Mind map book

9,890 views
9,606 views

Published on

สอนการเขียน Mind Map

Published in: Education
1 Comment
1 Like
Statistics
Notes
No Downloads
Views
Total views
9,890
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
99
Actions
Shares
0
Downloads
144
Comments
1
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Mind map book

  1. 1. เทคนิค MIND MAPPING การสรางผังมโนคติ รองศาสตราจารย SOREN BREITING ที่ปรึกษาโครงการสรางความเขมแข็งสิ่งแวดลอมศึกษาในประเทศไทย (SEET) เรียบเรียงจากกิจกรรมประชุมสัมมนาศึกษานิเทศก และผูเกี่ยวของในโครงการฯ ระหวาง เดือนเมษายน – พฤษภาคม 2545 อําไพ เกตุสถิตย ผูเรียบเรียง MIND MAPPING เปนเครื่องมือสําคัญที่ครูผูสอนนิยมใชในการจัดกิจกรรมการเรียนรูสวนใหญใชในการระดมสมองขณะทํากิจกรรมกลุมของผูเรียน และในการสรุปบทเรียนทั้งรายกลุมและรายบุคคล เนื่องจากเกิดความสนุกสนานแกผูเรียนในการเขียนสิ่งที่ตนเรียนรูอยางอิสระมี ก ารจั ด กลุ ม และเรี ย งลํ า ดั บ ความสํ า คั ญ ผ า นเส น แขนงต า งๆจากจุ ด กึ่ ง กลาง เพื่ อ ให เ ห็ นความสัมพันธระหวางความคิดรวบยอดยอยๆ และความคิดรวมทั้งหมดในกระดาษเพียงแผนเดียว นอกจากนี้ Mind Mapping ยังสามารถนํามาใชในการวางแผนงาน ทั้งของครู และการทําโครงงานของนักเรียน หรือการเตรียมงาน เชน การเตรียมการสอนของครู การวางแผนเพื่อเขียนเรียงความของนักเรียน เอกสารฉบับนี้จึงขอนําเสนอเทคนิคการทํา Mind Mapping ในการจับประเด็น / หัวขอยอยตางๆ โดยการทดลองทําในแผนแรกใหครอบคลุมทั้งหมดกอน แลวจึงนํามาจัดระเบียบความคิดใหมในแผนที่ 2 ซึ่งจะทําให Mind Mapping ที่ไดมีความกระชับนาสนใจ และครอบคลุมตรงตามหัวขอหลักที่นําเสนอ ความสําคัญของการทํา Mind Mapping : อยูที่• ประเด็น /ความคิดสําคัญทีอยูกลางภาพ ควรใชภาพทีสื่อความหมาย และชัดเจนสวยงาม ่ ่ เพื่อเปนการดึงดูดความสนใจ และสามารถคนหาไดงายกวาการใชตัวอักษร เมื่อเก็บรวบรวม ไวดวยกัน• การแตกแขนง ควรจัดลําดับความสําคัญของขอความในแตละกิ่งที่แตกออกจากจุดกึ่งกลาง จากมากไปหานอย และถามีความสําคัญในระดับใกลเคียงกัน จะแตกออกจากจุดเดียวกัน• การใชถอยคํา ใชถอยคําทีกระชับ งาย และสื่อความหมายชัดเจน ่• การผสมผสานเชื่อมโยง ระหวางขอความในแตละกิ่งยอย และกิงใหญเพื่อใหเกิดความคิดรวบ ่ ยอดที่สอดคลองกับภาพตรงกลาง• เปนเทคนิคทีเ่ หมาะสําหรับคนขี้เกียจเขียน และเปนการบริหารสมองทัง 2 ซีก ้
  2. 2. ตัวอยางการทํา Mind Mapping ในหัวขอการดูนก• ครูผูสอนอาจใชคําถามใหนกเรียนทุกคนชวยกันระดมสมองวาตางคนนึกถึงอะไรเกียวกับนก ั ่ บาง ?• นําความคิดทังหมดนั้นมารวมกันโดยใช กระดาษ 2 แผน ทําMind Mapping ดังนี้ ้ กระดาษแผนที่ 1 : เปนการระดมสมองทั้งหมดที่คิดออกเกี่ยวกับนก • เริ่มจากกลางกระดาษ สําหรับวาดรูปที่สอดคลองกับเรื่อง จะทําใหจดจําไดงาย หากยังคิดภาพสวยๆไมออก ให ปลอยวางไว หรือวาดรูปอะไรงายๆลงไป• แตกเสนโคงจากกลางภาพ ตามประเด็นใหญ / ยอย โดยเขียนตัวอักษรบนเสนโคงที่มีขนาดความยาวเทา กับขอความที่เขียน • อาจใชสัญลักษณ / ภาพ ในการสื่อความหมาย • เขียนทุกอยางที่คิดได ไมตองกลัววาจะไมสมบูรณแบบ• ไมควรคิดเพียงประเด็นยอยประเด็นใดประเด็นหนึ่ง เพียงเรื่องเดียว จะทําใหการแตกแขนงของเสน
  3. 3. ไปในดานใดดานหนึ่งของภาพและไมครอบคลุม กระดาษแผนที่ 2 : เปนการจัดระเบียบความคิดใหม จากกระดาษแผนที่ 1 โดย • อาจเพิม /ลด บางอยางเขาไปตามความจําเปน ่ • จัดกิ่งและสาขาใหม โดยไมควรใหเกิน 6 กิ่ง เพื่อสะดวกในการทบทวน และวางแผนการทํางาน ในขั้นตอนตอไปจากประสบการณในการทํา Mind Mapping ที่ผานมา มีเทคนิคเล็กๆนอยๆที่จะชวยใหผลงานที่ เกิดขึ้นมีความสมบูรณ สวยงามยิ่งขึน โดย ้ • ใหวางกระดาษอยูในแนวเดียวตลอด • เขียนตัวอักษร บน เสนโคงเสมอ ไมหมุนกระดาษไปมา ไมวาจะเปนเสนโคงขึ้น หรือโคงลง  • ภาพตรงกลางไมควรมีขนาดใหญมาก • ขนาดของเสน / กิ่งหลัก ควรมีขนาดใหญ เพราะจะเหลือพืนที่ในการทํากิง / สาขานอย ้ ่ หรือใชสีเนนใหเดนชัด • ใชสัญลักษณบางจุดในภาพ จะเตือนความจําดีกวาตัวหนังสือ
  4. 4. แผนทีความคิด(MIND MAP) ่ คณะทางาน KM สานักงานเกษตรจังหวัดพระนตรศรีอยุธยาMind Map คือ อะไร Mind Map หรือ แผนทีความคิด เป็ นวิธการบันทึกความคิดเพือให ้เห็นภาพของ ่ ี ่ ความคิดทีหลากหลายมุมมอง ทีกว ้าง และทีชดเจน โดยยังไม่ ่ ่ ่ ั จัดระบบระเบียบความคิดใดๆทังส ้ ้น เป็ นการเขียนตามความคิด ิ ทีเกิดขึนขณะนัน การเขียนมีลักษณะเหมือนต ้นไม ้แตกกิงก ้าน ่ ้ ้ ่ สาขาออกไปเรือยๆ ทาให ้สมองได ้คิดได ้ทางานตามธรรมชาติ ่ อย่างและมีการจินตนาการกว ้างไกล ่ ี ่ ่ ้ แผนทีความคิด ยังเป็ นวิธการหนึงทีใชในการ บันทึกความคิดของการอภิปรายกลุม หรือการระดมความคิด ่ ิ โดยให ้สมาชกทุกคนเสนอความคิดเห็น และวิทยากรจะทาการ ั้ จดบันทึกด ้วยคาสนๆ คาโตๆ ให ้ทุกคนมองเห็น พร ้อมทังโยง ้ เข ้าหากิงก ้านทีเกียวข ้องกัน เพือรวบรวมความคิดทีหลากหลาย ่ ่ ่ ่ ่ ของทุกคน ไว ้ในแผ่นกระดาษแผ่นเดียว ทาให ้ทุกคนได ้เห็นภาพ ่ ั ความคิดของผู ้อืนได ้ชดเจน และเกิดความคิดใหม่ตอไปได ้ ่ความเปนมาของ Mind Map ็ ่ ี่ ่ ้ แผนทีความคิด เป็ นการนาเอาทฤษฎีทเกียวกับสมองไปใชให ้เกิดประโยชน์ อย่างสูงสุดนาย ธัญญา ผลอนันต์ เป็ นผู ้นาความคิดและวิธการเขียนแผนทีความคิดเข ้ามาใช ้ และเผยแพร่ใน ี ่ประเทศไทย ผู ้คิดริเริมคือโทนี บูซาน (Tony Buzan) เป็ นชาวอังกฤษ เป็ นผู ้นาเอาความรู ้เรือง ่ ่ ้ ่สมองมาปรับใชเพือการเรียนรู ้ของเขา โดยพัฒนาการจากการจดบันทึกแบบเดิมที่ เป็ นตัวอักษรเป็ นบรรทัด ๆ เป็ นแถว ๆ ้ ใชปากกาหรือดินสอในการจดบันทึก เปลียนมาเป็ นบันทึกด ้วยคา ่ ัภาพ สญลักษณ์ แบบแผ่รัศมี ออกรอบ ๆ ศูนย์กลางเหมือนการแตกแขนงของ กิงไม ้ โดยใช ้ ่ ี ั ี ิสสน การเขียนแผนทีความคิดของโทนี บูซาน เป็ นการบันทึกในทุกๆเรือง ทัง ชวตจริงสวนตัว ่ ่ ้ ่และการงาน เช ่น การวางแผน การตัดสนใจ การชวยจา การแก ้ปั ญหา การ นาเสนอ และการเขียน ิ ่ ื ้หนังสอ เป็ นต ้น การบันทึกแบบนีเป็ นการใชทักษะการทางานร่วมกัน ของสมองทังสองซก คือ ้ ้ ี ี ้ ั ่ซกซาย วิเคราะห์ คา ภาษา สญลักษณ์ ระบบ ลาดับ ความเป็ นเหตุ เป็ นผล สวนสมองซกขวา ี ่ ั ิจะทาหน ้าทีสงเคราะห์คด สร ้างสรรค์ จินตนาการ ความงาม ศลปะ จังหวะ โดยมีแถบเสนประสาท ิ ้ ั่คอร์ปัสคอโลซมเป็ นเสมือนสะพานเชอม ื่หล ักการเขียน Mind Map การเขีย น Mind Map ใชกระดาษแผ่นเดียว การเขีย นใช ส สันหลากหลาย ้ ้ ี ้ ้ ้ใช โ ครงสร า งตามธรรมชาติท ี่ แ ผ่ ก ระจายออกมาจุ ด ศู น ย์ ก ลาง ใช เ ส นโยง มี เ ครื่ อ งหมาย ้ ัสญลักษณ์ และรูปภาพทีผสมผสานร่วมกันอย่างเรียบง่าย สอดคล ้องกับการทางานตามธรรมชาติ ่ของสมอง
  5. 5. วิธการเขียน Mind Map ี ี ้ 1. เตรียมกระดาษเปล่าทีไม่มเสนบรรทัดและวางกระดาษภาพแนวนอน ่ ี ่ ื่ 2. วาดภาพสหรือเขียนคาหรือข ้อความทีสอหรือแสดงถึงเรืองจะทา Mind Map กลาง ่ หน ้ากระดาษ โดยใชสอย่างน ้อย 3 ส ี และต ้องไม่ตกรอบด ้วยรูปทรงเรขาคณิต ้ ี ี 3. คิดถึงหัวเรืองสาคัญทีเป็ นส ่ ่ ่วนประกอบของเรืองทีทา Mind Map โดยให ้เขียนเป็ นคา ่ ่ ทีมลักษณะเป็ นหน่วย หรือเป็ นคาสาคัญ (Key Word) สน ๆ ทีมความหมาย บนเสน ่ ี ั้ ่ ี ้ ึ่ ้ ้ ซงเสนแต่ละเสนจะต ้องแตกออกมาจากศูนย์กลางไม่ควรเกิน 8 กิง ่ 4. แตกความคิดของหัวเรืองสาคัญแต่ละเรืองในข ้อ 3 ออกเป็ นกิง ๆ หลายกิง โดยเขียน ่ ่ ่ ่ ้ ่ คาหรือวลีบนเสนทีแตกออกไป ลักษณะของกิงควรเอนไม่เกิน 60 องศา ่ ่ ่ 5. แตกความคิดรองลงไปทีเป็ นสวนประกอบของแต่ละกิง ในข ้อ 4 โดยเขียนคาหรือวลี ่ ้ ่ ึ่ เสนทีแตกออกไป ซงสามารถแตกความคิดออกไปเรือยๆ ่ 6. การเขียนคา ควรเขียนด ้วยคาทีเป็ นคาสาคัญ (Key Word) หรือคาหลัก หรือเป็ นวลีทม ี ่ ี่ ความหมายช ัดเจน ั ้ ี 7. คา วลี สญลักษณ์ หรือรูปภาพใดทีต ้องการเน ้น อาจใชวิธการทาให ้เด่น เชน การล ้อม ่ ่ ่ กรอบ หรือใสกล่อง เป็ นต ้น 8. ตกแต่ง Mind Map ทีเขียนด ้วยความสนุกสนานทังภาพและแนวคิดทีเชอมโยงต่อกัน ่ ้ ่ ื่ข้อดีของการทาแผนทีความคิด ่ 1. ทาให ้เห็นภาพรวมกว ้าง ๆ ของหัวข ้อใหญ่ หรือ ขอบเขตของเรือง ่ ้ 2. ทาให ้สามารถวางแผนเสนทางหรือตัดสนใจได ้ ิ อย่างถูกต ้อง เพราะรู ้ว่าตรงไหนกาลังจะไปไหน หรือผ่านอะไรบ ้าง 3. สามารถรวบรวมข ้อมูลจานวนมากลงไว ้ใน กระดาษแผ่นเดียวกัน 4. กระตุ ้นให ้คิดแก ้ไขปั ญหา โดยเปิ ดโอกาสให ้ มองเห็นวิธใหม่ ๆ ทีสร ้างสรรค์ ี ่ 5. สร ้างความเพลิดเพลินในการอ่านและง่ายต่อการ จดจา สรุป Mind Map เป็ นแผนทีความคิดทีอจฉริยะ เปรียบเสมือนลายแทงทีนาไปสู่ ่ ่ ั ่การจดจา การเรียบเรียง การจัดระเบียบข ้อมูลตามธรรมชาติ การทางานของสมองตังแต่ต ้น ้นั่นหมายความว่า การจาและฟื้ นความจา หรือการเรียกข ้อมูลเหล่านั นกลับมาใช ้ ้ในภายหลัง ้จะทาได ้ง่าย และมีความถูกต ้องแม่นยากว่าการใชเทคนิคการจดบันทึกแบบเดิม
  6. 6. การเขียนแผนผังความคิด หรือแผนทีความคิด(Mind Map) ่ (เพื่อเสริมสรางทักษะในการวิเคราะห และการสังเคราะหขอมูล อันเปนพื้นฐานในการเรียนรู จัดระเบียบความคิด จําไดทนนานนักแล....) ……………………………………… Mind Map คืออะไร? Mind Map คือ การถายทอดความคิด หรือขอมูลตาง ๆ ที่มีอยูในสมองลงกระดาษ โดยการใชภาพ สี เสน และการโยงใย แทนการจดยอแบบเดิมที่เปนบรรทัด ๆ เรียงจากบนลงลาง ขณะเดียวกันมันก็ชวยเปนสื่อนําขอมูลจากภายนอก เชน หนังสือคําบรรยาย การประชุม สงเขาสมองใหเก็บรักษาไวไดดีกวาเดิม ซ้ํายังชวยใหเกิดความคิดสรางสรรคไดงายเขา เนื่องจะเห็นเปนภาพรวม และเปดโอกาสใหสมองใหเชื่อมโยงตอขอมูลหรือความคิดตาง ๆ เขาหากันไดงายกวา “ใชแสดงการเชื่อมโยงขอมูลเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งระหวางความคิดหลัก ความคิดรอง และความคิดยอยที่เกี่ยวของสัมพันธกัน” ผังความคิด (Mind Map) “ใชแสดงการเชื่อมโยงขอมูลเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งระหวางความคิดหลัก ความคิดรอง และ ความคิดยอยที่เกี่ยวของสัมพันธกัน”ลักษณะการเขียนผังความคิด เทคนิคการคิดคือ นําประเด็นใหญ ๆ มาเปนหลัก แลวตอดวยประเด็นรองในชั้นถัดไป
  7. 7. 2การสราง แผนที่ความคิด หรือ Mind Map ขั้นตอนการสราง Mind Map1. เขียน/วาดมโนทัศนหลักตรงกึ่งกลางหนากระดาษ2. เขียน/วาดมโนทัศนรองที่สัมพันธกับมโนทัศนหลักไปรอบ ๆ3. เขียน/วาดมโนทัศนยอยที่สัมพันธกับมโนทัศนรองแตกออกไปเรื่อย ๆ4. ใชภาพหรือสัญลักษณสื่อความหมายเปนตัวแทนความคิดใหมากที่สุด5. เขียนคําสําคัญ (Key word) บนเสนและเสนตองเชื่อมโยงกัน6. กรณีใชสี ทั้งมโนทัศนรองและยอยควรเปนสีเดียวกัน7. คิดอยางอิสระมากที่สดขณะทํา ุ
  8. 8. 3เขียนคําหลัก หรือขอความสําคัญของเรื่องไวกลาง โยงไปยังประเด็นรองรอบ ๆ ตามแตวาจะมีกี่ ประเด็นกฏการสราง Mind Map1. เริ่มดวยภาพสีตรงกึ่งกลางหนากระดาษ2. ใชภาพใหมากที่สุดใน Mind Map ของคุณ ตรงไหนที่ใชภาพไดใหใชกอนคํา หรือรหัสเปนการชวยการทํางานของสมอง ดึงดูดสายตา และชวยความจํา3. ควรเขียนคําบรรจงตัวใหญๆ ถาเปนภาษาอังกฤษใหใชตัวพิมพใหญ จะชวยใหเราสามารถประหยัดเวลาได เมื่อยอนกลับไปอานอีกครั้ง4. เขียนคําเหนือเสนใต แตละเสนตองเชื่อมตอกับเสนอื่นๆ เพื่อให Mind Map มีโครงสรางพื้นฐานรองรับ5. คําควรมีลักษณะเปน "หนวย" เปดทางให Mind Map คลองตัวและยืดหยุนไดมากขึ้น6. ใช สี ทั่ว Mind Map เพราะสีชวยยกระดับความคิด เพลินตา กระตุนสมองซีกขวา7. เพื่อใหเกิดความคิดสรางสรรคใหม ควรปลอยใหสมองคิดมีอิสระมากที่สุดเทาที่จะเปนไปได
  9. 9. 4วิธีการเขียน Mind Map โดยละเอียดอีกวิธีหนึ่ง1.เตรียมกระดาษเปลาที่ไมมีเสนบรรทัดและวางกระดาษภาพแนวนอน2.วาดภาพสีหรือเขียนคําหรือขอความที่สื่อหรือแสดงถึงเรื่องจะทํา Mind Map กลางหนากระดาษ โดยใชสีอยางนอย 3 สี และตองไมตีกรอบดวยรูปทรงเรขาคณิต3.คิดถึงหัวเรื่องสําคัญที่เปนสวนประกอบของเรื่องที่ทํา Mind Map โดยใหเขียนเปนคํา ที่มีลักษณะเปนหนวย หรือเปนคําสําคัญ (Key Word) สั้น ๆ ที่มีความหมาย บนเสน ซึ่งเสนแตละเสนจะตองแตกออกมาจากศูนยกลางไมควรเกิน 8 กิ่ง4.แตกความคิดของหัวเรื่องสําคัญแตละเรื่องในขอ 3 ออกเปนกิ่ง ๆ หลายกิ่ง โดยเขียนคําหรือวลีบนเสนที่แตกออกไป ลักษณะของกิ่งควรเอนไมเกิน 60 องศา5.แตกความคิดรองลงไปที่เปนสวนประกอบของแตละกิ่ง ในขอ 4 โดยเขียนคําหรือวลีเสนที่แตกออกไป ซึ่งสามารถแตกความคิดออกไปเรื่อยๆ6.การเขียนคํา ควรเขียนดวยคําที่เปนคําสําคัญ (Key Word) หรือคําหลัก หรือเปนวลีที่มีความหมายชัดเจน7.คํา วลี สัญลักษณ หรือรูปภาพใดที่ตองการเนน อาจใชวิธีการทําใหเดน เชน การลอมกรอบหรือใสกลอง เปนตน8. ตกแตง Mind Map ที่เขียนดวยความสนุกสนานทั้งภาพและแนวคิดที่เชื่อมโยงตอกันการนําไปใช1. ใชระดมพลังสมอง2. ใชนําเสนอขอมูล3. ใชจัดระบบความคิดและชวยความจํา4. ใชวิเคราะหเนื้อหาหรืองานตาง ๆ5. ใชสรุปหรือสรางองคความรู สรุปและสังเคราะหโดยคณะทํางาน KM กองวิจัยฯ
  10. 10. Glocalization Training Center การจัดการความคิด เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู อยางมีประสิทธิภาพ สําหรับผูบริหารการเรียนรู Mapping Mind by Mind MappingMr.Prachasan Saenpakdee www.prachasan.com ศูนยฝกอบรมภูมิปญญาสูสากล—ขอนแกน
  11. 11. คุยกันกอนเรียนรู เอกสารประกอบการเรียนรูฉบับนี้เขียนขึ้นดวยเปาประสงคที่จะเปนเพียงสื่อการตุนการเรียนรูเรืองความคิด และการจัดการความคิด สวนผลอันจะเกิดขึ้นหลังจากการคิดนั้น ผูเรียนจะเปน ่ผูสานตอ เชือมโยง และบูรณาการดวยตนเอง ในการลิขตตนฉบับของเอกสาร ผูเขียนไดอาศัย ่ ิเครื่องมือทางการจัดการความคิดหลากหลาย อาทิ โปรแกรม Inspiration , Kidspirationซึ่งเปนโปรแกรมทางดานการเขียนแผนทีมโนทัศน (Concept Mapping) โปรแกรมทางดาน ่การเขียน แผนที่ความคิด (Mind Mapping) ประกอบดวย MindManager X5,MindMapper 4.0, MindGnius 1.5, MS Visio 2003 ตองขอขอบพระคุณผูพัฒนาโปรแกรมดีๆ เพื่อมวลมนุษยชาติทุกทาน ผูเขียนหวังวา เอกสารฉบับนี้จะเปดภาพใหมทางดานการเรียนรูเรืองการจัดการความคิด ่ใหกับทุกทานที่สนใจ หากมีขอผิดพลาดประการใดผูเขียนขอรับผิดและนอมรับเพือนําไปปรับปรุงใน  ่โอกาสตอไป แตหากเอกสารฉบับนีจะมีคณความดีบางแมเพียงเล็กนอย ผูเขียนขอยกคุณความดีนั้น ้ ุ ใหกับเด็กไทยรุนใหมที่จะไดอานิสงคจากการปรับระบบการเรียนรูเรืองการคิดใหมของผูบริหารการ ่เรียนรูทุกทาน เชื่อมัน & ศรัทธา ่ เภสัชกรประชาสรรณ แสนภักดี ผูอานวยการสถาบันพัฒนาภูมปญญาสูสากล ํ ิ
  12. 12. ประวัติวิทยากร www.prachasan.com โทร. 0-1661-8579ชื่อ นายประชาสรรณ นามสกุล แสนภักดี ชื่อเลน โหนงภูมิลําเนา ตําบลบานเปด อําเภอเมือง จังหวัดขอนแกนตําแหนงงานปจจุบัน หัวหนางานประสานรัฐและทองถิน ่สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแกน (สสจ.ขอนแกน)อาชีพอิสระ ผูจัดการ ศูนยฝกอบรมภูมิปญญาสูสากล (ขอนแกน) การศึกษา• ปริญญาตรี เภสัชศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยขอนแกน พ.ศ. 2535• ปริญญาโท สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม พ.ศ. 2540• กําลังศึกษาระดับปริญญาเอก พัฒนศาสตร ม.ขอนแกน พ.ศ. 2543- ถึงปจจุบน ัประวัติการทํางาน 2535-2537 โรงพยาบาลอุบลรัตน จังหวัดขอนแกน 2537-ปจจุบน สํานักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแกน ักิจกรรมทางสังคม 2541-ปจจุบน ผูประสานงานเครือขายองคกรผูบริโภค จังหวัดขอนแกน (NGO) ั 2546- ปจจุบัน เลขาธิการสมาพันธชมรมออกกําลังกายเพื่อสุขภาพจังหวัดขอนแกน 2545- ปจจุบน ผูดาเนินรายการวิทยุสอสารสรางสุข (สวท. 99.5 mHz ) ทุกวันอาทิตย ั ํ ื่งานวิทยากร • วิทยากรรับเชิญจากหนวยงานตางๆ ประมาณปละ กวา 40 ครั้ง • อาจารยพิเศษ ประจําคณะสาธารณสุขศาสตร ม.สารคาม,คณะเภสัชฯ ม.ขอนแกน
  13. 13. สารบัญประเด็น หนา1. กระตุนการคิดกอนการเรียนรู 12. ผูชนะ 10 คิด 33. Concept of Mind Map 34. การคิดแบบหมวก 6 ใบ 45. ปจจัยที่สงผลตอ “การคิด”  56. โยนิโสมนสิการ 67. กระบวนการทางปญญาแนวคิด นพ.ประเวศ วะสี 78. จัดการปญหาดวยการคิดแบบ 4 ยอ (ประชาสรรณ) 89. 17 เครื่องมือนักคิด 910. PM’s Mind Map การพัฒนาประเทศใหมงคงอยางยั่งยืน ่ั 1111. การเมืองไทยเพือการปฏิรูปประเทศ THAKSINOMICS ่ 1212.ปฏิรูปประเทศไทยปฏิรูปราชการ THAKSINOMICS 1313. การบริหารยุคบูรณาการ 1414. องคกรแบบราชการตายแลว Bureaucracy is dead 1515. I AM READY 1616. สังคมไทยกับ Digital Economy 1717. ขอนแกน ICT City 1818. Network Management การจัดการเครือขาย 1919. ธรรมะ สําหรับคนรุนใหม 2020. สังคมดีเริ่มที่ 5 ส (ภก.ประชาสรรณณ) 2121. Mind Mapping is many things to many people… 2322. ลีโอนาโด ดา วินชี 2423. Tony Buzan 2524. Mind Map Laws 2525.How to Mind Map 2626. www.tanyaPH.com 2727.สมอง 2 ซีก 2928. Begin with the End in Mind 30
  14. 14. 29. สิ่งสําคัญ งานและชีวต ิ 3030. การประยุกตใช แผนที่ความคิด 3131.ขอคิดสําหรับนักสือสารทีมประสิทธิภาพ (14 วิ) ่ ่ ี 3232. การระดมสมอง by Mind Map 3333. Participation Learning Process 3434. KUSANA คาถาครูรนใหม ุ 3535. PDCA วงจร Deming 3636. Concept Mapping (Visualize Thinking) 3837. Morning Alarm Clock Rings 3938. Concept Mapping หินอัคนี 4039. อานหนังสือพัฒนาความคิด 5140. อยากจะเปนคนเกงและดีตองทําหลายๆ ที พรอมๆ กัน 5441. จินตนาการใหม (Re-Imagine) 5542. ศูนยกลางการเรียนรูเรืองแผนที่ความคิด (prachasan.com) ่ 5643. เทคนิค A-I-C 5744. ปญหาน้าอัดลมขนมเด็กในโรงเรียน ํ 5845. The Art of Photography 5946. Writing 6047. Project Management 6148. Human Development Training Process 6249. สื่อสารสรางสุข รายการวิทยุ สวท. 6350. รูปแบบการบูรณาการหลักสูตร Fogarty 6451. หนังสืออานประกอบ 6552. คมความคิด สะระภัญญะ (ภก.ประชาสรรณ) 67เอกสารอางอิง 68
  15. 15. www.glocalization.org กระตุนความคิดกอนการเรียนรู• อยาตําน้ําพริก...............................................• ยังไมเห็นน้ํา.................................................• โตเพราะกินขาว...........................................• รถคันใหญ..............................รถคันเล็ก......................................• คนอวนนอน...........................คนผอมนอน.................................• น้ํายอม....................................กวาน้ํามัน• เมื่อเอามือไปถูกไฟที่รอนจัดก็จะ.................................................• แกวหลนถูกพืนหินก็จะ............................................................... ้ www.glocalization.org กระตุนความคิดกอนการเรียนรู• เขาสถานที่ราชการ................................................• ถาเจอสัญญาณไฟแดงก็ตอง................................. • ครั้งหนึ่งในชีวตตอง............................................. ิ• คนอายุสี่สิบการทํางาน.........................................กวาคนอายุสามสิบ• ถาถูกจี้ในที่เปลี่ยวขาพเจาจะ.............................................................• เดินทางในเวลากลางคืนควร..............................................................• เมื่อฟาสาง.........................................................................................• บานนี้อยูแลว_วย 1
  16. 16. Your Dream ------------ Glocalization Training Center ------------ We Do Your Dream ------------ Glocalization Training Center ------------ We Do Mind Map – Your Map เมื่อฉันไดยิน ฉันก็รู I hear , I Know เมื่อฉันดู ฉันก็จา ํ I See , I Remember เมื่อฉันลงมือทํา ฉันจึงเขาใจ I Do, I Understand Your Dream ------------ Glocalization Training Center ------------ We Do The Eye The Ear The Mouth สถานการณของผูบริโภคในปจจุบัน ภูมิปญ ญาไทย วิญญาณไทย ใจสากล ทุกคนเท าเทียม www.glocalization.org PDCA & CQI Plan Check Plan Plan Check CheckYour Dream ------------ Glocalization Training Center ------------ We Do www.glocalization.org ผังกางปลา มุงเนนคําถาม ทําไม 4M 1E Machine Man ปญหา Material Method Environment สาเหตุ ผลลัพธ Causes Effect 2
  17. 17. การคิดเชิงสรางสรรค การคิดเชิงวิพากษ การคิดเชิงประยุกต การคิดเชิงวิเคราะห การคิดเชิงกลยุทธ การคิดเชิงสังเคราะห ผูชนะ 10 คิด การคิดเชิงบูรณาการ การคิดเชิงเปรียบเทียบ การคิดเชิงอนาคต การคิดเชิงมโนทัศน เครื่องมือความคิด เพื่อการเปนผูชนะทางความคิด โดย ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศศักดิ์ Mind Map by ภก.ประชาสรรณ แสนภักดี การพูด Link การประชุม จดบันทึก concept of Mind Map (R) การนําเสนอ www.prachasan.com งาน การใชสี การพักผอน วางแผน & การจัดการ การเงิน ใชคํา หรือพยางค ชวยจํา ความคิด Subject การเรียน ชวยจด รายละเอียด การใช ขอเสนอแนะ ความคิด(Ideas) of Mind Map มองอดีต คิดปจจุบัน กระตุนความคิดสรางสรรค draw ฝนอนาคตจัดกลุม picture ภาพ(Images) photo การระดมสมอง จับความคิด ขอความเชื่อมโยง รวบรวมความคิด 3
  18. 18. การคิดเปรียบเทียบ การคิดวิเคราะห การคิดแกปญหา การคิดเชิงมโนทัศน แสดงถึงความเปนกลาง จึง หมายถึงตัวเลขและขอเท็จจริงตางๆ แสดงถึงความโกรธ อารมณ จึง หมายถึงการมองทางดานอารมณ แสดงถึงความเยือกเย็น ทองฟาซึ่ง และความรูสึกของผูคิดในเรื่องความประทับใจ อยูเหนือทุกสิ่งทุกอยาง จึง ความโกรธ ความสนุก ความอบอุน หมายถึงการควบคุม และความพอใจที่เกิดขึ้นในขณะนั้น 1. หมวกสีขาว การคิดสังเคราะห 6. หมวกสีฟา การคิดแบบ 2. หมวกสีแดง หมวก 6 ใบ 3. หมวกสีดํา แสดงถึงความเจริญเติบโต แสดงถึงความมืดครึ้ม จึง ความสมบูรณ จึงหมายถึงความคิดสราง 5. หมวกสีเขียว หมายถึงการคิดดานลบ สรรคและความคิดใหมๆ มุมมองใหม การปฏิเสธและการคิดคน 4. หมวกสีเหลือง ปองกันไมใหคิดหรือตัดสินใจที่เสี่ยง ชวยทําใหหาขอบกพรองหรือจุดออนได รวมทั้งชวยตรวจสอบความเปนเหตุเปนผลการคิดสรางสรรค การคิดประยุกต แสดงถึงความสวางไสวและดานบวก จึง หมายถึง เหตุผลทางบวก ความมั่นใจเหตุผลในการยอมรับและประโยชน การคิดอยาง การคิดวิพากษ การคิดแบบหมวก 6 ใบ มีวิจารณญาณ (Six Thinking Hats) การคิดอนาคต การคิดบูรณาการ การคิดเชิงกลยุทธ 4
  19. 19. ปจจัยที่สงผลตอการคิด จากหนังสือ ครบเครื่องเรื่องการคิด ดร.สุวิทย มูลคํา Mapping โดย ภก.ประชาสรรณ แสนภักดี M.P.H. CMU จริยธรรม พื้นฐานทางครอบครัว การรับรู พื้นฐานความรู สภาพแวดลอม ปจจัยที่สงผลตอ ประสบการณชีวิต "การคิด"ศักยภาพทางการเรียนรู การทํางานของสมอง ประสาทรับรู วัฒนธรรม 5
  20. 20. หลั กการคิดตามหลักพุทธศาสนา โยนิโสมนสิการ อิทัปปจจยตา กระจายเนื้อหา ปจจัยสัมพันธ สวนประกอบยอย สอบสวน การเชื่อมโยงกัน ตั้งคําถาม ไมมีตัวตน การคิดกอนพูด Here and Now พูดความจริง มองอดีต-คิดปจจุบัน เพื่อฝนอนาคต เรากุศล พิจารณาการใชสอย เราคุณธรรม คุณคาแท - กุศลภาวนา คุณคาพอกเสริม (ตัณหา) อัสสาทะ- สวนดี สวนอรอย ชองเสีย คิดตามหลักการ ขอพกพรอง อาที่นวะ-สวนสี ขอเสีย หลักการ - ความมุงหมาย ขอบกพรอง ขาดโยนิโสมนสิการ ไขวเขว นิสสรณ - ทางออก ทางรอด สาวผลไปหาเหตุ ตรงจุด ตรงเรื่อง รูเทาทันธรรมดา ทุกข - สภาพปญหา รูเทาทันสิ่งทั้งหลาย สมุทัย - เหตุเกิดแหงทุกข ยอมรับความจริงที่เปนอยู นิโรธ - ความดับทุกข แกไขไปตามเหตุปจจัย มรรค - ทางดับทุกข 6โยนิ โ สมนสิ การ.mmap - 20/5/2547 - Prachasan Saenpakdee
  21. 21. Mapping by Mr.Prachasan Saenpakdee 6. ฝกตั้งคําถาม 1.ฝกสงเกต และสมมุติฐาน 2. ฝกบันทึก7. ฝกคนหาคําตอบ กระบวนการทางปญญา 3. ฝกนําเสนอ 8. ฝกการวิจัย แนวคิด นพ.ประเวศ วะสี 4. ฝกการฟง 9. ฝกเชื่อมโยง 5. ฝกปุจฉา-วิสัชนา 10. ฝกการเขียน 7
  22. 22. Your Dream ------------ Glocalization Training Center ------------ We Doจัดการปญหาดวยการคิดแบบ 4 ยอ ใหญ Analysis โยง 4ยอ แยก Synthesis ยอยYour Dream ------------ Glocalization Training Center ------------ We Do แกปญหาดวย 4 มิติ  8
  23. 23. Brainstorming Process Decision Program Chart Flow Process Chart Matrix Data Analysis Gantt Chart Matrix Diagram Cause & Effect Diagram 17 Problem Solving Arrow Diagram Devices Check Sheet Tree Diagram Pareto Diagram Relation Diagram Graph Affinity Diagram Scatter Diagram Control Chart Histogram 917ProblemSolving.mmap - 11/8/2547 - ภก.ประชาสรรณ แสนภักดี
  24. 24. คิดแบบผูนํา 10
  25. 25. เอกสารประกอบการนํ าเสนอ Mind Map นายกรั ฐ มนตรี พ.ต.ท. ดร.ทั ก ษิณ ชิ นวัตร Mind Map ของ ฯพณฯ ทักษิณ ในการพัฒนาประเทศ แปลงสินทรัพยเ ปนทุน THAKSINOMICS MIND MAP พักชําระหนี้เ กษตรกร สรางโอกาสโดยการ สรางทุนใหคนจน ธนาคารประชาชน ผู วา CEO กองทุนหมูบาน ปฎิรูปราชการ ปรับปรุงโครงสราง และการบริหารจัดการ 30 บาทรักษาทุกโรค ลดรายจายของคนจน IPR สินคาเอื้ออาทร VC Funds สนับสนุนการพัฒนา นวัตกรรม OTOP เพิ่มรายไดโดยสงเสริม ภาคเศรษฐกิจที่คนจนพึ่งพิง Incubator กองทุนนวัตกรรม 30 บาทรักษาทุกโรค สนามบิน ปราบปรามยาเสพติด VC Funds สงเสริมใหประเทศไทย เปนประเทศที่นาอยู ปราบปรมผูมีอิทธิพล แปรรูปรัฐ วิสาหกิจ และปลอดภัย ปรับปรุงโครงสรางพื้นฐาน จัดระเบียบแรงงานตางดาว ปรับบทบาทสถาบัน เฉพาะทาง จัดระเบียบสังคม ปรับปรุงโครงสรางภาษี บานเอื้ออาทร ปรับปรุงโครงสรางกฎหมาย ไทยสากล อนุรักษวัฒนธรรมไทย ASEAN Asian Bond สรางตลาดพันธมิตร การลดมลพิษ อนุรักษและรักษา สิ่งแวดลอม FTA การประหยัดพลังงาน Fashion city ปรับปรุงระบบการศึกษา อาหาร The Best and The Brightest สรางสังคมไทยใหเ ปน สังคมแหงการเรียนรู Software สนับสนุนอตสาหกรรม ที่มีศักยภาพ Computer เอื้ออาทร รถยนต เปาหมายสูงสุด หองสมุด ทองเที่ยว ระเบียบวาระแหงชาติ แผนงาน โครงการ Goal Strategies Programs Project จัดการเขียนแผนภูมิโดย ศูนยฝกอบรมภูมิปญญาสูสากล 11PMs Mind Map (2).mmap - 17/7/2547 - Prachasan Saenpakdee
  26. 26. E-Government E E-Citizen Udo Strategy Inside Out Outside In12 28/4/2547 - v15 Coporate culture Organization culture SWOT Analysis
  27. 27. IT Bio Technology " " E-Government Digital Technology IT Nano Technology GIS MIS Genomics Network Organization13 THAKSINOMICS Agenda Based Organization Governance WTO ò ò ò ò Ó·²¼ Ó¿°
  28. 28. 14
  29. 29. BUREAUCRACY IS THE ENEMY OF TALENT BUREAUCRACY แปลวา "กฎของสํานักงาน" ผลผลิตเพิ่มขึ้น คุณภาพของงานสูงขึ้น QoWL เคลื่อ นชา ความขัดแยงลดลง ตัดสินใจชา องคกรคุณภาพสูง สรางสรรคม ากขึ้น ปลาซิวเดินเร็ว ปลาวาฬกับฝูงปลาซิว ยืดหยุนตอการเปลี่ยนแปลง อวสานงานออฟฟศ Work team คอมพิวเตอรแทน เนนทีม Improvement team Integrating team Network Organization ผลจาก Internet ลูกคา คือศูนยก ลาง มีการเปลี่ยนแปลง ผูน ําอยูตรงกลาง สังคมความรู บริหารความรู กําเนิด องคกรแบบเครือขาย (Focus) การกระจายอํานาจ พนักงานดานหนาแกปญหา ลักษณะสํา คัญ มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู ขจัดระบบราชการ เหมือ นตลาดเสรี องคกรซึ่งมีสวนกลางขนาดเล็ก หลักการพื้นฐานองคกร เชื่อมั่นในสาขาของตน การจางคนนอก แบบสหพันธ องคกรสองขนาด ทํางานไดทันใจ ประกอบดวยทีม ทีทุมเท ่ Outsourcing คือคําตอบ ขามพรหมแดน การคิดเองทําเอง เหมือนเปน Office เดียวกัน องคกรผูป ระกอบการ ตองมีเครือขาย กลุมที่ 1 กลุม มืออาชีพ ตอ งสรางเครือ ขาย องคกรสามใบเถา กลุมที่ 2 คูสัญญาจากภายนอก ยุคสมัยไฮเทค Internet เปลี่ยนระบบ กลุมที่ 3 พนักงานชั่วคราว คุณคาของ Ideas ประสบการณ รวบรวม ไตรตรอง จัดเก็บ องคกรแบบราชการตายแลว เกิดแนวความคิดใหม แยกแยะ ระบบเกา (คน) Bureaucracy is dead ทดสอบแนวความคิด กงลอของการเรียนรู วิเคราะห 15/8/2547 - v29 Why Know กระจาย ไดโนเสาร How วัดที่ผลงาน เกิด Communities ไมตองมานั่งเสนอหนา of Practice ระบบใหม Wealth = Resource X Technology สภาพการเงินของขาราชการ การปฎิรูประบบ บทบาทของ ก.พ. ราชการไทย ดํารงอยูเพื่อคนของคน ทักษิณ ผลักดันโดยรัฐบาล ฆาตรกรก็คือ Microchip ทักษิโณมิก ส เกิดเครือขายใหม องคกรแบบ อารยธรรม Microchip ราชการตายแลว สรางงาน สายการบังคับ บัญชา สรางเงิน Microchip กับ ปจเจก อํานาจสั่งการ สนองฝน แบงหนาที่ตามความชํานาญ ความเสมอภาค วินัย โครงสรางพีระมิด กฎระเบียบ การทุจริต ขอหาม เลนพวก สรางระบบปองกัน บทลงโทษ ความลับรั่วไหล สายงานหลักและสนับ สนุน สรางระเบียบ เปนทางการ นับถือมากวา เหตุผล ธรรมเนียบปฏิบัติ พระเจาอยูบนกระดาษ ความเร็ว ไมเ ปนทางการ วิธี Kill ระบบราชการ ไอเดีย สําคัญกวาชั้น Jack Welch ปญหาจาก ขนาด การบังคับบัญชา โรคขยาย ขนาด แบงปนขอ มูล กําลังคน ความยิ่งใหญวัด จากขนาด สิ่งที่ตองขยายตาม สถานที่ งบประมาณ ตัวอยาง เชน กองทัพbureaucracy.mmp - À¡.»ÃЪÒÊÃóì áʹÀÑ¡´Õ 15
  30. 30. มีผลงาน มุงเนนผลงาน ผลิตผลงานใหมๆ Yield ËÅÑ¡¡Òà I AM READY ÊÓËÃѺ¢éÒÃÒª¡ÒÃÂؤãËÁè ผลิตความคิดใหม Mapping â´Â À¡.»ÃЪÒÊÃóì áʹÀÑ¡´Õ มีใจและการกระทําที่เปน ทํางานอยางมีศักดิ์ศรี ประชาธิปไตย มีสวนรวม โปรงใส Integrity ศักดิ์ศรีของคนเทาเทียม Democracy แลกเปลี่ยนเรียนรู ไมหมิ่นศักดิ์ศรีคนอื่น กาวไปพรอมๆ กับประชาชน ขยันตั้งใจทํางาน รับผิดชอบตอผลงานตอสังคม I AM READY ใจอยูกับกิจ Accountability เราพรอมทํางานเพื่อประชาชน Activeness จิตอยูกับงาน อธิบายได ตรวจสอบได เราพรอมทํางานเพื่อแผนดิน ทํางานเชิงรุก เรียนรูตลอดเวลา 16/8/2547 - v6 มีศีลธรรม คุณธรรม ไมคิดราย มุงเนนประสิทธิภาพ ใจบริสุทธ ไมคิดชั่ว เห็นคาของเà

×