CBT-I CGT-I

1,464 views
1,302 views

Published on

Published in: Health & Medicine, Travel
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,464
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Motoriek: tijdens nacht 28 a 30 keer verandering van positie (nodig!) flexibele matras dat je gemakkelijk kunt draaien Sensorisch: bepaalde fasen selectieve aandacht
  • Met de leeftijd meer in- en doorslaapproblemen
  • Niet alleen de kwantiteit verandert maar ook de slaapkwaliteit Bij ouder worden neemt SWS af : min 40% vanaf 2e decade en vanaf 6e decade bij man verdwijnen SWS en bij vrouw later Ontwaakepisodes nemen toe
  • Productie van melatonine neemt af met de leeftijd Horizontaal: leeftijd Verticaal: dosis melatonine
  • Voorbestemmende factoren = gevoeligheid Bvb sommige mensen kunnen heel de dag door koffie drinken en in slaap vallen terwijl anderen na het drinken van 1 tas koffie wakker liggen Gevoeligheid kan biologisch zijn (genetisch) , persoonlijkheidsgebonden (perfectionisme) en sociaal (wonen in onveilige omgeving) Uitlokkende factoren Bvb een plotse stresserende gebeurtenis of opeenvolging van stressvolle momenten kunnen plots een slaapprobleem uitlokken Bvb examens, ziekte van de kinderen, pensioen,… Onderhoudende of instandhoudende factoren Wanneer geconfronteerd met een slaapprobleem gaan we vaak zelf op zoek naar oplossingen bvb “ik doe er een uur over om in te slapen dus ik ga een uur vroeger in bed” “als ik niet kan slapen blijf ik liggen zodat ik kan rusten in bed” Soms kan dit helpen maar dit duurt niet lang. Je krijgt een nieuw aangeleerd slaappatroon met gedragingen en denken die niet passen bij normale slaap. Hier aansluiting maken met CGT-I
  • CBT-I CGT-I

    1. 1. Cognitieve gedragstherapie (CGT) bij insomnia Koen Titeca Dienst Psychiatrie, Psychosomatiek en Psychotherapie
    2. 2. BELGEN EN SLAAP <ul><li>43% slaapt slecht </li></ul><ul><li>46% overdag slaperig </li></ul><ul><li>17% erkent risico te lopen in te dommelen achter het stuur </li></ul><ul><li>75% consulteert geen dokter </li></ul>
    3. 3. Fenomenologie slaap <ul><li>Circadiaans bij volwassenen en polyfasisch bij kinderen </li></ul><ul><li>Toestand van verminderde motoriek </li></ul><ul><li>Toestand met verminderde sensorische gewaarwording </li></ul><ul><li>Men kan steeds gewekt worden </li></ul>
    4. 7. SLAAP EN LEEFTIJD
    5. 8. MELATONINE
    6. 10. Slaap en leeftijd <ul><li>Daling van nachtelijke TST </li></ul><ul><li>Stijging inslaaptijd </li></ul><ul><li>Daling diepe slaap </li></ul><ul><li>Daling REM-slaap </li></ul><ul><li>Verlaagde arousal drempel </li></ul><ul><li>Fragmentatie van de slaap </li></ul><ul><li>Dutje tijdens de dag </li></ul><ul><li>‘ Advanced Sleep Phase Syndrome’ </li></ul>
    7. 11. Classificatie slaapstoornissen <ul><li>Insomnia </li></ul><ul><li>Slaap gerelateerde ademhalingsstoornissen </li></ul><ul><li>Hypersomnie van centrale oorsprong </li></ul><ul><li>Circadiaanse ritme stoornissen </li></ul><ul><li>Parasomnie </li></ul><ul><li>Slaap gerelateerde bewegingsstoornissen </li></ul><ul><li>Geïsoleerde symptomen en normale varianten </li></ul><ul><li>Andere slaapstoornissen </li></ul>International classification of sleep disorders, 2nd ed. American Academy of Sleep Med 2005.
    8. 12. Insomnia <ul><li>Herhaaldelijk optreden van moeilijkheden met </li></ul><ul><ul><li>Initiëren van slaap </li></ul></ul><ul><ul><li>De duur van de slaap </li></ul></ul><ul><ul><li>Het volhouden van de slaap </li></ul></ul><ul><ul><li>De slaapkwaliteit </li></ul></ul><ul><li>Gevolgen de volgende dag </li></ul><ul><ul><li>Vermoeidheid, verlies aan energie, concentratieproblemen en irritatie </li></ul></ul>
    9. 13. Klinisch significante criteria <ul><li>Symptomen </li></ul><ul><ul><li>Moeilijkheden met inslapen >30 min </li></ul></ul><ul><ul><li>Doorslaapproblemen totaal >30 min </li></ul></ul><ul><ul><li>Vroegochtend ontwaken <6,5 u slaap </li></ul></ul><ul><ul><li>Niet herstellende nachtrust slaapefficiëntie <85% </li></ul></ul><ul><li>Frequentie min 3x/week </li></ul><ul><li>Duur </li></ul><ul><ul><li>Situationele <1 maand </li></ul></ul><ul><ul><li>Subacuut 1-6 maanden </li></ul></ul><ul><ul><li>Chronisch >6 maanden </li></ul></ul>
    10. 14. Insomnie diagnoses <ul><li>Transiente insomnie </li></ul><ul><li>Psychofysiologische insomnie </li></ul><ul><li>Paradoxale insomnie </li></ul><ul><li>Idiopatische insomnie </li></ul><ul><li>Insomnie t.g.v. psychiatrische stoornis </li></ul><ul><li>Inadequate slaap/waak hygiëne </li></ul><ul><li>Kinderinsomnie (gedragsmatig) </li></ul><ul><li>Insomnie t.g.v. middelen </li></ul><ul><li>Insomnie t.g.v. somatische aandoening </li></ul><ul><li>NAO psychologisch en NAO medisch </li></ul>
    11. 15. Primaire insomnia <ul><li>Psychofysiologische insomnia </li></ul><ul><li>Inadequate slaaphygiëne </li></ul><ul><li>Idiopatische insomnia </li></ul><ul><li>Paradoxale insomnia </li></ul>
    12. 16. Diagnose primaire insomnie <ul><li>INTAKE: EXCLUSIE </li></ul><ul><ul><li>Medische oorzaken (pijn, longlijden, ZWS) </li></ul></ul><ul><ul><li>Middelen (drugs, medicatie, veranderingen) </li></ul></ul><ul><ul><li>Psychiatrisch (stemmings-, angst-, aanpassingsstoornis) </li></ul></ul><ul><ul><li>Omgevingsfactoren (lawaai, jet-lag, ploegenarbeid, licht, temperatuur) </li></ul></ul>
    13. 17. Zammit et al, 1999
    14. 18. Edinger and Means, 2005
    15. 19. Simon & VonKorff, 1997
    16. 20. Breslau et al, 1996
    17. 21. Suka et al, 2003 Mallon et al, 2002
    18. 23. Ontwikkeling van insomnia in de tijd Driefactoren van insomnia. Spielman & Glovinsky, 1991 Insomnia intensiteit Drempel voor klinische insomnie
    19. 24. Algemeen model van langdurige slapeloosheid SLECHT SLAPEN LICHAMELIJKE OVERACTIVITEIT VERHOOGDE SPIERSPANNING EMOTIONELE EN COGNITIEVE OVERACTIVITEIT: zorgen maken, stress, angst VERKEERDE SLAAP- GEWOONTEN EN LEEFWIJZE Morin, 1993
    20. 25. <ul><li>DYSFUNCTIONELE COGNITIES </li></ul><ul><li>Zich zorgen maken over slaaptekort </li></ul><ul><li>Piekeren over de gevolgen </li></ul><ul><li>Onrealistische verwachtingen </li></ul><ul><li>Onterechte attributies </li></ul><ul><li>GEVOLGEN </li></ul><ul><li>Verstoring gemoedstoestand </li></ul><ul><li>Vermoeidheid </li></ul><ul><li>Prestatietekorten </li></ul><ul><li>Sociaal ongemak </li></ul><ul><li>NIET AANGEPASTE GEWOONTES </li></ul><ul><li>Te veel tijd in bed </li></ul><ul><li>Onregelmatig slaapschema </li></ul><ul><li>Dutjes overdag </li></ul><ul><li>Activiteiten die niet passen bij slaap </li></ul><ul><li>AROUSAL </li></ul><ul><li>Emotioneel </li></ul><ul><li>Cognitief/mentaal </li></ul><ul><li>Fysiologisch/lichamelijk </li></ul>INSOMNIE
    21. 26. ABC van CGT A B C Gebeurtenissen De wereld Andere mensen Persoonlijke ervaringen Persoonlijke geschiedenis Toekomst Zelf Gedachten Attitudes Regels Eisen Opvattingen Beelden Betekenissen Emoties Gezonde gevoelens Ongezonde gevoelens Lich. gewaarwordingen Beven, hartkloppingen, Duizeligheid Gedragingen Opbouwende handelingen Zelfondermijnende handelingen Effect op je persoonlijk leven
    22. 27. Cognitieve gedragstherapie voor insomnia (CGT-I) <ul><li>Trainingsprogramma </li></ul><ul><li>Individueel of in groep </li></ul><ul><li>Combinatie van </li></ul><ul><ul><li>Kennis slaapfysiologie </li></ul></ul><ul><ul><li>Cognitieve- en gedragsmatige technieken </li></ul></ul><ul><li>Evidence based (Morin, 1993; Harvey & Tang, 2003) </li></ul><ul><li>Aanpak van drie gebieden </li></ul><ul><ul><li>Kennis over de slaap </li></ul></ul><ul><ul><li>Het gedrag </li></ul></ul><ul><ul><li>Het denken </li></ul></ul><ul><li>Resultaat: 80% beter slapen en overdag zich beter voelen (Harvey & Tang, 2003) </li></ul>
    23. 28. Doel CGT-I <ul><li>Uw slaappatroon optimaliseren </li></ul><ul><li>Uw slaapgedrag optimaliseren </li></ul><ul><li>Uw slaapomgeving optimaliseren </li></ul><ul><li>Van tevoren gevormde overtuigingen overdenken </li></ul><ul><li>Slaaphinderende gedachten uitdagen </li></ul><ul><li>Positieve houdingen en gedachten versterken </li></ul>
    24. 29. Doel CGT-I <ul><li>Doorbreken vicieuze cirkel van slapeloosheid </li></ul><ul><li>Concreet </li></ul><ul><ul><li>Beter slapen </li></ul></ul><ul><ul><li>Betere kwaliteit van het leven </li></ul></ul><ul><ul><li>Leren omgaan met slaapproblemen </li></ul></ul><ul><ul><li>Vergroten zelfredzaamheid </li></ul></ul><ul><li>Basiselementen </li></ul><ul><ul><li>Correcte informatie over slaap </li></ul></ul><ul><ul><li>Zelfinzicht in eigen slaap </li></ul></ul><ul><ul><li>Veranderen van slaapgedrag </li></ul></ul><ul><ul><li>Leren ontspannen </li></ul></ul><ul><ul><li>Anders leren denken </li></ul></ul><ul><ul><li>Afbouw slaapmedicatie </li></ul></ul><ul><ul><li>Opvolgen proces door huiswerk </li></ul></ul>
    25. 30. CGT-I <ul><li>Psycho-educatie </li></ul><ul><ul><li>Basisinformatie over </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Slaap </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Slaapproblemen </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Slaaphygiëne </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Goed begrijpen waarom sommige zaken thuis anders dienen te worden aangepakt en hoe deze de slaapregulatie beïnvloeden. </li></ul></ul></ul><ul><li>Gedragsinterventies </li></ul><ul><li>Cognitieve training </li></ul>
    26. 31. CGT-I <ul><li>Psycho-educatie </li></ul><ul><li>Gedragsinterventies </li></ul><ul><ul><li>Gedragsanalyse = identificatie van niet aangepast gedrag en vervangen van dit gedrag </li></ul></ul><ul><ul><li>Slaaprestrictie, stimuluscontrole en relaxatie </li></ul></ul><ul><li>Cognitieve training </li></ul>
    27. 32. CGT-I <ul><li>Psycho-educatie </li></ul><ul><li>Gedragsinterventies </li></ul><ul><li>Cognitieve training </li></ul><ul><ul><li>Relatie tussen denken – voelen – gedrag </li></ul></ul><ul><ul><li>Emoties worden uitgelokt door perceptie op gebeurtenissen en daarmee gepaard gaande denkpatronen </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Identificatie – bespreken –zoeken naar alternatieve gedachten – oefenen </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Doorbreken vicieuze cirkel </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>destructieve gedachte >negatieve emotie>arousal>onaangepast gedrag>instandhouden insomnia </li></ul></ul></ul>
    28. 34. Edinger et al, 2001
    29. 35. Besluit <ul><li>Chronische slaapproblemen verdwijnen niet vanzelf </li></ul><ul><li>Gedragsverandering en anders gaan denken is hier op zijn plaats </li></ul><ul><li>Therapeut: ondersteunende en inzichtgevende rol </li></ul><ul><li>Klemtoon in behandeling op zelfredzaamheid </li></ul><ul><li>CGT-I effectief voor individuele- en groepsbehandeling </li></ul>

    ×