• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Ang morpema ay ang pinakamaliit na elemento ng pananalita o pagsusulat ngunit ito ay makahulugan at makabuluhan
 

Ang morpema ay ang pinakamaliit na elemento ng pananalita o pagsusulat ngunit ito ay makahulugan at makabuluhan

on

  • 14,805 views

 

Statistics

Views

Total Views
14,805
Views on SlideShare
14,804
Embed Views
1

Actions

Likes
0
Downloads
165
Comments
0

1 Embed 1

https://twitter.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Ang morpema ay ang pinakamaliit na elemento ng pananalita o pagsusulat ngunit ito ay makahulugan at makabuluhan Ang morpema ay ang pinakamaliit na elemento ng pananalita o pagsusulat ngunit ito ay makahulugan at makabuluhan Document Transcript

    • Evora, Maria Kristina CassandaAng morpema ang pinakamaliit na bahagi ng wika na nagtataglay ng sariling kahulugan. Hindi ito dapat ipagkamalisa pantig na likha ng mga salita kung isinusulat o ang bawat saltik ng dila kapag binibigkas. Maraming mga pantigang walang kahulugan sa sarili kaya Hindi maaaring tawaging morpema. Ang morpema ay maaaring isang salita obahagi lamang ng isang salita.May tatlong anyo ang morpema : ang morpemang salitang - ugat, ang morpemang panlapi, at ang morpemangbinubuo ng isang ponema.1. Morpemang salitang-ugat - ito ay binubuo ng salitang walang kasamang pan-lapi. Ito ay mga salitang payak. Tinatawag din itong malayang morpema. Halimbawa : ilog, bahay, araw, lupa,bandila2. Morpemang panlapi - ito ay may taglay na kahulugan sa sarili. Ngunit Tina-tawag ang ganitong morpema na di-malayang morpema. Hindi sila makakatayo sa kanilang sarili. kinakailangan paitong samahan ng isang malayang morpema upang magkaroon ng ganap na kahulugan.Iba - ibang pusisyon ang kinalalagyan ng panlapi sa salita kaya may iba - ibang uri din ng panlapi ayon sa pusisyonnila sa loob ng salita.Unlapi - kapag inilalagay sa unahan ng salita. Halimbawa : magbasa, umibig, paalis, makahuliGitlapi - kapag nakalagay sa loob ng salita. Halimbawa : sumayaw, lumakad, sinagot, ginawaHulapi - kapag nakalagay sa hulihan ng salita. Halimbawa : ibigin,sulatan, sabihan, gabihinKabilaan - kapag ang isang pares ng panlapi ay nakalagay sa unahan at ang isa ay nasa hulihan ng salita.Halimbawa : mag-awitan, paalisin, kaibigan, kadalagahanLaguhan - kapag makikita ang mga panlapi sa unahan, gitna at hulihan ng salita. Halimbawa : magdinuguan,pagsumikapan, ipagsumigawan3. Morpemang binubuo ng isang ponema - makikita sa mga sumusunod na halimbawa : doktor - doktora, abogado -abogada3.1 Ponemang patinig - Sa mga sumusunod na mga halimbawa ay makikitang ang patinig /a/ sa hulihan ng mgasalita sa hanay sa gawing kanan ay nangangahulugang na pagiging babae.Mga Halimbawa:a. doktor doktorab. abugado abugadac. lolo lolad. sekretaryo sekretaryae. tindero tinder
    • Ang MorpemaAng morpema ay pinakamaliit na yunit ng isang salitana nagtataglay ng kahulugan. Ang salita ay binubuo ngpinagsama-samang pantig. Hindi lahat ng pinagsamasamang pantig ay makakabuo ng salita.Ang morpemangdimalaya ay tinatawag ding panlapi. Ang morpemang malayaay tinatawag ding salitang ugat.Halimbawa:1.Morpema di-malayama-, mag-, -um-, -in2.Morpemang Malayagaling, sipag, linis, linaw, dilim, dasal 3.Morpemang Di-malaya + Salitang UgatUnlaping nag- + salitang ugat = nagdasalGitlaping –um- + salitang ugat = bumiliHulaping -in + salitang ugat = linisin3.Morpemang Di-malaya + Salitang UgatUnlaping nag- + salitang ugat = nagdasalGitlaping –um- + salitang ugat = bumiliHulaping -in + salitang ugat = linisinAralin: MORPEMAAng morpema ay ang pinakamaliit na yunit ng isang salita na nagtataglay ng kahulugan. Bawat salita sa isangwika ay binubuo ng mga pantig na pinagsama-sama. Subalit hindi lahat ng pinagsama-samang mga pantig aymakakabuo ng isang salita. May tatlong uri ng morpema: ang morpemang di-malaya (kilala rinbilang panlapi), ang morpemang malaya (kilala rin bilang salitang ugat), at angmorpemang di-malaya namay kasamang salitang ugat.MGA ANYO NG MORPEMA1. Morpemang binubuo ng isang ponema( makabuluhang tunog )-nakikilala ang pagkakaibang ito sa pamamagitan ng [-a]Kinulong natin ang titik a dahil ito ay isang makabuluhang tunog o isang ponemahal. propesora(ibig sabihin dalawang morpema ang mabubuo.) Ang salitang propesor at ponemang a. Bakit? Dahil nungdinagdag natin ang ponemang a, ay nagbago ang kahulugan ng salitang propesor. Nakuha? Punta tayo sapangalawang anyo.2. Morpemang salitang - ugat ( salitang payak ) mga salitang walang panlapi- ang salitang-ugat ay tinatawag ding malayang morpema dahil nakatatayo sila ng mag-isa kahit wala silangmga panlapihal. bahaybayanikain
    • ibig sabihin mayroong tig-iisang morpema ang mga nabigay na halimbawa dahil hindi na sila maaaring hatiinpa.o punta tayo sa ikatlong anyo.3.Morpemang panlapiMga PANLAPI: (Narito ang mga iba’t ibang gamit ng mga panlapia. -an o - han•lalagyan ng marami sa bagay na isinasaad ng salitang-ugathal. aklat= aklatan, manok = manukan•pook na ginaganapan ng kilos na isinasaad ng salitang-ugathal. luto = lutuan, tahi = tahian•gantihang kiloshal. damay = damayan, turo = turuan•panahon ng pagganap o maramihang pagganaphal. ani = anihan, tanim = tanimanb. -in o –hin•nagsasaad ng aksyon o galawhal. kamot = kamutin , ihaw = ihawin•relasyong isinasaad ng salitang-ugathal. tiya = tiyahin , ama = amahinc. ka-•kasama sa pangkathal. lahi = kalahi, baro = kabaro•nagsasaad ng relasyon ayon sa sinasabi ng salitang-ugathal. kambal = kakambal, galit = kagalitd. ka – an, han•nagsasaad ng pinakagitna ng salitang-ugathal. sama = kasamaan, sulat = kasulatan•nagsasaad ng kasukdulan ng pangyayarihal. tindi = katindihan, bagsik = kabagsikane. mag-•nagsasaad ng relasyong tinutukoy ng salitang-ugathal. ina = mag-ina, lolo = maglolof. pa-an•nagsasaad ng ganapan ng kiloshal. aral = paaralan, limbag = palimbagan•nagsasaad ng paligsahan ng kiloshal. galing = pagalingan,taas = pataasang. pala - an•nagsasaad ng sistema o pamamaraanhal. bigkas = palabigkasan, tuldik = patuldikanh. pang-/pam-/pan-•nagsasaad ng ukol o para sa bagay na binabanggit ng salitang-ugathal. bata = pambata, sahog = pansahogi. taga-•nagsasaad ng gawainhal. laba = tagalaba, masid = tagamasid•nagsasaad ito ng doon nakatirahal. bundok = tagabundok, Baguio = taga-Baguioj. tag-•nagsasabi ito ng panahonhal. lamig = taglamig, araw = tag-arawk. ma-•nagsasaad ng pagkakaroon ng katangianhal. kisig = makisig, talino = matalino•nagsasaad ng pagkamaramihal. tao = matao, bunga = mabungal. maka-•nagsasaad ng kampi o kapanalighal. tao = makatao, bayan = makabayan
    • m. mapag-•nangangahulugang “ may ugali “hal. usisa = mapag-usisa, biro = mapagbiroo. pala-•nangangahulugang “ laging ginagawa “hal. dasal = paladasal, tawa = palatawao, natapos tayo sa mga anyo ng mga morpema. Punta naman tayo sa alomorp ng morpemaMGA ALOMORP NG MORPEMA- ang katangian ng morpema na magbagong anyo dahil sa impluwensiya ngkaligiran nitoALOMORP- galing sa salitang Ingles na ALLOMORPH, na hinati sa salitang griyego naALLO ( kapara ) at MORPH ( yunit / anyo )Pang-, Mang-, Sing- Pam-, Mam-, Sim- Pan-, Man-, Sin-a,e,i,o,uK,g,h,m,n,ng,w,y b,p d,l,r,s,tPanggabiManggagawaSinggaling PambansaMambabatasSim PandikdikMandamaySintalino