A lykeioy 2011_2012
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

A lykeioy 2011_2012

on

  • 1,468 views

Πρόγραμμα Σπουδών για τα μαθήματα Αρχαία Ελληνική...

Πρόγραμμα Σπουδών για τα μαθήματα Αρχαία Ελληνική
Γλώσσα και Γραμματεία, Νέα Ελληνική Γλώσσα και Νέα
Ελληνική Λογοτεχνία της Α΄ τάξης Γενικού Λυκείου

Statistics

Views

Total Views
1,468
Views on SlideShare
1,468
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
2
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

A lykeioy 2011_2012 A lykeioy 2011_2012 Document Transcript

  • Signature Not Verified Digitally signed by Theodoros Moumouris Date: 2011.08.01 10:22:28 EEST Reason: Signed PDF (embedded) Location: Athens, Ethniko 21007 Typografio ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 1562 27 Ιουνίου 2011 διαρκή μόρφωση του ατόμου, ώστε να συγκεντρώνει ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ δεδομένα, να χειρίζεται ετερόκλητες πληροφορίες, ναΑριθμ. 70001/Γ2 επιλύει προβλήματα, να κατέχει εξειδικευμένες τεχνικέςΠρόγραμμα Σπουδών για τα μαθήματα Αρχαία Ελληνική γνώσεις. Στόχος ενός σύγχρονου εκπαιδευτικού συστή− Γλώσσα και Γραμματεία, Νέα Ελληνική Γλώσσα και Νέα ματος δεν μπορεί να είναι παρά η δημιουργία ενεργών Ελληνική Λογοτεχνία της Α΄ τάξης Γενικού Λυκείου υποκειμένων, που θα είναι σε θέση να αξιοποιούν κάθε μέσο επικοινωνίας και όλους τους σημειωτικούς πόρους Η ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ (κείμενα, εικόνες, μουσική κ.ά.) και θα διαθέτουν την ικανότητα να κατανοούν και να χρησιμοποιούν κριτικά Έχοντας υπόψη: την πολύπλοκη νέα επικοινωνιακή πραγματικότητα. 1. Τις διατάξεις του εδαφ. δ. της παραγράφου 9 του Τα αρχαία ελληνικά, όπως και όλα τα άλλα γνωστικάάρθρου 8 του Ν. 1566/85 (ΦΕΚ Α΄ 167), σε συνδιασμό με αντικείμενα, μπορούν να έχουν θέση σε ένα σύγχρονο πρό−τις διατάξεις των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 7 τουΝ. 2525/97 (ΦΕΚ Α΄ 188) “Ενιαίο Λύκειο, πρόσβαση των γραμμα σπουδών, αρκεί να μετατεθεί το κέντρο βάρουςαποφοίτων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, αξιολόγηση της διδασκαλίας από την παροχή γνώσεων στην ενεργη−του εκπαιδευτικού έργου και άλλες διατάξεις”. τική − κριτική μάθηση, από την παθητική απομνημόνευση 2. Τις διατάξεις του άρθρου 90 του κώδικα Νομοθεσίας γνώσεων στην ανάπτυξη ικανοτήτων για αποτελεσματικήγια την Κυβέρνηση και τα Κυβερνητικά όργανα που κυρώ− διαχείριση της γνώσης. Η εφαρμογή ενός αντίστοιχουθηκε με το άρθρο πρώτο του Π.Δ. 63/2005 (ΦΕΚ Α΄ 98). μοντέλου γραμματισμού στο μάθημα των ΑΕ συνεπάγεται 3. Την 1120/H/7−1−2010 (ΦΕΚ Β1) κοινή Απόφαση του την ενθάρρυνση ποικίλων παραμέτρων: τη συνεξέτασηΠρωθυπουργού και της Υπουργού Παιδείας, Δια Βίου σημείων της ΑΕ με τη ΝΕ γλώσσα· τη δημιουργική σύνδεσηΜάθησης και Θρησκευμάτων με θέμα: «Καθορισμός αρ−μοδιοτήτων των Υφυπουργών του Υπουργείου Παιδείας, αρχαίου και σύγχρονου κόσμου· τη μελέτη της ανθρώπι−Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων». νης εμπειρίας και την πολύπλευρη ευαισθητοποίηση του 4. Τις διατάξεις της παραγρ. 13 του άρθρου 26 του μαθητή ως προς το γνωστικό αντικείμενο.Ν. 1566/85. Σε αυτή την περίπτωση θα αναζητηθεί μια νέα λογική 5. Το γεγονός ότι το Υπουργείο Παιδείας, Δια Βίου Μά− διδακτικής και παιδαγωγικής προσέγγισης του μαθήμα−θησης και Θρησκευμάτων σύμφωνα με το αριθμ. 59607/ τος, η οποία θα διευκολύνει:Γ2/25.5.2011 έγγραφό του ζήτησε από το Παιδαγωγικό • την ανάπτυξη δεξιοτήτων για την αναζήτηση πλη−Ινστιτούτο την εισήγησή του σχετικά με το Πρόγραμμα ροφοριών·Σπουδών για τα μαθήματα Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και • την κριτική επεξεργασία και συνθετική παρουσίασηΓραμματεία, Νέα Ελληνική Γλώσσα και Νέα Ελληνική των δεδομένων που συλλέγονται·Λογοτεχνία της Α΄ τάξης Γενικού Λυκείου και πέρασεάπρακτη η καταληκτική ημερομηνία αποστολή της. • τη χρήση πολυτροπικών κειμένων και ποικίλων ση− 6. Tο γεγονός ότι από την απόφαση αυτή δεν προκα− μειωτικών πόρων·λείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού, • την πραγμάτευση ενός θέματος από διαφορετικέςαποφασίζουμε: οπτικές γωνίες· Καθορίζουμε το Πρόγραμμα Σπουδών για τα μαθή− • τον πειραματισμό κατά το γράψιμο και την παρα−ματα Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία, Νέα στατικότητα στην παρουσίαση·Ελληνική Γλώσσα και Νέα Ελληνική Λογοτεχνία της Α΄ • τη συνεργατική μάθηση και την ανάπτυξη πρωτο−τάξης Γενικού Λυκείου ως εξής: βουλιών εντός της ομάδας. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Με αυτούς τους όρους, το μάθημα των αρχαίων ελ− ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ληνικών μπορεί να επιτρέψει: τη συστηματική ανασκαφή Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ και ανασυγκρότηση του παρελθόντος· τον παραλληλισμό 1. Εισαγωγή του παρελθόντος με το παρόν· και την προετοιμασία των Αν θέλουμε να είμαστε συνεπείς με τις απαιτήσεις μαθητών για την, ιστορικά προσδιορισμένη, ένταξή τουςτης εποχής μας, η παιδεία οφείλει να ισοδυναμεί με στο μέλλον. Οι μαθητές δεν θα γνωρίσουν απλώς τα δημι−
  • 21008 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)ουργήματα ενός πολιτισμού που συνέβαλε στη θεμελίωση ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣτου σύγχρονου δυτικού πολιτισμού και στη διαμόρφωση Βιβλίο Ζ,της φυσιογνωμίας του· θα διδαχθούν συγκεκριμένους Κεφ. 30−32 8τρόπους διερευνητικής προσέγγισης και κριτικής διαχεί− Βιβλίο Η,ρισης της γνώσης, προκειμένου να μπορούν αντίστοιχα Κεφ. 75−77 7να τους χρησιμοποιήσουν αποδοτικά στη ζωή τους. 84−87 10 Οι προτάσεις που ακολουθούν έχουν ως βάση το Σύνολο 47υπάρχον σχολικό εγχειρίδιο όσο λαμβάνουν υπόψη το 2.3. Γενική θεώρηση − Διαθεματικές εργασίεςπρόγραμμα σπουδών του Γυμνασίου. Συνδέονται δε με Σε τακτικά διαστήματα, ειδικά μετά την ολοκλήρωσητην υπάρχουσα λογική, αλλά ταυτόχρονα προσπαθούν θεματικών ενοτήτων, προβλέπεται να ανατίθεται στουςκαι να διευκολύνουν τη μετάβαση προς ένα σύγχρονο μαθητές η σύνταξη διαθεματικών εργασιών. ΕνδεικτικέςΑναλυτικό πρόγραμμα σπουδών. προτάσεις περιλαμβάνονται στο προτεινόμενο πλαίσιο 2. Περιεχόμενα − Ωρολόγιο πρόγραμμα για το Πρόγραμμα Σπουδών που ακολουθεί. Για τη διδασκαλία της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας 2.4. ΑΕ Γλώσσαθα χρησιμοποιηθεί το Εγχειρίδιο Γλωσσικής Διδασκα− Κατά τη διδασκαλία της ΑΕ γλώσσας παρατηρούνταιλίας της Α΄ Λυκείου Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι βασικά προβλήματα, ανάμεσα στα οποία το σημαντικό−(Ξενοφών, Θουκυδίδης). τερο έγκειται στην απουσία εξειδικευμένου εγχειριδίου, Οι 5 ώρες διδασκαλίας κατανέμονται εβδομαδιαίως συνταγμένου με σύγχρονες μεθοδολογικές αρχές καιως εξής: σαφείς στόχους. • 3 για τη διδασκαλία της ΑΕ γραμματείας Ο εκπαιδευτικός, λοιπόν, καλείται να σταθμίσει το • 2 για τη διδασκαλία της ΑΕ γλώσσας. επίπεδο γνώσεων των μαθητών του και να προσπαθήσει ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ είτε να επαναλάβει τη διδασκαλία φαινομένων που δεν ΕΝΟΤΗΤΕΣ έχουν γίνει κατανοητά (κατά τη διδασκαλία του μαθή− ΩΡΕΣΕισαγωγή Ιστοριογραφία* 2 ματος στο Γυμνάσιο) είτε να καλύψει γλωσσικές παρα−3.1. Ξενοφώντα Ελληνικά 28 μέτρους που δεν έχουν διδαχθεί. Πεδίο εφαρμογής θα είναι κάθε φορά ένα απόσπασμα της διδαγμένης ύλης,3.2. Θουκυδίδη Γ΄ βιβλίο (Κερκυραϊκά) 22Ζ΄ και Η΄ βιβλίο (Σικελικά) 25 αυτό που προσφέρεται περισσότερο για τη διδασκαλία του εκάστοτε φαινομένου.3.3. Γενική θεώρηση – Διαθεματικές εργασίες 15 Στη συνέχεια προτείνεται ένα ενδεικτικό πλαίσιο δι−3.4. ΑΕ Γλώσσα 50 δασκαλίας με τη διδακτέα (ανά κεφάλαιο) ύλη και τιςΣύνολο 142 μεθόδους που μπορούν να αξιοποιηθούν. * Διευκρίνιση: Τόσο η Εισαγωγή όσο και το Χρονο− 3. Στόχοιλόγιο δεν εξετάζονται. Στην αρχή χρησιμοποιούνται, 3.1. Αρχαία Ελληνική γραμματεία και πολιτισμόςγια να γίνει κατανοητό το πλαίσιο όπου θα ενταχθεί η Στόχος της διδασκαλίας είναι η επικοινωνία των μα−ανάγνωση των κειμένων. Στη συνέχεια αποτελούν υλικό θητών με σημαντικά έργα της ελληνικής αρχαιότητας, ηαναφοράς, όπου μπορεί να καταφεύγει ο μαθητής, για μελέτη των οποίων αξίζει όχι μόνο επειδή αποτέλεσαννα βρει ενδεχομένως απαντήσεις σε ερωτήματα που τη βάση του ευρωπαϊκού και νεοελληνικού πολιτισμού,τίθενται κατά τη διδασκαλία συγκεκριμένων κεφαλαίων αλλά και γιατί οι προβληματισμοί και οι αξίες τους εν−και, κυρίως, κατά τη γενική θεώρηση κάθε έργου. διαφέρουν και τη δική μας εποχή. Για το σύστημα της 2.1. Ξενοφών, Ελληνικά, Βιβλίο Β΄ ελληνικής εκπαίδευσης, η αρχαιογνωσσία και η αρχαι− ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ ογλωσσία οικοδομούν ταυτότητα. Με τα λόγια του Ι. Θ.Ι, 16−32 6 Κακριδή, πριν από σαράντα χρόνια, τα αρχαία ελληνικά ενδιαφέρουν για τρεις λόγους:ΙΙ, 1−4 3 «Πρώτ’ απ’ όλα γιατί είμαστε Έλληνες: από τον καιρόΙΙ, 16−23 4 του Ομήρου ως σήμερα έχουν περάσει 2700 χρόνια.ΙΙΙ, 11−16 (από μετάφραση) 2 Στους αιώνες που κύλησαν, οι Έλληνες βρεθήκαμε συ−ΙΙΙ, 50−56 4 χνά στο απόγειο της δόξας, άλλοτε πάλι στα χείλη μιαςΙV, 1−17 (από μετάφραση) 2 καταστροφής ανεπανόρθωτης· νικήσαμε και νικηθήκαμεΙV, 18−23 3 αμέτρητες φορές· δοκιμάσαμε επιδρομές και σκλαβιές·ΙV, 37−43 4 αλλάξαμε θρησκεία· στους τελευταίους αιώνες η τε−Σύνολο 28 χνική επιστήμη μετασχημάτισε βασικά τη μορφή της ζωής μας· και όμως κρατηθήκαμε Έλληνες, με την ίδια 2.2. Θουκυδίδης, Βιβλία Γ΄, Ζ και Η γλώσσα –φυσικά εξελιγμένη−−, με τα ίδια ιδανικά, τον ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΩΡΕΣ ίδιο σε πολλά χαρακτήρα και με ένα πλήθος στοιχείαΒιβλίο Γ, του πολιτισμού κληρονομημένα από τα προχριστιανι−Κεφ. 70 3 κά χρόνια. Στον πνευματικό τομέα, κανένας λαός δεν71−74 4 μπορεί να προκόψει, αν αγνοεί την ιστορία του –δηλαδή75 3 τον ίδιο του τον εαυτό.76−78 3 Έπειτα, γιατί είμαστε κι εμείς ευρωπαίοι. Ολόκληρος79−80 3 ο ευρωπαϊκός πολιτισμός στηρίζεται στον αρχαίο ελ−81 3 ληνικό, με συνδετικό κρίκο τον ρωμαϊκό. Με τους άλ−82−83 (από μετάφραση) 3 λους ευρωπαίους μας δένει βέβαια και ο χριστιανισμός,
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21009όσο και να μας χωρίζουν ορισμένα δόγματα. Μα και ο συγκράσεων κ.λπ.) και, επομένως, η ενίσχυση της αυ−χριστιανισμός έπρεπε να δουλευτεί πρώτα με την ελ− τοσυνειδησίας και των ιδιαιτεροτήτων της πολιτισμι−ληνική σκέψη, για να μπορέσει ν’ απλώσει έπειτα στον κής ταυτότητας των μαθητών, η διαμόρφωση εθνικήςευρωπαϊκό χώρο. ταυτότητας και ιστορικής συνείδησης. Μα ο κυριότερος λόγος που δεν επιτρέπεται οι νέοι Ειδικότερα, η διδασκαλία επιμέρους ενοτήτων από ταμας ν’ αγνοούν την αρχαία Ελλάδα είναι άλλος: στην Ελληνικά του Ξενοφώντα και τις Ιστορίες του Θουκυ−Ελλάδα για πρώτη φορά στα χρονικά του κόσμου ανα− δίδη δεν έχει στόχο μόνο την κατανόηση και ερμηνείακαλύφτηκε ο άνθρωπος ως αξία αυτόνομη, ο άνθρωπος των συγκεκριμένων γεγονότων που αφηγούνται οι δύοπου θέλει να κρατιέται ελεύθερος από κάθε λογής σκλα− ιστορικοί, αλλά επιδιώκει κυρίως να αντιληφθούν οι μα−βιά, και υλική και πνευματική. Μέσα στους λαούς που θητές τον παραδειγματικό χαρακτήρα των αφηγήσεωνπεριβάλλουν τον ελληνικό χώρο στα παλιά εκείνα χρόνια αυτών, που μας επιτρέπει να οδηγηθούμε σε γενικότεραυπάρχουν πολλοί με μεγάλο πολιτισμό, πάνω απ’ όλους συμπεράσματα για ανάλογες καταστάσεις σε όλες τιςοι Αιγύπτιοι και οι Πέρσες. Οι λαοί όμως αυτοί ούτε φάσεις της ανθρώπινης ιστορίας. Επιδιώκεται, επομέ−γνωρίζουν ούτε θέλουν τον ελεύθερο άνθρωπο. Πρώτοι νως, να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές ότι η ανάγνωσηοι Έλληνες, σπρωγμένοι από μια δύναμη που βγαίνει της ιστορίας και η γνώση του παρελθόντος δεν είναιαπό μέσα τους και μόνο, τη δεσποτεία θα τη μεταλλά− αυτοσκοπός, αλλά ένα χρήσιμο ερμηνευτικό εργαλείοξουν σε δημοκρατία, και από την άβουλή και ανεύθυνη για την κατανόηση του ιστορικού γίγνεσθαι και τουμάζα του λαού θα πλάσουν μια κοινωνία από πολίτες παρόντος. Συγκεκριμένα:ελεύθερους, που καθένας τους να νιώθει τον εαυτό του * Με τη διδασκαλία της αθηναϊκής ήττας στους Αιγόςυπεύθυνο και για τη δική του και για των άλλων την Ποταμούς και την συνακόλουθη κατάλυση και τελικήπροκοπή. Ο στοχασμός είναι κι αυτός ελεύθερος για τα αποκατάσταση της δημοκρατίας, όπως τις αφηγείταιπιο τολμηρά πετάγματα του νου και της φαντασίας. Ο ο Ξενοφώντας, επιδιώκεται:Έλληνας είναι ο πρώτος που, ενώ ξέρει πως δεν μπορεί • Η μελέτη της πολιτικής κρίσης που εκδηλώνεται στοατιμώρητα να ξεπεράσει τα σύνορα του ανθρώπου και εσωτερικό ενός κράτους, όταν υποστεί μια συντριπτικήνα γίνει θεός, όμως κατέχεται από βαθιά αισιοδοξία για πολεμική ήττα, και η συνακόλουθη κατάλυση του ισχύ−τις ανθρώπινες ικανότητες και είναι γεμάτος αγάπη για οντος πολιτεύματος.τον άνθρωπο, που τον πιστεύει ικανό (μέσα από την • Η κατανόηση των βίαιων μεθόδων και του αυθαίρε−παιδεία) να ξεπεράσει τις ατέλειές του και να γίνει αυτό του χαρακτήρα των αυταρχικών καθεστώτων, εξαιτίαςπου πρέπει να είναι –ο τέλειος άνθρωπος. των οποίων στερούνται νομιμοποίησης στη συνείδηση Αυτή η πίστη στον τέλειο άνθρωπο, συνδυασμένη με των πολιτών και ανατρέπονται.το βαθύ καλλιτεχνικό αίσθημα είναι που χαρακτηρίζει * Με τη διδασκαλία επιλεγμένων ενοτήτων από τατην ελληνική φυλή, δίνει στον αρχαίο Έλληνα τον πόθο «Κερκυραϊκά» και τα «Σικελικά» του Θουκυδίδη επιδιώ−και την ικανότητα να πλάσει πλήθος ιδανικές μορφές σε κεται να προσεγγιστούν η ιστορική εμπειρία που πε−ό,τι καταπιάνεται με τον νου, τη φαντασία και με το χέρι: ριγράφει και οι αρχές, με τις οποίες ο αθηναίος ιστο−στις απέριττες μορφές που σχεδιάζουν οι τεχνίτες στα ρικός προσπαθεί να ερμηνεύσει το ιστορικό γίγνεσθαι.αγγείο της καθημερινής χρήσης, στη μεγάλη ζωγραφική, Οι ειδικότεροι στόχοι στους οποίους επιμερίζεται οστην πλαστική του χαλκού και του μαρμάρου, πάνωαπ’ όλα στον λόγο τους, και τον πεζό και τον ποιητικό. προηγούμενος γενικός στόχος είναι οι ακόλουθοιΑυτόν τον κόσμο θέλουμε να δώσουμε στα παιδιά μας, • Η παρουσίαση και ο χαρακτηρισμός της (παθολογι−για να μορφωθούν· για να καλλιεργήσουν τη σκέψη τους κής) συμπεριφοράς την οποία εκδηλώνει ο άνθρωπος σεαναλύοντας τη σκέψη των παλιών Ελλήνων· για να καλ− καιρό πολεμικών συγκρούσεων, είτε εμφυλίων («Κερκυ−λιεργήσουν το καλλιτεχνικό τους αίσθημα μελετώντας ραϊκά») είτε μεταξύ πόλεων−κρατών («Σικελικά»).ό,τι ωραίο έπλασε το χέρι και η φαντασία των προγόνων • Η εξοικείωση με τον «κοσμικό» και «φυσικό» τρόποτους· για να μπορέσουν κι αυτοί να νιώσουν τον εαυτό εξήγησης των ιστορικών γεγονότων από τον Θουκυ−τους αισιόδοξο, ελεύθερο και υπεύθυνο για τη μοίρα του δίδη: Ο εντοπισμός των αιτίων τόσο της ανθρώπινηςανθρώπου πάνω στη γη· προπαντός για να φουντώσει συμπεριφοράς σε κατάσταση πολέμου όσο και της γέ−μέσα τους ο πόθος για τον τέλειον άνθρωπο.» νεσης αυτής της ακραίας κατάστασης στην επιδίωξη * Το ΑΕ κείμενο αντιμετωπίζεται ως προϊόν της κοι− του ρχειν και κρατεÖν, την πλεονεξwα/`φελία, το δsοςνωνίας που το παρήγαγε και λειτουργεί ως αφετηρία και τη φιλοτιμwα.για την ανασύνθεση της εικόνας της κοινωνίας αυτής • Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίον ο ιστορικόςκαι του πολιτισμού της. επιχειρεί να συστηματοποιήσει αυτά τα αίτια: η έννοια * Δίνεται έμφαση στην ανθρωποκεντρική διάσταση της φύσεως του νθρώπου.του ΑΕ πολιτισμού, τη σημασία που έδωσε στον άνθρω− • Η ανασύσταση της «φιλοσοφίας της ιστορίας» τουπο — όχι στο μεμονωμένο άτομο, αλλά στην ανθρώπινη Θουκυδίδη και της «ανθρωπολογίας» που υπόκειται σεύπαρξη συνολικά. Επιδιώκεται, λοιπόν, η ενίσχυση του αυτήν.σεβασμού στον άνθρωπο· ο στοχασμός πάνω σε διαχρο− • Η κατανόηση της ερμηνείας της ιστορίας από τοννικές αξίες, αντιλήψεις, έννοιες, οι οποίες συντέλεσαν Θουκυδίδη με αφετηρία αυτή την ανθρωπολογία και φι−αποφασιστικά στη διαμόρφωση του ελληνικού αλλά και λοσοφία της ιστορίας: ο «ρεαλισμός της πολιτικής ισχύ−του δυτικού πολιτισμού (λ.χ. δίκαιο, αλήθεια, δημοκρα− ος» και οι συνέπειές του: τα παθήματα και η τραγικότητατία, πολίτης, αγωγή κ.ά.). του ανθρώπου σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο.] * Επιδιώκεται η συνειδητοποίηση της αφετηρίας και * Επιπλέον, και στις δύο περιπτώσεις επιδιώκεται νατης συνέχειας της ελληνικής γλώσσας και του εθνικού εξοικειωθούν οι μαθητές με τα τυπικά, μορφικά και θε−βίου (με επισήμανση των εξελικτικών φάσεων: επιδρά− ματικά, χαρακτηριστικά της ιστοριογραφίας του Ξενο−σεων, μεταβολών και μεταλλάξεων, αλλοιώσεων και φώντα και του Θουκυδίδη, όπως είναι λ.χ.
  • 21010 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) • Η αποκλειστική σχεδόν επικέντρωση σε γεγονότα οποία μπορεί να έχει πολλές διδακτικές εφαρμογές:της πολιτικής και στρατιωτικής ιστορίας (σε αντίθεση αναζήτηση συντακτικών και λεξιλογικών αντιστοιχιώνμε τα ευρύτερα ενδιαφέροντα του Ηροδότου και των και διαφορών μεταξύ των δύο γλωσσών· σύγκριση μετα−Ιώνων λογογράφων). ξύ των διαφορετικών τρόπων προσέγγισης και νεοελλη− • Η προσπάθεια ερμηνείας των ιστορικών γεγονότων νικής απόδοσης της αρχαιοελληνικής σκέψης κ.ο.κ. Συ−και της ανθρώπινης δράσης. νεπώς, εγκαταλείπεται η έως τώρα ισχύουσα πρακτική, • Η ύπαρξη δημηγοριών μέσα από τις οποίες διασα− και ζητούμενο πλέον είναι ο μαθητής να κατανοήσει τοφηνίζονται οι προθέσεις και τα κίνητρα των δρώντων, κείμενο και όχι να το μεταφράσει. Αυτό κρίνεται ανα−ατομικών και συλλογικών, υποκειμένων. γκαίο, καθώς η μεταφραστική εργασία αποτελεί έναν • Η ιστορική αφήγηση ως «κτÆμα ς α1εί», ως ερμηνευ− δείκτη τόσο υψηλής γλωσσικής επάρκειας, που δεν είναιτικό εργαλείο για την ερμηνεία ανάλογων μελλοντικών δυνατόν να απαιτηθεί σε μάθημα γενικής παιδείας.γεγονότων. • Επιλέγονται στοιχεία του αρχαίου κόσμου και πο− 3.2. ΑΕ γλώσσα και γραμματεία λιτισμού που μπορούν να τοποθετηθούν σε ένα ανα− Στόχος είναι οι μαθητές να γνωρίσουν σε γενικές γνωρίσιμο συγχρονικό πλαίσιο. Αναδεικνύονται οι θεμε−γραμμές την τυπολογία και τις δομές της ΑΕ γλώσ− λιακές ανθρώπινες αντιδράσεις και ψυχικές διαθέσεις,σας, να συνειδητοποιήσουν την εξέλιξη της ελληνικής που επιτρέπουν την κατανόηση των βασικών αρχώνγλώσσας από την αρχαία στη νέα μορφή της και να της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Επιδιώκεται, δηλαδή,βελτιώσουν τη γλωσσική τους κατάρτιση. να καλλιεργηθεί η δυνατότητα αναγωγής του ειδικού * Η εκμάθηση βασικών παραμέτρων της γραμματικής σε γενικές αρχές, του συγκεκριμένου σε αφηρημένεςκαι του συντακτικού θα γίνει μόνο στον βαθμό που είναι έννοιες και του παραδείγματος σε καθολικής αξίαςαπαραίτητες για να αναδειχθεί η παρουσία ενός οργα− στάσεις και συμπεριφορές.νωμένου δικτύου σχέσεων στο λόγο και να διερευνηθεί • Προβάλλεται η διαλεκτική σχέση γραμματειακούη λειτουργία των γλωσσικών στοιχείων για την κατα− έργου−κοινωνίας, τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο καισκευή του κειμένου. Οι μορφολογικές και συντακτικές πρόσληψης. Προς την κατεύθυνση αυτή προτείνεταιδομές αποκτούν νόημα στο πλαίσιο της φράσης και να αξιοποιηθούν οι αρχαιογνωστικοί δικτυακοί τόποιγίνονται κλειδιά για την ανάγνωση του κειμένου. (που περιέχουν σώματα κειμένων, λεξικά και εγχειρίδια, * Δίνεται έμφαση αφενός στη διάγνωση της τυπολο− μελέτες, αρχαιολογικό εικονογραφικό υλικό, χάρτες,γικής ταυτότητας του κειμένου, σύμφωνα με το γραμ− βάσεις δεδομένων, βιβλιογραφικούς καταλόγους κ.ά.),ματολογικό είδος και γένος στα οποία ανήκει. οι οποίοι αποτελούν τον κατεξοχήν χώρο ενοποίησης * Η συγκριτική προσέγγιση της ΑΕ μέσω της ΝΕ ξεχωριστών μέχρι σήμερα κλάδων αρχαιομάθειας –τηςγλώσσας επιτρέπει την προσπέλαση φαινομένων της φιλολογίας, της αρχαιολογίας, της ιστορίας, της γε−ΑΕ γλώσσας μέσα από γλωσσικούς παραλληλισμούς ωγραφίας, της τέχνης κ.ά.– και, συνεπώς, ευνοούν τημε τη νεοελληνική, την προσέγγιση του άγνωστου για διαθεματική προσέγγιση των ΑΕ κειμένων. Με τη δι−τους μαθητές γλωσσικού στοιχείου μέσα από τα κοινά αθεματική προσέγγιση ο μαθητής αποκτά αμεσότερηή γνωστά στοιχεία, την κατανόηση των ομοιοτήτων και και πληρέστερη εικόνα της ιστορικής πραγματικότηταςτων διαφορών και των δύο μορφών της ελληνικής γλώσ− που μελετά και είναι σε θέση να εντάξει το κείμενο στοσας, την επισήμανση της εξέλιξης και της συνέχειας. κοινωνικό, πολιτικό και ιδεολογικό γίγνεσθαι και να κα−Η προσέγγιση αυτή μπορεί να αποτρέψει ιδεολογικές τανοήσει τόσο το λογοτεχνικό κείμενο ως έργο τέχνηςπαρεξηγήσεις σχετικά με την υπεροχή της ΑΕ έναντι και αισθητικό φαινόμενο στενά δεμένο με την εποχήτης ΝΕ, αλλά και εκπαιδευτικές διαστρεβλώσεις, λ.χ.ότι η εκμάθηση της ΑΕ μπορεί να υποκαταστήσει τη του όσο και τον τρόπο διαμόρφωσης των βασικών χα−διδασκαλία της ΝΕ. ρακτηριστικών των γραμματειακών γενών−ειδών. 4. Μεθοδολογία • Μέσα από τους ποικίλους σημειωτικούς πόρους του 4.1. ΑΕ γραμματεία και πολιτισμός διαδικτύου και των πολυμέσων οι μαθητές γνωρίζουν Η γλωσσική επεξεργασία και η γραμματολογική και τους διαφορετικούς ανά εποχή και πολιτισμό κώδικεςπραγματολογική εργασία αποτελούν μέρος μιας ολιστι− επικοινωνίας και ταυτόχρονα έχουν πολλαπλά ερείσμα−κής αναγνωστικής διαδικασίας, η οποία έχει ως στόχο τα για γόνιμες συγκρίσεις με τη σύγχρονη εποχή. Μεόχι μόνο να συγκροτήσει ένα υπόβαθρο που θα εξο− τη βοήθεια των διαπολιτισμικών συγκρίσεων, έχουν τηπλίσει τους μαθητές ως αναγνώστες της ΑΕ γραμμα− δυνατότητα να συνειδητοποιήσουν την εξελικτική πο−τείας, αλλά να συμβάλει στην ανάπτυξη γενικότερων ρεία της ανθρώπινης σκέψης, τη σχετικότητα της ιστο−αναγνωστικών δεξιοτήτων, να ενισχύσει την αυτογνωσία ρικής αλήθειας και τη διαλεκτική σχέση των πολιτισμών,και τη δυνατότητα κριτικής ένταξης των μαθητών στο αποφεύγοντας την απολυτοποίηση της αρχαιότητας.σύγχρονο κόσμο. Προς αυτή την κατεύθυνση: Συνεπώς, γίνονται ικανότεροι να αντιμετωπίζουν κριτικά, • Προκρίνονται η κειμενική, διακειμενική και διαθεμα− ως ενεργοί πολίτες, την κοινωνική πραγματικότητα τηντική προσέγγιση. Προϋπόθεση: η συστηματική άσκηση οποία βιώνουν.στην αναγνωστική ακρίβεια. • Τα λογισμικά πολυτροπικής παρουσίασης, τα εργα− • Η ανάγνωση του πρωτότυπου κειμένου γίνεται εφι− λεία δικτυακής δημοσίευσης, οι δυνατότητες συγχρο−κτή με τη βοήθεια των μεταφράσεων, ώστε μέσα από τη νικής και ασύγχρονης επικοινωνίας και τα λογισμικάσύγκριση και την κριτική των μεταφραστικών επιλογών επεξεργασίας κειμένου είναι κάποιες από τις σύγχρονεςνα αναδεικνύεται η σύνδεση μετάφρασης και ερμηνείας. τεχνολογικές δυνατότητες που μπορεί να αξιοποιήσουνΕπίσης, οι διαφορετικές μεταφράσεις προσφέρονται οι μαθητές, για να περάσουν από την ανάγνωση και πρό−για τη συγκριτική μελέτη του λεξιλογίου και των δομών σληψη στη γραφή και δημιουργία. Έμφαση στο να γρά−της αρχαιοελληνικής και της νεοελληνικής γλώσσας, η φουν οι μαθητές όσο γίνεται περισσότερες εργασίες.
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21011 4.2. ΑΕ γλώσσα και γραμματεία μασιολογική υποβάθμιση και αναβάθμιση των λέξεων), Όταν συζητούμε για τη διδασκαλία της ΑΕ γλώσσας, ώστε να φανεί η ιστορική διάσταση και η κοινωνικήδεν πρέπει να ξεχνούμε ότι είναι μια γλώσσα του πα− λειτουργία της γλώσσας·ρελθόντος, την οποία οι μαθητές δεν πρόκειται να χρη− − στη συνειδητοποίηση, μέσω της αναγνώρισης λέξε−σιμοποιήσουν σε αυθεντικά συμφραζόμενα επικοινωνίας. ων−δανείων από ή σε άλλες γλώσσες, των μηχανισμώνΣυνεπώς, δεν είναι δυνατόν κατά την εκμάθησή της να της γλωσσικής επαφής μεταξύ των λαών, καθώς και τουαξιοποιηθούν επαρκώς οι πρακτικές διδασκαλίας της ρόλου που διαδραματίζουν τα ΑΕ στη διαμόρφωση τουμητρικής ή της δεύτερης−ξένης γλώσσας. επιστημονικού λεξιλογίου των νεότερων χρόνων. Ωστόσο, η ΑΕ γλώσσα, όπως κάθε άλλη γλώσσα, ήταν − στη διερεύνηση των κατασκευαστικών αρχών τωνένας ζωντανός οργανισμός σε εξέλιξη, του οποίου τα λέξεων και των στενών δεσμών ετυμολογίας και σημα−αποτυπώματα διασώζονται σε ποικίλα κείμενα δια− σίας, ώστε να κατανοήσουν ότι αφενός είναι σφαλερήφορετικών εποχών (λογοτεχνικά έργα, επιστημονικά η ταύτιση μορφολογικών παραγώγων και λεξικών ση−συγγράμματα, επιγραφές, δημόσια έγγραφα, ιδιωτικά μασιών και αφετέρου η γνώση ενός αριθμού θεμάτωνκείμενα κλπ.). Ο γλωσσικός κώδικας του κάθε κειμέ− και της λειτουργίας παραγωγικών παραθημάτων μπορείνου διαμορφώνεται ανάλογα με τις συνθήκες σύνταξης σχετικά εύκολα να οδηγήσει στην κατανόηση της ση−και πρόσληψής του και ανάλογα με τις διαφορετικές μασίας μεγάλου αριθμού λέξεων.επικοινωνιακές και θεσμικές ανάγκες που καλείται να • Προτείνεται η σταδιακή εξοικείωση με λεξικά καικαλύψει σε κάθε εποχή. Γι’ αυτό κατά τη διδασκαλία εγχειρίδια γραμματικής−συντακτικού ως βιβλίων ανα−της ΑΕ γλώσσας οφείλουμε να παίρνουμε υπόψη μας φοράς (και όχι απομνημόνευσης)· επίσης, η αξιοποίησητις ακόλουθες παραμέτρους: των ηλεκτρονικών εργαλείων που περιλαμβάνονται στο • Δεν απομνημονεύουμε γλωσσικούς τύπους, αλλά Ψηφιακό σχολείο.μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε τύπους και τη λειτουργία Ενδεικτικές διδακτικές πρακτικές που μπορούν νατους στο κείμενο στο οποίο εντάσσονται. αξιοποιηθούν είναι και οι εξής: • Δεν μαθαίνουμε κανόνες σύνταξης λέξεων, αλλά − Σύνταξη πίνακα με τις καταλήξεις ενός είδους κλιτι−προσπαθούμε να κατανοήσουμε τις δομές μιας φράσης κών τύπων (λ.χ. ονομάτων της Β΄ κλίσης) στα ΑΕ και στακαι τη λειτουργία τους για την κατασκευή του κειμένου. ΝΕ και επισήμανση των ομοιοτήτων και διαφορών.Στόχος είναι οι μαθητές να εξοικειωθούν με γλωσσικά − Εντοπισμός στο ΑΕ κείμενο ενός είδους κλιτικώνφαινόμενα και συντακτικές δομές στο πλαίσιο κειμένων, τύπων (λ.χ. απαρέμφατα).όπου γίνεται κατανοητή η λειτουργία τους, χωρίς να − Προσπέλαση φαινομένων της ΑΕ γλώσσας μέσα απόαπαιτείται γνώση της σχετικής ορολογίας (λ.χ. το ρήμα γλωσσικούς παραλληλισμούς με τη ΝΕ: λ.χ. έρευνα σεκαι το πρόσωπο που ενεργεί, το ρήμα με τα συμπλη− ΝΕ λεξικά <www.greek−language.gr>, για να εντοπιστούνρώματά του κ.ο.κ.)· αφωνόληκτα ρήματα (και τα παραγόμενα ουσιαστικά), • Δίνεται έμφαση στη σύνταξη απλών ή σύνθετων ώστε να γίνουν κατανοητές οι κατασκευαστικές αρχέςδιαγραμμάτων, όπου αναδεικνύονται η δομή και ο τρό− των ΝΕ αφωνόληκτων ρημάτων και των παραγώγωνπος συγκρότησης του κειμένου: τα θεματικά κέντρα, τα τους.υποκείμενα, ο χώρος και ο χρόνος δράσης, τα γεγονότα − Δραστηριότητες και παιχνίδια γλωσσικής επίγνωσης:και η διαδοχή τους, η σχέση αιτίου−αιτιατού κ.ο.κ. λ.χ. διαγωνισμός μαθητών στη σύνταξη σταυρόλεξου και • Καλλιεργείται η δυνατότητα αναδόμησης ενός στην επίλυσή του από τους συμμαθητές τους.κειμένου, με αντικαταστάσεις λέξεων ή φράσεων στο − Έρευνα στο κείμενο και καταγραφή συντακτικώνσυνταγματικό ή τον παραδειγματικό άξονα, τονισμό δομών για την απόδοση των χρονικών σχέσεων, τονκρίσιμων γλωσσικών στοιχείων (λ.χ. συνδέσμων, ονο− προσδιορισμό του τόπου, της αιτίας κ.ο.κ. (στο ΑΕ κεί−ματικών συνόλων, υφολογικών σχημάτων κ.ο.κ.) μέσα μενο και στις δύο ΝΕ μεταφράσεις).από την επαγωγική ή παραγωγική μέθοδο προσέγγισης, − Εντοπισμός μιας συντακτικής δομής (λ.χ. κατηγορη−όπου μέσα από πολλά παραδείγματα θα μπορούν να ματικών μετοχών) στο κείμενο και προσπάθεια απόδο−συλλάβουν τους κανόνες ή να τους εφαρμόσουν σε σης στα ΝΕ με περισσότερους από έναν εναλλακτικούςεπιμέρους περιπτώσεις. τρόπους. • Ενισχύεται η λεξιλογική διερεύνηση και ειδικότερα − Ασκήσεις παραγωγής λόγου στα ΑΕ: λ.χ. κατασκευήη αναζήτηση γενικού ή ειδικού λεξιλογίου στα λεξικά(λ.χ. των δικανικών όρων) κ.ο.κ. φράσεων για τη δήλωση χρονικών σχέσεων με εναλλα− • Δίνεται έμφαση στη συγκριτική προσέγγιση της ΑΕ κτικές συντακτικές δομές.μέσω της ΝΕ γλώσσας, τη συνειδητοποίηση της εξέλι− 5. Αξιολόγησηξης της ελληνικής γλώσσας από την αρχαία στη νέα Η αξιολόγηση οφείλει να είναι σύμφωνη με τη διδα−μορφή της και τη διεύρυνση της γλωσσικής κατάρτισης σκαλία και να περιλαμβάνει:των μαθητών. Ειδικότερα: (α) Ερωτήσεις κατανόησης του κειμένου (Γνώσεις για − στην κατανόηση των ομοιοτήτων και των διαφορών τον κόσμο, Γνώσεις για τη γλώσσα, Καλλιέργεια γραμ−των δύο μορφών της ελληνικής γλώσσας, τη συνειδη− ματισμών).τοποίηση του συνθετικού χαρακτήρα της ΑΕ και του (β) Ερωτήσεις ερμηνευτικής προσέγγισης βασικών εν−αναλυτικού χαρακτήρα της ΝΕ· νοιών και θεμάτων που θίγονται στο κείμενο (Γνώσεις − στη διερεύνηση της πολυσημίας των λέξεων συγ− για τον κόσμο).χρονικά και διαχρονικά (με παραδείγματα σχετικά με (γ) Ασκήσεις γλωσσικές (λεξιλογίου, γραμματικής,τη μεταβολή σημασίας, τις διαφορετικές σημασίες, τη σύνταξης), σύμφωνα με τις προτεινόμενες διδακτικέςδιεύρυνση και τον περιορισμό της σημασίας, τη ση− πρακτικές (Γνώσεις για τη γλώσσα).
  • 21012 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21013
  • 21014 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21015
  • 21016 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21017
  • 21018 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21019
  • 21020 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21021
  • 21022 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21023
  • 21024 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21025
  • 21026 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21027
  • 21028 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21029
  • 21030 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21031
  • 21032 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21033
  • 21034 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21035
  • 21036 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21037
  • 21038 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21039
  • 21040 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21041
  • 21042 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21043
  • 21044 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21045
  • 21046 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21047
  • 21048 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21049
  • 21050 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21051
  • 21052 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ κτηθεί. Εκείνο που μένει είναι η περαιτέρω καλλιέργεια ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ της ικανότητας των παιδιών να συμμετέχουν με επάρ− Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ κεια στην πιο απαιτητική σχολική/ γλωσσική καθημε− 1. Εισαγωγή ρινότητα, αυτήν του Λυκείου, αλλά και στη βαθύτερη Η σύγχρονη κοινωνική, οικονομική, πολιτισμική και πο− κατανόηση της καθημερινής εξωσχολικής ―εν πολλοίςλιτική πραγματικότητα στις κοινωνίες δυτικού τύπου επικοινωνιακής― πραγματικότητας από μια σκοπιά κρι−απαιτεί όλο και περισσότερο ανθρώπους οι οποίοι θα τική και αναστοχαστική.διαθέτουν αναπτυγμένες ικανότητες λειτουργικού και Οι αρχές που αναφέρθηκαν πιο πάνω συγκροτούν ένακριτικού γραμματισμού (κριτικής εγγραμματοσύνης). πλαίσιο για τη διδασκαλία της νέας ελληνικής στην Α΄Παράλληλα, η τεχνολογική στροφή των τελευταίων Λυκείου, το οποίο σχετίζεται άμεσα με τη διαμόρφωσηχρόνων στην επικοινωνία (π.χ. ο ρόλος των τηλεοπτι− ενός νέου σχολείου, που θα στοχεύει στην ανάπτυξηκών μέσων ενημέρωσης και των Νέων Τεχνολογιών, δεξιοτήτων και στην κατάκτηση γνώσεων με τρόπογενικότερα) και οι συχνές αλλαγές των κοινωνικών και πρόσφορο για τις μαθητικές κοινότητες στις οποίεςπολιτισμικών δεδομένων απαιτούν από τον σύγχρονο απευθύνεται, αλλά κυρίως με τρόπο που να καλλιεργείάνθρωπο αφενός ευελιξία στην αντιμετώπιση της επαγ− και να υποστηρίζει τη γλωσσική δημιουργικότητα, τηνγελματικής, οικογενειακής και γενικότερα κοινωνικής πραξιακή αλλά και την ακαδημαϊκή γνώση.ζωής και αφετέρου κριτική ικανότητα ανάγνωσης των 2. Σκοπόςραγδαίων αυτών μεταβολών. Σκοπός της διδασκαλίας της νέας ελληνικής γλώσσας Με όλους τους παραπάνω όρους το σύγχρονο άτομο θα στην Α΄ τάξη του Λυκείου είναι η ενδυνάμωση του γλωσ−πρέπει να χαρακτηρίζεται από ευελιξία στην αντιμετώπι− σικού γραμματισμού που έχει αποκτηθεί τα προηγούμε−ση των καταστάσεων, διαχειριστική ικανότητα και οπωσ− να χρόνια σε μια κατεύθυνση περισσότερο κοινωνιοκε−δήποτε επικοινωνιακές και κριτικές αρετές. Για όλους αυ− ντρική και λιγότερο γλωσσοκεντρική. Σκοπός, δηλαδή,τούς τους λόγους πρώτιστη ικανότητα που θα πρέπει να του μαθήματος είναι η απόκτηση γλωσσικής επάρκειαςαποκτήσει είναι η επικοινωνιακή − γλωσσική του επάρκεια, και δεξιοτήτων γραμματισμού τέτοιων, που να δίνουνη οποία θα του επιτρέπει να λειτουργεί αποτελεσματικά τη δυνατότητα στους μαθητές και τις μαθήτριες ναως μελλοντικός πολίτης σε όλα τα επίπεδα της καθημε− κινούνται με άνεση στο σχολικό τους περιβάλλον (σχο−ρινότητας (στον επαγγελματικό χώρο, στο καθημερινό λικός λόγος), αλλά παράλληλα να ανταποκρίνονται στιςκοινωνικό και πολιτικό πεδίο, στον χώρο του πολιτισμού κοινωνικές ανάγκες του σήμερα και να είναι επαρκώςκ.λπ.) προς όφελος δικό του και της κοινωνίας. προετοιμασμένοι ότι οι συνθήκες και οι απαιτήσεις αυ− Οι μαθητές και οι μαθήτριες της Α΄ τάξης του Λυκείου τές είναι υπό συνεχή διαμόρφωση και αλλαγή. Τελικώς,βρίσκονται σε ένα μεταιχμιακό σημείο της μαθητικής η διαμόρφωση μαθητών και μαθητριών που ως μελλο−ζωής τους, καθώς έχουν ολοκληρώσει την υποχρεωτική ντικοί πολίτες θα είναι σε θέση να ανταποκρίνονταιεκπαίδευση και έχουν εισέλθει σε μια εκπαιδευτική βαθ− επαρκώς και με κριτικά αντανακλαστικά στις διαρκώςμίδα στην οποία θα πρέπει να πάρουν αποφάσεις για μεταβαλλόμενες κοινωνικές συνθήκες.τη διαχείριση του μέλλοντός τους. Παράλληλα, γλωσ− 3. Στόχοισικά βρίσκονται σε ένα επαρκές επικοινωνιακό επίπεδο, Μέσα από τη διδασκαλία κάθε μαθήματος επιδιώκεταιαφού έχουν κατακτήσει σύνθετες και απαιτητικές δομές να αποκτηθούν από τους μαθητές και τις μαθήτριεςτης μητρικής τους γλώσσας και αρκετά κειμενικά είδη, πρωτίστως γνώσεις και δεξιότητες που σχετίζονται καιέχουν κατακτήσει σε σημαντικό βαθμό γραμματισμούς πηγάζουν από το ίδιο το γνωστικό αντικείμενο του μαθή−που έχουν σχέση με τη συμμετοχή τους στη σχολική ματος, παράλληλα όμως επιβάλλεται να καλλιεργούνταιζωή και στα επιμέρους διδακτικά αντικείμενα (Μαθη− και αξίες, συμπεριφορές και θέσεις που έχουν σχέση καιματικά, Ιστορία, Φυσική κ.λπ.), έχουν αντιληφθεί τη λει− με την κοινωνία. Ιδιαίτερα μέσω των γλωσσικών μαθημά−τουργία της λογοτεχνίας και κάποιοι και κάποιες από των πρέπει να δίνεται η δυνατότητα να καλλιεργηθεί οαυτούς κι αυτές έχουν διαμορφώσει ορισμένες κλίσεις τομέας των αξιών, της κριτικής και της στάσης απέναντικαι τάσεις προς κοινωνικές/ πολιτισμικές δραστηρι− στην κοινωνία και στον κόσμο τόσο στις διάφορες δι−ότητες, οι οποίες μπορεί να συνδέονται είτε με τον αστάσεις του όσο και στις διάφορες κοινωνικές τάσειςκόσμο του αθλητισμού είτε με τον κόσμο της Τέχνης και οπτικές. Για τον λόγο αυτό οι στόχοι διακρίνονται(ζωγραφική, μουσική, κινηματογράφος κ.λπ.) είτε και σε καθαρά γλωσσικούς και σε αξιακούς.με τον κόσμο της Τεχνικής (αυτοκίνητα, μηχανές κ.λπ.). Με τους γλωσσικούς στόχους οι μαθητές και οι μα−Μέσα από τις κλίσεις τους έχουν ενταχθεί σε κάποια θήτριες επιδιώκεται:(ή κάποιες) κειμενική κοινότητα1, που τους και τις κάνει α). Να κατανοήσουν ότι η γλωσσική ποικιλότητα απο−ικανούς και ικανές να κινούνται με κάποια σχετική άνεση τελεί εγγενές χαρακτηριστικό των γλωσσών ―άρα καιστο πλαίσιο αυτής της κειμενικής κοινότητας (π.χ. ο της ελληνικής, να μπορούν να την ερμηνεύουν (ιστορικάνεολαιίστικος λόγος, ο λόγος περί αθλητισμού, ο λόγος και κοινωνικά), να μπορούν να τη διαχειρίζονται ανάλο−περί Τέχνης και Τεχνικής κ.λπ.). γα με τις απαιτήσεις της επικοινωνιακής περίστασης και Αν όλα τα προηγούμενα ισχύουν, οι απαιτούμενοι γι’ να κατανοούν ότι συχνά αυτή συνδέεται με τη γλωσ−αυτές τις δραστηριότητες γραμματισμοί2 έχουν κατα− σική εμπειρία και την ταυτότητα/ τις ταυτότητες3 των ομιλητών και των ομιλητριών. 1. Οι ποικίλες κοινότητες στις οποίες συμμετέχουν οι άνθρω−ποι χαρακτηρίζονται και διαφοροποιούνται από το είδος και το 3. Οι ταυτότητες των ομιλητών και των ομιλητριών είναιεύρος των κειμένων που χρησιμοποιούνται σε αυτές. πολλές και πραγματώνονται συχνά με διαφορετικές γλωσσικές 2. Η εξοικείωση με τον λόγο, τις αξίες, τις συμπεριφορές και (αλλά και εξωγλωσσικές) επιλογές, ανάλογα με το κοινωνικότα είδη κειμένων που προϋποθέτει η πλήρης συμμετοχή σε συμβάν και το καταστασιακό πλαίσιο στο οποίο συμμετέ−καθεμία από αυτές τις κοινότητες. χουν.
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21053 β). Να κατανοήσουν ότι η κειμενική ποικιλότητα απο− ρετικές οπτικές για τον κόσμο (π.χ. κριτική κατανόησητελεί εγγενές χαρακτηριστικό των γλωσσών και συ− του δημόσιου λόγου, ΜΜΕ κ.λπ.).ναρτάται άμεσα με την ποικιλότητα και τη δυναμική η) Να κατανοήσουν ότι η νέα παγκόσμια πραγματικό−των κοινωνικών πρακτικών και των κοινοτήτων, όπου τητα με τη συρρίκνωση των αποστάσεων και τη συνε−ανήκουν και κατανοούνται τα κείμενα. Στο πλαίσιο αυτό, χή κίνηση ανθρώπων, κεφαλαίων, εικόνων και κειμένωννα είναι σε θέση να κατανοούν, να κρίνουν και να πα− αποτελεί στοιχείο που έχει τα θετικά και αρνητικά τουράγουν με επάρκεια κείμενα (προφορικά, γραπτά και και να είναι σε θέση να προάγουν τα θετικά.πολυτροπικά) σε ευρεία έκταση κοινωνικών πρακτικών θ) Να κατανοήσουν ότι τα νέα μέσα επικοινωνίαςκαι περιστάσεων (σχολικών και εξωσχολικών). Η κατανό− (τηλεόραση, Νέες Τεχνολογίες) αποτελούν εγγενέςηση και παραγωγή αυτών των κειμένων να αλληλοδια− στοιχείο της σύγχρονης κοινωνικής, οικονομικής καιπλέκεται, ανάλογα με τους στόχους του μαθήματος, και πολιτισμικής πραγματικότητας, στο πλαίσιο των οποίωννα μην αποτελεί ανεξάρτητη και αποκομμένη εστίαση πρέπει να κατανοούνται οι κειμενικές πρακτικές πουστο καθένα από αυτά. αναπτύσσονται σε αυτά. γ) Να εξοικειωθούν και να γνωρίσουν τα βασικά χα− 4. Περιεχόμενορακτηριστικά κειμενικών ειδών (όπως της ερευνητικής Το περιεχόμενο στο μάθημα της διδασκαλίας τηςεργασίας) και κειμενικών τύπων (όπως του επιχειρημα− νέας ελληνικής γλώσσας σε κάθε τάξη είναι ευρύτα−τολογικού, της περιγραφής και της αφήγησης), να μπο− το, καθώς περιλαμβάνει δυνάμει μια τεράστια ποικιλίαρούν να τα συνδέουν με τη συνθετότητα των κοινωνικών προφορικών, γραπτών και υβριδικών κειμένων, τα οποίαπρακτικών και να είναι σε θέση να τα χρησιμοποιούν εμφανίζονται σε ψηφιακή ή/και πολυτροπική μορφή καιμε επάρκεια, προκειμένου να ικανοποιήσουν τις επικοι− παράγονται είτε εντός είτε εκτός σχολικού χώρου. Τανωνιακές τους ανάγκες. κείμενα αυτά ―και επομένως και το περιεχόμενο του δ) Να κατανοήσουν ότι τα κείμενα είναι έτσι δομημένα, μαθήματος― καθορίζονται καταρχάς από το γλωσσικόώστε να ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένες κοινωνικές και γνωστικό επίπεδο των μαθητών και των μαθητριών.περιστάσεις, η δε δομή τους εξασφαλίζεται με τις κα− Τα κείμενα λειτουργούν ως πόροι από τους οποίουςτάλληλες γλωσσικές επιλογές σε γλωσσικό (συνοχή) και μέσω της διδασκαλίας αντλούνται από τους μαθητές καινοηματικό επίπεδο (συνεκτικότητα). Στο πλαίσιο αυτό τις μαθήτριες δεξιότητες σχετικές με την καλλιέργειακατανοούνται και οι τρόποι ανάπτυξης (οργάνωσης) της γλώσσας και του γραμματισμού τους, καθώς καιπαραγράφων που χρησιμοποιούνται. της στάσης τους απέναντι στη γλώσσα, τη γνώση και ε) Να κατανοήσουν τον ρόλο που έχει το κανάλι της τον κόσμο, δεξιότητες που είναι απαραίτητες για τηεπικοινωνίας, σε συνάρτηση πάντα με την ιδιαιτερό− διαμόρφωση των νέων ως εγγράμματων, δημοκρατικώντητα των κοινωνικών πρακτικών, στο είδος του λόγου και κριτικά σκεπτόμενων πολιτών.που παράγεται, να εντοπίζουν και να ερμηνεύουν τις Οι συνεχείς διεθνείς και τοπικές μεταβολές των τε−διαφορές μεταξύ προφορικού, γραπτού, υβριδικού (μίξη λευταίων δεκαετιών στον χώρο της επικοινωνίας καιπροφορικού και γραπτού) και πολυτροπικού λόγου και του γραμματισμού δυσκολεύουν σημαντικά την όποιανα μπορούν να τις χρησιμοποιούν στον λόγο τους. προσπάθεια διαμόρφωσης ακριβούς πλαισίου για τη στ) Να είναι σε θέση να κινούνται με άνεση ανάμεσα διδασκαλία των γλωσσικών μαθημάτων στο σχολείο.σε καθημερινού και ακαδημαϊκού (επιστημονικού) τύπου Γι’ αυτό είναι απαραίτητο να διατυπωθούν ορισμένοικείμενα για την περιγραφή και την υποστήριξη των άξονες που θα καταστήσουν σαφές και διαφανές τόσοαπόψεών τους. το βαθύτερο πολιτικό διακύβευμα, το οποίο υπάρχει ζ) Να αποκτήσουν δεξιότητες ψηφιακού γραμματισμού πίσω από κάθε πρόταση για Πρόγραμμα Σπουδών ήτέτοιες, ώστε να χρησιμοποιούν με επάρκεια τις Νέες μαθησιακό υλικό, όσο και τις λύσεις που προτείνονται.Τεχνολογίες τόσο ως παιδαγωγικά μέσα, όσο και ως Οι άξονες γύρω από τους οποίους δομείται το συγκε−μέσα για γράψιμο/ προσωπική έκφραση, διάβασμα και κριμένο Πρόγραμμα Σπουδών είναι οι εξής:επικοινωνία. α) Γνώσεις για τον κόσμο, στάσεις, αξίες και πεποι− Με τους αξιακούς στόχους οι μαθητές και οι μαθή− θήσειςτριες επιδιώκεται: β) Γραμματισμοί και δεξιότητες α) Να είναι σε θέση να εκτιμούν τη γλώσσα των άλλων γ) Γνώσεις για τη γλώσσαως ισότιμη, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε μια δ) Διδακτικές πρακτικέςπολυπολιτισμική κοινωνία όπως η ελληνική, και γενικό− Οι άξονες αυτοί αποτυπώνονται στις στήλες των πι−τερα να σέβονται και να εκτιμούν την πολιτισμική και νάκων που ακολουθούν: στην πρώτη περιγράφονται οιγλωσσική διαφορετικότητα. γνώσεις για τον κόσμο που προτείνεται να αποκτηθούν, β) Να χειρίζονται τον λόγο με δημοκρατικό τρόπο οι αξίες και οι πεποιθήσεις που πρέπει να καλλιεργη−σεβόμενοι και σεβόμενες τις απόψεις των άλλων και θούν με τη διδασκαλία· στη δεύτερη καταγράφονταικυρίως να είναι σε θέση να εκφράζουν με παρρησία τις οι γραμματισμοί και οι δεξιότητες που προτείνεται ναπροσωπικές τους πεποιθήσεις, χωρίς να προσβάλλουν καλλιεργηθούν· στην τρίτη οι γνώσεις για τη γλώσσατις πεποιθήσεις των άλλων. που προτείνεται να αποκτηθούν και στην τέταρτη οι γ) Να είναι μπορούν να αντιστέκονται διά του λόγου διδακτικές πρακτικές που προτείνεται να εφαρμοστούν.σε κάθε μορφή εξουσιαστικού αυθαίρετου λόγου και Τέλος, στην πέμπτη και τελευταία στήλη, περιγράφονταιτων παρεπόμενων αυτού. τα αναμενόμενα από τη διδασκαλία αποτελέσματα με ε) Να φτάσουν στο σημείο να διακηρύσσουν τον σε− τέτοια διατύπωση, ώστε να είναι δυνατή η αξιολόγησήβασμό στο περιβάλλον και στην αειφορία. τους. στ) Να είναι σε θέση να αναγιγνώσκουν και να αντι− • Όσον αφορά τον πρώτο άξονα, τις γνώσεις δηλα−λαμβάνονται πώς δομούνται μέσω του λόγου διαφο− δή για τον κόσμο, τις στάσεις, αξίες και πεποιθήσεις,
  • 21054 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)λαμβάνεται υπόψη ότι: α) οι μαθητές και οι μαθήτριες δεδομένο το γεγονός ότι αυτό δεν αλλάζει. Ο/η εκπαι−της Α΄ Λυκείου από τη μια έχουν ήδη αποκτήσει πολλές δευτικός επομένως μπορεί να στηριχθεί στα υπάρχονταγνώσεις για τον κόσμο, τόσο από τα άλλα μαθήματα κείμενα, τα οποία δίνονται στο βιβλίο «Έκφραση− Έκ−όσο και από τα γλωσσικά μαθήματα των προηγούμενων θεση. Γενικό Λύκειο. Τεύχος Α΄». Παράλληλα, όχι μόνοχρόνων, και ότι οι γνώσεις αυτές και τα σχετικά πεδία μπορεί να χρησιμοποιήσει οποιαδήποτε άλλα κείμενααπό τα οποία προέρχονται θα αποτελέσουν τον άξο− κρίνει ότι καλύπτουν τις διδακτικές του ανάγκες, αλλάνα γύρω από τον οποίο θα διαβάσουν, θα συζητήσουν επιβάλλεται να κάνει και ο ίδιος και οι μαθητές τουαλλά και θα γράψουν κείμενα, και β) αυτά τα παιδιά δεν κάτι τέτοιο, με δεδομένο το γεγονός ότι τα κείμενα θαπάσχουν από έλλειψη πληροφορίας και ενημέρωσης, πρέπει να εκφράζουν σύγχρονους προβληματισμούςαφού σχεδόν το κάθε νοικοκυριό έχει τηλεόραση και και αναζητήσεις.το μεγαλύτερο ποσοστό υπολογιστή, ενώ δεν υπάρχει Τα βασικά στοιχεία που συνθέτουν τους κύριους άξο−παιδί στην ηλικία αυτή που δεν γνωρίζει τα βασικά ως νες γύρω από τους οποίους δομούνται οι επιλογές γιαπρος την πλοήγηση στο διαδίκτυο. Το πρόβλημα είναι τη στήλη αυτή και τους οποίους είναι καλό να έχουνακριβώς το αντίθετο: υπάρχει υπερπληθώρα πληροφο− υπόψη τους οι φιλόλογοι κατά την προετοιμασία τωνριών, αλλά (συνήθως) δεν καλλιεργείται στα παιδιά η μαθημάτων τους είναι τα εξής:δυνατότητα μετάλλαξης αυτής της υπερπληροφόρησης * Επιλογή κειμένων τα οποία εκφράζουν ποικιλία από−σε κριτική ανάγνωση και γνώση. Σημαντικό νέο δεδο− ψεων για το θέμα που διερευνάται.μένο, που έχει στενή συνάρτηση με το προηγούμενο, * Εστίαση στην κριτική διερεύνηση του κόσμου πουείναι το γεγονός ότι η σύγχρονη κοινωνία αποβλέπει κατασκευάζουν τα κείμενα.―και αυτό επιχειρείται από πολύ μικρές ηλικίες― στη * Συνδυαστική ανάγνωση της στήλης αυτής με τιςδιαμόρφωση καταναλωτικών υποκειμένων με ελάχιστες άλλες (π.χ. αξιοποίηση γνώσεων για τη γλώσσα, προ−δυνατότητες αντίστασης. Το σχολείο, επομένως, με τις κειμένου να διαβαστούν καλύτερα οι γνώσεις για τονγνώσεις που θα δώσει για τον κόσμο καλείται να αντα− κόσμο, συνειδητή επιλογή κειμένων με βάση τους γραμ−ποκριθεί στον νέο αυτό ρόλο, της δημιουργίας πολιτών ματισμούς).που θα μπορούν να ανταποκρίνονται στις νέες αυτές * Έμφαση στην ανάδειξη της ελληνικής κοινωνικήςπροκλήσεις. και πολιτισμικής ιδιαιτερότητας, με παράλληλη έμφα− Παράλληλα, θα πρέπει να επισημανθεί ότι απώτερος ση στην κατανόηση της πολυπολιτισμικότητας και τουστόχος του σχολείου είναι η παροχή ευρύτερης παι− διαφορετικού.δείας, η οποία θα καλλιεργεί πολλές δεξιότητες στο * Βαρύτητα στην ανάδειξη του τοπικού, αλλά και ιδιαί−παιδί, όπως: ευαισθησία σε ζητήματα λογοτεχνίας και τερη έμφαση στην εξωστρέφεια σε έναν διεθνοποιημένοΤέχνης, δυνατότητα κριτικού αναστοχασμού σε τρέχο− πια κόσμο.ντα (τοπικά και διεθνή) κοινωνικά και πολιτισμικά ζη− Είναι χρήσιμο να επισημανθεί, κάτι που ισχύει και γιατήματα, γνώσεις και προβληματισμό για τα τρέχοντα τους άλλους άξονες, ότι η στήλη αυτή δεν παρακολου−παγκόσμια και τοπικά προβλήματα, αλλά και γνώσεις και θεί πιστά τα περιεχόμενα των σχολικών εγχειριδίων,προβληματισμό που έχουν σχέση με την εθνική ιστορική αλλά κινείται σε ένα υψηλότερο επίπεδο αφαίρεσηςιδιομορφία, την πολυπολιτισμικότητα και την ανοχή στο (όπως συμβαίνει άλλωστε με τα Προγράμματα Σπου−διαφορετικό. Βασικός στόχος δε θα είναι η απλή «έκθε− δών), παρέχοντας το πλαίσιο για το σχεδιασμό των σχο−ση» των μαθητών και των μαθητριών σε μία μόνο από λικών μαθημάτων και την ανάπτυξη μαθησιακού υλικού,τις εκδοχές που κυκλοφορούν αλλά σε περισσότερες. γενικότερα. Παρόλα αυτά μέσα σε παρένθεση μετά απόΗ έμφαση δε θα δίνεται στην απλή αποκωδικοποίηση τον τίτλο της κάθε θεματικής δίνονται και σελίδες τουτων κειμένων και σε ερωτήσεις κατανόησης, αλλά στην κύριου σχολικού εγχειριδίου, προκειμένου να έχουν οιανάδειξη των αντιτιθέμενων απόψεων, στην κατανόηση εκπαιδευτικοί κάποια εικόνα αναλογίας με το υλικό πουκαι συζήτηση της επιχειρηματολογίας και της λογικής είναι συνηθισμένοι και συνηθισμένες να χρησιμοποιούν.τους. Αφετηρία όμως δε θα πρέπει να είναι το υλικό αυτό, Τα ζητήματα αυτά δεν μπορούν, φυσικά, να εξαντλη− αλλά το ζήτημα που θα κληθούν να διερευνήσουν μαζίθούν στην Α΄ Λυκείου ούτε και αποτελούν ύλη η οποία με τα παιδιά. Στο πλαίσιο αυτό μπορούν να αντλήσουνθα πρέπει να καλυφθεί με μια συγκεκριμένη σειρά. Απο− και από τις συγκεκριμένες κάθε φορά σελίδες.τελούν άξονες τους οποίους καλό είναι να έχει υπό− Στους δύο τελευταίους (από τους τέσσερις συνολικά)ψη του κάθε φιλόλογος, ανεξάρτητα από το διδακτικό πίνακες που δίνονται στη συνέχεια ο πρώτος αυτόςαντικείμενο που καλείται να διδάξει (π.χ. νέα ελληνική άξονας είναι κοινός, άρα και το περιεχόμενο της στήληςγλώσσα, λογοτεχνία, αρχαία ελληνική γλώσσα), και είναι «ανοιχτό», με την έννοια ότι ο/η εκπαιδευτικός (σεγύρω από τους οποίους θα μπορούσε να οργανώσει συνεργασία με τους μαθητές και τις μαθήτριες) μπορείτη διδασκαλία του σε όλα τα γλωσσικά μαθήματα. να επιλέξει όποια ζητήματα και κείμενα θεωρήσει ότι Με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω γίνεται κατανοητό τον/την εξυπηρετούν, για να επιτύχει τους στόχους τωνότι με μια τέτοιου είδους προσέγγιση εξασφαλίζεται επόμενων στηλών. Ο λόγος αυτής της επιλογής έχει νατόσο η παροχή γνώσεων όσο και η καλλιέργεια αξιών κάνει με τη γενικότερη φιλοσοφία που διέπει το συγκε−και προβληματισμού για τον άνθρωπο και τον κόσμο, κριμένο πρόγραμμα: η καλλιέργεια των γραμματισμώνμε την προϋπόθεση βέβαια ότι όλο αυτό το υλικό αξιο− (παραδοσιακών και νέων) και οι γνώσεις για τη γλώσ−ποιείται με έναν κατάλληλο διδακτικό σχεδιασμό. σα μπορούν να υπηρετηθούν με κείμενα οποιουδήποτε Οι γνώσεις που αποτυπώνονται στην πρώτη στήλη περιεχομένου, αρκεί να υπηρετούνται κάποιες βασικέςπροέρχονται κυρίως, όπως άλλωστε και στις άλλες στή− προϋποθέσεις. Αυτές μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:λες, από το ισχύον εκπαιδευτικό υλικό που παρέχεται α) επιλογή θεμάτων που αφορούν ποικίλα κοινωνικά,στους μαθητές και τις μαθήτριες στην Α΄ Λυκείου, με πολιτισμικά, ηθικά προβλήματα που απασχολούν τους
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21055νέους, διεθνή προβλήματα με ενδιαφέρον κ.λπ., β) αξι− σχέση με το παρελθόν: ότι η εστίαση στις γνώσεις γιαοποίηση θεματικών ενοτήτων και κειμένων και από τα τη γλώσσα δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός, αλλά θασχολικά βιβλία αλλά και από όποια άλλη πηγή κριθεί πρέπει να εξυπηρετεί την κατανόηση και κριτική ανά−κατάλληλη, και γ) εστίαση και διερεύνηση προβλήματος/ γνωση των κειμένων, επομένως και του κόσμου, και ότιζητήματος του οποίου παρουσιάζονται διαφορετικές οι γνώσεις αυτές δεν πρέπει να ταυτίζονται με τη δι−εκδοχές και όχι μόνο μία. δασκαλία της Γραμματικής, με το γνωστό παραδοσιακό • Ο δεύτερος άξονας εστιάζει το ενδιαφέρον του περιεχόμενο και τρόπο. Με αυτά ως δεδομένα, το περι−στους γραμματισμούς και τις δεξιότητες που καλύπτει εχόμενο των γλωσσικών φαινομένων που εξετάζονταιτο μάθημα στην Α΄ Λυκείου. Βασικός στόχος του μαθή− στο παρόν Πρόγραμμα Σπουδών προέρχεται πρωτίστωςματος είναι από τη μια να κατακτήσουν οι μαθητές και από τα ισχύοντα διδακτικά εγχειρίδια, με κάποιες προ−οι μαθήτριες τους γραμματισμούς ―επομένως και τις σθήκες ή αλλαγές όπου αυτό επιβάλλεται.δεξιότητες που σχετίζονται με τους γραμματισμούς αυ− Οι γνώσεις για τη γλώσσα αποτελούν εργαλεία πουτούς― που εξασφαλίζουν την πλήρη και κριτική συμμε− θα βοηθήσουν τα παιδιά να κατανοούν αλλά και να πα−τοχή τους ως μελλοντικών πολιτών σε όλα τα επίπεδα ράγουν με μεγαλύτερη επάρκεια μεγάλη ποικιλία κειμέ−του κοινωνικού και πολιτισμικού γίγνεσθαι και από την νων. Παρότι, δηλαδή, οι γνώσεις αυτές παρουσιάζονταιάλλη να διευκολύνει την ίδια τη σχολική πορεία τους, σε διαφορετικές ενότητες, προκειμένου να συνδέονταιμε δεδομένα την ιδιαιτερότητα του σχολικού λόγου και με τα ισχύοντα στις παράλληλες στήλες, πρέπει νατη σπουδαιότητά του για μια επιτυχημένη σχολική και αποτελούν καθημερινά εργαλεία, από τα οποία θα χρη−μετασχολική διαδρομή. Γύρω από τους στόχους αυτούς σιμοποιούνται τα καταλληλότερα για την εξυπηρέτησησυγκροτούνται οι προτάσεις που υπάρχουν στη στήλη των αναγκών που προκύπτουν. Με την έννοια αυτή οι«καλλιέργεια γραμματισμών (και δεξιοτήτων)». γνώσεις για τη γλώσσα, όπως άλλωστε ισχύει και για Εδώ και χρόνια το ενδιαφέρον του γλωσσικού μαθή− τις άλλες στήλες, δεν αποτελούν ύλη που διδάσκεται μεματος στρέφεται πλέον προς την πραγματική ζωή και συγκεκριμένη και δεδομένη χρονική σειρά. Αποτελούναπομακρύνεται από τις παραδοσιακές αποπλαισιωμένες τα εργαλεία που προσφέρονται, για να καταστήσουναπό τα κοινωνικά συμφραζόμενα διδακτικές πρακτικές. τους μαθητές και τις μαθήτριες επαρκείς εγγράμματουςΜε την ξεχωριστή στήλη που υπάρχει στους πίνακες πολίτες σε μια κοινωνία όπου η χρήση του λόγου καιεπιχειρείται να καταστεί συνειδητό στους εκπαιδευτι− των κειμένων παίζει καθοριστικό ρόλο.κούς το εύρος των γραμματισμών, των κειμενικών πρα− Εν κατακλείδι, στη συγκεκριμένη στήλη δίνονται οικτικών και των γλωσσικών δεξιοτήτων που επιδιώκεται κυριότερες κάθε φορά γνώσεις για τη γλώσσα, πουνα καλλιεργηθούν. θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν, προκειμένου αφενός Μια προσεκτική ανάγνωση των περιεχομένων της να κατανοηθεί καλύτερα ο κόσμος που αναπαρίσταταιστήλης αυτής θα αναδείξει τρία νέα στοιχεία που προ− στα κείμενα (πρώτη στήλη), αφετέρου να κατακτηθούνστίθενται: τη χρήση των Νέων Τεχνολογιών ως μέσων πληρέστερα οι προτεινόμενοι γραμματισμοί (δεύτερηπρακτικής γραμματισμού (μέσων για διάβασμα, γράψιμο στήλη).και επικοινωνία), την έμφαση στην ανάδειξη της κειμε− • Τέλος, ο τέταρτος άξονας, δηλαδή οι διδακτικέςνικής πολυτροπικότητας και την έμφαση στον κριτικό πρακτικές, αποτελεί τον χώρο στον οποίο περιγράφο−γραμματισμό. Και τα τρία αυτά νέα στοιχεία έχουν σχέ− νται οι απαραίτητες πρακτικές για την επίτευξη τωνση με τον τρόπο που προσεγγίζονται η γλώσσα και άλλων στόχων. Δίνεται βαρύτητα σε διδασκαλίες πουτα κείμενα. Από τη στιγμή που η γλώσσα θεωρείται έχουν πρωταγωνιστές τους μαθητές και τις μαθήτριες,αδιαχώριστο στοιχείο από τα καθημερινά κοινωνικά αφού προβλέπονται συλλογή δεδομένων, αναλύσεις,συμβάντα και τις κοινωνικές πρακτικές που λαμβάνουν συγκρίσεις κ.λπ., αλλά πρωτίστως έρευνες μικρής ή καιχώρα στο πλαίσιο συγκεκριμένων θεσμών, είναι προφα− μεγαλύτερης έκτασης. Στο πρόγραμμα αυτό, αλλά καινές ότι δεν είναι δυνατό να αγνοηθεί το γεγονός ότι ένα στη βαθμίδα του Λυκείου γενικότερα, η έρευνα ως μαθη−μέρος της επικοινωνίας σήμερα διεξάγεται μέσω των σιακή διαδικασία θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώςΤεχνολογιών της Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ), ενεργοποιεί μαθητές/τριες και διδάσκοντες/σες προςόπου οι κειμενικές πραγματώσεις συχνά διαφέρουν και την κατεύθυνση της δημιουργικής ερευνητικής μάθησης.η πολυτροπικότητα είναι περισσότερο εμφανής. Απώ− Στην πορεία αυτή προκύπτουν σημαντικά οφέλη και απότερο στόχο της διδασκαλίας αποτελεί η σύνδεση των το αποτέλεσμα που προκύπτει από την έρευνα, αλλάκειμένων με τη ζώσα καθημερινότητα στο πλαίσιο των ―καμιά φορά ίσως περισσότερο― από την πορεία προςθεσμών εντός των οποίων παράγονται. Αν στο πλαίσιο την επίτευξή του. Αυτό σημαίνει ότι οι μαθητές και οισυγκεκριμένων θεσμών και για συγκεκριμένες κειμενι− μαθήτριες δεν καλούνται απλώς να μάθουν μια «νέακές πραγματώσεις ο ρόλος των ΤΠΕ είναι σημαντικός, ύλη», αλλά τους ζητείται να είναι πρωταγωνιστές καιαυτό δεν μπορεί παρά να αναδειχθεί και να συζητηθεί. πρωταγωνίστριες στη διερεύνηση ποικίλων κοινωνικών,Το ίδιο φυσικά ισχύει και για την παραγωγή λόγου: πολιτισμικών, γλωσσικών κ.λπ. ζητημάτων και προβλη−η ανάλυση του εκάστοτε κοινωνικού συμβάντος είναι μάτων.αυτή που υπαγορεύει, πέραν των άλλων, και το είδος Η ερευνητική εργασία, ειδικότερα, είναι ένα απαιτη−του κειμένου που θα παραχθεί (με μολύβι και χαρτί, σε τικό κειμενικό είδος, το οποίο παρέχει τα παρακάτωυπολογιστή και σε ποιο περιβάλλον, πολυτροπικό και πλεονεκτήματα: καθίσταται ευκολότερα δυνατή η εναλ−τι είδους πολυτροπικότητα κ.λπ.). λαγή ανάμεσα στην καθημερινή και την επιστημονική • Ο τρίτος άξονας, οι γνώσεις για τη γλώσσα, παραδο− προσέγγιση των ποικίλων ζητημάτων που διερευνώνταισιακά φαίνεται να κυριαρχεί στη γλωσσική διδασκαλία, (βλ. πρώτη στήλη)· με την έρευνα δοκιμάζεται, αξιολο−οι σύγχρονες όμως επιστημονικές συζητήσεις στον εν γείται και διευρύνεται η γλωσσική επάρκεια των μαθη−λόγω τομέα επισημαίνουν δύο σημαντικά ζητήματα σε τών και των μαθητριών, αποκτώνται γνώσεις για τον
  • 21056 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)κόσμο και διαμορφώνονται πιο νηφάλιες στάσεις για επομένως ότι σε κάθε ενότητα υπάρχει η δυνατότητατην ανάγνωση των ποικίλων θεμάτων που διερευνώνται· περισσότερων από ένα σχεδίων εργασίας, τα οποίακατανοείται πολύ καλύτερα η ποικιλία των διαφορε− μπορεί να είναι μικρής ή μεγάλης χρονικής διάρκειας.τικών οπτικών στην προσέγγιση των ζητημάτων και Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δε δίνονται πολλέςπροκαλείται/ απαιτείται η τεκμηριωμένη τοποθέτηση διδακτικές ενότητες αλλά ένας περιορισμένος αριθμόςτων παιδιών στις διαφορές αυτές· τέλος, είναι το εί− (μόνο τέσσερις), με δεδομένη την εβδομαδιαία χρονικήδος του κειμένου που επιτρέπει τη με λειτουργικό και διάρκεια του μαθήματος και την έμφαση στη διεκπε−κριτικό τρόπο οργανική αξιοποίηση όλων των τεχνο− ραίωση εργασιών διερευνητικού χαρακτήρα, οι οποίεςλογιών πρακτικής γραμματισμού: του έντυπου και του είναι χρονοβόρες.διαδικτυακού κόσμου κατά την αναζήτηση πληροφοριών Επισημαίνεται εδώ με έμφαση ότι ο σχεδιασμός τουκαι όλων των μέσων παραγωγής γραπτού λόγου κατά μαθήματος δε θα πρέπει να γίνεται με βάση τις σε−τη γραφή (μολύβι, χαρτί, Προγράμματα Επεξεργασίας λίδες των διαθέσιμων εγχειριδίων, αλλά με βάση τιςΚειμένου, Προγράμματα Παρουσίασης κ.λπ.). Έτσι, η ίδια πρακτικές στις οποίες θα εμπλακούν τα παιδιά, στοη διαδικασία της παραγωγής λόγου θεωρείται εξίσου πλαίσιο των οποίων θα κατακτηθούν οι γνώσεις για τησημαντική με τις γνώσεις που αποκτώνται. γλώσσα, οι γραμματισμοί και οι γνώσεις για τον κόσμο. Στη στήλη αυτή προτείνονται ενδεικτικές πρακτικές Στη στήλη αυτή επιχειρείται, επίσης, να αποτυπωθεί σεπου θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από τους εκπαιδευ− επίπεδο διδακτικών πρακτικών η δημιουργικότητα τουτικούς. Εννοείται ότι δε θα πραγματωθούν όλες στην σχεδιασμού της διδασκαλίας, ο οποίος είναι απαραίτητοτάξη και με συγκεκριμένη σειρά ούτε βέβαια θα είναι να γίνεται στην αρχή της σχολικής χρονιάς.αποκομμένες μικροασκήσεις. Αποτελούν ενδεικτικές Επισημαίνεται και πάλι με έμφαση ότι οι προτεινόμε−δραστηριότητες μικρότερων ή ευρύτερων διδακτικών νες διδακτικές πρακτικές ―εκτός του ότι είναι ενδει−ενοτήτων τύπου σχεδίων εργασίας (project), τις οποίες κτικές― είναι πολλές, όχι για να διδαχθούν όλες, αλλάοι εκπαιδευτικοί θα οργανώσουν με τη δική τους λογι− για να υπάρχει η δυνατότητα επιλογών, προκειμένου νακή, με την έκταση και τη σειρά που προσφέρεται στην καλύπτονται πολλά και διαφορετικά ενδιαφέροντα (εκ−τάξη τους, σύμφωνα με τις ανάγκες και τα ενδιαφέρο− παιδευτικών και μαθητών/τριών) και δεδομένα (τοπικέςντα της μαθησιακής τους κοινότητας. Είναι προφανές ιδιαιτερότητες και διαφορές).
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21057
  • 21058 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21059
  • 21060 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21061
  • 21062 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21063
  • 21064 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21065
  • 21066 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21067 5. Μεθοδολογία έμφαση στην κατανόηση της πολυπολιτισμικότητας και Η διδακτική μεθοδολογία που υιοθετείται έχει τα του διαφορετικού, καθώς και στην ανάδειξη του τοπικού,στοιχεία των μαθητοκεντρικών, ομαδοσυνεργατικών και αλλά με ιδιαίτερη έμφαση στην εξωστρέφεια σε ένανκοινωνικο−εποικοδομιστικών εκείνων αντιλήψεων για τη διεθνοποιημένο κόσμο.διδασκαλία, οι οποίες στοχεύουν στην ανάπτυξη της δη− ζ) Οι γνώσεις για τη γλώσσα προσφέρονται με τέ−μιουργικότητας των μαθητών και των μαθητριών, στην τοιο τρόπο, ώστε στόχος να είναι η εξυπηρέτηση τηςενίσχυση της μάθησης μέσω της συνεργασίας, στην κατανόησης και της κριτικής ανάγνωσης των κειμένων,αλλαγή του ρόλου των διδασκόντων και διδασκουσών επομένως και του κόσμου. Η συστηματική ή περιπτω−σε βοηθούς και συνεργάτες/τριες των παιδιών και στην σιακή διδασκαλία της μικροδομής της νέας ελληνικήςκατάκτηση γραμματισμών και δεξιοτήτων απαραίτητων γίνεται μόνο για μορφοσυντακτικά φαινόμενα στα οποίαγια μια αποτελεσματική διαχείριση της ζωής τους. δείχνουν να δυσκολεύονται οι μαθητές και οι μαθήτριες Πιο συγκεκριμένα: ή επηρεάζουν αρνητικά την εκφραστική ή ορθογραφική α) Τα κείμενα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως προϊό− εικόνα των γραπτών τους κειμένων.ντα επικοινωνίας, ως γλωσσικές και νοηματικές δομές, η) Οι μαθητές και οι μαθήτριες, παρά την κοινή σχο−ως φορείς ιδεολογικών και κοινωνικοπολιτισμικών νο− λική τους διαδρομή, έχουν διαφορετικές προσωπικέςημάτων και ως προϊόντα για αξιολόγηση. Για τον λόγο εγγράμματες διαδρομές (π.χ. δίγλωσσα παιδιά, παιδιάαυτό τα διάφορα γλωσσικά και γραμματικοσυντακτι− με ειδικότερες ανάγκες, παιδιά από περισσότερο ή λι−κά φαινόμενα, όπως και η ανάπτυξη των παραγράφων γότερο προνομιούχα κοινωνικά στρώματα), τις οποίεςπαρουσιάζονται άμεσα συνυφασμένα με τις κειμενικές η διδασκαλία είναι απαραίτητο να λαμβάνει υπόψη της,κατηγορίες στις οποίες ανήκουν. να σέβεται προσπαθώντας και να επενδύει στη διαφορά β) Δίνεται έμφαση στην ανάδειξη των αντιτιθέμενων ως αφετηρία για δημιουργικότητα.απόψεων που υπάρχουν στα κείμενα, στην κατανόηση θ) Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και Επικοινωνίαςκαι συζήτηση της λογικής τους και στην ανάδειξη της (ΤΠΕ) αντιμετωπίζονται ως παιδαγωγικά μέσα αλλά καιβαθύτερης πολιτικής τους διάστασης. ως μέσα πρακτικής γραμματισμού. Ως παιδαγωγικά μέσα γ) Προτείνεται να χρησιμοποιούνται για τη διδασκαλία προτείνεται να αξιοποιούνται προκειμένου να διευκολύ−κυρίως γλωσσικοί/ σημειωτικοί πόροι και θέματα με τα νουν τη γλωσσική διδασκαλία. Προς αυτήν την κατεύ−οποία έχουν εξοικείωση οι μαθητές και οι μαθήτριες και θυνση προτείνεται μεταξύ άλλων η αξιοποίηση των δι−οι οποίοι έχουν ευκολότερα την πιθανότητα να γίνουν αδραστικών πινάκων, των ηλεκτρονικών λεξικών και τωναντικείμενα διαπραγμάτευσης στην τάξη. Παράλληλα, σωμάτων κειμένων, των Προγραμμάτων Επεξεργασίαςπροτείνεται μια σταδιακή μετάβαση από το οικείο στο Κειμένου αλλά και περιβαλλόντων του διαδικτύου (π.χ.λιγότερο οικείο και από τον καθημερινό στον σχολικό άντληση αυθεντικού υλικού, ιστολόγια ως περιβάλλοντακαι επιστημονικό λόγο. Η αξιοποίηση των γνώσεων για δημοσίευσης των μαθητικών εργασιών, Wikis ως περιβάλ−τη γλώσσα βοηθάει σημαντικά τα παιδιά να κατανοή− λοντα συμπαραγωγής λόγου κ.λπ.). Ως μέσα πρακτικήςσουν πώς οργανώνεται μέσω του λόγου η μετάβαση γραμματισμού προτείνεται να αναδεικνύεται η ιδιαιτερό−αυτή. τητά τους κατά την παραγωγή και πρόσληψη λόγου (π.χ. δ) Οι παραπάνω πόροι μπορεί να προέρχονται είτε ιδιαιτερότητες της παραγωγής λόγου σε περιβάλλοντααπό τα διδακτικά εγχειρίδια τα οποία έχουν στη διά− επεξεργασίας κειμένου και παρουσίασης, παραγωγή δι−θεσή τους τα παιδιά είτε από άλλες πηγές έντυπου και αδικτυακών, πολυμεσικών κειμένων κ.λπ.).ψηφιακού υλικού, συμπεριλαμβανομένου και του υλικού ι) Η ιδιαίτερη βαρύτητα που δίνεται στην αξιοποίησηπου υπάρχει στα σχολικά εγχειρίδια άλλων μαθημά− των ΤΠΕ δεν αγνοεί την έλλειψη υποδομών στο ελλη−των της ίδιας ή και άλλων τάξεων. Σε κάθε περίπτωση νικό σχολείο. Μεγάλο μέρος των διδακτικών πρακτικώνοι πόροι αυτοί, όπως και τα διαθέσιμα εγχειρίδια, δεν μπορούν να ολοκληρωθούν με τη συλλογή διαδικτυακώνπροσεγγίζονται από την οπτική της ύλης που πρέπει κειμένων και εκτός σχολείου ή να αξιοποιηθεί το γε−να διεκπεραιωθεί πιστά από τους/τις εκπαιδευτικούς. γονός ότι όλα σχεδόν τα παιδιά έχουν τη δυνατότηταΠροτείνονται ως πηγές που μπορούν να αξιοποιηθούν πρόσβασης σε υπολογιστές και κυρίως το γεγονός ότισε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, ανάλογα με το πόσο οι εξωσχολικές πρακτικές ψηφιακού γραμματισμού τουςεξυπηρετούν το εκάστοτε διδακτικό σχέδιο, όπου και είναι συχνά πολύ πλούσιες.δίνεται η βαρύτητα. Με τον τρόπο αυτό κάθε εκπαι− ια) Αναγνωρίζεται όλο το εύρος της γλωσσικής ποικι−δευτικός έχει τη δυνατότητα να κάνει τις επιλογές του λότητας και προτείνεται η προσέγγιση και αξιοποίησήστον οριζόντιο και στον κάθετο άξονα (των τεσσάρων της στην τάξη.ενοτήτων) και να δομήσει σε συνεργασία και με τους ιβ) Τα κείμενα αντιμετωπίζονται ως κοινωνικές μονά−μαθητές του το δικό του πρόγραμμα. δες, η παραγωγή των οποίων δεν κατακτάται εύκολα. ε) Το διδακτικό αυτό σχέδιο έχει τα χαρακτηριστικά Έτσι, προτείνεται η έμφαση στην κατανόηση των ιδι−σχεδίου εργασίας (project), στο πλαίσιο του οποίου δί− αίτερων χαρακτηριστικών τού κάθε κειμενικού είδους/νονται ρόλοι και προβλήματα προς διερεύνηση/ επίλυση τύπου που καλούνται τα παιδιά να γράψουν, η προσέγ−στα παιδιά. Στην προσπάθεια αυτή διεκπεραίωσης των γιση της παραγωγής λόγου ως διαδικασίας –που ση−ρόλων τους και επίλυσης των προβλημάτων οι μαθητές μαίνει ότι καταβάλλεται προσπάθεια και δίνεται χρόνοςκαι οι μαθήτριες έχουν την ευκαιρία να εστιάσουν στην στην παραγωγή αλλά και τη βελτίωση των κειμένωναναζήτηση και ανάγνωση κειμένων και γενικότερα στην που γράφονται. Στο πλαίσιο αυτό η παραγωγή λόγουπρόσληψη και παραγωγή προφορικού, γραπτού και πο− δε γίνεται ευκαιριακά κάποιες φορές τον χρόνο, όπωςλυτροπικού λόγου. συνηθίζονταν με την «έκθεση ιδεών», αλλά αποτελεί στ) Δίνεται έμφαση στην ανάδειξη της ελληνικής κοι− οργανικό στοιχείο των σχεδίων εργασίας που διεκπε−νωνικής και πολιτισμικής ιδιαιτερότητας, με παράλληλη ραιώνουν τα παιδιά.
  • 21068 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) ιγ) Επιχειρείται συχνά η συγκριτική μελέτη κειμένων πίνακας, προτζέκτορας, φωτοτυπικό μηχάνημα κ.λπ.).που εκφράζουν διαφορετικές απόψεις πάνω στο ίδιο Εννοείται και εδώ ότι η βαρύτητα δίνεται στην άσκησηθέμα και η διερεύνηση των αιτίων που τις προκαλούν. της κριτικής σκέψης των παιδιών, στον σεβασμό της ιδ) Η παρουσίαση λογοτεχνικών έργων μπορεί να απο− άποψης των συμμαθητών, στη διάθεση για γόνιμη συ−τελέσει ευκαιρία για ανάπτυξη εκ μέρους των μαθητών νεισφορά και στο ομαδικό πνεύμα.και των μαθητριών προσωπικού λόγου, προφορικού, ε) Mε τη χρήση ειδικών δοκιμασιών, μέσω των οποίωνγραπτού ή πολυτροπικού, ο οποίος θα περιέχει τόσο την θα ελέγχεται η πρόοδος που έχει επιτευχθεί σε σχέσητεκμηρίωση των απόψεών τους όσο και την έκφραση με τους στόχους του Π.Σ. Οι εκπαιδευτικοί μπορεί νααισθητικών προτιμήσεων και γλωσσικών πειραματισμών διαμορφώνουν στη διάρκεια των μαθημάτων κάποιες(παιχνίδια ύφους, μιμήσεις γλωσσικών ιδιωμάτων των ειδικές δοκιμασίες, προκειμένου να αποτυπώσουν τηνηρώων κ.λπ.).Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται να αξιοποι− ως τότε πρόοδο των παιδιών τους. Οι δοκιμασίες αυτέςηθούν ανάλογες προτάσεις του Π.Σ. της λογοτεχνίας επιβάλλεται να κινούνται στη λογική του Προγράμματοςγια την ίδια τάξη. Σπουδών (π.χ. κατανόηση ή παραγωγή συγκεκριμένου ιε) Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον ρόλο του/της δι− κειμενικού είδους μονοτροπικού ή πολυτροπικού, γιαδάσκοντα/σας: δημιουργεί τις προϋποθέσεις μάθησης το οποίο θα παρέχεται το πλήρες επικοινωνιακό πλαί−με το είδος του σχεδίου εργασίας που επιλέγει, επεν− σιο) και να μην είναι αποκομμένα τεστ αποτύπωσηςδύει στις προϋπάρχουσες γνώσεις και το πολιτισμικό γνώσεων.υπόβαθρο των παιδιών, ενθαρρύνει την παραγωγή λό− Γενικότερα, η όλη μεθοδολογία της αξιολόγησης θαγου δίνοντας χρόνο και χώρο στα παιδιά και γνωρίζει πρέπει να διέπεται από το γενικότερο πνεύμα του Προ−να συνδυάζει τη διδασκαλία ενώπιον όλης της τάξης γράμματος Σπουδών και να στοχεύει στην υλοποίηση(μετωπική διδασκαλία) με εναλλακτικές μορφές διδα− των διακηρυγμένων στόχων του.σκαλίας (π.χ. ομαδική). ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ιστ). Οι ώρες που προσφέρονται για τη διδασκαλία ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΤΗΣ Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥτου μαθήματος στην Α΄ Λυκείου είναι λίγες, για αυτό οιεκπαιδευτικοί καλό είναι να αξιοποιούν κάθε ευκαιρία Εισαγωγήγια την καλλιέργεια των προτεινόμενων γραμματισμών Το προτεινόμενο ΠΣ για το μάθημα της λογοτεχνίαςστα παιδιά, όπως: άλλα μαθήματα της φιλολογικής ζώ− στην Α΄ Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσειςνης (π.χ. Αρχαία, Λογοτεχνία), άλλες σχολικές πρακτι− στη διδασκαλία της λογοτεχνίας που να συνάδουν μεκές (π.χ. ποικίλα προγράμματα) και ποικίλες σχολικές τη φιλοσοφία του νέου ΠΣ για την Υποχρεωτική Εκ−εκδηλώσεις (π.χ. μαθητικές κοινότητες, γιορτές, εκδη− παίδευση αλλά και να ετοιμάζουν το έδαφος για τηνλώσεις). ανανέωση του μαθήματος στις δύο επόμενες τάξεις του 6. Αξιολόγηση Λυκείου. Τούτο πρέπει να γίνει ομαλά διότι οι μαθητές Η αξιολόγηση των μαθητών και των μαθητριών στην Α΄ που θα φοιτήσουν άμεσα στην Α΄ Λυκείου, καθώς και οιΛυκείου θα πρέπει να είναι κατά βάση ανατροφοδοτική εκπαιδευτικοί, έχουν συνηθίσει σε έναν ορισμένο τρόποκαι θα πρέπει να αφορά όχι μόνο τον μαθητή και τη οργάνωσης και διδασκαλίας του μαθήματος. Παρακάτωμαθήτρια, αλλά το μάθημα στο σύνολό του. Ο έλεγχος θα περιγραφούν και θα εξηγηθούν όλα τα σημεία στοτης διδακτικής επιτυχίας μπορεί να γίνεται με διάφορες περιεχόμενο και στη μεθοδολογία της διδασκαλίας πουμεθόδους, όπως: επιδιώκεται να αλλάξουν. Εκείνο όμως που προηγείται α) Η παρακολούθηση της εξέλιξης των μαθητών με και δίνει το στίγμα του νέου ΠΣ είναι η σκοποθεσία τουβάση τη συμμετοχή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία, μαθήματος. Η σκοποθεσία αυτή αφορά στη διδασκαλίατον βαθμό και την έκταση της συνεργασίας με τον/την της λογοτεχνίας γενικά ενώ στο τέλος παρατίθενταιεκπαιδευτικό, με τη βελτίωσή τους στους επιδιωκό− κάποιοι ειδικότεροι σκοποί για την Α΄Λυκείου, οι οποίοιμενους γραμματισμούς. Η αξιολόγηση επομένως είναι πρέπει να κατανοηθούν ως εμβάθυνση στους γενικούςενσωματωμένη στη διδακτική διαδικασία, στο πλαίσιο σκοπούς.της οποίας οι εκπαιδευτικοί μπορούν να αποτιμήσουν 1. ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΠΣτόσο την αποτελεσματικότητα της δικής τους διδασκα− ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΊΑΣλίας όσο και τις επιδόσεις των παιδιών. 1.1. Σκοποί β) Η αυτοαξιολόγηση σε τακτά χρονικά διαστήματα, Βασικός σκοπός της διδασκαλίας της λογοτεχνίαςπου θα στηρίζεται σε φάκελο (portfolio), όπου θα απο− είναι «η κριτική αγωγή στο σύγχρονο πολιτισμό». Με τηθηκεύεται το υλικό που παράγει το κάθε παιδί. Το υλικό φράση αυτή επιδιώκουμε να τονίσουμε πως αφετηρίααυτό θα αποτελεί το σημείο αναφοράς, προκειμένου μας είναι το παρόν, τα προβλήματα και τα χαρακτηρι−να συζητιούνται η πρόοδος των παιδιών και τα σημεία στικά του σύγχρονου, περίπλοκου και δυσνόητου κό−που χρειάζονται περαιτέρω βελτίωση. Ο φάκελος αυ− σμου. Να αναδείξουμε τη λογοτεχνία ως ένα σύνθετοτός μπορεί να είναι σε ηλεκτρονική μορφή (e−portfolio), πολιτισμικό φαινόμενο το οποίο χαρακτηρίζεται από τηνσυμπληρώνεται από τα ίδια τα παιδιά, αποτελεί εργα− ιστορικότητα του συγγραφέα, του κειμένου αλλά καιλείο συνεργασίας και δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση των αναγνωστών του, εκπαιδευτικών και μαθητών. Έναμέσο πίεσης και εκφοβισμού. φαινόμενο το οποίο έχει σημαντική θέση στη ζωή μας, γ) Η ετεροαξιολόγηση, σε τακτά επίσης χρονικά δι− γιατί μας δίνει εργαλεία να κατανοήσουμε τον κόσμοαστήματα, που θα γίνεται μέσω της ανταλλαγής και και να συγκροτήσουμε την υποκειμενικότητά μας: να θέ−σχολιασμού κειμένων μεταξύ των παιδιών. Η διαδικασία σουμε ως πρωταρχική αξία του μαθήματος την κριτικήαυτή μπορεί να γίνεται σε κάθε φάση της παραγωγής στάση απέναντι στις πολιτισμικές παραδόσεις, τις αξίεςγραπτού λόγου, πρωτίστως, και προτείνεται να αξιο− και τα μηνύματα από όπου κι αν προέρχονται.ποιείται κάθε πρόσφορο μέσο (πίνακας, διαδραστικός Ο παραπάνω σκοπός αναλύεται στους εξής:
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21069 * Η συνειδητοποίηση, η διερεύνηση και η κριτική κα− * Να διερευνούν όλους τους συντελεστές και τουςτανόηση του τρόπου με τον οποίο προσλαμβάνουμε αναγκαίους παράγοντες που συμβάλλουν στην παρα−την κοινωνική, ιστορική και πολιτισμική μας εμπειρία γωγή και στην πρόσληψη των λογοτεχνικών κειμένων.και συγκροτούμε την ταυτότητά μας. * Να εντοπίζουν και να αναγνωρίζουν τις αξίες και * Η ανασύσταση της σχολικής τάξης ως μιας κοινό− τις ιδέες που ενυπάρχουν στα λογοτεχνικά κείμενα.τητας αναγνωστών, η οποία θα διέπεται από τις αξίες Να κατανοήσουν ότι οι πολιτισμικές αξίες σχετίζονταιτης δημοκρατίας, της ισότητας, του σεβασμού της δι− με το χώρο, το χρόνο και την κοινωνική ομάδα πουαφοράς, του πλουραλισμού, του διαλόγου, της κριτι− τις παράγει, είναι επομένως προσδιορισμένες ιστορικά,κής εγρήγορσης και αυτογνωσίας, της διαπολιτισμικής γεγονός που δικαιολογεί τη σχετικότητα αλλά και τηνσυνείδησης. ποικιλία τους. Να διερευνούν την ιστορικότητά τους και * Η δημιουργία ενός «έθνους αναγνωστών». Στην Ελ− να τοποθετούνται κριτικά απέναντι σε αυτές.λάδα η κρίσιμη μάζα των αναγνωστών είναι πολύ μικρή * Να εξοικειωθούν οι μαθητές με διαφορετικά λογοτε−και το μάθημα της λογοτεχνίας μπορεί να βοηθήσει χνικά είδη και να κατανοήσουν ότι αυτά ανταποκρίνο−στην προώθηση της φιλαναγνωσίας, τη δημιουργία, νται σε διαφορετικούς σκοπούς και ιστορικές ανάγκες.δηλαδή, συστηματικών και ανεξάρτητων αναγνωστών, Να συνειδητοποιήσουν ότι τα λογοτεχνικά είδη διακρί−οι οποίοι αισθάνονται την ανάγνωση ως βασική τους νονται στη βάση συγκεκριμένων χαρακτηριστικών καιανάγκη και είναι ικανοί να επιλέγουν και να αξιοποιούν κειμενικών συμβάσεων.τα αναγνώσματά τους. 1.2 Δεξιότητες που αναμένεται να αποκτήσουν οι μα− * Η συνειδητοποίηση της σχέσης της λογοτεχνίας με θητέςτην ανθρώπινη εμπειρία και, επομένως, της σημασίας * Ανάπτυξη αιτιολογημένης και τεκμηριωμένης προ−της για την κατανόηση του κόσμου στον οποίο ζούμε σωπικής άποψης, αρέσκειας ή απαρέσκειας, για τα κεί−και του εαυτού μας. μενα που διαβάζουν. Αυτοαξιολόγηση της δικής τους * Η καλλιέργεια μιας πλατειάς ποικιλίας αναγνωστι− ερμηνευτικής προσέγγισης καθώς και εκείνης των συμ−κών και επικοινωνιακών δεξιοτήτων, μέσα από την αξι− μαθητών τους.οποίηση κειμένων από όλο το φάσμα της πολιτισμικής * Αναγνώριση των διαφορετικών τρόπων με τους οποί−παραγωγής, από όλα δηλαδή τα διαφορετικά είδη της ους οι συγγραφείς μιλούν για τα διάφορα θέματα.εικονικής, θεατρικής και μαζικής επικοινωνίας. Mέσα * Εξοικείωση με όλα τα είδη ανάγνωσης: ιδιωτική,από αυτή τη διευρυμένη ποικιλία κειμένων ο ρόλος της συν−ανάγνωση, δημόσια ανάγνωση σε συγκεκριμένεςλογοτεχνίας αναδεικνύεται στρατηγικός, καθώς αυτή περιστάσεις, ανάγνωση ύστερα από προτροπή, σύστα−έχει αναπτύξει ένα ρεπερτόριο συμβολικών μορφών, ση, ανάθεση, δραματοποιημένη ανάγνωση, ανάγνωσητρόπων και συμβάσεων που διευκολύνουν την αναλυτική μέσω της χρήσης κοινωνικών δικτύων, κ.λπ.προσέγγιση και των άλλων ειδών επικοινωνίας −λ.χ. τα * Αναγνώριση των πολιτισμικών στοιχείων που υπάρ−διαφορετικά είδη αφηγηματικής οπτικής και αναπαρά− χουν σε κάθε κείμενο και προσδιορισμός της ιστορι−στασης της υποκειμενικής εμπειρίας, τα διαφορετικά κότητάς τους. Αναγνώριση και περιγραφή ιστορικούείδη ύφους και αναπαράστασης της κοινωνικο−ιδεολο− πλαισίου: χρόνος, χώρος, ιστορικά γεγονότα που ορί−γικής ποικιλίας κ.λπ. ζουν την εξέλιξη της πλοκής, τους χαρακτήρες, καθώς * Η ανάπτυξη της κριτικής και ταυτόχρονα δημιουρ− και την οπτική γωνία του συγγραφέα.γικής σχέσης των μαθητών με το σύγχρονο κοινωνικό * Αναγνώριση και περιγραφή των συμβάσεων και τε−και πολιτισμικό περιβάλλον, καθώς και η συμβολική εν− χνικών των λογοτεχνικών κειμένων. Συσχέτιση με τιςδυνάμωση της υποκειμενικότητας όλων των μαθητών χαρακτηριστικές μορφές και συμβάσεις των διαφορε−έτσι ώστε να γίνουν ενεργητικοί πολίτες και παραγωγοί τικών ειδών της λογοτεχνίας.πολιτισμού. * Ανίχνευση της μυθοπλαστικής επέμβασης της λο− * Η αναγνώριση ότι η λογοτεχνία είναι ένας κατεξοχήν γοτεχνίας, μετά από σύγκριση των γνώσεων και τωνδιαπολιτισμικός τόπος όπου ο διάλογος ανάμεσα στους πληροφοριών που μας παρέχουν τα λογοτεχνικά κεί−πολιτισμούς γίνεται πράξη μέσα από τη μετάφραση, τη μενα (λ.χ. το ιστορικό μυθιστόρημα) με ανάλογες απόδιασκευή και την αέναη επανερμηνεία και όπου η ετε− ιστορικά βιβλία ή δημοσιογραφικές πηγές. Διάκρισηρότητα όχι μόνον αναγνωρίζεται αλλά ενσωματώνεται φανταστικών από πραγματικά γεγονότα.ως αναγκαίος όρος της ζωτικότητας και της δυναμικής * Επισήμανση των συγκρουόμενων κωδίκων συμπε−της. ριφοράς ανάμεσα π.χ. σε ήρωες διαφορετικής ηλικίας * Η ενίσχυση της αίσθησης ότι η δύναμη και οι δυ− ή φύλου.νατότητες της γλώσσας μπορούν να είναι μια από τις * Αφήγηση με τη συνδυασμένη χρήση λόγου και ει−μεγαλύτερες χαρές της ανάγνωσης της λογοτεχνίας. Η κόνας.απόκτηση, μέσα από τη λογοτεχνία, πολλαπλών γλωσ− * Μετουσίωση και μεταφορά των συναισθημάτων πουσικών εμπειριών και η εξοικείωση με τη μεταφορική τους προκαλεί μια λογοτεχνική ανάγνωση σε νέο κεί−λειτουργία της γλώσσας, απαραίτητη για τη φιλοσοφία, μενο κάθε είδους: πεζό, ποιητικό, δοκιμιακό, ζωγραφικό,την έρευνα και το στοχασμό. μουσικό, δραματικό. Ειδικότερα, οι σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνί− Για την Α΄ Λυκείου:ας ως προς την πρόσληψη των λογοτεχνικών κειμένων * Να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές την ιστορικότηταείναι: των κειμένων, δηλαδή την πολυσύνθετη αλληλεπίδραση * Να κατανοήσουν και να αποδεχτούν οι μαθητές τη των κειμένων με το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο αυτάσχετικότητα και την πολλαπλότητα των ερμηνευτικών γεννήθηκαν και διαβάστηκαν.προσεγγίσεων καθώς και να αντιμετωπίζουν κριτικά και * Να εμβαθύνουν στην ιστορικότητα ενός θέματος,τις δικές τους ερμηνευτικές προτάσεις. στους τρόπους δηλαδή με το οποίο αυτό εμφανίζεται
  • 21070 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)και γίνεται αντικείμενο λογοτεχνικής επεξεργασίας σε παρόν ΠΣ είναι δομημένο έτσι ώστε να συνθέτει μιαδιαφορετικές εποχές. ποικιλία κειμένων, μικρών και μεγάλων, σε διδακτικές * Να κατανοήσουν ότι οι αλλαγές που σημειώνονται ενότητες με σαφή σκοποθεσία και δραστηριότητες γιαστη λογοτεχνία δεν είναι αυθαίρετες ή τυχαίες αλλά τους μαθητές.εντάσσονται στο πλαίσιο γενικότερων καλλιτεχνικών 3. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙκαι πολιτισμικών ρευμάτων. Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΣΤΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ * Να αποκτήσουν μια συνολική εικόνα της εξέλιξης Eίναι γνωστό πως στην Γ΄ Γυμνασίου, την Α΄ και Β΄της νεοελληνικής ποίησης. Λυκείου, η οργάνωση του μαθήματος της λογοτεχνίας * Να κατανοήσουν την έννοια του λογοτεχνικού κι− γίνεται με βάση την ιστορική διάταξη της ύλης. Στιςνήματος και τη σχέση ενός λογοτεχνικού κινήματος με τάξεις αυτές η διδασκαλία της λογοτεχνίας ταυτίζεταιτην εποχή του. με την παρακολούθηση μίας σειράς αποσπασμάτων ή * Να διευρύνουν και να εμβαθύνουν τη γνωριμία τους αυτοτελών κειμένων τα οποία παρατάσσονται μέσαμε τα δύο βασικά είδη θεατρικού λόγου, την κωμωδία στο εγχειρίδιο με χρονολογική σειρά. Στην παρούσακαι το δράμα και να παρακολουθήσουν τη μεταβολή πρόταση για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας, η ιστο−τους σε κάθε εποχή. ρική παρουσίαση της λογοτεχνίας, με τη μορφή αυτή, 2. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ απουσιάζει. Ως τρόπος οργάνωσης της ύλης στην Α΄ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ τάξη του Λυκείου (το ίδιο προτείνει το νέο ΠΣ για την Η ανάγνωση της λογοτεχνίας στο ελληνικό σχολείο Γ΄ Γυμνασίου) επιλέγεται ο θεματικός ή ειδολογικός.όλων των βαθμίδων γινόταν ανέκαθεν από τα σχολικά Στην επιλογή αυτή –την απουσία της ιστορικής διάταξηςανθολόγια λογοτεχνικών κειμένων. Eκπαιδευτικά συστή− της ύλης– οδηγούν σημαντικοί λόγοι που εκτίθενταιματα άλλων χωρών έχουν από δεκαετίες ενσωματώσει στη συνέχεια.την ανάγνωση ολόκληρων λογοτεχνικών βιβλίων στο Η επιλογή για ιστορική διάταξη της λογοτεχνίας στασχολείο. σχολικά εγχειρίδια δεν είναι μία επιλογή πρόσφατη. Από τη στιγμή που ο εκπαιδευτικός και οι μαθητές Τα Νεοελληνικά Αναγνώσματα της Δευτεροβάθμιαςδεν χρειάζεται να επιλέγουν τα αναγνώσματά τους Εκπαίδευσης στην εκατόχρονη και πλέον πορεία τουςαλλά τους δίνονται έτοιμα, δεν έχουν την ευκαιρία να αποπειράθηκαν σταδιακά, με αργές και αποσπασματι−αναπτύξουν τις ικανότητες αναζήτησης βιβλίων και ενη− κές συχνά ενέργειες, να καταγράψουν ένα τμήμα τηςμέρωσης γύρω από τη σύγχρονη βιβλιοπαραγωγή, με ιστορίας της λογοτεχνίας, είτε με μορφή καταλογο−αποτέλεσμα να μην αναπτύσσεται ούτε το ερευνητικό γραφική, είτε με αφηγηματικά κείμενα, είτε και με τουςπνεύμα αλλά ούτε και η φιλαναγνωσία. Tο σημαντικό− δύο τρόπους, εξυπηρετώντας ανάγκες της εποχής στηντερο είναι πως το σχολικό ανθολόγιο, από τη φύση του, οποία παρουσιαζόταν η ιστορική αυτή καταγραφή. Η συ−αποκλείει την επαφή των μαθητών με το κυριότερο νολική ιστορική παρουσίαση της λογοτεχνίας βρήκε τηνλογοτεχνικό είδος της εποχής μας, το μυθιστόρημα, τελική εφαρμογή της μόλις στα Κείμενα Νεοελληνικήςτο οποίο, μέσα από την περιπλοκότητα της σύνθεσής Λογοτεχνίας της περιόδου 1976−1983, στα εγχειρίδια τηςτου, είναι ικανό να ασκήσει τους αναγνώστες του σε μεταπολίτευσης. Ουσιαστικά, τα Κείμενα Νεοελληνικήςπροωθημένες αναγνωστικές πρακτικές. Λογοτεχνίας του 1976−1983, αν και διεύρυναν το σχολικό Παρόλα τα μειονεκτήματα που έχει από τη φύση του λογοτεχνικό κανόνα, ακολούθησαν την ιστορική κατα−το σχολικό ανθολόγιο, δεν είναι ωστόσο δυνατή η άμεση γραφή της λογοτεχνίας, υλοποιώντας ένα πρόγραμμακατάργησή του. Σχολικές βιβλιοθήκες δεν υπάρχουν το οποίο αποτελούσε πρόθεση και ανάγκη μίας άλληςσε όλα τα σχολεία ούτε είναι δυνατόν να βρεθούν όλα εποχής. Η συνέχιση αυτής της ιστορικής παρουσίασηςτα λογοτεχνικά κείμενα που χρειάζεται το μάθημα σε και στο εγχειρίδιο της Γ΄ Γυμνασίου το 2006, αποδει−ψηφιακή μορφή. Ωστόσο, εάν επιδιώκουμε μια πραγ− κνύει τον ανεπιτυχή συγχρονισμό του περιεχομένου τωνματική ανανέωση του μαθήματος, θα πρέπει να προ− σχολικών εγχειριδίων με τις σύγχρονες αναζητήσειςσπαθήσουμε να απαγκιστρωθούμε από την εξάρτηση για την ίδια την ιστορία της λογοτεχνίας αλλά και τηαπό το σχολικό ανθολόγιο, να χρησιμοποιήσουμε πολλά διδασκαλία της λογοτεχνίας.παράλληλα κείμενα και, το κυριότερο, να εισάγουμε Η σύγχρονη θεωρία περί ιστοριογραφίας της λογο−την ανάγνωση ολόκληρων λογοτεχνικών έργων. Το πα− τεχνίας έχει αμφισβητήσει το παραδοσιακό μοντέλορόν ΠΣ χρησιμοποιεί ως αφετηρία το ανθολόγιο της εκλογής, παράταξης και παρουσίασης του υλικού καιΑ΄ Λυκείου αλλά προτείνει τη συνανάγνωση κειμένων έχει διευρύνει την έννοια της ιστορικότητας. Για να εί−από τα άλλα δύο ανθολόγια λογοτεχνικών κειμένων μαστε σαφέστεροι, ας εξετάσουμε πώς αντιμετωπίζεταιτου Λυκείου. Παράλληλα προτείνονται, ως παράλληλα, η έννοια της ιστορικότητας μέσα από την παραδοσιακήκείμενα που είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο σε ψηφιακή παρουσίαση της ιστορίας της λογοτεχνίας: Στην κλα−μορφή. Τούτος είναι ένας άμεσος τρόπος να πολλα− σική ιστορία της λογοτεχνίας των σχολικών βιβλίων, ηπλασιάσουμε τις δυνατότητες επιλογής κειμένων και να ιστορική παρουσίαση της λογοτεχνίας περιορίζεται σεδημιουργήσουμε ενδιαφέρουσες διδακτικές ενότητες. μία παράταξη έργων και συγγραφέων σε χρονολογική Ταυτόχρονα, το παρόν ΠΣ προτείνει την ανάγνωση σειρά. Το λογοτεχνικό γεγονός εξετάζεται εν συντομίαολόκληρων λογοτεχνικών έργων, ενταγμένων στις προ− σε συνάρτηση με άλλες λογοτεχνικές σειρές (π.χ. πο−τεινόμενες διδακτικές ενότητες. Μέχρι τώρα, παρόλο λιτικά γεγονότα), καθώς και τη βιογραφία του συγγρα−που σημειωνόταν στις Οδηγίες για τη διδασκαλία των φέα, αγνοώντας άλλες παραμέτρους της έννοιας τηςφιλολογικών μαθημάτων στο Ενιαίο Λύκειο η προτρο− ιστορικότητας: ιστορικότητα του θεσμού, ιστορικότηταπή να διαβάζονται ολόκληρα έργα κατά τη διάρκεια του δημιουργού, ιστορικότητα του αναγνώστη. Από τοτης σχολικής χρονιάς, δεν υπήρχε ο χρόνος αλλά και σύνολο της επικοινωνιακής σχέσης: πομπός, δέκτης, κεί−το κατάλληλο διδακτικό πλαίσιο για να γίνει αυτό. Το μενο, πληροφορούμαστε για την ύπαρξη του κειμένου,
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21071παίρνουμε πληροφορίες για το δημιουργό, αλλά δεν πως η παρατήρηση για την ιστορικότητα του αναγνώ−μαθαίνουμε πότε, πώς, γιατί, διαβάστηκε ένα κείμενο. στη σε καμία περίπτωση δεν προτείνει την ανάγνωσηΑποτέλεσμα αυτής της απλούστευσης είναι η εντύπωση μόνο σύγχρονων κειμένων, απαιτεί, όμως, την κατανόησηπου παραμένει στους αναγνώστες της κλασικής ιστο− της διαφοροποίησης των διδακτικών στόχων πριν απόρίας της λογοτεχνίας πως όλα τα έργα γράφτηκαν, την παρουσίαση ενός κειμένου στη σχολική τάξη. Ένακυκλοφόρησαν και διαβάστηκαν από το κοινό τους με νέο Αναλυτικό Πρόγραμμα οφείλει να λάβει υπόψη τουτον ίδιο τρόπο, γεγονός που γνωρίζουμε πως δεν ισχύει. την ιστορικότητα του αναγνώστη για να ενισχύσει τοΑκολουθώντας, δηλαδή, μέσα στο σχολικό χώρο την ενδιαφέρον του σημερινού μαθητή για την ανάγνωση.τακτική της κλασικής αφηγηματικής ιστορίας εστιά− Οι παραπάνω παρατηρήσεις ερμηνεύουν την επιλογήζουμε την προσοχή μας στο κείμενο, αποκομίζοντας του νέου Προγράμματος Σπουδών να μην περιλάβει στητελικά μία παραμορφωτική άποψη για την πραγματική διδακτέα ύλη την ιστορική παράταξη της λογοτεχνίαςλειτουργία του τόσο στην πρώτη, όσο και σε κατοπινές με τη μορφή που γνωρίζαμε έως σήμερα. Αυτό, όμως,αναγνώσεις του. δε σημαίνει πως η λογοτεχνία θα εξετάζεται ερήμην Οι νεότερες απόψεις για την ιστορία της λογοτεχνίας, της ιστορίας. Η θεματική και ειδολογική κατάταξη τηςέχοντας διευρύνει την έννοια της ιστορικότητας, προ− ύλης σε όλες τις τάξεις βασίζεται στην ιστορική προ−βάλλουν, όπως ήδη σημειώθηκε, ποικίλες παραμέτρους σέγγιση, καθώς οι μεθοδολογικές προτάσεις ζητούνγια τον προσδιορισμό της. Σύμφωνα με αυτές, η ιστορία από διδάσκοντες και μαθητές να αναζητήσουν και νατης λογοτεχνίας θα πρέπει να έχει ως αποστολή της αναγνωρίσουν τη συνέχεια κάποιων θεμάτων ή κάποιωντην αντιμετώπιση ενός δεδομένου λογοτεχνικού φαινο− λογοτεχνικών ειδών μέσα στο χρόνο και να ανιχνεύσουνμένου ως επικοινωνιακού συνόλου μέσα στην ιστορική τη δυναμική της επιβίωσής τους.και κοινωνική λειτουργία του. Στην κλασική αφηγηματική Με τις σύντομες αυτές διευκρινίσεις, για τη συγκε−ιστορία που υιοθετούν τα σχολικά εγχειρίδια αυτό δεν κριμένη διδακτική πρόταση ιστορική προσέγγιση τηςισχύει. Εκεί, όπως ήδη σημειώθηκε, αντιμετωπίζουμε την λογοτεχνίας σημαίνει:ιστορία απλώς ως μία σειρά συγγραφέων και κειμένων * Ανάδειξη της ιστορικότητας των ποικίλων παραμέ−που δεν γνωρίζουμε ούτε πότε, ούτε πώς διαβάστηκαν τρων του λογοτεχνικού φαινομένουστην εποχή τους και σε άλλες εποχές, δηλαδή αγνοούμε * Ανάδειξη της ιστορικότητας ενός θέματοςτην ιστορικότητα του λογοτεχνικού θεσμού, μέσα στην * Ανάδειξη της ιστορικότητας των λογοτεχνικών ει−οποία εγγράφεται η ιστορικότητα του κειμένου. δών Ένα νέο Αναλυτικό Πρόγραμμα δεν έχει λόγο να συνε− * Παρακολούθηση της ιστορικής συνέχειας μέσω τηςχίσει μία πρακτική που παραβλέπει τις μεθοδολογικές εναλλαγής της παράδοσης και της μεταβολής σε επί−ανανεώσεις και εξοστρακίζει, εντέλει, την ιστορικότητα πεδο ατόμων, έργων, θεμάτων, ρευμάτων και ειδών.στο όνομα της ιστορίας. Το ζητούμενο δε μπορεί να Η ιστορία, λοιπόν, θα είναι πάντοτε παρούσα στηνείναι η παρακολούθηση μίας πρακτικής που υπαγορεύ− εξέταση θεματικών και ειδολογικών ενοτήτων, ακολου−εται από ανάγκες άλλης εποχής αλλά η αναζήτηση θώντας, όμως, τη μεθοδολογική ανανέωση του περιε−των αναγκών των σημερινών μαθητών−αναγνωστών. Η χομένου της.ιστορική παρουσίαση της λογοτεχνίας με τη μορφή 4. ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΠΕαφήγησης μπορεί να περιληφθεί ως κεφάλαιο στην Η διδασκαλία της λογοτεχνίας, σε σχέση με τη διδα−ιστορία της τέχνης και του πολιτισμού που υπάρχει σε σκαλία άλλων γνωστικών αντικειμένων, ακόμη και τηςκάθε εγχειρίδιο νεότερης ιστορίας. γλώσσας, χαρακτηρίζεται από σθεναρή αντίσταση στην Από τις παραπάνω παραμέτρους που προτείνουν οι ενσωμάτωση της καινοτομίας και της χρήσης των ΤΠΕ.μεθοδολογικές ανανεώσεις, αυτή που μας ενδιαφέρει Οι λόγοι είναι πολλοί: για μεγάλο χρονικό διάστημα ηπερισσότερο κατά τη διδασκαλία είναι η ιστορικότητα διδασκαλία της λογοτεχνίας στην εκπαίδευση κατανο−του αναγνώστη. Κι αυτό, γιατί ο τελευταίος αναγνώστης ούνταν ως μύηση σε μια υψηλή τέχνη του πνεύματος ητου κειμένου είναι ο μαθητής της σημερινής τάξης. Η οποία καμιά σχέση δε μπορεί να έχει με τον κόσμο τηςιστορική παρουσίαση της λογοτεχνίας με τον τρόπο τεχνολογίας, ο οποίος αντιμετωπιζόταν, στο πλαίσιοπου τη γνωρίζουμε, δεν κάνει τη διάκριση εάν εξετάζει μιας άγονης αντιπαράθεσης τέχνης και τεχνολογίας, ωςένα έργο ως αντικείμενο της αισθητικής ή της ιστορίας. τεχνοκρατικός, χρηστικός, με προσωρινή αξία που δεΔεν διευκρινίζει δηλαδή, εάν θέλει να προσεγγίσει ο συγκρίνεται με την αιώνια αξία των κλασικών κειμένωνμαθητής ένα κείμενο του 16ου, 17ου, 18ου αι. ως μαρτυ− και των έργων τέχνης.ρία και ντοκουμέντο μίας εποχής ή να το εξετάσει ως O οποιοσδήποτε εκσυγχρονισμός του μαθήματοςενεργό κείμενο που έχει αισθητικό αποτέλεσμα και στην προς την κατεύθυνση της ενσωμάτωσης και δημιουρ−τελευταία ανάγνωση. Φυσικά, οι δύο αυτές ιδιότητες γικής χρήσης των ΤΠΕ θα πρέπει να ξεκινήσει από ένανμπορεί να συν−λειτουργούν και να συνεξετάζονται σε αναπροσδιορισμό των σκοπών και των μεθόδων τηςένα κείμενο, όμως η συνειδητοποίηση πως πρόκειται διδασκαλίας της λογοτεχνίας. Όπως έχει δείξει η έρευ−για ιδιότητες διαφορετικές είναι βασική μεθοδολογική να, όταν δεν γίνεται αυτό, οι διδακτικές προτάσεις πουανάγκη. Στην αντίθετη περίπτωση, είναι αναποτελεσμα− εμφανίζονται (σενάρια) το μόνο το οποίο κατορθώνουντικό και άδικο να ζητά κανείς από μαθητές−αναγνώστες είναι να «βάζουν το παλιό κρασί σε καινούργια φλασκιά»,να διαβάζουν και να αντιδρούν απέναντι στα κείμενα να αναπαράγουν δηλαδή το ίδιο διδακτικό μοντέλο μεανάλογα με το πρώτο κοινό τους. Η αδυναμία αυτής της ένα εκσυγχρονισμένο ένδυμα που είναι οι ΤΠΕ.διάκρισης ερμηνεύει και την αδιάφορη στάση μαθητών Αν δεχόμαστε ότι η λογοτεχνία αποτελεί το κατάλλη−σε κείμενα που κάποτε φάνταζαν γοητευτικά, παραμυ− λο όχημα για να ενταχθούν οι μαθητές στο σύγχρονοθητικά ή επαναστατικά για το κοινό τους. πολιτισμό, να ζυμωθούν με τα προβλήματα της εποχής Είναι απαραίτητο στο σημείο αυτό να διευκρινισθεί τους, να ασκηθούν στα εν χρήσει μέσα και στους κώδι−
  • 21072 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)κες επικοινωνίας και, προπαντός, να δουν το σύγχρονο ανθρώπινων σχέσεων: των σχέσεων του μαθητή με τονπολιτισμό κριτικά και δημιουργικά, να μετατραπούν από εκπαιδευτικό, των μαθητών μεταξύ τους, των μαθητώνπαθητικοί χρήστες σε δραστήριους παραγωγούς πο− με την οικογένειά τους. Η διδασκαλία της λογοτεχνί−λιτισμού, τότε είναι προφανές ότι οι ΤΠΕ είναι μέρος ας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι κάτι εντελώςτου σύγχρονου πολιτισμού και ο ρόλος τους σε ένα διαφορετικό από τη σπουδή της Φιλολογίας και δενσύγχρονο μάθημα λογοτεχνίας είναι πολυδιάστατος. έχει αποκλειστική σχέση με τα κείμενα. Δεν διδάσκουμεΔεν είναι απλό εργαλείο μάθησης, είναι η θύρα προς τον απρόσωπα το εκάστοτε λογοτεχνικό κείμενο. Διδάσκου−ψηφιακό κόσμο της εποχής μας, προς την ψηφιακή επι− με τον μαθητή με την υποκειμενικότητά του, δηλαδή τηνκοινωνία η οποία δημιουργεί νέους τύπους «κειμένων», κοινωνική του προέλευση, το μορφωτικό επίπεδο τηςνέες πρακτικές παραγωγής, διάδοσης και πρόσληψης οικογένειάς του, τη θρησκευτική και εθνική του ταυτό−της λογοτεχνίας. Σε ένα σύγχρονο, ψηφιακό σχολείο, τητα, το φύλο και τα ιδιαίτερα προβλήματά του.οι ΤΠΕ θα μπορούσαν να βοηθήσουν, με την παραπάνω Στην ίδια τη σχέση μας με τη λογοτεχνία ανακαλύ−προοπτική, στην ανανέωση όλων των σημείων της διδα− πτουμε έναν κώδικα συμπεριφοράς, ένα ηθικό κανόνακτικής διαδικασίας: από το πώς φθάνουν τα λογοτεχνικά επικοινωνίας και συνδιαλλαγής με τον πολιτισμικό Άλλο.κείμενα στα χέρια των μαθητών μέχρι την ενδυνάμωση H λογοτεχνία, το πιο συχνά μεταφραζόμενο είδος λό−των πολιτισμικών αποσκευών και του ορίζοντα προσδο− γου, αποτελεί έναν τόπο συνάντησης, όχι απλώς ενόςκιών τους· από την ανάπτυξη των τρόπων επικοινωνίας συγγραφέα και του αναγνώστη, αλλά, κυρίως, των ιδι−μεταξύ τους και της ομαδικής διαπραγμάτευσης του αίτερων πολιτισμικών αναφορών τους. γιατί, επίσης, τονοήματος των κειμένων μέχρι την πολυμεσική παρουσί− λογοτεχνικό κείμενο συντελεί στην κατανόηση άλλωναση των ερμηνειών τους και την παραγωγή δικών τους τρόπων ζωής εκτός του δικού μας.πολυτροπικών κειμένων. Εξάλλου, το μάθημα της λογοτεχνίας έχει προκριθεί Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, θέτουμε ως ως προνομιακό μέσο για την καλλιέργεια του ήθουςσκοπό την αξιοποίηση των ΤΠΕ στο πλαίσιο μιας ολο− και των αξιών της πολυπολιτισμικής κοινωνίας· τηςκληρωμένης παιδαγωγικής πρότασης για τη διδασκαλία κοινωνίας, δηλαδή, στην οποία όλες οι διαφορετικέςτης λογοτεχνίας η οποία θα περιλαμβάνει τους εξής πολιτισμικές ταυτότητες και παραδόσεις συνυπάρχουν,στόχους: συνδιαλλέγονται και δημιουργούν χωρίς αποκλεισμούς * Να πολλαπλασιάσει τους διαθέσιμους μαθησιακούς ή στιγματισμούς.πόρους που έχει στη διάθεσή του τώρα ο εκπαιδευτικός Η μεθοδολογική μας προσέγγιση βασίζεται σε δύοκαι ο μαθητής. παιδαγωγικές μεθόδους: τη διδασκαλία σε ομάδες και * Να ενδυναμώσει την αυτοπεποίθηση του εκπαιδευ− τη μέθοδο project. Και οι δύο είναι μαθητοκεντρικέςτικού προσφέροντάς του ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο μέθοδοι διδασκαλίας, καλλιεργούν τη συνεργασία, τηνδιδασκαλίας της λογοτεχνίας στο οποίο θα εντάσσεται ομαδικότητα και προσφέρουν δυνατότητα συμμετο−ομαλά και με συνέπεια η χρήση των ΤΠΕ. χής και κινητοποίησης στους αδύναμους και τους αδιά− * Να ενδυναμώσει την αυτοπεποίθηση του μαθητή φορους μαθητές, προωθούν την ενεργητική μάθηση,στην κατεύθυνση της διαμόρφωσης, έκφρασης και ενθαρρύνουν την ανάδειξη ενδιαφερόντων, συντελούνεπικοινωνίας των προσωπικών του ερμηνειών για τα στην αναβάθμιση της αυτο−εικόνας και της αυτοπε−λογοτεχνικά κείμενα. ποίθησης των μαθητών, δίνουν τη δυνατότητα στους * Να διευρύνει το πολιτισμικό υπόβαθρο του μαθητή μαθητές να εκφράζουν ελεύθερα τη γνώμη τους στηνπροσφέροντας γνώσεις, πληροφορίες, εικόνες, ακού− ομάδα και δίνουν, επίσης, την ευκαιρία στον εκπαιδευ−σματα, με άλλα λόγια, εμπειρίες που θα τον βοηθήσουν τικό να αυτενεργεί. Η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία καινα διαμορφώσει προσωπικές ερμηνείες για το λογοτε− η μέθοδος project μπορούν να διευκολύνουν τη διαφο−χνικό κείμενο. ροποιημένη διδασκαλία και την εναρμόνιση πολλών και * Να φέρει σε επαφή τον μαθητή με πολύ περισσότερα διαφορετικών αναγκών, επιπέδων και «γλωσσών», κάτιλογοτεχνικά κείμενα από αυτά που είναι διαθέσιμα στα που η μετωπική διδασκαλία αδυνατεί να αντιμετωπίσει.σχολικά ανθολόγια. Οι μαθητές, όταν εργάζονται σε ομάδες παρουσιάζουν * Να δώσει τις δυνατότητες στους μαθητές να κατα− ανετότερα τις προσωπικές τους απόψεις και τα συ−νοήσουν την κατασκευή των λογοτεχνικών κειμένων, μπεράσματά τους, μαθαίνουν ο ένας από τον άλλο,επεμβαίνοντας σ’ αυτά με τροποποιήσεις και πειραμα− αναπτύσσουν κριτική σκέψη, βελτιώνουν τον προφορικότιζόμενοι με τη δημιουργική γραφή. τους λόγο. Με τη μέθοδο project πριμοδοτείται η παρα− * Να προωθήσει νέους τρόπους συνεργασίας των γωγή πρωτότυπου υλικού, η έρευνα σε γραπτές πηγές,μαθητών μεταξύ τους στην κατεύθυνση της διαπραγ− σε βιβλιοθήκες, στο διαδίκτυο, το άνοιγμα του σχολείουμάτευσης και συνοικοδόμησης του νοήματος του λογο− στην κοινότητα εντός της οποίας αυτό λειτουργεί. Σετεχνικού κειμένου (forum, blog, facebook, twitter, wikis). συνδυασμό με τη μέθοδο project, η ομαδοσυνεργατική * Να αναπτύξει τις συνθετικές και κριτικές ικανότητες διδασκαλία δίνει στους μαθητές την αίσθηση της ενερ−των μαθητών με διαθεματικές εργασίες, πολυμεσικά γού συμμετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία, βελτιώ−παρουσιασμένες. νει τις επικοινωνιακές συνθήκες σε μια τάξη, αυξάνει το 5. ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: σεβασμό των μαθητών για όλους τους συμμαθητές τους ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΜΑΘΗΤΗ, OΧΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ και συμβάλλει στην αποδοχή της ετερότητας. Η διδα− Θεμέλιος λίθος του μαθήματος της λογοτεχνίας είναι σκαλία σε ομάδες και η μέθοδος project αναδεικνύουνη ανάγνωση, ένα πολιτισμικό φαινόμενο που σχετίζεται τα ταλέντα και τις ικανότητες όλων των μαθητών: τόσομε όλες σχεδόν τις πλευρές της ζωής και του πολιτι− των ‘ικανών’, όσο και των ‘αδύνατων’ μαθητών.σμού της ομάδας των ανθρώπων για την οποία μιλού− Η μονάδα οργάνωσης του προτεινόμενου Προγράμμα−με. Η επιθυμία για ανάγνωση μεταδίδεται μέσω των τος Σπουδών είναι η διδακτική ενότητα. Διδακτική ενό−
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21073τητα ονομάζουμε μια ολοκληρωμένη αναγνωστική και βοήθεια και κίνητρα θα προσφέρει προς την κατεύ−μαθησιακή διαδικασία η οποία στηρίζεται σε μια αρχική θυνση αυτή η ύπαρξη βιβλιοθήκης στο σχολείο ή στηνιδέα που μπορεί να είναι ένα θέμα ή ένα λογοτεχνικό τάξη, στην οποία μπορεί να καταφεύγουν οι μαθητέςείδος, πραγματοποιείται μέσα από ένα σύνολο ομοει− σε ολοήμερη βάση.δών ή ομόθεμων κειμένων και διαρκεί αρκετό χρονικό Η φάση της κυρίως ανάγνωσης έχει μεγάλη διάρκεια,διάστημα. Προτείνονται τρεις διδακτικές ενότητες για γιατί περιλαμβάνει πολλά υποστάδια, διαβαθμισμένηςμια σχολική χρονιά. Κάθε διδακτική ενότητα είναι σχεδι− δυσκολίας. Ξεκινούμε δηλαδή από μικρότερα και ευκο−ασμένη ως project, προσαρμοσμένο στις ιδιαιτερότητες λότερα κείμενα, περνάμε σε μεγαλύτερα και δυσκολότε−της λογοτεχνίας. Η διάρκειά του είναι δύο με τρεις μή− ρα και καταλήγουμε στην ανάγνωση ολόκληρων βιβλίων.νες, ανάλογα με τη συχνότητα των ωρών διδασκαλίας Η κάθε τάξη, ανάλογα με τις δυνατότητές της, μπορείκαι των δραστηριοτήτων που θα γίνουν. Όπως σε όλα τα να προχωρήσει σε όσα περισσότερα στάδια μπορεί.project, η διδασκαλία των ενοτήτων μας αναπτύσσεται Πρέπει όμως να καταβάλλεται προσπάθεια σε μόνιμησε φάσεις, με διακριτή στοχοθεσία στην κάθε μία. Οι βάση, έτσι ώστε η ανάγνωση ολόκληρων λογοτεχνικώνφάσεις αυτές είναι συνήθως τρεις. βιβλίων να ενταχθεί σταθερά και ομαλά στην εκπαιδευ− Κάθε ενότητα ξεκινά με τη φάση που ονομάζουμε: Πριν τική διαδικασία, μέσα ακριβώς από τη μεθόδευση τηςαπό την ανάγνωση. Η φάση αυτή είναι πολύ σημαντική, διδασκαλίας σε διδακτικές ενότητες/project.καθώς «χτίζει τις γέφυρες» μεταξύ των κειμένων και των Στη φάση της κυρίως ανάγνωσης αποκτά ιδιαίτε−μαθητών μας. Ο κυριότερος σκοπός της είναι να δώσει ρη σημασία η ομαδική εργασία, η οποία οργανώνεταικίνητρα για την ανάγνωση που θα ακολουθήσει και να ως εξής: η τάξη χωρίζεται σε ομάδες και κάθε ομάδαπλουτίσει το γνωστικό και πολιτισμικό ορίζοντα των αναλαμβάνει να διαβάσει και να παρουσιάσει ένα δι−μαθητών, δημιουργώντας ένα πλαίσιο προβληματισμού αφορετικό κείμενο. Στην περίπτωση που η διδακτικήπου θα διευκολύνει την εξαγωγή νοήματος. Οι μαθητές ενότητα αφορά αποκλειστικά στην ποίηση, όπως είναι ηδεν έρχονται στο μάθημα έχοντας ήδη την επιθυμία ενότητα «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνικήνα διαβάσουν και δεν διαπιστώνουν με αυτονόητο και ποίηση», η κάθε ομάδα μαθητών μπορεί να αναλάβει ναφυσικό τρόπο τη λογοτεχνική αξία των κειμένων. Οι μελετήσει μια συστάδα ποιημάτων. ΄Ετσι, λοιπόν, μπορείπροσπάθειές μας σ’ αυτή τη φάση κατατείνουν στο να να επιτευχθεί μια διαφοροποιημένη διδασκαλία καθώςεισαγάγουμε τους μαθητές είτε στο θέμα της διδακτι− κάθε ομάδα μπορεί να αναλάβει ένα ή περισσότερακής ενότητας (αν η ενότητα είναι θεματική, είτε στο κείμενα που να ταιριάζουν στις δυνατότητές της καιλογοτεχνικό είδος και την ιστορία του (εάν η ενότητα στις επιθυμίες της. Στο πλαίσιο της ομάδας, οι μαθητέςείναι ειδολογική), επιστρατεύοντας τα προσωπικά τους αλληλοβοηθούνται και διαπραγματεύονται το νόημαβιώματα, τις προηγούμενες γνώσεις τους (σχολικές και των κειμένων: άλλος μπορεί να κατάλαβε καλύτερα έναεξωσχολικές), τις παραστάσεις και τις εμπειρίες τους. σημείο, άλλος κάποιο άλλο, ανταλλάσσουν απόψεις καιΓίνονται συζητήσεις στην τάξη και διάφορες δραστηριό− αξιοποιούν τις όποιες ικανότητες έχει ο καθένας. Όταντητες, ατομικές ή ομαδικές, προφορικές ή γραπτές, συ− εμφανίζονται μπροστά στην τάξη για να παρουσιάσουννήθως ερευνητικής φύσεως (σε μη λογοτεχνικές πηγές τα κείμενά τους και τις εργασίες τους, έχουν τιθασεύσειή στο πεδίο). Τα κείμενα που χρησιμοποιούμε σε αυτή κάπως το «άγχος του νοήματος» που τυραννά όλουςτη φάση είναι συνήθως μη λογοτεχνικά (επιστημονικά, τους μαθητές και ιδίως τους αδύνατους, εκείνους πουπληροφοριακά, δημοσιογραφικά, οπτικά, ηλεκτρονικά) υστερούν στη γλώσσα ή στο πολιτισμικό κεφάλαιο.αλλά και μικρά λογοτεχνικά κείμενα (μικρά διηγήματα, Οι εργασίες που συνοδεύουν την παρουσίαση των κει−αποσπάσματα από μεγαλύτερα πεζά, ποιήματα) που μένων σχετίζονται στενότερα ή ευρύτερα με το κείμενο,διαβάζονται μέσα στην τάξη και προετοιμάζουν την λ.χ. επιδιώκουν οι μαθητές να αναπτύξουν αιτιολογημένηκυρίως ανάγνωση που θα ακολουθήσει. Η φάση αυτή και τεκμηριωμένη προσωπική άποψη γι αυτά που διαβά−ολοκληρώνεται όταν θεωρήσουμε ότι οι μαθητές μας ζουν, να αναγνωρίζουν τα διάφορα πολιτισμικά στοιχείαέχουν εξοικειωθεί με κάποιες έννοιες και ζητήματα και που υπάρχουν στα κείμενα και να προσδιορίζουν τηντους έχουν δημιουργηθεί κάποια ερωτήματα που θα ιστορικότητά τους. Να περιγράφουν και να ερμηνεύουναπευθύνουν στα κείμενα που θα διαβάσουν. Οπωσδή− την εποχή, το κοινό και τις συνθήκες παραγωγής ενόςποτε χρειάζονται το λιγότερο τέσσερις διδακτικές ώρες έργου, να επισημαίνουν τους συγκρουόμενους κώδικεςγια να ολοκληρωθεί. συμπεριφοράς και τις αξίες που εκφράζονται από τους Τότε περνούμε στη φάση της κυρίως ανάγνωσης, ήρωες, να διατυπώνουν προτάσεις και πιθανές λύσειςπου είναι και η σημαντικότερη φάση. Εδώ οι μαθητές για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ήρωες, όσοδιαβάζουν μεγαλύτερα κείμενα (συστάδες ποιημάτων, και για τις επιλογές που πρέπει να πραγματοποιήσουν,διηγήματα, κεφάλαια από μυθιστορήματα και στο τέλος να συγκρίνουν κείμενα (λογοτεχνικά και οπτικο−ακου−ολόκληρα βιβλία) στο σπίτι τους. Στο σημείο αυτό θα στικά, πεζά και ποιητικά) ως προς έναν παράγοντα (π.χ.πρέπει ιδιαιτέρως να τονιστεί πως έχει μεγάλη σημασία κοινή θεματική). Άλλες εργασίες εστιάζουν στην οπτικήτο σχολείο να ζητά από τους μαθητές να διαβάζουν γωνία από την οποία μιλά ο αφηγητής, στη συγκεκρι−λογοτεχνικά κείμενα στο σπίτι. Δεν γίνεται κανείς ανα− μένη στάση ζωής στην οποία παραπέμπει και ζητούνγνώστης μόνο με την ανάγνωση λογοτεχνικών κειμένων να σχολιάσουν τους διαφορετικούς τρόπους σκέψης,στο σχολείο, όσο πετυχημένη κι αν είναι αυτή. Η ανά− τις διαφορετικές αξίες που καθορίζουν τις συμπεριφο−γνωση της λογοτεχνίας είναι κατά βάσιν μια μοναχική ρές των ηρώων. Άλλες εργασίες επικεντρώνονται στηνδραστηριότητα η οποία γίνεται σε προσωπικό χρόνο, αναζήτηση μορφικών χαρακτηριστικών των κειμένων,επειδή αποτελεί ανάγκη του αναγνώστη. Σκοπός μας ανάλογα με το λογοτεχνικό είδος στο οποίο ανήκουνείναι οι μαθητές να αποκτήσουν τη συνήθεια να διαβά− ή την τεχνοτροπία που υιοθετούν.ζουν λογοτεχνία στον προσωπικό τους χρόνο. Μεγάλη Τέλος, περνούμε στην τρίτη και τελευταία φάση, που
  • 21074 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)συνήθως ονομάζεται: μετά την ανάγνωση. Στη φάση * Περιεχόμενο. Εδώ παραθέτονται τα προτεινόμενααυτή οι μαθητές μας παράγουν το δικό τους λόγο όχι για διδασκαλία κείμενα, εξαντλώντας κατ’ αρχήν όλαπια γύρω από τα κείμενα, αλλά γύρω από το θέμα τα σχετικά κείμενα από τα τρία ανθολόγια του Λυκεί−της διδακτικής ενότητας με την οποία ασχολήθηκαν. Ο ου. Ταυτοχρόνως όμως παραθέτουμε και «παράλληλασκοπός της φάσης αυτής είναι να διαπιστώσουν όλοι, κείμενα», ομόθεμα ή ομοειδή από την ελληνική και ξένηδιδάσκοντες και διδασκόμενοι, τι καινούριο έμαθαν, παραγωγή, σύγχρονα ή και παλαιότερα. Κάποια απόποιες αντιλήψεις σχημάτισαν, ποια συναισθήματα ένιω− αυτά μπορούν να διαβαστούν αποσπασματικά αλλάσαν μέσα από τις αναγνώσεις και τις συζητήσεις τους. κάποια επιβάλλεται να διαβαστούν ολόκληρα. Πρέ−Η παραγωγή λόγου νοείται ως έκφραση προσωπικών πει να τονιστεί ότι τα κείμενα που προτείνονται είναιαντιλήψεων και στάσεων που μπορεί να επιτευχθεί με ενδεικτικά. Ο εκπαιδευτικός μπορεί να προτείνει καιγλωσσικές αλλά και μη γλωσσικές δραστηριότητες. Σ’ άλλα κείμενα αρκεί να είναι μέσα στο γενικό πλαίσιοαυτή τη φάση ζητείται από τους μαθητές να γράψουν, της διδακτικής ενότητας και να εξυπηρετούν τη σκο−ατομικά ή ομαδικά, ένα κείμενο ανάλογο του είδους ποθεσία.που διάβασαν, να κάνουν έρευνα και να γράψουν μια * Δραστηριότητες. Το πρώτο που πρέπει να επιση−συνθετική εργασία. Στις εργασίες αυτής της φάσης μανθεί εδώ είναι πως οι δραστηριότητες δεν είναιαξιοποιούνται συνήθως μοτίβα, λογοτεχνικοί χαρακτή− ερωτήσεις γνωστικού τύπου ή ερωτήσεις κατανόησηςρες και επεισόδια από τα βιβλία που διαβάστηκαν αλλά που ζητούν μια απάντηση εκ μέρους του μαθητή, όπωςκαι οι ειδικότερες γνώσεις γύρω από το λογοτεχνικό αυτές που βρίσκονται κάτω από τα κείμενα στα ΚΝΛ. Οιείδος ή φαινόμενο που μελέτησαν. Με τις τελικές αυτές δραστηριότητες επιδιώκουν να κινητοποιήσουν τον μα−δραστηριότητες, άλλοτε πιο «καλλιτεχνικές» (όπως είναι θητή να «δράσει», να ερευνήσει, να συνεργαστεί με τουςη συγγραφή ή διασκευή ποιημάτων, θεατρικών έργων) συμμαθητές του και να παράγει κάτι. Οι δραστηριότητεςκαι άλλοτε πιο «επιστημονικές» (όπως είναι η συγγρα− που προτείνονται στην αντίστοιχη στήλη μπορούν ναφή συνθετικών εργασιών), ολοκληρώνεται η διδακτική κατανεμηθούν στις τρεις φάσεις της διδασκαλίας πουενότητα, δηλ. το project. Και στις τρεις φάσεις γίνεται περιγράφηκαν παραπάνω, κατά την κρίση του εκπαιδευ−εναλλαγή μεταξύ της μετωπικής διδασκαλίας και της τικού. Εννοείται πως είναι ενδεικτικές. Ο εκπαιδευτικόςδιδασκαλίας σε ομάδες, της ομαδικής και της ατομικής και οι μαθητές μπορούν να επιλέξουν εκείνες που ται−εργασίας ανάλογα με τις ανάγκες της τάξης κάθε φορά, ριάζουν περισσότερο στις συνθήκες της τάξης.χωρίς να υποτιμάται καμία από αυτές. * Αξιολόγηση. Στη στήλη αυτή αναφέρονται επιγραμ− Κάθε διδακτική ενότητα παρουσιάζεται παρακάτω σε ματικά οι βασικές γνώσεις και δεξιότητες που ελπί−έναν πίνακα που περιλαμβάνει πέντε στήλες ως εξής: ζουμε να έχουν αποκτήσει οι μαθητές και τις οποίες * Σκοποθεσία. Περιλαμβάνει τους γνωστικούς, αξι− αξιολογούμε ως ικανές και αναγκαίες για την επιτυ−ακούς, συναισθηματικούς στόχους της συγκεκριμένης χία της διδακτικής ενότητας. Όπως θα παρατηρήσειδιδακτικής ενότητας. Διαμορφώνει το παιδαγωγικό κανείς, αυτές είναι λιγότερες από όσες αναφέρονταιπλαίσιο εντός του οποίου θα κινηθεί ο εκπαιδευτικός στη στήλη των δεξιοτήτων. Εξ αντικειμένου, ακόμασε όλα τα στάδια της διδασκαλίας και υπαγορεύει τις και σε τάξη με εξαιρετικές επιδόσεις, το επίπεδο τηςδιδακτικές προσεγγίσεις και τις εργασίες των μαθητών. αξιολόγησης είναι χαμηλότερο από το επίπεδο τηςΗ σκοποθεσία κάθε διδακτικής ενότητας εξειδικεύει και διδασκαλίας. Εδώ χρειάζεται να δοθούν περισσότερεςσυγκεκριμενοποιεί τον γενικό σκοπό της διδασκαλίας διευκρινίσεις σχετικά με την αξιολόγηση. Η στιγμήτης λογοτεχνίας, την κριτική αγωγή στο σύγχρονο πο− της αξιολόγησης, αν μιλούμε για στιγμιαίες εξετάσεις,λιτισμό. Άρα, η κάθε διδακτική ενότητα προσεγγίζει μια αλλά και η συνεχής καθημερινή αξιολόγηση, σε όληπλευρά του πολιτισμού και, μέσω αυτής, σκοπεύει στη τη διάρκεια της χρονιάς, είναι μία παιδαγωγική δια−διαμόρφωση της υποκειμενικότητας των μαθητών. Επει− δικασία πολύ χρήσιμη για τους εκπαιδευτικούς αλλάδή η λογοτεχνία μιλά για τον κόσμο με έναν τρόπο υπο− κυρίως για τους μαθητές και τις μαθήτριές τους. Η αξι−κειμενικό, οι γνώσεις που μας δίνει γι αυτόν είναι αξεδι− ολόγηση είναι στενά συνυφασμένη με τους σκοπούς,άλυτα συνυφασμένες με τους λογοτεχνικούς τρόπους το περιεχόμενο και τη μεθόδευση της διδασκαλίας.και, επομένως, με τις γνώσεις για την ίδια τη λογοτεχνία. Συνεπώς, όταν μιλούμε για αξιολόγηση των μαθητών,Αυτός είναι και ο λόγος που στη σκοποθεσία περιλαμ− δεν αναφερόμαστε μόνο σε τεχνικές εξέτασης καιβάνονται στόχοι που αφορούν τόσο σε προσεγγίσεις βαθμολόγησης, μιλούμε για τον τρόπο εργασίας τουτης πραγματικότητας και της ανθρώπινης εμπειρίας όσο εκπαιδευτικού και των μαθητών του στην τάξη, γιακαι σε γνώσεις για την ίδια τη λογοτεχνία. το είδος των εργασιών των μαθητών. Oι εξετάσεις * Δεξιότητες. Οι δεξιότητες σχετίζονται με τα όσα οι και η αξιολόγηση των μαθητών είναι κομμάτι της δι−μαθητές θα είναι σε θέση να κάνουν πάνω στα κείμενα δασκαλίας και της παιδαγωγικής προσέγγισης πουή γύρω από τα κείμενα με την ολοκλήρωση της διδα− έχουμε υιοθετήσει όλη τη χρονιά. Ταυτοχρόνως, καθώςσκαλίας της ενότητας και μπορούν να πιστοποιηθούν γνωρίζουμε τους μαθητές μας, είμαστε σε θέση ναμε την αξιολόγηση, διότι −ας μη ξεχνούμε− ότι υπάρχουν αξιολογούμε την προσπάθεια που καταβάλλουν. Τακαι αποτελέσματα από τη διδασκαλία της λογοτεχνίας κριτήρια της αξιολόγησης διαμορφώνουν την υποκει−τα οποία δεν είναι ούτε δυνατό ούτε ίσως επιθυμητό να μενικότητα των μαθητών ανάλογα. Οι επιλογές μαςαξιολογηθούν. Οι δεξιότητες βρίσκονται σε διαλεκτική σε μεθόδους διδασκαλίας και κριτήρια αξιολόγησηςσχέση με τη σκοποθεσία και είναι, κατά κάποιον τρόπο, εγχαράσσονται στους μαθητές και τους διαμορφώνουνη εφαρμογή των όσων οι μαθητές γνώρισαν, κατανόη− σε ανταγωνιστικούς ή συνεργατικούς, πειθήνιους ήσαν ή συνειδητοποίησαν. Αποτελούν, επιπλέον, οδηγό δημιουργικούς ανθρώπους.για την επινόηση και επιλογή των δραστηριοτήτων των Οι μαθητές στο μάθημα της λογοτεχνίας, λοιπόν,μαθητών. αξιολογούνται όχι με βάση τις γενικότερες γνώσεις και
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21075την κουλτούρα τους, αλλά με βάση αυτά που διδάχτη− Η αξιολόγηση προκύπτει από τις εργασίες των μαθη−καν και αυτά που έκαναν στην τάξη. Οι μαθητές μας τών και δεν τους αιφνιδιάζει ζητώντας τους άγνωστααξιολογούνται τόσο για τις ατομικές εργασίες τους όσο στοιχεία ή δραστηριότητες που δεν έχουν συζητηθείκαι για τη συμμετοχή τους στις ομαδικές εργασίες. Οι και δουλευτεί μέσα στην τάξη. Στις γραπτές εξετά−ομαδικές εργασίες συνιστούν ένα πολύ ουσιαστικό κομ− σεις στο τέλος της σχολικής χρονιάς, προτείνεταιμάτι της δουλειάς μας και –μεταξύ άλλων– ασκούν τους οι μαθητές να εξετάζονται σε άγνωστο λογοτεχνικόμαθητές στην ανοχή της διαφοράς, στην πολυφωνία, κείμενο, ομοειδές ή ομόθεμο με τις διδακτικές ενό−στην υπευθυνότητα. Οι μαθητές αξιολογούνται για τον τητες που διδάχτηκαν και με ασκήσεις παρόμοιεςπροφορικό και γραπτό τους λόγο, για τη γενικότερη με αυτές που δούλεψαν μέσα στην τάξη. Συνολικά,συμμετοχή τους στο μάθημα και για τη συμβολή τους οι μαθητές μας αξιολογούνται μέσω μιας πλούσιαςστη δουλειά της ομάδας τους. ποικιλίας δραστηριοτήτων, ερωτήσεων, εργασιών σε Κάθε μαθητής έχει έναν φάκελο τον οποίον εμπλου− μία, αντιστοίχως, πλούσια ποικιλία γνώσεων γύρω απότίζει τόσο με τις ατομικές όσο και με τις ομαδικές τη λογοτεχνία αλλά και, κυρίως, αναγνωστικών καιεργασίες. Ο εκπαιδευτικός ανά πάσα στιγμή είναι σε εκφραστικών δεξιοτήτων. Σε κάθε διδακτική ενότηταθέση να διαπιστώσει την εξέλιξη των γραπτών εργασιών που αναπτύσσεται παρακάτω, επισημαίνεται τι κυρίωςτου μαθητή, συμπληρώνοντας την εικόνα που έχει γι’ αξιολογείται.αυτόν από την προφορική συμμετοχή του στο μάθημα. 6. ΟΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣΜε άλλα λόγια, η αξιολόγηση του μαθητή στη διάρ− Μετά από μελέτη των λογοτεχνικών κειμένων πουκεια της χρονιάς είναι διαμορφωτική και στις εξετάσεις περιλαμβάνονται στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνί−τελική. Σε καμία φάση, ωστόσο, δεν προκρίνονται για ας της Α΄ Λυκείου καταλήξαμε ότι ένας ικανός αριθμόςτην αξιολόγηση των μαθητών τα τεστ με ερωτήσειςπολλαπλού τύπου ούτε και φύλλα εργασίας τα οποία κειμένων μπορεί να αναπλαισιωθεί σε τρεις διδακτικέςείναι πολύ καθοδηγητικά και περιορίζουν τους ορίζο− ενότητες ως εξής:ντες των μαθητών. 1. Τα φύλα στη λογοτεχνία Οι μαθητές στη διάρκεια όλης της χρονιάς αξιολο− 2. Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποί−γούνται προφορικά και γραπτά σε μία πλούσια γκάμα ησηδεξιοτήτων μέσω πολλαπλών και διαφορετικών δρα− 3. Θέατροστηριοτήτων, όπως λ.χ. η ανάλυση και η κατανόηση Τα κριτήρια για την επιλογή των παραπάνω ενοτήτωντου ιστορικού πλαισίου των κειμένων, η περιγραφή είναι τα εξής: Σε ό,τι αφορά την πρώτη ενότητα, τολογοτεχνικών χαρακτήρων, η αναγνώριση του βασικού ζήτημα του φύλου (ανδρική και γυναικεία ταυτότητα, ηθέματος τα οποία εμπεριέχονται στα κείμενα. Ακόμη, κοινωνική θέση της γυναίκας, ρόλοι των φύλων, ιστορι−αρχίζουν να αξιολογούνται και σε πιο φιλολογικού τύ− κότητα των ηλικιών) είναι ένα κεντρικό ζήτημα για έναπου γνώσεις, όπως να αναγνωρίζουν βασικά χαρακτη− μεγάλο μέρος της λογοτεχνικής παραγωγής όλων τωνριστικά των λογοτεχνικών ρευμάτων και εκπροσώπους περιόδων και αρκετά κείμενα του ανθολογίου, ποιητικάτους καθώς και να κατανοούν τη συγκρότηση του κάθε και πεζά, αναφέρονται σε αυτό. Το σπουδαιότερο όμωςσυγκεκριμένου κειμενικού είδους, λ.χ. της ποίησης, του είναι ότι αποτελεί ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα για τουςθεάτρου. Με την ομαδική εργασία αναπτύσσουν την εφήβους οι οποίοι συγκροτούν την ταυτότητά τους. Τοικανότητά τους για συνεργασία και ανταλλαγή από− θέμα του φύλου σχετίζεται με το θέμα της εφηβείαςψεων στην ομάδα, συνδέοντάς τις με την καθημερινή αλλά και με το θέμα του έρωτα (λ.χ. Ερωφίλη). Επίσης,τους εμπειρία. Οι μαθητές αξιολογούνται επίσης για το φύλο είναι ένα θέμα το οποίο προσδιορίζεται απότην έρευνά τους στη βιβλιοθήκη ή στο διαδίκτυο, για τα ιστορικά και κοινωνικά συμφραζόμενα αλλά και απότην ορθή και εμπεριστατωμένη χρήση των ψηφιακών ή την οπτική γωνία και την τεχνοτροπία του κάθε συγ−συμβατικών πηγών. γραφέα, επομένως δίνει την ευκαιρία για μια πλούσια Στο μάθημα της λογοτεχνίας η άρθρωση προσωπικού σκοποθεσία.λόγου στο σχολείο εκ μέρους των μαθητών είναι πολύ Η δεύτερη διδακτική ενότητα «Παράδοση και μοντερ−σημαντική και αποτελεί το σημαντικότερο στοιχείο για νισμός στη νεοελληνική ποίηση» επιδιώκει να προσφέρειτην αξιολόγησή τους. Η άρθρωση του λόγου αυτού δεν ένα καθοδηγητικό νήμα για να ταξινομηθούν τα ποιητικάείναι ζήτημα ταλέντου ή υψηλών ικανοτήτων τις οποίες κείμενα του ανθολογίου αλλά και να δοθεί ένα διδακτικόκάποιοι διαθέτουν και «φέρνουν» στο σχολείο από το πλαίσιο για την προσέγγισή τους. Η κατανόηση της με−σπίτι τους. Είναι αντικείμενο κοπιαστικής και συστη− τάβασης της νεοελληνικής ποίησης από την παράδοσηματικής άσκησης, μαθημένης συμπεριφοράς, ζήτημα στο μοντερνισμό αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεσηεξοικείωσης με τα κείμενα ως πολιτισμικά προϊόντα. για την κατανόηση της εξέλιξης της νεοελληνικής ποί−Η παραγωγή προσωπικού λόγου μπορεί να αφορά στο ησης στον 20ο αιώνα. Επίσης, μέσα από την παρακο−κείμενο ή στο θέμα για το οποίο μιλά το κείμενο και λούθηση της μετάβασης, κατανοούνται καλύτερα και τααπομακρύνεται από τη λογική του σωστού/λάθους ή θεματικά χαρακτηριστικά της παραδοσιακής ποίησηςτης αναπαραγωγής έτοιμων απαντήσεων που βρίσκο− (εθνικά οράματα, φύση, ο ρόλος του ποιητή) αλλά καινται στα κάθε είδους βοηθήματα που κυκλοφορούν στο οι τεχνοτροπικές καινοτομίες της μοντέρνας ποίησης,εμπόριο. Η άρθρωση προσωπικού λόγου στο σχολείο εκ ενώ φωτίζεται ουσιαστικά η θέση δύο αγαπητών, στουςμέρους των μαθητών είναι προϊόν των επικοινωνιακών μαθητές, ποιητών, του Καβάφη και του Καρυωτάκη, ωςσχέσεων που επικρατούν μέσα στην τάξη, του κλίματος προαγγέλων του μοντερνισμού. Εννοείται πως για τηισοτιμίας, διαλόγου και αλληλοσεβασμού των μελών συγκεκριμένη διδακτική ενότητα θα χρησιμοποιηθούντης κοινότητας της τάξης, τα οποία είναι αποκλειστική ποιητικά κείμενα και από τα ανθολόγια της Β΄ και τηςευθύνη του εκπαιδευτικού. Γ΄ Λυκείου.
  • 21076 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) Η τρίτη ενότητα για το θέατρο προέκυψε κυρίως από Γενικότερα, είναι πασίγνωστη η παιδαγωγική αξία τουτο γεγονός ότι αρκετά από τα κείμενα του ανθολογίου θεάτρου αλλά και οι δυνατότητες που προσφέρει γιαείναι θεατρικά (και κάποια μάλιστα ξένα) αλλά και δι− μια ποικιλία δραστηριοτήτων προσανατολισμένων στηνότι ο θεατρικός λόγος, αν και ουσιαστικό κομμάτι τηςλογοτεχνίας, είναι παραμελημένος στην εκπαίδευση, ενεργητική μάθηση και στην ανάληψη πρωτοβουλιών,ως μη όφειλε. Η σύγκριση λ.χ. του αφηγηματικού με οι οποίες μπορούν πολύ εύκολα να συνδεθούν και μετο θεατρικό λόγο είναι παιδαγωγικά πολύ σημαντική. τη χρήση ΤΠΕ.
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21077
  • 21078 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21079
  • 21080 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)
  • ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) 21081
  • 21082*02015622706110076* ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ) Η ισχύς της παρούσης αρχίζει από το Σχολικό Έτος 2011−2012. Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Μαρούσι, 21 Ιουνίου 2011 Η ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΟΥ 34 * ΑΘΗΝΑ 104 32 * ΤΗΛ. 210 52 79 000 * FAX 210 52 21 004 ΑΠΟ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ