Doelbewust Pink Ribbon 2010

Jij steunt, Pink Ribbon helpt Pagina 3 Monitor maakt borstkankerzorg transparant Pagina 13 leepe e onbe- vaarwe schreven (Frans)l kippen- ziekte kust tweetal 4 (Spaans) pl. in Ameri- Portugal kaans etter stinkdier kunst- De passie van Elsken van der Wall Pagina 5 A Sister’s Hope Pagina 15 taal op krediet na- kopen bootser geeste e pl. in 2 Duitsland 10 ijs- tweehoe- 8 Oosters hoofd- Polikliniek Werk en Borstkanker succesvol Pagina 7 Cursus Oncoplastische Mammachirurgie werpt vruchten af Pagina 15 schaal vig dier kleed deksel gras- steppee boom 14 hoek- pilaster 13 muziek- soort dwinge- land e Brochure Amazones informeert jonge vrouwen Pagina 7 Tepelvochtonderzoek baanbrekend Pagina 17 beroep Spaanse 11 wijnsoort praalgrafe e toe- specerij gangsweg 6 mineraal dochter van Patiënt moet sneller geïnformeerd worden Pagina 9 Mammarosa: voor migrantenvrouwen met borstkanker Pagina 21 Cadmus Puzzel kleinste deel deel v.e.e e uitge- kachel storven ver- siering annexus serie 5 1 klaar Wie is wie? Pagina 11 Mammacare: grote steun voor patiënt Pagina 22 be- vlieging Pagina 22 public voetbal- relations werk- bonde e spil schuw 12 meervoud 9 gevierd musicus drietal vlekken- gekheid televisie- water station tijdstip Chinese soort munt hert before oneven christ wichtig - 3 vrucht 7 © www.puzz geheim- elpro.nl taal 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Koop het nieuwe Pink Ribbon Magazine €5,95 ribbon live pink to inspireJij steunt, Pink Ribbon helpt.Dank voor je steun!Als ambassadeur van StichtingPink Ribbon wil ik iedereen uitde grond van mijn hart bedanken Lekker onderuit met eendie ons in de borstkankermaand heerlijk magazine en te-extra heeft gesteund. Alle initia- gelijkertijd het werk vantieven, klein en groot, waren hart- Stichting Pink Ribbon steu-verwarmend. Met jullie steun kan nen: dat kan met het PinkStichting Pink Ribbon aandacht Ribbon Magazine. Voorblijven vragen voor borstkanker en slechts € 5,95 (de gehelezorgprojecten en wetenschappelijk opbrengst gaat naar Pinkonderzoek ﬁnancieren. Zo komen Ribbon!) biedt het magazi-een vroege diagnose, betere zorg ne uren leesplezier. Zo vindvoor borstkankerpatiënten en hun je in deze editie reportagesnaasten en het verminderen van die inspireren, die je in be-het aantal mensen dat borstkanker weging zetten en die vertel-krijgt dichterbij. Samen moeten we len over wat Pink Ribbonde strijd tegen borstkanker blijven in beweging heeft gezet.voeren. Draag jij Stichting Pink Familieleden en vriendenRibbon ook een warm hart toe? van borstkankerpatiëntenKijk op www.pinkribbon.nl hoe jij komen aan het woord en erons kunt steunen en meld je aan zijn prachtige fotoreporta-als Vriend(in). ges, levensverhalen en gedichten.Quinty Trustfull, ambassadeurStichting Pink Ribbon Live Pink To Inspire! Het thema is dit jaar Live PinkOver Doelbewust Pink Ribbon Steun Pink Ribbon! To Inspire. Dat staat voor de loso e dat het leven wordt geleefd om te inspireren enDe maand oktober stond in het Doelbewust Pink Ribon infor- geïnspireerd te worden. Hetteken van Borstkanker en meert. Over de risicofactoren van Wil je Stichting Pink Ribbon steunen? geeft nieuwe energie, waardoorStichting Pink Ribbon speelde borstkanker, het behandelen van Dat kan op verschillende manieren: beweging en veranderingendaarin een van de hoofdrollen. •Koop een product borstkanker, over patiënten en ontstaan. Het stelt mensen inMet diverse evenementen en hun naasten maar ook over wat ú Word vriend(in) staat te koesteren, te geven enacties is de gehele maand in- kunt doen. Behalve het nancieel • lief te hebben. Nieuwsgierig? • • Sponsortensief aandacht gevraagd steunen van organisaties als Stich- Je kunt het Pink Ribbon Ma-voor deze ziekte. Er werd geïn- ting Pink Ribbon kunt u ook zélf Organiseer een evenement gazine nog tot eind novemberformeerd, geld ingezameld en actie ondernemen. Vele anderen kopen in de tijdschriftenwin-een speciaal magazine uitge-bracht. Maar de strijd tegenborstkanker blijft hoog op de gingen u voor en ook over hen kunt u lezen in deze uitgave. • Maak je donatie over kels, de supermarkt en in de boekhandel of de komende twaalf maanden bestellen opagenda, ook na oktober, van- Laat al deze mensen u inspireren Kijk voor meer informatie op www.pinkribbonmagazine.nl.daar deze Doelbewust PinkRibbon. en help mee borstkanker de wereld uit te krijgen. www.pinkribbon.nl e LEES VERDER OP PAGINA 13 AGOG.pdf 10-06-2010 15:37:13 Knobbeltje ontdekt? Met Menzis TopZorg kunt u binnen 3 werkdagen terecht voor onderzoek. Kijk in deze krant.

2knobbeltjeontdekt?Als u een knobbeltje in uw borst ontdekt dan wiltu direct weten wat er aan de hand is. Menzis heeftdaarom speciale afspraken gemaakt met een aantalziekenhuizen. BorstkankerVereniging Nederlandheeft ons hierbij geadviseerd. Hierdoor kunt ubijvoorbeeld al binnen 3 werkdagen terecht kunt vooronderzoek. Bel voor meer informatie 088 222 42 42.www.topzorg.nl/borstkanker

3Jij steunt, Pink Ribbon helptHet doel van Stichting Pink Ribbon is duidelijk: de stichtingwil er alles aan doen om ervoor te zorgen dat minder mensenborstkanker krijgen. En dat de mensen die het wel krijgen niethoeven in te leveren op de kwaliteit van leven. Hiervoor is geldnodig. Dankzij de nanciële steun van een groot aantal particu-lieren en bedrijven heeft Stichting Pink Ribbon in de loop derjaren het bewustzijn rondom borstkanker kunnen vergroten enverschillende projecten en wetenschappelijke onderzoeken kun-nen nancieren. Hoeveel komt er binnen? “Over dit jaar kan ik nog geen mededelingen doen, omdat een groot deel van de fondsen wordt verzameld tijdens de borstkankermaand oktober,” legt Ida van Belle, directeur van Stichting Pink Ribbon uit, uit. “Maar vorig jaar hebben we, ondanks de economische situatie, maar liefst 5,7 miljoen euro aan donaties ontvangen. Dat is 2,2 miljoen meer dan in 2008. Dat komt omdat het aantal acties dat door bedrijven werd georganiseerd, ink is gestegen van vijfendertig in 2008 naar vijfenzestig in 2009. Bij deze acties werd minimaal tien procent van de bruto verkoopprijs van een product aan ons gedoneerd, hetgeen ruim 2,5 miljoen euro opleverde! Ook waren er veel succesvolle evenementen, waarmee bijna 1,5 miljoen euro werd opgehaald.” TOTAAL DONATIES € 6.000.000 € 5.000.000 € 4.000.000 € 3.000.000 € 2.000.000 € 1.000.000 Waar komt het geld van KPN en Samsung met zijn er ook veel evenementen vandaan? hun Pink Ribbon Ladypho- die voor ons worden georga- “Wij werven onze fondsen nes, maar ook aan acties van niseerd en evenementen die 0 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 op een andere manier dan Man eld, Intratuin en vele ons steunen. Onze belangrijk- de meeste goede doelen. Het andere bedrijven. Voor ons is ste partner daarin is A Sister’s grootste deel van onze fondsen het Pink Ribbon Magazine, Hope. Zij organiseerden dit ontvangen we van bedrijven dat Sanoma Uitgevers dit jaar jaar voor de vierde keer hun die acties voor ons organise- voor de zevende keer uitgeeft, 60K Walk van Amersfoort naar ren met hun eigen producten heel erg belangrijk vanwege de Amsterdam. Natuurlijk krijgen en van bedrijven die in ok- steun bij de communicatie van wij ook spontane giften, Maar tober Pink Ribbon-artikelen onze boodschap en de enorme dat aandeel is vrij klein, zeker verkopen, zoals de Pink Rib- opbrengst die honderd pro- als je dat vergelijkt met andere bon Geluksarmband. Daarbij cent aan ons wordt gedoneerd, goede doelen. Die constructie kun je denken aan de acties Naast de acties van bedrijven is bij ons heel anders.” Waar gaat het geld naartoe? “We richten ons op drie pijlers. DOELBESTEDINGEN Ten eerste willen we aandacht vragen voor borstkanker en voorlichting geven over de ri- 15% sicofactoren voor borstkanker. Daarnaast steunen we actief • Zorgprojecten projecten die gericht zijn op verbetering van zorg voor borst- 15% • Wetenschappelijk onderzoek kankerpatiënten en nancieren 70% we wetenschappelijke onderzoeken die gericht zijn op het voor- • Voorlichting komen en vroeg ontdekken van borstkanker.” Ida van BelleVoorlichting bij voldoende beweging. Het is vroege opsporing van borstkan- verwachtingen naar kijken is het zettend belangrijk. Daarom -“Wat betreft voorlichting staan gebleken dat dit een positieve ker. “Vooral het laatste is erg be- tepelvochtonderzoek van prof. nancieren we projecten die dede risicofactoren voor het krijgen uitwerking kan hebben op het langrijk om de kans op herstel te Paul van Diest.” zorg voor borstkankerpatiën-van borstkanker centraal, met herstel. Naast eigen voorlichting vergroten. We bieden steun aan ten en hun naasten verbeteren,speciale aandacht voor bewegen. nancieren we ook voorlichting onderzoeken over bijvoorbeeld Psychosociale en maatschap- waardoor de kwaliteit van levenBewegen voorkomt kanker niet, door andere organisaties zoals de invloed van leefgewoonten pelijke projecten toeneemt. Voorbeelden van pro-maar het is wel belangrijk te we- Borstkankervereniging Neder- na borstkanker, het opsporen Daarnaast worden diverse psy- jecten zijn nanciering van deten dat je de kans op borstkan- land, Stichting Amazones en van borstkanker door bloed- chosociale en maatschappelijke opzet van fertiliteitskliniekenker tot maar liefst dertig procent Mammarosa.” onderzoek, het behoud van projecten door Stichting Pink waar jonge vrouwen met borst-kunt verminderen als je vol- vruchtbaarheid bij borstkanker- Ribbon ge nancierd. “Hiervoor kanker terecht kunnen voor in-doende beweegt. Daarbij gaan Wetenschappelijk onderzoek patiënten, de overlevingskans na gebruiken we circa zeventig formatie over en begeleiding bijwe uit van de norm gezond be- Een deel van de fondsen van een borstamputatie bij erfelijk procent van onze fondsen, die vruchtbaarheidsvraagstukken.wegen: vijf dagen per week zo’n Stichting Pink Ribbon wordt belaste vrouwen en opsporing van de donateurs geen specialedertig minuten per dag matig gebruikt voor het nancieren van tumoren door een andere bestemming hebben gekregen. Ook de Monitor Borstkanker-intensief bewegen. Ook borst- van wetenschappelijk onderzoek c.q. betere scan. Een onderzoek We vinden kwaliteit van leven zorg die door BVN is opgezet iskankerpatiënten hebben baat op het gebied van preventie en waar we momenteel met hoge voor borstkankerpatiënten ont- een mooi voorbeeld.”

4 15% KORTING op alle lingerie MAXIMAAL 1 BON PER PERSOON, PER AANKOOP. NIET I.C.M. ANDERE ACTIES. DEZE ACTIE IS GELDIG IN ALLE CHRISTINE LE DUC WINKELS NIET IN DE WEBSHOP, T.E.M. 31 DECEMBER 2010. “Elk lichaam verdient iets speciaals...” Blijf ontdekken...LANDELIJK ADVERTEREN Pinkribbon.indd 1 04-10-2010 13:11:21 debigroep creditmanagement en financiele dienstverlening Passie voor krant n U heeft hard gewerkt, op tijd geleverd, direct gefactureerd en dan wordt er niet betaald. U wilt een herinnering sturen maar tegelijk ook het contact met uw klant goed houden of u heeft er geen tijd voor. Er zijn redenen genoeg te bedenken waardoor uw debiteurenpost te hoog kan oplopen. Wij kunnen dit op een professionele manier voor uw oplossen. U betaalt per maand een bedrag aan ons en wij nemen daarvoor het gehele herinneringstraject van u over en uw klant krijgt niet te maken met extra kosten. De voordelen zijn groot. Nieuwsgierig geworden wat DebiGroep voor u kan betekenen, neem gerust eens contact met ons op. Innovatieve krantendrukkers sinds 1882 Kantoor Amersfoort: Hardwareweg 4 • 2800 BL Amersfoort Correspondentieadres: Postbus 1466 • 3800 BL Amersfoort SO 12647-3 Wij, de drukkers van deze krant, steunen Pink Ribbon I T 033-454 66 74 • F 033-454 66 66 • E amersfoort@debigroep.nl ie Qu Hoekstra Boom en Veenstra & de Vries at lit y Certiﬁc a www.debigroep.nl Werktuigenweg 9 Emmeloord T: 0527 630 280 E: info@vvmdruk.nl www.hoekstraboom.nl www.vvmdruk.nl Wat zou je doen als je kon kiezen? Als borstkanker wordt vastgesteld, staat de wereld even stil. Er moeten allerlei beslissingen worden genomen over de behandeling, terwijl het voelt alsof u geen keuze heeft. ONVZ geeft wel graag een keuze en vergoedt daarom de MammaPrint. Dat is een unieke diagnostische test waarmee bepaald kan worden hoe agressief een borsttumor is. Op basis van die uitkomst kan de specialist beter beoordelen welke behandeling voor u het beste is. En kunt u vervolgens een afgewogen keuze maken. Voor meer informatie bent u altijd welkom op onvz.nl. Koester je kostbaarste bezit. ONVZ Zorgverzekeraar

5 De passie van Elsken van der Wall “Borstkanker tast je vrouwelijkheid aan” Elsken van der Wall is sinds 2003 hoogleraar interne geneeskunde aan het UMC Utrecht en tevens universiteitshoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Daarnaast heeft zij sinds 1999 een aanstel- ling bij het Sidney Kimmel Cancer Institute van de Johns Hopkins Medical School in Baltimore, USA. Zo’n twintig jaar geleden besloot ze zich te richten op oncologie, waarbij haar interesse zich vooral richt op borstkanker. Waarom bent u vooral gefasci- neerd door borstkanker? “Borstkanker is een vorm vanMogen wij ons kanker die op een andere manier dan andere soorten kanker ingrij- pend is, omdat het je vrouw zijneven voorstellen? tot in het diepst van je wezen aan- tast. Dat zie je eigenlijk niet bij andere vormen van kanker, al zou je bij mannen prostaatkanker alsStichting Pink Ribbon hanteert een vernieuwende manier van fondsenwer- equivalent kunnen zien. Ik zag datving en werkt met een klein team. Dat is iets dat veel mensen niet weten. borstkanker een enorme impactEr zijn zo’n 95 vrijwillige ambassadeurs, maar op het kantoor van Pink had op de identiteit van borstkan-Ribbon tre en we slechts tien vaste medewerkers. En die stellen we graag kerpatiënten. Ook associeer je alseven aan je voor. vrouw je borsten met het geven van borstvoeding, met je moeder-Bovenste rij van links naar rechts: gevoel. Daarnaast kan ik bij dezeMadeleine Boelsma - Medewerker Evenementen ziekte mijn passie voor het bege- “Ik word geïnspireerd door mensen die met passie en volle leiden van patiënten kwijt, maar overgave hun werk doen, het is geweldig om bij het team van kan ik ook mijn tanden zetten in Pink Ribbon dit terug te zien en er deel van uit te mogen maken.” de onderzoekvraagstelling.”Marieke Leurink-ten Hove - Evenementen Hoe was het vroeger gesteld “Ik voel me erg prettig in een kleine en informele organisatie als met de aandacht voor borst- Pink Ribbon, waar veel te doen en te bereiken is.” kanker? “Er was niet zoveel aandacht enAnnekarien van Asbeck-Wijnholt - Juridische zaken dat was voor mij een reden me “Stichting Pink Ribbon ﬁnanciert onderzoek naar nieuwe ook op voorlichting te richten. opsporingsmethoden. Dat vind ik belangrijk, omdat er goede Sinds ik ben begonnen is er ont- overlevingskansen zijn als borstkanker vroeg ontdekt wordt.” zettend veel veranderd in de mate van aandacht voor borstkanker.Sanne van Veelen - Medewerker Marketing & Communicatie Stichting Pink Ribbon heeft daar, “Het geeft veel voldoening en positieve energie om mij met zo’n naast de Borstkankervereniging enthousiaste club mensen in te zetten voor dit goede doel. Ik ben Nederland, een leidende rol in ge- trots dat ik hier mag werken! ” speeld.”Nicole Hagen - Manager Marketing & Communicatie Wat is borstkanker precies? “Het is een enorme uitdaging om door middel van marketing & “Elk lichaam bestaat uit cellen communicatie bewustwording te creëren rondom borstkanker. En die genen bevatten. Deze genen om particulieren en bedrijven aan te zetten om ons te steunen. Jij geven aan wanneer een cel moet steunt, Pink Ribbon helpt!” delen en wanneer die deling moet Elsken van der Wall stoppen. In dit proces kan er iets is het met de huidige technieken in het UMC Utrecht een onder-Onderste rij van links naar rechts: misgaan. Meestal kan het lichaam moeilijk tumorweefsel in een zoek opgezet om bij deze vrouwenMariëtte Nieuwboer – Coördinator van de ambassadeurs dat zelf repareren, maar soms vroeg stadium op te pikken. Op in tepelvocht te kunnen aantonen “Ik vind het heel mooi om me voor Stichting Pink Ribbon in te schiet het beschermingssysteem oudere leeftijd wordt het klier- wie van hen borstkanker zal ont- zetten. Alle gesprekken met de ambassadeurs en het werken te kort. Dan zitten er fouten in weefsel omgezet in vet en dan is wikkelen en op welk moment in met hen geeft me zo veel energie, je samen inzetten om de kans de genen, waardoor een cel zich dus duidelijker te zien waar even- hun leven dat naar verwachting op borstkanker te verkleinen.” te veel kan delen of zich zelfs he- tuele afwijkingen zitten.” zal gebeuren.” lemaal ongeremd blijft delen. Ver-Maudy van Ommen-Kellerman - Hoofd Fondsenwerving volgens ontstaat er een gezwel of Hoe zit het dan met de vrou- Wat kunnen we zelf doen om “Mede door ons werk is de voorlichting verbeterd en is het tumor. Zo’n tumor kan goed- of wen die jong zijn, maar toch borstkanker te voorkomen? onderwerp bespreekbaar geworden. Het is zo dankbaar om dit te kwaadaardig zijn. Kwaadaardige risico lopen? “Je kunt het niet voorkomen, mogen doen.” cellen groeien overal in en kun- “Dat zijn voornamelijk vrouwen maar er is wel een aantal voor- nen zorgen voor uitzaaiingen.” van wie de moeder, zus of doch- zorgsmaatregelen dat de kans opMarieke Clausen – O ce manager ter voor het vijftigste levensjaar borstkanker kan verkleinen. Be- “Ik ben er trots op en vind het fantastisch om met het kleine, Wat betreft preventie is er borstkanker heeft gehad; de zo- wegen en matig alcoholgebruik super enthousiaste team van Stichting Pink Ribbon de strijd momenteel het bevolkingson- genoemde eerste lijn. Deze groep bijvoorbeeld. Verder is het aan te tegen borstkanker aan te gaan. Een prachtig goed doel!” derzoek. Waarom is dat alleen loopt een veel hoger risico op het raden het aantal jaren dat je hor- bestemd voor vrouwen vanaf ontstaan van borstkanker. Veel moontabletten slikt na de over-Ida van Belle - Directeur vijftig jaar? van deze vrouwen kiezen voor gang zo klein mogelijk te houden. “Ik vind het geweldig dat ik mijn ervaring kan inzetten om mee te “Vrouwen boven de vijftig jaar een preventieve borstamputatie Daarnaast moet je vertrouwd zijn werken aan vermindering van het aantal mensen met borstkanker maken het grootste deel uit van op jonge leeftijd. Maar twintig tot met je eigen borsten. Als je denkt en verbetering van de zorg voor borstkankerpatiënten.” de groep borstkankerpatiënten. veertig procent van de vrouwen een afwijking te voelen, ga dan Met de huidige technieken heeft die zo’n amputatie ondergaan, zo snel mogelijk naar de dokterAnita Staal-Van der Vat - Financiële zaken het niet veel zin vrouwen onder zou helemaal nooit borstkanker en laat je niet afschepen. Zelf- “Wat me het meest motiveert zijn de mailtjes van borstkan- de vijftig te testen. Dat komt om- hebben gekregen. We zoeken nog onderzoek voorkomt of ontdekt kerpatiënten met hun persoonlijke verhaal en hun enorme dat een borst voor de menopauze naar een goede methode om te be- kanker niet, maar is wel belang- strijdlust.” veel klierweefsel bevat, dat op een palen wie van hen een preventieve rijk. Hoe eerder de ziekte wordt mammogra e wit kleurt, en wei- amputatie nodig heeft. Ik heb sa- opgespoord, hoe groter de kans nig vet, dat zwart kleurt. Hierdoor men met professor Paul van Diest op genezing.”

REGIONAAL ADVERTEREN 6

7Polikliniek Werk en Borstkanker succesvol“Veel werkende vrouwen met borstkanker stuiten op onbegrip”Werkende vrouwen met borstkanker ondervinden vaak problemen als dat niet nodig.” Hester Olden-ze tijdens de behandeling blijven werken of na de behandeling het werk burg: “Natuurlijk zijn er ook pa-weer willen hervatten. Daarom is in het Nederlands Kanker Instituut tiënten die te hoge verwachtingen– Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis (NKI-AVL) in Amsterdam hebben en denken dat je hun -een Polikliniek Werk en Borstkanker opgericht. Hier vinden patiënten nanciële problemen op kunt los-steun, informatie en een helpende hand. sen. Dat kunnen we uitdrukkelijk niet. We bieden informatie, geven“Veel werkende vrouwen met we de deuren van de polikliniek inzicht in de weten regelgevingborstkanker willen tijdens of geopend en dat hadden we zon- en leggen uit wat de patiënt zelfna de behandeling weer aan het der de donatie van Pink Ribbon kan doen.”werk, maar de werkgever weet absoluut niet kunnen doen.”daar niet altijd goed mee om te Hoe nu verder? “We hebben voorgaan”, vertelt Hester Oldenburg, Hester Oldenburg ziet de polikli- drie jaar subsidie gekregen”, zegtoncologisch chirurg in het NKI- niek als een belangrijk onderdeel Hester Oldenburg. “Met de re-AVL. “Soms zijn de verwachtin- van de revalidatie van borstkan- sultaten van onze evaluatie ho-gen te laag en wordt door de be- kerpatiënten. “Tijdens en na de pen we aan te kunnen tonen datdrijfsarts gezegd ‘Ik zie u over een behandeling geven we voorlich- de polikliniek voorziet in een Hester Oldenburgjaar wel weer’. Dat betekent dat tingsbijeenkomsten waarin alle grote behoefte waardoor ooker gedurende die gehele periode aspecten van werkhervatting aan Daar ontbreekt het namelijk nog Resultaten andere partijen, zoals de zorg-geen communicatie is tussen de bod komen. Daarnaast kunnen wel eens aan kennis, omdat ze er Bedrijfsarts David Bruinvels verzekeraars, dit kunnen oppak-patiënt en werkgever. Andersom patiënten ook een individueel con- gewoon te weinig mee te maken evalueert momenteel de resul- ken. Dan kunnen ook elders inis ook mogelijk: het komt voor dat sult krijgen met onze onafhanke- krijgen. In de toekomst zouden taten van het afgelopen jaar en het land centra worden geopend.de werkgever te hoge verwachtin- lijke gespecialiseerde bedrijfsarts we dan ook graag een consultant Heleen Hauer, die de dagelijkse Duizenden vrouwen worstelengen heeft. Ze gaan er dan vanuit David Bruinvels. Hij kan even- willen zijn voor die bedrijfsartsen, leiding heeft, heeft een enquête hiermee en wij bereiken maardat de patiënt bij terugkomst tueel een brug slaan tussen de om kennis over werk en borstkan- gehouden onder patiënten die de een beperkte groep. Ons doel isop hetzelfde niveau kan werken. patiënt en haar eigen bedrijfsarts. ker over te brengen.” polikliniek Werk en Borstkanker in enkele jaren tijd alle werkendeMaar die heeft zowel mentaal alsfysiek nogal wat te verwerken ge-had.” “Zonder de donatie van Pink RibbonSubsidie van Pink Ribbon hadden we dit nooit kunnen doen”“Met die problematiek wildenwe iets gaan doen. We zijn gestartmet een brainstormgroep om en- hebben bezocht. “De reacties vrouwen die behandeld wor-kele ideeën te bespreken op het zijn over het algemeen erg posi- den voor te lichten of een con-gebied van psychosociale zorg, tief”, zegt Heleen Hauer. “Men sult aan te bieden. En we hopenwaaronder deze poli. In maart voelt zich echt geholpen en ge- dat te kunnen doen zonder een2008 heb ik een subsidieaanvraag steund door de poli. De meeste beroep te hoeven doen op Pinkgeschreven en ingediend bij Stich- mensen hebben zelfs voldoende Ribbon. Hopelijk kunnen we deting Pink Ribbon. Ze reageerden aan slechts één of twee consul- zorgverzekeraars overtuigen vanmeteen enthousiast op dit unieke ten. Een enkele keer moeten we het maatschappelijk belang vanplan. Precies een jaar later hebben doorverwijzen, maar meestal is ons werk.” Brochure Amazones informeert jonge vrouwen met borstkanker “Kennis is macht” ting een nieuwe brochure een ongunstiger prognose en er leiding. Bovendien zijn ze thuis in uit, nancieel mogelijk zijn afwegingen ten aanzien van de medische materie en bekend gemaakt door stichting een mogelijke erfelijke belasting.” met de laatste ontwikkelingen. Pink Ribbon. We vullen elkaar dus goed aan en jong en Netwerk Je bent versterken elkaar.” tkanker. “Onze ervaring is dat jon- Informatie voor deze groep vrou- je hebt bors .? ge borstkankerpatiënten wen was tot de oprichting van De informatie in de brochure Wat nu.. meestal andere vragen Stichting Amazones vrij karig. is voor jonge vrouwen erg be- en problemen hebben “Onze stichting vertegenwoordigt langrijk, vindt Kimja. “Kennis is dan oudere vrouwen”, al zes jaar een uitgebreid netwerk macht. Alles begint met goede en legt voorzitter Kimja van jonge borstkankerpatiënten. heldere informatie die duidelijk Schouten uit. “Daarbij Als ervaringsdeskundigen kun- maakt wat je kunt verwachten. kun je denken aan vervroegde nen we dus als geen ander aange- Een goed geïnformeerde patiënt De meeste vrouwen die borst- overgang, een uitgestelde of ven waar hun behoeften liggen. staat sterker, binnen en buiten kanker krijgen, zijn tussen de zelfs afgestelde kinderwens, de de behandelkamer. En daar wil- vijftig en zeventig jaar. Maar omgang met een jong gezin en De Special Interest Group (SIG) len wij graag aan bijdragen.” jaarlijks treft de ziekte in Ne- vragen met betrekking tot werk Mammacare, waarmee we deze derland ook zo’n drieduizend en carrière. Bovendien leidt een brochure hebben samengesteld, Waar verkrijgbaar? vrouwen onder de vijftig. Op jonge leeftijd ook tot andere af- vertegenwoordigt de professio- De brochure is verkrijgbaar bij de deze groep richt Stichting wegingen in het behandelplan. Je nals. Als mammacareverpleeg- mammacareverpleegkundige in Amazones zich. Samen met krijgt te maken met bescherming kundigen werken zij dagelijks het ziekenhuis en op de website de Special Interest Group van vruchtbaarheid, de behande- met borstkankerpatiënten en zijn van Stichting Amazones. Mammacare bracht de stich- ling is vaak agressiever vanwege zij de spil in voorlichting en bege- www.de-amazones.nl Kimja Schouten (foto: Adrienne Korzilius)

8 Cécile Vierhout – Sinds vijf maanden genezen verklaard “Van binnen vergeet ik het nooit.”LANDELIJK ADVERTEREN Mede dankzij Pink Ribbon heeft Cécile haar borstkanker een plaats kunnen geven. Borstkanker, een ongelofelijk ingrijpende ziekte. Een zwaar gevecht dat bij oncologen en plastisch chirurgen steeds meer van elkaars vakgebied kunnen 30 tot 40 procent van de patiënten tot borstamputatie lijdt. Slechts een klein leren. En borstkankerpatiënten na hun behandeling kunnen rekenen op een deel hiervan ondergaat een borstreconstructie. Terwijl een fraai herstelde borst mooier cosmetisch resultaat. Bergman Clinics steunt dit initiatief. Want door juist helpt bij het accepteren en verwerken. Door het positieve mentale effect Pink Ribbon kunnen straks nog meer patiënten als Cécile na hun ziekte het is er zelfs sprake van een beter herstel. Pink Ribbon zorgt er daarom voor dat leven weer beter oppakken. Bergman Clinics steunt, Pink Ribbon helpt.

9Patiënt moet snel geïnformeerd worden“Borstkankerpatiënten met kinderwens beter voorgelicht”Als je borstkanker krijgt, word je overspoeld met informatie:over de ziekte, de behandeling en de kans op genezing. Wat ervaak bij inschiet is dat je de kans krijgt na te denken over de toe-komst. Hoe zit het bijvoorbeeld met een eventuele kinderwens?Kan ik na mijn behandeling nog kinderen krijgen of is die kanste klein? Gynaecoloog Carina Hilders nam daarom het initiatieftot het oprichten van een landelijk netwerk voor fertiliteitspre-servatie (NNF).“Als je te horen krijgt dat bedenktijd. We merken datje borstkanker hebt, is dat deze vrouwen ontzettend blijnatuurlijk ink schrikken”, zijn met de informatie dievertelt Carina Hilders. “Je ze krijgen. Het is vooral hetwordt door je arts uitge- idee dat ze na hun behande-breid voorgelicht over wat ling niet bang hoeven te zijnje allemaal te wachten staat, dat er ineens toch mogelijk-maar helaas wordt op dat heden bleken te zijn waarvanmoment zelden aandacht ze het bestaan niet wisten.”besteed aan welke invloed debehandeling op de vrucht- Ladies’ Circlebaarheid heeft. En dat is wel Het geld voor de fertiliteits-belangrijk, want zo’n veer- kliniek werd bijeengebrachttig procent van de vrouwen door Ladies’ Circle Neder-met borstkanker raakt na de land, een serviceclub voorbehandeling onvruchtbaar. vrouwen tot vijfenveertigDat komt omdat een chemo- jaar. Eén van de doelstellin-kuur, maar ook de nabehan- gen van de club is het biedendeling, schade kan toebren- van service ten dienste van degen aan de eierstokken. Mijn samenleving. Stichting Pinkdoel is om door middel van Ribbon zorgde ervoor dat dede fertiliteitskliniek snel te fondsen die Ladies’ Circlehandelen door een vrouw zo bijeenbracht werden ingezetsnel mogelijk na de diagnose voor het project. “Daar zijnvoor te lichten over de mo- we natuurlijk ontzettend blijgelijkheden die ze heeft.” mee”, zegt Carina enthousiast. “Met dit geld gaan weVier opties een aantal zaken opzetten.Er zijn momenteel vier op- Allereerst zetten we een net-ties. “Vrouwen kunnen kie- werk van klinieken op metzen tussen het invriezen een database waarin alle pa-van eierstokweefsel, het in- tiëntinformatie centraal tevriezen van embryo’s of het raadplegen is. Zo kan iedereinvriezen van eicellen. Ui- patiënt worden gevolgd.” Carina Hildersteraard kunnen ze ook be- ideaal zijn als elke patiënt, in vendien hoop ik dat we de stokweefsel en het invriezensluiten geen actie te onder- “Daarnaast is in oktober welke regio dan ook, via de komende jaren meer geld van eicellen. Maar dankzijnemen. Gelukkig komt het een decision aid website ge- behandelend arts meteen de kunnen krijgen om onder- Ladies’ Circle en Stichtingnog steeds voor dat vrouwen lanceerd die borstkankerpa- volgende dag een afspraak zoek te doen. Zo willen we Pink Ribbon zijn we geluk-na chemotherapie of bestra- tiënten met een kinderwens zou kunnen maken met een graag nog veel meer weten kig al een heel eind op weg.”ling toch weer een cyclus kan helpen bij het maken specialist op het gebied van over de mogelijkheden vankrijgen. Het is belangrijk van de juiste keuze. Dat is fertiliteitspreservatie. Bo- het terugplaatsen van eier- www.nnf-info.nldat borstkankerpatiënten na een enorme klus geweest ende diagnose direct worden we hebben met deze websitegeïnformeerd over wat kanen wat niet kan. Als ze actiewillen ondernemen, moe- een internationale primeur. Ook verspreiden we een folder en gaan we onderzoeken Welke mogelijkheden zijn er?ten ze immers snel zijn. De hoe patiënten het liefst ge-technieken die we nu hebben informeerd willen worden: Op dit moment bieden de fertiliteitsklinie- Het nadeel is dat het alleen kan als de vrouwmoeten we nog voor de be- via een folder of toch via een ken een aantal opties. Niet iedere techniek een partner heeft, dat er gestimuleerd moethandeling uitvoeren en die website? Tot slot gaan we het is even succesvol, maar dankzij de kliniek worden met hormonen en dat het langer duurt.tijd is meestal vrij kort.” geld inzetten voor psychoso- worden steeds meer borstkankerpatiënten ciale begeleiding.” na behandeling zwanger. Daardoor kan pas later met de chemokuur wor-Op dit moment zijn er der- den begonnen. Met deze techniek is er twintigtien fertiliteitsklinieken Meer geld voor onderzoek Het invriezen van eierstokweefsel procent kans op een zwangerschap.aangesloten bij de NNF in Ondanks dat het project in Er wordt weefsel verwijderd uit de eierstok, datNederland. Carina: “Borst- korte tijd zeer succesvol is vervolgens wordt ingevroren. Als de patiënt ge- Het invriezen van eicellenkankerpatiënten krijgen al- gebleken, is Carina nog niet nezen is van borstkanker, wordt het weefsel ont- Dit is een recente ontwikkeling waarbij de eiceltijd voorrang. Per jaar ont- klaar. “In de toekomst zou dooid en teruggeplaatst in de eierstok die niet zo snel mogelijk moet worden ingevroren, zodatvangen we zo’n tweeduizend ik graag willen zien dat de meer werkt. Voordeel: deze behandeling kan vrij het in tact blijft. Het voordeel hiervan is dat depatiënten die worden door- patiënt bij elke oncologische snel worden gedaan. Inmiddels zijn er met deze vrouw geen partner nodig heeft, het nadeel isverwezen door hun onco- behandeling standaard geïn- methode veertien zwangerschappen gelukt en dat er gestimuleerd moet worden met hormo-loog. Daar kunnen we snel formeerd wordt over fertili- het succespercentage neemt jaarlijks toe. nen. In Nederland wordt deze methode nog vrijop reageren en we nemen teitspreservatie. Alle artsen, weinig toegepast, maar in het buitenland zijnde tijd om de patiënt uitge- chirurgen en betrokkenen Het invriezen van embryo’s de resultaten zeer gunstig met succespercenta-breid te informeren. Daarna moeten weten dat er fertili- Deze methode is bekend van de IVF-techniek. ges van negentig procent.krijgen ze nog enkele dagen teitsklinieken zijn. Het zou

10LANDELIJK ADVERTEREN Cosmetische mogelijkheden ‘Het is een zware weg, bij borstkanker en natuurlijk ben ik Mammachirurgen en plastisch chirurgen best bang. Maar ik van het Slotervaartziekenhuis in hoef maar te bellen en Amsterdam vinden dat een vrouw, die een ingrijpende borstoperatie moet iedereen staat voor mij ondergaan, ook een plastisch chirurg klaar bij Atrium MC.’ moet kunnen spreken. De operatie zou dan door de mammachirurg en de plastisch chirurg gezamenlijk uitgevoerd kunnen worden, zodat de vrouw een optimaal oncologisch (gericht op genezing) maar ook een optimaal cosmetisch resultaat kan verwachten. Er zijn veel cosmetische mogelijkheden, maar veel vrouwen zijn hiervan niet op de hoogte en sommige behandelaars ook niet. Met meer bekendheid van deze ‘oncoplastische’ operaties (het weghalen van het gezwel en herstel van een mooie borstvorm) zullen vrouwen een behandelteam zoeken dat de cosmetiek in acht neemt. Hieronder een klein voorproefje van de mogelijkheden. Als de hele borst verwijderd moet worden en er geen bestraling nodig is, is het vaak mogelijk om tijdens dezelfde operatie een onmiddellijke reconstructie van de borst met prothese uit te voeren. Het behoud van borstvorm en decolleté is voor vrouwen een enorme opluchting en een groot gemak in het dagelijks leven. Team Mammacare Atrium MC: Bij borstsparende operaties zijn er talloze mogelijkheden een mooiere borstvorm te behouden. ‘Borstkanker verandert levens. We doen ons Het plaatsen van littekens buiten het decolleté is hiervan een voorbeeld. Verder kan een aangepaste borstverkleining of borstlift worden uitgevoerd, met zowel mooier geplaatste best om met vereende krachten de belasting littekens als een mooiere borstvorm (in vergelijking met het ‘gewoon’ weghalen van de veroorzaakt door die veranderingen te tumor, hetgeen wel eens leidt tot een defect in de vorm van de borst). Daarnaast is het mogelijk om weefsel plaatselijk op te schuiven beperken... om de borst mee op te vullen, nadat de tumor is verwijderd. ...voor alle betrokkenen.’ Kortom, iets waar vrouwen beter over geïnformeerd moeten worden bij de keuze van hun operatie voor borstkanker. Vragen? Bel de ‘mammafoon’ op 020 - 512 50 06. www.atriummc.nl iedere dag beter

11Steun Stichting Pink Ribbon!Wil je Stichting Pink Ribbon Vriend(in) op onze website en over de producten van onze part- speciale ‘actiepagina’. Je kunt na- municeren en mensen enthousi-steunen? Help dan mee bij het wij houden jou op de hoogte van ners of de Pink Ribbon artikelen? tuurlijk ook mee doen aan een van ast kunt maken om te sponsoren.vragen van aandacht voor borst- projecten, acties, evenementen Ga naar www.pinkribbon.nl. de evenementen die voor ons ge- Ga naar onze website om je actiekanker. Dat kan op verschillende en inspirerende initiatieven. Laat organiseerd worden. aan te melden.manieren. We geven je enkele mensen in je omgeving zien dat jij Organiseer een evenementvoorbeelden. vriendin bent en spoor ze aan dat Je kunt betrekkelijk eenvoudig Sponsor Maak je donatie over ook te worden. een sportief, cultureel, of culinair Een manier om geld in te za- Elke bijdrage is van groot belang.Word vriend(in) evenement organiseren. Het or- melen tijdens een evenement is Ook donaties zijn van harte wel-Draag jij Stichting Pink Ribbon een Koop een product ganiseren van een actie doe je zelf door sponsoring door bijvoorbeeld kom. Wil jij eenmalig of maande-warm hart toe? Steun jij ons door Met het kopen van de Pink Ribbon en Stichting Pink Ribbon helpt je vrienden en familie. Stichting Pink lijks een bedrag doneren? Dan zijnhet organiseren van een actie of producten, zoals de Geluksarm- graag met de inhoud en uitvoe- Ribbon heeft hiervoor een speci- we daar heel blij mee! Maak je do-door het kopen van één van de band, het kopen van het Pink Rib- ring. Kijk voor voorbeelden van aal sponsorformulier ontwikkeld, natie over op rekening 1234 t.n.v.Pink Ribbon artikelen? Fantas- bon Magazine of het kopen van evenementen die je kunt organi- dat je op de website kunt vinden. Stichting Pink Ribbon.tisch! Dan willen wij jou graag een van de producten van onze seren op www.pinkribbon.nl en Ook hebben wij een speciale siteals Vriend(in). Meld je aan als partners steun je ons. Meer weten maak je eigen actie aan op onze waarop je jouw actie kunt com- www.pinkribbon.nl Wie is wie op het gebied van borstkanker? Nederland telt een aantal organisaties dat actief is op het gebied van borstkanker. Wat doen deze organisaties en hoe verschillen ze van elkaar? We zetten een deel van deze organisaties even in de spotlights. KWF K ankerbestr KWF Kank erbestrijdin ijding in de strijd g gaat al ze stig jaar vo Stichting Pink Ribbon . In de bors orop KWF dit sa tkankerma men met d and doet h n- Stichting Pink Ribbon is een fondse e Stichting et KWF finan Pink Ribbo ciert gedure wervende organisatie, die zich inzet om veertig ond nde het he n. s Amazone erzoekspro le jaar ruim krijgt het aantal mensen dat borstkanker Stichtingtiënten hebben behoeft . e borstkanke jecten op h r. De extra et gebied va a n e te verminderen, vroege ontdek king van in de oktob aandacht d ie borstkan n tkankerp ere vrouw voor ermaand k ker Jonge bors e dan oud borstkanker te bevorderen en de zorg bestrijding rijgt, helpt re informati pd eze jonge te om naast d KWF Kank er- aan ande cht zich o borstkankerpatiënten en hun naasten en voorlich e reguliere azones ri uning en ting over b fondswerv hting Am onderste r het ing verbeteren. Dat doet de stichting doo Stic orstkanker, rmatie, de kunnen do iets extra’s door info bsite van en voor bo te vrouwen en. De we en van geven van voorlichting, het financier e rstkankerp en te bied splaats voor jong atiënten. activiteit finan- s is een o n tmoeting ar inform atie en wetenschappelijk onderzoek en het Relatie met Pink Ribbo Amazone anker wa cieren van projecten die gericht zijn op de werking ku n: door sam et borstk orden. nnen meer en- vrouwen m kunnen w zorg voor borst- fondsen gew n gedeeld verbetering van en kan een orven word ervaringe nog breder en chting Pin k Ribbon kankerpatiënten en hun naasten. geïnformee rd worden publiek et Pink R ibbon: Sti eer door www.pinkribbon.nl www.kw over borstk anker. Relatie m s onder m fkankerbe chting Amazone de brochu re strijding.n steunt Sti nieuwe w ebsite en nu?’ l ng van de at financieri anker... W ebt borstk ng en je h ‘Je bent jo mazone s.nl www.de-a A Sister’s Hope pe is Ho Sister ’s Het doel van A borstkankerver eniging nederla geld inzamelen voor onderzoek Mammarosa nd r. Dat doet de Het is gebleken dat mig Borstkankerve naar borstkanke n lijks of geen gebruikmaken rantenvrouwen nauwe- ren iging Nederlan het organisere stichting door van het aanbod aan Borstkankerver eniging Nederla d kende 60K Walk. informatie, lotgenotenco ntact en nazorg die voor nd (BVN) biedt ten, zoals de be betrouwbare in formatie en ze van evenemen ordt via Stichtin g Pink Nederlandse vrouwen als vanzelfsprekend gel- t de ervaringen de geld w borstkankerpat iënten, ex-patië van Het ingezamel k naar borstkanker, den. Mammarosa geeft voorlichting over borst- nten en mense t voor onderzoe die erfelijk bela st zijn in voor be n Ribbon ingeze n te creëren vo or borstkanker aan migrantenvro uwen en hun naasten zieninge kerzorg. Als ge tere borstkan- om goede voor s te ontwikkelen in hun eigen taal en bev en ander kunn en zij aangeven en programma’ ordert de communicatie wat daarvoor no dig is. Belangen kankerpatiënten een betrouwba re manier rond borstkanker ter pre ventie van deze ziekte en die op kwaliteitstoetsi ng zijn daarbij behartiging en en te verbeteren en vaststel len. ter ondersteuning van mig rantenpatiënten. Ook sleutelwoorden . diagnoses kunn verzorgt zij lotgenotenco ntact. K Relatie met Pink meer door de 60 Ribbon: Stichtin Ribbon: Onder ondersteunt BV N onder andere g Pink Ribbon Relatie met Pink ndse n bijeen die Relatie met Pink Ribbon : Mammarosa kan met door het financ Sister ’s Hope fo ren van projecte ie- Walk brengt A gezet voor financiële steun van Sticht n zoals de web site borstkanke Pink Ri bbon worden in ing Pink Ribbon haar en de Monitor Bo r.nl door Stichting elijk onderzoek. activiteiten landelijk uitroll rstkankerzorg. n wetenschapp en en haar website financiering va verder uitbreiden. www.borstkan ope.nl ker.nl www.asistersh www.mammarosa.nl

12 Onderstaande bedrijven maakten de uitgave van deze krant mede mogelijk! www.glasstech.nlLANDELIJK ADVERTEREN Bungalowpark Simpelveld www.bungalowparksimpelveld.nl CONFAIR Glasstech b.v. Laan der Techniek 12 A - 3903 AT Veenendaal - Nederland Telefoon 0318 - 50 77 25 Fax 0318 - 55 33 76 RaboBank 10.13.16.801 Postbank 100.81.92 K.v.K. Tilburg 18031016 BTW nr. 0087.29.189.B.01 www.care-vision.nl/pinkribbon www.semh.info Erkenningsregeling voor MMC-leveranciers Ziggo beeldmerk uncoa 1. PMS PMS www.tmi-interim.nl cosibag.com Born For Life. www.svensophie.nl your 2. shop.nl PMS high quality skincare products PMS www.yourcomfortzoneshop.nl

13Monitor maakt borstkankerzorg transparant“Lovende reacties van arts en patiënt”In januari van dit jaar werd een nieuw instrument gelanceerd ringen van de patiënten wordenom de borstkankerzorg transparanter te maken: de Monitor pas eind van dit jaar zichtbaar inBorstkankerzorg. Met de Monitor kunnen borstkankerpatiën- de Monitor. De reacties van pa-ten snel en overzichtelijk zien hoe ziekenhuizen scoren op het tiënten op de Monitor zijn posi-gebied van kwaliteit en zorg en hoe andere patiënten die zorg tief. Zij kunnen informatie overhebben ervaren. ziekenhuizen natuurlijk ook op andere plekken vinden, maar deStichting Pink Ribbon en Borst- meting, een soort klanttevreden- Monitor geeft deze informatiekankervereniging Nederland heidsonderzoek. Uit die gegevens heel overzichtelijk weer. Daar-(BVN) zochten in 2005 naar een komen resultaten die betrekking naast krijgen we ook lovende re-goede besteding van de opbrengst hebben op de kwaliteit van de acties van artsen.”van het Pink Ribbon Magazine. zorg. Onze criteria zijn opgesteld“Er werd destijds al gesproken vanuit het perspectief van de pa- Sandra Kloezen: “De Monitorover het transparanter maken tiënt. Iedere borstkankerpatiënt heeft veel potentie en er is nogvan de zorg, maar er werd nog die wordt behandeld in een zie- veel werk aan de winkel. Zo isniet veel mee gedaan”, legt San- kenhuis dat deelneemt aan de het bijvoorbeeld belangrijk datdra Kloezen, directeur van BVN, Monitor, krijgt via e-mail een alle huisartsen van dit instrumentuit. “Wij wilden daar wel iets mee vragenlijst waarmee ervaringen op de hoogte zijn. Op die manierdoen. Daarnaast vonden we het met de zorg worden geïnventari- kunnen zij hun patiënten al inbelangrijk dat we een instrument seerd. De Monitor laat dus niet een vroeg stadium helpen bij hetkregen om de kwaliteit van de alleen zien hoe de borstkanker- maken van de keuze voor het zie-zorg te verbeteren. Zo kwamen zorg in een bepaald ziekenhuis is kenhuis waar de behandeling kanwe op het idee van een landelijke georganiseerd, maar ook hoe pa- plaatsvinden. En omdat er steedsmonitor die gemakkelijk via in- tiënten deze zorg ervaren.” meer aandacht is voor transparan-ternet te raadplegen is.” tie in de zorg denk ik dat de Mo- Ook is te zien in hoeverre zieken- nitor een heel mooi voorbeeld isPatiëntervaringen huizen voldoen aan de basiseisen van transparantie voor de patiënt.Alle behandelingen op het gebied van BVN voor goede zorg. Zie- Wij zijn er trots op; het is eenvan borstkanker hebben richt- kenhuizen die aan de criteria van Sandra Kloezen mooi concreet voorbeeld van hoelijnen. “Aan die richtlijnen han- BVN voldoen, krijgen een roze tiënten. Het betekent overigens Goede scores een goede samenwerking tussengen weer criteria en die moeten lintje. Sandra Kloezen: “Die cri- niet dat ziekenhuizen die geen “Op dit moment hebben drie van Stichting Pink Ribbon en Borst-de ziekenhuizen zelf registreren. teria kunnen overigens wel wij- lintje hebben, niet goed scoren. de vier ziekenhuizen een roze lint- kankervereniging Nederland kanVoor de Monitor vragen wij de zigen. Daarom worden ze twee Ook zij kunnen goede zorg leve- je en kunnen we zeggen dat het leiden tot vernieuwing op het ge-ziekenhuizen ook mee te doen maal per jaar geëvalueerd en aan- ren, maar anders dan wij graag merendeel van de ziekenhuizen in bied van borstkankerzorg.”met de zogenoemde CQ Index- gepast aan de wensen van de pa- zien.” Nederland goed scoort. De erva- www.borstkanker.nlPink Ribbon Magazine: al zeven jaar een succes“Al deze bladenmakers zetten zich belangeloos in” nier van leven. Met dat gegeven Deze vrouwen laten zien dat het rijen gesponsord. “Dit is heel bij- zijn we aan de slag gegaan. We leven doorgaat en dat ze trots zijn zonder”, vertelt Anita Mooiweer, kwamen tot de conclusie dat het op hun lichaam. Het merendeel Manager Business Development leven wordt geleefd om te inspi- van de verhalen in deze uitgave bij Sanoma Uitgevers en uitgever reren en geïnspireerd te worden. komt van gewone mensen zoals van het Pink Ribbon Magazine. Dat geeft nieuwe energie, waar- jij en ik. We hebben wel bijdra- “Ook ik vind het een cadeau dat door beweging en veranderingen gen van bekende Nederlanders, ik dit jaar uitgever van het ma- ontstaan. Het stelt mensen in staat te koesteren, te geven en lief te hebben. Deze thema’s worden “Dit moet een collectors item worden” in het magazine behandeld.” In het Pink Ribbon Magazine maar zij zijn niet gefotografeerd. gazine mag zijn. Iedereen werkt vind je reportages die inspireren, Mooie gedichten, de bijzondere geheel vrijwillig mee. Freelan- die je in beweging zetten en die levensverhalen en de inspireren- cers, zoals tekstschrijvers en fo- vertellen over wat Pink Ribbon de verrassingen die we er in heb- tografen, werken gratis voor ons. Ellen de Jong en Anita Mooiweer in beweging heeft gezet. Ellen: ben gestopt, maken het magazine En ook binnen onze eigen orga-Al zeven jaar lang brengt Sanoma Uitgevers in oktober het Pink “We geven mensen een plat- dit jaar een echt nisatie zijn mensen naast hun re-Ribbon Magazine uit. Jaarlijks wordt daarmee circa 900.000 form in deze bewaarblad dat je guliere baan vaak ’s avonds en ineuro voor Pink Ribbon bijeengebracht. Ook dit jaar is er weer uitgave. Fa- graag nog eens op- het weekend voor het magazine €5,95hard gewerkt om een prachtige editie tot stand te brengen met milieleden en ribbon pakt.” aan het werk. Dan praat je overhet thema Live Pink To Inspire. We spraken met hoofdredac- vrienden van live pink zo’n zeventig mensen die zich ge-teur Ellen de Jong en uitgeefster Anita Mooiweer. borstkanker- to inspire Vrijwilligers heel belangeloos inzetten. Het is patiënten ko- De gehele op- prachtig dat Sanoma UitgeversEllen de Jong is hoofdredac- moest worden. Een tijdschrift men aan het brengst van het als werkgever deze ruimte biedtteur van Knip Mode en Knip- met de eigenschappen van een woord, we laten blad wordt gedo- en op deze manier alle kennis enpie, eveneens tijdschriften van tafelboek. Je koopt het als cadeau plekken zien neerd aan Pink ervaring die we in huis hebbenSanoma. “Ik heb ooit wel eens voor jezelf en steunt tegelijkertijd die in ere wor- Ribbon. Alle in- belangeloos ter beschikking steltaangegeven dat het me leuk leek een goed doel.” den gehouden komsten van de voor de Stichting Pink Ribbon.het hoofdredacteurschap van het ter nagedachte- advertenties en Daar zijn we heel erg trots op.”Pink Ribbon Magazine op me te Manier van leven nis aan overle- van de maga-nemen. Toen ik dit jaar werd ge- In april werd na ink wat brain- den dierbaren zines die in de Je kunt het Pink Ribbon Maga-vraagd, heb ik dan ook niet lang stormen het thema bedacht. “Ie- en we hebben tijdschriften- zine kopen in de tijdschriften-na hoeven denken. Ik had meteen dereen weet waar Pink Ribbon een prachtige winkels worden verkocht winkels, de supermarkt en in deideeën voor het blad. Zo vond ik voor staat en iedereen kent de naaktreportage van vrouwen met gaan naar de stichting. Ook het boekhandel of bestellen opdat het een echt collectors item naam. Het wordt bijna een ma- borstkanker in verschillende fases. drukwerk wordt door de drukke- www.pinkribbonmagazine.nl

14 Hyperthermie wint veld in Nederland For more information, please contact: Roel Q. J Schaapveld, PhD, MBA Chief Executive Officer Steeds meer onderzoeken, recent Het Centrum Hyperthermie in Am- ook weer in Nederland, onderstre- sterdam behandelt patiënten die, Hugo R. Kruyt building Padualaan 8, Floor 8 pen de krachtige rol die hyperther- uiteraard in overleg met de behan- 3584 CH Utrecht, The Netherlands Intelligent miRNA therapeutics T: +31 30 253 2386 mie kan spelen in de behandeling delend arts, zelfstandig besluiten for cancer I: www.interna-technologies.com van kanker. Hyperthermie bete- hyperthermie als ondersteunende kent de tumor aanpakken met behandeling toe te passen. One of the fastest moving fields in today’s cancer research concerns small non-coding warmte. Die doodt de kwaadaar- RNA in general and microRNA (miRNA) in particular. InteRNA Technologies, a spin off from dige cellen en versterkt het effect the Hubrecht Institute in Utrecht, is an early stage biotech company that develops new cancer van radio- en chemotherapie. therapies based on the unique functions of its proprietary miRNAs. Part of our therapeutic development programs focuses on the use of miRNAs in decreasing the resistance and/or Inmiddels is de behandeling ook Alle informatie over hyperthermie increasing the sensitivity of cancers, like breast cancer, to currently used chemo- and antibody- based therapies. buiten de ziekenhuizen mogelijk en de mogelijkheden van behan- en daarmee voor een bredere deling in het Centrum vindt u op kring patiënten bereikbaar. www.hyperthermie.info. Wij staan achter Pink Ribbon Centrum Hyperthermie Baron G.A. Tindalplein 91 Multidisciplinair behandelcentrum DBC weet als geen ander hoe belangrijk een juiste behandeling is. 1019 TW Amsterdam Mensen helpen en leren omgaan met fysieke of mentale klachten is ons vak. Dit doen wij met behulp Telefoon 020-4192145 van een wereldwijd bewezen behandelconcept. Want een vroegtijdige diagnose kan erger voorkomen. www.hyperthermie.info Centrum Hyperthermie is een activiteit van de Stichting Hyperthermie Voor meer informatie: www.dbc.nl Borstkanker en Milieu – Naar een preventief beleid Elke 6 minuten sterft een vrouw aan borstkanker in de EU. Platform Gezondheid en Helen Lynn Steeds meer vrouwen krijgen op jonge leeftijd borstkan- Milieu Dijkstilsterweg 3 Auteur 9965TH Leens www.gezondheidenmilieu.nl Naar een preventief beleid ker. WECF, Women in Europe for a Common Future, een WECF Nederland Borstkanker en milieu netwerk van ruim honderd vrouwen – en milieu organisa- Postbus 13047 3507 LA Utrecht Telefoon: 030 231 03 00 Fax: 030 234 08 78 ties, pleit niet alleen voor meer preventie maar vooral voor Website: www.wecf.eu E-mail: wecf@wecf.eu meer aandacht voor het risico van blootstelling aan giftige Met dank aan Deena Metzger voor het gebruik van van WECF en een strenge wetgeving op het gebied van de poster „I Am No Longer Afraid“ (Ik ben niet meer bang). Kopieën hiervan kunnen worden besteld bij Donnelly/Colt. www.donnbellycolt.com Deena Metzger is schrijver, verhalenverteller en healer. Ze heeft verschillende boeken geschreven over healing en haar ervaringen met borstkanker. www. - deenametzger.com waarde. Meer weten? Lees onze brochure: “Borstkanker en Milieu, naar een preventief beleid” www.wecf.euUnbenannt-1.indd 1 29.09.2010 13:40:02 Uhr Stap.nu in mogelijkheden bij werk en kanker Stap.nu begeleidt werknemer én werkgever vanuit ervarings- deskundigheid in het traject van werkhervatting, tijdens herstel of na genezing van kanker. Gebaseerd op maatwerk & persoonlijke begeleiding. Wil jij dat stapje extra? Neem dan contact met ons op! T 073 6447884 | M 06 51340998 | info@stap.nu | www.stap.nu

15De partners van Pink Ribbon: A Sister’s Hope“Ik heb deelnemers echt uit hun schulp zien kruipen” konden inzamelen voor onder- uitdaging. Als deelnemer krijg je Ik krijg ontzettend veel reacties zoek naar borstkanker. Dat begon van ons een informatiepakket en van deelnemers en voor veel van met de organisatie van de 60K- een coach die je adviseert. Soms hen geldt dat het hun leven heeft Walk, maar er vinden inmiddels is het sturen van een e-mail al veranderd. Het bijeenbrengen ook andere activiteiten plaats. voldoende, sommige deelnemers van het inschrijfgeld is een grote Zo hebben we een golftoernooi verkopen oude rommel van zol- uitdaging waar je je echt in moet (Take a swing at breast cancer), der en anderen zijn juist weer vastbijten en daarna volgt de be- een avond uit eten waarvan de heel creatief. Gemiddeld halen ze loning in de vorm van samen opbrengst gedoneerd wordt (Bite per persoon € 2.250,- op, dus dat wandelen. Het verandert van een back at breast cancer) en de Pink geeft wel aan dat het geen hoge actie die je alleen onderneemt in Moon Run & Walk.” drempel is. Iemand zei laatst te- een evenement met vele anderen. gen me dat de wandeling zwaar- Dat geeft een saamhorigheidsge- De 60K-Walk is een jaarlijkse der was dan het bijeenbrengen voel. Ik heb deelnemers echt uit wandeling van zestig kilome- van het inschrijfgeld.” hun schulp zien kruipen.” ter in twee dagen, waarvoor € 1.500,- inschrijfgeld moet wor- Grote uitdaging Dat verklaart meteen het succes den betaald. Wordt daardoor de Bij de 60K-Walk geldt: eens een van A Sister’s Hope. “Verdriet en drempel niet hoog? “Zeker niet”, deelnemer altijd een deelnemer. levenservaringen worden omge- zegt Martje. “Men ziet het als een “Iedereen is altijd zó enthousiast! zet in iets positiefs en daar willen mensen graag deel van uitmaken. Martje Hoekmeijer We hebben daarmee vorig jaar al-Toen baanatlete Martje Hoekmeijer in 2006 tijdens een toernooi leen al een miljoen euro bijeenge-in de Verenigde Staten Cathy Seabaugh tegen het lijf liep, ont- bracht. Het grootste deel van onzestond er een hechte vriendschap. Niet veel later richtten ze een inkomsten wordt direct gebruiktbijzondere stichting op: A Sister’s Hope. voor onderzoek. Dat doen we in samenspraak met de wetenschap-Cathy Seabaugh werkte al vele ja- lijk helemaal niet en ik was met- pelijke adviesraad van Stichtingren voor meerdaagse sponsoreve- een enthousiast. We begonnen Pink Ribbon. De raad selecteertnementen in de Verenigde Staten plannen te maken en in de zomer een aantal onderzoeken, waar-toen ze de Nederlandse Martje van 2006 was het zover: A Sister’s uit wij een keuze maken. Dat istegenkwam. “Cathy vertelde me Hope was gerealiseerd.” geweldig. Pink Ribbon moet hetdat er in Amerika regelmatig centrale middelpunt worden waarsportieve sponsorevenementen Activiteiten al het geld voor borstkanker bin-plaatsvonden, waarmee goede Martje: “Onze missie was meteen nenkomt. En daar werken wij na-doelen werden gesponsord”, ver- duidelijk. We wilden evenemen- tuurlijk graag aan mee.”telt Martje. “Dat kende ik eigen- ten organiseren waardoor we geld www.asistershope.nlCursus Oncoplastische Mammachirurgie werpt vruchten af“Mijn doel is bereikt”Bij borstoperaties was het verwijderen van de tumor tot voorkort prioriteit. Dat is gelukkig nog steeds zo, maar daarnaastis er steeds meer aandacht voor het cosmetisch resultaat. Dr.Marian Menke nam het initiatief tot het opzetten van de cur-sus Oncoplastische Mammachirurgie, waarbij oncologischechirurgen en plastische chirurgen kennismaken met elkaarsvakgebied. De cursus is medege nancierd door Stichting PinkRibbon.“Voorheen onderging een patiënt dat genezing voorop staat, maareen operatie door een oncolo- het biedt ook voordeel voor degisch chirurg, waarna eventueel patiënt die zo ongeschonden mo-nog een plastisch chirurg bezocht gelijk uit de strijd komt. Bij meerkon worden”, legt Marian Menke dan de helft van de patiënten metuit. “Het verwijderen van de tu- borstkanker wordt gekozen voormor was daarbij het belangrijkst; een borstsparende operatie aan-littekens en herstel van de borst- gevuld met bestraling. Dat be-vorm kwamen later aan bod. Ik tekent dat een deel van de borstkwam erachter dat men in Frank- moet worden verwijderd. Hoe-rijk anders werd opgeleid. Ook in veel dat is, verschilt per patiëntEngeland ging het anders: daar en hoe de borst er na de operatiekonden borstchirurgen een plas- uit komt te zien is dus ook voortisch chirurgen training krijgen en iedere patiënt anders. Wel kunnenzo oncoplastisch chirurg worden. we vooraf goed inschatten hoe de gelijkingsmateriaal. Vaak hebben daardoor bemoeilijkt. Maar wij En dat zonder dat wij artsen heb-In 2002 bezocht ik een congres vervorming zal zijn en de vorm ze ook geen idee wat het resultaat zien dat de nieuwe manier van ben aangeschreven”, zegt Marianin Barcelona waar dit onderwerp van de borst zo goed mogelijk zou kunnen zijn. Voor reconstruc- denken bij chirurgen zeker vruch- Menke trots. “Ik krijg ook zeerwerd besproken en vanaf dat mo- herstellen. Doordat de oncolo- ties zijn wel tevredenheidsmetin- ten afwerpt. De cursus Oncoplas- positieve reacties. De cursusdeel-ment heb ik er mijn taak van ge- gisch chirurg de mogelijkheden al gen onder patiënten gedaan, maar tische Mammachirurgie speelt nemers geven aan direct pro jt temaakt het ook hier in Nederland voor de operatie met de plastisch voor borstsparende operaties nog daarin een zeer belangrijke rol.” hebben van de informatie en hetonder de aandacht te brengen.” chirurg afstemt, kunnen zij samen niet. Dat is ook niet gemakkelijk, ook meteen toe te kunnen passen tijdens de operatie een beter cos- omdat elke situatie anders is. Er Positieve reacties in de praktijk. Dat er veel vraagCosmetische resultaten metisch resultaat bereiken.” wordt nooit dezelfde hoeveelheid Dat de cursus een succes is, is dui- en behoefte naar deze cursus is,Oncoplastische borstchirurgie is weefsel weggehaald en ook de re- delijk. Alle cursusdagen zijn vol- is natuurlijk ook heel goed nieuwsgeen nieuwe methode of techniek. De patiënt heeft er dus baat bij, al constructie is bij iedere patiënt geboekt tot februari 2011. “Dat voor de patiënt. Dit is precies wat“Het is een nieuwe manier van beseft zij dat niet altijd. “Patiën- anders, dus het meten van de te- betekent dat er inmiddels 125 ik altijd voor ogen heb gehad en ikdenken. Allereerst is er het besef ten hebben natuurlijk geen ver- vredenheid van de patiënt wordt chirurgen hebben deelgenomen. heb mijn doel dan ook bereikt.”

16Groep voor vrouwen met kanker In de vertrouwdheid van de kleine groep leer je hoe te verwerken; je tekent en schildert. Je vindt je rust en kracht en raakt geboeid door de Regulier zolang het moet, aanvullend zodra het kan! rode draad die je in je levensloop ontdekt. Je doet nieuwe krachten op waarmee je goed verder kunt, o.a. euritmietherapie, kunstzinnige therapie en maretakpreparaten met jezelf, met de mensen om je heen, met je werk. Deze levenskunst brengt je dicht bij jezelf, bij je eigen wijsheid. Kunst en gesprek om je leven te www.widar.nl/freya herscheppenWerk je mee aan de strijdtegen borstkanker? Kijk voor meer informatie op: www.nvaa.nl/borstkankerWij zoeken radiodiagnostisch laboranten. www.mistel-therapie.dewww.laborantengezocht.nl Nederlandse Vereniging van Antroposofische Artsen Mammapoli Slotervaartziekenhuis: alle werkdagen open zonder afspraak Het mammateam in het Slotervaartziekenhuis is uitgebreid. Ons team van gespecialiseerde artsen en verpleegkundigen biedt optimale zorg voor de vrouw met een borstafwijking volgens de meest recente richtlijnen van de beroepsverenigingen. Wij vinden dat een vrouw met onzekerheid over haar borst snel geholpen moet worden. Mede daarom is de Mammapoli 5 dagen per week geopend en kunt u zonder afspraak tussen Een onmiddellijke reconstructie van de borst met fysiotherapieteam is zeer ervaren in het behandelen 8.30 en 15.00 uur langskomen voor advies, of prothese en ook ‘oncoplastische’ operaties (het van onder andere lymfoedeem – zelfs hydrotherapie voor diagnostiek van een borstafwijking. gecombineerd weghalen van het gezwel en cosme- is mogelijk. Zij begeleiden samen met onze medische tisch herstel van een mooie borstvorm) voeren psychologen vrouwen uit alle ziekenhuizen uit de DIAGNOSE BINNEN ÉÉN DAG de mammachirurg en de plastisch chirurg dan regio individueel of in hun revalidatiegroep. Als u, in overleg met uw huisarts, met een borst - gezamenlijk uit, zodat u een optimaal oncologisch afwijking op de mammapoli komt, ziet u eerst de (gericht op genezing) maar ook een optimaal Het mammateam van het Slotervaartziekenhuis kan mammachirurg. Vervolgens wordt alle diagnostiek, cosmetisch (wat betreft uiterlijk) resultaat kan u begeleiden in alle aspecten van de zorg rondom zoals mammogram, echo en punctie, van de afwijking verwachten. borstkanker. Zorg voor de hele patiënt. Wij staan gedaan zodat de uitslag in principe binnen één dag voor u klaar! bekend is. PERSOONLIJKE BEGELEIDING Wij hebben geen wachttijd voor de operatie. In het Slotervaartziekenhuis krijgt u persoonlijke CONTACTGEGEVENS In overleg met u kan de operatiedatum binnen begeleiding. U ziet één mammachirurg op de poli, Alle werkdagen van 8.30 uur tot 17.00 uur kunt u twee tot drie weken gepland worden. bij de operatie en ook voor de nazorg. U zult niet bellen naar de ‘mammafoon’ op 020 - 512 50 06. door een onbekende dokter geopereerd worden. U krijgt dan een mammachirurg of mammacare- ONMIDDELLIJKE BORSTRECONSTRUCTIE Als tweede aanspreekpunt staat altijd onze verpleegkundige aan de De nieuwste operatiemethodes zijn in het mammacareverpleegkundige voor vragen klaar. telefoon. Ook kunt u de Slotervaartziekenhuis ingevoerd en worden Mammapoli bellen op: naar tevredenheid van de patiënten verricht. UITGEBREIDE NAZORG 020 - 512 51 03 / 51 32. Als u in aanmerking komt voor een ingrijpende De voortreffelijke nazorg in het Slotervaart- borstoperatie, kunt u altijd ook de plastisch chirurg ziekenhuis van vrouwen die borstkanker hebben spreken. gehad, is bij specialisten uit de regio bekend. Ons Kijk op ons mammapoli deelsite met informatie over borstkanker. Zie: www.slotervaartziekenhuis.nl en klik op mammapoli of borstkanker.

17Tepelvochtonderzoek baanbrekend“We willen borstkanker in de toekomst kunnen voorkomen”Stel het je eens voor: je bent erfelijk belast, maar je hoeft je borst komen. Dit onderzoek staat nogniet te missen. Of sterker nog: je krijgt medicijnen waardoor je in de kinderschoenen en we heb-geen borstkanker meer krijgt. Het klinkt als een sprookje, maar ben nog een hele lange weg tepatholoog Paul van Diest is ervan overtuigd dat het mogelijk is. gaan, maar ik geloof er heilig in.Hij doet samen met collega’s Elsken van der Wall en Karijn Suij- Ik realiseer me dat we de ziektekerbuijk onderzoek naar afwijkingen in het tepelvocht. Dit onder- nooit honderd procent kunnenzoek, ge nancierd door donaties van A Sister’s Hope en Stichting voorkomen, welke methode wePink Ribbon, biedt hoop voor de toekomst. ook bedenken. Maar ik heb er veel vertrouwen in dat we dit bij gaan doen. Dat was opmerkelijk, veel vrouwen in de toekomst wel want er was op dat moment hele- kunnen. Bij de muizenstudie die “Ik ben heel onge- maal geen geld voor. Toch hebben nu wordt gedaan zijn de resulta- we het risico genomen en ik ben ten overtuigend.” duldig; het kan niet begonnen met het schrijven van enkele kleinere projectvoorstel- “We verwachten dat we de eerste snel genoeg gaan” len. Die werden gelukkig allemaal behandelingen met één van de gehonoreerd en we kregen subsi- medicijnen eind dit jaar kunnen die om te kunnen beginnen.” starten. Van dat middel zal het ef-Hoe eerder borstkanker wordt fect misschien niet heel groot zijn,ontdekt, hoe beter het te behan- Vrijwilligers maar het is een begin. Er zijn nogdelen is. In Nederland worden “Eind 2005 zijn we gestart. De eer- tien andere medicijnen die wedaarom vrouwen tussen de vijf- ste stap bestond uit het opwekken kunnen inzetten en die gaan wetig en vijfenzeventig jaar eens per van tepelvocht met het hormoon uittesten.”twee jaar opgeroepen voor het oxytocine. Dat bleek verkrijgbaar Paul van Diestbevolkingsonderzoek borstkan- als neusspray en we hebben vrij- Financiële steunker. Erfelijk belaste vrouwen on- willigers gezocht die mee wilden Wachten met de operatie blijkt dat er geen afwijkingen zijn, “Ik ben heel ongeduldig en hetdergaan vaak preventieve maat- doen. Zeventig vrouwen hebben In deze hoogrisicogroep laten kan de persoon in kwestie nog kan me niet snel genoeg gaan.regelen zoals borstamputatie en zich gemeld en bij vijfennegentig vrouwen nu vaak preventief hun even wachten met een dergelijke Tegelijkertijd ben ik realistisch;verwijdering van de eierstokken procent van die vrouwen konden borsten verwijderen. Van Diest: ingrijpende operatie en hopen we zijn nog maar net begonnen.om het risico te verkleinen. Een we op deze wijze tepelvocht afne- “Dat doen ze vaak al als ze onge- we de vrouwen eruit te kunnen Bovendien is er heel veel gelddeel kiest voor minder ingrijpen- men. Daarna volgde een groter veer vijfendertig zijn en dat is in pikken die zelfs helemaal geen nodig. Gelukkig hebben we dede maatregelen zoals intensieve langlopend onderzoek dat niet veel gevallen te vroeg, omdat veel kanker gaan krijgen en dus geen steun van A Sister’s Hope en Pinkscreening om tumoren al in het mogelijk was geweest zonder de van hen pas veel later borstkan- ingreep nodig hebben.” Ribbon en we hopen dat we diebeginstadium op te sporen. He- subsidie van A Sister’s Hope en ker zullen krijgen. Zo’n twintig steun blijven krijgen. We beseffenlaas blijken deze methoden vaak Stichting Pink Ribbon. Meer dan tot veertig procent van hen krijgt Van Diest is alweer bezig met de dat dit bijzonder is, omdat hetonvoldoende effectief. Tepel- een jaar hebben we een paar hon- zelfs helemaal geen borstkanker. volgende stap. “Die stap is voor natuurlijk een risicovol onder-vochtonderzoek kan hier veranderd vrouwen gevolgd en op dit Nu kunnen we nog niet vaststel- ons een logisch vervolg op eer- zoek betreft. Het kan zo zijn datdering in brengen. moment melden de eerste vrou- len welke vrouwen dat zijn, maar der onderzoek, namelijk het in- we aan het eind van de rit toch wen zich al voor de tweede keer.” de bedoeling van ons onderzoek brengen van geneesmiddelen in met lege handen staan en we geenMuizentepels is dat we in de toekomst de ti- de borst. Hierdoor maken we de goede resultaten hebben geboekt.Hoewel het onderzoek vrij nieuw ming van zo’n operatie nauwkeu- cellen rond de melkgangen dood. Maar ik ga daar niet vanuit. Mijnis, werd de basis jaren geleden riger kunnen vaststellen. Op het Als dat lukt, zou dat betekenen doel is borstkanker de wereld uit-gelegd. “Eind 1997 was ik in het “Preventief borsten moment dat uit het tepelvocht dat we borstkanker kunnen voor- helpen.”John Hopkins Oncology Cen-ter in Baltimore toen ik hoorde verwijderenvan deze benadering”, legt Paulvan Diest uit. “Men probeerde moet terugdaar tepelvocht uit muizentepelste verkrijgen om celmateriaal en gedrongen worden”DNA te kunnen onderzoeken.Het had meteen mijn interesse.Terug in Nederland heb ik me “Het zijn allemaal vrouwen die inin het onderwerp verdiept en na- de hoogste risicogroep vallen engedacht over hoe we dat ook bij zeer gemotiveerd zijn om mee tevrouwen zouden kunnen doen.” werken. Het levert hen zelf niets op, want aan de resultaten van ons onderzoek kunnen we helaas nog geen consequenties ver- “Ik geloof binden. We volgen deze vrouwen minimaal vijf jaar en bij een deel hier heilig in” nemen de genetische afwijkingen toe. Hoe we deze moeten inter- preteren weten we nog niet. Een“Een tijd lang bleef het idee een deel van hen gaat echter kankerbeetje sudderen, tot ik in 2002 krijgen en bij deze groep kunnennaar het UMC in Utrecht over- we terugkijken om welke gene-stapte waar ook prof. Elsken van tische afwijkingen het gaat. Deder Wall ging werken. Toen heb ik bedoeling is natuurlijk wel datme ten doel gesteld me te gaan we in de toekomst tot een beslis-inzetten voor dit onderzoek. Toe- drempel komen waarbij we doorvalligerwijs liepen we daar arts- tepelonderzoek kunnen zien ofonderzoeker Karijn Suijkerbuijk vrouwen in de gevarenzone zittentegen het lijf. We hebben haar ge- om kanker te krijgen of niet.”vraagd of ze dit onderzoek wilde

18 Revalideren na borstkanker; zorg op maat Een vrouw met borstkanker, die een ingrijpende behandeling krijgt, kan zonder goede nazorg beperkingen overhouden in lichamelijk of psychisch functioneren. Daarom wordt iedere patiënt, die in het Slotervaart - ziekenhuis wordt opgenomen voor een borstkanker- operatie, direct bezocht door de fysiotherapeut om het revalidatieproces in gang te zetten. Klachten worden geïnventariseerd, adviezen worden gegeven en samen worden de eerste oefeningen gedaan. Gedurende de behandeling wordt de patiënt begeleid en soms behandeld door de fysiotherapeut en de medisch psycholoog in samenwerking met verpleegkundigen en medisch specialist. Omdat iedere vrouw uniek is, is voor iedere vrouw de zorg anders. Op maat.LANDELIJK ADVERTEREN Als de behandeling is afgelopen, bestaat de mogelijkheid deel te nemen aan een intensief groepsrevalidatieprogramma met fysiotherapeut, medisch psycholoog, revalidatiearts, ergotherapeut en maatschappelijk werk. Eén van de onderdelen is groepsgesprekken over onderwerpen die vrouwen na borstkanker bezig houden. Zo komen aan de orde zelfbeeld, verliesverwerking, onzekerheid en weer aan het werk. Doel van deze bijeenkomsten is een steun in de rug krijgen om verder te kunnen na borstkanker. Toekomstgericht. Daarnaast worden gesprekken aangeboden voor partners of andere betrokkenen, om ervaringen rond de ziekte uit te wisselen. Zo’n intensief revalidatietraject is uniek, door vanaf het begin begeleiding te geven, kunnen gevolgen en beperkingen door de borstkankerbehandeling zo gering mogelijk worden gehouden. Zeer de moeite waard. Bel de ‘mammafoon’ van het Slotervaartziekenhuis op 020 - 512 50 06 of de Oncologische revalidatie op 020 - 512 52 42. (ADVERTORIAL) Active Breathing Control-methode: We verkleinen de kans op hartschade bij patiënten Veel voorkomende behandelingen bij borst- MINDER STRALING RESULTATEN kanker zijn chemotherapie en bestraling. Sinds 1 januari van dit jaar wordt de behandeling aan- Henk Struikmans: “Dat het werkt, zien we tijdens het Door deze behandelingen is echter de kans geboden aan alle linkszijdige borstkankerpatiënten. maken van het bestralingsplan. We kunnen zien dat het op het ontstaan van hartschade vergroot. Prof. dr. Henk Struikmans, radiotherapeut-oncoloog in hart door de vergrote afstand minder straling krijgt. Met de introductie van een nieuwe bestra- RCWest, legt uit hoe de methode werkt: “Door de pa- Overigens worden deze patiënten meerdere jaren door lingsmethode wordt deze kans verkleind. tiënt tijdens de bestraling tussen de vijftien en twintig ons gevolgd. We meten, in studieverband, regelmatig seconden de adem te laten inhouden, wordt de afstand de kalkafzetting in de bloedvaten van hart. Deze resulta- tussen hart en borstwand groter. Hierdoor wordt het ten worden vergeleken met de resultaten van patiënten Mirjam Mast is epidemioloog en medewerker Research hart met minder straling belast en wordt de kans op die niet zijn behandeld met deze nieuwe bestralingsme- & Development bij Radiotherapiecentrum West in Den beschadiging aan het hart kleiner.” thode. De uiteindelijke resultaten van Active Breathing Haag. “Bij een linkszijdige bestraling, ook wel radiothe- Control zullen over enkele jaren zichtbaar worden, maar rapie genoemd, van borstkankerpatiënten wordt ook Voor de behandelmethode wordt de zogenoemde Ac- dat het hart minder belast wordt met straling, is nu al een groot bloedvat deels bestraald”, vertelt ze. “Dit tive Breathing Coordinator van Elekta gebruikt. Het duidelijk.” bloedvat voorziet het linkerdeel van het hart van bloed. Zweedse Elekta staat bekend om innovaties en oplos- Na tien tot vijftien jaar kan de bestraling leiden tot ver- singen op het gebied van behandeling van kanker. Mir- bindweefseling en daarna mogelijk tot vorming van een jam Mast: “De Active Breathing Coordinator bestaat in stolsel. Hoewel de kans klein is, kan dit uiteindelijk een feite uit een snorkel, bril, beeldscherm, computer en hartinfarct veroorzaken. Een aantal jaren geleden zijn een knop waarmee de patiënt in samenwerking met we daarom begonnen met het zoeken naar een oplos- de radiotherapeutisch laborant kan bepalen wanneer sing voor dit probleem, want het motto is ‘voorkomen de adem wordt ingehouden. Op het moment dat op is beter dan genezen’. Inmiddels passen we sinds de knop gedrukt wordt, wordt een ballon opgeblazen. april 2008 een nieuwe behandelmethode toe: Active Vanaf dat moment kan er niet meer in- of uitgeademd Breathing Control.” worden en wordt de patiënt bestraald.” Joke van der Klein, radiotherapeutisch laborant, instrueert een patiënte over de ABC methode

REGIONAAL ADVERTEREN 19

20 Met elkaar zorgen we ervoor, daar draait het om bij Zorggroep Silan cares. Pasana. De combinatie van verpleeg- en verzorgingshuizen en het ziekenhuis in Dokkum maakt Pasana tot dé zorgaanbieder voor Noordoost-Friesland. Aan huis en in de negen verschillende locaties Voor je was, levert Pasana hoge kwaliteit van zorg, waarbij de cliënt centraal staat. Vanuit een christelijke grondslag werken we aan optimale zorg voor voor jou én onze regio, met elkaar en voor elkaar. voor elke vrouw rouw De Sionsberg is trots op het door Pink Ribbon toegekende roze lintje! Silan helpt Stichting Pink Ribbon met Ziekenhuis De Sionsberg een donatie van €100.000,- voor 2010. Daarnaast helpt Silan bij het vragen Birdaarderstraatweg 70 van aandacht voor borstkanker. 9101 DC Dokkum Wil je meer weten? tel. (0519) 29 12 34 Kijk dan op www.silan.nl info@pasana.nl www.pasana.nlLANDELIJK ADVERTEREN Win een fiets en voel je goed! Iedereen weet dat bewegen goed voor je is. Maar wist je ook dat je door voldoende te bewegen de kans op borstkanker kunt verminderen? Bovendien wordt bewegen met de hippe Silan beach cruiser nu echt leuk! Dus kom in beweging, koop Silan en maak kans op een van de 150 roze beach cruisers. steunt: 0353_AD Silan PR 128x182 V4.indd 1 18/10/10 09:56 Zit u bij Zilveren Kruis? Dan kunt u gratis het Zorgboek Borstkanker aanvragen. Dat is de Plus van Zilveren Kruis oktober borstkankermaand bij astrazeneca oncology is elke maand borstkankermaand Het Zorgboek Borstkanker geeft vrouwen met borstkanker uitgebreide informatie over de gehele periode van behandeling en herstel. Stichting September heeft het Zorgboek in samenwerking gemaakt met patiëntenorganisaties, artsenverenigingen en consumenten- organisaties. U kunt het boek gratis bij ons aanvragen op www.zilverenkruis.nl/borstkanker. Borstkanker128x182.indd 1 19-10-10 15:04

21Mammarosa: voor migrantenvrouwen met borstkanker“Er zijn vrouwen overleden terwijl niemand iets wist”Uit onderzoek blijkt dat migrantenvrouwen die nog niet zolang in Nederland zijn, minder kans hebben op borstkankerdan niet-migrantenvrouwen. Volgens Lide van der Vegt van destichting Mammarosa is dat niet helemaal waar: “Achter diebewering schuilt taboe en schaamte.” van zeer nabij kende en dat hun reerd”, zegt Lide blij. “We zijn naast houdt Mammarosa weke- leef- en belevingswereld mij ver- daar zo ongelofelijk dankbaar lijks een lotgenotenspreekuur. trouwd waren. In 2006 werd de voor! Met deze subsidie kunnen Ik merk dat patiënten hierdoor Lide van der Vegt Stichting Mammarosa opgericht we onze activiteiten ook in ande- actiever en mondiger worden.Lide van der Vegt werkte twintig ze bang waren voor de diagnose en we zijn gestart met het ont- re regio’s gaan opzetten en onze Ze spreken, noodgedwongen,jaar lang als docent volwassenen- kanker. Die ziekte betekent voor wikkelen van een informatieve website afmaken.” Die website is de taal beter en zijn gemotiveerdeducatie. Haar lesgroepen waren hen de dood. Te laat naar de website. Door de website en de bijzonder, omdat de informatie om te leren. Hun netwerk wordtkleurrijk; gevuld met leerlingen dokter gaan betekent automa- voorlichtingsbijeenkomsten in in vele talen is geschreven. En, vergroot en op die manier zorgtuit diverse landen en culturen. tisch een veel groter risico niet de regio Den Haag hebben we nog belangrijker, ook gesproken. het contact ook voor een vorm“Toen ik in 2000 borstkanker te genezen. Er zijn zelfs vrouwen nu al meer dan negenduizend “De informatie op de site wordt van emancipatie en integratie.kreeg en op bijeenkomsten van overleden aan borstkanker, ter- migranten bereikt, waarvan zes- momenteel in twaalf talen ge- Zo zie je dat borstkanker ook ietslotgenoten nooit migranten- wijl niemand daar iets van wist.” duizend via de website.” sproken. Dat is belangrijk, want positiefs teweeg kan brengen.”vrouwen zag, ben ik me gaan af-vragen waarom dat was”, vertelt Voorlichting Vrijwilligers nodigLide. “Ik ben vervolgens zelf op “Ik moest daar gewoon iets mee “Ons netwerk zorgt ook voor Mammarosa gaat haar activitei-onderzoek uitgegaan en heb in doen en heb me vervolgens over- ten ook opzetten in andere re-ziekenhuizen en gezondheids- al laten zien. Eerst in mijn eigen emancipatie en integratie” gio’s. “Daar zijn we op beperktecentra artsen en hulpverleners lesgroepen en vervolgens in die schaal al mee begonnen. In 2009gesproken. Sommige migran- van mijn collega’s. Daar heb ik heb ik een groepje vrijwilligerstenvrouwen bleken met klach- zoveel mogelijk voorlichting ge- Eind februari van dit jaar deed veel migrantenvrouwen van de van Borstkankervereniging Ne-ten niet naar een arts te gaan. geven en vrouwen hiervoor op- het bestuur van Mammarosa eerste generatie zijn laaggelet- derland mogen trainen die nuVanuit schaamte en angst voor geleid. Het was natuurlijk een twee subsidieaanvragen bij Pink terd. Op deze manier kunnen voorlichting geven in hun eigenhet onderzoek, maar ook omdat voordeel dat ik deze vrouwen Ribbon. “En beide zijn gehono- ze op hun gemak, alleen of met regio. Vervolgens is het belang- hun partner, de informatie be- rijk dat ze ook lotgenotencontact luisteren. En artsen kunnen de gaan ontwikkelen en spreekuren website bijvoorbeeld tijdens het proberen op te zetten. Hier zijn spreekuur gebruiken. We geven veel mensen voor nodig. Daarbij in Den Haag circa vijfentwintig kun je denken aan zorgverleners, groepsvoorlichtingen per jaar zoals artsen, mammacarever- met behulp van de website. Daar pleegkundigen en zorgconsulen- merken we dat duidelijke teke- ten, en natuurlijk vooral lotgeno- ningen de informatieverstrek- ten. Maar iedereen kan helpen, king vaak vergemakkelijken.” wat je drijfveer ook is. Het is nut- tig en belangrijk werk dat veel Lotgenotencontact voldoening geeft. Toen ik tien In Den Haag is Mammarosa nu jaar geleden borstkanker kreeg, een begrip. “We hebben hier een wist ik niet of ik het wel zou red- groot netwerk van vrijwilligers. den. Dat ik nu, met hulp van zo- Iedere borstkankerpatiënt die bij veel mensen, Mammarosa mag ons komt, kan gekoppeld wor- uitbreiden is een groot cadeau den aan een ander. Dit is altijd dat ik graag met lotgenoten uit een vrouw die zelf ook borstkan- allerlei culturen wil delen.” ker heeft gehad, die dezelfde taal spreekt en meestal dezelfde cul- Wil je actief meedoen met turele of religieuze achtergrond Mammarosa of wil je meer heeft. Zij kan zorgen voor bege- weten? leiding: van het meegaan naar Kijk dan op www.mammarosa.nl de mammapoli tot het bieden of neem contact op met Lide van van een luisterend oor. Daar- der Vegt: info@mammarosa.nl.

22Mammacare: grote steun voor borstkankerpatiënt“Mijn werk kan zwaar zijn, maar geeft zoveel voldoening”De begeleiding van een borst- dige op de afdeling chirurgie met dus vooral betrokken bij de eerstekankerpatiënt in het zieken- als aandachtsgebied mammacare. opvang.”huis is van groot belang. Ze- Destijds ondergingen patiëntenker als je net hebt gehoord een operatie en dat was het dan. “De patiënt moet snel keuzesdat je borstkanker hebt, kun Maar in de loop van de tijd werd maken en daarbij kan ik helpen.je wel wat steun en advies ge- de opnameduur korter en nam Ik zet op een rijtje wat de mo-bruiken. De mammacarever- het aantal behandelingopties toe. gelijkheden zijn en wat daar depleegkundige en nurse practi- Hierdoor ontstond meer vraag voor- en nadelen van kunnen zijn.tioner mammacare spelen een naar informatie en begeleiding. Vanaf dat moment neem ik debelangrijke rol vanaf de eerste Vandaar dat er een opleiding voor regie over en begeleid de patiëntdag op de mammapoli. mammacareverpleegkundigen in door het gehele traject, vanaf het Bunnik is opgezet.” eerste gesprek tot aan de operatie. Daarnaast ben ik betrokken bij de Eerste opvang verdere behandeling, zoals che- Sibbelina Visser was één van de motherapie. Dat is overigens niet verpleegkundigen die de op- in alle ziekenhuizen zo, maar om- leiding ging volgen. Inmiddels dat de Sionsberg vrij klein is, ben werkt ze alweer vijf jaar als mam- ik betrokken bij het gehele proces. macareverpleegkundige in De Si- Ik plan de operatie en zorg ervoor onsberg in Dokkum. Haar werk dat alles loopt. Ook na de operatie begint wanneer de patiënt op de heb ik nog contact met de patiënt. mammapoli komt. “Als de patiënt Dan bespreken we de uitslag en te horen krijgt dat ze borstkanker de verdere behandeling.” heeft, ben ik daarbij aanwezig”, Truus Smit legt Sibbelina uit. “Ik vang haar Nurse practitioner mammacare Sibbelina VisserTruus Smit werkte jarenlang als op en leg haar uit wat de moge- Naast de mammacareverpleeg- merken overigens niet veel van de om alles zo te kunnen organiserenverpleegkundige. In 2000 werd lijkheden zijn. In eerste instantie kundige heeft een aantal zieken- verschillen. Ze vinden de begelei- dat patiënten in een moeilijke si-ze mammacareverpleegkundige, denkt een borstkankerpatiënt huizen ook een nurse practitioner ding prima.” tuatie hun weg kunnen vinden. Ikwaarna ze drie jaar later als nurse meestal ‘Ik ga dood’. Er zijn ui- mammacare. Truus Smit bekleedt wil ze laten weten dat ze het red-practitioner mammacare aan de teraard situaties waarbij ernstige die functie met veel plezier. “Een Sibbelina is inmiddels begonnen den. Dit werk heeft mijn vak echtslag ging. Ze stond aan de wieg uitzaaiingen ervoor zorgen dat de nurse practitioner kan ook me- met de opleiding tot nurse prac- verdiept en ik ben altijd blij vanvan de mammapoli. “In de jaren patiënt niet meer te genezen is, dische handelingen uitvoeren, titioner mammacare. “Mijn werk een patiënt te horen dat ze veelnegentig was de mammacarever- maar in de meeste gevallen kan ik zoals lichamelijk onderzoek en kan best zwaar zijn, maar geeft aan mijn begeleiding heeft gehad.pleegkundige een verpleegkun- zorgen voor geruststelling. Ik ben diagnostiek aanvragen. Patiënten zoveel voldoening... Het is mooi Daar doe je het uiteindelijk voor.” ZWEEDSE PUZZEL EERSTE PRIJS: Bremshey Sport Cardio Pacer Hometrainer Doelbewust® is de naam van een krant waarin onafhankelijke informatie over goede doelen wordt gegeven. De haven- Met deze prachtige Bremshey Sport gratis kranten worden huis aan huis magma gewas naald- boom landbe- werking plaats geslacht Hometrainer wordt trainen thuis nog leuker verspreid in tientallen regio’s in Neder- mals soort slang en uitdagender. Door de vele motiverende land dankzij de steun van honderden 3 17 lokale ondernemers en bedrijven die als verhoog- de toon trainingsprogrammas kunt u uw training sponsoradverteerder optreden. dooier volgen en doelen stellen. Kijk op onze website Hoewel de redactie van Doelbewust 9 voor het complete assortiment thuisﬁtness van alle zorgvuldigheid betracht bij het nagerecht omhaal samenstellen van haar kranten, is zij niet werke- lijkheid Griekse godin Bremshey Sport. www.bremshey.com aansprakelijk voor enige schade die kan 6 15 Fit for Life! voortkomen uit de inhoud ervan. soort uniform Deze speciale editie DOELBEWUST PINK RIBBON werd samengesteld in samen- 14 Europese 21 vervoer- taal werking met Stichting eirond TWEEDE PRIJS: Pink Ribbon (www.pinkribbon.nl). middel drink- gelag Tien pakketten 16 pl. in Amerika Redactie: De vier vriendinnen uit New York zijn terug in een Kirsten Karmiggelt jury snuif- 1 kaskraker vol friendship, fashion en fun. Carrie’s Coördinatie sponsorwerving: Japanse Annelies van der Lans blaas- werktuig tabak oneven- dwaling keizer- relatieperikelen met Big laten je niet ongeroerd en Directie: Wako Kao titel wichtig Samantha’s decadente gedrag in het Midden Oosten Vormgeving: Cees Ruijter 18 Druk: Veenstra & De Vries, Emmeloord waak- werkt gegarandeerd op je lachspieren. zaam Wilt u reageren naar aanleiding strelen 13 In deze intens spannende actiethriller wordt CIA- van deze krant: soort hert agente Salt (Angelina Jolie) ontmaskert als Russische Aristo Uitgeversgroep koorhemd Annelies van der Lans juwelen- 5 spion. Opgejaagd en achtervolgt door verschillende Tel. 0512 584 100 kistje veiligheidsdiensten probeert ze haar naam te zuiveren. info@aristouitgeversgroep.nl keg www.aristouitgeversgroep.nl 7 20 handig- heid imiteren te zijner plaatse vat Europees land DERDE PRIJS: Drie keer het spel: Cir*Kis Acquisitie: Aristo Uitgeversgroep vestigingen: 12 drietal De Opgang 2, 9203 GD Drachten naar Cir*Kis is een nieuw, Postbus 104, 9200 AC Drachten beneden Tel. 0512 584 100 / Fax 0512 584 104 spannend denkspel voor Paalbergweg 26-36 dochter v. reeds Cadmus kreupel inwendig de hele familie. Probeer de 1105 BV Amsterdam Zuidoost circa luitenant orgaan (afk.) (afk.) meeste punten te scoren Tel. 020 896 99 50 / Fax 020 896 99 69 Hambakenwetering 10 10 vazal 8 door de cirkels en sterren 5231 DC Den Bosch vrouwe- lijk dier compleet te maken op Tel. 073 6131 311 / Fax 073 6130 507 vaas sprookjes- het speelbord. Cir*Kis is een makkelijk te spelen figuur Acquisitie partners: vogel bruto (afk.) ad acta familiespel dat je uitdaagt om vooruit te denken. dé media uitgevers, Drachten. (afk.) Perfect voor gezellige avonduurtjes en op vakanties! Indexx, Drachten en Hoogezand 19 11 Concept Plus!, Emmen groot- spraak Niets van deze uitgave mag worden 4 2 overgenomen of gekopieerd zonder ont- put- kenning emmer -voorafgaande schriftelijke- U kunt de oplossing opsturen naar Aristo Uitgeverij, Postbus 104, 9200 AC toestemming van de uitgever.© www.puzzelpro.nl 1 2 3 4 5 6 7 8 Drachten of mailen naar info@aristouitgeversgroep.nl. (Onderwerp: Oplossing ( ) Colofon puzzel Doelbewust Pink). Oplossingen kunnen tot eind november 2010 worden 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 opgestuurd. Over de uitslag wordt niet gecorrespondeerd. De prijswinnaars ontvangen per post bericht.

23 Je eerste chemokuur...LANDELIJK ADVERTEREN U IT IN . In mijn uppie naar het ziekenhuis emen Evelijn, mijn be ste vriendin, meen Wachten op de jaarlijk se naar de eerste kuur. tandartscontrole. ts. Komend jaar 4 x naar de tandar Braken. Niet misselijk zijn! Alles alleen willen doen. helpen, De bu urvrouwen, die zo graag willen kuur. Uitged roogd raken. late n koken de eerste dagen na de Met een lege maag naar het Veel water drinken! ziekenhuis voor de chemo. chemodag Ta sje klaarmaken voor mijn eerste , Mijn föhn en stijlkam gebruiken. me t daarin: MP 3-speler, puzzeltje crackers om lippenbalsem, ﬂeece-dekentje en jn mond te Meteen bergen willen verzet ten! in mi de metaalsmaak van de chemo verminderen. iendin, M et Nadja, mijn meest eerlijke vr een pruik kopen. el, Als ik me weer een beetje ﬁt vo nd. even lekker wandelen met de ho Chemotherapie kan bijwerkingen geven. Bespreek deze met jouw oncologieverpleegkundige. Er zijn misschien méér oplossingen dan jij denkt! Postbus 581, 2003 PC Haarlem. Tel. 0800-9999000, e-mail: medicalinfo.nl@merck.com www.msd.nl, 0811EMD10NL451J0810

24LANDELIJK ADVERTEREN Er komt tóch al zoveel op u af, als u hoort dat u borstkanker hebt. Zorg kan altijd beter De diagnose ‘borstkanker’ is bijzonder confronterend. DIT DOET CZ Het ingewikkelde medische traject dat volgt maakt het er niet makkelijker op. Daarom introduceert CZ Zorgadvies CZ Zorgadvies Borstkanker: één aanspreekpunt voor uw vragen over borstkanker. Borstkanker: CZ-verzekerden kunnen er terecht met vragen Bel (013) 594 91 10. over borstkanker. Zoals “Bij welk ziekenhuis kan ik het Best Doctors: een second opinion van een internationale topspecialist. snelst terecht?” of “Wat krijg ik vergoed?”. Ook kunt u bij Online deskundigen: stel gratis uw vragen per mail aan bijvoorbeeld onze mammacare- CZ mailen met online deskundigen of een second opinion verpleegkundige of psycholoog. aanvragen. Initiatieven die het – hopelijk – iets makkelijker www.cz.nl/borstkanker: uitgebreide informatie over borstkanker, vergoedingen, voor u maken. Zo kunt ú zich richten op uw herstel. wachtlijstbemiddeling en CZ Zorgadvies Borstkanker.

Doelbewust Pink Ribbon 2010

by Kirsten Karmiggelt

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

Statistics

Doelbewust Pink Ribbon 2010 Document Transcript