Madenlerimiz ve Enerji Kaynaklarımız

MADENLERİMİZ ve ENERJİ KAYNAKLARIMIZ
www.kpsshazirlik.net

Bazı Kavramlar
Maden: Yerkabuğunda bulunan ekonomik değeri yüksek olan minerallere denir.
Rezerv: Maden yatağındaki tahmini mineral miktarıdır.
Cevher: Mineralin taş ve toprakla karışık durumudur.
Tenor: Cevherin içindeki saf metal oranıdır.
Tüvönan Üretim: Madenin taş ve toprakla karışık olan ilk durumudur.

Miktarlarına Göre Madenlerimiz
Rezervi fazla olanlar: Bor, mermer, krom ve tuz…
Rezervi yeterli olanlar: Manganez, kükürt, bakır, linyit, kurşun, çinko…
Rezervi az olanlar: Petrol, doğalgaz, nikel, taşkömürü ve volfram…

Bir madenin işletmeye açılabilmesi için;
Rezervi yeterli olmalı
Tenor oranı yüksek olmalı
Pazarlama ve ulaşım durumu uygun olmalı
Gerekli teknoloji, sermaye ve yetişmiş eleman olmalı
Enerji kaynağı olmalı

TÜRKİYE'DE ÇIKARILAN ÖNEMLİ MADENLER

Demir
En büyük demir yatakları Doğu Anadolu Bölgesi 'ndedir. Sivas-Divriği 'de yaklaşık %80'i çıkarılır.
Bunun dışında Hekimhan-Hasan Çelebi (Malatya), Kayseri, Kahramanmaraş, Adana, Hatay, Sakarya, Balıkesir (Eymir-Ayazmand) ve Torbalı (İzmir)'da çıkarılır.
Not: Çıkartılan demir madeni Ereğli, İskenderun, Karabük, Kırıkkale ve Sivas 'taki demir-çelik işletmelerinde işlenir.

Ülkemizdeki Demir Yatakları

Bakır
Uçak, motor, elektrik, elektronik sanayide kullanılır.
Murgul (Artvin), Küre (Kastamonu), Maden (Elazığ) ve Ergani (Diyarbakır) de çıkarılır.

Ülkemizdeki Bakır Yatakları

Krom
Sertlik derecesi yüksek, dayanıklı, paslanmayan krom, paslanmaz çelik üretiminde kullanılır. Türkiye krom rezervlerinde dünyada 4. sıradadır. Yıllık üretimin yaklaşık yarısı ihraç edilir.
Guleman (Elazığ), Köyceğiz ve Fethiye (Muğla), Acıpayam ve Buldan (Denizli), Orhaneli (Bursa), Aladağ (Adana) önemli krom yataklarımızdır.
Not: Krom ihraç edildikten sonra kalanı Elazığ ve Antalya'daki ferro-krom işletmelerinde işlenir.

Ülkemizdeki Krom Yatakları

Boksit (Aliminyum)
Alüminyumun hammaddesidir.
Seydişehir (Konya), Akseki (Antalya), Milas (Muğla), Hassa (Hatay)da çıkarılır.
Seydişehir Alimünyum İşletmeleri'nde işlenir.

Ülkemizdeki Boksit Yatakları

Manganez
İşlenerek, saf manganez metali haline dönüştürülür. Saf manganez metali, dayanıklı, sert sanayi çeliği yapımında kullanılır.
Ceyhan (Adana) ve Denizli önemli manganez yataklarıdır.

Kurşun-Çinko
Kurşun ve çinko birlikte bulunurlar.
Yenice (Çanakkale), Koyulhisar (Sivas), Şebinkarahisar (Giresun), Kayseri, Aladağlar, Darende (Malatya) çıkarıldığı yerlerdir.
Keban (Elazığ) ve Kayseri işletmelerinde işlenir.

Volfram (Tungsten)
Elektrik, elektronik, çelik ve boya sanayisinde kullanılır.
Bursa-Uludağ 'da çıkarılır.

Fosfat

Gübre sanayinde kullanılır.
Mazıdağı (Mardin), Çınar (Diyarbakır), Besni ve Gölbaşı (Adıyaman)'nda çıkarılır.

Kükürt
Kimya, gübre, boya, lastik sanayisinde ve bağcılıkta kullanılır.
Keçiborlu (Isparta) ve Sarayköy (Denizli) de çıkarılır.

Cıva

Elektrik, elektronik sanayide ve eczacılıkta kullanılır.
Ödemiş (İzmir), Sarayönü (Konya), Kadınhan (Balıkesir) önemli yataklarıdır.

Mermer

Kalkerin başkalaşıma uğraması sonucu oluşmuştur.
Ülkemizde çok çıkarılmaktadır ve inşaat sektöründe kullanılır.
Marmara Adası, Kapıdağ Yarımadası, Elazığ, Afyon, Çanakkale, Eskişehir, Denizli önemli mermer yataklarıdır.

Zımpara Taşı
İzmir, Denizli, Muğla, Antalya ve Aydın çevresinde çıkarılır.

Tuz

İzmir-Çamaltı tuzlası (denizden).
Tuz Gölü, Çankırı, Kırşehir, Eskişehir, Erzincan, Yozgat ve Kars (kayatuzu) ta çıkarılır.

Lületaşı

Süs eşyası yapımında kullanılır.
Genellikle ihraç edilir.
Eskişehir'de çıkarılır.

Oltutaşı

Dünya'da sadece Oltu (Erzurum)'da çıkarılır.
Tespih ve süs eşyası yapımında kullanılır.

Soda

Van Gölü'nden çıkarılır.
Tatvan tesislerinde işlenir.

Bor Mineralleri
Boraks adı da verilir. Tuz bileşikleri halindedir. Dünya rezervinin yaklaşık %70'i Türkiye'dedir.
Cam, seramik sanayi, temizlik maddeleri sanayi, nükleer santrallerin yapımı, roket yakıtı yapımında, yangın söndürme maddeleri ve kâğıt hamuru yapımında kullanılır.
Bigadiç, Susurluk (Balıkesir), Seyitgazi (Eskişehir), Emet (Kütahya) yörelerinde çıkarılır.
Büyük bölümü Bandırma (Balıkesir)daki, geri kalanı ise Kırka (Eskişehir)daki tesislerde işlenir.

Manyezit (Magnezyum)
Alüminyumdan hafif ve sert bir metal elde edilir.
Yüksek sıcaklıklara dayanıklı olduğu için, demir-çelik endüstrisi, cam fabrikaları ve bu gibi sanayi kuruluşlarındaki fırınların yapımında kullanılır.
Bilecik, Ankara, Kütahya, Eskişehir, Sivas, Erzincan, Erzurum ve Kars illerinde bulunur. Kütahya manyezit fabrikasında işlenir.

Ülkemizdeki Manyezit Yatakları

Barit
Nükleer santrallerde ve petrol çıkartımında kullanılır.
Dünya barit rezervlerinde Türkiye ilk sırada yer alır.
Eskişehir, K.Maraş, Antalya, Muş'ta çıkarılmaktadır.

Altın

Süs eşyası yapımında ve yatırım aracı olarak kullanılır.
En fazla Ege Bölgesi'nde çıkartımı yapılmaktadır.
Bergama, Kaz Dağları ve çevresinde çıkartılmaktadır.

Ülkemizdeki Altın ve Gümüş Kaynakları

TÜRKİYE'DEKİ ENERJİ KAYNAKLARI

Taşkömürü
I. jeolojik zamanda oluşmuş arazilerde görüldüğü için ülkemizde sadece Zonguldak-Ereğli ve Amasra çevresinde vardır.
Yıllık taşkömürü üretiminin yaklaşık %80'i demir-çelik fabrikaları ve termik santrallerde kullanılır.

Linyit
Enerji değeri taşkömürü kadar yüksek değildir. Fakat en önemli enerji kaynağımızdır. III. jeolojik dönemde oluştuğu için bütün bölgelerimizde vardır.
Afşin-Elbistan, Nallıhan, Beyşehir, Seyitömer, Tavşanlı, Tunçbilek (Kütahya), Soma (Manisa), Kangal (Sivas), Yatağan (Muğla) ve Orta (Çankırı) çevresinde bulunur.
Linyit üretiminin artışı termik santrallerin artışına paralel olarak gerçekleşmektedir.
Üretimin yaklaşık yarısı termik santrallerde kullanılır.

Ülkemizdeki Linyit Yatakları

Petrol
Ülkemiz petrol yatakları açısından fazla zengin değildir.
En zengin bölge Güneydoğu Anadolu'dadır.
Batman'da; Raman, Garzan Botan, Kâhta (Adıyaman), Diyarbakır, Şanlıurfa ve Siirt'te çıkarılır.
Ayrıca Adana ve Kırklareli'nde de çıkarılır.
Bu petroller ihtiyacımızın sadece %13'ünü karşılar.

Petrol Boru Hatları
Batman-Dörtyol Boru Hattı
Kerkük-Yumurtalık Boru Hattı
Yumurtalık-Kırıkkale Boru Hattı

Petrol Rafineleri
Batman'da  Batman Rafinerisi
Mersin'de  Ataş Rafinerisi
Kırıkkale'de  Orta Anadolu Rafinerisi
İzmir  Aliağa Rafinerisi
İzmit  Tüpraş Rafinerisi

Doğalgaz
Doğalgazda büyük ölçüde dışarı bağımlıyız.
Hamitabat (Kırklareli) ve Çamurlu (Mardin) da çıkarılır.
Hamitabat santralinde doğalgazdan elektrik elde edilir.

Nükleer Enerji
Atom enerjisi olarak bilinen uranyum ve toryum madenlerinden oluşur.
Ülkemizde 2008 yılı TBMM kararıyla Mersin (Akkuyu)'e Nükleer enerji Santrali kurulması kesin olarak kabul edilmiştir.

Su Enerjisi
Beyaz kömür olarak da bilinen su gücü, en temiz ve en güvenilir, tükenmeyen bir enerji kaynağıdır. Ülkemizin yaklaşık 400 milyar kwh'lık potansiyeli olmasına rağmen, sadece 43 milyar kwh'lık enerji üreten santraller mevcuttur.
Ülkemizin dağlık ve engebeli bir yapıda olması, akarsularımızın enerji potansiyelini artırmıştır.
Özellikle Doğu Anadolu hidroelektrik potansiyelin en yüksek olduğu bölgedir.

Güneş Enerjisi
Yenilenebilen ve tükenmeyen enerji kaynaklarından biridir.
Günümüzde en çok konutlarda ve işyerlerinde sıcak su elde etmek için kullanılmaktadır.
Güneşlenme süresi en fazla olan bölgelerimiz, Güneydoğu, Akdeniz, Ege ve İç Anadolu Bölgeleridir.
Not: Güneş enerjisi en fazla Akdeniz daha sonrada Ege Bölgesi'nde üretilmektedir. En az da Karadeniz Bölgesi'nde üretilmektedir. (Güneşli gün sayılarına göre)

Rüzgar Enerjisi
Yenilenebilir ve tükenmeyen enerji kaynaklarındandır.
Çevre kirliliği oluşturmadığı için son yıllarda önemi artmıştır.
Türkiye'de rüzgârın esme yönü batı olduğu için batı kıyılarımızda yapılması daha uygundur.
Türkiye'de rüzgâr enerjisi üretimi İzmir (Alaçatı), Çanakkale ve Gelibolu Yarımadası'nda yapılmaktadır.
Not: Su gücü, rüzgâr gücü, jeotermal enerji ve güneş enerjisi yenilenebilen enerji kaynaklarıdır. Çevre kirliliğine neden olmazlar.

Not: En çok hidroelektrik üreten bölge Doğu Anadolu, en çok enerji tüketen bölge ise sanayisi geliştiği için Marmara Bölgesi'dir.

Jeotermal Enerji
Sıcak su kaynaklarından elde edilen enerjidir.
En fazla, Ege Bölgesi ve Güney Marmara Bölümü'nde görülür.
Sarayköy (Denizli) ve Germencik (Aydın)te jeotermal santraller bulunur.
Elektrik enerjisi üretiminin yanında konutların ısıtılmasında da kullanılır.

http://www.kpsshazirlik.net	1141
http://www.kpssdershanesi.net	20
http://www.slideshare.net	14
http://kpsshazirlik.net	5
http://webcache.googleusercontent.com	1
http://www.google.com.tr	1

Madenlerimiz ve Enerji Kaynaklarımız

by kpsshazirlikNET on Mar 20, 2010

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

6 Embeds 1,182

Statistics

Madenlerimiz ve Enerji Kaynaklarımız — Presentation Transcript