ipinakikita sa graph? 3. Alin-aling pagsusulit ang may parehong bilang? 4. Anong pagsusulit ang may pinakamababangmarka? 5. Sa anong pagsusulit siya may pinakamataas na marka?
  • 191. 179 Sagutin ang tanong pagkatapos pag-aralan ang graph. 1. Ano ang pamagat ng graph? 2. Ilang baiting mayroon sa Gat. Andres Elementary School? 3. Aling baiting ang may parehong bilangng mag- aaral? 4. Aling baiting ang may pinakamalaking bilang ng mag-aaral? 5. Aling baiting ang may pinakamababang bilang ng mag-aaral? Ang paggamit ng bar graph at table ay isang paraan upang madaling maunawaan at mabigyan ng kahulugan ang mga impormasyon.
  • 192. 180 Basahin at saguting ang sumusunod: Pangalan ng Baitang 1. Ano ang pamagat ng graph? 2. Aling seksyon ang may pinakamaraming aklat? 3. Aling seksyon ang may pinakamababang bilang ng aklat? 4. Aling seksyon ang may parehong bilang ng aklat? 5. Ilang seksyon ang nakatanggap ng aklat? Isulat ang pangungusap sa paraang kabit- kabit na may tamang laki at layo sa isat-isa.
  • 193. 181 Aralin 4: Pakikipagkapwa-tao Sinabi Mo, Ramdam Ko Sulatin ang Oo sa sagutang papel kung sumasang-ayon sa pahayag at HINDI kung di sumasang-ayon. 1. Ang mga salitang okra at drama ba ay kambal katinig? 2. Ang akin, iyo, kaniya at atin ay mga panghalip panao ba? 3. Ang kahulugan ba ng mga salitang di pamilyar ay maibibigay sa pamamagitan ng kasalungat? 4. May mga uri ba ng panghalip panao? 5. Kambal katinig ba ang salitang prutas? Makinig sa pagbasa ng guro. Ang Magkaibigan Sina Ben at Lino ay magkaibigan. Isang araw nagkita sila sa palaruan. Dala-dala ni Lino ang laruang padala ng kaniyang ama. Pakinggan natin ang kanilang usapan. Ben: Wow! Ang ganda naman ng laruan mo!
  • 194. 182 Lino: Padala ito sa akin ni Tatay. Ben: Bakit parang hindi ka masaya? Sabihin mo sa akin at ako’y makikinig. Lino: Gusto ko na kasing makita si Tatay. Sa isang taon pa siya makauuwi. Palagi namin siyang iniisip at ipinagdarasal. Ben: Malungkot ka pala. Halika at paglaruan na lang natin ang mga maliliit na kotseng iyan. Tingnan natin kung alin sa mga kotseng iyan ang pinakamabilis. Lino: Sige, Iyo na ang kotseng pula at akin ang kotseng asul. Nag-unahan sa pagkarera ng kotse ang mga bata. Ben: Hayan, naging masaya ka na. Lino: Oo, mag-unahan tayo sa pagkarera ng kotse. Ben: Yehey! Tiyak mananalo ako.  Sino ang magkaibigan?  Ano ang dala-dala ni Lino sa palaruan?  Ano ang damdamin ni Ben nang sabihin niyang “Wow! Ang ganda naman ng laruan mo?”  Ano ang sinambit ni Ben sa pahayag ni Lino na “Gusto ko kasing Makita si Tatay.”  Paano naipahayag ni Lino ang kaniyang kalungkutan kay Ben?
  • 195. 183 Ang pagpapahiram ng laruan o anumang bagay na mayroon ka ay bahagi ng pakikipagkaibigan. Makinig sa pagbasa ng guro upang matukoy ang damdaming ipinahahayag ng bawat pangungusap. 1. “Hay, umalis na si Tatay patungong Saudi Arabia matagal na naman bago kami magkita.” 2. “Yehey, manonood kami ng sine!” 3. Ay! Nawalan ng kuryente.” 4. “Gabi na, bakit nasa lansangan ka pa?” 5. “Naku! Ang dilim-dilim dito. Bakit parang may matang mapupula sa may dulo ng lagusan. Ilagay sa sagutang papel ang mga salitang gulat, tuwa, lungkot na akma sa pangungusap. 1. Yehey! Nanalo kami sa laro. 2. Nawawala ang pitaka ko. 3. Ha! Nasunog ang bahay nila? A.nagulat D. natakot B. nagalit E. nalungkot C.natuwa
  • 196. 184 4. Saan ka nanggaling? Kanina pa kita hinahanap? Bilugan ang kahulugan ng salitang may guhit at ikahon ang damdaming ipinahihiwatig. 1. Napabulyaw at nasabi niya nang malakas “Ay, kabayo!” dahil sa matinding gulat. A. panghihinayang C. pagkabigla B. lungkot 2. Lolobo at lalaki na ang tiyan mo sa sobrang pagkain.” A. galit C. tuwa B. inis 3. “Naku, kinikilabutan at naninindig ang aking balahibo! Anong lugar kaya ito?” A. takot B. gulat C. pagkabigla 4. “Aha! Diyan ka lang pala nagkukubli o nagtatago. “Ikaw na ang bagong taya.” A. pagkagulat C. inis B. tuwa Ang mga pangungusap ay maaring nagpapahayag ng iba’t ibang damdamin tulad ng lungkot, tuwa, inis, takot, galit, panghihinayang at iba pa.
  • 197. 185 5. “Yehey, tumama at nanalo ng malaking halaga ang nanay ko sa paligsahan. A. pagkabigla C. tuwa B. lungkot Ang Batang si Prado Hilig ni Prado ang kumain. Paborito niya ang pritong manok at iba’t ibang uri ng prutas. Hindi siya nagtitira ng pagkain sa pinggan dahil alam niyang maraming bata ang nagugutom. Isang araw, may bagyong dumating. Umapaw ang ilog at nasira ang mga bahay dahil sa baha. Lumikas ang mga tao at tumuloy sa evacuation center. Narinig niya ang balita tungkol sa mga nawalan ng bahay. Hinikayat niya ang kaniyang mga magulang na tumulong sa mga naapektuhan ng pagbaha. Nanguna siya sa pagbibigay ng pagkain t laruan sa mga bata. Lahat ay natuwa sa kaniyang
  • 198. 186 kabaitan. Ipinagmamalaki siya ng kaniyang mga magulang dahil sa murang edad ay marunong na siyang tumulong sa kapwa.  Ano ang hilig gawin ni Prado?  Paano niya inaalala ang mga batang nagugutom?  Anong magandang katangian niya ang hinangaan ng lahat?  Ikaw, paano ka tumutulong sa mga nangangailangan?  Itala ang mga salitang may salungguhit sa kuwento.  Anong kambal katinig ang mabubuo mo sa sagot na nasa panlima upang ibahagi sa mga taong nagugutom? Ang pagbibigay ay isang paraan ng pakikipagkapwa-tao. Ikahon ang naiiba sa pangkat. Gawin ito sa sagutang papel. 1. patas prutas patatas 2. payong pinto prinsipe 3. payo palito presyo
  • 199. 187 4. presko palo pato 5. piso preno pito Basahin ang kambal katinig na tinutukoy. Isulat ang sagot sa sagutang papel. produkto presko prinsesa preno 1. Biglaang paghinto ng sasakyan 2. Kalakal na dinadala sa mga lungsod at lalawigan 3. Sariwang hangin 4. Napanalunang pera o bagay 5. Anak na babae ng hari at reyna Isulat kung nasa una, gitna o huli mababasa ang kambal katinig na ginamit. Ang kambal katinig ay binubuo ng dalawang magkasunod na katinig. Ito ay maaaring nasa unahan, gitna at hulihan. Hal. prinsesa sorpresa kopra _____ 1. Sorpresa ____ 4. nagprusisyon _____ 2. Presyo _____5. produkto _____ 3. kapre
  • 200. 188 Basahing muli ang kuwentong “Ang Magkaibigan.”  Saan nagkita ang magkaibigan?  Kanino napunta ang kotseng asul?  Paano ito sinabi ni Lino?  Kanino napunta ang pulang kotse?  Paano niya sinabi ito?  Anong uri ng salita ang akin at iyo?  Kailan ginagamit ang mga salitang nabanggit?  Ang pakikipaglaro ay isang paraan upang maging masaya ang samahan ng magkaibigan. Salungguhitan ang panghalip na panao sa kaukulang paari. Gawin ito sa sagutang papel 1. Huwag mong kalimutang maghugas ng iyong mga kamay. 2. Naikuha mo ba siya ng pagkain? 3. Ang aking baon ay inihanda na ni Nanay. 4. Ang mga pangangailangan namin ay naibibigay ng aming magulang. 5. Ang mainit na gatas ay mabuti sa ating katawan.
  • 201. 189 Pumili ng tatlong panghalip na nasa kahon at gumawa ng pangungusap ukol dito. Gawin ito sa sagutang papel. A. Piliin ang tamang panghalip na panao na paari para sa pangngalang may salungguhit. Isulat ang sagot sa kuwaderno. 1. Ako si Ben. Pinangangalagaan ni Ben ang pagkakaibigan nila ni Lino. mo ko iyo 2. Ikaw si Isabel. Ikaw si Ana. Ang pagkakaibigan nina Isabel at Ana ay matatag. namin ninyo natin Ang panghalip na pumapalit sa ngalan ng tao na nagmamay-ari ay tinatawag na panghalip panao na paari. Ito ay maaaring isahan o maramihan. Ang akin, ko, atin, natin, amin at naming ay ginagamit ng taong nagsasalita. Samantalang ang iyo, mo, inyo, at ninyo ay ginagamit sa kausap. Ang kaniya, niya, kanila at nila ginagamit sa pinag-uusapan. akin iyo kaniya atin inyo kanila amin
  • 202. 190 3. Siya si Lito. Ako si Tonyo. Ang samahan nina Lito at Tonyo ay parang magkapatid. namin ninyo natin 4. Ang isipan ng mga kabataan ay dapat na ituon sa pag-aaral. nila namin ninyo 6. Sina Elma at Maribel. Ang turingan nina Maribel at Elma ay parang magkapatid. Dapat tandaan sa pagsulat: 1. Hawakan ang lapis nang isang pulgada ang layo mula sa dulo ng daliring hinlalaki, hintuturo at gitnang daliri. 2. Iayos ang papel sa desk. Ipatong sa bandang itaas nito ang kanan o kaliwang kamay. 3. Magsulat mula kaliwa-pakanan. 4. Magsulat nang marahan at may tamang diin. 5. Umupo nang maayos sa upuan.  Ano-ano ang mga dapat tandaan sa pagsulat?  Bakit dapat tama ang paraan sa pagsulat?  Sa inyong palagay, gaganda ba ang sulat kung walang susunding panuntunan? Sundin ang mga panuntunan sa pagsulat upang maging maayos at wasto ang pagsulat at pagsipi.
  • 203. 191 Isulat ang malalaking letra ng Alpabetong Filipino. Sipiin ang mga malalaking letra sa paraang kabit-kabit. Sundan ang modelo sa ibaba. Hintayin ang ididiktang salita ng guro at isulat ito sa kuwaderno. Simulan ito sa malaking letra. Magsulat ng limang salita na nagsisimula sa malaking letra. Ang mga tiyak na ngalan ng tao, bagay, hayop ay nagsisimula sa malaking letra.
  • 204. 192 Aralin 5: Kuwento Mo, Pakikinggan Ko! Sagutin ng Tama o Mali. Isulat ang sagot sa kuwaderno. 1. Ang mga kuwento ay muling naisasalaysay sa pamamagitan ng graphic organizer. 2. Ang krayola ay salitang may kambal katinig na KR. 3. Ang mga salitang sino,ano, alin,kanino at saan ay mga panghalip pamatlig. 4. Ang kasalungat ng mariwasa ay mahirap. 5. Magkasing-kahulugan ng salitang marungis ay mabango . Si Carlo at Si Felix Ito si Carlo.Ito naman si Felix. Nakaugalian na ng magkaibigan na magpunta sa bukid pagkatapos ng gawaing bahay. Minsan sa pagdating ni Felix nakita niyang tulog si Carlo. Maya-maya ay nakakita siya ng malaking
  • 205. 193 ahas sa ilalim ng punong magga at tila tutuklawin ang kaniyang kaibigan. Napasigaw nang malakas si Felix.“Ahas!” “Ahas!”at halos napapikit ang mata ni Felix samantalang iminulat naman ni Carlo ang kaniyang mga mata.Dali-daling bumangon si Carlo at sabay silang tumakbo palayo sa bukid. Pagkatapos ng pangyayaring iyon, lalong tumibay ang pagkakaibigan ng dalawa . Sagutin ang tanong at isulat ito sa graphic organizer.  Ano ang pamagat ng kuwento?  Sino-sino ang mga tauhan?  Saan ito naganap ?  Ano ang naging problema sa kuwento?  Paano na solusyonan ang problema? Kapag ang problema ay nalampasan mas tumatatag ang samahan.
  • 206. 194 Basahin ang kuwento at sagutin ang mga tanong gamit ang graphic organizer. Si Lito Si Lito ay batang palasagot. Isang araw, maagang umuwi mula sa paaralan si Gng. Santos. Narinig niyang sinisigawan ni Lito ang kasambahay. Pinagsabihan niya itong pumasok sa kuwarto at kinausap.Paglabas nila ng silid, pinuntahan ni Lito si Lita na kasambahay at humingi ng paumanhin. Ilagay ang sagot sa loob ng graphic organizer. 1. Ano ang pamagat ng kuwento? 2. Saan ito nangyari? 3. Sino-sino ang mga tauhan sa kuwento? 4. Ano ang naging problema sa kuwento? 5. Paano ito nabigyan ng solusyon ?
  • 207. 195 Makinig sa pagbasa ng guro.Gumawa ng graphic organizer mula sa teksto at ikuwento sa klase. Si Melissa Malakas ang ulan, habang naghihintay si Melissa ng dyip ay may isang babaeng dumating na walang payong. Pinasukob ni Melissa sa payong ang babae. Hanggang sa pareho na silang nakasakay sa dyip. Nagpasalamat ang babae sa kagandahang loob na ipinakita ni Melissa. 1. Ano ang pamagat ng kuwento? 2. Sino-sino ang tauhan sa kuwento? 3. Ano–anong nangyari sa kwento? 4. Ano ang naging problema sa kuwento? 5. Paano ito nabigyan ng solusyon? Ang mga kuwento ay muling naisalaysay sa pamamagitan ng graphic organizer.
  • 208. 196 Hintayin ang pagbasa ng guro. Gumawa ng graphic organizer upang makuwento muli ang teksto. Pagkakabigkis Isang araw narinig ni Nanay na nagsisigawan ang kaniyang mga anak. Lungkot na lungkot siya kaya naisip niyang bigyan sila ng aral. Pinatawag niya ang mga ito upang tanggalin ng agiw sa kani- kanilang kuwarto gamit ang tatlong pirasong tingting. Nalungkot sila sapagkat hindi lubusang natanggal ang agiw. Naisip nilang pagsama- samahin ang mga tingting at magtulong-tulong sa paglilinis ng bawat silid. Doon nila nakita ang halaga ng pagsasama-sama. Unang araw ng Disyembre. Malapit na Ang Pasko. Tuwang-tuwa si Lea sapagkat may nakita siyang krismas tree sa kanilang tahanan.Kumuha siya ng lapis at papel upang ilista ang mga pangalan ng
  • 209. 197 bibigyan niya ng regalo. Pagkatapos, gumawa siya ng card gamit ang krayola at papel. Isinulat niya ang nais niya para sa Pasko at isinabit ito sa krismas tree.  Ano ang nakita ni Lea?  Bakit siya tuwang-tuwa?  Paano niya naipakita ang pakikipagkapwa- tao.  Ibigay ang ginamit niyang pansulat sa paggawa ng card.  Ano ang tawag sa mga salitang may salungguhit sa pangungusap? Ang pagbibigay ng regalo o anumang bagay ay pagpapakita ng pagmamahal sa kapwa. Kopyahin sa kuwaderno ang ngalan ng mga larawan at bilugan ang kambal-katinig na makikita rito. krus Krismas tree krudo
  • 210. 198 4. krismas card 5. Krayola Gawin ito sa kuwaderno. Gumawa ng mga pangungusap mula sa salitang: krus krudo krismas card krismas tree Ang kambal katinig ay binubuo ng dalawang magkasunod na katinig. Ang halimbawa nito ay ang KR. Gumuhit ng 5 larawan na may kambal katinig na KR sa inyong kuwaderno.
  • 211. 199 Sabado, pinagbihis ng nanay si Mely. Sila ay pupunta sa pamilihan. Pakinggan natin ang kanilang usapan. Nanay: Mely, magbihis ka Mely: Saan po tayo pupunta, Nanay? Nanay: Sa palengke. Bibili tayo ng ating uulamin. Mely: Ano po ang bibilhin natin? Nanay: Bibili tayo ng karne, manok, gulay at isda. Mely: Alin po ang uunahin natin? Nanay: Ang isda para makabili tayo ng sariwa. Mely: Kanino po kayo bibili ng isda? Nanay: Kay Aling Bebang, suki niya ako sa isda. Mely: Ganoon po ba! Ilan naman po ang bibilhin natin? Nanay: Siguro mga isang kilo. Tayo na at baka tanghaliin pa tayo sa pamimili. Kailangang makaluto ako agad upang mabigyan natin ng pagkain ang mga lolo at lola mo.  Saan pupunta sina Mely at Nanay?  Ano-ano ang bibilhin nila?  Alin ang kanilang uunahin?  Ilan ang isdang bibilhin nila?  Kanino sila bibili ng isda?
  • 212. 200  Ano ang tawag sa mga salitang ginamit sa pagtatanong? Naipakikita ang paggalang sa mga matatanda sa pamamagitan ng paggamit ng “po” at “opo.” Basahin ang mga pangungusap. Isulat ang angkop na salitang pananong sa bawat pangungusap. 1. Ang mga bata ay mamamasyal. ______________ ang mga mamamasyal? 2. Pupunta sila sa palaruan. ________ sila pupunta? 3. Anim silang pupunta sa palaruan. ________ ang pupunta sa palaruan? 4. Magpapaalam sila sa kanilang nanay upang payagan. ________ sila magpapaalam? 5. Magdadala sila ng tinapay at tubig upang hindi sila magutom. _________ ang dadalhin nila upang hindi sila magutom?
  • 213. 201 Bilugan ang panghalip pananong sa pangungusap. Isulat ang iyong sagot sa kuwaderno. 1. Saan ka pupunta? 2. Ilan kayong magkakapatid? 3. Ano ang iyong gagawin? 4. Kailan ka mamalengke? 5. Kanino mo isasauli ang lapis? Isulat sa sagutang papel ang mga panghalip pananong na ginamit sa pangungusap. 1. Sino ang kasabay mo pagpasok sa paaralan? 2. Kanino ka nagpapaalam kapag aalis ng bahay? 3. Ilan ang mga kamag-aral mo? 4. Ano ang baon mo araw-araw? 5. Saan ka nag-aaral? Ang mga salitang sino, ano, alin, kanino, ilan at saan ay mga panghalip pananong. Ginagamit ito na pamalit sa ngalan ng tao, bagay at lugar sa pagtatanong.
  • 214. 202 Sina Jack at Jill ay kambal ngunit lagi silang magkaiba sa damdamin at gawain. Si Juan at Juana ay kambal rin ngunit magkapareho sila sa damdamin at sa gawain. Kung ano ang nais gawin ni Juan ganoon din ang gusto ni Juana.Kung malakas ang boses ni Jack, mahina naman ang kay Jill. Si Juan ay matangkad at si Juana ay mataas rin.Si Jack ay mataas ngunit si Jill ay maliit. Isang araw naglaro ang dalawang pares ng kambal. Nanalo sa paligsahan sina Juan at Juana. Malungkot si Jill ngunit maligaya pa rin si Jack.Sa kabila ng pagkatalo, kinamayan pa rin nina Jack at Jill sina Juan at Juana. Si Juan naman ay tuwang-tuwa at si Juana ay masayang-masaya rin. Maya-maya ay tinawag na sila ng kani-kanilang magulang. Sagutin ang mga tanong gamit ang Caterpillar Organizer sa pagbibigay ng impormasyon.Ilarawan sina Jack at Jill at Juan at Juana. Isulat sa loob ng organizer ang sagot. Gawin ito sa kuwarderno.
  • 215. 203 Juan Juana Jack Jill Ang pagigiging isport ay ugaliin kapag nakikipaglaro.
  • 216. 204 Isulat sa patlang ang MS kung magkasingkahulugan at MK kung magkasalungat ang pares ng mga salita. _____ 1. mataas – mababa _____ 2. tahimik – payapa _____ 3. tulak – hila _____ 4. sigaw – hiyaw _____ 5. maulan – maaraw Hintayin ang hudyat ng guro. A. Hanapin at bilugan ang mga salitang magkasingkahulugan sa bawat pangunguasp. Gawin ito sa sagutang papel. 1. Mabigat ang bag ni Joel pero magaan ang bag ni Lea. 2. Si Ana ay mataba at si Eva ay malusog rin. 3. Malamig sa tagaytay at Baguio. B. Salungguhitan ang mga salitang magkasalungat sa bawat parirala. 1. Maalong dagat at tahimik na batis 2. Buntot na mahaba at maikli 3. Hanging malakas at hanging mahina
  • 217. 205 Basahin ang pares ng mga salita. Isulat ang MK kung magkasingkahulugan at MS kung magkasalungat. ______ 1. tamad-masipag _____4. magaan-mapera ______ 2. dukha-mahirap _____5. Luntian-berde ______ 3. mayaman-mapera Isulat ang mga maliliit na letra sa paraang kabit-kabit na may tamang laki at layo sa isa’t isa. Sundan ang modelo. Ang mga salita ay maaaring magkasingkahulugan o magkasalungat. Magkasingkahulugan ang mga salita kung magkatulad o magkapareho ang kahulugan. Magkasalungat ang mga salita kung magkaiba o magkabaligtad ang kanilang kahulugan.
  • 218. 206 Aralin 6: Komunikasyon, Daan sa Pag-unlad ng Edukasyon Isulat sa sagutang papel ang Oo kung sang- ayon ka sa isinasaad na pangungusap at Hindi kung di naman. 1. Nakabubuo ng bagong salita buhat sa isang salita sa pamamagitan ng pagpapalit ng mga titik nito. 2. Ang masaya at maligaya ay magkasingkahulugan. 3. Ang mga pangyayari sa kuwento ay dapat naisasalaysay ayon sa pagkakasunod-sunod. 4. Ang mga pang-ugnay na salita ay magagamit sa pagsusunod-sunod ng pangyayari sa kuwento. 5. Ang ito, iyan, at iyon ay panghalip pamatlig na patulad. Ang Magkakaibigan at Ang Pulubi Sabado, nagpaalam ang magkakaibigang sina Erika, Rico, at Thomas sa kanilang mga magulang na mamamasyal sa parke. Sa kanilang paglalakad, napansin nila ang isang batang gusgusin na may suot na maruming damit.
  • 219. 207 Erica: “Kawawa naman ang bata. Yayain natin siyang sumali sa laro natin.” Rico: “Oo nga.” Niyaya nila ang batang pulubi na sumama sa kanila sa pamamasyal at hinikayat na maglaro sa parke. Nagseesaw sina Erica at Rico samantalang naghabulan naman sina Thomas at ang bata. Sa kanilang pagtakbo, hindi napansin ng bata ang nakausling bato kaya siya ay nadapa. Batang pulubi: “Aray! dumudugo ang aking tuhod.” Ganoon na lamang ang iyak ng bata. Napalingon sina Erica, Rico, at Thomas at dali-daling lumapit sa bata. Umuwi ang magkakaibigan sa bahay ni Erica upang magamot ang sugatang bata. Ngunit hindi nila alam kung paano ito gagamutin, nagkataong wala ang kaniyang ina. Naisip ni Erica na tawagan sa telepono ang kaniyang tiyahin na si Tiya Beth. Ganito ang naging takbo ng kanilang usapan. Erica: “Hello, Tiya Beth si Erica po ito. Kamusta na po kayo?” Tiya Beth: “Hello, Erica! Mabuti naman ako. Bakit napatawag ka?”
  • 220. 208 Erica: “Nagdugo po kasi ang tuhod ng aking kaibigan, paano po namin siya gagamutin?” Tiya Beth: “Una, hugasan ng sabon at malinis na tubig ang kaniyang sugat. Pangalawa, punasan ito ng malinis na bimpo. Pangatlo, Lagyan mo ng Betadine ang sugat. Pagkatapos, balutan ang sugat ng gasa. Ganyan ang gagawin mo.” Erica: “Maraming salamat po, Tiya Beth.”  Bakit nagpaalam ang magkakaibigang Erica, Rico, at Thomas sa kanilang mga magulang?  Sino ang nakita nila sa parke? Ilarawan ang bata sa parke.  Ano-ano ang ginawa ng magkakaibigan at ng bata sa parke?  Bakit nadapa ang bata? Nangyari na ba ito sa iyo?  Paano tinulungan ng magkakaibigan ang batang pulubi?  Ayon kay Tiya Beth, paano gagamutin ang sugat ng pulubi?  Kung kaibigan mo ang sugatang bata, paano mo siya tutulungan? Ang pagsaklolo sa taong humihingi ng tulong ay gawaing mabuti.
  • 221. 209 Iayos ang mga pangyayari ayon sa kuwentong binasa sa pamamagitan ng paglalagay ng bilang 1-5 sa patlang. Gawin ito sa sagutang papel. _______ Nadapa ang batang pulubi. _______ Nagpunta ang magkakaibigan sa parke. _______ Ginamot ng magkakaibigan ang, sugatang bata. _______ Tinawagan ni Erica ang kanyang tiyahin sa telepono upang humingi ng tulong. _______ Nagpaalam ang magkakaibigang Erica, Rico, at Thomas sa kanilang mga magulang. Buuin ang mga talata. Isulat sa patlang ang pang-ugnay na una, pangalawa, at pagkatapos. Gawin ito sa kuwaderno. 1. Maagang nagising si Rona. Ang ______________ niyang ginawa ay nagdasal. _____________, itinupi niya kumot sa kaniyang higaan. _________ naman ay ang pagkain niya ng almusal. 2. Maligayang –maligaya si Joy._____________, may bumati sa kaniya ng “Maligayang Kaarawan”. _____________, may nag-abot sa kaniya ng regalo. At ang ______________ ay inawitan siya ng kaniyang kamag-aral.
  • 222. 210 Basahin ang talatang “May Bisita”. May Bisita Linggo, nagbabasa ng aklat si Fe nang may kumatok. “Tao po! Nandiyan po ba si Flor?” “”Sino po kayo?”, ang tanong ni Fe sa estranghero. “Ako si Belen, kaibigan ni Flor. ” Tinawag ni Fe ang kaniyang ina,”Inay, may naghahanap po sa inyo. Siya raw po si Aling Belen” Lumapit ang ina ni Fe at binuksan ang pinto. Binati ni Flor ang bisita,”Magandang umaga! Ano ang sadya mo?”, wika ni Flor. “Iimbitan lamang kita at ang iyong pamilya sa binyag ng aking anak”,sagot ng bisita.”Sige makakaasa ka”, tugon ni Flor. At umalis na ang bisita. Kulayan ang biluhaba ayon sa pagkakasunod- sunod ng kuwentong “May Bisita”. Gawin ito sa sagutang papel. Sundin ang hinihinging kulay: Una - kahel Pangatlo - lila Ang mga pangyayari sa kuwento ay napagsusunod-sunod sa pamamagitan ng paggamit ng mga salitang pang-ugnay. Halimbawa: una, pangalawa, sunod, pagkatapos, huli, at iba pa.
  • 223. 211 Pangalawa-dilaw Huli - berde 1. Napansin nila Erica, Rico, at Thomas ang isang batang gusgusin na may suot na maruming damit. 2. Niyaya nila ang batang pulubi na sumama sa kanila at hinikayat na maglaro.  Ibigay ang mga salitang may salungguhit sa binasa.  Ano ang masasabi mo sa bawat pares ng salita? Mahalagang malaman ang tamang kasingkahulugan ng mga salita upang mas madaling maunawaan ang isang teksto. Binuksan ni Aling Fe ang pinto para sa bisita. Tinanong ni Flor ang pangalan ng bisita. Kumatok ang bisita. Binati ni Flor ng “Magandang umaga.”ang bisita.
  • 224. 212 Bilugan ang kasingkahulugan ng salitang may salungguhit sa bawat pangungusap. Gawin ito sa sagutang papel. 1. Kahit madungis ang pulubi ay hindi ito pinagtawanan ni Berto. (marumi, malinis, mabango) 2. Tumulong sa paglilinis ang magkakaibigan kaya maaliwalas ang paligid. (malinis, madumi, makalat) 3. Maiingay ang mga bata habang nakapila papunta sa kantina ng paaralan. (tahimik, maaayos, magugulo) 4. Tinulungan ni Thomas ang nadapang bata dahil sa pagtakbo nang matulin. (mabagal, mahina, mabilis) 5. May sakit ang maarugang ina ni Erica kaya siya ang gumagawa ng gawaing bahay. (pabaya, maalaga, makasarili) Hintayin ang panuto ng guro. Pangkat 1 : Magbigay ng limang pares ng salitang magkasingkahulugan na tumutukoy sa mga sumusunod na larawan.
  • 225. 213 Pangkat 2 : Hanapin ang kasingkahulugan ng mga salitang nakasulat sa hawak mong flashcard sa mga salitang nakakalat sa silid-aralan. Pangkat 3 : Isulat sa sagutang papel ang kasingkahulugan ng mga sumusunod na salita. 1. malambot 4. pango 5. mahirap 2. mataas 5. malawak Pag-ugnayin sa pamamagitan ng guhit ang mga salitang magkasingkahulugan sa Hanay A at sa Hanay B. Gawin ito sa kuwaderno. Hanay A Hanay B 1. maliksi mabango 2. masangsang matipid 3. masinop sarat 4. pango malakas 5. mahalimuyak mabaho Basahing muli ang kuwentong “Ang Magkakaibigan at Ang Pulubi” Magkasingkahulugan ang dalawang salitang pareho o magkatulad ng ibig sabihin. Halimbawa: maganda-marikit, masarap- malinamnam, mayaman-sagang
  • 226. 214  Ano-anong salita ang binilugan sa kuwento?  Sa iyong palagay, alin sa mga salita na binilugan ang tumutukoy sa kilos o gawa ng nagsasalita?  Alin naman ang tumutukoy sa kilos o gawa ng malapit sa kausap?  Aling salita mula sa binilugan ang tumutukoy sa kilos o gawa ng malayo sa nagsasalita? Mahalaga ang tamang paggamit ng paghalip pamatlig na patulad upang matukoy ang itinuturong pangngalan. Buuin ang diyalogo sa pamamagitan ng paggamit ng tamang panghalip pamatlig na patulad. Isulat ang sagot sa sagutang papel. Mga anak, para ito sa mga batang lansangan. (1)________ ang paraan ko upang makatulong sa ating kapuwa. Inay, para kanino po iyan?
  • 227. 215 Hintayin ang hudyat ng guro. Bumuo ng apat na pangkat. Bawat pangkat ay gagawa ng dula- dulaan na nagpapakita ng pakikipagkapwa-tao gamit ang mga panghalip pamatlig na patulad. (2)______ ang gawaing makakalikasan. Tutulungan na kita upang mapadali ang iyong gawain. Salamat, Berto. Tingnan mo Lisa ang ating ama. (3)_________ ang gagawin ko paglaki ko. Tutulong ako sa ating pamayanan. Ako rin, Ate Lorna. Tiyak matutuwa sa atin ang ating mga magulang. Ang salitang ginagamit upang ituro ang mga gawa at pangyayari ay tinatawag na panghalip pamatlig na patulad. Ang ganito ay tumutukoy sa kilos o gawa ng nagsasalita, ang ganyan ay tumutukoy sa kilos ng kinakausap o malapit sa kinakausap, at ang ganoon ay tumutukoy sa kilos na malayo sa nagsasalita at sa kinakausap.
  • 228. 216 Bilugan ang wastong panghalip pamatlig na dapat gamitin sa bawat pangungusap. Gawin ito sa kuwaderno. 1. Tingnan mo.(Ganito, Ito, Dito) ang paghawak sa kutsara. (Hawak ng nagsasalita ang kutsara.) 2. (Hayan, Niyan, Ganyan) nga ang tamang paghawak sa lapis. (Nagsusulat ang kausap.) 3. (Ganito, Nito, Ito) Eliza ang pagwawalis. (Nagwawalis ang nagsasalita.) 4. (Niyon, Ganoon, Yaon) ang yari ng damit na nais kong gayahin. (Itinuturo ng nagsasalita sa kausap ang damit mula sa malayo.) 5. (Ganito, Nito, Ito) ang ginawa ni Josefa noon kaya siya nanguna sa klase. (Nag-aaral ng aralin ang nagsasalita.) Sipiin ng wasto at maayos ang mga salita sa paraang kabit-kabit. Sundan ang modelo na nasa ibaba.
  • 229. 217 A. B. C.  Ano ang napapansin mo sa Hanay A?  Ano ang nangyari sa Hanay B?  Anong pagbabago ang naganap sa Hanay C? 1. Ang masusi at matiyagang pagsulat at pagsipi ng mga titik ng bawat salita ay kinakailangan upang manatili ang kahulugan ng isang salita at diwa ng pangungusap. sabi - sabik baha - bahag patak - pata dagat - daga lata - mata baro - laro
  • 230. 218 Palitan ang unang titik ng mga sumusunod na salita upang mabuo ang pangalan ng larawang nasa kanan. Isulat ang sagot sa sagutang papel. 1. maso ___aso 2. paso ___aso 3. tila ___ila 4. bata ___ata 5. bako ___ako Palitan ang titik ayon sa hinihingi upang makabuo ng isang bagong salita. Gamitin ito sa pangungusap. Gawin ito sa kuwaderno. Unahan Gitna Hulihan 1. lata 3. sukat 5. lapit 2. mura 4. salat 6. Rosal Makabubuo ng bagong salita sa pamamagitan ng pagpapalit, pagdaragdag,at pagbabawas ng titik. Halimbawa: masa-kasa, taga-tagak, lasap-lasa
  • 231. 219 Gawin ang mga sumusunod sa iyong kuwaderno. 1. Palitan ang huling titik ng salitang “bakal” ng titik s. 2. Sino ang pinakamatandang babae sa loob ng tahanan at dapat igalang? Alisin ang unang titik ng salitang “bola” upang masagot ang tanong. 3. Ano ang nararanasan natin sa tuwing umuulan ng malakas na bunga ng pagtatapon ng basura kung saan-saan? Bawasan ng isang titik ang salitang “bahay” upang masagot ang tanong. 4. Dagdagan ng isang titik ang salitang “sabi” upang maibigay ang isang damdamin. 5. Ano ang lumalabas sa ating katawan sa tuwing tayo ay naiinitan? Palitan ang isang titik ng salitang “pawid” upang maibigay ang hinihinging sagot sa tanong.
  • 232. 220 Aralin 7: Karanasan Ko, Iuugnay Ko Isulat sa sagutang papel ang Tama o Mali base sa pahayag. 1. Ang kambal-katinig ay binubuo ng dalawang katinig at isang patinig sa isang pantig. 2. Ang salitang sobre ay may isang pantig. 3. Marami sa kanila ang hindi nakadalo sa pagdiriwang. Ang may salungguhit ay halimbawa ng panghalip panao. 4. Sila ang naunang dumating. Ang Salitang sila ay nasa kailanang maramihan. 5. Ang ako, mo, ikaw, at siya ay mga panghalip panao na tumutukoy sa iisang tao. Sorpresa kay Sophia Masayang umuwi sa kanilang tahanan si Sophia. Pagpasok niya sa kanilang bahay ay nakita niya ang isang bag na may disenyong pusa. Matagal na niyang gustong magkaroon nito. Nakita siya ng kaniyang nanay at sinabing “para sa iyo iyan, anak, dahil nanalo ka sa
  • 233. 221 patimpalak at nag-uwi ng bronseng medalya”. Sobrang tuwa si Sophia, inilapag niya ang kaniyang dalang libro, niyakap ang ina at nagpasalamat.  Sino ang batang masayang umuwi sa kanilang tahanan?  Ano ang nakatawag-pansin sa kaniya?  Para kanino ang kaniyang nakitang bag?  Bakit binigyan si Sophia ng kaniyang nanay ng bag?  Ano ang kaniyang naramdaman nang malaman niyang para sa kaniya iyon?  Naranasan mo na bang makatanggap ng sorpresa mula sa iyong nanay? Bakit ka niya binigyan ng sorpresa? Kapag ang bata’y mabait at masunurin, tiyak na may gantimpala siyang aanihin. A. Salungguhitan ang mga salitang magkasingkahulugan sa mga pangungusap. Gawin ito sa sagutang papel. 1. Masayang umuwi sa kanilang tahanan si Sophia. Masigla siyang pumasok ng bahay.
  • 234. 222 2. Matagal na niyang gustong magkaroon ng bag na may disenyong pusa. Kulay rosas ang nais niyang kulay. 3. Sobrang tuwa si Sophia kaya labis ang pasasalamat sa ina. 4. Nakita niya ang kanyang ina na nakatanaw sa kanyang pagdating. B. Pansinin ang mga larawan. Lagyan ng Tsek (/) ang kahon kung nangyari na sa iyo ang nasa larawan at ekis (X) kung hindi pa. 1_____ 2._____ 3._____ 4. _______ 5. _______ Hintayin ang panuto ng guro. Pangkat 1- Iguhit ang pinakamasayang sorpresang natanggap mo sa paaralan. Pangkat 2 - Sumulat ng pinakamaganda sorpresang naranasan mo sa tahanan na binubuo ng isa
  • 235. 223 Pangkat 3 - Ipakita sa pamamagitan ng pag-arte o maikling dula ang pinakamasaya mong sorpresang naranasan sa iyong guro. Pangkat 4 - Ipakita sa pamamagitan ng pag-arte o maikling dula ang pinakamasaya sorpresang naranasan mo sa iyong kaibigan. Iguhit mo ang pinakamagandang sorpresang natanggap mo. 1. Kasayahan sa Kaarawan 2. Kapaskuha Muling basahin ang kuwentong “Sorpresa Kay Sophia.”  Ano ang mga salitang may salungguhit?  Paano papantigin ang salitang bronse?  Ano ang kayarian ng mga salitang ito? Ang tao ay may iba’t ibang karanasan sa iba’t ibang sitwasyon ng lipunan. Ito’y nagtuturo sa kaniya ng bagong aral upang mas lalong maging mahusay at matatag sa buhay.
  • 236. 224 Maging mapagpasalamat sa lahat ng natatanggap. Ipabasa ang mga salita at ipapantig. Ipabigkas na muli ang mga salitang may kambal- katinig. braso bruha Brenda brigada brilyante bronse Pangkat 1- Magtala ng limang salita na may kambal-katinig na br. Pangkat 2 - Gumuhit ng larawan na nagsisimula sa kambal-katinig na br. Pangkat 3 - Gumawa ng tig-iisang pangungusap na may sumusunod na salita at basahin sa klase. braso bruha bronse Pangkat 4 - Pantigin ang mga sumusunod na salita alambre brigada sombrero Ang kambal-katinig ay dalawang magkaibang katinig na magkasunod sa iisang pantig at may iisang tanong lamang BR ay halimbawa ng kambal-katinig.
  • 237. 225 D I S Y EM_ _E 1. Buwan ng Kapaskuhan B - - U H A 2. Kinatatakutang tauhan sa pelikula N O B Y E M B__ _ 3. Araw ng mga patay S O M B __ _E R O 4. Pantakip sa ulo __ __ O N S E 5. Uri ng medalya Kasiyahan sa Paaralan Isang araw sa aking pag-uwi Kasiyahan ay hindi ko malimi Sa paaralang aking pinanggalingan Mataas na marka aking nakamtam Siguradong katuwaan, para kay nanay Tularan sana ninyo, aking kamag-aral.  Ano ang mensahe ng tula?  Sa inyong palagay, bakit may kasiyahang nararamdaman ang may-akda?  Sino ang tinutukoy ng mga salitang may salungguhit.?  Alin sa mga ito ang tinutukoy sa isahan? dalawahan? maramihan?
  • 238. 226 Kapag masipag ang mag-aaral, mataas na marka’y makakamtam. Para sa magulang, walang hanggan itong kasiyahan. A. Tukuyin ang mga panghalip panao . Kilalanin ang kailanan nito. B. Piliin ang panghalip at isulat ang kailanan nito sa sagutang papel. Salamat, Rina. Ang bait mo sa akin. Para sa iyo ito, Dina. Hinati ko ang baon kong tinapay Puwede ba tayong maging magkaibigan ? Oo naman.
  • 239. 227 1. Bigyan natin ng pagkain ang pulubi. 2. Sa kanila ang punong maraming bunga. 3. Siya ang kapatid ko. 4. Kami ang naglinis ng bahay. 5. Ikaw ang manguna sa pila. 1. Maghanay ng mga panghalip panao sa iba’t ibang kailanan. Ilagay sa talahanayan 2. Sumulat ng pangungusap batay sa nakatalang panghalip panao. Ako Kita Sila Ikaw Tayo 3. Kilalanin ang kailanan ng panghalip panao na angkop sa bawat larawan 1. 2. 3. 4. Isahan Dalawahan Maramihan
  • 240. 228 Lagyan ng diyalogo ang “speech balloon” batay sa nasa larawan. Gumamit ng panghalip panao. Namimili ng damit . Nagpaplano ng gawain Kailanan ng Panghalip Panao Ang ako, mo, ikaw, siya, akin, ko, niya ay mga panghalip na tumutukoy sa iisang tao. Isahan ang kailanan nito. Kita, kata ay tumutukoy sa dalawang tao. Ang kailanan nito ay dalawahan. Ang ninyo, kayo, sila, natin, tayo, kanila ay tumutukoy sa higit sa dalawang tao. Maramihan ang kailanan nito.
  • 241. 229 Punan ng angkop na panghalip panao ang patlang. 1. Matalinong bayani si Dr. Jose Rizal. _____ ay isang manggagamot. 2. Naglilinis ng bakuran sina Icoy at Bentong. _______ ay masisipag na bata. 3. Si Nanay at ako ay maagang gumising. _____ay magsisimba. 4. Si Mark ay mabait. ______ ay mahal ng kaniyang mga magulang. 5. Masipag mag-aral si Zyra. Matataas ang mga marka _____. Si Lolo at Si Lola Sa kanilang itsura, mababanaag na ang katandaan Sa kanilang ugali may angkin ding kaibahan Ngunit sa talino at mahabang karanasan Hindi sila pahuhuli, may mayamang kaalaman Kaya nga huwag balewalain, lola at lolong itinuturing Sapagkat ambag nila ay walang kahambing.  Ano ang mensahe ng tula?  Paano inilalarawan sina Lolo at Lola sa tula?  Ikaw, pinahahalagahan mo ba ang iyong Lolo at Lola?
  • 242. 230  Paano mo ipinakikita ang iyong pagpapahalaga?  Ano-ano ang salitang may salungguhit? Alam mo ba ang kahulugan nito? Igalang at mahalin ang ating Lolo at Lola. Punan ng titik ang kahon upang mabuo ang salita na kasingkahulugan ng hindi kilalang salita. Isulat ang sagot sa sagutang papel. 1. mahinahon 2. istrikto 3. ulyanin 4. maramdamin 5. mapagparaya M t a p h i M M t a p h N M L M N M A I P T A I L M T M T A UP I M A GP B Y
  • 243. 231 Sanayin sa isahan at maramihang pagbigkas ang bawat pangkat sa tulang “Si Lolo at Si Lola.” Ang pagbigkas nang tama sa salita ay naghahatid ng pagkakaunawaan ng mga taong nag-uusap. Bigkasin nang wasto ang mga salita na walang patnubay ang guro Itsura ugali talino mayaman ambag Sipiin ang mga salita sa paraang kabit-kabit. Halimbawa:
  • 244. 232 Aralin 8: Nabasang Kuwento, Isasalaysay Ko Iguhit ang masayang mukha sa sagutang papel kung tama ang nasa mga sumusunod na pahayag at malungkot na mukha kung hindi. 1. Ang tren ay salitang may kambal-katinig. 2. Dalawahan ang kailanan ng panghalip na tayo. 3. Nasasabi ang napakinggang impormasyon kung maayos ang pakikinig. 4. Ang kambal-katinig ay tinatawag ding salitang klaster. 5. Ang panghalip na kanila ay nasa kailanang isahan. 6. Nasa unang panauhan ang panghalip na ako. 7. Ang mga pangyayari sa kuwento ay may tamang pagkakasunod-sunod. 8. Wakas ang tawag sa huling bahagi ng kuwento. 9. Alam mo na ba ang bagong aralin? Ang may salungguhit ay nasa kailanang dalawahan. 10. Ang tauhan ang gumaganap sa kuwento. Mapalad si Zyra Si Zyra ay anak ng mag- asawang Benny at Linda. Ipinanganak siyang may kakaibang
  • 245. 233 anyo.Subalit kailanman ay hindi siya ikinahiya ng kaniyang mga magulang. Matanda na ang kaniyang mga magulang kaya’t napilitan siyang humanap ng makakain sa kabundukan. Nakita niya ang isang lalaking puno ng galos at walang malay. Tinulungan niya ang lalaki. Nagulat ang lalaki sa ginawa niya kaya bilang pasasalamat, binigyan niya ng panyo si Zyra. Pagdating ni Zyra sa kanilang bahay nadatnan niyang puno ng pagkain ang hapag-kainan. Maya-maya, dumating ang dalawang lalaki at nabatid nila na ang lalaking tinulungan niya ay nagmula sa isang mayamang angkan at nais daw siyang pakasalan nito dahil sa kaniyang kabutihan.  Ano ang pamagat ng kuwento?  Tungkol saan ang kuwento?  Sino-sino ang mga tauhan sa kuwento?  Ilarawan ang bawat isa.  Saan naganap ang kuwento?  Ano ang kalagayan ni Zyra?  Paano nagbago ang kaniyang kapalaran?  Ano ang naging bunga ng kabutihang loob ni Zyra?
  • 246. 234  Dapat ba siyang tularan?  Ano sa palagay mo ang naging wakas ng kuwento? Ang pagtulong sa kapwa ay dakilang gawain. Hindi tayo dapat naghihintay ng kapalit sa ginawang kabutihan sa kapwa. Gumuhit ng hugis puso sa sagutang papel kung nagpapakita ng pagtulong at bilog kung HINDI. 1. Magbigay ng upuan sa nakatatanda. 2. Magbigay ng kendi sa kaibigan. 3. Maghugas ng maruming pinggan. 4. Magpakopya ng takdang-aralin sa kamag-aral. 5. Burahin ang sulat sa pisara. Punan ang tsart ng hinihingi. Gamitin ito sa pagsasalaysay muli ng napakinggang teksto. Pamagat Tauhan 1 Tauhan 2 Iba pang tauhan tagpuan tagpuan mga pangyayari
  • 247. 235 Unang Pangkat – Isadula ang kuwentong binasa. Ikalawang Pangkat – Iguhit ang kabutihang ginawa ni Zyra Ikatlong Pangkat - Magtala ng mga paraan kung paano natin tutulungan ang mga pangangailangan. Ikaapat na Pangkat - Gumawa ng poster tungkol sa pagtulong sa kapwa. Mahalagang malaman ang pamagat ng kuwento, tauhan , tagpuan, mga pangyayari at wakas ng isang kuwento upang maisalaysay ito nang wasto. Hanapin sa loob ng kahon ang tinutukoy ng pangungusap. 1. Ito’y naglalarawan kung saan nangyari ang kuwento. pamagat pangalawang tauhan unang tauhan tagpuan wakas
  • 248. 236 2. Karaniwang mababasa sa una at pinakaitaas ng isang talata o kuwento. 3. Siya ang bida sa kuwento. 4. Isang pangyayari upang tapusin angkuwento. 5. Mga taong nagsasalita, kumikilos, at umaarte sa kuwento maliban sa bida. Tuwing Sabado ng gabi, dumaraan ang isang trak sa harap ng teatro. Sakay ng trak ang isang tropa ng musikero. Marami sa kanila ang may hawak na trumpeta ngunit kagabi, kaunti lamang sila. Marami sa kanila ay dinapuan ng trangkaso.  Tungkol saan ang talata?  Ano ang naobserbahan ng nagsasalita sa talata?  Saan kaya pumupunta ang mga musikero?  Ano ang napansin niya isang gabi?  Bakit kaya nagkatrangkaso ang ibang musikero?  Pansinin ang mga salitang may salungguhit.  Ano ang pagkakatulad – tulad nila? Laging pangalagaan ang kalusugan upang hindi dapuan ng karamdaman.
  • 249. 237 Piliin angkop na salitang upang mabuo ang pangungusap. 1. Kapag umuulan, masikip ang ________ sa lansangan. (tropiko, trapiko) 2. Sumakay kami sa ______ papuntang Bicol. (tren, trono) 3. Malaki ang suweldo ng aking tatay sa kaniyang________. (trabaho, troso) 4. Malaki ang tinanggap niyang ______ bilang gantimpala sa paligsahan.(tropeo, trapo) 5. Magaling akong maglaro ng ______. (trumpo, trapiko) 6. Naupo ang hari sa kanyang ______.( upuan, trono) 7. Hindi kami magkasundo dahil lagi siyang _____ sa sinasabi ko. (kontra, ayon) 8. Sakay ng _____ang mga sundalo. (trak, dyip) 1. Pantigin ang sumusunod na salita. 2. Gamitin ang mga ito sa sariling pangungusap. traysikel instrumento transportasyon elektrisidad trumpeta litrato traktora
  • 250. 238 Ang kambal-katinig ay dalawang magkasunod na katinig sa loob ng iisang pantig. Ito ay may isang tunog. Isulat ang inilalarawan. __ __aysikel 1. Sasakyang may motor ins__ __umento 2. Halimbawa nito ang torotot __ __oso 3. Pinutol na puno __ __umpo 4. Isang uri ng laro Sa amin ang puno ng mangga na nasa kabilang daan. Gustoninyong malaman ang sikreto kung bakit? Sasabihin ko. Alam mo ba kung kanino ang punong iyon? Hindi ko alam kung kanino ang punong iyon. Kayraming bunga.
  • 251. 239  Ano ang mensahe ng diyalogo?  Bakit maraming bunga ang puno ng mangga?  Ilarawan ang bawat katangian sa diyalogo.  Sino ang tinutukoy ng salitang mo, ko, iyon, amin, ninyo?  Alin sa mga ito ang tumutukoy sa taong  nagsasalita? Taong kausap?Taong pinag- uusapan? Kung ang kalikasan ay ating pangangalagaan, tiyak tayo rin ang siyang makikinabang. Sabihin kung ang mga panghalip panao na maysalungguhit ay nasa panauhang una, ikalawa o ikatlo. 1. Siya ang aking kapatid na bunso. 2. Sa kanila ang natatanaw kong bahay. 3. Ibigay mo sa kuya ang bag niya. 4. Gusto nilang sumama sa lakbay-aral. 5. Tayo ang magkasamang maglilinis ng bahay.
  • 252. 240 Gamitin sa pangungusap ang mga panghalip na nakatala sa kahon. Panauhan ng panghalip panao. Unang panauhan- tumutukoy sa taong nagsasalita : ako, tayo, natin, kami, kita, kata, tayo Ikalawang panauhan- tumutukoy sa taong kausap: ikaw, mo, ninyo, inyo, ninyo Ikatlong panauhan- tumutukoy sa taong pinag- uusapan: sila, nila, kanila, niya, kaniya Piliin ang tamang panghalip na angkop sa sumusunod na mga pangungusap. 1. Si Bea at si Anne ay magkapatid. ______(Sila, Siya) ay nagmamahalan. 2. Ang nanay at ako ay pupunta sa palengke. _____(Kanila, Kami) ay bibili ng ulam para mamayang gabi. Kanila Kami kita ko mo natin nila
  • 253. 241 3. Masyadong maingay ang radyo ng aming kapitbahay. Sana hinaan ________ (kanila, nila) ito. 4. Sina Fe, Aida, Nelly at ako ay magkakasamang nagsusulat. _______(Tayo, Kami) ay magkakamag-aral. 5. Sina Connie at Ofel ay nagpunta sa plasa. ______( Sina, Sila) ay manonood ng pagtatanghal doon. Basahing muli ang kuwentong “Mapalad si Zyra.” Iugnay ang binasang kuwentong “Mapalad si Zyra” sa inyong sariling karanasan. May pagkakatulad ba? Ipakita ito sa pamamagitan ng Venn Diagram. Tumulong sa kapwa ng walang hinihintay na kapalit. Punan ng hinihinging datos. Tukuyin ang mga pangyayari sa binasang kuwento. Iugnay ang mga ito sa sariling karanasan.
  • 254. 242 Hindi pa naranasan Naranasan na Gustong maranasan Basahin ang kuwento at iugnay ito sa iyong sariling karanasan. Ang Ulirang Magkapatid Mapalad ang mga magulang nina Ben at Loupe na sina Mang Benny at Aling Rosing. Masipag na mag-aaral ang magkakapatid. Lagi silang kasama sa mga nangungunang mag- aaral sa klase. Kapag walang pasok, tumutulong sila sa mga gawaing bahay. Nagwawalis sila ng kanilang bakuran at nagdidilig ng mga tanim na gulay sa likod bahay. Ang mga basura ay itinatapon nila sa maliit na hukay upang gawing pataba. Kapag araw ng Linggo, sama-sama silang nagsisimba upang mag-ukol ng pasasalamat sa Diyos. Ang Venn Diagram ay ginagamit upang malaman ang pagkakatulad at pagkakaiba ng dalawang pinag-uusapan.
  • 255. 243 Magtala ng limang paraan kung paano maipakikita ang pagtulong sa kapwa. Sipiin nang wasto.
  • 256. 244 Aralin 9: Katangian Mo, Aalamin Ko Isulat sa sagutang papel ang Tama kung sumasangayon ka sa pahayag at Mali kung hindi. 1. Ang salitang preso ay may dalawang pantig. 2. Doon ay maraming bunga ang puno ng santol. Ang doon ay halimbawa ng panghalip na panlunan. 3. Ang pangungusap ay nagsisimula sa maliit na titik. 4. Ang tagpuan sa kuwento ay nagpapahayag ng lugar at panahon. 5. Ang salitang probinsiya ay may dalawang pantig. Pamilya Kung Saan Ako Masaya Isang matulunging mag- anak ang pamilya ni Mang Berto. Naikuwento niya sa mga anak niya ang pagiging matulungin sa kapwa ng kanilang lolo at lola. Minsan, sa kaniyang pag-uwi
  • 257. 245 galing sa talyer na pag-aari ng pribadong kompanyang pinapasukan, masaya niyang sinabi na siya ay nabigyan ng isang linggong bakasyon at nais niyang gugulin ito sa probinsiya ng Quezon upang madalaw ang kanilang mga lolo at lola. Nais ni Mang Berto na masaksihan ng kaniyang mga anak ang pagiging matulungin sa kapwa ng kanilang lolo at lola. “Talaga, Tatay? Dadalaw tayo doon kina Lolo at Lola?” masayang tanong ng bunsong anak na si Lory na sinundan din ng dalawa pang kapatid. “Siyempre, mga anak, doon ay malawak ang bukirin at makakakain tayo ng mga tanim na prutas at gulay ng inyong lolo”, sabi ng ama. “Mabuti naman at kahit sandali ay makakaiwas tayo dito sa maruming hangin”, sabi ni Aling Presy. Masaya ang preperasyong ginawa ng mag- anak upang maaga silang makapagbiyahe.  Anong uri ng pamilya mayroon si Mang Berto?  Ano ang balitang dala ni Mang Berto na ikinasaya ng kaniyang pamilya?  Masaya nga bang makita ang mga mahal sa buhay na matagal nang hindi nakikita?  Bilang isang anak, ano ang masasabi mo kay Mang Berto? Gayundin kaya ang kaniyang mga anak sa kaniya?  Ano ang katangiang ipinagmamalaki ni Mang Berto tungkol kay lolo at lola?
  • 258. 246  Bilang isang bata, paano ka makatutulong sa pagsugpo ng polusyon sa ating kapaligiran?  Ano ang mensahe ng kuwento?  Anong katangian ang taglay ng bawat tauhan sa kuwento? Ang pamilyang sama-sama, walang hanggang saya ang dala. Isulat sa sagutang papel ang katangian ng pamilya ni Mang Berto gamit ang semantic web. 1. Ano ang mga katangian ng mga tauhan sa kuwento. Isulat ang sagot sa kuwaderno ina Mga anakama Pamilya ni Mang Berto
  • 259. 247 Malalaman ang mensahe ng akda kung may pagkaunawa sa pagbabasa at nakakaintindi sa mga katangian ng bawat tauhan.Nasasabi ang katangian ng tauhan sa kaniyang kilos, gawa, at pananalita. Itala ang mga katangian ng iyong ama’t ina. Isulat sa kahon na nakalaan para sa kanila. AMA Muling basahin, “Pamilya Kung Saan Ako Masaya.”  Ano-ano ang mga salitang may bilog sa kuwento?  Sa anong titik sila nagsisimula? Pantigin ang mga salitang ito. AMA INA
  • 260. 248  Ano ang kayarian ng pantig ng mga salitang may salungguhit?  Ipahayag ang pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari sa kuwento. Mahalaga ang pag-uukol ng panahon sa pamilya tungo sa lalong pagkakabuklod nito. Isulat ang nawawalang kambal-katinig batay sa larawan. ____ tas 1. ____ to 2. ____ insesa 3. ____ ibadong gusali 4.
  • 261. 249 ___ duktong mais 5. 1. Pagsunod-sunurin ang mga pangungusap batay sa kuwento . Lagyan ng bilang 1-4. _______ Nagpunta ang mag-anak sa lalawigan. _______ Tatlo ang anak ng mag-asawang Berto. _______ Naghanda sila ng mga dadalhin sa pagbabakasyon. _______ Isang pangkaraniwang trabahador si Mang Berto. 2. Sipiin ang mga salitang may guhit sa kuwento. Pantigin ang mga salita at kilalanin ang kayarian nito. 3. Lagyan ng bilang ang tamang pagkakasunod- sunod ng mga pangyayari batay sa nasa larawan.
  • 262. 250 Ang PR ay halimbawa ng kambal-katinig. Piliin ang mga salitang may kambal-katinig at pantigin. 1. Mabilis tumaas ang presyo ng mga bilihin sa palengke. 2. Nagpasa na ako ng proyekto sa ating guro. 3. Natrapik ako sa haba ng prususyon. 4. Malaki ang premyong napanalunan niya. 5. Masarap magtungo sa probinsya, presko ang hangin Basahing muli ang kuwentong “Pamilya Kung Saan Ako Masaya.”  Saan pupunta ang mag-anak?  Ano ang nararamdaman nila? Bakit?  Mahalaga ba ang kanilang gagawin?  Ano-anong salita ang mga naka“bold face” o initiman sa kuwento?  Ano ang tinutukoy ng salitang doon, dito?
  • 263. 251  Kailan ginamit ang doon sa pangungusap? dito? Ang pagkikita-kita ng pamilya ay nagdudulot ng matibay na pagsasamahan. Ilarawan ang lugar na nasa larawan. Gumamit ng mga panghalip panlunan na dito, doon, diyan sa pangungusap. Lagyan ng angkop na panghalip panlunan batay sa makikita sa larawan. Gawin sa sagutang papel. 1. _____kami madalas mamasyal. 2. _____pinitas ang bayabas.
  • 264. 252 Ang mga panghalip na panturo ay mga salitang inihahalili sa itinuturong pook o lugar. Ginagamit ang dito kung ang itinuturo ay sa kinatatayuan o malapit sa nagsasalita. Ginagamit ang diyan kung ang itinuturo ay malapit sa kausap. Ginagamit ang doon kung ang itinuturo ay malayo sa nag-uusap. 3. Matamis ang prutas ______. 4. _____ ko binili ang damit mo 5. _____nakatira ang bago kong guro.
  • 265. 253 Palitan ng panghalip panlunan ang mga salitang may salungguhit. Gawin ito sa sagutang papel. 1. Sa kabilang kanto po ang tawiran. 2. Sa silid-aklatan na ito ako gumagawa ng takdang-aralin. 3. May aso sa looban. Mag-ingat ka! 4. Sa parkeng ito ako nagbibisekleta. Katabi lang ng aming tirahan. 5. Ang ate ko ay patungong Los Baňos upang mag-aral. Muling basahin ang talata ng kuwentong “Pamilya Kung Saan Ako Maligaya.”  Itala ang mga salitang may bilog sa talata. Suriin kung ilang pantig ang mga ito.  Isulat ito ng papantig. Tingnan ang larawan. Isulat sa iyong sagutang papel ang pangalan ng nasa larawan.
  • 266. 254 1. 2. 3. ____________ __________ ___________ 4. 5. _________ _________ Tukuyin ang larawan at ibigay ang pangalan na may tamang baybay. 2 Lahat ng salita, ano man ang bilang ng pantig ay dapat baybayin nang tama. Malaking titik ang gamit sa mga pangngalang pantangi at kapag nasa unahan ng pangungusap.
  • 267. 255 Isulat ang nawawalang pantig sa patlang upang mabuo ang pangalan ng nasa larawan. ha_____man paara______ ____ lat pa _____ ruan _____ sipe Pagsamahin ang mga letra upang makabuo ng salita, sa paraang kabit-kabit. Gawin ang modelo sa ibaba.
  • 268. 256
  • 269. 257
  • 270. 258 Aralin 1: Bansa ay Uunlad kung Sama- samang Nangangarap Isulat sa sagutang papel ang Tama kung wasto ang sinasabi ng pangungusap at Mali kung HINDI. 1. Ang bawat bida sa kuwento ay may kaniya- kaniyang katangian. 2. Ang pang-ugnay na at ay ginagamit sa pagpapaikli ng parirala. 3. Ang salitang blusa at bloke ay may kambal- katinig na /bl/. 4. Ang ay ay ginagamit upang pag-ugnayin ang pangngalan at pandiwa upang makabuo ng pangungusap. 5. Ang panghalip panao na siya kapag nilagyan ng ay ay maaaring paikliin. Ang Pangarap ni Nilo
  • 271. 259 Si Nilo ay nasa ikalawang baitang ng Paaralang Elementarya ng Sampalukan. Nais niya, kasama ang lahat ng mga batang Pilipino ay mabigyan ng sapat na pagkain upang lumaki silang malusog at makatapos ng pag-aaral. Marami siyang nais matupad sa sarili, maging sa kapwa niyang batang mahihirap. Nais niyang magkaroon ng palaruan ang bawat barangay upang sila ay makapaglibang. Nais niya na mapangalagaan ang mga punong- kahoy sa kagubatan upang maiwasan ang pagkakaroon ng baha tulad ng nangyari nang magdaan ang bagyong Ondoy at Pablo na pumatay at sumira ng ari-arian ng maraming tao. Nais din niyang tumira sa isang malinis at tahimik na kapaligiran upang sa kanilang paglaki, silang lahat ay maging ligtas. Sa ganoon, magkakaroon sila ng magandang kinabukasan at ang dulot nito’y maunlad na bansa.  Sino ang batang nangarap sa ?  Ano-ano ang pangarap ni Nilo para sa kaniyang sarili, at sa ibang mga batang Pilipino ?  Bakit nais niyang mapangalagaan ang kapaligiran?  Ano ang katangian ni Nilo?  Dapat ba siyang tularan? Ipaliwanag ang sagot.
  • 272. 260  Ang pagnanais ng kabutihan para sa kapwa, sa bayan at sa kapaligiran ay isang magandang kaugalian. Gumuhit tayo ! Ano ang pangarap mo para sa iyong sarili, sa kapaligiran, at sa batang mahihirap? Si Editha Qwaider Si Editha Qwaider ay isang karaniwang tao na naging matagumpay sa larangan ng negosyo. Siya ay nagmamay-ari ng isang malaking negosyo na Rent-A-Car sa Lungsod ng Makati.
  • 273. 261 Nag-umpisa lamang siya sa dalawang second hand na kotse ngunit napaunlad niya ito at sa ngayon ay may isang daang kotse na pawang mga bago ang kaniyang pinatatakbo. Bukod dito, nakapagpatayo rin siya ng Manpower Services, na nangangasiwa sa pagpapalakad ng mga taong nagnanais magtrabaho sa ibang bansa. “Sipag at tiyaga ang susi. Dapat mapag- aralan mo ang lahat ng pagpapatakbo sa negosyo, ” ang sabi niya. “Kailangan handa ka rin sa mga problemeng darating . Ganiyan naman tayong mga Pilipino, di ba, lumalaban sa buhay? Naranasan ko rin ang malugi at maisangla ang mga alahas ngunit kailangang maging matapang at matibay ako na harapin ang mga pagsubok ng buhay. Sa ngayon inaani ko ang bunga ng aking pagsisikap,” dagdag pa niya. Sa kabila ng tagumpay niya, nananatili pa rin siyang mapagpakumbaba at maka-Diyos. 1. Sino ang inilalarawan? 2. Ano- ano ang mga katangian niya? 3. Ano ang mga naging susi niya sa tagumpay? 4. Paano siya nagsimula sa kaniyang negosyo? 5. Dapat ba siyang tularan? 6. Paano ka magiging tulad niya?
  • 274. 262 Ang mga ikinikilos at mga pahayag ng mga tauhan sa isang teksto ay makapagsasabi ng kanilang katangian. Iguhit ang masayang mukha kung tama ang sinasabi ng tungkol sa katangian ng tauhan at malungkot na mukha naman kung mali. 1. Si Nilo ay batang may pangarap. 2. Si Nilo ay malungkuting bata. 3. Siya ay mabait dahil iniisip niya ang kapwa niyang bata. 4. Siya rin ay batang makakalikasan. 5. Iniisip lang niya ang kaniyang sariling kapakanan. Tukuyin ang katangian o ugali ng tauhan batay sa kaniyang pahayag o ginawa. Piliin ang sagot sa loob ng kahon. mapagbigay makulit matipid masunurin masayahin maasahan
  • 275. 263 1. Sinasabihan lagi ni Aling Rina ang mga anak na patayin ang ilaw at kuryente kapag hindi na ginagamit. 2. Natutuwa si Virgie na magbigay ng tulong sa mga kaklase kapag nangangailangan sila. 3. “Magpasaway ka nga, kanina pa kita pinatitigil !” ang sabi ng nanay kay Andy. 4. Napakahusay ng mga mag-aaral ni Ginoong Marvin Balingit, napasusunod niya sila kahit wala siya. 5. “Tularan ninyo si Myrna, lagi siyang handa sa klase at aktibo sa talakayan, ” papuri ng guro. 1. Siya ay matalinong bata. Siya’y matalinong bata. 2. Tayo ay magsikap sa lahat ng gawain. Tayo’y magsikap sa lahat ng gawain. 3. Halika at mag-aral na muna tayo bago maglaro. Halika’t mag-aral na muna tayo bago maglaro 4. Ang kusina at comfort room ay dapat laging malinis. Ang kusina’t comfort room ay dapat laging malinis.
  • 276. 264  Ano ang napansin ninyo sa mga may salungguhit na salita?  Ano ang nangyari sa mga salita na may salungguhit sa ikalawang pangungusap?  Paano pinaikli ang mga salita?  Anong bantas ang ginamit?  Ano ang isinasagisag ng bantas na ito? Ang pagiging masinop sa lahat ng bagay ay susi sa pag-unlad. A. Isulat sa pinaikling anyo. 1. baka at kambing 4. tao at alagang hayop 2. pako at martilyo 5. salita at kilos 3. buwaya at ahas B. Isulat ang mga may salungguhit sa pinaikling anyo. 1. Tayo ay matiyaga sa pag-aaral. 2. Siya ay masunurin sa magulang at guro. 3. Kami ay sasama sa scouting at sa mga gawain pampaaralan. 4. Ako ay batang malusog kaya matalino.
  • 277. 265 5. Sila ay marurunong ngunit mapagpakumbaba. I. Isulat ang pinaikling anyo. 1. lalaki at babae 2. paru-paro at bulaklak 3. kumakanta at sumasayaw 4. Kami ay naglalaro ng sipa at yoyo. 5. Magaling na kaming bumasa at sumulat II. Isulat ang pinaikling anyo ng mga salitang maaaring pagsamahin. 1. Sila ay pupunta sa parke. 2. Ang guro nila ay mapagmahal. 3. Nakabubuti sa kalusugan ang mangga at pinya. 4. Dapat nating paunlarin ang ugali at kaalaman . 5. Ang matalino at mapagpakumbaba ay mahusay na katangian. III. Lagyan ng ay o at ang bawat patlang. 1. Ang halo-halo __cake ay matamis. 2. Kayo ba __masayang pamilya? 3. Ang tamang ehersisyo__pagkain ay kailangan ng ating katawan. 4. Ako ___ si Aldrin ay magkaibigan. 5. Sila ___ mamamasyal sa Luneta.
  • 278. 266 Ang at at ay ay mga salitang ginagamit sa pagpaikli ng mga salita na tinatawag ring contractions. Ito ay ginagamit upang pagsamahin at paikliin ang dalawang salita sa parirala o pangungusap. Ang kudlit(‘) ay ipinapalit sa nawawalang letrang a sa salita. Basahin ang talata. Isulat sa sagutang papel ang pinaikling anyo ng mga salitang may salungguhit. Ang Mabait na Batang Si Crisanto Si Crisanto ay isang batang napakabait. Siya ay nasa ikalawang baitang pa lamang noon sa Paaralang Elementarya ng Lerma. Isang araw, sa kaniyang pag-uwi, nakakita siya ng batang pulubi at kapatid nito na mas bata pa sa kaniya na nais tumawid. “Tulungan natin sila nanay, ” pakiusap ni Crisanto sa nanay.
  • 279. 267 “Halika kayo at sasamahan namin kayong tumawid”, sabi niya sa pulubi at kapatid nito. Awang-awa siya nang malamang hindi pa kumakain ang dalawa. Dinala ni Crisanto at ng nanay niya ang magkapatid sa isang karinderya. Umorder sila ng tokwa at lugaw at ipinakain sa mga bata. Natuwa ang magkapatid at nagpasalamat sila sa mag-ina. “Napakabuti po ninyo, salamat po. Nawa ay pagpalain kayo ng Diyos,” ang sabi ng bata. Ngiti ang isinukli ng mag-ina. “Magpakabait kayo ha at magdasal palagi,” ang sabi ni Crisanto. Ang Bago Kong Kaibigan Isang bloke lang ang layo ng bahay nina Merriam kay Mirma Soriano, ang kaniyang kaklase. Abot tanaw lang ang bahay nila sa isat-isa, sa BLISS na pabahay ng gobyernong Marcos. Nagpalit lang ng blusa si Merriam at agad nagpaalam siya sa kaniyang nanay para pumunta sa bahay ng kaklase. Ilang saglit lang ay narating na niya ang bahay ni Mirma. Kumatok siya sa pinto ngunit walang
  • 280. 268 sumasagot. Naghintay siya ng ilang sandali at nakita niyang paparating si Mirma na may dalang pinamiling gatas kasama ang maliit niyang kapatid. “Ay ikaw pala,” wika ni Mirma na tila blangko ang isip. “Pinapunta ako ni ma’am. Alamin ko raw kung bakit hindi ka nakapasok kanina,” sabi ni Merriam. “Wala kasing magbabantay sa kapatid ko. Pakisabi papasok na ako sa Lunes,” tugon ni Mirma. “Sige, ito nga pala ang suklay mo, nakita ko ito sa ilalim ng silya mo, ” sabay abot kay Mirma. “Naku, salamat hinahanap ko ito kahapon pa. Salamat din sa pagdalaw mo.” “Naku para yun lang,” banggit muli ni Mirma. “Ang laki na ng pasasalamat mo. Mula ngayon ay may bago ka ng kaibigan,” paniniguro ni Merriam. “Talaga yan, ha? Mula ngayon magkaibigan na tayo,” nakangiting sabi ni Mirma.  Sino ang bagong magkaibigan sa kuwento?  Bakit nagpunta si Merriam sa bahay nina Mirma?
  • 281. 269  Bakit hindi nakapasok sa paaralan si Mirma?  Anong mabubuting katangian mayroon si Merriam? Si Mirma?  Sino sa kanila ang nais mong tularan?  Paano mo siya tutularan?  Ano-anong salita sa kuwento ang may kambal katinig ? Ang pagmamalasakit sa isa’t-isa ay simula ng pagkakaibigan. Basahin nang wasto. 1. plato plano blusa bilog 2. krusada bloke bala bilang 3. blangko butiki boteka binili 4. tabla bula bilin baitang 5. hibla basa baso Blanco A. Basahin ang mga salita sa loob ng kahon. Basahin ng dalawang beses ang mga salitang may kambal katinig na –bl.
  • 282. 270 busina basura abaniko binatog bilihan binato bloke balkonahe blusa blangko Pablo binasa tableta balato bibliya B. Tukuyin ang pangalan ng mga nakalarawan. 1. _____ng yelo 2. itim na _______ 3. papel na ____ (walang sulat) 4. _____ ng gamot 5. Ako si____ C. Mag-isip at magbigay ng 5 salita na may kambal katinig na tunog /bl/
  • 283. 271 Kambal katinig ang tawag sa dalawang magkasunod na katinig na may isang tunog. Maaari itong matagpuan sa unahan o gitna ng salita. Kumpletuhin ang mga pangungusap. Lagyan ng angkop na salita na makikita sa loob ng kahon. krus proseso blusa planto blangko Kristo planta plawta bloke Blas 1. Ang _____________ng yelo ay natutunaw. 2. Halos________ang sagot ni Mark sa pagsusulit dahil hindi siya nakapag-aral. 3. Dalawang ______ ang layo niya sa bahay namin sa simbahan. 4. Gustong gusto niyang isuot ang puting _____. 5. Si Blessy ay marunong tumugtog ng _____. 1. Isang bluke lang ang layo ng kanilang bahay. 2. Nagpalit lang ng bulsa si Merriam at agad pumunta sa kalase .
  • 284. 272 4. Tila blanggo ang isip ni Mirma, wala sa sarili nang makita ni Merriam. 5. “Naku salamat, hinahanep ko ito.”  Ano ang napansin mo sa bawat pangungusap?  Ano- ano ang salita na may maling baybay?  Ano ang tamang baybay ng mga salitang ito? Ang pagtulong sa kapwa ay kusang loob na ibinibigay. Hindi ito dapat naghihintay ng anumang kapalit. Basahin ang mga grupo ng salita. Tukuyin ang salitang may tamang baybay. 1. numero nomiro numeru 2. bloke blake bluki 3. kumatuk komatok kumatok 4. pinuntahan penontahan pintahan 5. magkaibigan magkabegan magkaebigan
  • 285. 273 A. Basahin at isulat nang may wastong baybay ang mga ito. 1. blosa 4. boghaw 2. butike 5. mabote 3. malongkut B. Tukuyin ang salitang may maling baybay. Isulat ito nang wasto. 1. Ang kalase niya ay masipag mag-aral. 2. Ang ulap ay maitim, tanda na oolan. 3. Umiiyak ang koteng na hinahanap ang inang pusa . 4. Ang langet ay asul kapag maaliwalas ang panahon. 5. Ang kochi ay bagong-bago pa. C. Isulat ang ngalan ng mga larawan nang may wastong baybay. 1. 2. 3. 4. 5.
  • 286. 274 Sa pagbaybay ng mga salita, laging isaisip ang mga tunog ng mga letra na bumubuo nito. Kung ano ang tunog o kung ano ang bigkas ay siya rin ang baybay. Basahin at piliin sa pangungusap ang mga salitang may maling baybay at iwasto. 1. Ang kabayu ay mabilis tumakbo. _______ 2. Ang gumamila ay walang bango. ______ 3. Malakas ang hangen sa labas. _________ 4. Blanggo ang isip mo kapag may problema._____ 5. Nahuhogas ng kamay si Ma’am . ______ Sumulat ng ngalan ng larawan sa paraang kabit-kabit. Sundan ang modelo na nasa ibaba.
  • 287. 275 Aralin 2 : Paalala ko Sundin Mo Isulat sa sulatang papel ang salitang kilos sa bawat pangungusap. 1. Nakakita si Lito ng karatula. 2. Ano kaya ang nakasulat? 3. Naku! Ang kaniyang reaksyon sa sinabi. 4. Bawal umihi dito. 5. Pakiusap sumunod sana ang lahat. Ang Paalala ni Arnel Nagmamadali si Arnel. Tinanghali siya ng gising. Baka mapagalitan siya ni Bb. Luis. Alalang-alala siya. Halos patakbo niyang narating ang paaralan kahit na siya’y muntik nang makagat ng aso dahil hindi niya napansin ang paalalang “ Mag-ingat sa aso.” Nang makarating siya sa paaralan, agad siyang napahinto ng makitang itinataas pa ang watawat at umaawit ng Lupang Hinirang ang mga mag- aaral. Bigla niyang naalala ang kaniyang leksiyon sa Sibika kaya’t tumayo siya nang matuwid at inilagay
  • 288. 276 niya ang kaniyang kanang kamay sa tapat ng kaniyang dibdib at nakisabay sa pag-awit. Nang matapos ang flag ceremony tinungo ni Arnel ang kanilang silid-aralan , habang naglalakad nakita niya ang kaniyang kaklase na si Lito na nagtatapon ng balat ng kendi sa sahig kaya’t nilapitan niya ito at sinabing, “ Lito, hindi mo ba nakikita ang mga babala?,” tumingin sa paligid si Lito at nakita niya ang mga babala . “ Bawal magtapon ng basura dito.” at “Itapon ang basura sa tamang lalagyan.” Napahiya si Lito kaya’t dali-dali niyang pinulot ang balat ng kendi at agad niya itong itinapon sa basurahan. “ Arnel, labis akong nahihiya sa aking nagawa, salamat at pinaalalahanan mo ako. “Pinapangako ko na susundin ko na ang mga babala.”wika ni Lito. “Walang anuman,” tugon ni Arnel. At masayang tinungo ng magkaklase ang kanilang silid-aralan nang may ngiti sa labi.  Bakit nagmamadali si Arnel?  Sino ang magkaklase sa kuwento?  Ano ang ginawa ni Arnel ng maalala niya ang leksiyon sa Sibika?  Bakit nilapitan ni Arnel si Lito?  Kung ikaw si Arnel, ganoon din ba ang gagawin mo? Ipaliwanag ang sagot.  Anong mensahe ng kuwento ?
  • 289. 277 Nakasanayan mo ba ang mga ito? Sabihin kung oo, minsan, o hindi. Hindi Minsan Oo 1. Binabasa ko ang mga babala sa parke. 2. Namimitas ako ng bulaklak sa plasa kung ibig ko. 3. Tinapon ko ang balat ng kendi sa basurahan. 4. Sinusulatan ko ng aking pangalan ang mga pader sa plasa. 5. Nag- iingat ako sa pagtawid tuwing papasok sa paaralan. A. Ano ang ibig sabihin ? “Mga babala at paalala ay dapat sundin sapagkat dala nito’y kaligtasan natin” B. Sabihin kung ang mga sumusunod na pahayag ay paalala o babala. 1. Bawal magtinda dito!
  • 290. 278 2. Mag-ingat sa inyong pag-tawid! 3. Dapat tayong , maligo araw-araw. 4. Bawal ang maingay . 5. Maglakad ng marahan. C. Sabihin ang mensaheng nais ipabatid ng mga babala at paalala. 1. Pumila ng maayos! 2. Bawal umihi dito! 3. Tumawid sa tamang tawiran. 4. Huwag magtulakan 5. Bawal manigarilyo dito! Basahin ang kuwento. “Akin na iyan!” ang mga katagang narinig ni Aling Cora mula sa kuwarto ng kaniyang mga anak na sina Fe at Amy. Agad niya itong pinuntahan. Ang babala ay pahayag na nagpapaalala na mag- ingat. Ang paalala ay nagbibigay ng panuto o direksyon ng gagawin.
  • 291. 279 “Ano ang inyong pinagtatalunan?” tanong ng ina sa magkapatid. “ Kasi po inaagaw ni Ate itong sapatos na padala ni Tiya Belen na galing Amerika,” wika ni Fe. “ Amy, binilhan na kita ng bagong sapatos mo di ba?”, tugon ni Aling Cora. “ Opo inay, pero gusto ko din ng sapatos na imported tulad nang kay Fe,” ang nakasimangot na sagot ni Amy. Kaya’t nilapitan niya ito at pinag sabihan, “Anak, hindi mo ba alam na mas makakatutulong tayo sa sarili nating bansa kung gagamitin natin ang mga bagay na yari dito at gawa ng mga Pilipino.” Biglang naalala ni Amy ang sinabi ng kaniyang guro na si Bb. Balaran,“Mga bata lagi ninyong tatandaan na dapat bilang Pilipino ay tangkilikin natin ang sariling atin, bumili ng mga produktong tatak Pinoy.” Kaya sinabi ni Amy sa kaniyang ina na “Tama ka Inay, patawad po! Nagkamali ako.” Humingi din ng paumanhin si Amy sa kaniyang kapatid at muli sila’y nagkasundo.
  • 292. 280 Ano ang mensaheng nais ipabatid ng nabasa mong kuwento? Muling basahin ang kuwentong “ Ang Paalala ni Arnel”  Ano ang unang nangyari sa kuwento?  Bakit napahinto si Arnel nang makarating sa paaralan?  Sino ang batang lalaki na kaniyang nakita at ano ang kaniyang sinabi?  Paano nagwakas ang kuwento? Ang pagtangkilik ng mga produktong sariling atin ay makatutulong sa pag-unlad ng bansa. Ayusin sa wastong pagkakasunod-sunod ang mga larawan batay sa napakinggang kuwento mula sa guro.
  • 293. 281 Lagyan ng bilang mula 1- 5 ang mga larawan ayon sa tamang pagkakasunod-sunod nito.
  • 294. 282 _____ Handa na si Roy upang pumasok sa paaralan _____ Pagkatapos kumain ay naligo na siya _____ Inayos niya ang kaniyang higaan _____ Nang magutom ay kumain na siya ng almusal _____ Nagbihis na ng kaniyang uniporme _____ Isang umaga, bumangon na si Roy sa kaniyang higaan Basahin ang kuwento. Napansin ni Perla na naglilinis ang buong barangay kaya’t naisipan niyang sumali at tumulong. Kinuha niya ang walis at pandakot. At nagsimulang maglinis. Inipon niya ang mga basura at inihiwalay ang mga nabubulok sa hindi nabubulok. Naging masaya siya sa resulta ng kaniyang ginawa. Isaayos ang mga larawan batay sa kuwentong binasa. Isulat ang bilang 1 – 4 sa sagutang papel. Makinig sa nagsasalita upang maisalaysay muli ang napakinggang teksto.
  • 295. 283 1 2 3 4 Muling basahin ang kuwentong “Ang Paalala ni Arnel”  Ano-ano ang naalala ni Arnel habang itinataas ang watawat ng Pilipinas?  Ano ang ipinaalala niya sa kaniyang kaklase? Maipapakita natin ang pagmamahal sa ating bansa sa pamamagitan ng paggalang sa ating watawat, pagtangkilik sa sariling atin.
  • 296. 284 Isulat sa sagutang papel ang pandiwang pangnagdaan na ginamit sa bawat pangungusap. 1. Maagang nagising si Arnel. 2. Napahinto siya ng makitang itinataas ang watawat. 3. Nagtapon ng basura si Lito. 4 . Habang naglalakad si Ana, nakita niya ang kaniyang nanay. 5. Masayang tinungo ng magkaklase ang kanilang silid-aralan. A. Piliin ang pandiwang pangnagdaan. 1. umaawit 6. ginupit 2. nagmamadali 7. sasayaw 3. naglinis 8. umalis 4. naglalakad 9. gumapang 5. kinuha 10. sasama B. Isulat sa sagutang papel ang pandiwang pangnagdaan sa bawat hanay. 1. nagsaya masaya magsasaya 2. tatawag tinawag tinatawag 3. nagbibigay magbibigay nagbigay 4. aalis umalis umaalis 5. matulog natutulog natulog
  • 297. 285 Piliin ang wastong pandiwa na angkop sa pangungusap. 1. (Binibili, Binilli) ko sa Marikina ang aking sa sapatos noong Sabado. 2. Marami akong (ginawa, gagawin) kanina. 3. Si Paulo ay (papaluin, pinalo) noong isang araw. 4. (Pupunta,Pumunta)ako sa Mandaluyong kahapon. 5. ( Umulan, Umuulan) kagabi. Batang Bayani Dukha siya tinawag ng lahat Talino’y subok at totoong matapat Sa ati’y tumulong kahit anong hirap ‘Yan ang batang isang papuri’y nararapat Ang pandiwa ay bahagi ng pananalita na nagsasaad ng kilos o galaw sa loob ng pangungusap. Ang mga salitang kilos na naganap na ay nasa pandiwang pangnagdaan.
  • 298. 286 Ating kilalanin bigyan ng palakpak Papuri’t alay ay mabangong bulaklak Nararapat sa puso niyang busilak Buhay inilaan kahit mapahamak  Tungkol saan ang tula?  Anong mensahe ang hatid sa atin ng tula?  Bakit dapat papurihan ang bata?  Bakit dapat siyang alayan ng bulaklak?  Ibigay ang mga salitang may salungguhit. Sabihin kung anong aspekto ng pandiwa ang ginamit? Ang pagtulong sa kapwa ay gawaing tama, bata man o matanda lagi itong italima. Gamitin sa sariling pangungusap.  inilaan  tawagin  tumulong
  • 299. 287 Gamit ang pandiwa, gumawa ng mga pangungusap tungkol sa mga larawan. 1. Payak ang pangungusap kapag ito ay may isang diwa lamang. Ang gumaganap ng kilos ay maaring pangngalan o panghalip. Ang pandiwa ay salitang nagsasaad ng kilos.
  • 300. 288 Gamitin sa payak na pangungusap ang sumusunod na pandiwa. 1. lilipad 4. lumiban 2. kumakain 5. humihiga 3. gumapang Sumulat ng isang pangungusap tungkol sa larawan. Isulat ito sa paraang kabit-kabit.
  • 301. 289 Aralin 3: Lugar na Kinagisnan, Halina’t Pasyalan Isulat ang Tama o Mali sa sagutang papel. 1. Sa pagpapahayag ng impormasyon dapat ito ay makatotohanan. 2. Kapag nagdagdag, nagbabawas o nagpapalit ng isang tunog sa salita nanatili pa rin ang kahulugan nito. 3. Sa unahan ng salita lamang puwedeng magdagdag, magbawas o magpalit ng isang tunog upang makabuo ng bagong salita. 4. Ang pandiwa sa aspektong pangkasalukuyan ay nagpapahayag ng kilos na nangyayari sa kasalukuyan. 5. Ang nagtinda ay pandiwa sa aspektong pangkasalukuyan.
  • 302. 290 Kakaiba ang Camiguin Taon-taon ay nagbabakasyon ang mag-anak ni Mang Amado. Isa sa paborito nilang pinupuntahan ay ang Camiguin. Ang lalawigan kung saan ipinanganak si Mang Amado. Ang Camiguin ay isa sa magagandang lugar sa Pilipinas. Pagsasaka at pangingisda ang pangunahing hanapbuhay ng mga tao dito. Ipinagmamalaki nila ang kanilang lansones, sinasabing pinakamatamis sa buong bansa. Maraming magagandang tanawin sa Camiguin. Isa na rito ang Mt. Hibok-hibok kung saan tumutubo sa dalisdis nito ang pagkatamis-tamis na lansones. Dito rin makikita ang Talon ng Katibawasan, Bukal ng Ardent at Bukal ng Sto. Niňo. Tuwing Oktubre pumupunta ang mag-anak dahil ito ang buwan kung saan ipinagdidiwang ang Pista ng Lansones. Dinarayo rin ito ng mga turista. Kumpol-kumpol na lansones ang isinasabit sa mga bintana, pinto at poste ng mga bahay. Makikita rin sa parada ang napakaraming lansones. Kakaiba talaga ang Camiguin.  Sino ang mag-anak na laging nagbabakasyon?  Saan sila nagbabakasyon?
  • 303. 291  Ano-anong magagandang lugar ang makikita sa Camiguin?  Magbigay ng ilang impormasyon tungkol sa lugar ng Camiguin?Ilahad ito sa klase. Pumalakpak kung nagpapakita ng pagmamalaki sa kagandahan ng isang lugar sa Pilipinas at pumadyak naman kung HINDI. 1. Ibabalita ko sa aking kaibigang nasa Amerika ang kagandahan ng Pilipinas. 2. Itatago ko ang mga kuhang larawan ng mga napuntahan kong lugar. 3. Ipapasyal ko ang mga pinsan ko sa isang kilalang Talon sa aming lugar. Ibigay ang impormasyong hinihiling buhat sa tekstong binasa. 1. Ano ang pangunahing hanapbuhay ng mga taga Camiguin? 2. Anong prutas ang kilalang isa sa pinakamatamis sa buong bansa? 3. Paano ipinagdiriwang ang Pista ng Lansones?
  • 304. 292 Punan ng tamang impormasyon ang parihaba ayon sa tekstong napakinggan. Magagandang lugar sa Camiguin Tandaan natin ang sumusunod upang maipahayag natin nang maayos ang nabasa o napakinggang mga impormasyon. 1. Unawain ang binabasa o pinakikinggan. 2. Maging makatotohanan. Huwag dagdagan o bawasan ang mga impormasyong ipapahayag. 3. Huwag magpaligoy-ligoy sa sasabihin. 4. Isipin ang damdamin ng makikinig sa pahayag na gagawin. Iwasang makasakit ng damdamin ng iba. 5. Gumamit ng payak na pangungusap.
  • 305. 293 Magbigay ng tatlong impormasyon buhat sa mababasang teksto. Pambansang Bulaklak Sampaguita ang pambansang bulaklak ng Pilipinas. Maputi ang kulay nito. Mabango at mahalimuyak ang amoy ng sampaguita. Tinutuhog ito para maging kuwintas. Inaalay din ito sa altar at isinasabit sa leeg ng pararangalan. taon buong saan tao rito nila bukal talon tuwing pinto poste bahay bahay kaya para Pag-aralan ang tsart. Hanay A Hanay B Tao Taon Bahay Baha Nila Sila
  • 306. 294  Ibigay ang mga salitang nasa Hanay A.  Anong pagbabago ang napansin ninyo sa mga salita sa Hanay B?  Ano ang nangyari sa salitang tao sa hanay B?  Ano ang nangyari sa salitang bahay?  Ano ang nangyari sa salitang nila sa hanay B?  Paano nabago ang mga salita? Sikaping suriin ang mga salita upang makita ang magkakaiba-iba nito. Dagdagan ang sumusunod na salita ng isang tunog upang makabuo ng bagong salita. 1. Ipon 4. suka 2. upa 5. asa 3. tula
  • 307. 295 Bumuo ng bagong salita ayon sa panuto. Unang Pangkat – Dagdagan ng isang tunog ang mga salita upang makabuo ng bagong salita. 1. ___ama 3. ___aya 5. ___ata 2. ___ulo 4. ___uka Ikalawang Pangkat –Bawasan ng isang tunog ang mga salita upang makabuo ng bagong salita. 1. talaba 2. sama 3. sulat 4. halika 5. tapa Ikatlong Pangkat- Palitan ang isang tunog ng bawat salita upang makabuo ng bagong salita. 1. wala 4. baso 2. bola 5. sanga 3. gawa Ang mga salita ay maaaring dagdagan, bawasan o palitan ng isang tunog sa unahan, gitna o hulihan upang makabuo ng bagong salita.
  • 308. 296 Bumuo ng bagong salita sa pamamagitan ng pagdadagdag, pagbabawas o pagpapalit ng isang tunog sa mga salitang nasa ibaba. 1. belo 4. toyo 2. ama 5. tagos 3. bata Si Nanay at Si Aling Doray Sa Bayan ng San Roque karamihan sa mga kababaihan ay may sunong na bilao sa ulo tulad ni Aling Doray. Araw-araw ay maririnig ang malakas na tinig ni Aling Doray, “Suki, bili na ng gulay, ayungin, tulya, hipon!” Suki ni Nanay si Aling Doray. Dito siya bumibili ng lulutuing ulam. Dahil sa tagal ng kanilang pagiging magsuki, naging matalik na silang magkaibigan. May pagkakataong walang perang pambili si Nanay pero pilit pa ring iniiwan ni Aling Doray ang mga paninda. Walang dalang talaan si
  • 309. 297 Aling Doray. Inililista niya ito sa pader na nadadaanan ng tubig tuwing umuulan. Madalas binibiro ni Nanay si Aling Doray, “ Kapag nabura ng tubig ulan ang lista mo, mabubura na rin ang utang ko ha!” Kasunod noon ay halakhakan sabay sabi ng, “Bahala ka na! Alam ko naman yan.” Minsan, may pagpupulong sa barangay. Ito ay tungkol sa pagtaas ng presyo ng mga bilihin. Unang pinatawag ng Punong Barangay ang mga tindera kung ano ang maaari nilang magawa upang hindi masyadong mahirapan ang mga mamimili. Nagbigay ng kaniyang opinyon si Aling Doray na dapat ay kung ano ang wasto at tamang presyo ay iyon lamang ang gagawin ng isang tindera. Nagustuhan ng nakakarami ang kaniyang sinabi. Masayang umuwi si Aling Doray mula sa pagpupulong.  Ano ang karaniwang ginagawa ng mga kababaihan sa San Roque?  Anong uri ng samahan mayroon sina Aling Doray at nanay?  Anong katangian ang ipinakita ni Aling Doray? Ng nanay?
  • 310. 298  Kung ikaw si Aling Doray, magtitiwala ka ba sa isang kaibigan? Bakit?  Ano-anong salita sa kuwento ang may salungguhit?  Kailan ginawa ang kilos ng mga salitang ito?  Ano ang tawag sa salitang kilos na ngayon ginagawa? Iguhit sa papel ang kung nagpapakita ng tiwala at pagpapahalaga sa kaibigan at kung HINDI. 1. Ipagsabi sa iba ang sikreto ng kaibigan. 2. Damayan at tulungan ang kaibigan sa kaniyang mga problema. 3. Awayin ang kaibigan kung may pagkakamaling ginagawa. Piliin sa pangungusap ang pandiwang nasa aspektong pangkasalukuyan. 1. Araw-araw bumibili si Nanay kay Aling Doray ng iba’t-ibang gulay at isda. 2. Ibinibigay ni Aling Doray ang nais ni nanay na isda at gulay kahit wala pa siyang pambayad. 3. Madalas binibiro ni Nanay si Aling Doray.
  • 311. 299 4. Inilista ni Aling Doray sa papel ang utang ni Nanay. 5. Niluluto ni Nanay ang paborito naming ulam. Hanapin sa kahon ang tamang pandiwa upang mabuo ang pangungusap. 1. Si Tagpi ay __________sa mga taong hindi niya kilala. 2. Masayang _________si bunso sa kaniyang kuna. 3. ___________ ako ng kamay bago kumain. 4. Si Nanay ay __________ sa palengke araw- araw. 5. Sina Entoy at Eboy ay _________ sa pagpasok sa paaralan. Ang pandiwa sa aspektong pangkasalukuyan ay nagpapahayag ng kilos na nangyayari sa kasalukuyan. Ginagamit ang mga panlaping nag, -nang- at ang um- na sinusundan ng pag- uulit ng unang pantig ng salitang-ugat. namimili kumakahol naglalaro naghuhugas naglalakad naglalaba
  • 312. 300 Punan ng angkop na pandiwa ang mga pangungusap. 1. Si Aling Caridad ay maagang __________ ng sariwang gulay at prutas sa palengke. 2. Si Kuya Mario ay __________ ng halaman araw-araw. 3. Si Lito ay __________ ng basketbol tuwing hapon. 4. Maagang __________ si Angela tuwing umaga 5. Si Bunso ay __________ tuwing nagugutom. Muling basahin ang kuwentong “ Si Nanay at Si Aling Doray”  Ano ang paksa ng binasang kuwento?  Paano natin nalalaman ang paksa ng isang kuwento?
  • 313. 301  Saan maaaring matagpuan ang paksa ng kuwento? Hanapin sa loob ng kahon ang mga katangiang dapat taglayin ng isang kaibigan. mapagbigay maunawain mainggitin mayabang mapagkakatiwalaan matulungin masayahin selosa Piliin ang paksa . 1. Sa Bayan ng San Roque karamihan sa mga kababaihan ay may sunong na bilao sa ulo tulad ni Aling Doray. Araw-araw ay maririrnig ang malakas na tinig nila. a. Maraming tinderang kababaihan sa Bayan ng San Roque. b. Malakas ang boses ng mga kababaihan. c. Maraming bilao sa San Roque.
  • 314. 302 2. Dahil sa tagal ng pagiging magsuki ibinibigay ni Aling Doray ang kaniyang paninda kahit walang pambayad si nanay. a. Bawal umutang kay Aling Doray b. May tiwala si Aling Doray kay nanay c. Magsuki si Aling Doray at si nanay. 3. Minsan pinatawag ng Punong Barangay ang mga tindera kung ano ang maaari nilang magawa upang hindi masyadong mahirapan ang mga mamimili. a. May pagpapahalaga ang Punong Barangay sa kaniyang nasasakupan. b. May reklamo ang mga mamamayan sa Punong Barangay. c. May gulong nangyari sa mga tindera. Ibigay ang paksa ng sumusunod na talata. 1. Sadyang likas na matulungin ang mga Pilipino. Tuwing may nakikitang matandang tatawid sa kalsada, agad itong aalalayan. Kapag nilapitan siya ng pulubi na nakasahod ang kamay, agad siyang nag- aabot ng limos. 2. Ang aso ay tapat na kaibigan ng tao. Matiyaga itong nagbabantay ng mga bahay. Tinatahulan niya ang mga taong hindi niya kilala. Handa niyang ibigay ang
  • 315. 303 kaniyang buhay sa pagliligtas sa kaniyang amo. Ang paksa ang nagsasabi kung tungkol saan ang isang teksto. Maaari itong matagpuan sa unahan, gitna o hulihan ng isang kuwento o teksto. Basahin at ibigay ang paksa ng maikling kuwento. Si Mara ay isang mag-aaral sa ikalawang baitang. Likas sa kaniya ang pagiging masipag. Hindi na siya inuutusan pa sa kanilang tahanan. Kusa niyang ginagawa ang paglilinis at paghuhugas ng pinggan. Maging sa paaralan ay puring-puri siya ng kaniyang guro sa pagiging masipag sa pag-aaral at sa gampanin sa loob ng silid-aralan. Pangarap niyang maging guro balang araw upang mkatulong sa mga batang Pilipino at sa pag-unlad ng bansa.
  • 316. 304 Isulat ang sumusunod sa paraang kabit-kabit .
  • 317. 305 Aralin 4: Katangian Mo, Kalakasan Mo A. Sabihin kung tama o mali ang sinasabi ng bawat pangungusap. 1. Ang mga salitang kilos na gagawin pa lamang ay tinatawag na pandiwang naka- aspektong panghinaharap . 2. May mga salitang bukas,mamaya, sa isang buwan o araw at iba pa ay nagsasabi na ang kilos ay gagawin pa lamang. 3. Ang plato ay halimbawa ng kambal katinig na pl. 4. Mag-ingat sa mandurukot. Ang salitang may salungguhit ay nasa aspektong panghinaharap ng pandiwa. 5. Hindi ka makabubuo ng payak na pangungusap sa isang binasang kuwento. B. Piliin sa kuwento ang mga pandiwang panghinaharap. Paghahanda sa Bakasyon ni Cita “Magbabakasyon daw sina pinsang Cita kasama ang kaniyang asawa. Nakausap ko siya sa Facebook kahapon,” wika ni Celia.
  • 318. 306 “Ganoon ba! Sige, sasalubungin natin sila.Ano kaya ang pasalubong niya sa atin?”sabi ni Joseph. “Magdadala raw siya ng maraming tsokolate, ”dagdag ni Celia. “Pagdating niya pakakainin natin siya ng adobong manok at kare-kare,” tuwang tuwa na sabi ni Joseph. “Ako naman, ipapasyal ko sila sa Boracay,” pagyayabang ni Jonjon. “Weeee! May pera ka ba?” pang-aasar ni Julius. “Sasamahan ko lang sila. Sila siyempre ang magbabayad.” Nagtawanan silang lahat. Si Ginoong John de la Cruz Tunay na bayani kung maituturing si G. de la Cruz dahil sa kaniyang kahusayan sa pagtuturo. Siya ay isang larawan ng tunay na maipagmamalaking
  • 319. 307 guro kung kaya’t mahal na mahal siya ng kaniyang mga mag-aaral at kapwa niya guro. Isang araw, nagtaka ang lahat nang bigla itong magpaalam. Marami ang nalungkot at nanghinayang. “ Kailan kaya tayo magkakaroon ulit ng gurong katulad niya?”wika ng isang mag-aaral. Lumipas ang isang buwan, laking gulat nila ng makita nila si G. de la Cruz na nagtutulak ng kariton na may mga kasamang batang kalye. Sinundan nila ito at laking gulat nila ng makita nila ng maraming bata. “Wow! isa pala itong silid-aralan! Nagtuturo pala si G. de la Cruz ng mga batang kalye,” wika ng mga bata. Biglang napalingon si G. de la Cruz sa kanila at sila ay tinawag. Tinanong ng mga bata ang kanilang guro, “Sir, bakit po tinuturuan ninyo ang mga batang kalye?” “Nang makita ko sila, naawa ako. Wala silang matututunan kung nasa kalye lamang sila. Kaya nandito ako ngayon para sila’y turuan,” tugon ni G. de la Cruz. “Pero bakit kailangan ninyo pa po sila sunduin?,” tanong nila. “Ipinapakita ko kasi na interesado ako sa kanila, pero yung maliiit lang ang sinusundo ko, yung
  • 320. 308 mga malalaki ay kusa nang pumupunta rito,” paliwanag niya. “Bayani ka talaga, Sir!” wika ng mga bata. Napangiti siya at sinabi “ Kahit sino puwede maging bayani. O sige mga bata may gagawin pa ako,” paalam niya. Ang galing talaga ni G. John de la Cruz, maipagmamalaki ko talaga siyang guro.  Tungkol saan ang kuwento?  Ilarawan si G. John de la Cruz bilang guro.  Ano ano ang magagandang katangian niya?  Sino sa inyong mga guro ang tulad ni G.John de la Cruz na maipagmamalaki ng ating bansa?  Paano mo ipakikita ang paggalang sa iyong guro? Ang mga guro ay bayani ng ating bansa. Ang kanilang mga ginagawa ay upang mahubog ang mga batang nasa paaralan. Ikuwentong muli nang maayos ang binasang kuwento gamit ang graphic organizer.
  • 321. 309 Basahin ang kuwento at isalaysay muli gamit ang sariling pangungusap. Ang Kamay Isang guro sa ikalawang baitang sa bansang Amerika ang nagbigay ng isang gawain sa kaniyang mga mag-aaral. Siya ay nagpaguhit sa kanila ng mga bagay na naaalala nila sa panahon ng Pasasalamat. Karaniwan na, ayon sa guro, na gumuguhit sila ng mga pagkain, mga handaan at pagsasaya sa paraang guhit ng bata. Nang ipasa nila ang kanilang gawain, isa sa mga naiguhit ang nakaagaw pansin sa guro. Isa itong larawan ng kamay. Tinanong niya ang mga
  • 322. 310 bata kung ano at kanino sa palagay nila ang nakaguhit na kamay. Maraming sagot ang kaniyang nakuha. Oras ng rises habang kumakain ang mga bata ng kanilang baon, nilapitan at tinanong ng guro si Joel, ang batang gumuhit ng kamay. “Sa inyo po iyon, ma”am. Kasi po lagi ninyo akong inaalalayan at hinuhugasan ang aking mga kamay. Napakabuti po ninyo sa akin. ” Pakinggang mabuti ang binasabasang teksto sa iyo upang maunawaan at maipahayag ito nang maayos at wasto. Isulat ang tsek (/) kung ang pangungusap ay nagpapakita ng maayos na pagpapahayag at ekis (X) kung HINDI. 1. Mahalagang makinig nang mabuti upang maipahayag nang maayos ang kuwento. 2. Lakasan ang boses sa pagkukuwento. 3. Hindi na kailangang makita sa mga kilos at ekspresiyon ng mukha ang damdaming sinasabi sa kuwento.
  • 323. 311 4. Upang higit na maintindihan ng makikinig ang kuwento, kailangang bigkasin nang maayos ang mga salita. 5. Maaaring gawin ang pagpapahayag nang nakatalikod sa klase. “Bayani ka talaga, Sir!” wika ng mga bata. Napangiti siya at sinabing “ Kahit sino puwedeng maging bayani.O sige mga bata may gagawain pa ako. ”  Ano ang turing ng mga bata kay G. John De la Cruz?  Paano tinanggap ng guro ang papuri sa kaniya?  Tungkol saan ang binasa mong pahayag?  Paano mo nasabi?  Ano ang angkop na diwa o kaisipan na nakapaloob sa binasa mo? a. Pwedeng maging bayani ang sinuman. b. Ilan lamang ang maaaring maging bayani. c. Ang guro lang ang totoong bayani.
  • 324. 312 Ang pagtulong sa mga nangangailangan ay tanda ng isang pagiging bayani. 1. Ibigay ang diwa . Lumipas ang isang buwan, laking gulat nila nang makita nila si G. de la Cruz na nagtutulak ng kariton na may mga kasamang batang kalye. a. Nagtuturo pa rin si G. de la Cruz. b. Nagtutulak ng kariton si G. de la Cruz c. Nangangalakal si G. de la Cruz 2. Isulat ang pangalan. .
  • 325. 313 Tukuyin ang diwa o kaisipan. 1. Lumipas ang isang buwan, laking gulat nila ng makita nila si G. de la Cruz na nagtutulak ng kariton na may mga kasamang batang kalye. Sinundan nila ito at nakita pa ang maraming bata. a. Naghihirap na si G. John De la Cruz. b. Nangangalakal ng bote at diyaryo na si G. John De la Cruz. c. Nagulat sila ng makita nila si G. de la Cruz na nagtutulak ng kariton na may mga kasamang batang kalye. 2. Marami ang nalungkot at nanghinayang. “ Kailan kaya tayo ulit magkakaroon ng gurong katulad niya?” a. Masaya ang nakakikilala sa guro sa kaniyang pagbibitiw sa serbisyo. b. Ang guro ay walang tiyagang magturo. c. Mahirap mawalan ng guro na mahal niya ang kaniyang ginagawa niya. Basahin nang malakas ang mga salitang nasa kahon na may tunog/pl/ pluma planggana plais planta poso posporo palasyo plaka preso proseso plato pluma Pluto plawta plorera plasa
  • 326. 314 Unawaing mabuti ang isang teksto upang maibigay ang kaisipan o diwa nito. Ang pl ay isang kambal-katinig na may tunog /pl/. A. Ibigay ang diwa o kaisipan. 1. Si Jade Planas ay anak ng mag-asawang Ilokano na sina Darlin at Aldrin na nakatira ngayon sa Plaridel, Bulacan. Palagi siyang naglalakad sa pagpasok sa paaralan. Nagtitipid ng baon para makabili ng mahalagang gamit pampaaralan. Dumadaan siya sa plasa at laging tinitingnan ang kaniyang pinag-iipunan. a. Si Jade Planas ay anak ng mag-asawang Ilokano. b. Ang nakaugaliang gawin ni Jade Planas c. Matipid na bata si Jade Planas 2. Laging malinis at plantsado ang unipormeng suot niya. Inihahatid siya ng kaniyang tatay niya sa eskuwelahan. Lagi rin siyang may baon na masustansyang pagkain. Dahil sa nakikita niyang malasakit
  • 327. 315 ng magulang niya, lalo siyang nagsikap sa pag-aral at nanguna sa klase. a. Nag-aaral mabuti ang batang minamahal. b. Mahal ng magulang ang anak nila. c. Nag-aaral mabuti kahit walang nag- aalaga. B. Isulat ang lahat ng salitang maykambal-katinig na/pl/ sa binasang mga talata. Maiiyak ka kung maririnig mo ang malasakit niya sa mga bata. “O paano, mauuna na muna ako sa inyo.” Magluluto ka na at parating na sina ate galing sa airport mamaya. Kakain ako ng tsokolate kapag binuksan ang pasalubong nila bukas.  Ano-ano ang pandiwa sa unang tatlong pangungusap?  Kailan ito ginawa?  Paano mo nasabi?  Paano ipinapakita ang isang pandiwang panghinaharap?
  • 328. 316 Suriin. Salitang ugat Panlapi Unang pantig Panghinaharap na aspekto ng pandiwa Iyak ma I Maiiyak una ma U Mauuna luto mag Lu Magluluto kain Ka Kakain Ang pagmamahal sa kapwa ay kabayanihan. A. Tukuyin ang pandiwang nasa pangungusap. 1. Manonood ako ng cartoons pagkatapos kong mag-aral. 2. Dapat tayong magpaalam sa ating mga magulang kapag aalis ng bahay. 3. Tutulungan mo ba ang magulang mo sa paghahanap buhay? 4. Ang mag-anak ay kakain sa labas kasama ang balikbayang bisita. 5. Kapag may pasok, ang mga bata ay kailangang matulog nang maaga. Ibigay at gamitin sa pangungusap sa aspektong panghinaharap ang sumusunod na salita: tayo, nood, bayad, sira, hiram
  • 329. 317 A. Isulat ang pandiwa sa aspektong magaganap. (magtanim) 1. _______ kami ng gulay sa probinsiya sa susunod na buwan. (masira) 2. _______Ang mga ngipin mo kapag hindi ka nagsipilyo. (magdasal) 3. Mamayang gabi________ ka, ha? (kumain) 4. ________ka naman ng gulay mamaya dahil puro karne ang kinain mo ngayon. (umalis) 5. ______ ang mga kamag-anak namin sa linggo. Ang pandiwang gagawin o mangyayari pa lamang ay nasa panahunan o aspektong magaganap. Nakakatulong sa pagkilala ng pandiwang nasa aspektong magaganap ang mga salitang pampanahon tulad ng bukas, mamaya, sa isang linggo, at sa darating na panahon. Upang maging nasa pandiwang panghinaharap ang isang pandiwa, tinatanggal ang panlaping um at inuulit ang unang pantig ng salitang ugat. Ang pawatas na may panlaping ma, mag at mang ay mananatili sila sa ganoon ding ayos at inuulit ang unang pantig ng salitang ugat.
  • 330. 318 Gamitin ang pandiwang panghinaharap sa pagsagot sa sumusunod. Ano ang gagawin mo kung … 1. marami kang takdang aralin? 2. magulo ang gamit sa kuwarto mo? 3. may paligsahan kang sasalihan sa susunod na linggo? 4. may kaarawan na gaganapin sa ibang lugar ngunit walang magbabantay sa bunso mong kapatid ? 5. may ginawang mali sa iyo ang kamag-aral? 1. Si G. John De La Cruz ay bayaning guro. 2. Siya ay mahusay na guro. 3. Mga batang kalye ang tinuturuan niya.  Sino ang pinag-uusapan sa unang pangungusap?  Ano ang sinasabi tungkol sa pinag-uusapan?  Ano ang tawag sa kaniya bilang guro?  Sino ang pinag-uusapan sa ikalawang pangungusap ?  Ano ang sinasabi sa pinag-uusapan?
  • 331. 319 Ugaliing tapusin agad ang mga ipinagagawa. A. Isulat ang Oo kung payak na pangungusap at Hindi kung parirala. 1. ang mga batang kalye 2. Siya ay mapagmahal na guro. 3. Mabait si Ginoong de la Cruz. 4. ay nagsasakripisyo sa pagtulong sa kapwa 5. Nagtuturo si G. de la Cruz sa mga batang kalye. B. Ibigay ang angkop na salita upang mabuo ang diwa ng pangungusap. Gamitin ang mga salita sa loob ng panaklong na gabay. 1. __________ ay isang bayani. (Sino) 2. Siya ay______________ng ating bansa. (mararamdaman para sa kaniya) 3. Sila ay_____________ (naramdaman ng mga guro at mag—aaral ng umalis si G. De La Cruz.) 4. Tinutulungan niya ang_________. (Sino ang mga tinulungan niyang mga bata) 5. Si Angelo ay_________sa klase namin.(katangian niya)
  • 332. 320 A. Kumpletuhin ang mga pangungusap. 1. Si Marvin ay__________. 2. Si nanay ay masarap __________. 3. Masustansya ang ____________. 4. _______________ ay nagdadasal bago matulog. 5. ________________ ay humahanga sa ginawa mo. A. Isulat ang tsek(/) kung payak na pangungusap at ekis(X) naman kung HINDI. 1. Ang mga puno at halaman 2. Ang pagputol ng puno ay nagdudulot ng baha. 3. Nagbibigay ng sariwang hangin 4. Ang kagubatan natin ay dapat alagaan. 5. Ang pagtitiis at pagtitiyaga Ang payak na pangungusap ay may iisa at kumpleto ang diwa o kaisipan.
  • 333. 321 Sagutin gamit ang payak na pangungusap. 1. Ano ang pangalan mo? 2. Ano ang pangarap mo paglaki mo? 3. Saan nagtatrabaho ang mga magulang mo? 4. Ano ang una mong ginagawa pag-uwi mo sa bahay pagkagaling sa paaralan? 5. Kapag nagalit sa iyo ang nanay mo dahil nagkamali ka, anong gagawin mo? Tukuyin ang ngalan ng larawan at isulat ang pangalan nito sa paraang kabit-kabit.
  • 334. 322 Aralin 5: Halika, Mamasyal Tayo! A. Basahin ang talata at sagutin ang mga tanong tungkol dito. Si Gng.Gomez ay nagpunta sa Mindanao upang dalawin ang kaniyang nanay. Tuwang- tuwa ang nanay nang makita siya. May pasalubong siya na daster sa kaniyang nanay. 1. Sino ang nagpunta sa Mindanao? a. si Gng. Reyes c. si Gng. Ruiz b. si Gng. Gomez d. si Gng. Roque 2. Ano ang dala niyang pasalubong? a. bag c. daster b. sapatos d. hikaw 3. Bakit siya pumunta ng Mindanao? a. dumalaw sa kaibigan b. dumalaw sa kapatid c. dumalaw sa tatay d. dumalaw sa nanay B. Piliin ang salitang naglalarawan sa bawat pangungusap. 4. Ang batang malusog ay kaibigan ko. a. malusog c. kaibigan b. batang d. ang 5. Ang Palawan ay maunlad na isla. a. Palawan c. maunlad b. Isla d. ang
  • 335. 323 Masayang Bakasyon Noong nakaraang bakasyon, ang magkapatid na Bella at Vico ay dinala ng kanilang ama sa isang maliit na baryo sa Bikol upang dalawin ang matanda nilang lola. Habang nasa biyahe ay masayang- masaya ang dalawang bata. Pinagmamasdan nila ang kanilang dinadaanang malalawak at sementadong kalye gayundin ang mga bukid na may tanim na matataas at iba’t ibang uri ng punongkahoy. Pagdating sa bahay ay agad silang humalik sa kamay ng lola.”Ang ganda po ng lugar ninyo, Lola!” ang sabi ni Bella. “Ang mga nakikita ninyo ay bunga ng pagtutulungan ng mga tao dito sa aming baryo. Hindi sila nagpuputol ng mga punongkahoy.Ang batis at dagat ay pinangangalagaan at pinananatiling malinis,” ang sagot ng lola. Madaling nagustuhan ni Bella ang baryo ng kanilang Lola. Marami siyang naging kaibigan. Naglalaro sila sa malawak na bukid na maraming punongkahoy na hitik sa bunga. Naliligo sila sa malinaw na tubig ng batis.Sariwa at masarap ang gulay at mga isda. “Maraming salamat po, Lola. Sana po ay makabalik ulit kami sa susunod na bakasyon,” ang sabi ni Bella sa lola.
  • 336. 324  Sino ang mga pangunahing tauhan sa kuwento?  Bakit sila nagpunta sa baryo?  Ano-ano ang nakita nina Bella sa pagpunta sa baryo?  Bakit nagustuhan ni Bella ang baryo ng kanilang lola ?  Ano-anong salita ang binilugan sa kuwento?  Ano ang kahulugan nito? Itapon ang basura sa tamang lalagyan upang mapanatiling malinis ang ating kapaligiran. A. Ano ang kahulugan ng salitang may salungguhit? 1. Naliligo sila sa malinaw na tubig sa batis. a. malinis c. marumi malinaw b. malabo d. malamig 2. Naglalaro ang mga bata sa malawak na bukirin ni lolo. a. malaki c. tahimik b. mabaho d. Malayo
  • 337. 325 B. Sumulat ng isa hanggang dalawang pangungusap tungkol sa pagbabakasyon mo sa bahay ng lola o lolo mo. Unang Pangkat - Gumuhit ng isang magandang lugar na maaaring pagbakasyunan. Ikalawang Pangkat -Pag-usapan at isakilos kung paano pangangalagaan ang inyong kapaligiran. Ikatlong Pangkat – Pag-usapan ang isang karanasan tungkol sa sariling pagbabakasyon. Ikaapat na Pangkat –Gumawa ng diyalogo tungkol sa magandang pook bakasyunan. Matutukoy natin ang kahulugan ng mga hindi pamilyar na salita sa pamamagitan ng gamit nito sa pangungusap. Basahin. Ang Lakbay-Aral Sumama sina Fe at Josie sa lakbay-aral ng kanilang paaralan. Nagpunta sila sa Manila Zoo. Tuwang-tuwa ang mga bata sa nakita nilang mga
  • 338. 326 hayop. Gayundin sa iba’t ibang kulay ng mga ibon. Ang tataas ng mga giraffe! Ang lalaki ng mga elepante. Ang sasaya ng mga matsing na nagpapalipat-lipat sa mga puno. Tuwang-tuwa silang pagmasdan ang mga hayop. Iniiwasan din nilang magtapon o magkalat ng basura sa kapaligiran ng Manila Zoo. Sagutin. 1. Sino ang nagpunta sa Manila Zoo? 2. Ano-ano ang nakita nila? 3. Paano pinangalagaan nina Fe at Josie ang kapaligiran? 4. Bakit masarap mamasyal sa Manila Zoo? Basahin ang kuwentong” Masayang Bakasyon”  Ano-anong salita ang may salungguhit?  Pantigin ang mga salita.  Paano nagkakatulad ang mga salitang may salungguhit. Ang pagpapanatili ng kalinisan sa ating kapaligiran ay tanda ng pagmamahal.
  • 339. 327 Basahin ang sumusunod. Unang Pangkat –Magtala ng mga salitang may diptonggong - ay. Ikalawang Pangkat–Magtala ng mga salitang may diptonggong –oy . Basahin ang pangungusap at sipiin ang mga salitang may diptonggo. Tuloy -tukoy Pamaypay-sinampay Buhay-bahay Kalaykay-tinapay Sabay-abay Ang diptonggo ay binubuo ng alinman sa mga patinig at ng letrang w at y sa loob ng isang pantig.
  • 340. 328 1. Ang kahoy ay mabigat. 2. Ang buhay ng tao ay mahiwaga. 3. Ang bahay ay maraming palamuti. 4. Ang tulay na kahoy sa bayan ay nasira. 5. Mabuhay ang Pilipinas! Ang Rizal Park Ang Rizal Park ay isang magandang pasyalang lugar sa Pilipinas.Ito ay nasa Lungsod ng Maynila. Dito matatagpuan ang bantayog ni Dr. Jose Rizal, ang ating Pambansang Bayani. Ito ay nasa tabing dagat kung saan makikita ang maganda at makulay na paglubog ng sikat ng araw. Maraming tao ang namamasyal dito upang magpiknik. Nakalalanghap dito ng sariwang hangin dahil sa maraming halaman at malalagong punong kahoy na nakatanim sa buong parke.
  • 341. 329  Sino ang ating pambansang bayani?  Ano-ano ang dinarayo sa Rizal Park?  Ilarawan ang Rizal Park?  Ang mga makikita dito? Ang pangangalaga sa ating kapaligiran ay pangangalaga sa ating kalusugan. Ilagay sa tamang hanay ang mga salitang naglalarawan na nasa loob ng kahon. Anyo Laki Kulay Hugis malalim tatsulok bilog mataas pula matalino maliit dilaw masikap maliwanag parihaba mahaba
  • 342. 330 Unang Pangkat- Isulat ang mga salitang naglalarawan sa bawat pangungusap. 1. Bago ang aklat. 2. Mababaw ang tubig sa ilog. 3. Rosa ay magalang sa nakakatanda. 4. Matamis ang hinog na mangga. 5. Ang mesa ay parihaba. Ikalawang Pangkat– Tukuyin ang salitang naglalarawan at ang inilalarawan nito. 1. Maigsi ang buntot ng aso. 2. Si Gng. Reyes ay matulungin. 3. Ang mga rosas ay mapupula. 4. Malawak ang Rizal Park. 5. Mapagmahal ang mga bata sa guro. Ikatlong Pangkat–Ilarawan ang sumusunod. papel kabayo aklat kotse halaman Ang mga salitang naglalarawan anyo, laki at hugis ng tao, bagay o lugar ay tinatawag na pang-uri
  • 343. 331 Tukuyin ang angkop na salitang maglalarawan sa bawat isa. 1. Ang yelo ay (malamig, mainit). 2. Ang bahay ay ay (matibay, magaling). 3. Ang hinog na mangga ay (madilaw, mapula). 4. Ang damit ni kuya ay (malaki, maliit) sa akin. 5. (Makulay Malabo) ang ating paligid. Ang Pasko Ang Pasko ang isang masayang pagdiriwang na hinihintay ng mga bata tuwing Disyembre taon- taon.
  • 344. 332 Maaga pa lang ay isinusuot na ng mga bata ang bago nilang damit at sapatos. Nagpupunta sila sa simbahan upang makinig ng misa. Pagkatapos ay dumadalaw sila sa kanilang ninong, ninang, at mga kamag-anak upang humingi ng aginaldo.  Kailan ipinagdiriwang ang Pasko?  Ano-ano ang ginagawa ng mga bata kung araw ng Pasko?  Ano-ano ang ginagawa mo kung araw ng Pasko? Pahalagahan natin ang mga tradisyon natin. Itala ang mga Gawain sa araw ng Pasko.
  • 345. 333 Isulat ang sariling karanasan sa pagdiriwang na nasa larawan. Sumulat ng dalawa hanggang tatlong pangungusap tungkol sa regalong natanggap. Isang paraan upang maunawaan ang isang binabasa ay ang pag-uugnay nito sa sariling karanasan.
  • 346. 334 Aralin 6: Produktong Gawa Natin Ating Tangkilikin! Isulat sa sagutang papel ang letra ng tamang sagot. Ang mga mag-aaral ay masayang naglalaro sa paaralan habang ang guro ay nakabantay. Maya- maya ay biglang umiyak ang isang bata.Hawak -hawak niya ang kaniyang tuhod na nagdurugo. 1. Sino ang naglalaro sa paaralan? a. ang mga guro b. ang mga mag-aaral c. ang mga guwardiya d. ang mga magulang 2. Sino ang nakabantay sa kanila? a. tatay c. guro b. nanay d. punongguro 3. Ano ang nangyari sa bata? a. Sinipa siya ng kaklase. b. Nadapa siya. c. Natalo siya. d. Inaway siya. 4. Ilan ang batang nadapa? a. dalawa c. isa b. tatlo d. Lima
  • 347. 335 5. Si Joseph ay ibinili ng nanay ng tatlong bagong t-shirt. Alin ang naglalarawan ng bilang sa pangungusap? a. Joseph c. t-shirt b. nanay d. tatlong 6. Marami akong laruan na nakatago sa bahay. Alin ang salitang nagsasaad ng bilang? a. laruan c. marami b. nakatago d. bahay 7. Alin sa mga pang-uri ang nagsasaad ng di tiyak na bilang? a. siyam c. tatlo b. lima d. marami 8. Piliin ang salitang may diptonggo. a. sayawan c. wala b. araw d. talon 9. Ang mga mamamayan ay nawalan ng bahay dahil sa malakas na bagyo.Ang nagpapahayag ng sanhi ay_________. a. ang mga mamamayan ay b. nawalan ng bahay c. sa malakas na bagyo d. mamamayan ay nawalan 10.Alin sa mga pangungusap ang nagpapahayag ng sanhi at bunga?. a. Umiiyak ang ale. b. Nawala ang bag. c. Nawala ang kaniyang bag kaya umiiyak ang ale. d. Ang kaniyang bag
  • 348. 336 Ang Pamimili ni Aling Sonia Malapit na ang araw ng Pasko. Abala si Aling Sonia sa pag-aayos ng kaniyang listahan ng mga bibilhin para sa mga anak. Kasama niya si Bing nang pumunta sa Divisoria. Bumili siya ng dalawang t-shirt at dalawang pantalon para sa mga anak na lalaki. Isang bestida naman para sa anak na babae at limang pares ng sapatos. Binabadyet niyang mabuti ang kaniyang dalang pera. Pinipili niya ang mga gawa sa ating bansa dahil naniniwala siya na magaganda at matitibay ang mga ito. Masayang umuwi si Aling Sonia. Nabili niyang lahat ang nasa listahan.  Sino ang nagpunta sa Divisoria?  Ano-ano ang pinamili ni Aling Sonia?
  • 349. 337  Ano ang dahilan kung bakit nagbabadyet si Aling Sonia?  Tama bang ibadyet ang pera? Bakit?  Ano-ano ang pinamili ni Aling Sonia?  Ano ang pamantayan niya sa pagpili niya ng kaniyang bibilhin?  Tama ba ang ginawa niya?  Paano mo siya tutularan?  Isang paraan ng pagpapakita ng pagmamahal sa bayan ay ang pagbili ng produktong gawa sa Pilipinas. Ibigay ang sariling hinuha . Nagpunta ang mag-inang sina Aling Lita at Letty sa groseri. Punong-puno ng tao ang groseri dahil sa maraming namimili. Biglang nagulat ang mag-ina! May nakita silang tumatakbo habang ang matandang babae ay humihiyaw “Ang pitaka ko!” Ibigay ang sariling hinuha sa sumusunod na sitwasyon.
  • 350. 338 Unang Pangkat - Nakakita ng puno ng bayabas ang mga bata. Marami itong bunga. Dali-daling nag- akyatan ang mga bata. Tuwang-tuwa silang nanguha at kumain ng mga bayabas. Maya- maya ay bigla silang natakot at nagtakbuhan palayo. Ikalawang Pangkat - Naglalaro ng basketbol ang mga anak ni Gng. Navarro.Pinatitigil sila ng kanilang kuya ngunit tuloy pa rin sila sa paglalaro.Bigla nalang silang natakot nang tamaan ng bola ang babasaging paso sa sala. Ikatlong Pangkat - Magkaibigang matalik sina Aida at Irene. Palagi silang magkasama sa pagpasok sa paaralan at sa paglalaro.Isang araw ,dumating na umiiyak si Aida. Ibinalita na paalis na ang pamilya nila. Sa Davao na sila maninirahan. Ikaapat na Pangkat -Isang araw, pupunta sa palengke si Dory. Inuutusan siya ng nanay na bumili ng mga kailangan sa bahay. Sa kaniyang paglalakad, nakita niya ang mga kaibigan na naglalaro.Tinawag nila si Dory at inanyayahang sumali sa laro. Ang pagbibigay ng hinuha ay pagbibigay ng maaaring kalabasan ng isang pangyayari.
  • 351. 339 Sagutin ang mga tanong matapos basahin ang talata. Ang mag-asawang Aling Elena at Mang Teddy ay nagpunta sa mall. Bumili sila ng dalawang laruan at sapatos para mga anak.Nang makauwi sa bahay, nakita nilang sapatos lamang ang laman ng kanilang bag. Ang mga bata sa Ikalawang Baitang , Pangkat Atis ng Paaralang Elementarya ng Zambales ay naghahanda para sa pagdating ng mga bisitang sina Dr. Wainer at Gng. Smith, mga Amerikanong guro. Isang bata ang nasa malapit sa bintana. Mula dito ay matatanaw niya ang pagdating ng mga bisita. Sisigaw siya kapag nakita niyang padating na ang mga bisita. Samantala, naghahanda naman ang kaniyang mga kamag-aral para sa katutubong sayaw na itinuro nina Gng. Roces at Bb. Luna. Ito ay inihanda nila upang maipakita ang kultura ng mga Pilipino. Sinisiguro nila na makapagbibigay sila ng aliw sa mga bisita at maipapakita ang mga magandang ugali ng Pilipino sa pangtanggap ng mga bisita.
  • 352. 340 Naging matagumpay ang kanilang paghahanda nang dumating at nagpasalamat ang kanilang mga bisita.  Bakit naghahanda ang mga mag-aaral sa Mababang Paaralan ng Zambales?  Sino ang darating nilang bisita?  Ano ang inihanda nilang bilang para sa mga bisita?  Ano ang mga salitang may salungguhit?  Ano ang napansin sa mga salitang ito? Dapat nating ipagmalaki ang ating mga katutubong awit at sayaw. 1. Basahin ang mga salitang may salungguhit sa kuwento. 2. Gamit ang mga pantig sa loob ng kahon, bumuo ng mga salitang may diptonggo. I naw ngaw ba Ta Law Siw baw La Kala Law Liw Si Sa A Liw
  • 353. 341 Unang Pangkat -Iguhit ang mga salita. 1. araw 4. langaw 2. sisiw 5. bataw 3. ilaw Ikalawang Pangkat - Gamitin sa pangungusap. 1. bumitiw 3. magiliw 5. saliw 2. humiyaw 4. umayaw Ikatlong Pangkat - Magbigay ng sampung halimbawa ng mga salitang may diptonggong aw at iw. Kumpetuhin ang mga pangungusap gamit ang mga salitang may diptonggo. 1. May ____aw ang mga parol ng mga bahay kung Pasko. 2. Ang sikat ng _____aw ay nagbibigay ng bitamina D. Ang aw at iw ay mga diptonggo.
  • 354. 342 3. Ang ________aw ang katulong ng magsasaka sabukid. 4. Masarap ang ______aw kung ito ay bagong pitas. 5. Ang _____iw ay kasunod ng inahing manok. Sulatin ang mga salitang dinaglat sa paraang kabit-kabit. Ang Kaarawan ni Kim Nagdaos ng ikapitong kaarawan si Kim.Marami siyang natanggap na regalo.Isang pares na sapatos at bag na gawa sa Marikina ang bigay ng kaniyang ama. May nagbigay sa kaniya ng tatlong manika, dalawang damit at limang laruan. Ilan lang ang hindi nakarating sa kaniyang mga kaibigan.Masayang-masaya si Kim. Nagpasalamat siya sa Diyos sa kaniyang mga natanggap.
  • 355. 343  Ano-anong mga salita ang naglalarawan sa bilang o dami?  Alin ang naglalarawan ng tiyak na bilang?  Ano ang inilalarawan ng bawat isa? Dapat tayong magpasalamat sa mga biyayang tinatanggap natin mula sa Diyos. Pagsama-samahin ang mga salitang naglalarawan ng tiyak na bilang at ng hindi tiyak na bilang. lima, apat, sampu, walo, ilan, bihira, marami,siyam, tatlumpo, isandaan
  • 356. 344 Unang Pangkat – Awitin ang isang awiting may salitang naglalarawan ng bilang. Ikalawang Pangkat -Sumulat ng tugma gamit ang salitang naglalarawanng di tiyak na bilang. Ikatlong Pangkat -Gumawa ng rap gamit ang salitang naglalarawan ng bilang o dami. Tukuyin ang angkop na salitang maglalarawan ng bawat larawan. Ang mga salitang nagsasabi ng bilang o dami ay pang-uring pamilang. Ito ay maaaring magsabi ng tiyak at hindi tiyak na bilang o dami ng isang bagay, tao, o hayop.
  • 357. 345 1. Ang bata ay may (apat, anim ) na lobo. 2. May (limang, tatlong) rosas sa mesa. 3. (Tatlo, Ilan) ang bata sa silid –aralan. 4. Ang kapitbahay naming ay may (tatlong, isang) aso. 5. Ako ay may (limang, walong) lapis.
  • 358. 346 Balikan ang kuwentong“Ang Pamimili ni Aling Sonia”.  Ano ang mangyayari kung hindi nagbadyet si Aling Sonia?  Bakit masayang umuwi si Aling Sonia?*  Bakit pinipili ni Aling Sonia ang mga produktong gawa sa Pilipinas?  Ano ang magiging resulta ng mahusay na pagbabadyet ni Aling Sonia? a. Pag-aralan natin ang mga sagot sa kuwento. Ano ang ipinahahayag nito? b. Magbigay pa ng ibang halimbawa ng sanhi at bunga. Matutong tayong magtipid para makaipon at may magamit sa oras ng pangangailangan.
  • 359. 347 Pagtapatin ang sanhi at bunga. 1. Narinig nila tumutugtog ang pambansang awit. a. Nawala ang mga tirahan ng lamok. 2. Naglinis ang mga anak ni Nanay Rosa ng bakuran. b. Natuwa ang kanilang punong barangay. 3. Nilinis ng mga lalaki ang kanal. c. Nagsanay mabuti bago pa dumating ang paligsahan. 4. Nanalo siya sa paligsahan sa pag- awit. d. Tumigil sila sa paglalakad at tumayo ng tuwid. 5Tumulong siya sa pagtatanim ng mga puno e. Hindi na bumaha sa paligid. A. Ibigay ang sanhi ng larawan.
  • 360. 348 B. Ibigay ang bunga. Tukuyin ang sanhi at bunga sa sumusunod na sitwasyon. 1. Nakaligtaan ni Dodong isara ang gripo sa kusina. Nagulat ang kaniyang nanay nang makitang basa ang sahig. 2. Masayang- masaya si Lena dahil mamamasyal siya at ang kaniyang mga magulang sa Rizal Park. 3. Ang mga tao ay nagtutulong- tulong kaya umunlad ang bayan. 4. Bumaho sa kalsada dulot ng pagtatapon at pag-iimbak ng basura doon. Ang sanhi ay nagsasaad ng dahilan ng isang pangyayari. Samantalang ang bunga naman ay ang nagiging epekto o resulta ng isang pangyayari.
  • 361. 349 Aralin 7: Kalikasan, Ating Alagaan! Basahin ang teksto at sagutin ang tanong tungkol dito. 1. Bata pa si Roy ay palaboy- laboy na siya sa lansangan.Ulila na siyang lubos. Sa lansangan siya natutulog. Upang may makain ay tumutulong siya sa isang karinderya bilang taga- hugas ng pinggan. Nakita ng may-ari ang kaniyang kabaitan kaya inampon at pinag-aral siya.Ano ang posibleng mangyayari kay Roy? a. Magiging maganda ang buhay ni Roy. b. Magiging mahirap si Roy. c. Magiging malungkot si Roy. d. Magiging tamad si Roy. 2. Masinop si Gina sa buhay. Matipid siya sa pera. Hindi siya ginagastos ang kaniyang pera sa mga hindi kailangang bagay. Minsan , nagkasakit ang kaniyang nanay. Malaki ang kailangang pera para sa operasyon. Ano ang susunod na mangyayari? a. Hindi maooperahan ang nanay b. Wala siyang gagastusin sa operasyon c. Sasagutin ni Gina ang bayad sa operasyon d. Pababayaan ni Gina ang nanay
  • 362. 350 Piliin ang tamang anyo ng pang-uri. 3. Sina Vernie at Ana ay parehong mataas. Sila ay ________(mataas). a. magkasintaas c. pinakamataas b. mas mataas d. mataas 4. Ang kalabaw ay masipag na hayop. Ang kabayo ay masipag din. Pareho silang katulong ng magsasaka sa bukid. Ang kalabaw at kabayo ay _______(masipag). a. pinakamasipag b. ubod ng sipag c. magkasingsipag d. higit na masipag 5. Ang bulak ay maputi. Ang damit ni Lerma ay maputi. Ang bulak at damit ni Lerma ay ______(maputi). a. magkasimputi c. higit na maputi b. mas maputi d. ubod ng puti Nagtampo Ang Kalikasan Noong unang panahon, kay ganda ng mundo Malinis na hangin malalanghap mo Malinaw na batis, bundok na di kalbo Iyan ang mundong tirahan ng tao. Lumipas ang panahon, maraming natuklasan Imbensyon ng tao ay kaliwa at kanan Dulot nito’y pinsalang nararanasan. Nalungkot ang mundo,nagtampo ang kalikasan
  • 363. 351 Polusyon ay kumalat, mapanganib sa kalusugan Baha sa tag-ulan di na rin mapigilan. Ano na ang gagawin sa problema ng lipunan? Kalikasa’y nagtampo na nang tuluyan! Sumisigaw ang mundo, ako ay inyong pangalagaan Magtanim ng maraming puno sa kagubatan Itapon ang mga kalat ninyo sa basurahan Maging masunurin sa batas at patakaran.  Tungkol saan ang tula?  Paghambingin ang kalikasan noon at ngayon.  Ano-ano ang dahilan kung bakit nasira ang kalikasan?  Ano ang mangyayari sa ating kalikasan kung patuloy na magpapabaya ang mga tao? Ang pagtatanim ng mga puno ay isang paraan ng pangangalaga sa ating kalikasan. Ano ang susunod na mangyayari?
  • 364. 352 A. Ang mga tao ay patuloy na nagtatapon ng basura sa ilog. B. Ang mga bata ay tumutulong sa paglilinis ng pamayanan. Pinupulot nila ang mga tuyong dahon at winawalis ang kalat sa daan. Alin sa tula ang nagsasabi ng kagandahan ng kapaligiran? Basahin ang taludtod na tumutukoy nito? Ano ang susunod na mangyayari? Ang grupo ng mga batang mag-aaral ay sama-samang namasyal sa plasa. Pumitas sila ng magagandang bulaklak.Tinapakan nila ang mga damo. Nagtapon sila ng basura kung saan-saan. Isang bantay tanod ng plasa ang lumapit sa kanila. Unawaain ang mga detalye ng isang pangyayari upang makapagbigay nang wasto at angkop na susunod na pangyayari.
  • 365. 353 Ang Mangingisda Sa mga bayang malapit sa dagat ang pangunahing hanapbuhay ay ang panghuhuli ng isda. Dahil sa gusto ng mga mangingisda na makahuli ng maraming isda, sila ay gumagamit ng dinamita. Isa na rito si Mang Juan. Marami silang nahuhuling isda.Kahit na ang maliliit na isda ay kasamang nahuhuli. Tuwang tuwa sila kung maraming huli. Isang gabi, bigla na lamang nakarinig ang taong-bayan ng malakas na pagsabong sa dagat. May sumabog palang isang bangka dahil sa dinamita.  Ano ang hanapbuhay ni Mang Juan?  Paano siya nanghuhuli ng isda sa dagat?  Tama ba ang ginagawa niyang paraan ng pangingisda?Ipaliwanag.  Ano kaya ang nangyari kay Mang Juan?
  • 366. 354 Ang paggamit ng dinamita sa pangingisda ay hindi magdudulot ng maganda sa karagatan. Maraming maliliit na isda ang mamamatay. At maaari ring malagay sa panganib ang buhay ng tao. Agad na nagpalabas ng babala ang PAGASA kaugnay ng paparating na bagyo sa Samar. Pinag- iingat ang mga tao sa bayang dadaanan nito. Hindi na pinayagan ang mga mangingisda na pumalaot sa karagatan. Pinalikas na ang mga taong nakatira malapit sa dagat. Ngunit sa kabila nito, may mga tao pa ring nanatili sa kanilang tirahan. Ano ang susunod na mangyayari? a. Wala nang napinsala sa kanila b. Mayroon pa ring napinsala sa kanila. c. Nagalit ang mga tao sa PAGASA d. Wala nang tumulong sa kanila Unang Pangkat -Iguhit kung ano ang mangyayari sa dagat kung patuloy ang paggamit ng dinamita sa pangingisda.
  • 367. 355 Ikalawang Pangkat -Isalaysay ang maaaring mangyari sa mga isda kung patuloy na gagamit ng dinamita ang mga mangingisda. Magbigay ng sariling wakas na angkop sa talata. 1. Si Glen ay maysakit. Ilang araw nasiyang may mataas ang lagnat. Dinala na siya sa ospital. Dito mabilis na sinuri ng doktor si Glen. Binigyan agad siya ng gamot.Pinayuhan siyang magpahinga sa ospital ng ilang araw. Pagkaraan ng dalawang araw ay tuwang- tuwa ang mga magulang ni Glen. 2. Magkaibigang matalik sina Edna at Ching . Si Edna ay madalas lumiliban sa klase. Si Ching naman ay laging pumapasok sa klase at parating nag-aaral bago matulog sa gabi. Anumang payo ang gawin ni Ching kay Edna ay hindi ito sumusunod. Nang dumating ang Ang pagbibigay ng wakas ng isang kuwento ay maaaring ibatay sa sariling karanasan ng mambabasa.
  • 368. 356 kanilang pagtatapos sa ikaanim na baitang ay si Ching lamang ang nasa entablado. Basahin ang diyalogo at sagutin ang tanong tungkol dito. Minsan ay nagpunta sa parke sina Amor, Minda, at Linda. Amor: Ang gaganda ng mga bulaklak! Linda: Mas maganda ang mga rosas. Amor: Aba,hindi! Ang sampagita ay mas maganda kaysa sa rosas. Higit na mabango ito sa rosas.Puti ang kulay nito. Linda: Ang rosas ay mas makulay kaysa sampagita. Iba’t iba ang kulay nito. Mas malalaki pa ang mga rosas. Minda: Naku! Huwag na kayong magtalo. Magkasingganda at magkasimbango ang dalawang bulaklak. Pagmasdan na lang natin silang mabuti. Tingnan ninyo ang
  • 369. 357 nakasulat na paalala. “Huwag pumitas ng mga bulaklak,” at “Huwag tapakan ang mga damo.” Sundin na lamang natin ang mga ito upang manatiling maganda ang plasa. Linda:Tama!  Ano-ano ang mga bagay na pinaghahambing sa kuwento?  Paano pinaghambing ang magkakatulad na bagay?  Paano nagkaiba ang rosas at sampaguita? Laging sundin ang mga paalaala na makikita sa ating kapaligiran. Paghambingin ang mga bagay sa bawat pares. a. plato at platito b. unan at bulak Unang Pangkat - Tukuyin ang salitang naghahambing sa bawat pangungusap. 1. Mas matanda ang tatay ko kaysa nanay. 2. Ang bahay nila ay mas matibay kaysa sa amin.
  • 370. 358 3. Magkasintapang ang leon at tigre. 4. Higit na magara ang kotse ni G. Ibunan kaysa kay G. Paraiso. 5. Mas sagana ang ani ng palay noong nakaraang taon kaysa ngayon. Ikalawang Pangkat —Isulat ang A kung ang pang-uri ay naghahambing ng magkatulad at B kung HINDI magkatulad. 1. Magkasintamis ang atis at lansones. 2. Mas mayaman sina Rona kaysa kina Rey. 3. Higit na malayo ang Baguio sa Pampanga. 4. Mas makintab ang sahig sa sala kaysa sa kusina. 5. Mas malakas ang hangin noong nakaraang bagyo kaysa sa ngayon. Ikatlong Pangkat– Iguhit ang inilalarawan ng bawat pangungusap. 1. Ang lobong pula ay mas maliit sa lobong puti. 2. Magkasingganda ang rosas at kamya. 3. Si Kuya at si Ate ay magkasinlusog. 4. Ang bulkan ay kasintaas ng bundok. 5. Magkasinhaba ang lapis at krayola. Ang mga salitang magkasing, -sing, -kasing ay naghahambing ng dalawang magkatulad na tao, hayop, bagy, o lugar . Kung magkaiba naman ang pinaghahambing , ginagamit ay higit na, mas. Ginagamit lamang ang mga ito kung ang paglalarawan ay nasa kaantasang pahambing.
  • 371. 359 Ibigay ang angkop na antas ng pang-uring nasa loob ng panaklong upang makumpleto ang pangungusap. (mahalaga)1. Ang aklat at diksyunaryo ay______. (masustansiya) 2. Ang gatas ay_________________kaysa sa kape. (maamo) 3. Ang maya ay_____________________ kaysa lawin. (pula) 4. Ang rosas at gumamela ay _________ (Matamis) 5. ________ang atis kaysa pinya. Basahin ang dalawang talata. A. Nakita mo na ba ang bahay ni Dr. Jose Rizal sa CalambaIto ang bahay kung saan ipinanganak at lumaki si Dr. Jose Rizal Makikita mo rito ang mga
  • 372. 360 lumang damit kagamitan aklat at iba pang mahalagang kasangkapan B. Nakita mo na ba ang bahay ni Dr. Jose Rizal sa Calamba? Ito ang bahay kung saan ipinanganak at lumaki si Dr. Jose Rizal. Makikita mo rito ang mga lumang damit, kagamitan, aklat, at iba pang mahalagang kasangkapan.  Ano ang pagkakaiba ng dalawang talata?  Ano- anong bantas ang ginamit sa pangalawang talata?  Paano ito nakatulong sa talata? Dapat nating pahalagahan at alagaan ang mga lugar na may kinalaman sa ating kasaysayan. Iguhit ang kung wasto ang bantas na ginamit sa pangungusap at kung mali. 1. Kilala mo ba si Andres Bonifacio. 2. Siya ay kilalang Utak ng Katipunan. 3. Siya ay isinilang noong ika-30 ng Nobyembre, 1863 sa Tondo, Maynila.
  • 373. 361 4. Nagulat ako sa kaniyang ginawa? 5. Gusto mo bang maging katulad niya. Unang Pangkat - Sumulat ng tatlong pangungusap gamit ang tuldok. Ikalawang Pangkat - Sumulat ng tatlong pangungusap gamit ang tandang pananong. Ikatlong Pangkat - Sumulat ng tatlong pangungusap gamit ang tandang padamdam. Ikaapat na Pangkat- Sumulat ng maikling talata gamit ang lahat ng bantas. Ang tuldok (.) ay ginagamit sa mga pangungusap na pasalaysay at sa pangungusap na pautos. Ang tandang pananong (?) ay ginagamit sa mga pangungusap na nagtatanong.Maaari din itong gamitin sa pangungusap na nakikiusap. Ang tandang padamdam (!) ay ginagamit sa pangungusap na nagpapahayag ng matinding damdamin. Ang kuwit (,) naman ay ginagamit sa mga salitang binabanggit nang sunod-sunod o nasa serye.
  • 374. 362 Isulat ang wastong bantas ng mga pangungusap. Ang mga babaeng iskawts ay nagkaroon ng kamping sa Los Banos (1.)____ Sila ay may dalang damit(2.)__pagkain(3.)____at kagamitan sa pagluluto(4)___ Wow(5.)___ ang lamig naman dito (6.)__ Nagustuhan ba ninyo ang lugar na ito (7.)_____ tanong ng kanilang guro. Sipiin ng wasto ang mga parirala.
  • 375. 363 Aralin 8: Kalinisan, Panatiliin Natin! Gawin ang hinihiling. I. Lagyan ng tsek(√) ang mga salitang magkasingkahulugan at ekis(x) kung HINDI. 1. malakas - mahina 2. mayaman –mariwasa II. Isulat ang wastong anyo ng pang-uri na nasa loob ng panaklong. 3. Ang leon ang _________(mabangis) na hayop sa gubat. 4. Si Ate Liza ang ________(matanda) sa aming magkakapatid. 5. Ang bagong biling relo ng tatay ang ______(mahal) sa kaniyang tatlong relo. III. Ayusin ang mga pangungusap ayon sa pangyayari.Isulat ang titik ng wastong sagot. A. Napansin nila na kakaunti na ang isdang nahuhuli sa dagat. B. Nasisira na rin ang mga koral sa ilalim ng dagat. C. Bumuo ang mag-asawang Tony at Rea ng isang samahan na magbabantay sa karagatan. D. Pagkaraan ng ilang buwan muli na namang dumami ang mga isda at luminis ang tubig sa dagat E. Sama-sama silang nagtungo sa dagat at nilinis ito.
  • 376. 364 6. Alin ang dapat na unang pangungusap? 7. Alin ang dapat na huling pangungusap? 8. Alin ang pangalawang pangungusap? IV. 9. & 10. Pumili ng dalawang posibleng mangyayari pagkatapos ng paglilinis at pagbabantay sa dagat. A. Muling naging malinis ang dagat. B. Dumami ang mga mangingisdang gumagamit ng dinamita. C. Nawala ang mga isda sa karagatan. D. Natuwa ang mga tao. Operasyon Linis Araw ng Sabado. Maagang gumising ang mag-anak ni G. Roman. Sabay sabay silang kumain ng almusal.
  • 377. 365 G.Roman: Natutuwa ako at maaga kayong gumising. Ngayong araw na ito ay makikilahok tayo sa paglilinis ng ating barangay. Gng. Roman: Siyempre naman. Gusto naming tumulong sa “Operasyon Linis” ng ating barangay. Lahat ng ating mga kapitbahay ay tutulong din. Rosa/Nena : Opo, Tatay. Sasama kami sa inyo. G. Roman: Kaming mga kalalakihan ang maglilinis ng kanal. Rosa: Iipunin ko ang mga basyong plastik at lata na pinagbabahayan ng mga lamok. Nena: Ako naman po ang magwawalis ng mga basura kasama ang aking mga kaklase. Gng Roman: Kami ni bunso ang maghahanda ng inyong meryenda. G. Roman: Magaling! Kung magtutulungan tayong lahat ay magiging maganda at malinis ang ating barangay. Maiiwasan pa ang paglaganap ng mga nakahahawang sakit,dulot ng maruming kapaligiran. Gng. Roman: Mabuti naman at nagkaroon ng ganitong proyekto ang ating barangay. Lahat sila ay lumabas ng bahay at masayang ginawa ang kanilang gawain kasama ng ibang tao sa barangay.
  • 378. 366  Saan pupunta ang mag-anak?  Bakit kailangan nilang makilahok sa proyekto?  Ano ang kabutihang naidudulot ng malinis at maayos na kapaligiran?  Ano-ano ang gagawin ng bawat isa ?  Paano ka tutulong sa iyong barangay upang manatili itong malinis at maayos?  Anong salita ang may salungguhit sa kuwento?Ano ang kanilang pagkakatulad? Ang mga tao sa barangay ay dapat magtulong-tulong sa pagpapanatiling maayos at malinis ang kapaligiran. Isulat ang A kung ang mga salita ay magkasingkahulugan at O kung magkasalungat. 1. maganda - marikit 2. pandak - matangkad 3. mahirap - mariwasa 4. maalat - matamis 5. payapa - tahimik
  • 379. 367 Unang Pangkat - Gumawa ng poster tungkol sa pagpapanatiling maayos at malinis ng kapaligiran. Ikalawang Pangkat - Iguhit ang isa sa mga ginawa ng pamilya sa paglilinis ng barangay. Ikatlong Pangkat - Isadula ang diyalogo. A. Isulat ang MK kung ang mga salita ay magkasingkahulugan at MKS kung magkasalungat. 1. mabigat - magaan 2. matanda - bata 3. kaibigan - kaaway 4. maliwanag- madilim 5. masaya - maligaya Isa sa mga paraan upang maunawaan ang kahulugan ng isang salita ay sa pamamagitan ng pagkuha ng kasingkahulugan at kasalungat ng mga ito.
  • 380. 368 II. Basahin ang talata at sagutin ang tanong. Araw ng Linggo. Ang mag-anak ni Mang Tino ay sama- samang naglinis ng bahay maliban kay Romeo. Siya ay nasa labas ng bahay at naglalaro.Tinawag siya ng nanay para tumulong pero hindi siya sumunod. Si Nelly ay naghuhugas ng pinggan.Ang bunso nila ay nagdidilig ng mga halaman. 6. Anong araw naglinis ng bahay ang mag- anak ni Mang Tino? 7. Sino ang nasa labas ng bahay? 8. Bakit tinawag ng nanay si Romeo? 9. Ano ang ginagawa ng bunso? 10. Ano sa palagay mo ang gagawin ng nanay kay Romeo? Si Dr. Jose P. Rizal ay isang matalinong tao. Sa kaniyang murang edad ay nagpakita na siya ng katalinuhan. Nagtapos siya ng maraming kurso. Marunong siyang magsalita ng iba’t ibang wika. Marami siyang sinulat na aklat na naging dahilan upang mamulat ang isipan ng mga tao mula sa pang-aapi ng mga dayuhan.
  • 381. 369 A. Sino si Dr. Jose Rizal? Bakit nasabing siya ay matalino? Paano namulat ang isipan ng mga Pilipino mula sa pang-aapi ng mga dayuhan? B. Pagsusunod-sunorin ang mga pangyayari mula sa tekstong napakinggan.  Una__________________________________  Pangalawa__________________________  Pangatlo_____________________________ Ang pagiging matalino at matapang ay susi ng pagginhawa ng kabuhayan. Ayusin ang mga pangungusap ayon sa pagkakasunod –sunod.Isulat ang bilang 1 - 3. _____ a. Marami siyang aklat na isinulat na naging dahilan upang mamulat ang isipan ng mga Pilipino mula sa sa pang-aapi ng mga dayuhan.
  • 382. 370 _____ b. Sa murang edad ay nagpakita na si Dr. Jose Rizal ng katalinuhan. _____ c. Nagtapos siya ng maraming kurso. Unang Pangkat - Ayusin ang mga pangyayari ng kuwento. Gamitin ang story ladder. Wastong paraan ng pagtatanim ng halaman. Una, linisin ang lugar na pagtataniman ng halaman. Tabunan ng lupa ang halaman. Maaari ng diligan ang halaman Pangalawa,hukayin ang lupang pagtataniman Susunod, ilagay sa hukay ang halaman Ikalawang Pangkat – Ayusin ang larawan ng buhay ng paroparo.Isulat ang bilang 1-4.
  • 383. 371 Isulat sa sagutang papel ang bilang 1 – 5 upang mapagsunod-sunod ang mga pangyayari. _____ Kailangan kasi niyang pumunta sa ibang bansa upang maghanapbuhay. _____ Pagkaraan ng dalawang taon,nakaipon siya ng pera para sa pag-aaral ng mga anak. _____ Malungkot na umalis ang tatay ng araw na iyon. _____ Magtatrabaho siya nang dalawang taon sa Dubai. _____ Sa wakas, masaya ang mga anak niya! Darating na ang tatay. Ang mga salitang tulad ng una, pangalawa, susunod ay ginagamit upang ipakita ang pagkakasunod-sunod o serye ng mga pangyayari.
  • 384. 372 Jose : Masarap ang atis. Lito : Mas masarap ang pinya kaysa atis. Gerry : Aba! Ito ang tikman ninyo. Pinakamasarap ang durian sa lahat ng prutas na nakain ko.  Ano-ano ang mga prutas na nabanggit?  Paano inilarawan ang bawat isa?  Paano pinaghambing ang mga ito? Kumpletuhin ang tsart. Isulat ang nawawalang pang-uri sa loob ng kahon.
  • 385. 373 Unang Pangkat - Ihambing ang sariling bahay sa sariling paaralan at sa isang gusali sa pamayanan. Ikalawang Pangkat - Piliin ang pang- uring naghahambing sa tatlo o higit pang pangngalan. 1. Ang aking aso ang may pinakamahabang balahibo sa lahat. 2. Ang tigre ang pinakamabangis na hayop sa gubat. 3. Pinakamakulay ang kaniyang damit sa lahat ng batang babae. 4. Ang relo ng tatay ang pinakaluma niyang gamit. 5. Sa apat na magkakapatid, ang doktor ang pinakamatalino. Isang bagay,tao lugar Dalawang tao,bagay o lugar Dalawa o mahigit pa masarap mas masarap pinakamasarap mapula pinakamapula higit na mataas magkasinglinaw
  • 386. 374 Ikatlong Pangkat - Isulat ang wastong antas ng pang-uri sa loob ng panaklong. 1. Ang tatay ang _______(mabait) sa kanilang magkakapatid. 2. Ang leon ang ________(mabangis) na hayop sa gubat. 3. Sino ang may ________(mahaba) ng buhok sa mga babae. 4. Aling sasakyan ang _________(mabilis) sa EDSA. 5. Sa lahat ng guro sa paaralan,si Gng. Navarro ang ____(mabait). Ikaapat na Pangkat - Isulat ang wastong antas ng pang-uri. (maluwang) 1. Ang bus ay _______________ na sasakyan. (mahaba) 2. Ang tulay na San Juanico ang _________tulay sa buong Pilipinas. (malusog) 3. Si Erna ang ________________ sa apat na magkakapatid. (matipid) 4. Sino ang _______________ na bata sa klase? ( mabunga) 5. Ang puno ng abokado ang ______________ sa lahat ng mga puno sa bukid Nagbabago ang anyo ng pang-uri kung naghahambing ng higit sa dalawang tao, bagay, o lugar. Ito ay ginagamitan ng unlaping pinaka o ubod ng.
  • 387. 375 Pag-aralan ang mga larawan.Paghambingin ang mga ito. Gamitin ang mga salita sa loob ng panaklong. (Mabango ) 1. Ang sampagita ang _____________ sa tatlong bulaklak. (Maputi) 2. Ang santan naman ang ____________. (Mahal) 3. Ang rosas ay ang _______sa tatlo. (mahalaga) 4. Sa tatlong bagay na nasa larawan, ang relo ang___ sa akin. (bago) 5. Ang hikaw naman ang_______ kong alahas. Ang Huwarang Barangay Ang Barangay Talon ay isang maipagmamalaking barangay. Ang mga nakatira
  • 388. 376 dito ay nagtutulungan sa pagpapanatiling maayos at tahimik na lugar. Ang magkakapitbahay ay nagkakaisa. May mga tanod bayan na nagpapatrolya sa lugar kung gabi.Lahat ng mga tao ay may disiplina.Ang mga babae ay tumutulong sa paglilinis at pagpapaganda ng lugar. Kung may napinsala ng bagyo taos- pusong nagbibigay ang bawat isa ng tulong.Bukas-palad na namamahagi ng mga pagkain ang mga tao.Ito ang mga dahilan kung bakit sila nabigyan ng parangal bilang Huwarang Barangay ng kanilang bayan. A. Sagutin ang mga tanong.  Sino ang nagtutulong- tulong sa paglilinis ng barangay?  Ano-ano ang ginagampanan ng mga lalaki sa barangay? Ang kababaihan?  Paano sila nagtutulungan sa panahon ng sakuna o kalamidad?  Ano-ano ang mga salita sa talata na binubuo ng dalawang salitang may magkaibang kahulugan?  Ano ang tawag sa mga salitang ito? Ang barangay ay magiging tahimik at maayos kung nagtutulungan at nagkakaisa ang mga taong nakatira dito.
  • 389. 377 Pagtambalin ang tambalang salita at ang kahulugan nito. Isulat ang letra ng iyong sagot. 1. hapag-kainan a. pinuno ng paaralan 2. punong-guro b. Gawain/trabaho 3. silid-aralan c. pag-aaral muli ng nakaraang aralin 4. hanapbuhay d. mesa 5. balik-aral e. lugar kung saan nag-aaral ang mga mag-aaral Unang Pangkat - Iguhit sa tsart ang larawan ng isang malinis at maayos na barangay. Ilakawang Pangkat - Magbigay ng mga pang-uring naglalarawan ng Barangay Talon. Ikatlong - Magbigay ng halimbawa ng tambalang salita na hindi nagbabago ang kahulugan kapag pinagsama. Ikaapat na Pangkat - Isadula ang ginagawa ng mga tao sa barangay. Ang tambalang salita ay isang salita na binubuo ng dalawang magkaibang salita at nagkakaroon ng panibagong kahulugan.
  • 390. 378 Sipiin sa kuwaderno ang tambalang salita sa pangungusap. 1. Ang kapitbahay namin ay may malawak na halamanan. 2. Ang tatay ay masipag maghanapbuhay. 3. Ipinahayag niya ang kaniyang taos pusong pasasalamat sa kaniyang mga kasama sa bahay. Isulat ang pangungusap sa paraang kabot-kabit.
  • 391. 379 Yunit 4
  • 392. 380 Aralin 1: Magtiwala Tayo sa Diyos Sabihin kung ng o nang ang angkop sa bawat pangungusap. 1. Ang mga ibon ay kumakain (ng, nang) uod. 2. Nilipad (ng, nang) hangin ang mga papel. 3. Malakas kumain (ng, nang) saging ang unggoy. 4. Bumili kami (ng,nang) mababangong bulaklak. 5. Tanghalina (ng, nang) sila ay gumising. Magtiwala sa Panginoon Von : Itay! May aksidente po sa kanto. Marami pong nadamay at kasama si Betsy. Nakakatakot! Tatay : Naku! Huminahon ka, anak, ganyan talaga ang buhay, kaya dapat lagi tayong magdasal at magtiwala sa Panginoon. Von : Alam n’yo po, ‘Tay, galit na galit Si Mang Ambo sapagkakadamay ni Betsy. Tatay : Nakapanlulumo, matalinong bata pa naman si Betsy. Halika, ipagdasal natin siya at ang iba pang nadamay.
  • 393. 381  Ano ang pinag-uusapan ng mag-ama?  Ano ang ginawa nila?  Bakit nila ipinagdasal ang mga naaksidente?  Tama ba ang ginawa nila?  Ano ang damdamin nila para kay Betsy?  Ano-anong damdamin ang nasa usapan? Ang pagdarasal para sa kapakanan ng kapwa ay isang mabuting gawain. Anong damdamin ang ipinakikita ng mga sumusunod na larawan sa Hanay A? Piliin ang letrang sagot sa Hanay B. A. nagagalit B. natatakot C. nagtataka D. natutuwa E. nalulungkot
  • 394. 382 A. Tukuyin ang kasalungat ng ipinapakita sa bawat larawan. Piliin ang sagot sa loob ng kahon. B. Ipakita sa klase ang damdamin ng sumusunod na sitwasyon. 1. Nabigla si Lorena nang malamang nanalo siya sa timpalak sa kagandahan. 2. Matinding paghanga ang naramdaman ni Rita sa magaling niyang guro. 3. Naiinip si Lito sa tagal ng paghihintay sa kaniyang ama. naglalakad sumisigaw sumasayaw nagtatanim nagdarasal
  • 395. 383 4. Nalungkot si Vicky sapagkamatay ng kaniyang lola. 5. Nanghinayang ang magkapatid na Ben at Pat dahil nahulog ang kanilang baon sa kanal. Ano ang ipinahihiwatig ng bawat larawan? May iba’t ibang damdamin tulad ng tuwa, lungkot, galit, panghihinayang, pagkainis, paghanga, pagkagulat na maaaring makita sa isang teksto o sa isang pahayag na nabasa o napakinggan. Upang maibigay ang kasalungat ng kahulugan ng isang salita, kailangang alamin muna ang kahulugan ng salitang bibigyan ng kasalungat na pagpapakahulugan.
  • 396. 384 Hanapin sa pangungusap ang mga salitang kasingkahulugan ng salitang nasa loob ng panaklong. 1. (matatayog) Ang mga puno sa bundok ay matataas 2. (nanlumo) Nanghina ang loob ng ama sapagkamatay ng kaisa-isang anak. 3. (Bathala) Sa Diyos tayo dapat nagtitiwala. 4. (espiritu) Sumalangit nawa ang kaluluwa ni Kaloy. 5. (maestra) Napakagaling ng aming bagong guro. Nakagawa ka na ba ng kabutihan sa kapwa? Ang paggawa ng bagay na mabuti sa kapwa ay katumbas ng pag-ibig sa Diyos. Tumingin sa paligid at makikita mo na maraming nangangailangan ng iyong pagtulong at pagkalinga. Masasabi ba natin na iniibig natin ang Diyos
  • 397. 385 kung ang ating kapwa ay hindi naman natin pinagmamalasakitan? Ang paggawa ng kabutihan sa kapwa ay pagpapakita ng pagmamahal sa Diyos. Pero paano natin ito magagawa ? Kapag sila ay nagugutom, bigyan natin sila ng pagkain. Kapag nauhaw, sila ay ating painumin. Ang pagtulong at pagkalinga sa kapwa ay hindi dapat naghihintay ng kabayaran o kapalit. Sapat na nakatulong tayo at napasaya ang Diyos na nasa kapwa din natin.  Sino ang dapat mahalin at pagmalasakitan?  Bakit dapat natin itong gawin?  Paano natin matutulungan ang ating kapwa?  Sino ang matutuwa sa ating paggawa ng kabutihan sa kapwa?  Sino ba ang iyong kapwa? Ang paggawa ng kabutihan sa kapwa ay pagpapakita ng pagmamahal sa Diyos o sa Lumikha.
  • 398. 386 Ano- ano ang kaisipang natutunan mo sa binasang teksto? Sipiin at iwasto nang tama ang mga salitang may maling baybay. Iguhit ang sinasabi ng katagang ito. “Gawain ng magulang na alagaan ang mga anak, at Gawain ng anak na igalang ang mga magulang.” Ang mga bata ay dapat tinuturruan ng kanilang mga magulang ngpigawang mabuti sa kapwa. May kassabehan tayo na “kung anu ang puno ay siya ring bunga.” Kiya, kung mabote ang magolang, dapat mabuti rin ang ginagawa ng kanilang mg aanak. Eng paggging mabutong mga bata ay nagsisimola sa pattuturu ng mga magolang.
  • 399. 387 Isulat nang may wastong baybay ang tinutukoy ng bawat pangungusap. 1. Sinusulatan ng guro sa harap ng klase 2. Dito nag-aaral ang mga bata 3. Dakong pinagtitipunan ng mga tao upang manalagin sa Diyos 4. Bahagi ng bahay na ating dinudungawan. 5. Gamit sa bahay kung saan tayo nanonood ng mga palabas 6. Lugar kung saan namimili ng mga gulay at isda. 7. Tindahan ng mga gamot 8. Notebook sa Ingles. 9. Dinidilig ng tubig para lumago 10. Kasingkahulugan ng tali. Ang pagsulat ng mga salita na may wastong baybay ay susi upang higit na maipahayag ang nais na mensahe. Ito rin ang isa sa mga susi sa madaling pagkaunawa ng isang babasahin.
  • 400. 388 Basahing muli ang tekstong “Halinang Gumawa ng Bagay na Mabuti.” .  Anong salita ang ginamit sa pag-uugnay ng mga salita sa teksto?  Ano ang pinag-uugnay nito?  Kailan ginagamit ang ng?  Kailang gingagamit ang malalaking letra? Ang pagtulong at pagkalinga sa kapwa ay hindi dapat naghihintay ng kabayaran o kapalit. Punan ng wastong pang-ukol ang patlang . Tukuyin kung ano ang salitang inuugnay nito. 1. Nakalikom kami ____ maraming basura para sa Ecosavers Program ng paaralan. 2. Nasanay na akong maglakad _____ dalawang kilometro tuwing araw ng Sabado. 3. Nag-renta kami ____ computer para sa proyekto ng aking kapatid na bunso.
  • 401. 389 4. Ang paglalakad ay mabuting uri _____ ehersisyo sa katawan ng tao. 5. Ang labis na panonood _____ telebisyon ay nakasasama sa kalusugan. Isulat nang wasto ang mga salitang mali ang pagkakasulat sa bawat pangungusap. 1. ang hangin ay dumudumi dala ng polusyon sa ating paligid. 2. dumalaw si Pangulong benigno aquino III sa mga nasalanta ng bagyo. 3. Ang pagiging makakalikasan ay pagiging maka-diyos. 4. disiplina ang kailangan upang umunlad ang pilipinas. 5. Bawat Tao ay may kani-kaniyang pagpapahalaga. Ang pang-ukol na ng ay ginagamit kapag ang salitang sumusunod dito ay isang pangngalan o kaya ay pangngalang-diwa at pang-uri. Ang malaking letra ay ginagamit sa pagsisimula ng mga salitang panggalang pantangi o tiyak na ngalan ng tao, bagay, hayop, lugar, pangyayari at iba pa. Ginagamit din ito sa simula ng pangungusap.
  • 402. 390 Gamit ang ng lagyan ng caption ang sumusunod na larawan. ___________ ____________ _____________ ____________ ___________ Ang magkapatid na Alice at Luis ay huwarang mga bata. May oras sila sa paglalaro, pag-aaral, at sa pagtulong sa mga magulang. Tumutulong muna sila sa mga gawaing bahay bago maglaro. Sa gabi naman ay nag-aaral muna sila bago manood ng telebisyon. At dahil dito, ang kanilang mga magulang ay natutuwa sa kanila.
  • 403. 391  Bakit sinabi na huwarang bata ang magkapatid?  Ano-anong katangian ng magkapatid ang dapat natularan?  Ano ang napansin mo sa mga pangungusap sa seleksiyon?  Ano ang payak na pangungusap? Ang mabuting bata ay kayamanan ng mga magulang. Bumuo ng mga payak na pangungusap mula sa mga larawan. Isulat ang sagot sa kuwaderno.
  • 404. 392 A. Sa isang payak na pangungusap, ilarawan ang isang bagay na makikita sa iyong kapaligiran. B. Bumuo ng isang payak na pangungusap gamit ang mga larawan sa ibaba. Gumuhit ng isang larawan na iyong nais. Sumulat ng isang payak na pangungusap tungkol dito. Pumili ng isang pangungusap mula sa “Halinang Gumawa ng Bagay na Mabuti at isulat ito sa kabit-kabit na paraan. Ang payak na pangungusap ay nagsasaad ng isang diwa o kaisipan. Ito ay may isang simuno at panag-uri.
  • 405. 393 Aralin 2: Paggalang sa Diyos at Kapwa Pumili ng isang salita mula sa kahon upang mabuo ang pangungusap. anim pamuhatan kasukdulan simula ni tauhan nina wakas ng 1. Ang mga nagsisiganap sa isang teksto ay ____. 2. Ang mga tauhan ay ipinakikilala sa ____ pa lamang ng isang teksto. 3. Ang suliranin sa isang kuwento ay tinatatawag ding _____. 4. Ang bahagi ng sulat o liham na nagsasabi ng pinagmulan nito ay ang ______. 5. Binili ____ Nita ang magarang bag. 6. Si Marielle ay isinama ____ Betong at Cora sa kanilang pamamasyal. Titser Gosoy Si Titser Gosoy ay bagong guro sa Paaralang Elementarya ng Barangay Labo. Nakatawag
  • 406. 394 ng pansin ang kaniyang galing sa pagtuturo, kakaibang kulay, at paika-ikang paglalakad. Hindi niya pinapansin ang pangungutya sa kaniya. Tuloy lamang siya sa pagtuturo, pagtulong sa kapwa, at pamimigay ng gamit at laruan sa mga bata. Habang reses. “Alam n’yo ba, si Sir Gosoy, napakagaling magturo!Mabait pa,”ang wika ni Noel. “Tama ka, at nabasa ko sa diyaryo, iniligtas ni Sir ang mahigit 400 katao sa Marikina noong nanalanta ang bagyong Ondoy,”ang sabi ni Janet. “Wow! Ang galing! Pero baluga pa rin siya,” pangungutya ni Yulo. “Huwag kang ganyan, Yulo! Maputi ka lang lamang,” pasinghal na wika ni Janet na halos tusukin ng hintuturo sa ilong si Yulo. “Si Titser Gosoy! Nasa likuran natin,” pabulong na wika ni Nikki. “Magandang umaga po Sir Gosoy,” sabay- sabay na bati ng mga bata. “Bakit parang nakakita kayo ng multo? May problema ba?” tanong ni Titser Gosoy sa mga bata. “Wa, wala po sir. . .” wika ni Janet.
  • 407. 395 “Narinig ko ang pinag-usapan ninyo,” mahinahong wika ni Titser Gosoy. Nagkatinginan ang mga bata saka ibinaling ang kanilang tingin kay Yulo. “Kahit bata kayo, dapat matutuhan ninyo ang magagandang asal na dapat taglayin ng isang bata,” paliwanag ni Titser Gosoy. “Huwag kayong mangutya ng kapwa, anuman ang kasarian, kulay, kalagayan, o kapansanan. Isipin ninyo, tao silang marunong masaktan,”seryosong sabi ni Titser Gosoy. “Lahat ng tao ay likha ng Diyos, kaya dapat igalang,” paliwanag pa niya. Niyakap ni Yulo si Titser Gosoy. Ginantihan naman ito ng guro ng isang mahigpit na yakap.  Ilarawan ang bawat tauhan sa kuwento.  Sino ang dapat mong tularan sa mga bata? Ang hindi dapat tularan? Ipaliwanag ang sagot.  Ano ang naramdaman mo habang binabasa at matapos basahin ang kuwento?  Anong bahagi ng kuwento ang nakatawag ng iyong pansin?Bakit?  Paano nagsimula ang kuwento?  Paano ito nagwakas?
  • 408. 396 Igalang natin ang lahat ng tao anuman ang kanilang kasarian, kulay at edad. Pagsunod-sunurin ang mga pangyayari sa teksto. Isulat ang bilang na 1- 3 upang maipakita ito. _____ Niyakap nang mahigpit ng maluha- luhang si Yulo si Titser Gosoy. _____ Napag-usapan ng mga bata si Titser Gosoy habang reses. _____ Narinig ni Titser Gosoy ang usapan ng mga bata at pangungutya sa kaniya ng mag-aaral na si Yulo. A. Isulat sa palibot ng mukha ang iba’t ibang katangian ni Titser Gosoy.
  • 409. 397 B. Ano-ano ang sinabi ? - Janet - Titser Gosoy - Nikki - Yulo - Noel Tukuyin ang sumusunod batay sa nabasang kuwento. Pamagat ng Kuwento : Tagpuan: Mga Tauhan: Simula: Kasukdulan: Wakas: Ang isang kuwento ay binubuo ng simula, gitna, at wakas. Sa simula ay karaniwang ipanapakilala ang mga tauhan at ang tagpuan kung saan nagaganap ang pangyayari. Sa gitna naman o ang katawan makikita ang mga pangyayari sa kuwento. Ang wakas ang nagpapakita kung paano nagtapos ang kuwento.
  • 410. 398 Ang Palalong Loro at si Askal Magkaiba ang karanasan nina Loro at Askal. Si Loro ay alagang-alaga ng kaniyang amo. Inaayusan at pinakakain. Maraming natutuwa sa kaniya at ibig humawak sa kabila ng palalo niyang bibig. Si Askal ay walang nagpapaligo kaya galisin. Wala siyang amo kaya siya ay palaboy sa lansangan. Siya ay madalas sinisipa at pinandidirihan ng mga tao kaya lalong naging kawawa. Minsan, dala ng amo niya si Loro. Nakita niya si Askal. “Ew! Kadiri! Maligo ka nga! Ang baho mo!” sigaw ni Loro kay Askal. Siniraan pa niya si Askal sa ibang mga hayop na nagdaraan. Hindi siya pinansin ni Askal. Bagkus tuloy lamang ito sa pagkakalkal ng basura dahil sa gutom. Isang araw, nakita ng pusa si Loro at gustong kagatin. Tinangkang lumaban ni Loro sa pusa ngunit malaki ito sa kaniya. Sinakmal siya ng pusa at
  • 411. 399 iwinasiwas sa kalye. “Aray ko! Masisira ang maganda kong kutis!,” sigaw ni Loro. Mula sa isang dako ay biglang sumaklolo si Askal kay Loro. “Aray ko! Kawawa naman ang kutis ko. Salamat sa’yo mabantot at galising aso,” wika ni Loro. “Nagpasalamat nga, nanlait naman!”naiinis na wika ni Askal sabay alis. Bumalik ang galit na galit na pusa .Kinagat niya muli si Loro sa leeg,katawan, at sa buntot. Wala siyang nagawa kundi ang sumigaw hanggang sa mawalan ng malay. Hindi matiis ni Askal si Loro, kaya iniligtas niya ito sa kamay ng kamatayan. Binantayan ni Askal si Loro hanggang magkamalay. Dinala niya ito sa tapat ng bahay ng kaniyang amo. Labis-labis ang pasasalamat ni Loro kay Askal.  Ano-ano ang pagkakaiba ng karanasan nina Loro at Askal?  Ano ang katangian ni Loro? Ni Askal? Ng pusa?  Ano naman ang naramdaman mo sa inasal ng bawat isa sa kuwento?  Ano ang natutunan mo sa binasa?
  • 412. 400  Paano mo ipakikita ang paggalang?  Sino-sino ang dapat nating igalang?  Makatotohanan ba ang binasa mo? Igalang ang kapwa at pahalagahan ang iba pang nilikha ng Diyos. A. Ano ang pagkakaiba at pagkakatulad ng kathang-isip at ng mga akdang hindi kathang-isip. Gamitin ang Venn diagram upang maipakita ito. B. Paghambingin ang “Titser Gosoy” at ang “Ang Palalong Loro at si Askal.” Paano mo ipakikita ang paggalang sa mga: - may kapansanan - guro -nanay at tata - taong iba ang relihiyon Si Titser Gosoy Ang Palalong Loro at si Askal
  • 413. 401 Subukang gumawa ng isang pabula. Muling basahin ang kuwentong “Titser Gosoy.”  Sino ang tumawag ng “baluga” kay Tister Gosoy?  Tama ba ito?  Anong ideya mo sa salitang “baluga”?  Sino ang gumanti ng mahigpit na yakap kay Yulo?  Paano ipinahayag nina Noel, Nikki, at Janet ang kanilang mga damdamin?  Ano naman ang mga salitang binitiwan ni Yulo tungkol kay Titser Gosoy?  Anong klaseng damdamin ang ipinakita ni Yulo? Ang pabula ay kuwento na ang gumaganap ay mga hayop. Ito ay kathang-isip lamang ngunit ang mga pangyayari ay maaaring mangyari sa tunay na buhay ng mga tao.
  • 414. 402  Kung ikaw si Yulo, ano ang mararamdaman mo?  Kung ikaw si Titser Gosoy? Unawain ang damdamin ng kapwa at igalang ang pagkakaiba-iba ng mga nilalang ng Panginoon. Punan ng tamang pang-ukol. 1. Dinampot __________ Abet ang mga tuyong dahon upang gawing pataba sa mga halaman. 2. Malaki ang pag-asa ________ Matilde, Lumeng, at Tomas na muli nilang makikita ang kanilang nawawalang kapatid. 3. Iniabot ________ Mayor ang kaniyang tulong sa mga namatayan niyang kababayan. 4. Hinihikayat ______ Direktor Angela de Guzman ang lahat ng empleyado na magtanim ng mga gulay sa paligid ng kanilang opisina. 5. Ikinagulat ______ Ed, Cynthia, Vicky, at Amcy ang pagkakatalaga kay Koko bilang bagong pinuno. A. Lagyan ng angkop na pang-ukol ang pangungusap tungkol sa larawan.
  • 415. 403 Niyaya ____Mang Kanor sina Mang Abel, at Mang Caloy na dumalo sa pagpupulong ng barangay. Tinulungan ______ Lola Ising si Lola Bising na maalala ang kaniyang hinahanap. Pinakinggan ____ Ben ang kaniyang kakambal na si Bert sa pagbabasa ng aklat. Pinaalalahanan ____ Harmi si Amcy sa kanilang takda. Pinaiyak ____ Ali ang batang lalaki. B. Gamitin ang ni at nina sa sariling pangungusap.
  • 416. 404 Punan ng angkop na pang-ukol ang bawat patlang upang mabuo ang diwa ng talata. Maagang gumising ang mag-anak na Lopez. Agad-agad na tinungo ______ Gng. Lopez ang kusina at ipinagluto ng agahan ang kaniyang pamilya. Samantala, si G. Lopez naman at ang tatlo nilang anak na sina Roy, Phoebe, at Ivy ay nag-ayos ng kanilang mga pinaghigaan. Pagkatapos, kinuha _____ Ivy at Phoebe ang walis at bunot at agad na nagsimulang maglinis ng bahay. Pinuno naman _____ Roy ng tubig ang mga balde. Ikinatuwa _____ G.At Gng. Lopez and kasipagan ng mga anak. Nang matapos ang mga gawaing bahay ay nagyaya ang mag-asawa na mamasyal sa mall. Subalit hindi gusto ____ Ivy at Roy sa mall, mas ibig nilang mamasyal sa tabing ilog dahil sariwa ang hangin dito. Pinagbigyan ____ G.At Gng. Lopez ang gusto ng dalawang anak. Ginusto na rin _____ Phoebe na sumama sa tabing ilog. Ang ni ay ginagamit kung tumutukoy sa isang tao. Samantalang ang nina ay ginagamit kung ang isang bagay o kilos ay ginawa o para sa dalawa o mahigit pang tiyak na tao.
  • 417. 405 Blk. 1 lot 7 Villa, Concepcion I Lungsod ng Marikina Agosto 20, 2012 Mahal kong Lucy, Kumusta ka, aking kaibigan? Alam mo, Lucy, natutuwa ako kasi pinuri ako ni Gng. Cruz dahil mataas ang grado ko sa pagsusulit. Sumang-ayon din si Bb. Roman. Baka raw sa susunod na taon kapag nasa ikatlong baitang na ako ay nasa Pangkat 1 na ako. Darating nga pala sa paaralan namin si Kong. Delfin Bendal , makakasama namin siya sa Araw ng Pagbasa. Darating din si Pang.Noynoy at mga Muslim na mag-aaaral mula sa Mindanao para sa sabay-sabay na pagbasa. Abangan mo sa telebisyon ang aming pagbabasa, ha. Isa itong karanasan na hindi ko malilimutan. Ang iyong kaibigan, Loradel
  • 418. 406  Sino ang sumulat ng liham?  Sino ang sinulatan?  Saan nagmula ang liham?  Ano ang nilalaman ng liham?  Paano sinimulan ang liham?  Paano ito tinapos?  Hanapin ang mga salitang dinaglat.  Paano mo ito babasahin?  Bakit natin dinadaglat ang mga ito? Ipadama natin nang lubos ang pagmamahal at pag-alala sa ating mga mahal sa buhay. Gamitin sa sariling pangungusap. - Bb. - Dr. - Gng. - Brgy. - Peb. - Agos. - G. - Pang.
  • 419. 407 A. Daglatin. Ginang D Doktor Kapitan Ginoo Kagawad Baranggay Binibini Kongresista Pebrero Misis Pangulo Agosto Mister Nobyembre Block B. Isulat ang tsek (√) sa patlang kung ang salita ay bahagi ng liham pangkaibigan at ekis (X)kung HINDI. _____ a. Petsa ____ h. Pamuhatan _____ b. kuwaderno ____ i. koreo _____ c. pasyalan ____ j. lagda _____ d. Bating panimula ____ k. talat _____ e. Bating Pangwakas____ l. pangungusap _____ f. papel ____ m. tao _____ g. katawan ng lihan ____ n. kaibigan Ang pagdadaglat ay isang paraan ng pagpapaikli ng mga salita. Ginagamit ang tuldok dito.
  • 420. 408 Sumulat ng isang liham pangkaibigan. Isulat ang sagot sa tanong sa paraang kabit- kabit. Bakit tayo sumusulat ng isang liham? Ang liham pangkaibigan ay iba’t ibang bahagi. Sa pamuhatan makikita ang petsa at tirahan ng sumulat. Sa bating panimula naman makikita ang pangalan ng sinulatan. Sa katawan ng liham mababasa ang nilalaman o mensahe na nais iparating ng sumulat. Ito ay nagtatapos sa bating pangwakas sa pangalan o lagda ng sumulat.
  • 421. 409 Aralin 3: Karapatan Mo, Igagalang Ko Sabihin kung Tama o Mali ang sumusunod na pangungusap. 1. Ang kay at kina ay mga pang-ukol. 2. Ang kay ay ginagamit sa isang tao. 3. Ang kina ay ginagamit sa dalawa o higit pang bilang ng tao. 4. May mga salitang kilos na ginagamit bilang panggalan. 5. Ang salitang pagsasayaw ay salitang kilos. 6. Ang salitang pagmamahal ay hindi nagpapakita ng kilos. 7. May iba’t ibang paraan sa pagbuo ng mga bagong salita. 8. Ang pangungusap na nagsasalaysay ay nagkukuwento ng pangyayari. 9. Mahalaga ang pagkuha ng mga impormasyon sa binasa. 10. Mababago ang kahulugan ng salita kapag napalitan ang isang tunog nito.
  • 422. 410 Narito ang isang patalastas. Karapatan ay Igalang Bunso: Inay! Ano po ba ang kahulugan ng karapatan? Narinig ko kina Mam Sol at Sir Daniel, may karapatan daw po ang bawat bata. Nanay: Tama iyon anak. Ang karapatan ay dapat tinatamasa. Karapatan ng bata na maranasan ang pangangalaga at pagmamahal ng mga magulang, mapag- aral, at mabigyan ng disenteng tirahan. Ate: Tama, Inay! Ayon naman kay Titser Marissa, kalakip daw ng karapatan ang responsibilidad at paggalang sa karapatan ng kapwa. Kung may karapatan tayo, may karapatan din ang kapwa natin na dapat igalang.
  • 423. 411 Tatay: Galing mo, Ate! Nakikinig ka talaga sa guro mo, mana ka kina Lolo at Lola mo, a! Ate: Opo ‘Tay, matalino yata ito, mana kina Lolo at Lola, at sa inyo rin ni Nanay. Tatay: Tandaan ninyo, mga anak, kung karapatan ninyong mabigyan ng disenteng tirahan, pagmamahal at edukasyon, obligasyon at responsibilidad din ninyong igalang kami bilang mga magulang. Bunso at Ate: Opo, Tay, Nay! Makaaasa po kayo, igagalang namin kayo! Bawat tao ay may karapatan, responsibilidad, at pananagutan. Ang infomercial na ito ay hatid sa inyo ng Human Rights Commission at ng himpilang ito.  Ano ang tinalakay sa patalastas?  Ano-ano ang karapatan ng mga bata?  Ano ang kaakibat ng karapatan?  Paano natin maipakikita ang paggalang sa karapatan?  Ano-anong salita ang nagpakita ng kilos?  Paano ito ginamit sa pangungusap.  Ano ang tawag sa mga salitang ito?
  • 424. 412 Dapat nating igalang ang karapatan ng bawat isa. Itala ang ilang impormasyon na napakinggan mo sa patalastas sa radyo o sa telebisyon. Ibuod ang informercial gamit sa sariling pananalita. Kopyahin ang dayagram sa ibaba at gawin ito sa kuwaderno.
  • 425. 413 A. Tukuyin ang mga pandiwa na ginamit bilang pangngalan sa pangungusap. 1. Ang paglalakad ay isang mabuting ehersisyo. 2. Ang pagdarasal ay isang magandang gawain. 3. Ang labis na panonood ng telebisyon ay masama sa kalusugan. 4. Ang pagpapasalamat ay dapat nating inuugali. 5. Ang paglilinis ng paligid ay nakatutulong para mawala ang mga lamok na nagdadala ng sakit. B. Magsalaysay ng isang karanasan na napakinggan mula sa kaklase tungkol sa paggalang niya sa kaniyang magulang o sa nakatatanda sa kaniya. May mga salitang nagsasaad ng kilos o pandiwa na ginagamit bilang pangngalan sa pangungusap. Ito ang siyang paksa o pinag- uusapan sa pangungusap.
  • 426. 414 Pangulong Corazon C. Aquino Si Corazon C. Aquino ay ika-11 Pangulo ng Pilipinas. Siya ang kauna-unahang babaeng namuno sa bansa. Siya ay mas kilala sa tawag na “Tita Cory.” Ipinanganak siya noong ika-25 ng Enero 1933. Napangasawa niya si dating Senador Benigno “Ninoy” Aquino Jr. at biniyayaan sila ng limang anak na sina Balsy, Viel, Pinky, Noynoy, at Kris. Isinulong ni Tita Cory ang “Comprehensive Agrarian Reform Program” na nagbibigay ng lupa sa mahihirap na magsasaka. Itinaguyod din niya ang pagiging maka-Diyos ng mga Pilipino. Ipinakita niya ito sa pamamagitan ng pagiging madasalin at madalas na paglapit sa Diyos. Higit sa lahat, siya ang naging daan upang maibalik ang kalayaan ng mga Pilipino na magsalita at maipahayag ang kanilang damdamin. Dahil dito,
  • 427. 415 naging simbulo ni Tita Cory ang dilaw na ribbon na tanda rin ng kalayaan. Si Tita Cory ay tinaguriang “Ina ng Demokrasya” sa bansa. Ang kaniyang mga nagawa ay nagpapakita na siya ay isang babaeng uliran, may kakayahan at karapatdapat na igalang.  Paano inilarawan ang dating Pangulo ng bansa?  Bakit siya minahal ng mga Pilipino?  Paano mo siya tutularan?  Ano-anong impormasyon ang nakuha mo sa teksto? Dapat nating igalang ang karapatan ng kababaihan. A. Tukuyin kung paano nabago ang unang salita upang mabuo ang pangalawang salita. bawas-bawal buhay-uhay labo-labi kulay-buhay iwas-bawas
  • 428. 416 B. Punan ng wastong tunog/letra ang bawat patlang upang makabuo ng isang panibagong salita. Gamiting gabay ang larawan. Salita Bagong Salita Larawan Sala a__as Usok o__ o Pasa __asa Bata bat__ Buhay b__hay Kulay __uklay Alis __alis Buhos buho__
  • 429. 417 Balikan ang teksto tungkol sa Pangulong Aquino. Sabihin ang paksa ng bawat talata. A. Bumuo ng bagong salita sa pamamagitan ng pagbabawas o pagpapalit ng isang tunog ng sumusunod na salita. Ang paksa ay siyang pinag-uusapan sa isang talata o sa isang teksto. Ang pagpapalit, pagbabawas at pagdadag ng tunog sa isang salita ay paraan upang makabuo ng isang bagong salita.
  • 430. 418 - bango - pakay - bigo - salita - gulay - suha - luho - suhol - luto - tula B. Sabihin kung ano ang paksa o pinag-uusapan sa bawat pangungusap. 1. Ang pangngalaga sa kapaligiran ay dapat na itinuturo sa mga bata. 2. Ang pagtulong sa kapwa ay isang gawaing mabuti sa paningin ng Diyos at kapwa. 3. Ang batang masunurin ay kinagigiliwan ng kaniyang mga magulang maging ng ibang mga tao. Muling basahin ang tekstong “Karapatan ay Igalang.” Pansinin ang mga salitang may salungguhit.  Ano ang napansin mo sa mga salitang may salungguhit?  Ano ang tawag dito?  Kailan natin ito ginagamit?
  • 431. 419 Alamin natin ang ating mga karapatan upang ito ay ating maitaguyod at mapangalagaan. A. Punan ng wastong pang-ukol. 1. Ibinigay ko ___ nanay ang mga sariwang gulay. 2. Binili ni Tita Celsa ang pulang payong para ___ Susan at Nerie. 3. Nalaman ko ___ Nonoy na walang pasok bukas. 4. Nagtungo kami ___ lolo at lola noong araw ng pasko. 5. Hiningi namin ___ Tiyo Loloy ang kanilang mga lumang damit. Una at Ikalawang pangkat- Magsalaysay ng isang karanasan sa pagdiriwang ng bagong taon. Ikatlo at Ikaapat na pangkat- Magsalaysay ng isang karanasan sa pagdiriwang ng kaarawan. Ikalimang pangkat- Magbigay ng tatlong pangungusap na ginamitan ng pang-ukol na kay at tatlong pangungusap na ginamitan ng pang-ukol na kina.
  • 432. 420 Gamit ang kay at kina, bumuo ng isang simpleng kuwento tungkol sa mga larawan. 3. Ang pang-ukol na kay ay ginagamit kapag ang isang kilos o bagay ay tungkol sa iisang tiyak na tao lamang. Samantala, ang pang-ukol na kina ay ginagamit kung ang bagay o kilos ay tungkol sa dalawa o mahigit pang tiyak na tao.
  • 433. 421 Muling basahin ang talambuhay ng dating Pangulong Corazon C. Aquino. Ano sa mga nagawa ni Pangulong Corazon C. Aquino ang naibigan mo? Dapat nating pahalagahan ang ating pamilya at ang ating kapwa. A. Ibigay ang tamang impormasyon tungkol sa iyong sarili.
  • 434. 422 A. Sabihin sa pangungusap ang kasagutan sa Gawain A. Halimbawa: Ako ay si Maria C. Rivera.Ako ay walong taong gulang. Ako ay ipinanganak noon ika-9 ng Agosto 2005. A. Igawa ng isang maikling talambuhay ang mapipiling kamag-aral. Gamitin ang mga datos na makukuha gamit ang patnubay na makikita sa larawan.
  • 435. 423 A. Balikan ang binuong pangungusap tungkol sa iyong sarili. Palitan ang panghalip na ko, ako, at akin ng si, siya, at kaniya. Halimbawa: Ako si Maria C. Rivera Siya ay si Maria C. Rivera (binago) Ako ay walong taong gulang Siya ay walong taong gulang (binago) Ako ay ipinanganak noong ikasiyam ng Agosto 2005 Siya ay ipinanganak noong ikasiyam ng Agosto 2005(binago). Ang talambuhay ay isang akda na nakapaloob ang mahahalagang bagay at impormasyon sa buhay ng isang tao. Isinusulat ito sa paraang nagsasalaysay. Sa pagsusulat ng talambuhay, tiyakin na tama o wasto ang mga impormasyong isusulat dito.
  • 436. 424 Isulat sa kabit-kabit na paraan. Ang talambuhay ay isang akda na nakapaloob ang mahahalagang bagay at impormasyon sa buhay ng isang tao.
  • 437. 425 Aralin 4: Maging Huwaran sa Paningin ng Diyos Sabihin kung tama o mali ang sumusunod na pangungusap. 1. Ang salitang hampaslupa ay tambalang salita. 2. Ang salitang bahay-kubo ay hindi tambalang salita. 3. Ang tambalang salita ay may bagong kahulugan. 4. Ang pagbaha ay bunga ng hindi tamang pagtatapon ng basura at pagpuputol ng mga puno. 5. Ang pagbibigay ng hinuha ay nakatutulong sa pag-unawa ng tekstong binabasa. 6. Ang mga pangyayari sa paligid ay may dahilan. 7. Ang salitang hari ay halimbawa ng tambalang salita. 8. Ang ayon sa ay ginagamit kapag ang isang pahayag ay galing sa isang tao. 9. Ang ayon sa ay ginagamit kapag ang sinisipi ay pahayag ng isang tao. 10. Ang paggamit ng tamang bantas ay kailangan sa pagbibigay ng panuto.
  • 438. 426 Manamit nang Angkop Si Dindin ay aming kapitbahay. Mahilig siyang manamit ng hindi angkop sa okasyon. Minsan, habang naglalakad siya sa Kalye Bahaghari patungo sa bahay panalanginan , binastos siya ng mga walang modong lalaki dahil sa napakaikli at napakasikip niyang damit. Sa loob ng simbahan ay nagtinginan at nainis ang marami dahil sa kaniyang kasuotan. Ayon sa tagapangaral na si Bro. Bogie Batobalani, dapat isaisip ng kababaihan ang pagsusuot nang maayos at angkop na pananamit sa okasyon upang maiwasan ang eskandalo . Ayon pa sa kaniya, ang pagsusuot nang disente at maayos na pananamit ay kalugod-lugod din sa mata ng Diyos.
  • 439. 427 Sinabi pa niya ang pagsusuot nang angkop at maayos na kasuotan ay tanda rin ng paggalang sa ating sarili. Ito rin ang magiging daan upang igalang tayo ng ibang tao.At dahil dito maiiwasan ang eskandalo at pagkapahamak. Mula noon, hindi na nagsuot ng maigsi at masisikip na damit si Dindin.  Ano ang mga nais na isuot ni Dindin?  Paano nagbago ang kaniyang pananamit?  Ano ang dapat isuot kung nasa paaralan? Sa simbahan? Sa pamamasyal? Sa bahay?  Dapat bang iayon sa okasyon ang ating kasuotan? Bakit?  Saan pa natin dapat iniaangkop ang ating kasuotan?  Ano-anong salitang tambalan ang ginamit sa teksto?  Ano-anong salita ang bumubuo dito?  Ano ang ibig sabihin ng bawat salitang bumubuo dito?  Ano ang nangyari sa mga kahulugang ito? Ang pagsusuot ng kasuotang angkop sa okasyon ay tanda ng paggalang sa sarili at sa ibang tao.
  • 440. 428 Bumuo ng tambalang salita gamit ang mga inihandang salita. kayod takip kapit balat silim hari takip bahay kalabaw bahag sibuyas Ibigay ang posibleng dahilan kung bakit nangyari ang sumusunod na mga sitwasyon. a. Hindi paggalang ng mga kalalakihan kay Dindin b. Pagpapahayag ng pastor tungkol sa angkop na pananamit c. Pagdadamit ni Dindin nang angkop at wasto sa okasyon A. Ibigay ang kahulugan ng sumusunod na tambalang salita. Gamitin ang mga ito sa pangungusap. 1. silid-aralan 4. bantay-salakay 2. balik-aral 5. kambal-tuko 3. kapitbahay B. Sabihin kung ano ang maaaring ibunga ng sumusunod na sitwasyon. 1. hindi natutulog nang maaga 2. hindi kumakain ng gulay
  • 441. 429 3. hindi nagdarasal 4. matigas ang ulo 5. nagkakalat ng basura A. Hanapin sa Hanay B ang tinutukoy ng tambalang salita sa hanay Hanay A. Isulat ang letra ng iyong sagot. A B 1. kapit-tuko a. taong galing sa ibang bansa 2. bahay-kubo b. taong kalapit ang bahay 3. takip-silim c. papalubog na ang araw 4. kapit-bahay d. bahay na yari sa kubo 5. balik-bayan e. mahigpit ang pagkakakapit B. Tukuyin sa Hanay B ang maaaring dahilan ng mga pangyayari sa Hanay A. A B 1. Natakot ang bata a. naglalaro ng posporo 2. Lumagong halaman b. nagdidilig ng halaman 3. Nasusunog na bahay c. nagkakabit ng ilaw 4. Natuwa ang magulang d. magalang na bata 5. Lumiwanag ang bahay e. kinahulan ng aso May mga salitang kapag pinagsama ay nagkakaroon ng bagong kahulugan na iba sa dating kahulugan. Tambalang salita ang tawag dito.
  • 442. 430 Ang Portfolio ni Cheska Maka-Diyos ang pamilyani Cheska. Sinisikap nilang makasunod sa utos ng Panginoon. Kahanga- hanga silang huwaran ng mga tao sa bayan.DahiI huwaran ang kanilang pamilya, inspirado si Nimfa na gumawa ng isang portfolio tungkol sa gawain ng kaniyang pamilya. Ngunit biglang nagkasakit si Nimfa kaya tinuruan niya ang kapatid na si Cheska na ituloy ang paggawa ng portfolio. “Halika, Cheska, ituturo ko sa iyo kung paano gawin ang portfolio, ” sabi ni Nimfa. “Sige! Ate, turuan mo ako, gusto ko iyan,” tuwang-tuwang wika ni Cheska. “Una, kumuha ka ng iba’t ibang larawan ng ating pamilya na may kinalaman sa pagiging maka-Diyos.” “Ikalawa, kumuha ka ng isang lumang magasin. Dikitan ang bawat pahina ng malinis na bond paper.” “Ikatlo, hatiin ang mga pahina sa iba’t ibang
  • 443. 431 bahagi tulad ng pasasalamat, talaan ng nilalaman, larawan ng buong pamilya, gawain ng buong pamilya, larawan ng pagiging maka-Diyos , at mga pangarap at kahilingan ng pamilya sa Panginoon.” “Ikaapat, pagsasama-samahin ang mga larawan kung saan ito maaaring ilagay saka ito idikit.” “Ikalima, lagyan ng caption ang mga larawan, buuin ang pasasalamat at talaan ng nilalaman.” “Panghuli ay dagdagan ito ng iba pang dekorasyon na gusto mo,” paliwanag ni Nimfa. “Ang galing naman Ate! Sige sisimulan ko na!” wika ni Cheska. Sinimulang sundin ni Cheska ang itinuro ng kapatid. Pagkalipas ng dalawang araw ay nagulat ang lahat sa ipinakitang portfolio ni Cheska.Tuwang- tuwa ang buong pamilya sa portfolio ni Cheska. Naipakita nito ang pagkakasundo-sundo ng buong pamilya. Dahil sa tuwa, kinuhanan ng kaniyang Kuya Alex ng larawan ang portfolio at inilagay sa Facebook. “Ipinagmamalaki ka namin anak, isa kang hulog ng langit sa amin,” wika ni Nanay Perla. “Ang galing mo Anak! Salamat sa Diyos at isa kang batang matalino, malikhain, at masunurin,” wika ng ama ni Cheska na si Mang Ben. “Salamat din po sa inyo Itay, Inay, at Ate Nimfa dahil tinuruan niya ako ng paggawa ng portfolio. Maraming salamat din po sa Panginoon,” mahinahong sabi ni Cheska.
  • 444. 432  Anong uri ng pamilya mayroon si Cheska?  Ano ang dahilan kung bakit inspirado si Nimfa na gumawa ng portfolio?  Kung ikaw si Nimfa, tuturuan mo rin ba ang iyong kapatid na gumawa ng portfolio? Bakit?  Isa-isahin ang mga paraan sa paggawa ng portfolio.  Kung ikaw si Cheska, gagawin mo rin ba ang sinabi ng kaniyang ate? Bakit?  Ano ang iyong nararamdamn kapag nakagawa ka ng isang kapaki-pakinabang na bagay?  Ano kaya ang kinahinatnan kung hindi sinunod ni Cheska ang mga sinabi ng kaniyang ate? Ugaliing sundin ang mga panuto na ibinigay sa atin upang maging madali at maayos ang ating mga gawain. Ibigay ang panuto kung paano gumawa ng isang kard.
  • 445. 433 Kasama ang pangkat gumawa ng panuto sa paggawa ng isang bangkang papel. Gumawa ng isang portfolio sa tulong ng mga panutong sinunod ni Cheska. Upang maging tama ang isang gawain laging sundin ang mga panuto sa paggawa nito. Gawing Gabay Ayon sa Kawikaan 22:6, “Turuan mo ang bata sa daan na kaniyang dapat lakaran upang kung tumanda man siya ay hindi niya hihiwalayan”. Ayon sa “Gintong Aral, “Huwag mong gawin sa iyong kapwa, ang bagay na ayaw mong gawin sa iyo.” Ayon kay Dr. Jose P. Rizal “Ang kabataan ay pag-asa ng bayan”.
  • 446. 434  Bakit “Gawing Gabay” ang pamagat ng akda?  Ano ang sinasabi ng bawat pahayag?  Ano ang maidudulot kung susundin natin ito?  Alin ang naibigan mong gabay?  Bakit mo naibigan?  Paano mo ito isasabuhay?  Pansinin ang mga may salungguhit na salita.  Paano ito ginamit?  Kailan ginamit ang bawat isa? Sundin natin ang mga pangaral ng Banal na Aklat at ng mga nakatatanda upang hindi tayo maligaw ng landas. A. Bilugan ang angkop naparirala upang mabuo ang diwa ng pangungusap. 1. (Ayon sa, Ayon kay) matatanda, ang Panginoon ay tinatawag din nilang Bathala. 2. (Ayon sa, Ayon kay) Apo Lakay, hindi dapat ipagwalang bahala ang sakit na nararamdaman. 3. (Ayon sa, Ayon kay) pag-aaral , ang mga Pilipino ay isang lahing maka-Diyos.
  • 447. 435 4. (Ayon sa, Ayon kay) bansang Amerika, nakahanda silang tumulong sa mga nasalanta ng bagyo. 5. (Ayon sa, Ayon kay) Tito Lito, tatlo ang kaniyang anak na magtatapos sa elementarya. B. Bilugan ang mga salitang payak . Ikahon ang mga salitang tambalan sa bawat pangungusap. 1. Umuulan tuwing hapon. 2. Anak-pawis ang aking mga magulang. 3. Gamitin sa tama ang katalinuhan. 4. Sundin natin ang utos ng mga magulang. 5. Nagsisimba kami tuwing araw ng linggo. Pangkatin ang sumusunod na salita. Ilagay ito sa kahong dapat kalagyan. ganda bahag-hari sigaw araw awit hari ama anak anak-araw hampas-lupa Payak Tambalang Salita
  • 448. 436 Ang pang-ukol na ayon sa ay ginagamit kapag ang siniping pahayag o impormasyon ay mula sa isang tiyak na aklat, pahayagan, at iba pa. Samantala ang ayon kay kung ang pinagkuhanan ng pahayag o impormasiyon ay isang tiyak na tao. 1. Sumulat ng limang pangungusap na ginamitan ng pang-ukol na ayon sa. 2. Isulat ang payak na anyo o kayarian ng mga sumusunod na salita. nagsayawan nasumulat kumain tulugan awitan payuhan nagdarasal kulayan tumakbo Basahing muli ang tekstong “Gawing Gabay”  Ano-anong bantas ang ginamit sa teksto?  Kailan ginagamit ang bawat isa?
  • 449. 437 Ang mga kasabihan ay maaaring gawing gabay sa ating paniniwala, pamumuhay, at paggawa. A. Hanapin at iwasto ang HINDI tamang paggamit ng malaking letra sa seleksiyon. Ang pamilya Peralta ay pamilyang masunurin sa utos ng panginoon. ang pamilya Peralta ay binubuo ng limang kasapi. Ang tatay ay si mang carlo, ang ina na si Aling virgie, at ang mga anak ay sina Lucy, Dan, at niknok. ang pamilya peralta ay nakatira sa bilang 7 daang talahib, baranggay Concepcion, malabon. ang kanilang mag-anak ay madalas makita na sumasamba at namimigay ng tulong sa mga nangangailangan kaya sila ay kinagigiliwan. B. Lagyan ng tamang bantas ang sumusunod na pangungusap. 1. Naku nahulog ang bata sa duyan 2. Ang mundoy hugis bilog 3. Kumain ka na ba 4. Aray napakasakit ng ulo ko 5. Magdasal tayo bago kumain
  • 450. 438 Una at ikalawang pangkat- Bumuo ng tatlong pangungusap na hindi ginamitan ng tamang bantas. Ikatlo at ikaapat na pangkat- Iwasto ang ginawa ng una at ikalawang pangkat. Ikalimang pangkat- Suriin kung tama ang pagkakagamit ng malalaking letra ng ikatlo at ikaapat na pangkat. Ang malaking letra ay ginagamit sa mga tiyak na ngalan ng tao, bagay, hayop, lugar, buwan, at sa pagsisimula ng pangungusap. Ang karaniwang bantas na ginagamit ay tuldok (.), tandang padamdam (!), tandang pananong (?), kudlit (‘), at kuwit (,). Ginagamit ito para sa mabisang pagpapahayag ng damdamin o kaisipan. Ang tuldok ay sa hulihan ng pangungusap na pasalaysay o pautos. Ang tandang pananong ay sa pangungusap na nagtatanong. Ang kuwit ay sa pansamantalang paghinto. At ang tandang padamdam ay para sa pagpapahayag ng matinding damdamin.
  • 451. 439 A. Sumulat ng reaksiyon batay sa larawan. Gumamit ng tamang bantas at angkop napananalita. V B. Sabihin kung mali o tama ang pagkakasulat. 1. Maria Dela Rosa 2. Pusa 3. sta. Clara 4. Naku? gumuho ang lupa! 5. Aray! Kinagat ako ng lamok.
  • 452. 440 Aralin 5: Ang Umiibig sa Kapwa ay Umiibig sa Diyos Isulat sa sagutang papel ang T kung tama at M kung mali ang pahayag. 1. Ang pang-ukol na para sa ay ginagamit kapag ang pinag-uukulan ng isang bagay o kilos ay hindi tiyak na tao. 2. Ang karanasan natin ay hindi maaaring iugnay sa ating binasa. 3. Kailangang mapanatili ang katahimikan sa loobng silid-aklatan. 4. Ang pagsunod sa panuto ay makatutulong upang maging tama ang ginagawa. 5. Ang pangungusap ay nagsisimula sa malaking titik at maaaring nagtatapos sa tuldok, tandang padamdam, o tandang pananong. 6. Higit na magandang pakinggan kung nakabibigkas tayo nang may tamang bilis, ekspresyon, lakas ng boses, at tamang galaw ng katawan. 7. Bumasa nang malakas sa loob ng silid-aklatan upang mahasa sa pagbasa. 8. Kumuha ng aklat kahit walang paalam sa namamahala sa silid-aklatan. 9. Masasagot nang tama ang binasa kung nauunawaanang binasa.
  • 453. 441 Ako ay Para sa Iyo Ako ay batang matalino. Nag-iisip at gumagawa ng bagay na matino. Para sa kapwa, para sa iyo,O! Mahal na kamag-aral ko. Tanggapin mo ang lapis na ito,Tulong ko’y maaasahan mo.Kahit ika’y Islam, O! Mamerto. Dapat tandaan,ilagay sa puso pag-ibig sa kapwa ay pagmamahal sa Bathala at relihiyong totoo. Ang dapat matutuhan ng batang bibo.  Ano ang katangian ng batang nagsasalita sa tulang binasa?  Paano niya ipinakita ang pagmamahal at pagmamalasakit sa kaibigan?  Tama ba ang kaniyang ginawa?
  • 454. 442 Ang ginagawa natin sa kapwa ay ginawa na rin natin sa Diyos.  Anong uri ng akda o teksto ang binasa?  Ilang linya ang bumubuo sa tulang binasa?  Ano ang taludtod?  Ano ang pagkakaiba ng tula sa ibang mga teksto? Gamitin sa sariling pangungusap ang sumusunod na salita mula sa tula. 1. bibo 4. matino 2. matalino 5. relihiyon 3. bathala Una at Ikalawang pangkat: Bumuo ng panibagong pamagat ng tula at ipaliwanag kung bakit ito ang ginawang pamagat. Ikatlo at Ikaapat na Pangkat:Magtala ng mga bagay na natutuhan sa tula. Ikalima at ikaanimna pangkat: Bumuo ng tatlong tanong batay sa tula.
  • 455. 443 Basahin ang seleksyon at sagutin ang mga tanong tungkol dito. “Napakasarap ng pakiramdam kapag nakatutulong tayo sa kapwa,” ito ang masayang sabi ni Aling Nilda. “Tama ka riyan, mayroon nga tayong kasabihan na maigi ang nagbibigay kaysa tumatanggap, ” ang masuyong sagot ng asawang si Mang Dan. “Sana, Itay, Inay, lahat ng tao gayundin ang gagawin,” wika ni Tessa sabay yakap sa mga magulang. Upang maunawaang mabuti at makatugon nang wasto sa isang teksto, kailangang sundin ang sumusunod: 1. Unawaing mabuti ang binabasa. 2. Makinig nang mabuti sa nagbabasa ng teksto. 3. Alamin ang kahulugan ng mga mahihirap na salita. 4. Magtanong sa guro o sa kamag-aral o sa nakatatanda kung may hindi naiintindihan o nauunawaan. Maaari ding tingnan sa diksiyonaryo ang kahulugan ng mga salitang mahirap unawain.
  • 456. 444  Ano ang pinag-uusapan ng pamilya?  Ano ang damdamin ng mga tauhan sa kuwento?  Ano ang pinagkakaisahan nila? Si Bathala Si Bathala ay ang Poong Lumikha. Lahat ng mga bagay na makikita natin sa ating kapaligiran ay Kaniyang regalo sa atin. Siya rin ang nagbigay sa atin ng buhay. Sa pagtitiwala sa Kaniya , tayong mga tao ay pinagpapala.  Sino si Bathala?  Ano-ano ang regalo Niya sa atin?  Paano natin masusuklian ang Kaniyang kabutihan sa atin?  Ano ang iyong gagawin kung mayroon kang kalaro o kaklase na hindi marunong magpasalamat sa Diyos?
  • 457. 445 May iba’t ibang paraan ng pasasalamat at pagpupuri sa Dakilang Lumikha. Sa mga biyayang tinatanggap laging pasalamatan ang Dakilang Lumikha . Basahin ang tula nang may wastong bigkas, lakas ng boses at katamtamang bilis. Ang mabisang pagpapahayag ay maaaring gawin sa tamang lakas ng boses, tamang ekspresyon, katamtamang bilis ng pagsasalita at angkop na galaw ng katawan.
  • 458. 446 A. Suriin ang isang talata. Sabihin kung paano nagsimula at nagtapos ang mga pangungusap. B. Isulat ang mga salitang hindi nauunawaan sa talata. Eco-savers Para sa Kalikasan Ang Ecosavers ay isang programang inilunsad ng Kagawaran ng Edukasyon para sa kapaligiran. Ginawa ito upang turuan ang mga bata na magmalasakit sa kalikasan para sa ikagaganda ng paligid, at para sa kaligtasan ng mga mamamayan. Bahagi ng programang ito ang paglimita sa paggamit ng plastik, pagre-recycle ng mga bagay- bagay at pagtatanim ng mga halaman at puno sa paligid at paaralan. Ilan lamang ito sa mga ginagawa sa programang Eco-savers para sa pagpapabuti ng ating kalikasan upang mabuhay tayo nang masigla at matiwasay.
  • 459. 447 Para sa Kagawaran , isa itong dakilang gawain. Para sa mga bata, isa itong nakatutuwang gawain. Para sa mga magulang, isa itong paraan upang magturo sa pamamagitan ng halimbawa. Para sa mga Pilipino,sa kabuuan, ito ay isang pagkakawanggawa para sa kalikasan.  Bakit inilunsad ang Eco-Savers?  Ano-ano ang mga gawain sa ilalim ng programang ito?  Ano ang layunin ng programang ito?  Paano ka makatutugon sa Eco-Savers ?  Ano ang bunga nito sa iba’t ibang sektor ng lipunan? Pangalagaan ang kalikasan ngayon upang magkaroon ng maayos na kinabukasan. A. Sipiin sa teksto ang mga pangungusap na ginamitan ng pang-ukol na para sa
  • 460. 448 B. Sundin ang panuto sa ibaba upang makabuo ng isang panibagong bagay mula sa lumang diyaryo. 1. Gupit-gupitin ang mga lumang diyaryo, basain ng tubig at haluan ng nilutong gawgaw. 2. Dikdikin nang maigi ang binasang papel at haluin ng haluin hanggang sa lumapot. 3. Kapag malapot na ito , ihulma sa mga hulmahan na ibig mo. 4. Patuyuin sa sikat ng araw. Una at Ikalawang Pangkat- Isagawa ang sumusunod na panuto. Paggawa ng Bookmark 1. Kumuha ng isang papel na parihaba. 2. Isulat sa loob ng papel ang “Mahal ko ang Diyos” 3. Kulayan mo ng dilaw ang buong parihaba. Ikatlo at Ikaapat na Pangkat – Sundin ang panuto. 1. Pumila nang maayos. 2. Ilagay ang kanang kamay sa tapat ng iyong dibdib. 3. Isigaw mo nang malakas.”Mula ngayon susunod na ako sa utos ng Diyos. ”
  • 461. 449 Tukuyin ang angkop na pang-ukol sa pangungusap. Piliin ang sagot sa loob ng panaklong. 1. Bumili ako ng bulaklak (para kay, para sa) mga yumao naming kamag-anak. 2. Nagdala si Itay ng isang kilong mangga (para sa, para kay) buong pamilya. 3. (Para sa, para kay) Roy,Justin at May ang mga regalong ito. 4. (Para sa, para kay) sambayanan ang ginagawa naming kabutihan. 5. Nag-aaral kaming mabuti (para kay, para sa) aming magandang kinabukasan. Ang para sa ay ginagamit kapag tumutukoy sa sa isang kilos o bagay ng hindi tiyak na pangngalan. Ang para kay ay ginagamit sa isang tiyak na ngalan ng tao. Ang para kina ay ginagamit sa dalawa o higit pang ngalan ng tao.
  • 462. 450 Mga Tuntunin sa Paggamit ng Silid-Aklatan 1. Ihanda ang iyong ID, kuwaderno at panulat. 2. Humingi ng papel mula sa tagapamahala ng silid-aklatan at isulat ang eksaktong pamagat ng aklat na nais hiramin at ang may-akda nito. 3. Ibalik ang papel na sinulatan sa tagapamahala at hintayin ang aklat na hinihiram. 4. Tanggapin ang aklat at magpasalamat. 5. Humanap ng lugar na mapagbabasahan. 6. Buhatin nang tahimik ang upuan upang hindi makalikha ng ingay at makaabala sa ibang nag-aaral. 7. Huwag pupunitin o susulatan ang aklat na hiniram. 8. Mag-aral nang tahimik.  Ano-ano ang dapat gawin bago pumunta sa silid-aklatan? Habang nasa silid-aklatan?  Paano manghihiram ng aklat ?  Bakit kailangang maging tahimik sa loob ng silid- aklatan?
  • 463. 451 Igalang ang mga nag-aaral sa silid-aklatan sa pamamagitan ng hindi paggawa ng anumang ingay. Humiram ng isang aklat sa silid-aklatan. Gumawa ng payak na pangungusap tungkol sa binasang aklat. Itala ang mga aklat na nahiram at nabasa mula sa silid-aklatan. Ang silid-aklatan ay isa sa mahahalagang silid sa paaralan. Dito makikita ang iba’t ibang uri ng babasahin na makatutulong sa ating pag-aaral. Kailangang sundin natin ang mga tuntunin sa paggamit nito upang mapangalagaan ang mga babasahing narito at mapakinabangan pa ng mas maraming bata.
  • 464. 452 A. Bumuo ng dalawang payak na pangungusap sa bawat larawan. 1. 2. B. Kumuha ng isang aklat. Tukuyin ang nilalaman nito batay sa pabalat. Isulat ang sagot sa kabit-kabit na paraan. Paano makatutulong ang internet sa pagtuklas ng mga kaalaman?
  • 465. 453 Aralin 6: Ang Diyos ay Pasalamatan Isulat ang T kung tama ang isinasaad sa pangungusap at M kung mali. 1. Ang japorms ay isang pormal na salita. 2. Isa sa halimbawa ng salitang balbal ay datung. 3. Ang ng ay isang pang-angkop. 4. “Bumili kami ng magarang damit.” Ang salitang may pang-angkop sa pangungusap ay damit. 5. Ang salitang ginoo, ay halimbawa ng pormal na salita. 6. Ang isang kuwento ay maaaring bigyan ng mambabasa ng sariling wakas. 7. Ang pakikilahok sa talakayan ay maaaring gawin sa paraang malikhain. 8. Ang pang-angkop na ng ay ginagamit sa mga salitang sa patinig. 9. Dapat maunawaan na ang wika ay may iba’t ibang antas ng pormalidad. 10. Ang pagsusunod-sunod ng mga pangyayari sa kuwento ay mahalaga.
  • 466. 454 Dakilang Tagapag-ingat nina Inay at Itay Nakaupo si Sophie sa balkonahe ng kanilang bahay at napapangiti siya na parang nag-iisip. Napansin siya ng nakatatandang kapatid na si Kule. “Sophie, ang ganda naman ng ngiti mo! Bakit ka masaya?” tanong ni Kule. “Kuya Kule, naaalala ko lang sina Inay at Itay. Pauwi na sila ngayon. Pagkagaling sa palengke, susunduin ni Itay si Inay sa opisina. . .at magkahawak kamay silang maglalakad,” paliwanag ni Sophie sa kapatid. “O, e ano naman? Bakit ka nangingiti diyan?” tanong ni Kule. “Nakakatuwa kasi sila. Tapos, titingnan ni Inay ang mga pinamili ni Itay, ang malalaking hipon, mabeberdeng gulay, mapupulang mansanas, manggang hilaw. . .hay!!! Kaya lang. . .” biglang nalungkot na wika ni Sophie. “Bakit biglang kang nalungkot? Hindi ba dapat matuwa ka kasi matitikman mo na naman ang paborito mong manggang hilaw?” wika ni Kule. “Kasi naman kuya, sabi ni tatay maraming masasamang tao ngayon sa lansangan at sa palengke . May mga jologs na magnanakaw, taong epal, at mga buraot. Nalulungkot ako, ayokong mapahamak sina Inay at Itay sa kanilang pag-uwi,” matamlay na sabi ni Sophie.
  • 467. 455 “Sophie, nakalimutan mo ba ang sabi ni Itay at ni Inay? Magtiwala tayo palagi kay Apo. Si Apo ang mag-iingat sa kanila,” paalala ni Kule. “Salamat Kuya, at ipinaalala mo sa akin. Halika humiling tayo kay Apo na ingatan sina Inay at Itay,” masayang wika ni Sophie. Umusal ng dasal ang magkapatid kay Apo na dakilang tagapagligtas. Pagkatapos nito ay masayang naghintay ang magkapatid sa kanilang mga magulang. Pagkalipas ng ilang Sandali lamang ay paparating na ang mag- asawang Ruben at Milay, dala-dala ang mga pinamalengke at iba pang pasalubong sa magkapatid. Mula sa bintana ng bahay ay natanaw ng magkapatid ang paparating na mga magulang. Dahil ligtas na nakauwi ang mga ito, nagpasalamat muna ang magkapatid kay Apo bago tuluyang bumaba ng bahay para salubungin ang ama’t ina.  Bakit masaya si Sophie?  Bakit bigla siyang nalungkot?  Ano ang ipinaalala ng kaniyang Kuya Kule?  Ano-ano ang laging dalang pasalubong nina Itay at Inay? Sino si Apo?
  • 468. 456  Tama ba ang ginawa ng kaniyang kuya na ipaalala ang pagtitiwala sa Diyos?  Ano ang mga damdamin na nasa kuwento?  Paano ipinakita ang mga damdamin na ito?  Ano ang unang pangyayari sa kuwento? Pangalawa?Panghuli?  Ano ang gusto mong maging wakas ng kuwento? Laging magtiwala at magpasalamat sa Diyos na Dakila. A. Alalahanin ang isang palabas na napanood sa telebisyon. Bigyan ito ng sariling wakas. B. Isaayos ang mga larawan ayon sa pagkakasunod-sunod nito sa kuwentong napakinggan. Isulat ang 1 – 5 para ipakita ito.
  • 469. 457 B. Isulat ang bilang ng bawat pangungusap ayon sa tamang pagkakasunod-sunod nito sa kuwento. 1. Natatanaw sa bintana ang paparating na mag-asawang Ruben at Milay. 2. Masayang nakadungaw sa bintana si Sophie. 3. Nagdasal kay Apo ang magkapatid. 4. Biglang nalungkot si Sophie. 5. Yumakap ang magkapatid sa mga magulang. A. Isulat ang simula, gitna at katapusan ng kuwentong binasa. B. Humanap ng kapareha. Ikuwentong muli ang binasang akda. C. Gamitin ang rubrics sa ibaba upang pahalagahan ang ginawang pagkukuwento ng iyong kapareha. 5 - napagsunod-sunod ang mga pangyayari 4 - may nakaligtaang isang pangyayari 3 - may 2 o 3 pangyayari na nakaligtaan 2 - kalahati ng kuwent ang nasabi 1 - halos walang nasabi
  • 470. 458 A. Lagyan ng sariling wakas ang kuwentong nabasa mula sa Kagamitan ng Mag-aaral na ito. Tukuyin ang pamagat nito. B. Lagyan ng * kung simula, ** kung gitna at *** kung wakas ang bawat pangungusap ng kuwentong binasa. 1. Sinalubong ng magkapatid ang mga magulang. 2. Nagdasal sina Sophie at Kule. 3. Biglang nalungkot si Sophie. 4. Natutuwa si Sophie habang nakadungaw sa bintana. 5. Pinaalalahanan ni Kule ang kapatid. Unawaing mabuti ang tekstong binabasa o pinakikinggan upang maisalaysay ito ng tama at ng may tamang pagkakasunod- sunod. Sa ganito rin paraan, maiuugnay natin ito sa dating kaalaman at karanasan at makapagbibigay ng angkop na wakas.
  • 471. 459 Muling basahin ang akdang “Dakilang Tagapag-ingat nina Inay at Itay”  Ilarawan ang mag-asawang Ruben at Milay.  Ilarawan ang magkapatid na Kule at Sophie.  Pansinin ang mga salitang may salungguhit.  Ano ang masasabi mo tungkol dito?  Ano ang ibig sabihin ng jologs?Apo?Epal?  Kailan ito ginagamit?  Sino ang gumagamit nito?  Kung gagamitin ang pormal na salita para sa mga ito, ano ang magiging bagong pangungusap natin? Ang pamilyang nagtitiwala sa Diyos at nagkakaisa ay nagiging malayo sa tukso at disgrasya. Isadula ang sumusunod na sitwasyon:
  • 472. 460 Unang pangkat – Magpakita ng isang usapan na may gamit na mga salitang balbal. Ikalawang pangkat- Magpakita ng isang dula- dulaan na nagpapakita ng paggamit ng pormal na pananalita . Ibigay ang katumbas ng mga sumusunod na salitang pambansa sa kaantasang pampanitikan, karaniwan, lalawiganin at pabalbal. Pambansa Pampanitikan Karaniwan Lalawiganin Balbal pera asawa dalaga bahay Pulis Ang wika ay may antas ng pormalidad. Ilan sa mga ito ay ang sumusunod: Pambansa-ito ang pinakamataas na antas ng wika dahil ginagamit ito sa lahat ng dako at nauunawaan ng lahat ng Pilipino. Pampanitikan- ito ang antas na ginagamit sa paraang pormal na madalas ginagamit sa mga libro at usapan ng mga edukadong tao.
  • 473. 461 Lalawiganin-ito ay kinabibilangan ng mga salitang mula sa mga lalawigan na madalas nagagamit sa mga usapan. Balbal-ito ang mga salitang inimbento ng mga tao at ginagamit sa lansangan, umpukan at iba pa. Isulat ang B kung ang salita ay pambansa,P kung pampanitikan, L kung lalawiganin at BL kung ito ay balbal. _____ 1.haligi ng tahanan _____ 11. ina _____ 2.datung _____ 12. Apo _____ 3.tsakarote _____ 13. sasakyan _____ 4.bana _____14. kubyertos _____ 5.dalasang _____15. karaniwan _____ 6.tsikot _____16. jologs _____ 7.pulis _____17. panulat _____ 8.bolpen _____18. kuwarta _____ 9.silid _____19. jejemon _____ 10.bulad _____ 20. daing
  • 474. 462 Basahin nang malakas.  Ano-ano ang pinamalengke ni Itay?  Kailan ginamit ang salitang ng ?  Ano ang tawag sa salitang ito?  Tukuyin ang mga parirala sa binasang teksto ang may pang-angkop. “Nakakatuwa kasi sila. Tapos, titingnan ni Inay ang mga pinamili ni Itay, ang malalaking hipon, mabeberdeng gulay, mapupulang mansanas, manggang hilaw. . .hay!!! Kaya lang. . .” biglang nalungkot na wika ni Sophie. “Bakit ka biglang nalungkot, Sophie? Hindi ba dapat matuwa ka kasi matitikman mo na naman ang paborito mong manggang hilaw?” wika ni Kule. “Kasi naman kuya, hindi ba maraming masasamang tao ngayon sa lansangan at sa palengke sabi ni Itay. May mga jologs na magnanakaw, taong epal, at mga buraot. Nalulungkot ako, ayokong mapahamak sina Inay at Itay sa kanilang pag-uwi,” matamlay na sabi ni Sophie.
  • 475. 463 Ang pag-aalala sa magulang ay pagpapakita ng pagmamahal at pagmamalasakit sa kanila. A. Magbigay ng limang (5) pangungusap na ginamitan ng pang-ankop na ng. B. Bumuo ng mga pangungusap na may pang- ankop na ng batay sa mga larawan. Punan ng wastong pang-angkop ang patlang upang mabuo ang diwa ng pangungusap.
  • 476. 464 Ang pang-angkop na ng ay ginagamit sa pag-uugnay ng salita upang maging madulas ang bigkas nito. Ito ay ginagamit kapag ang salitang iuugnay ay nagtatapos sa patinig Kapag ang salitang iuugnay ay nagtatapos san, ito ay inaalis at pinapaltan ng ng. Gumawa ng mga pangungusap tungkol sa larawan. Huwag kalimutang gamitin ang pang-angkop na natutunan. Dumating na mula Hongkong ang Tita ko ___ mabait at maganda. Hindi kami magkamayaw ng aking kapatid sa pabubukas ng regalo ___ pasalubong niya. Ang sa akin ay manika ___ de susi, abaniko ___ maganda, at damit na magagara. Ang sa kapatid ko’y bola ___ kulay pula, iba-iba ___ robot, at pantalong gusto ___ gusto niya. Halos sabay kaming nagpasalamat kay Tita.
  • 477. 465 Sumakit ang Tiyan ni Niknok Naimbitahan si Niknok sa ikapitong kaarawan ni Owen. Napakaraming handang pagkain.Hindi mapigilan ni Niknok ang pagtikim ng iba’t ibang pagkain. Dahil ditto, nakalimutan niyang maghugas ng kamay. Sarap na sarap si Niknok sa mga pagkaing nasa plato niya. Hindi na rin niya inintindi ang mga kaibigan na naroon din sa kaarawan. Ilang saglit lang ay naubos na niya ang pagkain sa kaniyang plato. Kumuha ulit siya ng tatlong hotdog, isang pinggang spaghetti, dalawang barbeque, at isang hiwa ng cake. Napailing na lamang si Aling Lyn, sa ginawa ni Niknok. Maya-maya, nabilaukan si Niknok kaya nataranta si Aling Lyn sa pagkuha ng tubig na maiinom ni Niknok. Tapos nang kumain ang lahat ay nanghingi pa rin si Niknok ng leche flan, marshmallow, at ice
  • 478. 466 cream kaya siya ang tanging batang naiwan na kumakain. Sa kaniyang paglabas ng bahay nina Owen, biglang sumakit ang tiyan ni Niknok. At hindi niya ito masabi. Hindi siya nagpahalata sa kaniyang naramdaman. Nang malapit na siya sa kanilang bahay ay bigla siyang nagsuka. Nahirapan siyang huminga at hindi niya maipaliwanag ang kaniyang pakiramdam. Naisuka na niya ang lahat ng kaniyang kinain ngunit tila ayaw pa ring tumigil ang sakit ng kaniyang tiyan.  Ilarawan si Niknok.  Dapat ba siyang tularan?  Ano-ano ang ginawa ni Niknok?  Nagustuhan kaya ito ng mga taong nasa pagdiriwang?  Ano ang kinalabasan ng mga inasal ni Niknok?  Bakit niya ipinaglihim ang kaniyang nararamdaman?  Anong aral ang kaniyang natutunan?  Ano ang magiging wakas ng kuwento?
  • 479. 467 Kumain lamang ng tamang dami ng pagkain. A. Pumili ng kapareha. Pag-usapan kung ano ang nagustuhan mo sa tekstong binasa. B. Pumili ng panibagong kapareha at pag- usapan kung ano ang hindi mo nagustuhan sa teksto. Ipaliwanag kung bakit mo ito hindi mo ito nagustuhan. Isulat ang tsek (√) kung payak na pangungusap at ekis (x) kung HINDI. ___ 1. Matipuno ang tatay ko. ___ 2.Nagsuka si Niknok. ___ 3.Maghugas ng kamay bago kumain. ___ 4. Magpasalamat sa Diyos bago at matapos kumain. ___ 5. Nagluluto ang nanay habang siya ay naglalaba.
  • 480. 468 Ang payak na pangungusap ay may isang paksa. Ito ay may isang simuno at panag-uri. Bumuo ng tatlong payak na pangungusap tungkol sa larawan . Sumulat ng isang talata na may limang pangungusap tungkol sa isang kaarawang iyong napuntahan.
  • 481. 469 Aralin 7: Purihin ang Diyos Sagutin ng OO o HINDI ang sumusunod. 1. Angkop ba ang ibinigay na mensahe sa larawan? Naghahanda ang mga tao upang hindi masalanta sa paparating na bagyo. 1. Ang mga salitang matatag at matibay ba ay magkasingkahulugan? 2. Ang mga salitang malinis at marumi ba ay magkasalungat ang kahulugan? 3. Sa pangungusap na “Toneladang basura ang dahilan ng pagbaha sa lungsod.”Ang sanhi sa pahayag ay pagbaha sa lungsod. 4. Sa pangungusap na “Nilikha ng Diyos ang tao upang mangalaga sa mga nilikha Niya.” Ang bunga sa pahayag ay nilikha ng Diyos ang tao. 5. Ang pang-angkop na na ay ginagamit na panghalili sa pangalan ng tao.
  • 482. 470 6. Ang pang-angkop na na ay sumusunod sa mga salitang nagtatapos sa patinig. 7. Si pangulong Benigno S. Aquino III ay pumunta sa Amerika upang dumalo sa pulong ng mga pinuno. Ang salitang pangulosa pangungusap ay dapat nagsisimula sa malaking letra. Ang Paglikha ni Apo Si Apo ang Dakilang Lumikha ng lahat ng bagay sa mundo. Siya ang Diyos na makapangyarihan sa lahat. Ginawa Niya ang lahat ng bagay na nakikita at maging hindi nakikita ng ating mga mata. Sa unang araw, nilikha Niya ang liwanag at dilim at tinawag niya itong araw at gabi. Sa ikalawang araw ay ginawa Niya ang langit at lupa. Inihiwalay Niya ang lupa sa karagatan. Sa ikatlong araw,ang malawak na kalupaan ay pinasibulan niya ng sari-saring mga pananim.
  • 483. 471 Sa ikaapat na araw, nilikha Niya ang araw, buwan at mga bituin na kumikislap sa kalangitan upang magbigay ng liwanag. Sa ikalimang araw, binigyan ng Diyos ng buhay ang lahat ng mga hayop na makikita sa katubigan, kalupaan at maging mga nilalang na lumilipad sa himpapawid. Sa ikaanim na araw, nilikha niya ang tao, at nilalang niya sila na lalaki at babae at pinangalanan Niyang Adan at Eba. Nilikha Niya ang tao upang mangalaga sa Kaniyang mga nilikha. Sa pagsapit ng ikapitong araw, nakita ng Diyos ang lahat ng Kaniyang nilikha na napakabuti. Binasbasan Niya ito at saka Siya nagpahinga. Dahil sa kapangyarihan ng Diyos, ang lahat ng kaniyang nilikha ay nananatili hanggang sa panahon ngayon. Dahil sa Kaniyang kabutihan at kadakilaan, dapat Siyang palaging pasalamatan at papurihan.  Tungkol saan ang binasa?  Ano-ano ang nilikha ng Diyos?  Bakit niya nilikha ang mga tao?  Bakit niya ibinigay sa mga tao ang lahat ng Kaniyang nilikha?  Nagagawa pa ba sa ngayon ng mga tao ang mga tungkulin na inaatang sa kaniya ng Diyos?
  • 484. 472  Paano ka makatutulong sa pangangalaga ng ating kapaligiran? Dapat mahalin at pangalagaan ang mga nilikha ng Diyos. Dapat magpasalamat at papurihan Siya dahil sa Kaniyang mga nilikha. Pag-aralan ang sumusunod na salita. Ibigay ang kasingkahulugan at kasalungat ng mga ito. Salita Kasingkahulugan Kasalungat Apo Dakila Gabi himpapawid kabutihan buhay kumikislap papurihan
  • 485. 473 Ibigay ang mensahe ng sumusunod na larawan. Magkasingkahulugan ang dalawang salita kung magkapareho ang kanilang kahulugan. Samantala, magkasalungat naman ang mga salita kung ang kanilang kahulugan ay magkaiba. A. Isulat ang K kung magkasingkahulugan ang pares ng salita at isulat ang L kung HINDI. _______ 1. liwanag at dilim
  • 486. 474 _______ 2. araw at gabi _______ 3. tao at hayop _______ 4. nilikha-ginawa _______ 5. babae at lalaki B. Ibigay ang mensahe sa bawat larawan. C. Ibigay ang kasingkahulugan at kasalungat ng mga salita. Salita Kasingkahulugan Kasalungat 1. mainit 2. mataas 3. mahaba 4. maluwag 5. mataba
  • 487. 475 Muling basahin ang kuwentong “Ang Paglikha ni Apo” Iguhit at kulayan ang mga nilikha ng Diyos sa bawat araw ng isang linggo. Alagaan natin ang mga nilikha ng Diyos para sa atin. Tukuyin sa bawat pangungusap ang kahulugan ng salitang nasa kahon. 1. Pinagpala ang mga batang nakapaglalaro sa ilalim ng mga puno. 2. Ang pagmamahal ng Diyos sa ating lahat ay tapat. 3. Layunin ng Diyos na tayo ay magkaisa. 4. Ang mga nilikha ng Diyos ay kahanga-hanga. 5. Tahimik ang buhay kung lahat ay magmamahalan. mapalad wagas nais ginawa payapa
  • 488. 476 Unang Pangkat -Isakilos ang mga maaaring ibunga ng masipag na pag-aaral ng isang bata. Ikalawang Pangkat -Isulat sa manila paper ang sanhi at bunga ng pagtatapon ng basura sa kung saan-saang dako lamang. Ikatlong Pangkat -Ibigay ang kahulugan ng mga sumusunod na salita at gamitin sa pangungusap. 1. maginhawa 2. purihin 3. sangkatauhan Ang sanhi ay ang dahilan ng isang pangyayari kung bakit ito naganap at nangyari ang kilos. Pinangungunahan ito ng pariralang dahil sa o salitang kasiat kaya. Ang bunga ay ang resulta o kinalabasan ng pangyayari o kilos. A. Pagmasdan ang larawan. Isulat sa papel ang sanhi at ibubunga ng mga ito.
  • 489. 477 Pagpuri sa Iba’t ibang Paraan Purihin ang Diyos na makapangyarihan Pasalamatan ang Bathala na lumikha ng sanlibutan Alayan, purihin sa iba’t ibang paraan Ibandila, itaas ang Kaniyang kadakilaan Hiyaw at sigaw na malakas dahil sa katuwaan Awitan ang matamis na pangalan Sumayaw, umindak sa Kaniyang harapan Tumula, gumuhit ng mga larawan Umarte, idisenyo ang Kaniyang kabutihan Gawang mabuti, ipangaral Kaniyang kasulatan Maglaan ng oras para sa Kataas-taasan Halinang magpuri sa Dakila Niyang pangalan Laging alalahanin, buhay ay may hangganan.
  • 490. 478  Sino ang dapat purihin?Bakit?  Ibigay ang iba’t ibang paraan ng pagpuri sa Diyos ayon sa tula.  Alin sa mga binanggit na paraan ng pagpuri sa Diyos ang gusto mong subukan? Bakit?  Paano ginamit ang pang-ankop na na sa tula? May iba’t ibang paraan para purihin at dakilain ang pangalan ng Diyos na makapangyarihan sa lahat. A. Tukuyin ang pang-angkop na ginamit. 1. Ang magaling na bata ay si Marielle Angeles. 2. Mabilis na lumabas ng silid si Andrei Cruz. 3. Napagod sa kasasayaw ang bata na ang aming nakita. 4. Palay na luntian ang aming inani. 5. Bundok na mataas ang inakyat ni Marvin. B. Punan ng wastong pang-angkop ang patlang upang mabuo ang pangungusap.
  • 491. 479 1. Ang matatayog ___ puno sa kagubatan ay huwag putulin. 2. Ang mga lumalangoy ___ isda sa karagatan ay magandang pagmasdan. 3. Ang ginawa ng Diyos ___ pagpapahinga ay tularan natin. 4. Ang nakatanim ___ binhi ay unti-unting tumutubo. 5. Ang mga alaga ___ hayop ni Kris ay matataba. Unang Pangkat -Lagyan ng angkop na pang- angkop ang sumusunod. Gamitin din ito sa pangungusap. 1. masarap - ulam 4. tahimik - bansa 2. sikat - mang-aawit 5. masipag - magsasaka 3. araw - maulan Ikalawang Pangkat -Basahing mabuti ang mga pangungusap. Tukuyin ang parirala na may pang- angkop. 1. Sina Eva at Adan ang mga unang tao na nilikha ng Diyos. 2. May mga hayop na mababait at mababangis. 3. Ang itinanim na mga puno ay malalago na ang dahon. 4. Maraming insekto sa malawak na gulayan ni Mang Filo. 5. Walang sawang dinidilig ni Elda ang malulusog na halaman sa paso.
  • 492. 480 Ikatlong Pangkat -Gumawa ng isang diyalogo na ginagamitan ng pang-angkop na na. Ikaapat na Pangkat- Magpapakita ng maikling dula-dulaan tungkol sa mga paraan ng pagpuri sa Diyos. Ang pang-angkop na na ay ginagamit kapag ang nauunang salita ay nagtatapos sa katinig maliban sa letrang n. A. Punan ng pang-angkop ang kahon upang mabuo ang diwa ng pangungusap. 1. Ang tinapay mainit ay masarap kainin. 2. Malakas ulan ang darating bukas, ayon sa PAG-ASA. 3. Ang dilim at liwanag likha ng Diyos ay sumasagisagsa araw at gabi. 4. Sa batis malinis tayo maligo sa bakasyon. 5. Taimtim pasasalamat ang ialay natin sa dakilang lumikha.
  • 493. 481 B. Gamitin sa pangungusap ang sumusunod na parirala. 1. ibon na umaawit 2. kulisap na lumilipad 3. dagat na maalon 4. hangin na malakas 5. tubig na malinis Mga Hulog ng Langit Araw ng Lunes, hindi nakapasok sa eskuwela si Botong dahil sumakit ang kaniyang ngipin. Sinamahan siya ng ina upang patingnan sa dentista. “Magandang araw Dr. Ben, patitingnan ko po ang anak ko. Kagabi pa sumasakit ang kaniyang ngipin,” wika ng ina. “Sige Mrs., maupo kayo at ako na ang bahala sa anak ninyo,” sagot ng dentista. Maya-maya ay may dumating pang tatlong magpapatingin sa dentista.
  • 494. 482 Habang inaasikaso ng dentista si Botong ay naririnig niya ang usapan ng tatlong magpapatingin sa dentista. “Mabuti at nagkakilala tayo Atty. Lina Ruiz, magpapatulong ako sa iyo tungkol sa aking lupa. Balak kong ipamigay ito sa mga mahihirap,” ang wika ni Kap. Bong Legazpi, isang kapitan ng barangay. “Walang anuman, nakahanda akong tumulong sa nangangailangan,” tugon ni Atty. Ruiz. “Ako naman si Pastor Clark, bagong misyonaryo dito sa inyong lugar. Kap. Bong maari ba ninyo akong samahan sa inyong barangay upang tingnan at alamin kung sino ang mga dapat tulungan lalo na sa usapin ng pananampalataya?” wika ni Pastor Clark. “Makakaasa kayo Pastor. Hayaan ninyo ipakikilala ko kayo kay Mr. Roland Ocampo, siya ang bihasa na umiikot sa ating lugar,” sagot ni Kap. Bong. “Balita ko maraming mahihirap dito sa inyong barangay Kap. Bong. Siguro mabuting humingi tayo ng tulong sa Kgg. na Pangulo ng Pilipinas para tayo matulungan,” sabi ni Atty. Ruiz. Sa edad na sampu ni Botong ay naisip niya na ang mga taong ito ay mga taong bigay ng Diyos upang tumulong sa kapwa. Mga hulog sila ng langit. “Inay, mabubuting tao sila, hindi po ba?” tanong ni Botong sa ina. “Oo, anak. Salamat sa Diyos at may mga taong katulad nila na nakahandang tumulong sa kapwa,” paliwanag ng ina.
  • 495. 483 “Paglaki ko gusto ko ring tumulong sa aking kapwa,” naisaloob ni Botong habang papalabas na sila sa klinika.  Bakit hindi nakapasok sa eskwela si Botong?  Sino-sino ang mga nasa loob ng klinika?  Ano ang pinag-uusapan ng mga taong napakinggan ni Botong?  Ano-ano sa tingin mo ang gawain o trabaho ng tatlong lalaking nag-uusap?  Bakit sila mga hulog ng langit?  Paano ka magiging hulog din ng langit sa iba?  Ano ang napansin mo sa mga salitang makikita bago ang pangalan ng mga tauhang binanggit sa teksto?  Paano isinusulat ang mga ito?  Anong bantas ang ginagamit para rito? Ang Panginoon ay gumagamit ng mga tao upang matulungan ang mga nangangailangan.
  • 496. 484 A. Daglatin ang mga salitang may salungguhit. 1. Ginoong Arturo Valenzuela 2. Kapitan Emil Angeles 3. Kagalang galang Marcelo San Mateo 4. Attorney Mario Belen 5. Ginang Marides Fernando 6. Heneral Emilio Aguinaldo 7. Counselor Mateo Urbina 8. Architect Manalo 9. Kagawad Allan Dimakulangan 10. Binibining Luisa Mitra Isulat ang titik ng tamang dinaglat na salita mula sa Hanay B. A B ______ 1.Senador a.Bb. ______ 2.Gobernador b.Pang. ______ 3.Pangulo c.Sen. ______ 4.Binibini d.Dr. ______ 5.Doktor e.Gob.
  • 497. 485 Ang pagdadaglat ay pagpapaikli ng mga salita. Ginagamit ang malaking letra sa simula ng salita. At nagtatapos ito sa tuldok. A. Gamitin sa pangungusap. 1. Hen. 4. Sen. 2. Bb. 5. Kgg. 3. G. B. Sumulat ng isang liham pangkaibigan at ikuwento ang mga taong hulog sa iyo ng langit. Sumulat ng isang panalangin ng pasasalamat na may 3 – 5 pangungusap.
  • 498. 486 Aralin 8 : Pag-ibig ng Diyos sa Tao at Bayan Isulat sa sagutang papel ang T kung tama at M kung mali ang isinasaad ng pangungusap. 1. Ang pang-angkop na g ay ginagamit kapag ang salitan sinundan nito ay nagtatapos sa katinig na n. 2. Sa mga salitang nagtatapos sa n ay kinakaltas ang n at pinapalitan ng pang-angkop na ng sa halip na g. 3. Sa pagbuo ng talata dapat malinaw at may pagkakaugnay-ugnay ang mga pangungusap at ideya. 4. Ang pagsusulat ay isang paraan ng pagpapahayag ng mensahe. 5. Nais kong bumalik sa bayang sinilangan. Ginintuang Butil Buwan na ng Setyembre, kitang-kita ang mga ginintuang butil ng palay sa palayan ni Mang Zacarias. Ilang linggo na lamang at aanihin na ang mga ito.
  • 499. 487 Hindi biro ang pag-aalaga sa mga ito. Mula sa pagpapatubo ng mga punla, pagpapatubig, pag- aabono at iba pa. Problema din dito ang mga peste at laging pagdaan ng mga bagyo. Nalagpasan lahat ito ni Mang Zacarias kaya hindi maikukubli ang kaniyang katuwaan. Maganda ang maidudulot ng mga palay sa kaniyang pamilya at sa bansa. Matutustusan nito ang pangangailang ng kanilang pamilya at ang pag-aaral ni Junior. Malaking biyaya ng Diyos sa tao at sa bayan ang mga palay ni Mang Zacarias. Ang palay ang pangunahing pagkain ng mga tao sa bansa. Maiibsan nito ang kakulangan sa bigas. Matutugunan nito ang gutom na nararanasan ng mga tao.  Ano ang gintong butil?  Ano-ano ang pinagdaanan ni Mang Zacarias upang magkaroon ng magandang ani ng palay?  Ano naman ang mga suliranin na kinahaharap ng isang tulad ni Mang Zacarias?
  • 500. 488  Ano ang epekto ng kasipagan ni Mang Zacarias? Ang kalikasan ay biyaya ng Diyos sa tao at sa bayan. A. Itala ang mga impormasyon na natutunan sa tekstong binasa at pinakinggan. B. Isaayos ang mga itinala. Ihada ito upang maipakita sa mga kaklase. Unang Pangkat -Maglahad ng impormasyong napanood sa telebisyon, nasaksihan o narinig tungkol sa mga magsasaka. Ikalawang Pangkat - Magkuwento tungkol sa nabasa o narinig nabalita tungkol sa mga palayang sinalanta ng bagyo o peste. Ikatlong Pangkat–Magtala ng mga paraan kung papaano pangangalagaan ang pananim ng mga magsasaka. Ikaapat na Pangkat - Magtala ng mga pamamaraan kung papaano pahahalagahan ang kanin at iba pang pagkain na mula sa palay.
  • 501. 489 Ang pagtatala ng mga impormasyon buhat sa napakinggan o nabasa ay isang paraan upang higit itong maunawaan at maisalaysay muli nang ayos. A. Makinig sa babasahin ng guro. Itala ang mga mahahalagang impormasyon mula dito. Ibahagi ito sa mga kaklase. B. Basahin ang seleksiyon at itala ang mga mahahalagang impormasyon mula dito. Ang mga Ifugao ay sumasangguni sa kanilang mga anito bago magtatanim ng palay. Gayundin ginagawa nila ito bago isagawa ang anihan. Nag-aalay naman sila ng pagpapasalamt kapag natapos na ang pag-ani. Isa ang seremonyang Canao sa kanilang ginagawang pagsangguni sa kanilang mga anito o kinikilalang Diyos ng kalikasan.
  • 502. 490 Hello Pilipinas! Hello Buong Mundo! Dear diary, Parang kailan lang, mahirap pa ang pakikipag-ugnayan sa isa’t isa ng mga Pilipino dahil sa layo ng pagitan ng mga pulo. Subalit dahil sa telepono, cellphone, computer, internet, at iba pa ay napakadali na ng komunikasyon sa isa’t isa maging nasa iba’t ibang panig ng mundo. Ang mga magulang na nasa probinsiya ay madaling nakapagpapadala ng pera sa mga anak na nag-aaral sa Maynila o sa ibang lugar. Ang mga OFW ay nababawasan ang pangungulila kahit papaano dahil sa mga teknolohiyang ito. Ang pagnenegosyo ay mas naging madali dahil sa internet at computer. Ang pananaliksik ay mas naging magaan at mabilis dahil sa mga ito. Ang pangangaral ng salita ng Diyos ay naidadaan na rin sa pamamagitan ng internet.
  • 503. 491 Napakalaki na talaga ng iniunlad ng Pilipinas kasabay ng pag- unlad ng buong mundo. Ito ang mga pangyayaring nasaksihan ko bilang isang batang mag-aaral mula sa probinsiya na ngayon ay nag-aaral sa isang pampublikong paaralan dito sa Maynila. Sabi ng Tatay ko, kung ang kalikasan ay biyayang galing sa Diyos, ang mga makabagong teknolohiya din ay maituturing na biyaya mula sa Maykapal. Nagmamahal, Ruby  Anong uri ng akda ang binasa?  Ano ang diary?  Sino ang sumulat ng diary?  Ano-ano ang isinulat niya sa diary?  Paano pinaghambing ang pamumuhay noon at ngayon?  Paano nakatutulong ang teknolohiya sa pamnumuhay ng mga tao?  Anong mga impormasyon ang nakuha mo sa diary? Ang makabagong teknolohiya ay nakatutulong upang maging maginhawa ang ating pamumuhay.
  • 504. 492 A. Pumili ng isa sa mga nabanggit sa diary. Iguhit ito. B. Magbahagi ng isang pangyayari na nasaksihan sa iyong pamayanan. Sumulat ng isang talata tungkol sa ginagawa ng iyong pamilya tuwing araw ng Linggo. Ang mga pangungusap sa isang talata ay dapat may pagkakaugnay-ugnay sa bawat isa. Ito rin ay may isang paksa o ideya. Ang panibagong ideya o kaisipan ay ilalagay na sa susunod na talata. Sumulat ng isang talata tungkol sa isang pangyayari na nasaksihan sa loob ng paaralan.
  • 505. 493 Nasaan ang Biyaya ng Tag-ulan? Noong araw, ang tag- ulan ay madalas na pinapangarap ng mga tao lalo na ng mga magsasaka. Ang tag-ulan para sa kanila ay may hatid na biyaya tulad ng pag-usbong ng mga pananim, pamumunga ng mga halaman, magandang pakiramdam at iba pa. Ngunit sa panahong ito, ay tila may dalang pangamba at takot sa marami. Ang matinding pag- ulan ngayon ay nagbubunga ng kalungkutan sa maraming tao dahil na rin sa mga kabahayang lubog sa tubig baha, pagguho ng lupa, palayang sira, palaisdaang nasira, ari-ariang nawala, mga sakit at maging pagkawala ng buhay. May biyaya ba talagang dala ang ulan?
  • 506. 494  Paghambingin ang dulot ng ulan noong araw at sa ngayon.  Ano-anong damdamin ang dala ng tag-ulan noon? Ngayon?  Bakit kaya nagkaroon ng takot at pangamba ang mga tao sa tag-ulan?  Ano ang climate change?  Ano ang global warming?  Pansinin ang mga salitang may salungguhit. Ano ang napansin mo sa hulihang letra ng bawat salita?  Sa anong letra nag-uumpisa ang kasunod nitong mga salita? Pangalagaan ang ating kalikasan upang global warming ay mapaglabanan. Tukuyin ang pang-angkop na ginamit sa bawat parirala. Gamitin ang mga ito sa sariling pangungusap. 1. impormasyong makatotohanan 2. kapaligirang malinis 3. pangalang mahaba 4. suriing mabuti 5. kaning mainit
  • 507. 495 Unang Pangkat-Sumulat ng anim na parirala na may pang-angkop Ikalawang Pangkat-Sumulat ng limang pangungusap na may pang-angkop Ikatlong Pangkat-Sumulat ng talata na may pang- angkop Ang pang-angkop ay katagang nag-uugnay sa panuring at salitang tinuturingan. Ang g ay ginagamit kapag nagtatapos sa letrang n ang salitang iuugnay sa tinuturingan. Kung sa patinig naman nagtatapos ang salita, ito ay nilalagyan ng ng. A. Punan ng wastong pang-angkop ang sumusunod. 1. Ang sanggunian __ ginamit ko ay maayos. 2. Basahi__ mabuti ang seleksiyon. 3. Ang pantalon__ binili ni Ariel kay Iya ay malaki.
  • 508. 496 4. Naintindihan__ mabuti ni Christian ang aralin. 5. Ang pangkatan __ gawain ay laging pinamumunuan ni Tony. 6. Ang akin ______ kaibigan ay nagpunta na sa Amerika. 7. Huwag natin ______ pagbawalan ang mga batang naglalaro. 8. Ang mga bayan _____ narating ko ay malilinis. 9. Ang tauhan ______ gumanap sa kuwento ay maganda. 10. Ang bansa__ ito ay mahal ko. B. Ipaliwanag kung paano ginamit ang pang-angkop sa sumusunod na parirala. Gamitin sa sariling pangungusap ang mga ito. 1. subuking tapusin 2. sanaying bumasa 3. kahong munti 4. minsang nadapa 5. mayamang mabait Panay basura ang laman ng bag ni Romeo. Nagalit ang kaniyang tatay kaya itinapon niya ang mga basura sa kalye.
  • 509. 497 Tuwing araw ng Lunes, maagang pumapasok ang mga bata upang itaas ang bandila ng Pilipinas na sagisag ng ating bansa. Biglang tanda ng paggalang at pagmamahal sa magulang, laging sinusunod ni Bryan ang kaniyang mga magulang.  Ano ang mensahe ng bawat larawan?  Magkaugnay ba ang mga pangungusap at ang larawan sa tapat nito?  Katulad ka rin ba ng mga bata sa bawat larawan? Paano mo nasabi?  Sino ang dapat tularan? Hindi dapat tularan? Igalang at sundin ang magulang. Pangalagaan ang kalikasan. Igalang ang mga sagisag at simbolo ng ating bansa.
  • 510. 498 Sabihin ang mensahe ng bawat larawan. Ano ang nais mong sabihin sa kanila? Isulat ito. 1. mga batang ulilang lubos 2. mga magulang na sinasaktan ang mga anak 3. mga batang sumasali sa usapan ng matatanda 4. mga batang huwaran sa klase 5. mga gurong matiyaga at masipag magturo
  • 511. 499 Ang pagbibigay ng mensahe ay maaaring gawin sa paraang pasulat at pasalita. Sa pagbibigay nito, kailangang maging malinaw ang pagpapahayag nito. Gumamit ng mga salitang nauunawaan ng lahat. Kung ito naman ay sa paraang paguhit, siguraduhing malinaw at malinis ang pagkakagawa ng larawan. Ikaw ay naatasan na magbigay ng mesahe sa darating na “Araw ng Pagkilala” sa mga batang may karangalan sa paaralan. Isulat ang iyong mensahe. Gumawa ng isang talaan ng iyong mga pang- araw-araw na gawain sa paaralan.
  • 512. 500 Aralin 9 : Buhay at Kalikasan ay Pahalagahan Ano ang tinutukoy ng bawat pangungusap? Piliin ang letra ng iyong sagot. a. halaman b. punasan ng basing bimpo c. ika’y d. ay magandang bata e. si Maria f. internet g. isa’t isa h. contraction i. simuno j. panag-uri 1. Ang paksa ng pangungusap ay tinatawag din na _________________. 2. Ang nagsasabi tungkol sa paksa ng pangungusap ay ______________. 3. Ang tawag sa mga salitang pinagsama upang umikli ay _______________. 4. Isang halimbawa ng mga salitang pinagsama upang umikli ay ________________ 5. _____________ ay halimbawa ng mga electronic resource na magagamit sa pag-aaral. 6. “Si Maria ay magandang bata.” Ang simuno sa pangungusap ay ___________ .
  • 513. 501 7. Ang panaguri sa pangungusap sa bilang 6 ay _____________________. 8. “Ika’y aking minamahal na kapatid.” Ang kontaksiyon sa pangungusap ay __________. 9. Ang maaaring solusyon sa mataas na lagnat ay ____________ 10. Ang salitang may maling baybay ay __________. Pangalawang Buhay nina Otoy at Tinay Noong nakaraang taon , Si Otoy ay naging biktima ng paputok. Nakapulot kasi siya ng pla-pla na akala niya ay walang sindi. Sabog ang kaniyang kanang kamay kaya kinailangang putulin. Ang nakalulungkot kumalat ang impeksiyon Dala ng pulbura kaya nag-agaw-buhay si Otoy. Abot ang dasal ng ina ni Otoy na si Aling Dory. Sa ospital, nakasama ni Otoy sa silid ang batang si Tinay. Si Tinay ay biktima ng ligaw na bala na dumaplis sa kaniyang ulo. Maraming dugo ang
  • 514. 502 nawala sa kaniya kaya muntik na din siyang bawian ng buhay. Ligtas na sa kamatayan si Tinay ngunit hindi pa rin matanggap ni Aling Nena ang nangyari sa kaniya. Sinisisi niya ang nagpaputok ng baril nang nakaraang Bagong Taon. Ngunit hindi pa naman matukoy kung sino ang nagpaputok ng baril. Ligtas na rin si Otoy sa kamatayan, masaya na rin ang kaniyang inay at naipangako sa sarili na gagabayan ang anak at hinding-hindi na niya ito papayagang humawak ng paputok. Pumasok si Dr. Rosales, sa silid nina Otoy at Tinay. Sinuri at pinainom sila ng gamot para tuluyang gumaling. Nagpasalamat sina Aling Dory at Aling Nena sa pag-aalaga ng doktor sa kani-kanilang anak. Pinaalalahan naman ng doktor ang mag-iina na mag-ingat na sa susunod para hindi mapahamak. Napadaing din sila sa doktor na sana ay magkaroon na ng batas upang maging mas mahigpit ang pamahalaan sa mga taong may hawak ng baril lalo na sa mga araw na may pagdiriwang sa isang lugar. Gayundin ang pagpapatupad ng batas para sa mahigpit na pagbabantay
  • 515. 503 sa mga nagbebenta ng mga paputok tuwing sasapit ang Bagong Taon. Makalipas ang dalawang araw ay nakauwi na sina Otoy at Tinay. Sa piling ng mga magulang ay kapwa pinahalagahan ang kanilang ikalawang buhay na bigay ng Maykapal.  Ano ang nangyari kina Otoy at Tinay?  Ano ang mga damdamin sa teksto?  Ilarawan ang mga tauhan sa teksto.  Ano ang mga suliranin sa teksto?  Ano ang solusyon na iminungkahi sa suliraning nabanggit?  Ano-ano ang mga suliranin sa tuwing sasapit ang Bagong Taon?  Paano kaya ito mabibigyan ng solusyon?  Paano pahahalagahan ang buhay ng tao?  Magbigay ng sariling wakas sa binasang teksto. Ang buhay ay mahalaga kaya dapat itong pag-ingatan, igalang at mahalin. A. Bigyan ng solusyon ang sumusunod na suliranin. 1. Maraming mga bata ang tinamaan ng sakit na dengue.
  • 516. 504 2. Nadapa si Manuel at dumugo ang kaniyang tuhod. 3. Napaso si Bolet nang hindi sinasadyang maidikit niya ang kaniyang braso sa mainit na kawali. 4. Nahulog sa putikan ang bagong damit ni Lito. 5. Nagugutom na si bunso, dahil hindi pa dumarating si nanay. B. Pagsamahin ang mga salita sa bawat pangungusap na maaaring paikliin. 1. Siya ay nahihiyang humarap sa mga bisita. 2. Ang bayan ay naghihintay ng bagong bayani. 3. Ako at ikaw ay kapwa nilikha ng Diyos. 4. Kayo at kayo rin ang magkakasama, kaya magtulungan kayo. 5. Ang pagbibiro kung minsan ay hindi nakabubuti. Una at Ikalawang Pangkat- Sumipi sa magasin ng 10 pangungusap na ginamitan ng kontraksiyon. Ikatlo at Ikaapat na Pangkat-Magbigay ng tatlong suliranin sa pamilya at bigyan ito ng solusyon. Ikalimang Pangkat- Sumipi mula sa aklat ng 10 halimbawa ng mga salitang ginamitan ng kontkrasiyon.
  • 517. 505 Ang contraction ay isang paraan ng pagpapaikli ng dalawang salitang pinagsama. Ginagamitan ito ng bantas na kudlit (‘) na sumisimbolo sa nawalang letra. A. Lagyan ng bituin (*) ang pangungusap na nagbibigay ng solusyon at lagyan ng krus (+) ang pangungusap na nagpapahayag ng suliranin. ____1. Ipinagbawal ang pagpapaputok ng baril sa Bagong Taon. ____2. Dumarami ang palaboy sa lansangan. ____3. Nag-aral siya nang mabuti kaya nakatapos ng pag-aaral. ____4. Dalawang oras lamang ang panonood ng telebisyon. ____5. Nagtanim ng maraming puno sa mga bakanteng lote. B. Bumuo ng limang pangungusap na ginamitan ng kontraksiyon. Paniningil ng Kalikasan
  • 518. 506 Maraming tao ang nagpapabaya sa kapaligiran. Marami na rin ang umaabuso sa ating kalikasan. At dahil dito, marami na rin ang nasawi dahil sa paniningil ng kalikasan. Madalas marinig sa radyo at telebisyon at mabasa sa mga pahayagan ang mga nasawi dahil sa iba’t ibang sakuna tulad ng pagguho ng lupa, paglindol, at higit sa lahat, ang madalas na pagbaha dulot ng malakas na pag-ulan sa iba’t ibang panig ng bansa. Ito ay maaari ring isisi sa wlang humpay na pagputol ng puno sa kabundukan at sa kapaligiran. Ang sabi ng marami, pinarurusahan daw tayo ng Panginoon. Ang sabi naman ng ilan, gumaganti
  • 519. 507 lamang ang kalikasan sa mga taong nagpabaya at hindi nagpahalaga sa kapaligiran. Ayon naman sa isang tagapagbalita sa radyo, alin man sa dalawang paniniwala ay may katuwiran. Una’y maaaring ganti nga ito ng kalikasan. Ang mga mali nating ginawa sa kalikasan ay bumabalik sa atin. Ang ikalawa’y maaaring nagagalit ang Diyos sa tao dahil pinabayaan natin ang magandang kalikasan na Kaniyang bigay. Inabuso natin at hindi inalagaan. Maaaring ang mga kalamidad na dumarating sa tao ay pagpapaalala ng Panginoon upang tayo’y magbago. Hindi pa huli ang lahat. Bata ka man, o kung sino ka man ay may magagawa ka para pangalagaan ang kalikasang regalo ng Diyos.  Tungkol saan ang binasa?  Ano-ano ang suliraning tinalakay dito?  Ano ang epekto nito sa kalikasan? Sa kabuhayan ng mga tao? Sa mga tao?  Ano ang mga dahilan at nakararanas tayo ng mga kalamidad?  Paano mo pangangalagaan ang ating kalikasan?  Paano mo mahihikayat ang ibang bata na pangalagaan ang ating kalikasan?
  • 520. 508 Ang kalikasan ay tulad ng buhay na dapat ingatan at pahalagahan dahil kung masisira ang kalikasan, masisira rin ang ating buhay. Gumawa ng isang poster tungkol sa pangangalaga sa kalikasan Unang Pangkat - Isadula ang mga ideya na nasa teksto. Ikalawang Pangkat – Isadula kung bakit maraming suliranin ang mg tao dulot ng kalamidad Ikatlong Pangkat – Isadula ang mga paraan kung paano mapapangalagaan ang kalikasan Ang pakikilahok sa talakayan ay magiging daan upang tayo ay umunlad. Subukang lumahok sa mga gawain tulad ng sabayang pagbigkas at dula-dulaan para umunlad ang kakayahan. Sa pagbasa ay kailangang alam at tukoy natin ang mga dahilan kung bakit natin babasahin ang isang akda o aklat upang makatugon ito sa ating pangangailangan.
  • 521. 509 A. Ibigay ang kaisipan o ideya sa mga sitwasyong nasa larawan. Digital Daw! Ano iyon?
  • 522. 510 Araw ng Lunes. Umawit ang lahat sa paaralan ng “Lupang Hinirang”. Itinaas ng mga batang iskawt ang bandila. Sumayaw ang ilang bata mula sa ikaanim na baitang. Sa dakong huli, nagsalita ang punong guro na si Gng. Lulu Perez. “Dapat matuto tayong gumamit ng digital na kasangkapan. Bahagi ito ng kampanya ng DepEd sa Digital Literacy sa bansa, ” pahayag ni Gng. Perez. “Digital daw! Ano ‘yon?”, tanong ng maraming bata sa kanilang isipan. Bago ang salitang ito sa kanila. Hindi ito naging lingid sa kaalaman ng guro na si Bb. Rose Demalgen. Sa loob ng klase , pinaliwanag ni Bb. Demalgen ang ibig sabihin ng digital na kasangkapan. “Ang digital na kasangkapan ay mga gamit na makabago. Ilan sa halimbawa nito ay computer, internet, laptop, cellphone at iba pa. Dapat matuto tayong gumamit ng mga ito dahil umuunlad ang ating lipunan at nagiging bahagi na ito ng ating pang- araw-araw nating pamumuhay”, paliwanag ng guro. Halimbawa, sa pagsasagawa natin ng isang
  • 523. 511 pananaliksik tungkol sa iba’t ibang paraan ng pangangalaga ng kalikasan, magagamit natin ang internet para makakuha ng impormasyon at kaalaman,” dagdag ni Bb. Demalgen. “Ngayon, handa na ba kayo, mga bata? Mag-aaral tayo ng paggamit ng digital na kasangkapan!” masayang wika ni Bb. Demalgen. “Opo, mam. Nakahanda na po!”, ang sagot ng mga bata.  Saan unang narinig ng mga bata ang salitang digital?  Ano ang ibig sabihin nito?  Ano ang digital literacy?  Bakit kailangang marunong tayong gumamit ng mga kagamitan at kasangkapan na digital?  Ano ang mga kagamitan at kasangkapan na digital?  Paano nakatutulong ang makabagong teknolohiya sa buhay ng mga tao?  Suriin ang mga pangungusap na may salungguhit.  Alin dito ang simuno?  Alin ang panag-uri? Ang mga makabagong kasangkapan ay nakatutulong sa pagpapadali ng mga gawain.
  • 524. 512 Sipiin ang mga pangungusap sa kuwaderno. Salunguhitan ang paksa o simuno at ikahon ang panag-uri. 1. Nagsasalita si Monette. 2 . Tumatakbo sa dalampasigan si Jake. 3. Si Ninang Fe ay nagdidilig ng mga halaman. 4. Naglalaro ng kumpyuter sina Rick at Ding. 5. Masyadong mainit ang sikat ng araw B. Isulat kung digital o hindi digital ang mga sumusunod na larawan. 1. _____ 4. _____ 2. _____ 5. _____ 3. _____ 6. ______ Una at Ikalawang pangkat- Sumulat ng payak
  • 525. 513 na pangungusap tungkol sa mga digital na kasangkapan na makikita sa silid-aklatan. Ikatlo at Ikaapat na pangkat- Iguhit at ilarawan ang isang digital na kasangkapan o kagamitan na nais mong maibento. Ipaliwanag kung bakit nais mo ito. Ang simuno o paksa ay ang pinag-uusapan sa isang pangungusap. Ang panag- uri naman ay ang bahaging nagsasabi tungkol sa paksa o simuno. Dahil sa pag-unlad ng lipunan at sa mabilis na pagbabago dala ng teknolohiya, kailangan nating matutong gumamit ng mga bagay na digital tulad ng computer, cellphone, internet, digital na kamera. Ang kaalaman sa paggamit nito ay tinatawag na digital literacy. Lagyan ng asterisk (*) ang bilang na may simuno at panaguri. Lagyan ng panandang @ ang bilang na walang simuno at panag-uri. 1. Aray! Masakit! 2. Si Barron ay masunuring bata. 3. Sina Lolly at Bing ay magaling umawit. 4. Matataba ang mga baboy sa kulungan. 5. Ano? Bakit?
  • 526. 514 Pagkalipas ng ilang sandali. Opo, Sir. Handa na po akong magsulat. Dahan-dahan lang po sana kung maaari. Roly, pakinggan mong mabuti ang aking ididikta. Isulat ito sa kuwaderno. Titingnan ko kung masusundan ninyo ang sinasabi ko. Wow! Ang galing mo Roly, nasundan mo ang aking idinikta. Natutuwa ako sa iyo at nagawa mo pa ito sa paraang kabit- kabit. Binabati kita. Maraming salamat po, Sir. Nagawa ko po iyan kasi magaling din po kayong magturo. Matutuwa po sina Inay at Itay. Ipakikita ko po ang sinulat ko.
  • 527. 515  Ano ang gawain nina Roly sa kanilang silid- aralan?  Nakasunod ba ang mga bata sa sinabi ng guro?  Paano sila nakasunod?  Bakit pinuri ng guro si Roly?  Ano ang gagawin ni Roly sa kaniyang sinulat?  Dapat bang tularan si Roly? Ang batang masunurin sa panuto ay nagiging maayos at tama ang mga gawain. Isulat ang mga salita at pangungusap na ididikta ng guro. Humanap ng kapareha. Magdikta sa kapartner ng isang pangungusap. Tingnan kung tama ito. Magpalitan ng papel at tingnan kung tama ang pagkakasulat ng kapartner.
  • 528. 516 Upang maisulat nang wasto ang mga salitang idinidikta ng guro, kailangang makinig na mabuti. Ulitin sa sarili ang salitang idinikta at isulat nang maayos at ng may wastong baybay. Isulat ang mga salita at pangungusap na ididikta ng guro. Gumawa ng isang liham pangkaibigan.

×